Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 3422 3641403 3612702 2026-08-10T10:01:41Z Mtdi20 184402 3641403 wikitext text/x-wiki {{мағына|Ахметов}} {{Грамматикасы тексерілсін}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Даниал Кенжетайұлы Ахметов | Шынайы есімі = | Суреті = Daniyal Akhmetov in 2020 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ахметов, 2020 жыл | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның 11-әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg | Басқара бастады = 11 қараша 2014 | Басқаруын аяқтады = 16 маусым 2023 | Ізашары = [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердiбек Сапарбаев]] | Ізбасары = [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық комиссия]]ның энергетика және инфрақұрылым жөніндегі алқа мүшесі (министр) | Ту_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = желтоқсан 2011 | Басқаруын аяқтады_2 = 11 қараша 2014 | Ізашары_2 = Лауазым құрылды | Ізбасары_2 = [[Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров|Тайыр Мансұров]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = 10 қаңтар 2007 | Басқаруын аяқтады_4 = 17 маусым 2009 | Ізашары_4 = [[Мұхтар Қапашұлы Алтынбаев|Мұхтар Алтынбаев]] | Ізбасары_4 = [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] | Титулы_5 = [[Қазақстан]]ның 6-[[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|премьер-министрі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 13 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 8 қаңтар 2007 | Ізашары_5 = [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] | Ізбасары_5 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Титулы_6 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Logo Pavlodar region.png | Реті_6 = | Басқара бастады_6 = 2001 | Басқаруын аяқтады_6 = 2003 | Ізашары_6 = [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]] | Ізбасары_6 = [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] | Басқара бастады_7 = 1993 | Басқаруын аяқтады_7 = 1997 | Ізашары_7 = [[Вячеслав Фёдорович Чернов|Вячеслав Чернов]] | Ізбасары_7 = [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]] | Титулы_8 = [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі | Ту_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = North Kazakhstan province seal.svg | Реті_8 = | Басқара бастады_8 = 1997 | Басқаруын аяқтады_8 = 1999 | Ізашары_8 = [[Владимир Карлович Гартман|Владимир Гартман]] | Ізбасары_8 = [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов|Қажымұрат Нағыманов]] | Туған күні = 15.6.1954 | Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = «[[Аманат (партия)|Аманат]]<nowiki/>» | Білімі = [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриялды институты]] | Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымдарының докторы | Мамандығы = Инженер-құрылысшы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар |{{Отан ордені}} |{{Назарбаев ордені}} |{{2 дәрежелі Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{Барыс ордені}} |{{Астана медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} }} {{қатар |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} |{{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар |{{1 дәрежелі Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі}} }} }} '''Даниал Кенжетайұлы Ахметов''' ([[15 маусым]] [[1954 жыл]], [[Павлодар]]) — қазақстандық саясаткер, экономика ғылымдарының докторы (2003). Бұрын Ахметов [[Екібастұз]] қалалық әкімшілігінің басшысы (1992–1993), Павлодар облысының әкімі (1993–1997), Солтүстік Қазақстан облысының әкімі (1997–1999), премьер-министр орынбасары (1999–2001), Павлодар облысының әкімі (2001–2003), елдің премьер-министрі (2003–2007) және Қорғаныс министрі (2007–2009) болған.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20190307/Danial-Akhmetov-9523910.html|title=Даниал Ахметов туралы не білеміз?|publisher=SPUTNIK|lang=kk|date=2019-03-07|accessdate=2023-06-18}}</ref> Ахметов әкімдігі кезіндегі [[непотизм]]<ref>{{Cite web|url=https://d1kfkp8dkcoyo0.cloudfront.net/a/east-kazakhstan-region-akim-danial-akhmetov-s-son-business-partner-aidos-baktybayev/32336029.html|title=Даниал Ахметовтің ұлымен серіктес кәсіпкер миллиардтап тендер алады. Азаттық зерттеуі|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|author=БОЛАТҰЛЫ, Тасқын|date=2023-03-28|accessdate=2023-06-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32450186.html|title=Даниал Ахметов ұлына жақын кәсіпкерлер туралы Азаттық зерттеуіне пікірін айтты|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|date=2023-06-08|accessdate=2023-06-18}}</ref> және нашар қызметі<ref name="kazinform" /><ref>{{Cite web|url=https://adyrna.kz/post/103040|title=Даниал Ахметов "ең нашар әкім" рейтингінде көш бастап тұр|lang=kk|publisher=Адырна|date=2022-02-08|accessdate=2023-06-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/ratings/result/11|title=Әкімдердің халықтық рейтингі|lang=kk|publisher=inbusiness|accessdate=2023-06-16}}</ref> үшін Қазақстан саясатында даулы тұлғаға айналды. [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның әкімі ретінде тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен әкім (2014–2023) болды.<ref name="kazinform">{{Cite web|url=https://www.inform.kz/kz/shko-ny-9-zhyl-baskargan-danial-ahmetov-nesimen-este-kaldy_a4079495|title=ШҚО-ны 9 жыл басқарған Даниал Ахметов несімен есте қалды|lang=kk|publisher=kazinform|date=2023-06-18|accessdate=2023-06-18|author=МҰХАМЕТБЕКҰЛЫ, Талғатжан}}</ref> == Қысқаша өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасы [[Қанжығалы руы]]нан шыққан.<ref>Қанжығалы шежiресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701</ref> 1976 жылы Павлодар индустриалды институтын бітірген. Мамандығы бойынша инженер-құрылысшы. Экономика ғылымының докторы, Қазақстан Республикасы Минералды ресурстар академиясының академигі.<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/akimvko/about/structure/people/312?lang=kk</ref> «Региональные особенности обеспечения устойчивого социально-экологического развития в Казахстане» деген тақырыпта докторлық диссертациясын қорғаған. * 1954 жылы 15 маусымда [[Павлодар]]да дүниеге келген. * 1976 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] бітірген. Мамандығы бойынша инженер-құрылысшы. * 1976–1981 ж. — «Павлодар тұрғын үй құрылыс» тресінде мастер, аға прораб. * 1981–1983 ж. — Екібастұз қалалық [[Партиялық жүйе|партия]] комитетінде нұсқаушы. * 1983–1987 ж. — «Екібастұз шахта құрылыс» комбинатында бас инженердің орынбасары, партком хатшысы. * 1987–1991 ж. — [[Екібастұз]] қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары. * 1992 ж. бастап — [[Екібастұз]] қалалық әкімшілігінің басшысы, содан кейін [[Павлодар облысы|Павлодар облыстық]] әкімшілігінің басшысы. * 1993–1997 ж. — [[Павлодар облысы|Павлодар облысының әкімі]] болып тағайындалды. * 1997–99 жж. аралығында — [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі. * 1999 ж. [[қазан]]ынан бастап Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары болды. * 2001 ж. қарашасынан бастап [[Павлодар облысы]]ның әкімі болды. * 2003 жылдың маусымынан бастап Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі қызметінде болған. * 2003 ж. [[Мәскеу]]де «Қазақстанның тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етудің аймақтық ерекшеліктері» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Экономика ғылымының докторы. * Институтты бітіргеннен кейін құрылыстарда мастер, аға прораб, «Екібастұз шахта құрылыс» тресінің жетекшісі, Екібастұз қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары, «Екібастұз энерго тұрғын үй өндіріс құрылысы» тресінің басқарушысы қызметтерін атқарды. * 2007 жылдың қаңтар айынан бастап ҚР Қорғаныс министрi. * 2009 жылы ҚР Қорғаныс министрі қызметінен жеке бизнеске ауысты. * 2014 жылдың қарашасынан бастап ШҚО облысының әкімі қызметіне тағайындалды.<ref>{{cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/danial-ahmetov-shyigyis-kazakstan-oblyisyinyin-akm-bolyip-258128/|title=Даниал Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі болып тағайындалды|author=|date=11 қараша 2014|work=|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=|lang=}}</ref> * 2019 жылғы 17 маусымда — Шығыс Қазақстан облысының әкімі болып қайта тағайындалды. * 2022 жылдың 3 наурызы — облыс әкімдерінің рейтингінде бірінші орынды иеленді. Даниал Ахметовтің көрсеткіші 86% құрады. * 2022 жылғы 11 маусымда — ҚР Президенті Даниал Ахметовтің Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымындағы өкілеттігін ұзартты. * 2022 жылғы 7 желтоқсанда — ҚР Президентінің Жарлығымен Даниал Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымына қайта тағайындалды, қайта тағайындауды барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының көпшілігі қолдады. * 2023 жылғы 16 маусым — Мемлекет басшысының Жарлығымен Даниал Кенжетайұлы Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі қызметінен босатылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-danial-kenzhetayuly-ahmetov-shygys-kazakstan-oblysynyn-akimi-lauazymynan-bosatyldy-1655041|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Даниал Кенжетайұлы Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымынан босатылды|publisher=''Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты''|website=Akorda.kz|date=2023-06-16}}</ref> == Марапаттары == * 1999 ж. «[[Барыс ордені|Барыс]]<nowiki/>» 3-і дәреже * 2004 ж. «Барыс» 2-і дәреже * «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет белгісі]]<nowiki/>» * «Қазақстан Респ<nowiki/>убликасының Тұңғыш Президенті — Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев» (2012) ордендері * «[[Астанаға 10 жыл медалі|Астанаға 10 жы]]<nowiki/>[[Астанаға 10 жыл медалі|л]]<nowiki/>» атты мерейтойлық медалі (01.07.2008) == Отбасылық жағдайы == Үйленген. Ұлы мен қызы баp. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан үкіметі басшылары}} [[Санат:Павлодар мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:Екібастұз әкімдері]] ly0giwl4c73uzzvq74qfn59u6bk0z04 3641416 3641403 2026-08-10T10:25:19Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Mtdi20|Mtdi20]] ([[User talk:Mtdi20|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3611731 wikitext text/x-wiki {{мағына|Ахметов}} {{Грамматикасы тексерілсін}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Даниал Кенжетайұлы Ахметов | Шынайы есімі = | Суреті = Daniyal Akhmetov in 2020 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ахметов, 2020 жыл | Титулы = [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның 11-әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg | Басқара бастады = 11 қараша 2014 | Басқаруын аяқтады = 16 маусым 2023 | Ізашары = [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердiбек Сапарбаев]] | Ізбасары = [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық комиссия]]ның энергетика және инфрақұрылым жөніндегі алқа мүшесі (министр) | Ту_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = желтоқсан 2011 | Басқаруын аяқтады_2 = 11 қараша 2014 | Ізашары_2 = Лауазым құрылды | Ізбасары_2 = [[Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров|Тайыр Мансұров]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = 10 қаңтар 2007 | Басқаруын аяқтады_4 = 17 маусым 2009 | Ізашары_4 = [[Мұхтар Қапашұлы Алтынбаев|Мұхтар Алтынбаев]] | Ізбасары_4 = [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] | Титулы_5 = [[Қазақстан]]ның 6-[[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|премьер-министрі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 13 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 8 қаңтар 2007 | Ізашары_5 = [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] | Ізбасары_5 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Титулы_6 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Logo Pavlodar region.png | Реті_6 = | Басқара бастады_6 = 2001 | Басқаруын аяқтады_6 = 2003 | Ізашары_6 = [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]] | Ізбасары_6 = [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] | Басқара бастады_7 = 1993 | Басқаруын аяқтады_7 = 1997 | Ізашары_7 = [[Вячеслав Фёдорович Чернов|Вячеслав Чернов]] | Ізбасары_7 = [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов|Ғалымжан Жақиянов]] | Титулы_8 = [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі | Ту_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = North Kazakhstan province seal.svg | Реті_8 = | Басқара бастады_8 = 1997 | Басқаруын аяқтады_8 = 1999 | Ізашары_8 = [[Владимир Карлович Гартман|Владимир Гартман]] | Ізбасары_8 = [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов|Қажымұрат Нағыманов]] | Туған күні = 15.6.1954 | Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = «[[Аманат (партия)|Аманат]]<nowiki/>» | Білімі = [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриялды институты]] | Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымдарының докторы | Мамандығы = Инженер-құрылысшы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар |{{Отан ордені}} |{{Назарбаев ордені}} |{{2 дәрежелі Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{Барыс ордені}} |{{Астана медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} }} {{қатар |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} |{{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар |{{1 дәрежелі Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі}} }} }} '''Даниал Кенжетайұлы Ахметов''' ([[15 маусым]] [[1954 жыл]], [[Павлодар]]) — қазақстандық саясаткер, экономика ғылымдарының докторы (2003). Бұрын Ахметов [[Екібастұз]] қалалық әкімшілігінің басшысы (1992–1993), Павлодар облысының әкімі (1993–1997), Солтүстік Қазақстан облысының әкімі (1997–1999), премьер-министр орынбасары (1999–2001), Павлодар облысының әкімі (2001–2003), елдің премьер-министрі (2003–2007) және Қорғаныс министрі (2007–2009) болған.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20190307/Danial-Akhmetov-9523910.html|title=Даниал Ахметов туралы не білеміз?|publisher=SPUTNIK|lang=kk|date=2019-03-07|accessdate=2023-06-18}}</ref> Ахметов әкімдігі кезіндегі [[непотизм]]<ref>{{Cite web|url=https://d1kfkp8dkcoyo0.cloudfront.net/a/east-kazakhstan-region-akim-danial-akhmetov-s-son-business-partner-aidos-baktybayev/32336029.html|title=Даниал Ахметовтің ұлымен серіктес кәсіпкер миллиардтап тендер алады. Азаттық зерттеуі|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|author=БОЛАТҰЛЫ, Тасқын|date=2023-03-28|accessdate=2023-06-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32450186.html|title=Даниал Ахметов ұлына жақын кәсіпкерлер туралы Азаттық зерттеуіне пікірін айтты|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|date=2023-06-08|accessdate=2023-06-18}}</ref> және нашар қызметі<ref name="kazinform" /><ref>{{Cite web|url=https://adyrna.kz/post/103040|title=Даниал Ахметов "ең нашар әкім" рейтингінде көш бастап тұр|lang=kk|publisher=Адырна|date=2022-02-08|accessdate=2023-06-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/ratings/result/11|title=Әкімдердің халықтық рейтингі|lang=kk|publisher=inbusiness|accessdate=2023-06-16}}</ref> үшін Қазақстан саясатында даулы тұлғаға айналды. [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның әкімі ретінде тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен әкім (2014–2023) болды.<ref name="kazinform">{{Cite web|url=https://www.inform.kz/kz/shko-ny-9-zhyl-baskargan-danial-ahmetov-nesimen-este-kaldy_a4079495|title=ШҚО-ны 9 жыл басқарған Даниал Ахметов несімен есте қалды|lang=kk|publisher=kazinform|date=2023-06-18|accessdate=2023-06-18|author=МҰХАМЕТБЕКҰЛЫ, Талғатжан}}</ref> == Қысқаша өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасы [[Қанжығалы руы]]нан шыққан.<ref>Қанжығалы шежiресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701</ref> 1976 жылы Павлодар индустриалды институтын бітірген. Мамандығы бойынша инженер-құрылысшы. Экономика ғылымының докторы, Қазақстан Республикасы Минералды ресурстар академиясының академигі.<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/akimvko/about/structure/people/312?lang=kk</ref> «Региональные особенности обеспечения устойчивого социально-экологического развития в Казахстане» деген тақырыпта докторлық диссертациясын қорғаған. * 1954 жылы 15 маусымда [[Павлодар]]да дүниеге келген. * 1976 жылы [[Торайғыров университеті|Павлодар индустриалды институтын]] бітірген. Мамандығы бойынша инженер-құрылысшы. * 1976–1981 ж. — «Павлодар тұрғын үй құрылыс» тресінде мастер, аға прораб. * 1981–1983 ж. — Екібастұз қалалық [[Партиялық жүйе|партия]] комитетінде нұсқаушы. * 1983–1987 ж. — «Екібастұз шахта құрылыс» комбинатында бас инженердің орынбасары, партком хатшысы. * 1987–1991 ж. — [[Екібастұз]] қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары. * 1992 ж. бастап — [[Екібастұз]] қалалық әкімшілігінің басшысы, содан кейін [[Павлодар облысы|Павлодар облыстық]] әкімшілігінің басшысы. * 1993–1997 ж. — [[Павлодар облысы|Павлодар облысының әкімі]] болып тағайындалды. * 1997–99 жж. аралығында — [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі. * 1999 ж. [[қазан]]ынан бастап — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары болды. * 2001 ж. қарашасынан бастап — [[Павлодар облысы]]ның әкімі болды. * 2003 жылдың маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі қызметінде болған. * 2003 ж. [[Мәскеу]]де «Қазақстанның тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етудің аймақтық ерекшеліктері» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Экономика ғылымының докторы. * Институтты бітіргеннен кейін құрылыстарда мастер, аға прораб, «Екібастұз шахта құрылыс» тресінің жетекшісі, Екібастұз қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары, «Екібастұз энерго тұрғын үй өндіріс құрылысы» тресінің басқарушысы қызметтерін атқарды. * 2007 жылдың қаңтар айынан бастап ҚР Қорғаныс министрi. * 2009 жылы ҚР Қорғаныс министрі қызметінен жеке бизнеске ауысты. * 2014 жылдың қарашасынан бастап ШҚО облысының әкімі қызметіне тағайындалды.<ref>{{cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/danial-ahmetov-shyigyis-kazakstan-oblyisyinyin-akm-bolyip-258128/|title=Даниал Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі болып тағайындалды|author=|date=11 қараша 2014|work=|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=|lang=}}</ref> * 2019 жылғы 17 маусымда — Шығыс Қазақстан облысының әкімі болып қайта тағайындалды. * 2022 жылдың 3 наурызы — облыс әкімдерінің рейтингінде бірінші орынды иеленді. Даниал Ахметовтің көрсеткіші 86% құрады. * 2022 жылғы 11 маусымда — ҚР Президенті Даниал Ахметовтің Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымындағы өкілеттігін ұзартты. * 2022 жылғы 7 желтоқсанда — ҚР Президентінің Жарлығымен Даниал Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымына қайта тағайындалды, қайта тағайындауды барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының көпшілігі қолдады. * 2023 жылғы 16 маусым — Мемлекет басшысының Жарлығымен Даниал Кенжетайұлы Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі қызметінен босатылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-danial-kenzhetayuly-ahmetov-shygys-kazakstan-oblysynyn-akimi-lauazymynan-bosatyldy-1655041|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Даниал Кенжетайұлы Ахметов Шығыс Қазақстан облысының әкімі лауазымынан босатылды|publisher=''Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты''|website=Akorda.kz|date=2023-06-16}}</ref> == Марапаттары == * 1999 ж. «[[Барыс ордені|Барыс]]<nowiki/>» 3-і дәреже * 2004 ж. «Барыс» 2-і дәреже * «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет белгісі]]<nowiki/>» * «Қазақстан Респ<nowiki/>убликасының Тұңғыш Президенті — Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев» (2012) ордендері * «[[Астанаға 10 жыл медалі|Астанаға 10 жы]]<nowiki/>[[Астанаға 10 жыл медалі|л]]<nowiki/>» атты мерейтойлық медалі (01.07.2008) == Отбасылық жағдайы == Үйленген. Ұлы мен қызы баp. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан үкіметі басшылары}} [[Санат:Павлодар мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:Екібастұз әкімдері]] fmtcevsvor19a8ygdj0l1nu8c1lu2uv 0 9856 3641214 3412602 2026-08-09T12:09:09Z YevKad 184378 /* Тарихы */ 3641214 wikitext text/x-wiki {{Мұнай кен орны |Атауы = Қашаған кен орны |Төл атауы = |Координаттары = 46/38/11/N/52/27/15/E |CoordScale = |Ел = Қазақстан |Аймақ = |Орналасуы = |Ашылған уақыты = 2000 |Игеріле бастады = 2001 |Өндіре бастады = |Қауырт жылы = |Теңгерімдік қорлары = 6 млрд тонн [[мұнай]] |Сурет = |Сурет атауы = |Статусы = |Өңдеу әдісі = жасанды арал |Жылдық өнімі = 8,35 млн. тонн (2017) |Жер қойнауын пайдаланушы = North Caspian Operating Company |Позициялық карта 1 = Каспий теңізі |Ортаққордағы санаты = }} '''Қашаған''' — [[Каспий теңізі]]нің [[қазақстан]]дық бөлігінде орналасқан әлемдегі ірі мұнай және газ кен орны. Ол [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 80 км жерде орналасқан. Қашаған 75 км x 45 км аумақты алып жатыр. Қашаған соңғы 40 жылда табылған әлемдегі ең ірі кен орны болды<ref>[http://www.ncoc.kz/kz/kashagan/default.aspx Қашаған кен орны туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150619143606/http://www.ncoc.kz/kz/kashagan/default.aspx |date=2015-06-19 }}</ref>. Кен орнының коллекторы Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде теңіз түбінен 4200 метрдей тереңдікте жатыр.   Соңғы зерттеу деректеріне сәйкес, кен орынның мұнай қоры 9–13 миллиард баррель мұнайды құрайды. Мұнай кен орны шетелдік компаниялардан құралған North Caspian Operating Company (NCOC) халықаралық консорциумы Өнімді бөлісу туралы келісім арқылы игерілуде. Консорциумға [[Eni]] (16,81%), «[[ҚазМұнайГаз]]» (16,87%), [[TotalEnergies]] (16,81%), [[Royal Dutch Shell]] (16,81 %), [[ExxonMobil]] (16,81%), [[CNPC]] (8,33%), [[INPEX]] (7,56%) компаниялары кіреді.   Кен орнына ХІХ ғасырда [[Маңғыстау облысы]]нда дүниеге келген қазақтың әйгілі жырауы [[Қашаған Күржіманұлы]]ның есімі берілген. == Географиясы және геологиясы == Қашаған кен орны Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде орналасқан. Ол Каспий аймағы мұнай кен провинциясына жатады. Қашаған - Солтүстік Каспийдегі Қаратон-Теңіз кен орнының жалғасы болып саналады. Ол негізгі үш массивке бөлінеді: Шығыс Қашаған, Батыс және Оңтүстік-Батыс Қашаған. Өндірілетін мұнай қоры 1,5-10,5 млрд тонна аралығында болса, ал жалпы геологиялық мұнай қоры - 38 млрд баррель құрайды (6 млрд т)<ref>[http://www.kmg.kz/manufacturing/upstream/kashagan/ Утвержденные в ГКЗ РК запасы углеводородов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130916063838/http://kmg.kz/manufacturing/upstream/kashagan/ |date=2013-09-16 }}</ref>. Шығыс Қашағанның қоры 1,1 - 8 млрд тонна, Батыс - 2,5 млрд тоннаға дейін ал Оңтүстік-Батыс Қашағанда - 150 млн тонна. Қашағанның геологиялық қоры қазақстандық мамандардың есебі бойынша шамамен 4,8 млрд тонна деп жоспарлануда. Сонымен қатар Қашағанда табиғи газдың да ірі қоры бар - 1 трлн м³ асады. Қашаған кен орнынан бөлек консорциум қосымша он бір блокті игеруде. Олар Ақтоты, Қайран және Қаламкас. Мұнайды өндіру жасанды аралдар арқылы жүзеге асырылады. Бүгінгі күнге төрт жасанды арал құрастырылып, шамамен 37 ұңғыма бұрғыланған. Мұнай мен газды кешенді дайындау мақсатында Атырау қаласынан 32 шақырым қашықтықта «Болашак» станциясы тұрғызылды. Аталған станция тәулігіне 300 мың баррель мұнай дайындай алады және кейін оны 450 мың баррельге дейін ұлғайтуға болады. Өндірістік операцияларды қолдау мақсатында Маңғыстау облысында Баутино базасы арқылы асырылады. Сонымен қатар мұнда мұнай төгілуге қарсы күрес орталығы да қызмет етеді. == Тарихы == Каспийдің солтүстігінде жатқан Қашаған кен орыны «Восток-1» ұңғысымен [[2000 жыл]]ы ашылды. [[File:Kashagan oil field development from Landsat imagery, 2000–2026.gif|thumb|Landsat спутниктік суреттері негізінде көрсетілген Қашаған кен орнының теңіз инфрақұрылымының 2000–2026 жылдардағы дамуы.]] Каспийдің солтүстік жобасы [[Agip КСО]] консорциумымен іске асырылып жатыр. Оның құрамына 18,52% үлесі бар [[Eni]] (жобаның ортақ операторы), [[TotalEnergies]], [[ExxonMobil]], [[Royal Dutch Shell]], 9,26% үлесіне ие [[ConocoPhillips]], және 8,33% үлесі бар [[Inpex]] және «ҚазМұнайГаз» компаниялары кіреді. Қазақстан үкіметі Қашаған жобасында операторлық қызметін атқарған итальяндық [[Eni]] компаниясының жұмысына қанағаттанбады. Бұған кен орнына қатысты жасалған жаңа сметалық құжат себеп болды. Онда шығын көлемі $57 млрд тан $136 млрд дейін ұлғайтылды. Сондай-ақ, өнім өндіре бастау мерзімі 2008-2010 жылға ауыстырылды. Кейін, Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау ведомствосы Қашаған кен орынын пайдалану рұқсатын тоқтатты. Ресми мәліметтер бойынша, мұндай шешім Agip KCO консорциумының республикалық табиғатты қорғау заңдарын орындамағаны үшін қабылданған. Үш айлық келіссөздердің нәтижесінде [[2007]] жылдың 3 желтоқсанында [[ҚазМұнайГаз|«ҚазМұнайГаз»]] Қашаған консорциумымен өзара түсіністік жөнінде хаттамаға қол қойып, онда жобаны іске асыру уақыты және шығындар көлеміне қатысты мәселенің қайта қаралатыны көрсетілді. Құжат бойынша 20 желтоқсанда барлық компаниялар, өздерінің үлесіндегі бір бөлікті «ҚазМұнайГаз»компаниясына тапсыру және оның операциялық қызметіндегі ролін көтеру жөнінде келіссөздерді аяқтауы тиіс болатын. Сөйтiп, Қашағанға қатысушы компаниялар ENI, Total, Shell және ExxonMobil-дiң үлес салмағы — «ҚазМұнайГазбен» бiрдей 16,8%-ды {{citation needed}} құрайды. Қазақстан компаниясы шетелдiк компаниялардан акцияны сатып алғаны үшiн 1,78 миллиард доллар төлейтiн болады. == Тағы қараңыз == == Сыртқы сілтемелер == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мұнай кен орындары]] [[Санат:Атырау облысы кен орындары]] 5npru8qlx7tbymohiyg8epb1n3lui4r 0 20578 3641285 3610201 2026-08-09T18:27:58Z Мадикино 160593 3641285 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Ордабасы |ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|Ағымдағы маусым]] |толық атауы =Ордабасы футбол клубы |лақап аты =көк-ақ |құрылған = [[1998 жыл]]ы |таратылды = |стадионы = [[Қажымұқан Мұңайтпасов (стадион, Шымкент)| Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион]] |сыйымдылығы = 20 000<ref>https://kyzmet-gazeti.kz/tarau/kogam/19/12/2019/1544.html</ref> |иесі = |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев|Дархан Қызайбаев]] |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{ту|Молдова}} [[Андрей Михайлович Мартин|Андрей Мартин]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Викторович Малый|Сергей Малый]] |рейтингі = 315 орын УЕФА рейтингінде<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=UEFA rankings|author=|date=|work=|publisher=uefa.com|accessdate=2026-05-25|lang=en}}</ref> |бюджеті = |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 7-орын |сайты = [http://www.fcordabasy.kz/ fcordabasy.kz] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _kashima13a | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _nikeblack | pattern_so1 = _nikeblack | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_ra2 = | pattern_b2 = _nike_white | pattern_sh2 = _nikewhite | pattern_so2 = _nikewhite | leftarm2 = 2049B7 | body2 = 2049B7 | rightarm2 = 2049B7 | shorts2 = 2049B7 | socks2 = 2049B7 |демеушісі=Integra Construction KZ [[Еуразиялық табиғи ресурстар корпорациясы]] [[SCAT]]}} '''Ордабасы''' — Қазақстандық кәсіби футбол клубы, [[Шымкент]] қаласынан. [[1998 жыл|1976 жыл]]ы Мелиоратор футбол клубы ретінде пайда болған<ref name=":0">[https://fcordabasy.kz/about-us Клуб]</ref>, [[Қазақстан Премьер Лигасы]]нда ойнайды. [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан Премьер Лигасының чемпионы]] ([[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]]), екі дүркін [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан Кубогының иегері]] ([[Футболдан Қазақстан Кубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2022|2022]]), [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Қазақстан Суперкубогының]] иегері ([[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2012|2012]]). Ойындарды [[Қажымұқан Мұңайтпасов (стадион, Шымкент)|Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы стадионда]] өткізеді. Клубтың негізгі формасы ақ, сыртқы формасы көк болып табылады. == Клубтың тарихы мен жетістіктері == «Мелиоратор» 1976 жылдың күзінде Шымкент гидромелиоративтік-құрылыс техникумының студенттері, оқытушылары мен қызметкерлерінен құралған команда болып ашылды. Сол жылы команда Шымкент облысының спорттық еріктілер қоғамының чемпионы атанып, өтпелі турнирде жеңіске жетті. Нәтижесінде, 1977 жылы қала біріншілігіне қатысу құқына ие болды. Қалалық біріншілікте «Мелиоратор» үлкен жетістікке жетіп, чемпион атанды. Дәл сол жылы облыс чемпионы атанды.<ref>[https://fcordabasy.kz/about-us Клуб]</ref> Ал 1980 жылы «Мелиоратор» Қазақ КСР чемпионы атанып, КСРО чемпионатына қатысуға жолдама алды.<ref name=":0" /> 2000 жылғы маусым ортасында "[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]" мен "[[Томирис (футбол клубы)|Томирис]]" клубтарының қосылуымен "Достық" деген атпен пайда болды. 2003 жылы "Ордабасы" боп өзгертілді. Көбіне жоғары лигада ойнап келеді, 2011 жылы тұңғыш рет Қазақстан кубогын, келесі жылы Қазақстан суперкубогын ұтып алды. Осы жетістіктері 2012-13 жылғы [[УЕФА Еуропа лигасы 2012/13|Еуропа Лигасына]] қатысуға мүмкіндік берді. Бірақ бірінші іріктеу кезеңінде "Русенборгтан" жеңіліп қалды. Сыртта 2:2 есебімен тең ойнады да, өз алаңында соңғы секундтарда гол жіберіп, 1:2 есебімен жеңілді. 2017 жылы Қазақстан суперлигасының қола жүлдегері атанды. 2022 жылы екінші рет Қазақстан кубогын иегері болды. 2023 жылы алғашқы рет Қазақстан Премьер Лигасының чемпионы атанды. <timeline> ImageSize = width:630 height:60 PlotArea = left:10 right:10 bottom:30 top:10 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1998 till:01/07/2017 ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1999 Colors = id:bl1 value:rgb(0.5,0.8,0.5) id:bl2 value:rgb(0.9,0.9,0.3) id:rs value:rgb(0.8,0.6,0.6) id:rn value:rgb(0.9,0.1,0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:01/07/1998 till:01/07/1999 shift:(0,-4) text:6 from:01/07/1999 till:01/07/2000 shift:(0,-4) text:13 from:01/07/2000 till:01/07/2001 shift:(0,-4) text:16 from:01/07/2001 till:01/07/2002 shift:(0,-4) text: from:01/07/2002 till:01/07/2003 shift:(0,-4) text:6 from:01/07/2003 till:01/07/2004 shift:(0,-4) text:13 from:01/07/2004 till:01/07/2005 shift:(0,-4) text:6 from:01/07/2005 till:01/07/2006 shift:(0,-4) text:13 from:01/07/2006 till:01/07/2007 shift:(0,-4) text:9 from:01/07/2007 till:01/07/2008 shift:(0,-4) text:12 from:01/07/2008 till:01/07/2009 shift:(0,-4) text:7 from:01/07/2009 till:01/07/2017 shift:(0,-4) text:8 from:01/07/1998 till:01/07/2001 color:bl1 shift:(0,13) text: "[[Қазақстан Премьер Лигасы|Премьер Лига]]" from:01/07/2001 till:01/07/2002 color:rs shift:(0,13) text:"Қатыспаған" from:01/07/2002 till:01/07/2010 color:bl1 shift:(0,13) text: "[[Қазақстан Премьер Лигасы|Премьер Лига]]" </timeline> ==== Жетістіктері ==== * Қазақстан Кубогының Жеңімпазы : 2011 * Қазақстан Кубогының Финалисты : 2007 * Қазақстан Суперкубогының Жеңімпазы : 2012 * Қазақстан Премьер Лигасының Чемпионы: 2023 ==== Ең үлкен жеңісі ==== Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] — 5:0 ([[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|«Екібастұз»]], [[Екібастұз]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] — 5:0 ([[Ақжайық (футбол клубы)|«Ақжайық»]], [[Орал]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] — 5:0 ([[Тараз (футбол клубы)|«Тараз»]], [[Тараз]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] — 5:0 ([[Ақжайық (футбол клубы)|«Ақжайық»]], [[Орал]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] — 7:1 ([[Оқжетпес (футбол клубы)|«Оқжетпес»]], [[Көкшетау]]) ==== Ең үлкен жеңілістері ==== Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2000]] — 0:5 ([[Қайсар (футбол клубы)|«Кайсар-Hurricane»]], [[Қызылорда]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] — 0:5 ([[Қызылжар (футбол клубы)|«Есіл-Богатырь»]], [[Петропавл]]) *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] — 0:5 ([[Атырау (футбол клубы)|«Атырау»]], [[Атырау]]) === Еурокубоктар === '' 2024 жыл, қыркүйек '' {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|2 | align="center"|0 | align="center"|1 | align="center"|1 | align="center"|0 | align="center"|1 | align="center"|-1 | align="center"|0 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|15 | align="center"|3 | align="center"|6 | align="center"|6 | align="center"|15 | align="center"|20 | align="center"|-5 | align="center"|20 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|6 | align="center"|1 | align="center"|1 | align="center"|4 | align="center"|8 | align="center"|11 | align="center"|-3 | align="center"|16 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|23 ! align="center"|4 ! align="center"|8 ! align="center"|11 ! align="center"|23 ! align="center"|32 ! align="center"|-9 ! align="center"|'''17 %''' |- |} {| class="wikitable" ! Маусым ! Турнир ! Раунд ! Ел ! Клуб ! Үйде !Сыртта ! Қорытынды |- | rowspan=2| [[УЕФА Еуропа лигасы 2012/13|2012/13]] | rowspan=2| [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | |{{ту|Сербия}} [[Сербия]] | align="center"|[[Ягодина (футбол клубы)|Ягодина]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0-0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1-0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|'''1-0''' |- | align="center"|2Q | {{ту|Норвегия}} [[Норвегия]] | align="center"|[[Русенборг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1-2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2-2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''3-4''' |- | |[[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16|2015/16]] | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Израиль}} [[Израиль]] | align="center"|[[Бейтар (футбол клубы, Иерусалим)|Бейтар]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0-0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1-2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''1-2''' |- | |[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|2016/17]] | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Сербия}} [[Сербия]] | align="center"|[[Чукарички]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3-3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''3-6''' |- | |[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18]] | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Босния және Герцеговина]] | align="center"|[[Широки Бриег (футбол клубы)|Широки Бриег]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0-0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''0-2''' |- | rowspan=2| [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|2019/20]] | rowspan=2| [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Грузия}} [[Грузия]] | align="center"|[[Торпедо (футбол клубы, Кутаиси)|Торпедо Кутаиси]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1-0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2-0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|'''3-0''' |- | align="center"|2Q | {{ту|Чехия}} [[Чехия]] | align="center"|[[Млада-Болеслав (футбол клубы)|Млада Болеслав]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2-3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1-1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''3-4''' |- | |[[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|2020/21]] | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Румыния}} [[Румыния]] | align="center"|[[Ботошани (футбол клубы)|Ботошани]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1-2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"| |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''1-2''' |- | |[[УЕФА Конференция Лигасы 2023/24|2023/24]] | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|2Q | {{ту|Польша}} [[Польша]] | align="center"|[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2-2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2-3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''4-5''' |- | rowspan=3|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25|ЧЛ 2024/25]]<br />[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|КЛ 2024/25]] | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|1Q | {{ту|Молдова}} [[Молдова]] | align="center"|[[Петрокуб]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0-0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''0-1''' |- | rowspan=2| [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|2Q | {{ту|Люксембург}} [[Люксембург]] | align="center"|[[Дифферданж 03]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4-3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|'''4-4 (4:3 п)''' |- | align="center"|3Q | {{ту|Армения}} [[Армения]] | align="center"|[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0-1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|'''0-2''' |} == Әкімшілік және жаттықтырушылар штабы == * {{ту|Қазақстан}} [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев|Дархан Қызайбаев]] — Президент * {{ту|Қазақстан}} Андрей Мартин — Бас жаттықтырушы * {{ту|Қазақстан}} [[Қайрат Әбіханұлы Әшірбеков|Қайрат Әшірбеков]] — Спорттық директор * {{ту|Қазақстан}} Олег Олегович Недашковский — Бас жаттықтырушының көмекшісі * {{ту|Румыния}} Ромикэ Дорин — Жаттықтырушы * {{ту|Украина}} Виктор Васильевич Ульяницкий — Жаттықтырушының көмекшісі * {{ту|Қазақстан}} Игорь Зайцев — Аналитик жаттықтырушы * {{ту|Бразилия}} Луиш Альберту да Сильва — физикалық дайындық бойынша жаттықтырушы * {{ту|Қазақстан}} Ербол Сәбденов — Дәрігер * {{ту|Қазақстан}} [[Қайратәлі Күнходжаев]] — Физиотерапевт * {{ту|Қазақстан}} Сейіл Қожатай — Медиа-офицер == Ойыншылар == === Негізгі құрам === '' 2026 жыл, тамыз''<ref>https://fcordabasy.kz/players</ref> {| class="wikitable" !style="background-color:#375197; color:#FFFFFF" align=right width=20 |№ !style="background-color:#375197; color:#FFFFFF" align=right width=250 |Футболшы !style="background-color:#375197; color:#FFFFFF" align=right width=80 |Туған күні |- |1 |{{ту|Қазақстан}} [[Бекхан Шайзадаұлы Шайзада|Бекхан Шайзада]] |28.02.1998 |- |13 |{{ту|Қазақстан}} Қажымұқан Төлепберген |21.04.2004 |- |24 |{{ту|Қазақстан}} Аян Абдухалық |15.05.2004 |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні |- |14 |{{ту|Қазақстан}} Әли Тұрғанов |15.02.2004 |- |55 |{{ту|Сербия}} {{ту|Солтүстік Македония}} [[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |- |3 |{{ту|Камерун}} Ги-Марселин Килама |30.05.1999 |- |5 |{{ту|Сербия}} Никола Антич |04.01.1994 |- |22 |{{ту|Қазақстан}} [[Сұлтанбек Астанұлы Астанов|Сұлтанбек Астанов]] |23.03.1999 |- |8 |{{ту|Қазақстан}} Ұлар Жақсыбаев |20.10.1994 |- |25 |{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Викторович Малый|Сергей Малый]] |05.06.1990 |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні |- |21 |{{ту|Қазақстан}} Біржан Тоқтыбай |28.04.2004 |- |10 |{{ту|Қазақстан}} [[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |- |11 |{{ту|Украина}} Юрий Вакулко |10.11.1997 |- |16 |{{ту|Румыния}} Михай Капацина |16.12.1995 |- |23 |{{ту|Қазақстан}} Муроджон Халматов |20.07.2003 |- |17 |{{ту|Қазақстан}} Зикрилло Султаниязов |15.10.2003 |- |77 |{{ту|Гана}} Давид Абагна |9.09.1998 |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні |- |19 |{{ту|Бразилия}} Лео Натель |14.03.1997 |- |20 |{{ту|Қазақстан}} Мағжан Тоқтыбай |28.04.2004 |- |7 |{{ту|Украина}} Владислав Наумец |07.03.1999 |- |45 |{{ту|Болгария}} Димитар Митков |27.01.2000 |- |15 |{{ту|Қазақстан}} Жасұлан Әмір |26.12.2006 |- |9 |{{ту|Бразилия}} Эвертон Мораис |12.05.2002 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.fcordabasy.com// Ресми сайты]{{Deadlink|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} RIXOS KHADISHA - Ордабасы футбол клубының негізгі серіктестігі болып табылады. Онын алдынды [[Тау|TAU]] компаниясымен серіктес еді. {{сыртқы сілтемелер}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Ордабасы ФК]] [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Шымкент спорт клубтары]] [[Санат:Шымкент футбол клубтары]] [[Санат:2000 жылы құрылған футбол клубтары]] mbe25vea74vaidkmzq86ky7ryzejdu7 0 28305 3641223 3533482 2026-08-09T12:22:28Z ~2026-43784-08 184379 /* */яки дегенді яғни деген заманауи баламасына ауыстырдым 3641223 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Капитал.jpg|thumb|Капитал]] '''''Капитал'''''<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> {{lang-de|kapіtal}}, {{lang-en|capіtal}}, {{lang-la|capіtalіs}} – ''басты нәрсе‚ басты мүлік, негізгі қаржы'') – кең мағынада – табыс әкеле алатын нәрселердің бәрі немесе адам өзінің тіршілік әрекеті барысында тауарлар‚ өнімдер‚ т.б. өндіру‚ қызметтер көрсету үшін жасаған ресурстар, яғни қосымша құн әкелетін құн; тар мағынада – табыстың жұмыс істеп тұрған қайнар көзі‚ іске қосылған өндіріс құрал-жабдығы‚ ақшалай қаражат‚ зияткерлік меншік.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9</ref> == Анықтaмасы == Ақша айналымға пайда түсіру үшін, яғни бастапқы жұмсалған сомадан артық сома алу мақсатында жұмсалған жағдайда капитал болады. Капитал айналымының жалпы формуласы мынадай: А-Т-А’; мұндағы А’=А+DА, ал DА – ақша өсімі. Ақша нарықтық қатынастарға көше бастаған қоғамдарда капитал ретінде, яғни өсім алу мақсатында қолданылған, яғни бұл қоғамдарда капиталдың ежелгі саудагерлік және өсімқорлық түрлері болған. Саудагерлер тауарларды сатып алу-сату арқылы баға деңгейінің ауытқуынан пайда түсіріп, капиталын арттырып отырған. Өсімқорлар ақшасын шаруаларға, қолөнершілерге, ақсүйектерге қарызға беріп, олардан осы ақшаның төлемдік өсімін алып, қаражатын молайтқан. Екі жағдайда да ақша қосымша ақша әкеліп, өзін-өзі өсіреді. Өндірістік капитал екіге бөлінеді: 1 НЕГІЗГІ 2 Өзгермелі Негізгі капитал-өндірісте ұзақ мерзім бойына қатысатын өндірістік капитал үлесі ол өз құнын дайын өнімге біртіндеп аударады. Оған өндірістік ғимарат, еңбек құралы,машина,техника және т.б жатады. Өзгермелі капитал- бұл өз құнын жаңадан жасалған өнімге бірден толық мөлшерде аударатын өндірістік капитал үлесі. Ол ақшалай формада өз иесіне 1айналым кезінде қайтарылады. Оған шикізат, жанармай т.б жатады. Кәсіпкерлер негізгі капиталды сақталып қайта қалпына келуге ерекше мүмкіндік береді. Негізгі капитал тозуы амартизация деп аталады. == Өзгешеліктері == Сауда мен өсімқорлық капитал [[Қазан төңкерісі]]нен бұрынғы кезеңде Қазақстанда да өзіндік ерекшеліктерімен біршама кең тараған. Саудагерлер тауарды қарызға ұсынып, қарыз мал басымен есептеліп төленетін. Мысалы, адамның бір мал басына тең қарызы болса, бір жылдан соң ол малды төлімен бірге қайтаруға мәжбүр болған. Сауда мен өсімқорлық капитал тауар-ақша айналымында ғана өріс алып, өндіріс саласына бармаған. Өндірістің өзі капиталистік ұстанымдардың негізінде қайта құрылып, қоғамдық шаруашылық терең әлеуметтік-экономикалық өзгеріске ұшырады. Мұндай жағдайда ақша капитал ретінде енді алыпсатарлық пен өсімқорлық салалардан гөрі, [[Маркс|Маркстің тұжырымдамасына]] сәйкес, негізінен, өндіріс саласында еңбекшілерді қанау арқылы пайда түсіруге жұмсалатын болды. К. түрлі нысандарда көрініс тапты. Капиталдың бастапқы нысаны болып табылатын ақша капиталы – каптал құнының ақшалай өлшемдік көрінісі, сонымен қатар ол қолда бар қаражат қоры. Маркстың теориясына сәйкес, капиталдың екінші нысаны өндіргіш капитал. Оның негізгі қызметі – қосымша құн өндіру. Сауда капиталның міндеті – өндірілген тауарларды сатып өткізу. [[Нақты капитал]] – тұрақты бағамен көрсетілген капитал. Ол негізгі және айналым құралдарынан тұрады. Негізгі құралдарға бірнеше өндіріс кезеңдерінде пайдаланылатын үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар, аспаптар жатады, айналым құралдары өндірістің тек бір кезеңінде ғана толық тұтынылады немесе өңделіп өзгереді, оларға өзіндік немесе нарықтық құны бойынша бағаланатын тауар-материалдық құндылықтар (өндірістік босалқы қорлар, дайын өнім, т.б.), ақшалай қаражат (дебиторлық берешек, қысқа мерзімді қаржы салымы, т.б) жатады. Қаржы капиталы кәсіпорынның нақты К-на меншік құқығын беретін бағалы қағаздар құнының ақшалай өлшемдік көрінісі. Ол акцияларды иелену немесе басқадай міндеттемелер арқылы ( банк несиесі бойынша) кәсіпорындарды өзіне бағындырып, басқарады. Акционерлік капитал акционерлердің салымдарынан құралатын, яки серіктестікке оның иелері салым түрінде толық пайдалануға берген барлық қаражат. [[Сурет:Капитал1.jpg|thumb|left|Капитал]] == Капитал органикалық құрылысы == Капитал органикалық құрылысы - құн тұрғысынан өндіріс құралдары көлемі мен [[өндіріс]] үрдісіне салынған еңбек арасындағы қатынастар. Сәйкесінше, бұл тұрақты және айнымалы капитал арасындағы қатынастар. Маркстың талдауындағы осыған жақын ұғым - капиталдың техникалық кұрылымы ([[машина]]лар мен [[зауыт]]тардың еңбекке қатынасы), шамамен қарапайым болып табылатын сияқты, бірақ шын мәнінде өлшемге келмейді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б. ISBN 9965-808-89-9</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Капитализм]] [[Санат:Саясат әлеуметтануы]] [[Санат:Экономика]] {{stub}} 52l9rihwgo88azbhzmr51pi7nwd8u0p 0 29197 3641392 3635367 2026-08-10T09:47:29Z Casserium 68287 3641392 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Flag of the President of Kazakhstan.svg |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]] |ізашары1 = ҚР Президентінің Аппараты |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]] |қызметкерлер = 450 адам (2024)<ref name="casp">[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]</ref> |бюджет = 19,3 млрд теңге (2025)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]</ref> |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы |басшылықтың есімі2 = [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] |басшылықтың лауазымы2 = Басшының бірінші орынбасары |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.akorda.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан халық кеңесі|Халық кеңесіне]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сотқа]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл|Адам құқықтары жөніндегі уәкілге]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады, [[Қазақстан вице-президенті|Вице-Президенттің]] қызметін қамтамасыз етеді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Тарихы == 1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035&ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]</ref> == Қызметі == Негізгі міндеттері: * Қазақстан Республикасы [[Қазақстан вице-президенті|Вице-Президентінің]] және Президент жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету; * мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау; * Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету; * Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі: * мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады; * Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады; * мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді; * сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды * Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады; * құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді; * мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. Қазақстан Республикасы Президентіне: * [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы; * Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру; * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі; * мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді. Президент Әкімшілігі: * елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады; * мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады. Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып: * ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді; * Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді. Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында: * Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді; * Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді; * Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді; * Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады. Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Құрылымы == Президент Әкімшілігінің құрамына Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ <center>'''2026 жылғы басшылық құрамы'''</center> ! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 5 мамыр 2026 |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 30 маусым 2026 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 3 маусым 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''</center> |- | Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі | [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025 |- | Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025 |- | Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''</center> |- | Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]] || 8 сәуір 2019 |- | Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]] || 27 сәуір 2022 |- | Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025 |- | Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы | [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 25 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] || 29 қыркүйек 2025 |- | Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''</center> |- | Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024 |- | Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025 |- | Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025 |- | Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026 |- | Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025 |- | Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025 |- | Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025 |- | Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов || 25 қыркүйек 2025 |- | Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов || 6 қаңтар 2023 |- | Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023 |- | Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || Бақыт Есімова || 10 тамыз 2026 |- | Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025 |- | Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024 |- | Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Басқалары}}'''</center> |- | Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022 |- | Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026 |- | Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023 |- | Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Данияр Құсайынов || 6 мамыр 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''</center> |- |Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]] || 28 сәуір 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев || 17 қаңтар 2024 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''</center> |- | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022 |- | Орталық коммуникациялар қызметінің директоры | [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022 |- | [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының]] директоры | [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025 |} == Басшылары == {{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] fy4dtgtow65aj6msl5eg6kayuvn3wcc 0 30618 3641345 3629382 2026-08-10T06:37:18Z 1nter pares 146705 /* */ 3641345 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Кісе белдіктегі оқшантайлар.jpg|thumb|right|300px|Кісе белдіктегі оқшантайлар (фрагмент). [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР Ұлттық мұражайы]]ның көрме залынан.]] '''Оқшантай''' — мылтықтан атылатын қорғасын оқтарды салып алып жүруге арналған [[кісе]] белдікке ілінетін кішкене тері қалташа. == Дәстүрлік сипаты == Белдікте екі оқшантай ілініп, олар әдетте қатар орналасты, кейде бір-бірімен де қайысбаумен қосылды, бірақ, кейде бір немесе үш оқшантай да тағылды. Кавказдықтардың, шеркестердің ұлттық костюмнің дәстүрлі элементіне айналған оқ салғыштар – «газырлар» сияқты, оқшантайлар да қазақтардың кісе белдігінің дәстүрлі тұрақты ұлттық элементіне айналды. Қазақтарда оқшантайларды тағып жүру берік дәстүрге айналғаны соншалықты, XX ғасырдың басында қазынадан оқталып унитарлы патрондармен атылатын мылтықтың пайда болуымен оқ салатын қалташаның қажеттілігі болмай қалса да оқшантайлар кісе белдікте дәстүрлі элемент ретінде кейін де өз орнында сақталып қалды. Этнолог Нұрсан Әлімбайдың пікірінше, дәстүрлі қазақы ортада кісеге міндетті түрде екі оқшантай тағылды. Ол жасы бес-алтыдан кем емес бұқа немесе өгіздің аталығының «қабы» – шонтайдан жасалды. Осындай материалдан және оқ салуға арналғандығына қарағанда, оқшантай өркендеу идеясымен байланысты еркектіктің символы болса керек. Қалталық қызметі қажет болмай қалғандықтан оқшантайлар енді қалтасы жоқ салпыншақ түрінде жасала бастады. Өзінің қалташа функциясынан айырылса да, кейінгі кісе белдіктерде оқшантай-салпыншақтар дәстүрлі қалта қызметінен туындаған формаларын өзгерткен жоқ. Тіпті бұл салпыншақтарда оқшантайдың ауызын жауып тұратын қақпағы да сақталған. Бергі замандағы кісе белдіктерде бұл салпыншақтардың да жоғалғанын көреміз.<ref>ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9</ref> == Әдебиет == * Захарова И.В. Ходжаева Р.Д. Казахская национальная одежда: XIX – начала XX вв. Алматы: Наука, 1964; * Ертедегі әдебиет нұсқалары. Алматы, 1967; * Курылев В.П. Оружие казахов. Материальная культура и хозяйство народов Кавказа, Средней Азии и Казахстана. СМАЭ. Т.XXXIV. Л.:Наука, 1978. С.4-22; * Самашев З., Жетібаев Ж. Қазақтың этнографиялық суреттеріндегі белбеу мотиві. ҚазМУ хабаршысы. Тарих сериясы. 1997. №12. 57-67 бб.; == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Әскери іс]] [[Санат:Қазақ мәдениеті]] [[Санат:Қолөнер]] j98s232gbdt60khbciv0snip36jfgzx 0 30937 3641311 3024568 2026-08-10T05:25:29Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641311 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Almaty-police.jpg|нобай|Алматы қаласындағы полиция көлігі|250px]] [[Сурет:Festnahme 4 (ex3179) sml.jpg|thumb|250px|alt=A.|Германиядағы полиция]] [[Сурет:Polizei Bremen (2010)-01.jpg|thumb|250px|[[Германия]] полицейі]] [[Сурет:Неаполитанский полицейский.jpg|250px|[[Неаполь]] полицейі|thumb]] '''Полиция''' ({{lang-en|police}}; {{lang-el| politeia}} —мемлекеттік істерді басқару; басқарма;{{lang-fr|Police}}, от {{lang-grc|ἡ πολιτεία}} — мемлекет, қала) — қоғамдық тәртіпті сақтау, қылмыспен күресу, мемлекет пәрменін орындату, халық пен мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, қоғамдық және мемлекеттік құрылысты қорғау міндеттері жүктелген мекемелер мен лауазымдардың және әскерилендірілген жасақтардың жиынтық атауы. 16 — 17 ғасырларда Еуропа елдерінде қоғамдық тәртіпті сақтау органдары Полиция деп аталды. Ресейде “Полиция” термині 18 ғасырдың басында қолданылды. 1718 жылдан бастап [[Ресей]] қалаларында ген.-полицмейстер лауазымы белгіленді. Нәтижесінде Полиция департаментіне бағынатын орт-тандырылған, тұтас Полиция органдарының жүйесі пайда болды. Полиция департаменті 1917 ж. жойылды. Қазақстанда [[тәуелсіздік]] алғаннан кейін [[милиция]] органдарының атауы Полиция болып өзгертілді. ҚР ішкі істер органдарының жүйесінде әкімшілік, криминалдық, әскери, көші-қон, жол, күзет Полициялары бар. [[Қаржы Полициясы]] өз алдына органдар жүйесін құрайды.<ref>Орысша-қазақша заңдык түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6</ref> == Полиция саны бойынша елдері == * [[Полиция саны бойынша елдер тізімі]] == Полиция бойынша елдер == <div style="-moz-column-count: 2; column-count: 2;"> * {{Байрақ|Аустрия}} — [[Аустрия Федералдық Полициясы]] * {{Байрақ|Албания}} — [[Албания Полициясы]] * {{Байрақ|Аргентина}} — [[Аргентина Полициясы]] * {{Байрақ|Болгария}} — [[Болгария Полициясы]] * {{Байрақ|Ватикан}} — [[Ватикан Полициясы]] * {{Байрақ|Германия}} — [[Германия Полициясы]] * {{Байрақ|Грекия}} — [[Грекия Полициясы]] * {{Байрақ|Израиль}} — [[Израиль Полициясы]] * {{Байрақ|Канада}} — [[Корольдік канадалық атты полиция]] * {{Байрақ|Кения}} — [[Кения Полициясы]] * {{Байрақ|Қазақстан}} — [[Қазақстан Полициясы]] * {{Байрақ|Латвия}} — [[Латвия Полициясы]] * {{Байрақ|Люксембург}} — [[Люксембург Ұлы Герцогтігі]] * {{Байрақ|Молдова}} — [[Молдова Полициясы]] * {{Байрақ|Пәкістан}} — [[Пәкістан Полициясы]] * {{Байрақ|Ресей}} — [[Ресей Полициясы]] * {{Байрақ|Сальвадор}} — [[Сальвадор Полициясы]] * {{Байрақ|Сомали}} — [[Сомали Полициясы]] * {{Байрақ|АҚШ}} — [[Америка Құрама Штаттарындағы тәртіп сақтаушы органдар]] * {{Байрақ|Финляндия}} — [[Финляндия Полициясы]] * {{Байрақ|Жапония}} — [[Жапония Полициясы]] * {{UKR|Украина}} — [[Украина Ұлттық Полициясы]] </div> == Әр түрлі елдердегі атаулары == <div style="-moz-column-count: 3; column-count: 3;"> * Албания — policia * Беларусь — міліцыя (паліцыя) * Болгария, Қазақстан, Ресей — полиция * Босния және Герцеговина, Латвия, Хорватия — Policija * Британофондар (Аустралия және басқа Британ Ынтымағы, АҚШ), Барбадос, Ботсвана — police * Германофоны (Австрия, Германия) — Polizei * Италия — polizia * [[Испанидад]] (Аргентина, Боливия, Испания және т.б.) — policía * Лузофоны (Ангола, Бразилия, Португалия) — polícia * Македония — полицијата * Нидерланды — politie * Норвегия — politiet * Польша — policja * Украина — поліція * Финляндия — poliisi * [[Франкофония]] (Франция) — gendarmerie ** ([[Полиция Квебека|канадалық Квебек]]) — Sûreté, police * Швеция — polis * Эстония — politsei </div> === Азия === <div style="-moz-column-count: 3; column-count: 3;"> * Әзірбайжан, Бруней — polis * Алжир, Бахрейн — الشرطة (транскрипциясы te`shurto) * Армения — ոստիկանությունը (тр. vostikanut’yuny) * Бангландеш — পুলিশ (тр. puliśa) * Вьетнам — Cảnh sát * Иран — پلیس * Израиль — משטרה (тр. миштара) * Қытай — 警方 (тр. Jǐngfāng — цинфан) * Корея — 경찰 (тр. gyeongchal — кёнч’аль) * Монголия — цагдаа * Таиланд — ตำรวจ (тр. Tảrwc) * Жапония — 警察 (тр. keisatsu — кэйсацу) </div> == Тағы қараңыз == <div style="-moz-column-count: 3; column-count: 3;"> * [[Әскери полиция]] * [[Муниципалдық полиция]] * [[Салық полициясы]] * [[Жол полициясы]] * [[Наркополиция]] * [[Интерпол]] * [[Полицейлік мемлекет]] * [[Милиция]] * [[Халықаралық Полицейлік қатігездікке қарсы күрес күні]] * [[Үшінші рейхтегі полицейлік тәртіп]] * [[Құқық қорғау іс-әрекет]] * [[Құқық қорғау органдары]] * [[A.C.A.B.]] </div> == Дереккөздер == <references/> «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том == Әдебиет == * [[Глеб Владимирович Алексушин|''Алексушин Г. В.'']] История правоохранительных органов. [[Самара]]: [[Издательство]] АНО «ИА ВВС» және АНО «Ретроспектива», 2005. * {{кітап|автор=Рыбников В. В., Алексушин Г. В.|заглавие=История правоохранительных органов Отечества|место=М.|издательство=Щит-М|год=2007}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Полиция|Н. Ив—ко., [[Шеймин, Пётр Николаевич|Шеймин П. Н.]]}} == Сілтемелер == {{Навигация |Тема=Полиция |Портал= |Проект= |Викитека= |Викиновости= |Викицитатник= |Викисловарь=полиция |Викиверситет= |Викиданные= |Викиучебник= |Викигид= |Викивиды= }} * [http://evolutio.info/index.php?option=com_content&task=view&id=227&Itemid=38 1979 жылы 8 мамырда Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясысының Полиция туралы Декларация] * [http://www.amnesty.org.ru/keepme/uderstanding_policing_ru.pdf Принципы деятельности полиции. Методическое пособие по правам человека] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124095142/https://amnesty.org.ru/keepme/uderstanding_policing_ru.pdf |date=2017-11-24 }} * [http://www.izvestia.ru/news/366669 Полицейлік мемлекеттер (как организована және работает полиция в разных странах)] * [http://publicpost.ru/photo/id/247/ Әлемнің әр түрлі елдеріндегі полицей формасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110173624/http://publicpost.ru/photo/id/247/ |date=2012-11-10 }} * [http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/7960/ С.Федосеев. Стволы закона] * [http://polis.osce.org/countries/ Сведения о правоохранительных органах 56 государств-участников ОБСЕ және 12 партнеров по сотрудничеству] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815205753/http://polis.osce.org/countries/ |date=2010-08-15 }} {{ref-en}} * [http://policewoman.ru/ Полициядағы әйелдер] * [http://fanbio.ru/vidzlodei/637-2010-08-26-13-20-55.html Кинематографиядағы полицейлер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919211534/http://www.fanbio.ru/vidzlodei/637-2010-08-26-13-20-55.html |date=2015-09-19 }} {{Еуропа елдері бойынша Полиция}} [[Санат:Полиция|*]] [[Санат:Құқық]] [[Санат:Заң]] rahqe5vlz48mqzpvkqkfemh5kxsybal 0 38704 3641260 3241035 2026-08-09T14:04:35Z Alizey123 184381 Wi-Fi бөлімі түсініктілік пен нақтылық үшін жаңартылды. 3641260 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Wi-Fi.svg|thumb|right|Wi-Fi логотипы]] '''Wi-Fi''' ({{IPA|/waɪˌfaɪ/}}) — стандарттың базасында сымсыз желiлерi үшiн Wi-Fi Allianceнiң саудалық маркасы IEEE 802.11.<ref>http://sviehb.files.wordpress.com/2011/12/viehboeck_wps.pdf</ref> Кез келген жабдық, тиiстi стандартқа IEEE 802.11, Wi-Fi Allianceге тексеруге және Wi-Fiнiң логотибының ұруын тиiстi сертификат және құқық ала алады.<ref>http://www.kb.cert.org/vuls/id/723755 [[United States Computer Emergency Readiness Team|US CERT]] Vulnerability Note VU#723755</ref> == Тарихы == [[Сурет:RouterBoard 112 with U.FL-RSMA pigtail and R52 miniPCI Wi-Fi card.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:3GN.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:EBWifi.JPG|thumb|250px]] [[Сурет:Wireless adaptor USB.jpg|thumb|250px]] Wi-Fi (кейiннен - Lucent Technologies және Agere Systems) NCR Corporation/AT T Ньивегейн, Нидерландыға 1991 жылда жасалды. Кассалық қызмет көрсетудiң жүйелерi үшiн бастапқы арналған өнiмдер WaveLANның маркасымен базарға шығарылып және Мбит/с деректердi беру жылдамдығы 1мен 2мен аралығындағы қамтамасыз ететiн болды. Wi-Fi жасаушы - (Vic Hayes ) Вика Хейздер мұндай IEEE 802.11b, IEEE 802.11a және IEEE 802.11g стандарттардың өңдеу қатысқан командада болды. Викалардың 2003 жылында Agere Systemsтан кеттi. Agere Systems тең ауыр нарықтық шарттарда бәсекелесе алмады, оның өнiмi қарамастан шешiмдердiң арзан Wi-Fiлерiнiң қуысын орналасты. кодтық ат Agere 802.11abg all-in-one чипсет: WARP ) кiлегейлендi сатылды, және Agere Systems соңында 2004 жылдың Wi-Fiнiң нарығынан кетуге шештi.<ref>{{cite web|title=Mifi vs Joikuspot|url=http://www.mificlub.com/2010/07/mifi-vs-joikuspot/|publisher=mificlub.com|accessdate=2010-10-09}}</ref> IEEE 802.11n-шi стандарт 2009 жылдың 11 қыркүйегiн нығайтылды. Оның қолдануы стандарттармен құрылымдармен салыстырғанда деректердi беру жылдамдығы iс жүзiнде төртеу ( максимал жылдамдығы 54 V тең bn/) 802.11g жоғарылатуға мүмкiндiк бередi, 802.11nнен 802.11n басқа құрылымдармен тәртiпте қолданудың шартында. 600 Vке дейiн, bn/ деректердi беру жылдамдығы қамтамасыз етуге теория жағынан алғанда 802.11n ұқсайды.<ref>{{cite web|title=Sunnyvale Uses MetroFi |url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=85119&WT.svl=wire1_1|publisher=unstrung.com|accessdate=2008-07-16}}</ref> == Жұмыс принципі == Желiнiң Wi-Fiсi схема әдетте кемiнде бiр қол жеткiзу нүктесi және кемiнде бiр клиентте болады. Сонымен бiрге қол жеткiзу нүкте (Ad-hoc ) нүкте екi клиенттердiң тәртiбiндегi қосу қолданылмағанында емес, клиенттер желiлiк бейiмдеуiштер арқылы тiкелей жалғастырғанында болуы мүмкiн. Қол жеткiзу нүктесi әрбiр 100 мстiң 0, 1 Мбит/стiң жылдамдығындағы арнайы сигналдық пакеттерi көмегiмен (SSID ) желiнiң өз идентификаторын алып бередi. 0, 1 Мбит/с сондықтан - Wi-Fi үшiн ең кiшi деректердi беру жылдамдығы. Клиент SSID желi болуы мүмкiн бiле анықтай алады, рұқсаттың осы нүктесiне қосу. Қабылдағыштың ұқсас SSIDтерi бар рұқсатының екi нүктесi әрекет ету аймақтарында дәл тигiзуде сигналдың деңгейi туралы олардың арасындағы мәлiметтер негiзiнде таңдай алады. Wi-Fi стандарт Қосу үшiн толық бостандықты клиентке белгiлердiң таңдауында бередi. Жұмыс принцибы толығырақ стандарттың ресми мәтiнiнде сипатталған.<ref>{{cite news|Alexander, Steve and Brandt, Steve|title=Minneapolis moves ahead with wireless|url=http://www.startribune.com/business/111286134.html|date=желтоқсан 5, 2010|publisher=The Star Tribune|accessdate=желтоқсан 5, 2010}}</ref> [[Сурет:Wifi жұмыс принціпі.jpeg|thumb|right|Wi-Fi желісінің жұмыс істеу принципі]] Стандарт алайда, құрастырудың барлық тұрғылары сымсыз суреттемейдi Wi-Fi жергiлiктi жүйейдi. Жабдықтың әрбiр өндiрушiсi сондықтан бұл есептi өздiгiнше сол ол көзқарас ең жақсы не бiр санайтын жолдар қолдана шешедi. Сондықтан құрастырудың әдiстерiнiң классификациясының қажеттiлiгi сымсыз пайда болады жергiлiктi жүйейдi. Бiрыңғай жүйеге қол жеткiзу нүктелерiнiң бiрiктiрулерi әдiс бойынша ерекшелеуге болады: Автономдысы (сонымен бiрге ақылды децентрализациялаңған дербес деп аталады) қол жеткiзу нүктелерi Қол жеткiзу нүктесi (сонымен бiрге жеңiлтек, орталықтандырылғанылған деп аталады) контроллердiң басқару жұмыс iстейтiн Бесконтроллерные, бiрақ (басқарылатын контроллерсiз) автономды емес Ұйымдар және радиоканалдардың басқаруын әдiс бойынша сымсыз ерекшелеуге болады жергiлiктi жүйедi: Радиоканалдардың статикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың (адапттивтi ) динамикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың қабатшы немесе көп қабатты құрылымымен.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8692103.stm |accessdate=2010-05-19 | work=BBC News | title=London-wide wi-fi by 2012 pledge | date=2010-05-19}}</ref> == Интернетке тегiн рұқсат Wi-Fi арқылы == (клиенттердiң тартуы, қосымша ыңғайлылықтың жасауы немесе таза альтруизм) бастапқы мақсаттардан тәуелсiз бүкiл әлемде және Ресейде, соның iшiнде (интернет ) өте әйгiлi ғаламдық желiге рұқсаты мүлде тегiн алуға болған тегiн хоталардың саны өседi. Бұл бола алады және қоссын автоматты тәртiпте өз алдына мүмкiн iрi көлiк түйiндерi және қосу үшiн рұқсаттың карточкасын қызыметшiде сұрауға керегетiн және Барлар, тiптi адамдардың орын болатын тұрақты жиналып қалуларын қалалық жер бедердi аумақ жай ғана.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1060820/asp/opinion/story_6632793.asp The Telegraph - Say hello to India's first wirefree city]</ref> == Өнеркәсiптегi сымсыз технологиялары == Wi-Fiнiң технологиясының өнеркәсiбiндегi қолданулары үшiн жабдықтаушылардың шектелген санымен болғанша ұсынылады. Siemens Automation Drives осылай Wi-Fiнi ұсынады - IEEE 802.11g-шi стандартымен сәйкес SIMATICтiң өз контроллерлерi үшiн шешiм еркiн ISM - 2, 4 ГГЦ 11 Мбит/с максимал тапсыру жылдамдық қамтамасыз ететiн диапазон. Осы технологиялар қозғалатын объекттердiң басқаруы және қоймалық логистикада үшiн негiзiнде қолданылады, сонымен бiрге себепке бойынша қандай болмасын Ethernetтың өткенше желiлерi мүмкiн емес салатында жағдайлар сол.<ref>{{Cite news|url=http://www.govtech.com/dc/118717 |title= City of London Fires Up Europe's Most Advanced Wi-Fi Network |publisher=www.govtech.com |accessdate=2007-05-14}}</ref> == Wi-Fi артықшылықтар == Желi желiнiң кеңейтуiн и/илидiң жазуын құн кiшiрейте алған кабелдi төсеусiз айқара ашуға мүмкiндiк бередi. Мысалы, бөлмелер және тарихи құндылық болатын ғимараттардағы кабел тыс салуға болмайды сымсыз желiлермен қызмет көрсете алатын орындар. Жылжымалы құрылымдарға желiге рұқсаты болуға мүмкiндiк бередi.Кей жағдайларда Wi-Fi қолжетімділігі интернет қызметіндегі уақытша үзілістерге байланысты болуы мүмкін. АҚШ-та пайдаланушылар орналасқан жері бойынша хабарланған интернет қызметінің үзілуін тексеру үшін қауымдастыққа негізделген бақылау ресурстарын пайдалана алады.Wi-Fi құрылымдар кең таратылған базарға. Wi-Fiнiң логотибы бар жабдықтың мiндеттi сертификаттауы жабдықтың үйлесiмдiгi арқасында кепiлдiк берiледi. (100 есе ) екi реттегi деректердi беруi құрылымдардың Wi-Fiсi шығару кезде кәрез телефонға қарағандасы аз.<ref>{{Cite news|url=http://www.zdnet.co.uk/news/networking/2005/04/18/london-gets-a-mile-of-free-wi-fi-39195421/|title= London gets a mile of free Wi-Fi|publisher=.zdnet.co.uk|accessdate=200-04-18}}</ref> == Wi-Fi кемшіліктері == Жиiлiк ауқымы және әр түрлi елдердегi қолдану кезiндегi шектеулерi алажаулы. Көпшiлiгiнде еуропалық елдер АҚШта тыйым салынған екi қосымша каналдар рұқсат етiлген; Мысалы, Жапонияларда диапазонның жоғарғы бөлiгiндегi тағы бiр каналы бар, Испания басқа елдер, қолдану төмен жиiлiктi каналдарды тыяды. Керiсiнше, мысалы, Ресей, Беларусь және Италияның кейбiр елдерi, Wi-Fiнiң барлық желiлерiн тiркеулер талап етедi, бөлмелер жұмыс iстейтiн тыс, немесе Wi-Fiнiң тiркеулерi талап етедi - оператор. Ескерткендей жоғары - Эииммен сымсыз рұқсаттың нүктесiнiң (20 дБм ) 100 мвт артық Ресейлерiнде, сонымен бiрге Wi-Fiнiң адаптерлерi сөзсiз тiркеулердi жатады. WEPның шифрлауын ең әйгiлi стандарт Взломан туралы алады тiптитiн оңай бола (алгоритмды әлсiз табандылық артынан) дұрыс кескiннiң жанында. Жаңа құрылымдар қарамастан осы WPA және WPA2дiң мүлтiксiз хаттамадан астам шифрлауы, көп ескi қол жеткiзу нүктелерiн қолдайды қолдамайды алмастырулар ол талап етедi. (WPA2 ) IEEE 802.11i 2004 жылдың маусымындағы стандарттың қабылдануы түсiнiктi жаңа жабдық түсiнiктi қауiпсiз схемадан астам жасады. Екiсi схема қолданушылармен әдетте белгiленетiн табанды парольден астам талап етедi. Көп ұйымдар басып кiруден қорғау үшiн (мысалы VPN) қосымша шифрлауларды қолданады.<ref> {{cite web |author= Deb Smit |title=How Wi-Fi got its start on the campus of CMU, a true story |publisher= Pop City Media |date= қазан 5, 2011|url = http://popcitymedia.com/innovationnews/wifi100511.aspx |accessdate= қазан 6, 2011 }}</ref><ref>{{cite web | title=Wireless Andrew: Creating the World's First Wireless Campus | publisher=Carnegie Mellon University | year= 2007 | url = http://www.cmu.edu/corporate/news/2007/features/wireless_andrew.shtml | accessdate= қазан 6, 2011}}</ref><ref>{{cite book |author1= Wolter Lemstra |author2= [[Vic Hayes]] |author3= John Groenewegen |title=The innovation journey of Wi-Fi: the road to global success |url= http://books.google.com/books?id=-OMoL5Irm08C&pg=PA121|page=121 |accessdate=қазан 6, 2011 |year=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521199711 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Интернет]] [[Санат:Wi-Fi]] [[Санат:Байланыс]] crt9o3afmt3fdkjoc9dj17kzuucy7lu 3641276 3641260 2026-08-09T17:03:05Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Alizey123|Alizey123]] ([[User talk:Alizey123|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3190630 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Wi-Fi.svg|thumb|right|Wi-Fi логотипы]] '''Wi-Fi''' ({{IPA|/waɪˌfaɪ/}}) — стандарттың базасында сымсыз желiлерi үшiн Wi-Fi Allianceнiң саудалық маркасы IEEE 802.11.<ref>http://sviehb.files.wordpress.com/2011/12/viehboeck_wps.pdf</ref> Кез келген жабдық, тиiстi стандартқа IEEE 802.11, Wi-Fi Allianceге тексеруге және Wi-Fiнiң логотибының ұруын тиiстi сертификат және құқық ала алады.<ref>http://www.kb.cert.org/vuls/id/723755 [[United States Computer Emergency Readiness Team|US CERT]] Vulnerability Note VU#723755</ref> == Тарихы == [[Сурет:RouterBoard 112 with U.FL-RSMA pigtail and R52 miniPCI Wi-Fi card.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:3GN.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:EBWifi.JPG|thumb|250px]] [[Сурет:Wireless adaptor USB.jpg|thumb|250px]] Wi-Fi (кейiннен - Lucent Technologies және Agere Systems) NCR Corporation/AT T Ньивегейн, Нидерландыға 1991 жылда жасалды. Кассалық қызмет көрсетудiң жүйелерi үшiн бастапқы арналған өнiмдер WaveLANның маркасымен базарға шығарылып және Мбит/с деректердi беру жылдамдығы 1мен 2мен аралығындағы қамтамасыз ететiн болды. Wi-Fi жасаушы - (Vic Hayes ) Вика Хейздер мұндай IEEE 802.11b, IEEE 802.11a және IEEE 802.11g стандарттардың өңдеу қатысқан командада болды. Викалардың 2003 жылында Agere Systemsтан кеттi. Agere Systems тең ауыр нарықтық шарттарда бәсекелесе алмады, оның өнiмi қарамастан шешiмдердiң арзан Wi-Fiлерiнiң қуысын орналасты. кодтық ат Agere 802.11abg all-in-one чипсет: WARP ) кiлегейлендi сатылды, және Agere Systems соңында 2004 жылдың Wi-Fiнiң нарығынан кетуге шештi.<ref>{{cite web|title=Mifi vs Joikuspot|url=http://www.mificlub.com/2010/07/mifi-vs-joikuspot/|publisher=mificlub.com|accessdate=2010-10-09}}</ref> IEEE 802.11n-шi стандарт 2009 жылдың 11 қыркүйегiн нығайтылды. Оның қолдануы стандарттармен құрылымдармен салыстырғанда деректердi беру жылдамдығы iс жүзiнде төртеу ( максимал жылдамдығы 54 V тең bn/) 802.11g жоғарылатуға мүмкiндiк бередi, 802.11nнен 802.11n басқа құрылымдармен тәртiпте қолданудың шартында. 600 Vке дейiн, bn/ деректердi беру жылдамдығы қамтамасыз етуге теория жағынан алғанда 802.11n ұқсайды.<ref>{{cite web|title=Sunnyvale Uses MetroFi |url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=85119&WT.svl=wire1_1|publisher=unstrung.com|accessdate=2008-07-16}}</ref> == Жұмыс принципі == Желiнiң Wi-Fiсi схема әдетте кемiнде бiр қол жеткiзу нүктесi және кемiнде бiр клиентте болады. Сонымен бiрге қол жеткiзу нүкте (Ad-hoc ) нүкте екi клиенттердiң тәртiбiндегi қосу қолданылмағанында емес, клиенттер желiлiк бейiмдеуiштер арқылы тiкелей жалғастырғанында болуы мүмкiн. Қол жеткiзу нүктесi әрбiр 100 мстiң 0, 1 Мбит/стiң жылдамдығындағы арнайы сигналдық пакеттерi көмегiмен (SSID ) желiнiң өз идентификаторын алып бередi. 0, 1 Мбит/с сондықтан - Wi-Fi үшiн ең кiшi деректердi беру жылдамдығы. Клиент SSID желi болуы мүмкiн бiле анықтай алады, рұқсаттың осы нүктесiне қосу. Қабылдағыштың ұқсас SSIDтерi бар рұқсатының екi нүктесi әрекет ету аймақтарында дәл тигiзуде сигналдың деңгейi туралы олардың арасындағы мәлiметтер негiзiнде таңдай алады. Wi-Fi стандарт Қосу үшiн толық бостандықты клиентке белгiлердiң таңдауында бередi. Жұмыс принцибы толығырақ стандарттың ресми мәтiнiнде сипатталған.<ref>{{cite news|Alexander, Steve and Brandt, Steve|title=Minneapolis moves ahead with wireless|url=http://www.startribune.com/business/111286134.html|date=желтоқсан 5, 2010|publisher=The Star Tribune|accessdate=желтоқсан 5, 2010}}</ref> [[Сурет:Wifi жұмыс принціпі.jpeg|thumb|right|Wi-Fi желісінің жұмыс істеу принципі]] Стандарт алайда, құрастырудың барлық тұрғылары сымсыз суреттемейдi Wi-Fi жергiлiктi жүйейдi. Жабдықтың әрбiр өндiрушiсi сондықтан бұл есептi өздiгiнше сол ол көзқарас ең жақсы не бiр санайтын жолдар қолдана шешедi. Сондықтан құрастырудың әдiстерiнiң классификациясының қажеттiлiгi сымсыз пайда болады жергiлiктi жүйейдi. Бiрыңғай жүйеге қол жеткiзу нүктелерiнiң бiрiктiрулерi әдiс бойынша ерекшелеуге болады: Автономдысы (сонымен бiрге ақылды децентрализациялаңған дербес деп аталады) қол жеткiзу нүктелерi Қол жеткiзу нүктесi (сонымен бiрге жеңiлтек, орталықтандырылғанылған деп аталады) контроллердiң басқару жұмыс iстейтiн Бесконтроллерные, бiрақ (басқарылатын контроллерсiз) автономды емес Ұйымдар және радиоканалдардың басқаруын әдiс бойынша сымсыз ерекшелеуге болады жергiлiктi жүйедi: Радиоканалдардың статикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың (адапттивтi ) динамикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың қабатшы немесе көп қабатты құрылымымен.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8692103.stm |accessdate=2010-05-19 | work=BBC News | title=London-wide wi-fi by 2012 pledge | date=2010-05-19}}</ref> == Интернетке тегiн рұқсат Wi-Fi арқылы == (клиенттердiң тартуы, қосымша ыңғайлылықтың жасауы немесе таза альтруизм) бастапқы мақсаттардан тәуелсiз бүкiл әлемде және Ресейде, соның iшiнде (интернет ) өте әйгiлi ғаламдық желiге рұқсаты мүлде тегiн алуға болған тегiн хоталардың саны өседi. Бұл бола алады және қоссын автоматты тәртiпте өз алдына мүмкiн iрi көлiк түйiндерi және қосу үшiн рұқсаттың карточкасын қызыметшiде сұрауға керегетiн және Барлар, тiптi адамдардың орын болатын тұрақты жиналып қалуларын қалалық жер бедердi аумақ жай ғана.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1060820/asp/opinion/story_6632793.asp The Telegraph - Say hello to India's first wirefree city]</ref> == Өнеркәсiптегi сымсыз технологиялары == Wi-Fiнiң технологиясының өнеркәсiбiндегi қолданулары үшiн жабдықтаушылардың шектелген санымен болғанша ұсынылады. Siemens Automation Drives осылай Wi-Fiнi ұсынады - IEEE 802.11g-шi стандартымен сәйкес SIMATICтiң өз контроллерлерi үшiн шешiм еркiн ISM - 2, 4 ГГЦ 11 Мбит/с максимал тапсыру жылдамдық қамтамасыз ететiн диапазон. Осы технологиялар қозғалатын объекттердiң басқаруы және қоймалық логистикада үшiн негiзiнде қолданылады, сонымен бiрге себепке бойынша қандай болмасын Ethernetтың өткенше желiлерi мүмкiн емес салатында жағдайлар сол.<ref>{{Cite news|url=http://www.govtech.com/dc/118717 |title= City of London Fires Up Europe's Most Advanced Wi-Fi Network |publisher=www.govtech.com |accessdate=2007-05-14}}</ref> == Wi-Fi артықшылықтар == Желi желiнiң кеңейтуiн и/илидiң жазуын құн кiшiрейте алған кабелдi төсеусiз айқара ашуға мүмкiндiк бередi. Мысалы, бөлмелер және тарихи құндылық болатын ғимараттардағы кабел тыс салуға болмайды сымсыз желiлермен қызмет көрсете алатын орындар. Жылжымалы құрылымдарға желiге рұқсаты болуға мүмкiндiк бередi. Wi-Fi құрылымдар кең таратылған базарға. Wi-Fiнiң логотибы бар жабдықтың мiндеттi сертификаттауы жабдықтың үйлесiмдiгi арқасында кепiлдiк берiледi. (100 есе ) екi реттегi деректердi беруi құрылымдардың Wi-Fiсi шығару кезде кәрез телефонға қарағандасы аз.<ref>{{Cite news|url=http://www.zdnet.co.uk/news/networking/2005/04/18/london-gets-a-mile-of-free-wi-fi-39195421/|title= London gets a mile of free Wi-Fi|publisher=.zdnet.co.uk|accessdate=200-04-18}}</ref> == Wi-Fi кемшіліктері == Жиiлiк ауқымы және әр түрлi елдердегi қолдану кезiндегi шектеулерi алажаулы. Көпшiлiгiнде еуропалық елдер АҚШта тыйым салынған екi қосымша каналдар рұқсат етiлген; Мысалы, Жапонияларда диапазонның жоғарғы бөлiгiндегi тағы бiр каналы бар, Испания басқа елдер, қолдану төмен жиiлiктi каналдарды тыяды. Керiсiнше, мысалы, Ресей, Беларусь және Италияның кейбiр елдерi, Wi-Fiнiң барлық желiлерiн тiркеулер талап етедi, бөлмелер жұмыс iстейтiн тыс, немесе Wi-Fiнiң тiркеулерi талап етедi - оператор. Ескерткендей жоғары - Эииммен сымсыз рұқсаттың нүктесiнiң (20 дБм ) 100 мвт артық Ресейлерiнде, сонымен бiрге Wi-Fiнiң адаптерлерi сөзсiз тiркеулердi жатады. WEPның шифрлауын ең әйгiлi стандарт Взломан туралы алады тiптитiн оңай бола (алгоритмды әлсiз табандылық артынан) дұрыс кескiннiң жанында. Жаңа құрылымдар қарамастан осы WPA және WPA2дiң мүлтiксiз хаттамадан астам шифрлауы, көп ескi қол жеткiзу нүктелерiн қолдайды қолдамайды алмастырулар ол талап етедi. (WPA2 ) IEEE 802.11i 2004 жылдың маусымындағы стандарттың қабылдануы түсiнiктi жаңа жабдық түсiнiктi қауiпсiз схемадан астам жасады. Екiсi схема қолданушылармен әдетте белгiленетiн табанды парольден астам талап етедi. Көп ұйымдар басып кiруден қорғау үшiн (мысалы VPN) қосымша шифрлауларды қолданады.<ref> {{cite web |author= Deb Smit |title=How Wi-Fi got its start on the campus of CMU, a true story |publisher= Pop City Media |date= қазан 5, 2011|url = http://popcitymedia.com/innovationnews/wifi100511.aspx |accessdate= қазан 6, 2011 }}</ref><ref>{{cite web | title=Wireless Andrew: Creating the World's First Wireless Campus | publisher=Carnegie Mellon University | year= 2007 | url = http://www.cmu.edu/corporate/news/2007/features/wireless_andrew.shtml | accessdate= қазан 6, 2011}}</ref><ref>{{cite book |author1= Wolter Lemstra |author2= [[Vic Hayes]] |author3= John Groenewegen |title=The innovation journey of Wi-Fi: the road to global success |url= http://books.google.com/books?id=-OMoL5Irm08C&pg=PA121|page=121 |accessdate=қазан 6, 2011 |year=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521199711 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Интернет]] [[Санат:Wi-Fi]] [[Санат:Байланыс]] bz25bii6axwoi3wt0n9ibk62533eutj 3641312 3641276 2026-08-10T05:32:23Z Alizey123 184381 Wi-Fi бөлімі түсініктілік пен нақтылық үшін жаңартылды. 3641312 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Wi-Fi.svg|thumb|right|Wi-Fi логотипы]] '''Wi-Fi''' ({{IPA|/waɪˌfaɪ/}}) — стандарттың базасында сымсыз желiлерi үшiн Wi-Fi Allianceнiң саудалық маркасы IEEE 802.11.<ref>http://sviehb.files.wordpress.com/2011/12/viehboeck_wps.pdf</ref> Кез келген жабдық, тиiстi стандартқа IEEE 802.11, Wi-Fi Allianceге тексеруге және Wi-Fiнiң логотибының ұруын тиiстi сертификат және құқық ала алады.<ref>http://www.kb.cert.org/vuls/id/723755 [[United States Computer Emergency Readiness Team|US CERT]] Vulnerability Note VU#723755</ref> == Тарихы == [[Сурет:RouterBoard 112 with U.FL-RSMA pigtail and R52 miniPCI Wi-Fi card.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:3GN.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:EBWifi.JPG|thumb|250px]] [[Сурет:Wireless adaptor USB.jpg|thumb|250px]] Wi-Fi (кейiннен - Lucent Technologies және Agere Systems) NCR Corporation/AT T Ньивегейн, Нидерландыға 1991 жылда жасалды. Кассалық қызмет көрсетудiң жүйелерi үшiн бастапқы арналған өнiмдер WaveLANның маркасымен базарға шығарылып және Мбит/с деректердi беру жылдамдығы 1мен 2мен аралығындағы қамтамасыз ететiн болды. Wi-Fi жасаушы - (Vic Hayes ) Вика Хейздер мұндай IEEE 802.11b, IEEE 802.11a және IEEE 802.11g стандарттардың өңдеу қатысқан командада болды. Викалардың 2003 жылында Agere Systemsтан кеттi. Agere Systems тең ауыр нарықтық шарттарда бәсекелесе алмады, оның өнiмi қарамастан шешiмдердiң арзан Wi-Fiлерiнiң қуысын орналасты. кодтық ат Agere 802.11abg all-in-one чипсет: WARP ) кiлегейлендi сатылды, және Agere Systems соңында 2004 жылдың Wi-Fiнiң нарығынан кетуге шештi.<ref>{{cite web|title=Mifi vs Joikuspot|url=http://www.mificlub.com/2010/07/mifi-vs-joikuspot/|publisher=mificlub.com|accessdate=2010-10-09}}</ref> IEEE 802.11n-шi стандарт 2009 жылдың 11 қыркүйегiн нығайтылды. Оның қолдануы стандарттармен құрылымдармен салыстырғанда деректердi беру жылдамдығы iс жүзiнде төртеу ( максимал жылдамдығы 54 V тең bn/) 802.11g жоғарылатуға мүмкiндiк бередi, 802.11nнен 802.11n басқа құрылымдармен тәртiпте қолданудың шартында. 600 Vке дейiн, bn/ деректердi беру жылдамдығы қамтамасыз етуге теория жағынан алғанда 802.11n ұқсайды.<ref>{{cite web|title=Sunnyvale Uses MetroFi |url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=85119&WT.svl=wire1_1|publisher=unstrung.com|accessdate=2008-07-16}}</ref> == Жұмыс принципі == Желiнiң Wi-Fiсi схема әдетте кемiнде бiр қол жеткiзу нүктесi және кемiнде бiр клиентте болады. Сонымен бiрге қол жеткiзу нүкте (Ad-hoc ) нүкте екi клиенттердiң тәртiбiндегi қосу қолданылмағанында емес, клиенттер желiлiк бейiмдеуiштер арқылы тiкелей жалғастырғанында болуы мүмкiн. Қол жеткiзу нүктесi әрбiр 100 мстiң 0, 1 Мбит/стiң жылдамдығындағы арнайы сигналдық пакеттерi көмегiмен (SSID ) желiнiң өз идентификаторын алып бередi. 0, 1 Мбит/с сондықтан - Wi-Fi үшiн ең кiшi деректердi беру жылдамдығы. Клиент SSID желi болуы мүмкiн бiле анықтай алады, рұқсаттың осы нүктесiне қосу. Қабылдағыштың ұқсас SSIDтерi бар рұқсатының екi нүктесi әрекет ету аймақтарында дәл тигiзуде сигналдың деңгейi туралы олардың арасындағы мәлiметтер негiзiнде таңдай алады. Wi-Fi стандарт Қосу үшiн толық бостандықты клиентке белгiлердiң таңдауында бередi. Жұмыс принцибы толығырақ стандарттың ресми мәтiнiнде сипатталған.<ref>{{cite news|Alexander, Steve and Brandt, Steve|title=Minneapolis moves ahead with wireless|url=http://www.startribune.com/business/111286134.html|date=желтоқсан 5, 2010|publisher=The Star Tribune|accessdate=желтоқсан 5, 2010}}</ref> [[Сурет:Wifi жұмыс принціпі.jpeg|thumb|right|Wi-Fi желісінің жұмыс істеу принципі]] Стандарт алайда, құрастырудың барлық тұрғылары сымсыз суреттемейдi Wi-Fi жергiлiктi жүйейдi. Жабдықтың әрбiр өндiрушiсi сондықтан бұл есептi өздiгiнше сол ол көзқарас ең жақсы не бiр санайтын жолдар қолдана шешедi. Сондықтан құрастырудың әдiстерiнiң классификациясының қажеттiлiгi сымсыз пайда болады жергiлiктi жүйейдi. Бiрыңғай жүйеге қол жеткiзу нүктелерiнiң бiрiктiрулерi әдiс бойынша ерекшелеуге болады: Автономдысы (сонымен бiрге ақылды децентрализациялаңған дербес деп аталады) қол жеткiзу нүктелерi Қол жеткiзу нүктесi (сонымен бiрге жеңiлтек, орталықтандырылғанылған деп аталады) контроллердiң басқару жұмыс iстейтiн Бесконтроллерные, бiрақ (басқарылатын контроллерсiз) автономды емес Ұйымдар және радиоканалдардың басқаруын әдiс бойынша сымсыз ерекшелеуге болады жергiлiктi жүйедi: Радиоканалдардың статикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың (адапттивтi ) динамикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың қабатшы немесе көп қабатты құрылымымен.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8692103.stm |accessdate=2010-05-19 | work=BBC News | title=London-wide wi-fi by 2012 pledge | date=2010-05-19}}</ref> == Интернетке тегiн рұқсат Wi-Fi арқылы == (клиенттердiң тартуы, қосымша ыңғайлылықтың жасауы немесе таза альтруизм) бастапқы мақсаттардан тәуелсiз бүкiл әлемде және Ресейде, соның iшiнде (интернет ) өте әйгiлi ғаламдық желiге рұқсаты мүлде тегiн алуға болған тегiн хоталардың саны өседi. Бұл бола алады және қоссын автоматты тәртiпте өз алдына мүмкiн iрi көлiк түйiндерi және қосу үшiн рұқсаттың карточкасын қызыметшiде сұрауға керегетiн және Барлар, тiптi адамдардың орын болатын тұрақты жиналып қалуларын қалалық жер бедердi аумақ жай ғана.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1060820/asp/opinion/story_6632793.asp The Telegraph - Say hello to India's first wirefree city]</ref> == Өнеркәсiптегi сымсыз технологиялары == Wi-Fiнiң технологиясының өнеркәсiбiндегi қолданулары үшiн жабдықтаушылардың шектелген санымен болғанша ұсынылады. Siemens Automation Drives осылай Wi-Fiнi ұсынады - IEEE 802.11g-шi стандартымен сәйкес SIMATICтiң өз контроллерлерi үшiн шешiм еркiн ISM - 2, 4 ГГЦ 11 Мбит/с максимал тапсыру жылдамдық қамтамасыз ететiн диапазон. Осы технологиялар қозғалатын объекттердiң басқаруы және қоймалық логистикада үшiн негiзiнде қолданылады, сонымен бiрге себепке бойынша қандай болмасын Ethernetтың өткенше желiлерi мүмкiн емес салатында жағдайлар сол.<ref>{{Cite news|url=http://www.govtech.com/dc/118717 |title= City of London Fires Up Europe's Most Advanced Wi-Fi Network |publisher=www.govtech.com |accessdate=2007-05-14}}</ref> == Wi-Fi артықшылықтар == Желi желiнiң кеңейтуiн и/илидiң жазуын құн кiшiрейте алған кабелдi төсеусiз айқара ашуға мүмкiндiк бередi. Мысалы, бөлмелер және тарихи құндылық болатын ғимараттардағы кабел тыс салуға болмайды сымсыз желiлермен қызмет көрсете алатын орындар. Жылжымалы құрылымдарға желiге рұқсаты болуға мүмкiндiк бередi. Wi-Fi құрылымдар кең таратылған базарға. Wi-Fiнiң логотибы бар жабдықтың мiндеттi сертификаттауы жабдықтың үйлесiмдiгi арқасында кепiлдiк берiледi. (100 есе ) екi реттегi деректердi беруi құрылымдардың Wi-Fiсi шығару кезде кәрез телефонға қарағандасы аз.<ref>{{Cite news|url=http://www.zdnet.co.uk/news/networking/2005/04/18/london-gets-a-mile-of-free-wi-fi-39195421/|title= London gets a mile of free Wi-Fi|publisher=.zdnet.co.uk|accessdate=200-04-18}}</ref> == Wi-Fi кемшіліктері == Жиiлiк ауқымы және әр түрлi елдердегi қолдану кезiндегi шектеулерi алажаулы. Көпшiлiгiнде еуропалық елдер АҚШта тыйым салынған екi қосымша каналдар рұқсат етiлген; Мысалы, Жапонияларда диапазонның жоғарғы бөлiгiндегi тағы бiр каналы бар, Испания басқа елдер, қолдану төмен жиiлiктi каналдарды тыяды. Керiсiнше, мысалы, Ресей, Беларусь және Италияның кейбiр елдерi, Wi-Fiнiң барлық желiлерiн тiркеулер талап етедi, бөлмелер жұмыс iстейтiн тыс, немесе Wi-Fiнiң тiркеулерi талап етедi - оператор. Ескерткендей жоғары - Эииммен сымсыз рұқсаттың нүктесiнiң (20 дБм ) 100 мвт артық Ресейлерiнде, сонымен бiрге Wi-Fiнiң адаптерлерi сөзсiз тiркеулердi жатады. WEPның шифрлауын ең әйгiлi стандарт Взломан туралы алады тiптитiн оңай бола (алгоритмды әлсiз табандылық артынан) дұрыс кескiннiң жанында. Жаңа құрылымдар қарамастан осы WPA және WPA2дiң мүлтiксiз хаттамадан астам шифрлауы, көп ескi қол жеткiзу нүктелерiн қолдайды қолдамайды алмастырулар ол талап етедi. (WPA2 ) IEEE 802.11i 2004 жылдың маусымындағы стандарттың қабылдануы түсiнiктi жаңа жабдық түсiнiктi қауiпсiз схемадан астам жасады. Екiсi схема қолданушылармен әдетте белгiленетiн табанды парольден астам талап етедi. Көп ұйымдар басып кiруден қорғау үшiн (мысалы VPN) қосымша шифрлауларды қолданады.Қауіпсіздік мәселелерінен бөлек, Wi-Fi пайдаланушылары кейде интернет қызметіндегі уақытша үзілістерге де тап болуы мүмкін. Мұндай жағдайда [https://spectrumoutage.us/ интернет қызметінің үзілуі] туралы жергілікті ақпаратты тексеру мәселенің Wi-Fi желісіне немесе жалпы интернет қызметіне байланысты екенін анықтауға көмектеседі.<ref> {{cite web |author= Deb Smit |title=How Wi-Fi got its start on the campus of CMU, a true story |publisher= Pop City Media |date= қазан 5, 2011|url = http://popcitymedia.com/innovationnews/wifi100511.aspx |accessdate= қазан 6, 2011 }}</ref><ref>{{cite web | title=Wireless Andrew: Creating the World's First Wireless Campus | publisher=Carnegie Mellon University | year= 2007 | url = http://www.cmu.edu/corporate/news/2007/features/wireless_andrew.shtml | accessdate= қазан 6, 2011}}</ref><ref>{{cite book |author1= Wolter Lemstra |author2= [[Vic Hayes]] |author3= John Groenewegen |title=The innovation journey of Wi-Fi: the road to global success |url= http://books.google.com/books?id=-OMoL5Irm08C&pg=PA121|page=121 |accessdate=қазан 6, 2011 |year=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521199711 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Интернет]] [[Санат:Wi-Fi]] [[Санат:Байланыс]] ncs7wyzgyjhfucpydlnqii3zsgnzomk 3641316 3641312 2026-08-10T05:44:33Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Alizey123|Alizey123]] ([[User talk:Alizey123|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3190630 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Wi-Fi.svg|thumb|right|Wi-Fi логотипы]] '''Wi-Fi''' ({{IPA|/waɪˌfaɪ/}}) — стандарттың базасында сымсыз желiлерi үшiн Wi-Fi Allianceнiң саудалық маркасы IEEE 802.11.<ref>http://sviehb.files.wordpress.com/2011/12/viehboeck_wps.pdf</ref> Кез келген жабдық, тиiстi стандартқа IEEE 802.11, Wi-Fi Allianceге тексеруге және Wi-Fiнiң логотибының ұруын тиiстi сертификат және құқық ала алады.<ref>http://www.kb.cert.org/vuls/id/723755 [[United States Computer Emergency Readiness Team|US CERT]] Vulnerability Note VU#723755</ref> == Тарихы == [[Сурет:RouterBoard 112 with U.FL-RSMA pigtail and R52 miniPCI Wi-Fi card.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:3GN.jpg|thumb|250px]] [[Сурет:EBWifi.JPG|thumb|250px]] [[Сурет:Wireless adaptor USB.jpg|thumb|250px]] Wi-Fi (кейiннен - Lucent Technologies және Agere Systems) NCR Corporation/AT T Ньивегейн, Нидерландыға 1991 жылда жасалды. Кассалық қызмет көрсетудiң жүйелерi үшiн бастапқы арналған өнiмдер WaveLANның маркасымен базарға шығарылып және Мбит/с деректердi беру жылдамдығы 1мен 2мен аралығындағы қамтамасыз ететiн болды. Wi-Fi жасаушы - (Vic Hayes ) Вика Хейздер мұндай IEEE 802.11b, IEEE 802.11a және IEEE 802.11g стандарттардың өңдеу қатысқан командада болды. Викалардың 2003 жылында Agere Systemsтан кеттi. Agere Systems тең ауыр нарықтық шарттарда бәсекелесе алмады, оның өнiмi қарамастан шешiмдердiң арзан Wi-Fiлерiнiң қуысын орналасты. кодтық ат Agere 802.11abg all-in-one чипсет: WARP ) кiлегейлендi сатылды, және Agere Systems соңында 2004 жылдың Wi-Fiнiң нарығынан кетуге шештi.<ref>{{cite web|title=Mifi vs Joikuspot|url=http://www.mificlub.com/2010/07/mifi-vs-joikuspot/|publisher=mificlub.com|accessdate=2010-10-09}}</ref> IEEE 802.11n-шi стандарт 2009 жылдың 11 қыркүйегiн нығайтылды. Оның қолдануы стандарттармен құрылымдармен салыстырғанда деректердi беру жылдамдығы iс жүзiнде төртеу ( максимал жылдамдығы 54 V тең bn/) 802.11g жоғарылатуға мүмкiндiк бередi, 802.11nнен 802.11n басқа құрылымдармен тәртiпте қолданудың шартында. 600 Vке дейiн, bn/ деректердi беру жылдамдығы қамтамасыз етуге теория жағынан алғанда 802.11n ұқсайды.<ref>{{cite web|title=Sunnyvale Uses MetroFi |url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=85119&WT.svl=wire1_1|publisher=unstrung.com|accessdate=2008-07-16}}</ref> == Жұмыс принципі == Желiнiң Wi-Fiсi схема әдетте кемiнде бiр қол жеткiзу нүктесi және кемiнде бiр клиентте болады. Сонымен бiрге қол жеткiзу нүкте (Ad-hoc ) нүкте екi клиенттердiң тәртiбiндегi қосу қолданылмағанында емес, клиенттер желiлiк бейiмдеуiштер арқылы тiкелей жалғастырғанында болуы мүмкiн. Қол жеткiзу нүктесi әрбiр 100 мстiң 0, 1 Мбит/стiң жылдамдығындағы арнайы сигналдық пакеттерi көмегiмен (SSID ) желiнiң өз идентификаторын алып бередi. 0, 1 Мбит/с сондықтан - Wi-Fi үшiн ең кiшi деректердi беру жылдамдығы. Клиент SSID желi болуы мүмкiн бiле анықтай алады, рұқсаттың осы нүктесiне қосу. Қабылдағыштың ұқсас SSIDтерi бар рұқсатының екi нүктесi әрекет ету аймақтарында дәл тигiзуде сигналдың деңгейi туралы олардың арасындағы мәлiметтер негiзiнде таңдай алады. Wi-Fi стандарт Қосу үшiн толық бостандықты клиентке белгiлердiң таңдауында бередi. Жұмыс принцибы толығырақ стандарттың ресми мәтiнiнде сипатталған.<ref>{{cite news|Alexander, Steve and Brandt, Steve|title=Minneapolis moves ahead with wireless|url=http://www.startribune.com/business/111286134.html|date=желтоқсан 5, 2010|publisher=The Star Tribune|accessdate=желтоқсан 5, 2010}}</ref> [[Сурет:Wifi жұмыс принціпі.jpeg|thumb|right|Wi-Fi желісінің жұмыс істеу принципі]] Стандарт алайда, құрастырудың барлық тұрғылары сымсыз суреттемейдi Wi-Fi жергiлiктi жүйейдi. Жабдықтың әрбiр өндiрушiсi сондықтан бұл есептi өздiгiнше сол ол көзқарас ең жақсы не бiр санайтын жолдар қолдана шешедi. Сондықтан құрастырудың әдiстерiнiң классификациясының қажеттiлiгi сымсыз пайда болады жергiлiктi жүйейдi. Бiрыңғай жүйеге қол жеткiзу нүктелерiнiң бiрiктiрулерi әдiс бойынша ерекшелеуге болады: Автономдысы (сонымен бiрге ақылды децентрализациялаңған дербес деп аталады) қол жеткiзу нүктелерi Қол жеткiзу нүктесi (сонымен бiрге жеңiлтек, орталықтандырылғанылған деп аталады) контроллердiң басқару жұмыс iстейтiн Бесконтроллерные, бiрақ (басқарылатын контроллерсiз) автономды емес Ұйымдар және радиоканалдардың басқаруын әдiс бойынша сымсыз ерекшелеуге болады жергiлiктi жүйедi: Радиоканалдардың статикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың (адапттивтi ) динамикалық күйге келтiрулерiмен Радиоканалдардың қабатшы немесе көп қабатты құрылымымен.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8692103.stm |accessdate=2010-05-19 | work=BBC News | title=London-wide wi-fi by 2012 pledge | date=2010-05-19}}</ref> == Интернетке тегiн рұқсат Wi-Fi арқылы == (клиенттердiң тартуы, қосымша ыңғайлылықтың жасауы немесе таза альтруизм) бастапқы мақсаттардан тәуелсiз бүкiл әлемде және Ресейде, соның iшiнде (интернет ) өте әйгiлi ғаламдық желiге рұқсаты мүлде тегiн алуға болған тегiн хоталардың саны өседi. Бұл бола алады және қоссын автоматты тәртiпте өз алдына мүмкiн iрi көлiк түйiндерi және қосу үшiн рұқсаттың карточкасын қызыметшiде сұрауға керегетiн және Барлар, тiптi адамдардың орын болатын тұрақты жиналып қалуларын қалалық жер бедердi аумақ жай ғана.<ref>[http://www.telegraphindia.com/1060820/asp/opinion/story_6632793.asp The Telegraph - Say hello to India's first wirefree city]</ref> == Өнеркәсiптегi сымсыз технологиялары == Wi-Fiнiң технологиясының өнеркәсiбiндегi қолданулары үшiн жабдықтаушылардың шектелген санымен болғанша ұсынылады. Siemens Automation Drives осылай Wi-Fiнi ұсынады - IEEE 802.11g-шi стандартымен сәйкес SIMATICтiң өз контроллерлерi үшiн шешiм еркiн ISM - 2, 4 ГГЦ 11 Мбит/с максимал тапсыру жылдамдық қамтамасыз ететiн диапазон. Осы технологиялар қозғалатын объекттердiң басқаруы және қоймалық логистикада үшiн негiзiнде қолданылады, сонымен бiрге себепке бойынша қандай болмасын Ethernetтың өткенше желiлерi мүмкiн емес салатында жағдайлар сол.<ref>{{Cite news|url=http://www.govtech.com/dc/118717 |title= City of London Fires Up Europe's Most Advanced Wi-Fi Network |publisher=www.govtech.com |accessdate=2007-05-14}}</ref> == Wi-Fi артықшылықтар == Желi желiнiң кеңейтуiн и/илидiң жазуын құн кiшiрейте алған кабелдi төсеусiз айқара ашуға мүмкiндiк бередi. Мысалы, бөлмелер және тарихи құндылық болатын ғимараттардағы кабел тыс салуға болмайды сымсыз желiлермен қызмет көрсете алатын орындар. Жылжымалы құрылымдарға желiге рұқсаты болуға мүмкiндiк бередi. Wi-Fi құрылымдар кең таратылған базарға. Wi-Fiнiң логотибы бар жабдықтың мiндеттi сертификаттауы жабдықтың үйлесiмдiгi арқасында кепiлдiк берiледi. (100 есе ) екi реттегi деректердi беруi құрылымдардың Wi-Fiсi шығару кезде кәрез телефонға қарағандасы аз.<ref>{{Cite news|url=http://www.zdnet.co.uk/news/networking/2005/04/18/london-gets-a-mile-of-free-wi-fi-39195421/|title= London gets a mile of free Wi-Fi|publisher=.zdnet.co.uk|accessdate=200-04-18}}</ref> == Wi-Fi кемшіліктері == Жиiлiк ауқымы және әр түрлi елдердегi қолдану кезiндегi шектеулерi алажаулы. Көпшiлiгiнде еуропалық елдер АҚШта тыйым салынған екi қосымша каналдар рұқсат етiлген; Мысалы, Жапонияларда диапазонның жоғарғы бөлiгiндегi тағы бiр каналы бар, Испания басқа елдер, қолдану төмен жиiлiктi каналдарды тыяды. Керiсiнше, мысалы, Ресей, Беларусь және Италияның кейбiр елдерi, Wi-Fiнiң барлық желiлерiн тiркеулер талап етедi, бөлмелер жұмыс iстейтiн тыс, немесе Wi-Fiнiң тiркеулерi талап етедi - оператор. Ескерткендей жоғары - Эииммен сымсыз рұқсаттың нүктесiнiң (20 дБм ) 100 мвт артық Ресейлерiнде, сонымен бiрге Wi-Fiнiң адаптерлерi сөзсiз тiркеулердi жатады. WEPның шифрлауын ең әйгiлi стандарт Взломан туралы алады тiптитiн оңай бола (алгоритмды әлсiз табандылық артынан) дұрыс кескiннiң жанында. Жаңа құрылымдар қарамастан осы WPA және WPA2дiң мүлтiксiз хаттамадан астам шифрлауы, көп ескi қол жеткiзу нүктелерiн қолдайды қолдамайды алмастырулар ол талап етедi. (WPA2 ) IEEE 802.11i 2004 жылдың маусымындағы стандарттың қабылдануы түсiнiктi жаңа жабдық түсiнiктi қауiпсiз схемадан астам жасады. Екiсi схема қолданушылармен әдетте белгiленетiн табанды парольден астам талап етедi. Көп ұйымдар басып кiруден қорғау үшiн (мысалы VPN) қосымша шифрлауларды қолданады.<ref> {{cite web |author= Deb Smit |title=How Wi-Fi got its start on the campus of CMU, a true story |publisher= Pop City Media |date= қазан 5, 2011|url = http://popcitymedia.com/innovationnews/wifi100511.aspx |accessdate= қазан 6, 2011 }}</ref><ref>{{cite web | title=Wireless Andrew: Creating the World's First Wireless Campus | publisher=Carnegie Mellon University | year= 2007 | url = http://www.cmu.edu/corporate/news/2007/features/wireless_andrew.shtml | accessdate= қазан 6, 2011}}</ref><ref>{{cite book |author1= Wolter Lemstra |author2= [[Vic Hayes]] |author3= John Groenewegen |title=The innovation journey of Wi-Fi: the road to global success |url= http://books.google.com/books?id=-OMoL5Irm08C&pg=PA121|page=121 |accessdate=қазан 6, 2011 |year=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521199711 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Интернет]] [[Санат:Wi-Fi]] [[Санат:Байланыс]] bz25bii6axwoi3wt0n9ibk62533eutj 0 39999 3641376 3539231 2026-08-10T07:24:24Z Professor istory 184407 /* */ 3641376 wikitext text/x-wiki {{Біріктірілсін|Туыстық}} '''Бөле'''— әке немесе шеше жақтан қарындас, сіңлілерінің балалары. Нағашы жұрттағы бөлелер алыс туысқан болып саналады. Себебі руы басқа. Бірақ белгілі бір индивидтің нағашынын балалары жақын. Ал нағашы жұрт балалары алыс екенін шатастырмау керек. Себебы руы бөлек. Апалы сінілі балалар жақын туыс деп саналмаған. Ондай ара қатынастарда балалар көніл тапса, ата аналар руы басқа болғанда үйленуге рұқсат етілген ==Дереккөздер</span>== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Туыстық]] {{stub}} sg5wy13evkhodmqw437n7i0ay2jewy1 0 44144 3641270 3641059 2026-08-09T16:54:03Z Kasymov 10777 3641270 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] e2cgw2lkdcqehdhu2saotx4oa3ag86t 3641279 3641270 2026-08-09T17:56:07Z ~2026-42935-53 184147 негізгі еңбегін қою әріпке өзгерттім 3641279 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың ірі меценаты, '''«Мамания» мектебін''' ашқан ағартушы, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. Найман тайпасы [[Матай (ру бірлестігі)|Матай]]-Қаптағай руынан шыққан би [[Маман Қалқабайұлы]]<nowiki/>ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] ts22xyjp29sk0s1dtnix7zjpeqlslp2 3641281 3641279 2026-08-09T18:01:13Z ~2026-42935-53 184147 /* Өмірбаяны мен еңбек жолы */ 3641281 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың ірі меценаты, '''«Мамания» мектебін''' ашқан ағартушы, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. Найман тайпасы [[Матай (ру бірлестігі)|Матай]]-Қаптағай руынан шыққан би [[Маман Қалқабайұлы]]<nowiki/>ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын '''«Мамания» мектебін''' ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «'''Қоянды жәрмеңкесіне'''» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы Тұрысбек қажы дүниеден өткен соң оның ісін үлкен ұлы Құдайберген Тұрысбекұлы жалғастырды. ''қ. “Мамания”'' ''мектебі.'' == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] a348blgreypfk0icib3ngpbf58wdk5r 3641282 3641281 2026-08-09T18:12:00Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-42935-53|~2026-42935-53]] ([[User talk:~2026-42935-53|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3641270 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] e2cgw2lkdcqehdhu2saotx4oa3ag86t 3641284 3641282 2026-08-09T18:27:22Z ~2026-42935-53 184147 ҚР Орталық мемлекеттік архиві Ф.44, оп.1, іс 15, п.893 3641284 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың ірі меценаты, [[«Мамания» мектебі]]н ашқан ағартушы, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. [[Найман]] тайпасы [[Матай]] Қаптағай руынан шыққан би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, [[Самарқан]], [[Ташкент]], [[Бұхара]]'' секілді [[Орта Азия]]ның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''[[Омбы]], [[Новосібір]], Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын [[«Мамания» мектебі]]н ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы Тұрысбек қажы дүниеден өткен соң оның ісін үлкен ұлы [[Құдайберген Тұрысбекұлы]] жалғастырды. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] gh1ce8xkilx9a6jw8gk4kb39jim0qm5 3641319 3641284 2026-08-10T05:51:02Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-42935-53|~2026-42935-53]] ([[User talk:~2026-42935-53|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3641270 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] e2cgw2lkdcqehdhu2saotx4oa3ag86t 3641320 3641319 2026-08-10T05:51:15Z 1nter pares 146705 3641320 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл жайқалған бау-бақшаға айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] 3wwyfra2i5zlmejf38akaeyecnt7dk9 0 51639 3641293 2080754 2026-08-09T23:29:57Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641293 wikitext text/x-wiki '''Парсы шығанағы мұнайлы-газды ауданы''' , Месопотамия бассейні – Шығыс жарты шардағы аса ірі мұнайлы-газды өңірлердің бірі <ref name="source1">Қазақ энциклопедиясы 7 т,</ref>. Солтүстігінде Шығыс Тавр бөктерінен басталып, оңтүстік-шығысы Араб теңізіне дейін 2500 км-ге созылған; ауданы 2,93 млн. км², оның ішінде су айдыны (акватория) шамамен 290 мың км². [[Сауд Арабиясы]], [[Ирак]], [[Иран]], [http://www.votpusk.ru/country/country.asp?CN=OM Оман]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Біріккен Араб Әмірлігі]] жерлерін түгелдей, [[Сирияның]] шығыс бөлігі мен [[Түркияның]] оңтүстік бөлігін қамтиды, оңтүстік-шығыстағы біраз бөлігі Парсы шығанағының астында жатыр. Алаптың геологиялық қимасын палеозой, мезозой, кайнозой тобындағы тау жыныстары құраған. Бұл қиманың қалыңдығы оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай өсе береді. Мысалы, [[Загростың]] (Иран) алдындағы қалыңдық 15 км-ден асады. Мұнай иірімдері бор мен юраның қуыстылығы және өткізгіштігі жоғары әктастарында шоғырланған. Мұнай-газ кендерінің құрылымдары күмбез және брахиантиклинал түрінде 1800 – 3000 м-ге дейінгі тереңдікте орналасқан. Мұнайының тығызд. 0,82 – 0,99 г/см3, күкіртті және жоғары күкіртті (күкірт 1 – 5%). Бастапқы өндірістік қоры: мұнай – 53,6 млрд. т, газ – 26,7 трлн. м3. Бірінші мұнай кенорны (Месджеде-Солейман) 1908 жылы, ал газ кенорны (Парсы) 1965 ж. ашылды. Алапта мұнай мен газдың 400-ден астам кен орны анықталған, соның ішінде бастапқы өнеркәсіптік қоры 300 млн. тоннадан және 500 млрд. м3-тан асатын 36 мұнай (Кенган, Парс, т.б.), 6 газ (Гавар, Үлкен Бурган, Румайла және Солтүстік Румайла, т.б.) алып кен орындары бар. Мұнай-газ құбырының жалпы ұзындығы 30 мың км. == Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Медицина]] {{stub}} ozgk1asva46973wemr8vya2uyup2c7h 0 63432 3641413 3630396 2026-08-10T10:06:19Z Casserium 68287 3641413 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі |қысқартылған атауы = ҚР ДСМ |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[1946 жыл]] {{Small|(тұңғыш рет)}}<br>[[2001 жыл]]<br>[[2017 жыл]] {{Small|(қазіргі)}} |таратылған жылы = [[1997 жыл]] {{Small|(тұңғыш рет)}}<br>[[2014 жыл]] |ізашары1 = ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі агенттігі (2001) |ізашары2 = ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі (2014) |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] |штаб-пәтері = 010000, [[Астана]] қаласы, Сол жағалау, Орынбор көшесі 8, Министрліктер үйі, 5-кіреберіс |lat_dir = N|lat_deg = 51|lat_min = 7|lat_sec = 45 |lon_dir = E|lon_deg = 71|lon_min = 26|lon_sec = 30 |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]] |басшылықтың лауазымы1 = Министр |басшылықтың есімі2 = [[Тимур Сламжанұлы Сұлтанғазиев|Тимур Сұлтанғазиев]] |басшылықтың лауазымы2 = Бірінші вице-министрі |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/dsm?lang=kk gov.kz/memleket/entities/dsm |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] құрамына енетін Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы. Министрлік [[Қазақстан Республикасы]]ндағы денсаулық сақтау, медицина және фармацевтика ғылымы мен білім беру саласындағы мемлекеттік саясатты жүргізу; заңнамаға сәйкес азаматтардың мемлекет кепілдік берген көлем шегінде тегін медициналық көмек алуын қамтамасыз етуді ұйымдастыру; халықты және денсаулық сақтау ұйымдарын қауіпсіз, тиімді және саналы дәрілік заттармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жұмыстарын атқарады. == Тарихы == Алғашында 1920 жылғы қазанда Қазақ КСР Денсаулық сақтау халық комиссариаты ретінде құрылды.<ref>Қазақ КСР мемлекеттік мекемелері. Анықтамалық. Қазақ АКСР Әлеуметгік-мәдени құрылыс басқармасы органдары, әкімшілік-саяси органдары және әділет соты органдары (1920–1936) 2-т., З-б. Алматы, 1983, 36-37-6. қара). 1937 жылдан Қазақ КСР Денсаулық сақтау халық комиссариаты. 1946 жылғы наурыздан — Министрлік. (Қазақстан Республикасының мемлекеттік мекемелері. Анықтамалық. Әлеуметтік-мәдени құрылыс басқармасы органдары, әкімшілік-саяси органдар және Қазақстан Республикасының әділет соты органдары (1937–1977), 2-т., 3-6., Алматы, 1992, 26-27-6. қара).</ref> Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрлігі ретінде 1946 жылғы наурыздан қызмет етіп келді.<ref>1992–1997 жылдар кезеңдегі мемлекеттік органдар туралы мәліметтер: қараңыз-Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары (1991 жылғы 16 желтоқсан – 2001 жылғы 1 қаңтар). Анықтамалық. ҚР ПМ. - Алматы: БҮ "Эдельвейс", 2004. 514-518 б. (Құрастырушылардың ескертпелері).</ref> 1991 жылдан бастап Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі деп аталды. 1997 жылы қазанда Денсаулық сақтау министрлiгi мен Бiлiм және мәдениет министрлiгi қосылып, Бiлiм, мәдениет және денсаулық сақтау министрлiгi құрылды. 1999 жылы қаңтарда ол Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі болып өзгертіліп, қазан айында одан Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттік бөлінді. 2001 жылы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттік Денсаулық сақтау министрлігі ретінде қайта құрылды.<ref>"Азаматтардың денсаулығын қорғау саласында мемлекеттік басқаруды жетілдіру туралы" ҚР Президентінің 2001 жылғы 17 қазандағы № 705 Жарлығы.</ref> 2002 жылы 1 қаңтардан бастап министрліктің ведомстволары құрылды. 2014 жылы 6 тамызда Денсаулық сақтау министрлігі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі біріктіріліп, Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі құрылды. Министр қызметіне бұрынғы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] тағайындалды. 2017 жылы 25 қаңтарда Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі екіге бөлінді. Денсаулық сақтау министрлігінің басшылығына [[Елжан Амантайұлы Біртанов|Елжан Біртанов]] тағайындалса, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігін басқаруды Тамара Дүйсенова жалғастырды. ==Министрліктің негізгі міндеттері== * Халықтың денсаулығын сақтау; * Медицина ғылымы, фармацевтикалық және медициналық білім беру саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты әзірлеу; * Азаматтардың заңнамаға сәйкес мемлекет кепілдік берген көлем шегінде тегін медициналық көмек алуын қамтамасыз етуді ұйымдастыру; * Халықты және емдеу-алдын алу ұйымдарын қауіпсіз, тиімді және сапалы дәрі-дәрмек құралдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру; * Министрлік құзіреті шегінде халықаралық ынтымақтастықты ұйымдастыру және дамыту. == Құрылымы == Министрліктің құрамында 3 ведомство бар: * [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті]] * [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті|Медициналық бақылау комитеті]] * [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Фармация комитеті|Фармация комитеті]] == Қарамағындағы мекемелер == # "Қазақ республикалық лепрозорийі" ММ # "Жіті бақыланатын мамандандырылған үлгідегі республикалық психиатриялық аурухана" ММ # "Республикалық арнайы медициналық қамтамасыз ету орталығы" ММ # "Салидат Қайырбекова атындағы Ұлттық денсаулық сақтауды дамыту ғылыми орталығы" ШЖҚ РМК # "Академик Н.Ж. Батпенов атындағы Ұлттық ғылыми травматология және ортопедия орталығы" ШЖҚ РМК # "Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығы" ШЖҚ РМК # "Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығы" ШЖҚ РМК # "Республикалық психикалық денсаулық ғылыми-практикалық орталығы" ШЖҚ РМК # "Қазақ дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығы" ШЖҚ РМК # "Отан соғысының ардагерлеріне арналған республикалық клиникалық госпиталь" ШЖҚ РМК # "Қазақстан Республикасының Ұлттық фтизиопульмонология ғылыми орталығы" ШЖҚ РМК # "Отан соғысының ардагерлеріне арналған орталық клиникалық госпиталь" ШЖҚ РМК # "Курортология және медициналық оңалту ғылыми-зерттеу институты" ШЖҚ РМК # "Транспланттауды және жоғары технологиялық көрсетілетін медициналық қызметтерді үйлестіру жөніндегі республикалық орталық" ШЖҚ РМК # "СҚ-Фармация" ЖШС # "Ұлттық нейрохирургия орталығы" АҚ # [[QazBioPharm|"QazBioPharm" ұлттық холдингі" АҚ]] # [[Астана медицина университеті|"Астана медицина университеті" КеАҚ]] # [[Қазақ ұлттық медицина университеті|"С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті" КеАҚ]] # [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті|"Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті" КеАҚ]] # [[Семей медицина университеті|"Семей медицина университеті" КеАҚ]] # "Turar Healthcare" КеАҚ # "Ұлттық балаларды оңалту орталығы" КеАҚ # "Ұлттық ғылыми онкология орталығы" ЖШС # "Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы" ШЖҚ РМК # "Республикалық медициналық-санитариялық алғашқы көмек орталығы" ШЖҚ РМК # [[Қарағанды медицина университеті|"Қарағанды медицина университеті" КеАҚ]] # "Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы" КеАҚ == Министрлер тізімі == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class=unsortable| № ! class=unsortable| Суреті !Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! class=unsortable colspan="2"| Қызметі ! colspan="2"| [[Қазақстан саяси партиялары|Партиясы]] ! class=unsortable| [[Қазақстан премьер-министрі|Үкімет басшысы]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] Денсаулық сақтау министрі (–1991)'''}} |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sortname|Ақсұлтан|Аманбаев}}<br>{{small|(1940 туған)}} |мамыр<br>1990 |желтоқсан<br>1991 | bgcolor="AA0000" | |[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] |[[Екінші Ұзақбай Қараманов үкіметі|Қараманов II]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''Денсаулық сақтау министрі (1991–1997)'''}} |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sortname|Ақсұлтан|Аманбаев}}<br>{{small|(1940 туған)}} |желтоқсан<br>1991 |сәуір<br>1992 | bgcolor="" | |{{sort|ЯЯЯ|''белгісіз''}} |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Девятко, Василий Николаевич|[[Василий Николаевич Девятко]]}}<br>{{small|(1944 туған)}} |сәуір<br>1992 |қазан<br>1997 | bgcolor="" | |{{sort|ЯЯЯ|''белгісіз''}} |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]<br>[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''[[Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі|Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрі]] (1997–1999)'''}} |- |1 |[[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] |{{sort|Көшербаев, Қырымбек Елеуұлы|[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]}}<br>{{small|(1955 туған)}} |қазан<br>1997 |қаңтар<br>1999 | bgcolor="CDCDCD" | |[[Партиясыз]] |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі|Денсаулық сақтау, білім және спорт министрі]] (1999)'''}} |- |1 |[[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] |{{sort|Көшербаев, Қырымбек Елеуұлы|[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]}}<br>{{small|(1955 туған)}} |қаңтар<br>1999 |қазан<br>1999 | bgcolor="CDCDCD" | |[[Партиясыз]] |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''Денсаулық сақтау ісі жөніндегі агенттіктің төрағасы (1999–2001)'''}} |- |1 |[[Сурет:Replace this image female (red).svg|99px]] |{{sort|Омарова, Мария Нұрғалиқызы|[[Мария Нұрғалиқызы Омарова|Мария Омарова]]}}<br>{{small|(1951 туған)}} |қазан<br>1999 |тамыз<br>2000 | bgcolor="" | |{{sort|ЯЯЯ|''белгісіз''}} |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Досқалиев, Жақсылық Ақмырзаұлы|[[Жақсылық Ақмырзаұлы Досқалиев|Жақсылық Досқалиев]]}}<br>{{small|(1955 туған)}} |тамыз<br>2000 |қазан<br>2001 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref name="dosqaliev">{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30111950&pos=10;5#pos=10;5 |title= Доскалиев Жаксылык Акмырзаевич (персональная справка) |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''Денсаулық сақтау министрі (2001–2014)'''}} |- |3 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Досқалиев, Жақсылық Ақмырзаұлы|[[Жақсылық Ақмырзаұлы Досқалиев|Жақсылық Досқалиев]]}}<br>{{small|(1955 туған)}} |қазан<br>2001 |4 сәуір<br>2004 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref name="dosqaliev" /> |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]]<br>[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]]<br>[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]] |- |4 |[[Сурет:Erbolat Dosaev (2017-11-13) (cropped).jpg|99px]] |{{sort|Досаев, Ерболат Асқарбекұлы|[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]]}}<br>{{small|(1970 туған)}} |5 сәуір<br>2004 |20 қыркүйек<br>2006 | bgcolor="" | |{{sort|ЯЯЯ|''белгісіз''}} |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]] |- |5 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Дерновой, Анатолий Григорьевич|[[Анатолий Григорьевич Дерновой|Анатолий Дерновой]]}}<br>{{small|(1951 туған)}} |20 қыркүйек<br>2006 |20 қараша<br>2008 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30100715&pos=1;84#pos=1;84 |title= Дерновой Анатолий Григорьевич (персональная справка) |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]]<br>[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |6 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Досқалиев, Жақсылық Ақмырзаұлы|[[Жақсылық Ақмырзаұлы Досқалиев|Жақсылық Досқалиев]]}}<br>{{small|(1955 туған)}} |20 қараша<br>2008 |7 қазан<br>2010 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref name="dosqaliev" /> |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |7 |[[Сурет:Replace this image female (red).svg|99px]] |{{sort|Қайырбекова, Салидат Зекенқызы|[[Салидат Зекенқызы Қайырбекова|Салидат Қайырбекова]]}}<br>{{small|(1961–2016)}} |7 қазан<br>2010 |6 тамыз<br>2014 | bgcolor="" | |{{sort|ЯЯЯ|''белгісіз''}} |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]]<br>[[Серік Ахметов үкіметі|Серік Ахметов]]<br>[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі]] (2014–2017)'''}} |- |1 |[[Сурет:Tamara Duisenova (7.2016) (cropped).jpg|99px]] |{{sort|Дүйсенова, Тамара Қасымқызы|[[Тамара Қасымқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]]}}<br>{{small|(1965 туған)}} |6 тамыз<br>2014 |25 қаңтар<br>2017 | bgcolor="CDCDCD" | |[[Партиясыз]]{{efn|2019 жылы [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясының мүшесі болған<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30157522&pos=10;0#pos=10;0 |title= Дуйсенова Тамара Босымбековна (персональная справка) |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref>}} |[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]]<br>[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]] |- | colspan="8" |{{sort|ЯЯЯ|'''Денсаулық сақтау министрі (2017 бері)'''}} |- |8 |[[Сурет:Eljan Birtanov (cropped).jpg|99px]] |{{sort|Біртанов, Елжан Амантайұлы|[[Елжан Амантайұлы Біртанов|Елжан Біртанов]]}}<br>{{small|(1971 туған)}} |25 қаңтар<br>2017 |25 маусым<br>2020 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref>{{Cite web|url= https://inbusiness.kz/ru/last/predsedatel-komiteta-partijnogo-kontrolya-nur-otan-prokommentiroval-zaderzhanie-elzhana-birtanova |title= Председатель комитета партийного контроля Nur Otan прокомментировал задержание Елжана Биртанова |lang= ru |work= inbusiness.kz |author= Абаев, Саян |date= 2020-11-03 |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]]<br>[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]] |- |9 |[[Сурет:Alexei Tsoi (cropped).png|99px]] |{{sort|Цой, Алексей Владимирович|[[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]]}}<br>{{small|(1977 туған)}} |25 маусым<br>2020 |20 желтоқсан<br>2021 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31646108&pos=10;-12#pos=10;-12 |title= Цой Алексей Владимирович (персональная справка) |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]]<br>[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин II]] |- |({{м.а.}}) |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |{{sort|Бүркітбаев, Жандос Қонысұлы|[[Жандос Қонысұлы Бүркітбаев|Жандос Бүркітбаев]]}}<br>{{small|(1971 туған)}} |20 желтоқсан<br>2021 |11 қаңтар<br>2022 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37743696&pos=10;-12#pos=10;-12 |title= Буркитбаев Жандос Конысович (персональная справка) |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин II]] |- | rowspan="2" |10 | rowspan="2" |[[Сурет:Ажар Ғиният (38343) (cropped).jpg|99px]] | rowspan="2" |{{sortname|Ажар|Ғиният}}<br>{{small|(1969 туған)}} | rowspan="2" |11 қаңтар<br>2022 | rowspan="2" |6 ақпан<br>2024 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<ref name="giniyat">{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31600599&pos=9;-5#pos=9;-5 |title= Ажар Гиният (Тулегалиева Ажар Гиниятовна) - Параграф |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> | rowspan="2" |[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов I]]<br>[[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов II]] |- | bgcolor="55B4A0" | |[[Аманат (партия)|Аманат]]<ref name="giniyat" /> |- |11 |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|99px]] |{{sort|Әлназарова, Ақмарал Шәріпбайқызы|[[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]]}}<br>{{small|(1969 туған)}} |6 ақпан<br>2024 |— | bgcolor="55B4A0" | |[[Аманат (партия)|Аманат]]<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34829435&pos=11;3#pos=11;3 |title= Альназарова Акмарал Щарипбаевна - Параграф |lang= ru |work= online.zakon.kz |accessdate= 2024-09-11}}</ref> |[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]] |- |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының министрліктері|Д]] i0hyh7r6xco2gu1pdn6eo3uvlbjzrys 0 74900 3641290 2569563 2026-08-09T19:18:43Z Zheksenbai Nurzhigit 182117 /* */ 3641290 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Владимир Сергеевич Гридасов |Шынайы есімі = |Сурет = Гридасов.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 26.9.1941 |Туған жері = [[Текелі]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Мансабы = аппаратшы |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1941-1991) |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Қайтыс болған күні = 1997 8 мамыр |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Red Banner of Labor.svg|20px]] |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Владимир Сергеевич Гридасов''' (26.09.[[1941]] жылы туған, [[Алматы облысы]] [[Текелі]] қаласы) – аппаратшы, Социалистік Еңбек Ері. ==Өмірбаяны== [[1969]] жылдан [[Шу тау-кен комбинаты]]нда, [[Каспий аймақтық кен-металлургия комбинаты]]ның химия-металлургия зауытында аппаратшы, аппаратшылардың бригадирі болып істеді. ==Марапаттары== 2 мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Туы ордендерімен марапатталған.<ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:26 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:Текеліде туғандар]] [[Санат:Ленин орденінің иегерлері]] [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Ақтау тұлғалары]] m4u0qukannopq9dnuus00w38fgjnkgx 3641291 3641290 2026-08-09T19:22:15Z Zheksenbai Nurzhigit 182117 /* */ Қателік 3641291 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Владимир Сергеевич Гридасов |Шынайы есімі = |Сурет = Гридасов.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 26.9.1941 |Туған жері = [[Текелі]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Мансабы = аппаратшы |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1941-1991) |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Қайтыс болған күні = 1997 8 мамыр |Қайтыс болған жері = Ақтау Қаласы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Red Banner of Labor.svg|20px]] |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Владимир Сергеевич Гридасов''' (26.09.[[1941]] жылы туған, [[Алматы облысы]] [[Текелі]] қаласы) – аппаратшы, Социалистік Еңбек Ері. ==Өмірбаяны== [[1969]] жылдан [[Шу тау-кен комбинаты]]нда, [[Каспий аймақтық кен-металлургия комбинаты]]ның химия-металлургия зауытында аппаратшы, аппаратшылардың бригадирі болып істеді. ==Марапаттары== 2 мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Туы ордендерімен марапатталған.<ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:26 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:Текеліде туғандар]] [[Санат:Ленин орденінің иегерлері]] [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Ақтау тұлғалары]] 9o5d9eg2blx5k7z06lynnzbu9hbds3q 3641317 3641291 2026-08-10T05:49:42Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Zheksenbai Nurzhigit|Zheksenbai Nurzhigit]] ([[User talk:Zheksenbai Nurzhigit|т]]) өңдемелерінен [[User:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] соңғы нұсқасына қайтарды 2569563 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Владимир Сергеевич Гридасов |Шынайы есімі = |Сурет = Гридасов.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 26.9.1941 |Туған жері = [[Текелі]], [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Мансабы = аппаратшы |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1941-1991) |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|20px]] [[File:Order of Red Banner of Labor.svg|20px]] |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Владимир Сергеевич Гридасов''' (26.09.[[1941]] жылы туған, [[Алматы облысы]] [[Текелі]] қаласы) – аппаратшы, Социалистік Еңбек Ері. ==Өмірбаяны== [[1969]] жылдан [[Шу тау-кен комбинаты]]нда, [[Каспий аймақтық кен-металлургия комбинаты]]ның химия-металлургия зауытында аппаратшы, аппаратшылардың бригадирі болып істеді. ==Марапаттары== 2 мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Туы ордендерімен марапатталған.<ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:26 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:Текеліде туғандар]] [[Санат:Ленин орденінің иегерлері]] [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Ақтау тұлғалары]] q8ueecfrm8pql4lkm70k86rirdw1ycf 0 82882 3641380 3619606 2026-08-10T07:53:28Z Mtdi20 184402 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3641380 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Derrida-by-Pablo-Secca.jpg|thumb|right|200px|Жак Деррида]] '''Деконструкция''' - [[мәтін]]нің нағыз [[мазмұн]]ын, мағынасын ашу үшін мәтіннің құрылымын бұзу.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1</ref> Еуропа ұлы құрлығының философиясы мен әдебиет сыны саласында пайда болған деконструкция ағымы – Ж.Деррида қатарлы ойшылдар қалыптастырған және дәріптеген философиялық шығармалар мен ойлардың мәтінін оқып түсіну әдіснамасы. Жалпы айтқанда деконструкциялық оқу дегеніміз мәтін құрылымы мен батыстық даналық мағынасы（Western metaphysical essence）арасындағы айырмашылыққа (тек батыспен ғана шектелмейді) талдау жасау әдісі. Деконструкциялап оқу – мәтінді тек айырым жазушы тарқатқан айқын ақпарат етіп оқу ғана емес, қайта оны мәлім мәдениет және дүниетаным жүйесіндегі қайшылықтардың бейнесі ретінде оқу. Деконструкцияланған мәтін қатар өмір сүріп жатқан көптеген идеяларды жайып салады, олар тіпті әдетте өзара қарама-қайшы болуы да ғажап емес. Бір мәтінді деконструкциялап оқу дәстүрлі оқу әдісіне салыстырғанда мәтін бойында тұншықтырылған және ескерілмеген көптеген көзғарас бағыттарын айқындауымен ерекшеленеді. [[Сурет:Guggenheim-bilbao-jan05.jpg|thumb|right|300px|Фрэнка Гериддің Гуггенхайма мұражайы, Бильбао]] Деконструкция жобалау үлгісі ретінде ХХғ. 80 жылдары дәурендеген болатын. Философиялық қайнары 1967 жылғы Ж. Дерриданың (Jacque Derrida,1930——2004) тілдегі құрылымдарды сынау негізінде "Деконструкция" теориясын жасауымен байланысты. Оның идеясының негізі құрылым атаулыны жақтырмау, символ шындықты ашуға жеткілікті, әрбір жекені зерттеу бүтіндіктің құрылымын зерттеуден маңызды дегенге саяды. М.Хайдеггер бойынша батыс философиясы тарихы метафизика тарихы. Оның түпнұсқасы "болмыстың" "осындалығына" негізделген. М.Хайдеггердің бұл ұғымын Ж.Деррида "осындағы метафизика" деп атады. Осындағы метафизиканың мағынасы: бүкіл әлемнің артында түп негіз ретіндегі ереже бар, орталық сөз мәтіні бар, ортақ қозғатушы күш бар, жасырын Тәңірі, құдірет бар. Бұл ақырғы, шынайы, бірінші нәрсе біртекті Логосты（logos） құрастырады. Барша адам мен зат логос есігінің алдында тұрып, логостың айналым логикасына бойұсынады. Ал, логос мәңгілік, ол Жаратушының заңымен тең, [[Логос]]қа қарсы келу сандырақ пен сұрқиялыққа беттеу деген сөз. Деррида және оның деконструкция ілімі дәл осы логоцентризм дәстүріне қарсы тұрды! Яғни Деконструкция ағымындағылар қазіргі тармақ-тармаққа бөлінген тәртіп атаулыны бұзуды өз міндеті етті. Бұл тәртіп тек қоғамдық тәртіп, неке тәртібі, [[этика]] тәртібі ғана емес, адамдардың жеке санасындағы тәртіптер, мысалы жасампаздық әдеті, қабылдау салты, ойлау әдеті, ішкі жан дүниесіндегі мәдениетке ынталандырған дерексіз сезімдер мен коллектив санасыздық, тіпті ол ұлттық мінездегі ережелер болуы мүмкін. Деконструкция тәртіпті шағуды және тіпті де жақсы тәртіп құруды көздейді. Деконструкция қазіргі заманның негіздік қағидасы мен өлшем талаптарын сынауды жол етіп ұстанып, модернизм, [[постмодернизм]] терминдерін қолданады, сөздер мен сөз тіркестері арасындағы байланыстарды қайта құрып, дәстүрлі қоғамның дәстүрлі ережесінің құрастырылу қисынын (этика, динамика, функция) терістеп, жаңа мәнділік қарастырады. Сөз мағынасына қайта сәп салып мағынаны қайта мәндестіреді. Сөгу, шағу, қатарлау, қайта құру, жекеге мән беру, бөлшектің өздік ерекшелігі ұғымдарымен жұмыс жасап, бүтіндіктің бірлігіне тойтарыс беріп, бөлшектеу мен тұрақсыздықтан қайта құрастыратын мағына астарын аршып алуға тырысады. Йель университетінің сыншылдық бағытының мүшесі Г.Миллер былай деген болатын: "Деконструкция сөзін жұртшылық бейне әкесінің сағатын бөлшектеп тастаған баладай мәлім бүтіндікті өзара байланысы жоқ, қайта құрастырылмайтын бөлектерге бөлу деп түсінеді. Бірақ деконструкция масылдық емес, қарсылық. Ол батыстың [[метафизика]] дәстүрін қайта жасалмайтындай етіп бүлдірумен шұғылданады". [[Жак Деррида]] өзінің «Хат және өзгешелік», «Дауыс және құбылыс» және «Грамматология жөнінде» деген үш кітабы арқылы деконструкцияны орнықтырды. Ол әсіресе адамзаттың ақпарат таситын құралы - тілді қайта таразылады. Деррида адамның "әрдайым қатысушы" екендігін уәж етіп, жазу мен оқудың арасындағы айырмашылық мәңгі сақталады деп есептеді. "Осындағылық" деген логикалық ой қисынын жойып, белгі-таңбалар бүтіндігін бөліп, қаратылым (ұғымның неге қаратылуы) мен қаралымды (адам ұғым арқылы нені қарастырды) бірлестіру үшін "өзгешелену" ұғымына айырықша мағыналар қосты. == Тарихи астары == [[Сурет:Text.JPG|thumb|right|400px|Мәтін]] 19 ғ. соңында Ф.[[Ницше]] "Жаратушының өлімі" туралы тосын ой жариялап, "құндылық атаулыны қайта таразыдан өткізу" талабын ұсынды. Оның дәстүрлі жолға керілігі батыс қоғамында ұзыннан ұзақ жаңғырық пайда қылды. Ақылға сенбейтін, дәстүрді төңкергісі келетін Ницше философиясы Деконструкция философиясының маңызды қайнары болды. Бұдан басқа Хайдеггердің Болмыс теориясы да, сосын Гуссерльдің феноменологиясы да Деконструкция ілімін ауыздандырған теориялар. 1968 ж. белсенді студенттер қозғалысы капиталистік Еуропа мен Америкада жандана бастады. Франциядағы қарсылық қозғалысы "Май Бұрқасыны" деген атпен белгілі. Дегенмен ол тез тиылды. Содан кейінгі жылдары аталған саяси құштарлық біртіндеп өмір мен қоғамды тіпті де терең қабатта талдап "сөгу" даналығына ұласты. Батыс қоғамы өзінің тілі, сенімі, құрылымы, түзімі, ғылыми жүйесі мен билік торы қатарлы қалыптасқан, дамыған жүйесінен бас тартпайтыны белгілі болатын. Деконструкция қозғалысы сондай жағдайда басталған қарсылық түрі. Метафизикаға, логоцентризмге қарсы тұрып, тұйықталған жүйені ыдырату үшін деконструкция ағымы субъекттің жоғалуын, мағынаның өзгешеленуін, еркіндіктің бағытталуын дәріптеді. Былайша айтқанда, олар тіл мен ойдың еркін ойынын дәріптеп, тіпті бұл еркіндік бір түрлі "кісен таққан би болса да мейлі" деген ұстанымға келісті. Олардың қарсылық, керілік табиғатына орай деконструкция ағымы өз-өзіне қайшы ағым болды. Дерриданың айтуы бойынша, деконструкция мәлім бір "осындағы" орнықтылықты емес, "із" салуды көрсетеді. Ол шектеусіз, пішінсіз, белгісіз, барлық жерді, баршаны кернеген. Деконструкция өзінің анықтамасын өзі жеміріп тастайтын жеміру идеясы. Деконструкцияның екі негізгі ерекшелігі оның ашықтығы мен шектеусіздігі. Бір сөздің құрылымын сөгіп деконструкциялау, бір ұғым, бір дәстүрлі сенім ережесінің ішкі мәнін аршу оның барлық философиялық қырын жайып салуға апарады. == Деконструкцияның сипаты == Деконструкциялау структурализмге де қарсы. Олардың ойынша құрылымда өзек жоқ, құрылым қашанда тұрақсыз болады, құрылым көптеген айырмашылықтардан тұрады. Құрылымдық өзгешелік өзгеріске түсетіндіктен, құрылым да өзгеріп отырады және құрылым өзінің тұрақсыздығы мен ашықтығын үздіксіз паш етумен болады. Структурализмнен бет бұрғандықтан, деконструкциялауды кейде постструктурализмдік тәсіл деп атайды. Дерриданың ойынша мәтінде қатып қалған тұрақты мән-мағына жоқ, шығарманың мәңгілік өзгермейтін ақырғы мәні деген бірдеңе өмір сүрмейді. Деконструкциялық талдау жасаудың негізгі әдісі алдымен мәтін бойындағы екі жақты қайшылықтарды (мысалы, еркек-әйел, мықты-әлсіз, биік-аласа, алдыға-кері, оң-теріс) тауып шығу, сондай-ақ қайшыласқан екі жақтың шынтуайтында ауыспалы және бір-бірінен бөлшектегісіз екенін, қатал бөлінген екі жақ, бөтен екі түр еместігін айқындау. Қалыпты қорытынды бойынша, бұл екі бөлім түрі толық формада тұрақты өмір сүрмейді. Деконструкция туралы ғылым саласы мен БАҚ саласында өте қайшылықты пікірталас туғаны белгілі. Ғылымда бұл ағымды нигилизмге теңестіріп, масылдығы жоғары және нағыз жындылық идеясы деп те айыптады. БАҚ беттерінде декострукциялау әдісін ғылымның нақты шындықтан ажырап қалғанының жанды мысалы деп бағалады. Осындай күшті айыптауларға қарамастан, деконструкциялау [[қазіргі заман философиясы]] мен әдебиетіндегі өте бір қуатты ағымдардың бірі саналады. Құрылыс саласында, деконструкциялау ХХғ. соңы мен ХХІғ. басында "бөлшектеу" амалы арқылы құрылыс саласында өзін көрсетіп, дәстүрлі әдіснамалардағы жоғары-төмен, оң-сол, іші-сырты деген ажыратуларды мәнсіздестірді. == Анықтама берудің қиындығы == [[Сурет:Wfm stata center.jpg|thumb|right|200px|Массачусетс технология институты, Рэй и Мария Stata ғылыми зерттеу орталығы, 2004 жылы 16 наурызда пайдалануға берілді]] Батыс философиясында бұл әдіснамаға анықтама беру оңай емес. Ницшелік бұзып-шағып жол ашуды айтпағанда, тұңғыш рет осы ұғымды философияда көтерген адам М.Хайдеггер болатын. Қазақ тіліне бұл ұғым орыс тілінен аударылған батыстық постмодернизм жазушыларынан келгені белгілі және тілден тілге көшіп әрең жету барысында көптеген бедері кетіп, сөз өзінің әуелгі мағынасынан ауытқып түсінілуі ғажап емес. Көптеген адамдар, атап айтсақ Ролан Барт, Г.Ч. Спивак, Хьюстон Бейкер, R. Gasché, Барбара Джонсон, Миллер секілді көптеген майталмандар осы ағым туралы іргелі зерттеулер жасады. Бұл жазушылардың ешқайсысы бұл ұғымды қарапайым сөзбен анықтай салуға бармаған. Ж.Дерридадан деконструкциялаудың мағынасын сұрағанда, ол былай деген болатын: «Бұл мәселеге қарата менде қарапайым және қалыпқа түскен анық жауап жоқ. Бәріміз барлық шығармаларымызда осынау қорқынышты сұрақтан айналып өтуге тырысқанымызды жасырмаймыз». (Деррида, 1985ж.) Деконструкция өзі туралы мағынаны шатастыратын түрлі мәселеге барып тіреледі, – ол бір ағым, ол бір мәтін оқу әдіснамасы (қалыпқа түскен анықтамада көбі осы сөзді пайдаланады), мәтін субстанциясы (Деррида бірде осылай дарытпалады). Бұл ұғымның шекарасын айқындаған кезде жағдайға қарай аталған айтылымдарға шекті жүгінуге болады, бірақ ұғымның жасырған мағынасына жинақы шоғырлану қиын. == Phallocentrism мен дуализмге сын == Деконструкцияның негізгі мақсаты ағартушылыққа, даналық метафизикасына аяусыз тойтарыс беру, Платон, Руссо және Гуссерль философиясын сынау болды. == Мәтін және құрылым == Деконструкция мәтінді талдау әдісі. Ал, мәтіннің бейне сарымсақ секілді қабат-қабат қабығын аршығанда ғана мәтіннің ең арғы айтпақшы шындығына жетіп барамыз. Деконструкция мәтінталдау ретінде аударма теориясында да маңызға ие болғандықтан, деконструкциялық аударма ағымы пайда болған. == Мәтіннің мағынасы == === Өзгешелену === Өзгешелену (Différance); екі қабат мағынаға ие: бірі сыртқа бағытталу (кеңею); енді бірі кедергі, яғни тіл мағынасының ақырғы есепте игерілмеуі. Мағына тек үздіксіз сыртқа кеңейетін үрдіс. Мағынаның бейберекеттігі, тарқақ болуы мен бүтінсіздігі метафизикалық өзек пен қайнарды сөгіп, жаңа өзек пен қайнар құруға қарсылық көрсетеді. Мағына үздіксіз туылады, ауысады, үздіксіз жойылады, ақыры ол тіпті мағынаның өзін жұтып тынады. Өзектің өшуі мағынаның да өшуін, мағынаның өзгешеленуін білдіреді және ол дүниеде ақырғы өзгермес мағынаның болуын жоққа шығарады. Сөйтіп келесі мәтін жаңа мағынаға көшеді. Міне бұл өзгешелену болмақ. === Із === Із – өзгешеленудің қозғалысты күйін сипаттайды. Із – жемірілуден түскен қалдықтардан қалыптасады, кейде анық, кейде бұлдыр күйде алдыңғы күйге де, кейінгі күйге де қаратылады және өзі сұрақ туғызады. Мәтін дегеніміз мағына мен сөз егесіп, түрлі ілік болар із қалтыратын, ақырғы нысанасы мәңгі тұрақсыз кеңеюді көрсетеді. === Жазу === Тіл өзі білмейтінді түсіну үшін сол туралы ойларын жинақтап жаза бастағанда қандай жағдай туылады, міне бұл мәселе. Деррида адам тума сөйлеуге бейім, жазуға жат келеді деген идеямен келіспейді. Айтушы мен сөйлеуші логостық бірлікке келген кезде сөз түсінікті болады, ал, жазу логосты айқындайды дейміз. Дегенме деконструкция бойынша айырмашылық, жарқаш қашанда өмір сүреді және шығарма мәңгі оқылып бітпейді, шығарма жазушы мен шығарма ортасындағы алшақтық сақталады, шығарманың арғы мағынасы тіпті шығарманың өзінде сыналған идея болуы да мүмкін. Бұл сөйлеуге қарағанда жазудың шындыққа сай келуі әлдеқайда мүмкін екенін, өзгермес мәтіндер мағына тұрғысынан баяғыда өзгеріп кеткенін көрсетеді. Мысалы ежелгі кітаптарды оқығандар сол ежелгі заманды оқып отырмын, сол заманмен таныстым, демек мен ежелгі заман мағынасы ішінде жүрмін деп ойлайды, шынтуайты олай емес, ол қазіргі өзінің, осы заманның мағынасында жүр, сол шығарманың тағы бір тың мағынасы ішінде жүр, ол ежелгі адамдар түсінген мағына емес. Мағына өзгермейді деген идеяның қате екенін Деррида жазудың оқылуы арқылы тамаша көрсетіп береді. Дегенмен бір мағынаны өзгертпей сақтауға да болады, бірақ бұл жасанды, өлі мағынаға ұласады. Сондай өлі мағынадан тек ДЕКОНСТРУКЦИЯ амалы ғана құтқарады, оның құтқару амалы оқушыны мәтіндегі жаңа мағынаға көшіру. == Деконструкцияға айтылған сын == Дерриданың деконструкция мәселесі қарапайым мәселе емес, барлық мақалаларымда "анықтамасынан айналып өттім" деген сөзі тіл арқылы бәрін айқындап түсіндірудің мүмкінсіздігін көрсететіндей. Дериданы қорғаушылар Дерриданың біртұтастығын уәж етіп, «деконструкция» сөзі сөздіктегі кез келген сөздер арасында жөңкіледі деп сипаттайды. Ал, сынаушылар Дерриданың «тәртіпсіздігін», жалтақтап айналып өтуін мін етіп айтады. Дерриданың деконструкцияны оң жағынан түсіндіруден алыс тұруын бір түрлі терістеумен шектелу (апофатика) амалы деп түсіндіретіндер де бар. Дерриданың ойынша, деконструкция талдау жасау емес, сынау теориясы да емес, оны дәстүрлі қалып бойынша философиялық түсінуге келмейді. Бұл түрдегі теріс мағынадағы деконструкциядан Дерриданың дәстүрлі философиялық ұғымдарды тықпалаудан сақтану сергектігене талпынатынын байқаймыз. Әрине, бұл деконструкция анализге, сынға, түрлі әдіс-амалдарға еш қатысы жоқ дегендік емес, қайта бұл тек аталған әдістерден белгілі қашықтықта тұруға тырысу деуге болады. Дерриданың мақсаты кейбір Гуссерльдің фенемонологиялық Редукция іліміне ұқсап кететін бөліктерді өшіру болғаны анық. Әрине, Дериданың терістеумен шектелуін апофатизм (терістеу теологиясы) деп те атайтындар бар.<br /> Бұдан басқа айтылатын сындар:<br /> * Қолдануға жарамсыздығы; * Түсініксіздігі; * Қатаңдық пен мөлдірліктің кемдігі; * Саяси мағынадағы сын; * Деконструкцияны нигилизм, релятивизм бағытының жаңа шапан киген түрі деп айыптау. == БАҚ-тағы деконструкция == '''Түр деконструкциясы''' дәстүрлі өнер түрлерінің классикалық формасы мен бейнелеу тәсіліне сенімсіздік білдіреді, оларды өзгертіп, қайта жөндеу арқылы мәтін құнының жаңа көркемдік форма алуын, бұқаралық мәдениетте кең таралуын іске асырады. '''Қорғаушы''' – дәстүрлі cуреттердегі ғажайып батырлар образын шынайы тарихи кеңістікке қойып, бәрінен мықты батыр образын деконструкциялап, батырдың адамгершілік пен әлеуметтік жағдайға әсерін саралап, оның барлық мәселені шешетін дәрі еместігін, ол тіпті пәлебасы болу мүмкіндігін мөлшерлейді. '''Сиқыршы''' – туралы түрлі суреттерге деконструкция жасап, сиқырдың тілекті орындауы төлемсіз болмайтынын, мақсаттың орындалуы қалаудың жемісі еместігін көрсетіп береді. '''Мәтіндерді өзара деконструкцилау''' – өзін жарқырату, өзін қайта таразылау, өзін терістеу арқылы деконструкция мақсатына жету. Бұл енді арнайы мақсаттарда қолданылады. '''Оның өзгешелігі''' - егер модернизмдік кезең сын дегеніміз дәстүрді құлату, жою, күйрету кұралы болса, Деконструкция сынаса да сын объектісін жоюға тырыспайды. Керісінше, оның бүге-шігесіне жетіп, кайта тірілтуге бейім болады. Әрине, тірілткенде, ол шартты түрде тірілтеді. Бірақ постструктурализмнің ең үлкен жеңісі - ойлау процесінің шарттылығын ұғыну, метафизикадан бас тарту.<ref>Culler, Jonathan. ''On Deconstruction: Theory and Criticism after Structuralism''. ISBN 0-8014-1322-2</ref><ref>Derrida, Jacques, [http://lucy.ukc.ac.uk/Simulate/Derrida_deconstruction.html "Letter to A Japanese Friend,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031102091804/http://lucy.ukc.ac.uk/Simulate/Derrida_deconstruction.html |date=2003-11-02 }} ''Derrida and Differance'', ed. David Wood & Robert Bernasconi, Warwick: Parousia Press 1985, p. 1.</ref><ref>Derrida, Jacques, ''Of Grammatology''. Trans. Gayatri Chakravorty Spivak. ISBN 0-8018-5830-5</ref><ref>Derrida, Jacques, ''Positions''. Trans. Alan Bass. Chicago: U. of Chicago Press, 1981. ISBN 0-226-14331-7</ref><ref>Derrida, Jacques. ''Speech and Phenomena and Other Essays on Husserl's Theory of Signs''. Trans. David B. Allison. Evanston: Northwestern U.P., 1973. ISBN 0-8101-0590-X</ref><ref>Eagleton, Terry. ''Literary Theory: An Introduction''. ISBN 0-8166-1251-X</ref><ref>Ellis, John M. (1989). ''Against Deconstruction'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-06754-6</ref><ref>Johnson, Barbara, ''The Critical Difference'' (1981)</ref><ref>Moynihan, Robert, ''Recent Imagining: Interviews with Harold Bloom, Geoffrey Hartmen, Paul DeMan, J. Hillis Miller'' (Shoe String Press 1986). ISBN 0-208-02120-5</ref><ref>Rorty, Richard, "From Formalism to Poststructuralism", in ''The Cambridge History of Literary Criticism'', Vol.8, Cambridge University Press, 1995</ref> === Деконструкциялық құрылыс === == Тақырыпқа пайдалы сілтемелер == * [http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/deconstruction.html Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051101203902/http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/deconstruction.html |date=2005-11-01 }} * [http://www.info.ucl.ac.be/people/PVR/decon.html How to Deconstruct Almost Anything--My Postmodern Adventure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081123082700/http://www.info.ucl.ac.be/people/PVR/decon.html |date=2008-11-23 }}; Chip Morningstar. (Deconstruction from the point of view of a computer engineer.) * [http://www2.arts.gla.ac.uk/SESLL/EngLit/ugrad/hons/theory/Ten%20Ways.htm Ten ways of thinking about deconstruction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041013120130/http://www2.arts.gla.ac.uk/SESLL/EngLit/ugrad/hons/theory/Ten%20Ways.htm |date=2004-10-13 }}; Willy Maley. (Deconstruction made real short.) * [http://frontpagemag.com/Articles/Printable.asp?ID=1276 ''Deconstructing Deconstructionism'']{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Robert Locke, a politically conservative commentator. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Деконструкция]] [[Санат:Постмодернизм]] ahtifdza2x30gn7klfleevlmt8x4hk5 3641417 3641380 2026-08-10T10:25:22Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Mtdi20|Mtdi20]] ([[User talk:Mtdi20|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3619606 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Derrida-by-Pablo-Secca.jpg|thumb|right|200px|Жак Деррида]] '''Деконструкция''' - [[мәтін]]нің нағыз [[мазмұн]]ын, мағынасын ашу үшін мәтіннің құрылымын бұзу.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1</ref> Еуропа ұлы құрлығының философиясы мен әдебиет сыны саласында пайда болған деконструкция ағымы – Ж.Деррида қатарлы ойшылдар қалыптастырған және дәріптеген философиялық шығармалар мен ойлардың мәтінін оқып түсіну әдіснамасы. Жалпы айтқанда деконструкциялық оқу дегеніміз мәтін құрылымы мен батыстық даналық мағынасы（Western metaphysical essence）арасындағы айырмашылыққа (тек батыспен ғана шектелмейді) талдау жасау әдісі. Деконструкциялап оқу – мәтінді тек айырым жазушы тарқатқан айқын ақпарат етіп оқу ғана емес, қайта оны мәлім мәдениет және дүниетаным жүйесіндегі қайшылықтардың бейнесі ретінде оқу. Деконструкцияланған мәтін қатар өмір сүріп жатқан көптеген идеяларды жайып салады, олар тіпті әдетте өзара қарама-қайшы болуы да ғажап емес. Бір мәтінді деконструкциялап оқу дәстүрлі оқу әдісіне салыстырғанда мәтін бойында тұншықтырылған және ескерілмеген көптеген көзғарас бағыттарын айқындауымен ерекшеленеді. [[Сурет:Guggenheim-bilbao-jan05.jpg|thumb|right|300px|Фрэнка Гериддің Гуггенхайма мұражайы, Бильбао]] Деконструкция жобалау үлгісі ретінде ХХғ. 80 жылдары дәурендеген болатын. Философиялық қайнары 1967 жылғы Ж. Дерриданың (Jacque Derrida,1930——2004) тілдегі құрылымдарды сынау негізінде "Деконструкция" теориясын жасауымен байланысты. Оның идеясының негізі құрылым атаулыны жақтырмау, символ шындықты ашуға жеткілікті, әрбір жекені зерттеу бүтіндіктің құрылымын зерттеуден маңызды дегенге саяды. М.Хайдеггер бойынша батыс философиясы тарихы метафизика тарихы. Оның түпнұсқасы "болмыстың" "осындалығына" негізделген. М.Хайдеггердің бұл ұғымын Ж.Деррида "осындағы метафизика" деп атады. Осындағы метафизиканың мағынасы: бүкіл әлемнің артында түп негіз ретіндегі ереже бар, орталық сөз мәтіні бар, ортақ қозғатушы күш бар, жасырын Тәңірі, құдірет бар. Бұл ақырғы, шынайы, бірінші нәрсе біртекті Логосты（logos） құрастырады. Барша адам мен зат логос есігінің алдында тұрып, логостың айналым логикасына бойұсынады. Ал, логос мәңгілік, ол Жаратушының заңымен тең, [[Логос]]қа қарсы келу сандырақ пен сұрқиялыққа беттеу деген сөз. Деррида және оның деконструкция ілімі дәл осы логоцентризм дәстүріне қарсы тұрды! Яғни Деконструкция ағымындағылар қазіргі тармақ-тармаққа бөлінген тәртіп атаулыны бұзуды өз міндеті етті. Бұл тәртіп тек қоғамдық тәртіп, неке тәртібі, этика тәртібі ғана емес, адамдардың жеке санасындағы тәртіптер, мысалы жасампаздық әдеті, қабылдау салты, ойлау әдеті, ішкі жан дүниесіндегі мәдениетке ынталандырған дерексіз сезімдер мен коллектив санасыздық, тіпті ол ұлттық мінездегі ережелер болуы мүмкін. Деконструкция тәртіпті шағуды және тіпті де жақсы тәртіп құруды көздейді. Деконструкция қазіргі заманның негіздік қағидасы мен өлшем талаптарын сынауды жол етіп ұстанып, модернизм, постмодернизм терминдерін қолданады, сөздер мен сөз тіркестері арасындағы байланыстарды қайта құрып, дәстүрлі қоғамның дәстүрлі ережесінің құрастырылу қисынын (этика, динамика, функция) терістеп, жаңа мәнділік қарастырады. Сөз мағынасына қайта сәп салып мағынаны қайта мәндестіреді. Сөгу, шағу, қатарлау, қайта құру, жекеге мән беру, бөлшектің өздік ерекшелігі ұғымдарымен жұмыс жасап, бүтіндіктің бірлігіне тойтарыс беріп, бөлшектеу мен тұрақсыздықтан қайта құрастыратын мағына астарын аршып алуға тырысады. Йель университетінің сыншылдық бағытының мүшесі Г.Миллер былай деген болатын: "Деконструкция сөзін жұртшылық бейне әкесінің сағатын бөлшектеп тастаған баладай мәлім бүтіндікті өзара байланысы жоқ, қайта құрастырылмайтын бөлектерге бөлу деп түсінеді. Бірақ деконструкция масылдық емес, қарсылық. Ол батыстың [[метафизика]] дәстүрін қайта жасалмайтындай етіп бүлдірумен шұғылданады". [[Жак Деррида]] өзінің «Хат және өзгешелік», «Дауыс және құбылыс» және «Грамматология жөнінде» деген үш кітабы арқылы деконструкцияны орнықтырды. Ол әсіресе адамзаттың ақпарат таситын құралы - тілді қайта таразылады. Деррида адамның "әрдайым қатысушы" екендігін уәж етіп, жазу мен оқудың арасындағы айырмашылық мәңгі сақталады деп есептеді. "Осындағылық" деген логикалық ой қисынын жойып, белгі-таңбалар бүтіндігін бөліп, қаратылым (ұғымның неге қаратылуы) мен қаралымды (адам ұғым арқылы нені қарастырды) бірлестіру үшін "өзгешелену" ұғымына айырықша мағыналар қосты. == Тарихи астары == [[Сурет:Text.JPG|thumb|right|400px|Мәтін]] 19 ғ. соңында Ф.[[Ницше]] "Жаратушының өлімі" туралы тосын ой жариялап, "құндылық атаулыны қайта таразыдан өткізу" талабын ұсынды. Оның дәстүрлі жолға керілігі батыс қоғамында ұзыннан ұзақ жаңғырық пайда қылды. Ақылға сенбейтін, дәстүрді төңкергісі келетін Ницше философиясы Деконструкция философиясының маңызды қайнары болды. Бұдан басқа Хайдеггердің Болмыс теориясы да, сосын Гуссерльдің феноменологиясы да Деконструкция ілімін ауыздандырған теориялар. 1968 ж. белсенді студенттер қозғалысы капиталистік Еуропа мен Америкада жандана бастады. Франциядағы қарсылық қозғалысы "Май Бұрқасыны" деген атпен белгілі. Дегенмен ол тез тиылды. Содан кейінгі жылдары аталған саяси құштарлық біртіндеп өмір мен қоғамды тіпті де терең қабатта талдап "сөгу" даналығына ұласты. Батыс қоғамы өзінің тілі, сенімі, құрылымы, түзімі, ғылыми жүйесі мен билік торы қатарлы қалыптасқан, дамыған жүйесінен бас тартпайтыны белгілі болатын. Деконструкция қозғалысы сондай жағдайда басталған қарсылық түрі. Метафизикаға, логоцентризмге қарсы тұрып, тұйықталған жүйені ыдырату үшін деконструкция ағымы субъекттің жоғалуын, мағынаның өзгешеленуін, еркіндіктің бағытталуын дәріптеді. Былайша айтқанда, олар тіл мен ойдың еркін ойынын дәріптеп, тіпті бұл еркіндік бір түрлі "кісен таққан би болса да мейлі" деген ұстанымға келісті. Олардың қарсылық, керілік табиғатына орай деконструкция ағымы өз-өзіне қайшы ағым болды. Дерриданың айтуы бойынша, деконструкция мәлім бір "осындағы" орнықтылықты емес, "із" салуды көрсетеді. Ол шектеусіз, пішінсіз, белгісіз, барлық жерді, баршаны кернеген. Деконструкция өзінің анықтамасын өзі жеміріп тастайтын жеміру идеясы. Деконструкцияның екі негізгі ерекшелігі оның ашықтығы мен шектеусіздігі. Бір сөздің құрылымын сөгіп деконструкциялау, бір ұғым, бір дәстүрлі сенім ережесінің ішкі мәнін аршу оның барлық философиялық қырын жайып салуға апарады. == Деконструкцияның сипаты == Деконструкциялау структурализмге де қарсы. Олардың ойынша құрылымда өзек жоқ, құрылым қашанда тұрақсыз болады, құрылым көптеген айырмашылықтардан тұрады. Құрылымдық өзгешелік өзгеріске түсетіндіктен, құрылым да өзгеріп отырады және құрылым өзінің тұрақсыздығы мен ашықтығын үздіксіз паш етумен болады. Структурализмнен бет бұрғандықтан, деконструкциялауды кейде постструктурализмдік тәсіл деп атайды. Дерриданың ойынша мәтінде қатып қалған тұрақты мән-мағына жоқ, шығарманың мәңгілік өзгермейтін ақырғы мәні деген бірдеңе өмір сүрмейді. Деконструкциялық талдау жасаудың негізгі әдісі алдымен мәтін бойындағы екі жақты қайшылықтарды (мысалы, еркек-әйел, мықты-әлсіз, биік-аласа, алдыға-кері, оң-теріс) тауып шығу, сондай-ақ қайшыласқан екі жақтың шынтуайтында ауыспалы және бір-бірінен бөлшектегісіз екенін, қатал бөлінген екі жақ, бөтен екі түр еместігін айқындау. Қалыпты қорытынды бойынша, бұл екі бөлім түрі толық формада тұрақты өмір сүрмейді. Деконструкция туралы ғылым саласы мен БАҚ саласында өте қайшылықты пікірталас туғаны белгілі. Ғылымда бұл ағымды нигилизмге теңестіріп, масылдығы жоғары және нағыз жындылық идеясы деп те айыптады. БАҚ беттерінде декострукциялау әдісін ғылымның нақты шындықтан ажырап қалғанының жанды мысалы деп бағалады. Осындай күшті айыптауларға қарамастан, деконструкциялау қазіргі заман философиясы мен әдебиетіндегі өте бір қуатты ағымдардың бірі саналады. Құрылыс саласында, деконструкциялау ХХғ. соңы мен ХХІғ. басында "бөлшектеу" амалы арқылы құрылыс саласында өзін көрсетіп, дәстүрлі әдіснамалардағы жоғары-төмен, оң-сол, іші-сырты деген ажыратуларды мәнсіздестірді. == Анықтама берудің қиындығы == [[Сурет:Wfm stata center.jpg|thumb|right|200px|Массачусетс технология институты, Рэй и Мария Stata ғылыми зерттеу орталығы, 2004 жылы 16 наурызда пайдалануға берілді]] Батыс философиясында бұл әдіснамаға анықтама беру оңай емес. Ницшелік бұзып-шағып жол ашуды айтпағанда, тұңғыш рет осы ұғымды философияда көтерген адам М.Хайдеггер болатын. Қазақ тіліне бұл ұғым орыс тілінен аударылған батыстық постмодернизм жазушыларынан келгені белгілі және тілден тілге көшіп әрең жету барысында көптеген бедері кетіп, сөз өзінің әуелгі мағынасынан ауытқып түсінілуі ғажап емес. Көптеген адамдар, атап айтсақ Ролан Барт, Г.Ч. Спивак, Хьюстон Бейкер, R. Gasché, Барбара Джонсон, Миллер секілді көптеген майталмандар осы ағым туралы іргелі зерттеулер жасады. Бұл жазушылардың ешқайсысы бұл ұғымды қарапайым сөзбен анықтай салуға бармаған. Ж.Дерридадан деконструкциялаудың мағынасын сұрағанда, ол былай деген болатын: «Бұл мәселеге қарата менде қарапайым және қалыпқа түскен анық жауап жоқ. Бәріміз барлық шығармаларымызда осынау қорқынышты сұрақтан айналып өтуге тырысқанымызды жасырмаймыз». (Деррида, 1985ж.) Деконструкция өзі туралы мағынаны шатастыратын түрлі мәселеге барып тіреледі, – ол бір ағым, ол бір мәтін оқу әдіснамасы (қалыпқа түскен анықтамада көбі осы сөзді пайдаланады), мәтін субстанциясы (Деррида бірде осылай дарытпалады). Бұл ұғымның шекарасын айқындаған кезде жағдайға қарай аталған айтылымдарға шекті жүгінуге болады, бірақ ұғымның жасырған мағынасына жинақы шоғырлану қиын. == Phallocentrism мен дуализмге сын == Деконструкцияның негізгі мақсаты ағартушылыққа, даналық метафизикасына аяусыз тойтарыс беру, Платон, Руссо және Гуссерль философиясын сынау болды. == Мәтін және құрылым == Деконструкция мәтінді талдау әдісі. Ал, мәтіннің бейне сарымсақ секілді қабат-қабат қабығын аршығанда ғана мәтіннің ең арғы айтпақшы шындығына жетіп барамыз. Деконструкция мәтінталдау ретінде аударма теориясында да маңызға ие болғандықтан, деконструкциялық аударма ағымы пайда болған. == Мәтіннің мағынасы == === Өзгешелену === Өзгешелену (Différance); екі қабат мағынаға ие: бірі сыртқа бағытталу (кеңею); енді бірі кедергі, яғни тіл мағынасының ақырғы есепте игерілмеуі. Мағына тек үздіксіз сыртқа кеңейетін үрдіс. Мағынаның бейберекеттігі, тарқақ болуы мен бүтінсіздігі метафизикалық өзек пен қайнарды сөгіп, жаңа өзек пен қайнар құруға қарсылық көрсетеді. Мағына үздіксіз туылады, ауысады, үздіксіз жойылады, ақыры ол тіпті мағынаның өзін жұтып тынады. Өзектің өшуі мағынаның да өшуін, мағынаның өзгешеленуін білдіреді және ол дүниеде ақырғы өзгермес мағынаның болуын жоққа шығарады. Сөйтіп келесі мәтін жаңа мағынаға көшеді. Міне бұл өзгешелену болмақ. === Із === Із – өзгешеленудің қозғалысты күйін сипаттайды. Із – жемірілуден түскен қалдықтардан қалыптасады, кейде анық, кейде бұлдыр күйде алдыңғы күйге де, кейінгі күйге де қаратылады және өзі сұрақ туғызады. Мәтін дегеніміз мағына мен сөз егесіп, түрлі ілік болар із қалтыратын, ақырғы нысанасы мәңгі тұрақсыз кеңеюді көрсетеді. === Жазу === Тіл өзі білмейтінді түсіну үшін сол туралы ойларын жинақтап жаза бастағанда қандай жағдай туылады, міне бұл мәселе. Деррида адам тума сөйлеуге бейім, жазуға жат келеді деген идеямен келіспейді. Айтушы мен сөйлеуші логостық бірлікке келген кезде сөз түсінікті болады, ал, жазу логосты айқындайды дейміз. Дегенме деконструкция бойынша айырмашылық, жарқаш қашанда өмір сүреді және шығарма мәңгі оқылып бітпейді, шығарма жазушы мен шығарма ортасындағы алшақтық сақталады, шығарманың арғы мағынасы тіпті шығарманың өзінде сыналған идея болуы да мүмкін. Бұл сөйлеуге қарағанда жазудың шындыққа сай келуі әлдеқайда мүмкін екенін, өзгермес мәтіндер мағына тұрғысынан баяғыда өзгеріп кеткенін көрсетеді. Мысалы ежелгі кітаптарды оқығандар сол ежелгі заманды оқып отырмын, сол заманмен таныстым, демек мен ежелгі заман мағынасы ішінде жүрмін деп ойлайды, шынтуайты олай емес, ол қазіргі өзінің, осы заманның мағынасында жүр, сол шығарманың тағы бір тың мағынасы ішінде жүр, ол ежелгі адамдар түсінген мағына емес. Мағына өзгермейді деген идеяның қате екенін Деррида жазудың оқылуы арқылы тамаша көрсетіп береді. Дегенмен бір мағынаны өзгертпей сақтауға да болады, бірақ бұл жасанды, өлі мағынаға ұласады. Сондай өлі мағынадан тек ДЕКОНСТРУКЦИЯ амалы ғана құтқарады, оның құтқару амалы оқушыны мәтіндегі жаңа мағынаға көшіру. == Деконструкцияға айтылған сын == Дерриданың деконструкция мәселесі қарапайым мәселе емес, барлық мақалаларымда "анықтамасынан айналып өттім" деген сөзі тіл арқылы бәрін айқындап түсіндірудің мүмкінсіздігін көрсететіндей. Дериданы қорғаушылар Дерриданың біртұтастығын уәж етіп, «деконструкция» сөзі сөздіктегі кез келген сөздер арасында жөңкіледі деп сипаттайды. Ал, сынаушылар Дерриданың «тәртіпсіздігін», жалтақтап айналып өтуін мін етіп айтады. Дерриданың деконструкцияны оң жағынан түсіндіруден алыс тұруын бір түрлі терістеумен шектелу (апофатика) амалы деп түсіндіретіндер де бар. Дерриданың ойынша, деконструкция талдау жасау емес, сынау теориясы да емес, оны дәстүрлі қалып бойынша философиялық түсінуге келмейді. Бұл түрдегі теріс мағынадағы деконструкциядан Дерриданың дәстүрлі философиялық ұғымдарды тықпалаудан сақтану сергектігене талпынатынын байқаймыз. Әрине, бұл деконструкция анализге, сынға, түрлі әдіс-амалдарға еш қатысы жоқ дегендік емес, қайта бұл тек аталған әдістерден белгілі қашықтықта тұруға тырысу деуге болады. Дерриданың мақсаты кейбір Гуссерльдің фенемонологиялық Редукция іліміне ұқсап кететін бөліктерді өшіру болғаны анық. Әрине, Дериданың терістеумен шектелуін апофатизм (терістеу теологиясы) деп те атайтындар бар.<br /> Бұдан басқа айтылатын сындар:<br /> * Қолдануға жарамсыздығы; * Түсініксіздігі; * Қатаңдық пен мөлдірліктің кемдігі; * Саяси мағынадағы сын; * Деконструкцияны нигилизм, релятивизм бағытының жаңа шапан киген түрі деп айыптау. == БАҚ-тағы деконструкция == '''Түр деконструкциясы''' дәстүрлі өнер түрлерінің классикалық формасы мен бейнелеу тәсіліне сенімсіздік білдіреді, оларды өзгертіп, қайта жөндеу арқылы мәтін құнының жаңа көркемдік форма алуын, бұқаралық мәдениетте кең таралуын іске асырады. '''Қорғаушы''' – дәстүрлі cуреттердегі ғажайып батырлар образын шынайы тарихи кеңістікке қойып, бәрінен мықты батыр образын деконструкциялап, батырдың адамгершілік пен әлеуметтік жағдайға әсерін саралап, оның барлық мәселені шешетін дәрі еместігін, ол тіпті пәлебасы болу мүмкіндігін мөлшерлейді. '''Сиқыршы''' – туралы түрлі суреттерге деконструкция жасап, сиқырдың тілекті орындауы төлемсіз болмайтынын, мақсаттың орындалуы қалаудың жемісі еместігін көрсетіп береді. '''Мәтіндерді өзара деконструкцилау''' – өзін жарқырату, өзін қайта таразылау, өзін терістеу арқылы деконструкция мақсатына жету. Бұл енді арнайы мақсаттарда қолданылады. '''Оның өзгешелігі''' - егер модернизмдік кезең сын дегеніміз дәстүрді құлату, жою, күйрету кұралы болса, Деконструкция сынаса да сын объектісін жоюға тырыспайды. Керісінше, оның бүге-шігесіне жетіп, кайта тірілтуге бейім болады. Әрине, тірілткенде, ол шартты түрде тірілтеді. Бірақ постструктурализмнің ең үлкен жеңісі - ойлау процесінің шарттылығын ұғыну, метафизикадан бас тарту.<ref>Culler, Jonathan. ''On Deconstruction: Theory and Criticism after Structuralism''. ISBN 0-8014-1322-2</ref><ref>Derrida, Jacques, [http://lucy.ukc.ac.uk/Simulate/Derrida_deconstruction.html "Letter to A Japanese Friend,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031102091804/http://lucy.ukc.ac.uk/Simulate/Derrida_deconstruction.html |date=2003-11-02 }} ''Derrida and Differance'', ed. David Wood & Robert Bernasconi, Warwick: Parousia Press 1985, p. 1.</ref><ref>Derrida, Jacques, ''Of Grammatology''. Trans. Gayatri Chakravorty Spivak. ISBN 0-8018-5830-5</ref><ref>Derrida, Jacques, ''Positions''. Trans. Alan Bass. Chicago: U. of Chicago Press, 1981. ISBN 0-226-14331-7</ref><ref>Derrida, Jacques. ''Speech and Phenomena and Other Essays on Husserl's Theory of Signs''. Trans. David B. Allison. Evanston: Northwestern U.P., 1973. ISBN 0-8101-0590-X</ref><ref>Eagleton, Terry. ''Literary Theory: An Introduction''. ISBN 0-8166-1251-X</ref><ref>Ellis, John M. (1989). ''Against Deconstruction'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-06754-6</ref><ref>Johnson, Barbara, ''The Critical Difference'' (1981)</ref><ref>Moynihan, Robert, ''Recent Imagining: Interviews with Harold Bloom, Geoffrey Hartmen, Paul DeMan, J. Hillis Miller'' (Shoe String Press 1986). ISBN 0-208-02120-5</ref><ref>Rorty, Richard, "From Formalism to Poststructuralism", in ''The Cambridge History of Literary Criticism'', Vol.8, Cambridge University Press, 1995</ref> === Деконструкциялық құрылыс === == Тақырыпқа пайдалы сілтемелер == * [http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/deconstruction.html Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051101203902/http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/deconstruction.html |date=2005-11-01 }} * [http://www.info.ucl.ac.be/people/PVR/decon.html How to Deconstruct Almost Anything--My Postmodern Adventure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081123082700/http://www.info.ucl.ac.be/people/PVR/decon.html |date=2008-11-23 }}; Chip Morningstar. (Deconstruction from the point of view of a computer engineer.) * [http://www2.arts.gla.ac.uk/SESLL/EngLit/ugrad/hons/theory/Ten%20Ways.htm Ten ways of thinking about deconstruction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041013120130/http://www2.arts.gla.ac.uk/SESLL/EngLit/ugrad/hons/theory/Ten%20Ways.htm |date=2004-10-13 }}; Willy Maley. (Deconstruction made real short.) * [http://frontpagemag.com/Articles/Printable.asp?ID=1276 ''Deconstructing Deconstructionism'']{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Robert Locke, a politically conservative commentator. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Деконструкция]] [[Санат:Постмодернизм]] 94zwpo6jaii6wftc1dujxvdhxkfknqo 0 90860 3641378 3595974 2026-08-10T07:32:40Z Mtdi20 184402 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 3641378 wikitext text/x-wiki [[Сурет:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|thumb|right|300px|Дүниедегі ең алғашқы фотография]] '''Фотография''' — фотосезгіш материалдарда [[кескін]]ді алудың және [[физика]]лық немесе басқа процестер кезіндегі [[Сәулелену реакциясы|сәулеленулерді]] тіркеудің тәсілдері.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0</ref> Фотография процесі төмендегідей кезеңдерден тұрады: ЖСҚ-тың кескінін не [[сигнал]] әсеріне сәйкес жарықталынуы; түскен жарық әсерінен ЖСҚ–та химиялық не физикалық өзгерістердің күшейе түсуі; алынған кескінді (не сигналды) ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік беретін өзгерістердің тұрақтануы; алынған кескінді тексеру, санау, өлшеу, т.б. Фотография кинемотография мен түрлі түсті фтографияның пайда болуына жол ашты. Мұның өзі фотографияның адам өміріндегі рөлі мен мәнін арттырды. Ақпарат пен [[құжат]] дайындауда,кино өнерінде, полиграфияда және ғылым мен техниканың көптеген саласында фотография негізгі құрал ретінде пайдаланылады. === Фотографиялық аппарат === Фотоаппарат (фотокамера) — нәрсенің оптикалық кескінін фотопленканың, фотопластинканың не басқа фотоматериалдың жарық сезгіш қабатына түсіруге арналған оптикалық-механаникалық құрылғы. Оның әуесқойлық, кәсіби және арнаулы түрлері бар. Әуесқойлық және кәсіби фотографиялық аппаратпен адам, портрет, табиғат көріністері мен спорт жарыстары суретке түсіріледі. Фотографиялық аппараттың арнаулы түрі фототехникалық жұмыстарда, аэрофототүсіруде, микрофотографияда, т.б. қолданылады. Фотографиялық аппарат жарық өткізбейтін камера, фокустау тетігі бар линзалы не айналы-линзалы суретке түсіргіш объектив, кескін іздеуіш, фотографиялық жапқы,кассета және фотопленканы кері орау механизмінен құралады. Жарық өткізбейтін камера фотографиялық аппараттың қалған бөліктерінен тұтастырып біріктіретін қорап түрінде болады. Суретке түсіргіш объектив фотоматериалдың жарық сезгіш қабатына нәрсенің оптикалық нақты кескін түсіреді. Кейбір фотографиялық аппараттар алмалы-салмалы объективтермен (фокус аралығы айнымалы болып келетін) жабдықталады. Объективті фокустау арнайы сақинаны бұрау, объектив жиегінде межеленген индексті қашықтықты көрсететін шкала мен үйлестіру немесе бұлыңғыр шыныдағы нәрсе кескінін кмера ішіндегі нәрсе кескінімен дәл беттестіру арқылы да жүзеге асырылады. Кескін іздеуіш суретке түсірілетін нәрсенің кадрдағы орналасу қалпын анықтау үшін пайданалынады. Фотографиялық жапқы жарық сезгіш қабатқа белгілі бір уақыт аралығында жарық шоғын жіберіп отырады. Мұны сезгіш қабатқа ұзақтығы әртүрлі жарық шоғын автоматты түрде түсіру үшін фотографиялық жапқы арнаулы құрылғанымен (кідірту механизмі деп аталатын) жабдықталады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Фототехника]] [[Санат:Өнер]] [[Санат:Фотография]] 3obgbmmu984y1o6zqzn4umstbjn3fv6 3641418 3641378 2026-08-10T10:25:25Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Mtdi20|Mtdi20]] ([[User talk:Mtdi20|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595974 wikitext text/x-wiki [[Сурет:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|thumb|right|300px|Дүниедегі ең алғашқы фотография]] '''Фотография''' — фотосезгіш материалдарда [[кескін]]ді алудың және [[физика]]лық немесе басқа процестер кезіндегі [[Сәулелену реакциясы|сәулеленулерді]] тіркеудің тәсілдері.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0</ref> Фотография процесі төмендегідей кезеңдерден тұрады: ЖСҚ-тың кескінін не сигнал әсеріне сәйкес жарықталынуы; түскен жарық әсерінен ЖСҚ–та химиялық не физикалық өзгерістердің күшейе түсуі; алынған кескінді (не сигналды) ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік беретін өзгерістердің тұрақтануы; алынған кескінді тексеру, санау, өлшеу, т.б. Фотография кинемотография мен түрлі түсті фтографияның пайда болуына жол ашты. Мұның өзі фотографияның адам өміріндегі рөлі мен мәнін арттырды. Ақпарат пен құжат дайындауда,кино өнерінде, полиграфияда және ғылым мен техниканың көптеген саласында фотография негізгі құрал ретінде пайдаланылады. === Фотографиялық аппарат === Фотоаппарат (фотокамера) — нәрсенің оптикалық кескінін фотопленканың, фотопластинканың не басқа фотоматериалдың жарық сезгіш қабатына түсіруге арналған оптикалық-механаникалық құрылғы. Оның әуесқойлық, кәсіби және арнаулы түрлері бар. Әуесқойлық және кәсіби фотографиялық аппаратпен адам, портрет, табиғат көріністері мен спорт жарыстары суретке түсіріледі. Фотографиялық аппараттың арнаулы түрі фототехникалық жұмыстарда, аэрофототүсіруде, микрофотографияда, т.б. қолданылады. Фотографиялық аппарат жарық өткізбейтін камера, фокустау тетігі бар линзалы не айналы-линзалы суретке түсіргіш объектив, кескін іздеуіш, фотографиялық жапқы,кассета және фотопленканы кері орау механизмінен құралады. Жарық өткізбейтін камера фотографиялық аппараттың қалған бөліктерінен тұтастырып біріктіретін қорап түрінде болады. Суретке түсіргіш объектив фотоматериалдың жарық сезгіш қабатына нәрсенің оптикалық нақты кескін түсіреді. Кейбір фотографиялық аппараттар алмалы-салмалы объективтермен (фокус аралығы айнымалы болып келетін) жабдықталады. Объективті фокустау арнайы сақинаны бұрау, объектив жиегінде межеленген индексті қашықтықты көрсететін шкала мен үйлестіру немесе бұлыңғыр шыныдағы нәрсе кескінін кмера ішіндегі нәрсе кескінімен дәл беттестіру арқылы да жүзеге асырылады. Кескін іздеуіш суретке түсірілетін нәрсенің кадрдағы орналасу қалпын анықтау үшін пайданалынады. Фотографиялық жапқы жарық сезгіш қабатқа белгілі бір уақыт аралығында жарық шоғын жіберіп отырады. Мұны сезгіш қабатқа ұзақтығы әртүрлі жарық шоғын автоматты түрде түсіру үшін фотографиялық жапқы арнаулы құрылғанымен (кідірту механизмі деп аталатын) жабдықталады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Фототехника]] [[Санат:Өнер]] [[Санат:Фотография]] khygv8237gath890c97z0kc24daxwm0 0 103895 3641395 3634422 2026-08-10T09:48:48Z Casserium 68287 /* */ 3641395 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев | Суреті = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан халық кеңесі]] төрағасының орынбасары — хатшылығының басшысы | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 8 шілде 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''хатшылық құрылды'' | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 шілде 2026 | Президент_2 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_2 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_2 = Бақыт Есімова | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 1 қыркүйек 2023 | Президент_3 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_3 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 9 сәуір 2021 | Басқаруын аяқтады_4 = 9 желтоқсан 2022 | Президент_4 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_4 = [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] | Ізбасары_4 = Ғабидолла Оспанқұлов | Туған күні = 8.2.1980 | Туған жері = {{туғанжері|Қызылорда|Қызылордада}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Жұбайы = Амантаева И.А. | Балалары = 3 | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясы]]<br />[[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университеті]] | Мамандығы = заңгер, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев''' (бұрын — '''Жайсаңбаев''';<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-911133 Қ.Б. Жайсаңбаев туралы]</ref> [[8 ақпан]] [[1980 жыл]], [[Қызылорда]]) — қазақстандық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары — Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы. == Өмірбаяны == Қанатбек Жайсанбаев 1980 жылы 8 ақпанда [[Қызылорда]] қаласында туған. 2000 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]] заңгер мамандығы бойынша бітірген. Сонымен қатар [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университетін]] 2012 жылы тәмамдап, экономика және бизнес бакалавры дәрежесін алды. Еңбек жолын 2000 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясының Қызылордадағы филиалында оқытушы болып бастады. 2001 жылғы тамыздан бастап [[Қазақстан Республикасының Сот әкімшілігі|Жоғарғы Сот жанындағы Соттық әкімшілендіру комитетінің]] Қызылорда облысы бойынша Сот әкімшілігінің бас маманы болып қызмет атқарды. 2001 жылғы желтоқсан айында Қызылорда облысы әкімі аппаратының Мемлекеттік құқық жұмысы бөлімінің бас маманы, кейін 2003 жылғы қыркүйектен бастап осы бөлімнің меңгерушісі болып тағайындалды. 2005-2007 жылдар аралығында [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігінде]] Құқықтық қамтамсыз ету басқармасының бастығы болып қызмет атқарған. 2007—2008 жылдар аралығында «Kazakh Integrated Services» ЖШС және «CNRG Capital» ЖШС-ның Астана қаласындағы өкілдігінде заңгер болып қызмет етті. 2008—2016 жылдар аралығында Қызылорда облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары, аппарат басшысы лауазымдарын атқарған. 2016—2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінде]] мемлекеттік инспектор, Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі болып қызмет етті. 2022 жылғы 9 желтоқсанда Президенттің көмекшісі — Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 2023 жылғы 1 қыркүйекте ол Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> 2026 жылғы 8 шілдеде [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары – Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-865331 Қ.Б. Жайсанбаев туралы]</ref> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Амантаева И.А. Үш баласы бар.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] 793pam1fuw439u4wvj6u6e7i38de7h1 0 138942 3641300 3258939 2026-08-10T04:05:04Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Kelly_Rowland_2022.jpg|Kelly_Rowland_2022.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Kelly_Rowland_2022.jpg|жойған]], себебі: No permission since 2 August 2026. 3641300 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Сурет=|Логотипі=Kelly Rowland Logo.png|Туған күні=11.02.1982|Commons=Kelly Rowland|Атауы=Kelly Rowland|Туған кездегі есімі={{lang-en|Kelendria Trene Rowland}}|Толық аты=Келендрия Трин Роуленд|Туған жері=[[Атланта]], [[Джорджия]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]|Мемлекет={{USA}}|Мамандықтары={{әнші|АҚШ}}, [[актер|актриса]], [[биші]], [[модель]]|Белсенділік жылдары=1997 — қазіргі уақыт|Дауыс түрі=[[сопрано]]|Жанрлары=[[R&B]], [[поп-музыка|поп]], [[поп-рок]]|Ұжымы=[[Destiny’s Child]]}} '''Келли Роуленд''' ({{lang-en| Kelly Rowland}}, толық аты Келендрия Трин Роуленд, [[11 ақпан]] 1981 жыл, [[Атланта]], [[Джорджия|Джорджия штаты]]) – американдық әнші, әндердің авторы және актриса<ref>Келли Роуленд ''Internet Movie Database сайты''нда</ref>.Қазіргі [[ритм-энд-блюз]] стилінде ән айтады. Ол танымал болған американдық ''[[Destiny's Child]]'' тобының негізін қалаушыларының бірі болған. Өзінің жеке ''«Simply Deep»'' альбомын [[2002 жыл]]ы шығарған. Альбом коммерциялық жетістіктерге жетіп, [[Ұлыбритания]] хит парадында бірінші орында болады. [[2009 жыл]]ы [[Давид Гетта|Дэвид Геттамен]] бірігіп ''«When love takes over»'' әнін шығарған. Әншілік мансабынан басқа Келли фильмдерге және телехикаяларға да түскен. Бірқатар сыйлықтардың иегері. 4evxwg46v1sx4mzfaqmh33b0t9fv5eo 0 161829 3641342 3617922 2026-08-10T06:35:40Z PushkinVko 184261 3641342 wikitext text/x-wiki {{тексерілмеген өзен}} {{Өзен |атауы = 2-Берёзовка |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы = 12 |су алабының ауданы = ? |су алабы = [[Тура (өзен)|Тура өзені]] бастауынан [[Тагил (өзен)|Тагил]] өзенінің құйылысына дейін |өзендердің су алабы = Ертіс |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = |бастауының орны = |бастауының биіктігі = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |сағасы = [[Лабазка-Исовская]] өзенінің оң жағалауынан 8,3 км қашықтықта |сағасының орны = |сағасының биіктігі = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |еңістігі = |ел = [[Ресей]] |аймақ = Свердлов облысы, Пермь облысы |commons = }} '''2-Берёзовка''' — [[Ресей]]дегі өзен. Свердлов облысы, Пермь облысы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Ресейлік «Гидротехникалық құрылыстарды және мемлекеттік су кадастрларын» тіркеу орталығы}}</ref> жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы [[Лабазка-Исовская]] өзенінің оң жағалауынан 8,3 км қашықтықта орналасқан. Өзеннің ұзындығы 12 км-ді құрайды. == Су реестрінің мәліметтері == [[Ресей мемлекеттік су тізілімі]]нің мәліметі бойынша [[Ертіс су алабы өңірі]]не жатады, өзеннің су шаруашылық бөлігі — [[Тура (өзен)|Тура өзені]] бастауынан [[Тагил (өзен)|Тагил]] өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл. Өзен алабы — Ертіс.<ref name='Ресей МСР'/> [[Ресей су ресурстары федералды агенттігі]] дайындаған РФ территориясын су шаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:<ref name='Ресей МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=196334|title=РФ мемлекеттік су реестрі: 2-Берёзовка}}</ref> * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 14010501212111200004565; * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111200456; * Су алабының коды — 14.01.05.012; * ГЗ томының нөмірі — 11; * ГЗ бойынша шығарылуы — 2. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} {{hydro-stub}} [[Санат:Свердловск облысы өзендері]] [[Санат:Пермь өлкесі өзендері]] gx9f6d1i5u7ss3u7fl3iwdtk8bcqj4s 0 210273 3641211 2973956 2026-08-09T12:06:57Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641211 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Нойербург |шынайы атауы = Neuerburg |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Stadt Neuerburg COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=0 |lat_sec=38 |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=17 |lon_sec=45 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Рейнланд-Пфальц |кестедегі аймақ = Рейнланд-Пфальц |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Айфель-Битбург-Прюм |кестедегі аудан = Айфель-Битбург-Прюм (аудан){{!}}Айфель-Битбург-Прюм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Вилли Хермес |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 10,23 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1530 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 06564 |пошта индексі = 54673 |пошта индекстері = |автомобиль коды = BIT |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 07 2 32 088 |ортаққордағы санаты = Neuerburg |сайты = http://www.neuerburg-eifel.de |сайт тілі = de }} '''Нойербург''' ({{lang-de|Neuerburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Айфель-Битбург-Прюм (аудан)|Айфель-Битбург-Прюм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1530 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''07 2 32 088''. Муниципалитеттің басшысы — Вилли Хермес. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.neuerburg-eifel.de Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926041824/http://www.neuerburg-eifel.de/ |date=2017-09-26 }} {{Германия:Айфель-Битбург-Прюм ауданы:Қалалар}} {{RhinelandPalatinate-geo-stub}} [[Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері]] 2ntumm6myb3fqg32f4f8z3ek4aysd91 0 211950 3641273 3641103 2026-08-09T16:59:57Z Kasymov 10777 3641273 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Вильденшпринг |шынайы атауы = Wildenspring |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Wildenspring (Großbreitenbach) COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=36 |lat_sec=6 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=3 |lon_sec=3 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Райнер Бергман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,44 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 630 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 210 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036781 |пошта индексі = 98701 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 052 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.vg-grossbreitenbach.de/ |сайт тілі = de }} '''Вильденшпринг''' ({{lang-de|Wildenspring}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 210 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 4,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 052''. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Бергман. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vg-grossbreitenbach.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080301113355/http://www.vg-grossbreitenbach.de/ |date=2008-03-01 }} {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] hn1a78qsk8o157nwhbrx7y68b1oupvf 0 222087 3641388 2454979 2026-08-10T09:36:58Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641388 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Пучсерда |шынайы атауы = Puigcerdà |сурет = |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба = Escut de Puigcerdà.svg |ту = Bandera de Puigcerdà.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=42 |lat_min=25 |lat_sec=54 |lon_dir=W |lon_deg=1 |lon_min=55 |lon_sec=42 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Каталония |кестедегі аймақ = Каталония |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Херона (провинция){{!}}Херона |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = Баша-Серданья (комарка){{!}}Баша-Серданья |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Хоан Планелья Касасайяс |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18,92 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 1202 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8746 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = 467,49 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = puigcerdanés, -esa |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 17520 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.puigcerda.com |сайт тілі = es }} '''Пучсерда''' ({{lang-es|Puigcerdà}}) — [[Испания]]дағы [[муниципалитет]]. [[Каталония]] автономды бірлестігіне қарасты [[Херона (провинция)|Херона]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Баша-Серданья (комарка)|Баша-Серданья]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан. [[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8746 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,92 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 89 км. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.puigcerda.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026074119/http://www.puigcerda.com/ |date=2006-10-26 }} {{Баша-Серданья ауданы муниципалитеттері}} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Жирона елді мекендері]] kua94dqdzlm8n99ziojwyjorc5yyy3b 0 235492 3641377 3582673 2026-08-10T07:32:03Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641377 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Прединг |шынайы атауы = Preding |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=46 |lat_min=51 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=23 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Штирия |кестедегі аймақ = Штирия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Дойчландсберг (округ){{!}}Дойчландсберг |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Мури ([[Аустрия социалистік-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 335 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1679 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 3185 |пошта индексі = 8504 |пошта индекстері = |автомобиль коды = DL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 6 03 24 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.gemeinde-preding.at |сайт тілі = de }} '''Прединг''' ({{lang-de|Preding}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Штирия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Дойчландсберг (округ)|Дойчландсберг]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1679 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — DL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''6 03 24''. [[2005]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Мури ([[Аустрия социалистік-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.gemeinde-preding.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928102229/http://www.gemeinde-preding.at/ |date=2007-09-28 }} {{Аустрия:Дойчландсберг округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Штирия елді мекендері]] 4zxryhq1ax3qjaa1h22q3d6r1nwjlro 0 238142 3641324 1841432 2026-08-10T06:29:58Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641324 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Понтевико |шынайы атауы = Pontevico |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=16 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=06 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Брешия (провинция){{!}}Брешия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 29 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7327 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 223 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = pontevichesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 30 |пошта индексі = 25026 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 17149 |ортаққордағы санаты = Pontevico |сайты = http://www.comune.pontevico.bs.it |сайт тілі = it }} '''Понтевико''' ({{lang-it|Pontevico}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Брешия (провинция)|Брешия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7327 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 223 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 25026. Елді мекеннің қамқоршысы — San Pancrazio.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 12 мамыр. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.pontevico.bs.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917025415/http://www.comune.pontevico.bs.it/ |date=2009-09-17 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Брешия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] ism29lgllorh06q3ybm81r6h5ktobpm 0 240107 3641419 1842835 2026-08-10T10:32:03Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641419 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Пьяско |шынайы атауы = Piasco |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=33 |lat_sec=50 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=27 |lon_sec=17 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кунео (провинция){{!}}Кунео |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Mauro Bergiotti |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 458 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2797 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 264 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 172 |пошта индексі = 12026 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 04166 |ортаққордағы санаты = Piasco |сайты = http://www.comune.piasco.cn.it |сайт тілі = it }} '''Пьяско''' ({{lang-it|Piasco}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кунео (провинция)|Кунео]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2797 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 264 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 12026. Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0175 79124 * Электронды поштасы: info@comune.piasco.cn.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.piasco.cn.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221022500/http://www.comune.piasco.cn.it/ |date=2007-12-21 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кунео провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] smzvlqcbazjvy344x8svrczksddt08n 0 240108 3641430 1842831 2026-08-10T11:44:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641430 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Раккониджи |шынайы атауы = Racconigi |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=46 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=41 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кунео (провинция){{!}}Кунео |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Adriano Tosello |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 48 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 260 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10036 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 209 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 175 |пошта индексі = 12035 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 04179 |ортаққордағы санаты = Racconigi |сайты = http://www.comune.racconigi.cn.it |сайт тілі = it }} '''Раккониджи''' ({{lang-it|Racconigi}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кунео (провинция)|Кунео]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10036 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 209 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 12035. Елді мекеннің қамқоршысы — Гварино Гварини.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0172 821611 * Электронды поштасы: info@comune.racconigi.cn.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.racconigi.cn.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719005752/http://www.comune.racconigi.cn.it/ |date=2011-07-19 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кунео провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] hqbitsbmnil7moe8clx98r0mpk3w1f4 0 288410 3641343 3610492 2026-08-10T06:35:57Z 1nter pares 146705 3641343 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Лоран Косельни |лақап аты = Кос |сурет = 1_laurent_koscielny_2015.jpg |сурет ені = 240px |атауы = Лоран Косельни Арсенал сатысында ойнап жүр |туған күні = 10.9.1985 |туған жері = Тюль, [[Франция]] |азаматтығы = {{flagicon|France}} [[Франция]] |бойы = 186 см <ref>{{cite news |title=Player Profile: Laurent Koscielny |url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/laurent-koscielny |publisher=Premier League|accessdate=31 January 2012}}</ref> |салмағы = 74 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = {{flagicon|Франция}} [[Бордо (футбол клубы)|Бордо]] |номері = 6 |клубтары = {{футбол карьерасы |2004—2007|{{flagicon|France}} Генгам |40 (0) |2007—2009|{{flagicon|France}} Тур|67 (6) |2009—2010|{{flagicon|France}} [[Лорьян (футбол клубы)|Лорьян]]|35 (3) |2010—2019|{{flagicon|England}} [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]|255 (22) |2019—|{{flagicon|France}} Бордо|7 (0)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2011—2018|{{футбол|Франция}} |51 (1) }} |ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту = 2 қыркүйек 2012 |ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту = 2 қыркүйек 2012 }} '''Лоран Косельни'''<ref>{{cite web|url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/laurent-koscielny|title=Koscielny signs for Arsenal|date=07.07.2010|work=arsenal.com|accessdate=2011-01-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/67LWKt8Z0|archivedate=2012-05-02}}</ref> ({{lang-fr|Laurent Koscielny}}; 10 қыркүйек 1985) — франциялық футболшы, қорғаушы. Көбінесе орталық қорғаушы болып ойнайды, бірақ жағдайға байланысты он жақ қорғаушы да болып өнер көрсете алады.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/115805.html |title=Arsene Wenger ready to deploy Laurent Koscielny at right-back |publisher=ESPN.co.uk |date=2011-10-13 |accessdate=2011-12-14}}</ref> Табанды, агреcсивті, доппен жақсы ойнайтын қорғаушы ретінде бейнеледі.<ref name="autogeneratedcc">{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/88970/laurent-koscielny?cc=3436 |title=Laurent Koscielny Bio, Stats, News |publisher=Soccernet.espn.go.com |date=1985-09-10 |accessdate=2011-12-14}}</ref> == Өмірбаяны == Лоран Косельни Тюль қаласында туылып, футбол мансабын ЕСА Брив, Tulle Corrèze және Лимож сияқты жергілікті жастар және әуесқой клубтарында бастады. 2011 жылы Францияның солтүстік-батысындағы Бретаньға көшіп Генгам кәсіпқой футбол клубына ойнай бастайды. 2007 жылы Косельни Тур клубымен келісімге келіп, Француз лигасының үшінді дивизионында ойнайды. Келесі жылы Турмен бірге дивизонда бір сатыға жоғары көтеріліп (Лига 2), символикалық Маусымдық Командасына енеді. 2009 жылдың 16 шілдесінде Лига 1-ке көтірілген Лорьян клубы Косельнимен 4-жылдық келісімге қол қояды. Келісім құны €1.7 миллион [[еуро]]. Оның сапалы ойыны [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]] басты бапкері [[Арсен Венгер]]дің көзіне түсіп, Арсенал мен Косельни 2010 жылдың 7 шілдесінде келісімге қол қойылып, Лоранға 6-ші номер беріледі. Арсенал жанкүйерлері Лоран Косельниді 2010-11 маусымдағы [[Арсен Венгер]]дің ең жақсы сатып алған ойыншасы деп таңдады.<ref>{{cite web|url=http://www.arsenal.com/first-team/players/laurent-koscielny/2010/11 |title=Laurent Koscielny |publisher=Arsenal.com |date= |accessdate=2011-12-14}}</ref> [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция ұлттық құрамасына]] 2011 жылдың 4 ақпанында шақырылады. Франция құрамасымен қоса [[Польша]] ұлттық құрамасына ойнау мүмкіндігі болды (Лоран поляк тамырлары бар француз).{{cite news | first = | last = | url = http://www.rmc.fr/edito/sport/86852/koscielny-songe-lui-aussi-a-prendre-la-nationalite-polonaise/ | title = Koscielny songe lui aussi à prendre la nationalité polonaise | date = 2009-08-19 | work = RMC.fr | accessdate = }}</ref> == Клубтық мансабы == === Жастық мансабы === [[Сурет:Loran.jpg|left|thumb|Лоран Косельни|180px]] Косельни туған жері - Тюль, Коррезе. Карьерасын 2004 жылы Генгам клубы сатысында бастайды. Генгам әлемге [[Дидье Дрогба]], [[Флоран Малуда]] сияқты таңымал футболисттерді таңыстырған. 3 жыл және толық емес 50 ойыннан кейін француз 3-ші дивизионында ойнауға мәжбүр болады. Француз 2004-207 жылдар аралығында Генгам клубы сатысында он жақ қорғаушы ретінде 46 матч ойнады. 2007 жылы Косельни Тур клубына келіп қосылады. Орталық қорғаушы ретінде ойнаға шешеді. Косельни әуе қабiлеттiлiктерiн және позициялық түсінігін жақсартады. Осы арқылы тек қана 3 сары карта алады. 2008-09 маусымында 34 матчқа қатысып 5 гол соғады. 2008-09 маусымынан кейін Лига 2-нің үздік 11 футболшыларының арасынан табылады. Косельни Лорьянге Лига 1-де ойнау үшін 1,7 миллион еуроға көшеді. === Лорьян === === Arsenal=== [[Сурет:Danny Graham, Laurent Koscielny, Nathan Dyer & Kieran Gibbs.jpg|thumb|left|235px|Косельни [[Суонси (футбол клубы)|Суонси]] клубына қарсы ойында. 2011 жыл, 10 қыркүйек.]] [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]] мен Косельни 2010 жылдың 7 шілдесінде келісімге қол қойылып, Лоранға Фулхэмге көшкен Филипп Сендеростың 6-ші номер беріледі. [[Венгер]] Лоранның клубқа көшуін Арсенал орталық қорғаушыларының бойларының қысқа болуынан деп түсіндіреді.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/8798237.stm|title=Arsenal sign Lorient defender Laurent Koscielny|date=2010-07-07|work=[[BBC Sport]]|publisher=BBC|accessdate=2010-07-07}}</ref> Косельни дебютті ойының 2010 жылдың шілдесінде Барнетт клубына қарсы өткізді (маусымға дейінгі дайындық). Бір айдан кейін [[Ливерпуль]]ге қарсы ойында 94-ші минутта екінші сары қағаз үшін алаңнан қуылады. Екі қағаз 90 минуттан кейін көрсетілді. Ойын 1-1 есебімен бітіп, екі клубтың жаңа ойыншылары ойыннан қуылды.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8909559.stm|title=Liverpool 1–1 Arsenal|date=2010-08-15|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC Sport]]|first=Mandeep|last=Sanghera|accessdate=2010-08-15}}</ref> Арсенал үшін алғашкы голын 2010 жылы 11 қыркүйекте Болтон клубына қарсы ойында соқты.<ref>{{cite news| url= http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8976732.stm |title=Arsenal 4–1 Bolton|first=Pranav|last=Soneji |publisher = BBC |date=11 September 2010 |accessdate=30 December 2010}}</ref> <br /> == Жетістіктері == '''«Арсенал»''' * Англия кубогы (3): 2013/14, 2014/15, 2016/17 * Англия суперкубогы (2): 2014, 2015 '''Франция''' * Еуропа чемпионатының финалисі: 2016 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Лорьян ФК ойыншылары]] [[Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары]] [[Санат:Бордо ФК ойыншылары]] qtpskyooq1e2f8gti9bfdajvli9zyl5 0 425967 3641295 2966265 2026-08-10T00:37:27Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641295 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Пемпон |шынайы атауы = Paimpont |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason ville fr Paimpont (Ille-et-Vilaine).svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=48.0188888889 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-2.16972222222 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(1641)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Бретань |кестедегі аймақ = Бретань |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Иль және Вилен |кестедегі аудан = Иль және Вилен (департамент){{!}}Иль және Вилен |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Ренн (округ){{!}}Ренн |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Плелан-ле-Гран (кантон)|Плелан-ле-Гран]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Alain Lefeuvre (2010-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 110,28 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 62—258 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1641 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 14,88 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 35380 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 35211 |ортаққордағы санаты = Paimpont |сайты = http://www.paimpont.fr |сайт тілі = }} '''Пемпон''' ({{lang-fr|Paimpont}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Иль және Вилен (департамент)|Иль және Вилен]] департаментінде орналасқан. [[Ренн (округ)|Ренн]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 110,28 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''35211'', [[пошта индексі]] — ''35380''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1641 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 14,88 адам/км². {{Демография/FRA/Paimpont}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=80 | барлығы=1608 | е0=32 | ә0=40 | е5=60 | ә5=48 | е10=36 | ә10=32 | е15=36 | ә15=28 | е20=24 | ә20=32 | е25=36 | ә25=36 | е30=52 | ә30=36 | е35=60 | ә35=64 | е40=48 | ә40=36 | е45=68 | ә45=80 | е50=56 | ә50=48 | е55=80 | ә55=48 | е60=32 | ә60=44 | е65=60 | ә65=72 | е70=44 | ә70=60 | е75=48 | ә75=48 | е80=8 | ә80=36 | е85=12 | ә85=28 }} == Тағы қараңыз == * [[Иль және Вилен департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Paimpont|Пемпон}} * [http://www.paimpont.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204012951/http://www.paimpont.fr/ |date=2008-12-04 }} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=35211-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019091503/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=35211-COM |date=2012-10-19 }} * [http://www.mapquest.com/?q=48.0188888889,-2.16972222222&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{Иль және Вилен департаментінің коммуналары}} [[Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары]] {{France-geo-stub}} 0iai5fxg07yzzt0rr0o15ku0ubkxcra 4 491233 3641383 3641143 2026-08-10T09:00:30Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641383 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35539]||623||26||18||263||28||3||34394||8||0||176||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2916]||276||7||6||380||8||15||2210||0||4||10||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1186]||38||0||0||12||17||0||1108||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 489]||15||0||7||44||6||1||399||0||0||17||0||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] qj96ejdatexutivi3a2kdlqecfver6t 4 492279 3641205 3640869 2026-08-09T12:01:26Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3641205 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2172}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1292}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:319}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 5 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:238}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 6 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:227}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 7 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 8 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:161}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 9 || [[User:Marksscheider|Marksscheider]] || [[Special:Contributions/Marksscheider|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Marksscheider}} |- | 10 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 11 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:84}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 12 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 13 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:81}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}} |- | 14 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:81}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:75}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:KoishibaevaA|KoishibaevaA]] || [[Special:Contributions/KoishibaevaA|{{formatnum:75}}]] || {{Permissions|KoishibaevaA}} |- | 17 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 18 || [[User:Muzeologist|Muzeologist]] || [[Special:Contributions/Muzeologist|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|Muzeologist}} |- | 19 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 20 || [[User:Вилюс М|Вилюс М]] || [[Special:Contributions/Вилюс М|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Вилюс М}} |- | 21 || [[User:Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] || [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Айжан Утепбаева}} |- | 22 || [[User:Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова]] || [[Special:Contributions/Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}} |- | 23 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 24 || [[User:Садыкова Улболсын|Садыкова Улболсын]] || [[Special:Contributions/Садыкова Улболсын|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Садыкова Улболсын}} |- | 25 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 26 || [[User:Lucky2704|Lucky2704]] || [[Special:Contributions/Lucky2704|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Lucky2704}} |- | 27 || [[User:Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}} |- | 28 || [[User:Орын Толғанай|Орын Толғанай]] || [[Special:Contributions/Орын Толғанай|{{formatnum:27}}]] || {{Permissions|Орын Толғанай}} |- | 29 || [[User:AlibekKS|AlibekKS]] || [[Special:Contributions/AlibekKS|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|AlibekKS}} |- | 30 || [[User:Қарақия ауданы|Қарақия ауданы]] || [[Special:Contributions/Қарақия ауданы|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Қарақия ауданы}} |- | 31 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 32 || [[User:Karagandanese|Karagandanese]] || [[Special:Contributions/Karagandanese|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Karagandanese}} |- | 33 || [[User:Tansheber|Tansheber]] || [[Special:Contributions/Tansheber|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Tansheber}} |- | 34 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Qanattan}} |- | 35 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}} |- | 36 || [[User:Ербол Асан|Ербол Асан]] || [[Special:Contributions/Ербол Асан|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Ербол Асан}} |- | 37 || [[User:Aiman Tauman|Aiman Tauman]] || [[Special:Contributions/Aiman Tauman|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aiman Tauman}} |- | 38 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 39 || [[User:Аянов|Аянов]] || [[Special:Contributions/Аянов|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Аянов}} |- | 40 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 41 || [[User:WellDone7|WellDone7]] || [[Special:Contributions/WellDone7|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|WellDone7}} |- | 42 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}} |- | 43 || [[User:Қарағанды обл. тіл басқармасы|Қарағанды обл. тіл басқармасы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл. тіл басқармасы|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл. тіл басқармасы}} |- | 44 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 45 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 46 || [[User:Jadr 1988|Jadr 1988]] || [[Special:Contributions/Jadr 1988|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Jadr 1988}} |- | 47 || [[User:Бекзада Серікахметқызы|Бекзада Серікахметқызы]] || [[Special:Contributions/Бекзада Серікахметқызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Бекзада Серікахметқызы}} |- | 48 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Coffee86}} |- | 49 || [[User:Айгерім Нұрғазықызы|Айгерім Нұрғазықызы]] || [[Special:Contributions/Айгерім Нұрғазықызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Айгерім Нұрғазықызы}} |- | 50 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} {{/end}} 6rjlrxffchd7988qvxgnwiuu8vz53ap 0 493124 3641269 3640552 2026-08-09T16:53:30Z Мадикино 160593 бапкерлерді рекордшыларды өзгерттім 3641269 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы |Атауы = {{ту|Қазақстан}} Қазақстан |Логотип = Kazakhstan Football Federation logo.svg |Лақап = ''Қаршығалар''<ref>{{cite web|url=http://www.euro-football.ru/article/158913/1002929694_prozvischa_sbornyih_kazahstanskie_yastrebyi_vundertim_parni_v_zelenom_i_krasnyie_lvyi|title=Прозвища сборных: «казахстанские ястребы», «вундертим», «парни в зелёном» и «красные львы»|publisher=''Euro-football.ru''|author=Валерий Карапетян.|date=2013-04-14|archiveurl=|archivedate=}}</ref> |Конфедерация = [[УЕФА]] |Федерация = [[Қазақстан футбол федерациясы]] |ФИФА коды = KAZ |ФИФА max = 83 <small>(қыркүйек 2016)</small> |ФИФА min = 166 <small>(мамыр 1996)</small> |ФИФА рейтингі = 109 <small>(18.07.2024)</small><ref>[https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/KAZ Kazakhstan Men's Ranking]. fifa.com</ref> |Бапкер = Джон Ван ’т Схип |Капитан = [[Нұралы Пақытұлы Әліп|Нұралы Әліп]] |Ең көп ойын саны = [[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] (76) |Үздік бомбардир = [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] (15) |Үй стадионы = [[Астана Арена]]<br>[[Орталық стадион (Алматы)|Орталық стадион]] ([[Алматы]]) | pattern_la1 = _kaz23h | pattern_b1 = _kaz23h | pattern_ra1 = _kaz23h | pattern_sh1 = _kaz23h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFE000 | body1 = FFE000 | rightarm1 = FFE000 | shorts1 = FFE000 | socks1 = FFE000 | pattern_la2 = _kaz23a | pattern_b2 = _kaz23a | pattern_ra2 = _kaz23a | pattern_sh2 = _kaz23a | pattern_so2 = | leftarm2 = 0060DD | body2 = 0060DD | rightarm2 = 0060DD | shorts2 = 0060DD | socks2 = 0060DD | pattern_la3 = | pattern_b3 = _kaz23t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 |БіріншіОйын = {{ту|Қазақ КСР}} '''Қазақстан''' 1:0 [[Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы|Түркіменстан]] {{ту|Түрікменстан}}<br/>''([[Алматы]], [[Қазақстан]]; [[1 маусым]] [[1992 жыл|1992]])'' |Жеңіс = {{ту|Пәкістан}} [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] 0:7 '''Қазақстан''' {{ту|Қазақстан}}<br/>''(Лахор, [[Пәкістан]]; [[11 маусым]] [[1997 жыл|1997]])'' |Жеңіліс = {{футбол|Франция}} 8:0 '''Қазақстан''' {{ту|Қазақстан}}<br>''([[Париж]], [[Франция]]; [[13 қараша]] [[2021 жыл|2021]])'' }} '''Футболдан Қазақстан Ұлттық құрамасы''' — халықаралық матчтарда өнер көрсететін Қазақстан футбол құрамасы. [[Қазақстан футбол федерациясы]]ның бақылауында. 1994 жылы [[ФИФА]] және [[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]-ға мүше болды. Кейін 2002 жылы [[УЕФА]]-ға ауысты. Құрама үшін ең көп ойын өткізген [[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] — 76 ойын. Ал ең үздік бомбардир — [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] (14 гол). 2024 жылғы 4 сәуірде ұлттық құрама [[ФИФА құрамаларының рейтингі|ФИФА рейтингінде]] 103-ші орында. == Тарихы == === АФК-да === Тарихтағы тұңғыш кездесуін 1992 жылы 1 маусым күні Алматыда [[Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы|Түрікменстан]] құрамасына қарсы өткізіп, 1:0 есебімен жеңіске жетті. Құрама 1995 жылға дейін тек Орта Азия құрамаларымен ойнады, тек 1997 жылы 16 шілде күні [[Ливия Ұлттық футбол құрамасы|Ливия]] құрамасымен бақ сынасты. Ең алғашқы ресми кездесуін Қазақстан құрамасы [[Футболдан Азия Кубогы 1996|1996 жылғы Азия Кубогының]] іріктеу турнирінде өткізді. 7-ші топта Сирия және Катар құрамаларымен бір топқа түсіп, алғашқы кездесуінде Катар құрамасын 1-0 есебімен жеңді. Бұл осы іріктеудегі құраманың соққан жалғыз добы болатын. Одан кейін олар қалған үш кездесудеде бірде-бір доп соға алмай, қақпасына барлығы алты доп жіберіп алып, жеңіліп қалды. [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998 жылғы ӘЧ-ның]] іріктеуінде Қазақстан [[Ирак Ұлттық футбол құрамасы|Ирак]] және [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] құрамаларымен 9-шы топқа түсті. Алғашқысын 2-1, 3-1 есебімен жеңсе, екіншісін 3-0, 7-0 есебімен жеңді. Екінші раундта [[Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]], [[Жапония Ұлттық футбол құрамасы|Жапония]], [[БАӘ Ұлттық футбол құрамасы|БАӘ]], [[Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы|Өзбекстанмен]] бірге В тобына түсіп соңғы орын алды. Біреуінде жеңіп, үшеуінде тең түсіп, төртеуінде жеңіліп қалды. [[Футболдан Азия Кубогы 2000|2000 жылғы Азия Кубогының]] іріктеуінде [[Катар Ұлттық футбол құрамасы|Катар]], [[Иордания Ұлттық футбол құрамасы|Иордания]], [[Палестина Ұлттық футбол құрамасы|Палестина]], [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] құрамаларымен бір топқа түсіп екінші орын алды. Топ жеңімпазы Катардан 1 ұпай қалып қойды. 2002 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеуде Ирак, Непал және Макао құрамаларымен бір топқа түскен Қазақстан Ирак құрамасымен ұпайы тең түсіп, қосымша көрсеткіші бойынша қалып қойды. === УЕФА-да === 2000 жылы ҚФФ Азиялық аймақтағы футболдың даму перспективасы төмен деген көзқараспен Еуро аймаққа өтудің жолдарын іздеді. Қазақстанның географиясындағы Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе облыстары Еуропаға кіріп тұрғандықтан, 2002 жылы Қазақстан [[УЕФА]]-ға қабылданды. Сондықтан Қазақстан өту кезеңінде болғандықтан 2004 жылғы Азия Кубогы мен Еуропа Чемпионатының іріктеу турниріне қатысқан жоқ. 2006 жылғы [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2004-05|ӘЧ-на іріктеуде]] Қазақстан тұңғыш рет Еуро аймақта өнер көрсетті. Украина, Түркия, Дания, Грекия, Албания және Грузия құрамаларымен бір топқа түсіп, 12 ойында 1 ғана ұпай жинап соңғы орын алды. 2006 жылдың басында құраманы голландиялық маман [[Арно Пайперс]] баптады. [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2006-07|ЕУРО-2008 іріктеуінде]] 14 матчтың екеуінде жеңіске жетіп, 4 матчта тең түсті. Нәтижеде 8 құраманың арасында 6-ші орын алды. 2010 жылғы әлем чемпионатының іріктеуін Қазақстан құрамасы сәтсіз бастады. Осының салдарынан Арно Пайперс қызметінен кетті де, орнына неміс маманы [[Бернд Шторк]] келді. Шторк та құраманы көтере алмады. Пайперстің кезінде алаңға тұрақты шығып жүрген футболшылардың көбін құрамадан шеттетті, соның кесірінен Максим Жалмағамбетов, Егор Азовский, [[Қайрат Әбіханұлы Әшірбеков|Қайрат Әшірбеков]], [[Александр Васильевич Кучма|Александр Кучма]] сынды футболшылар Шторктың тұсында құрамамен бір жола қоштасты. Сол уақытта Қазақстан чемпионатында жасындай жарқылдап жүрген [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешевті]] "менің басқару мәнеріме сай емес" деп құрамаға мүлде шақырмады. Тіпті [[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] та ұзақ уақыт бойы құрамаға іліне алмады. Есесіне Таңат Нөсербаев, Жамбыл Көкеев сынды жастарға есік ашылды, алайда нәтиже сол баяғыша қалды, Қазақстан үнемі жеңілумен болды. Құрама бірнеше рет ірі жеңіліске ұшырап, 2011 жылы [[Мирослав Беранек]] келді. Беранек келісімен құраманың ойыны аздап болса да жүйеге түсіп, шамалы дұрысталды. Бірақ 2013 жылы құрамадан ол да кетті. Одан кейін келген [[Юрий Анатольевич Красножан|Юрий Красножан]], [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]], [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]] секілді бапкерлер де айтарлықтай табысқа жете алмады. 2018 жылдың 1 наурызында құрамаға болгариялық маман [[Станимир Стоилов]] келді. Стоиловтың кезінде құрама қатысқан жалғыз ресми турнир [[УЕФА Ұлттар Лигасы]] болды. Андорра, Грузия, Латвия құрамаларымен [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы|Д лигасында]] бір топқа түсіп, екінші орында қалды. Бұл нәтижеге өзінің де көңілі толмаған болса керек, 2019 жылдың басында Стоилов қызметтен өз еркімен кетті. Оның орнына чехиялық маман [[Михал Билек]] келді. Билектің тұсында есте қаларлықтай бірер матчтар болды, мәселен, [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|ЕУРО-2020]] турнирін жеңіспен бастады, алғашқы турда Шотландияны 3:0 есебімен ойсыратты. Бірақ кейін топта үшінші орынға шығу мүмкіндігін бос жіберіп алды, өз алаңында күтпеген жерде Кипрден ұтылып қалды. Соңғы турдың алдында сырт алаңда Сан-Мариноны ұтқаны көмектеспеді, бесінші орында қалды. [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы Ұлттар лигасында]] Қазақстан тіпті нашар ойнады, [[Албания Ұлттық футбол құрамасы|Албания]], [[Беларусь Ұлттық футбол құрамасы|Беларусь]], [[Литва Ұлттық футбол құрамасы|Литва]] құрамаларымен бір топқа түсіп, соңғы орында қалды. 2020 жылы 14 желтоқсанда құрама бапкері боп қайтадан [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] тағайындалды. 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде де Қазақстан үш ұпаймен соңғы орында қалды. Турнир барысында Байсуфинов құрамды жиі ауыстыра берді, ресми ойындарды сынақ ойындарына айналдырып жіберді, бір сөзбен айтқанда, нақты оптималды құрамды таба алмады. Нәтижесінде 2021 жылы 13 қарашада сырт алаңда Франциядан 0:8 есебімен ұтылып, тарихтағы ірі жеңілістер антирекордың жаңартты. 2022 жылы наурыз айында [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] бапкер қызметін атқарушы боп тағайындалды. Ол 2 ойын өткізгеннен кейін, оның орнына ресейлік маман [[Магомед Мұсаұлы Адиев|Магомед Адиев]] келді. Адиев Қазақстан құрамасы тарихындағы ең табысты бапкер атана бастады: Сол жылы [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|УЕФА Ұлттар лигасының]] С дивизионында төрт кездесуде жеңіске жетіп ([[Словакия ұлттық футзал құрамасы|Словакияны]] екі рет, [[Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы|Әзірбайжан]] мен [[Беларусь Ұлттық футбол құрамасы|Беларусті]] 1 реттен), В дивизионына жолдама алды. Құрама бұрын-соңды УЕФА қарамағындағы турнирлерде топ жарған емес. Жыл соңында құрамамен келісім шартты 2024 жылға дейін созды. [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024 жылғы Еуропа чемпионатының]] іріктеуінде де Қазақстан жақсы ойнады. Алғашқы төрт турдың үшеуінде қарсыластарын ұтты (сондай-ақ қатарынан үш кездесуде, бұл УЕФА туы астында бұрын соңды болмаған жетістік). Жеңілген құрамалар қатарында Сан-Марино, Дания, Солтүстік Ирландия болды. 2024 жылдың 3 маусымында, Магомед Адиев кеткен соң, құраманың бас бапкері болып [[Станислав Саламович Черчесов|Станислав Черчесов]] тағайындалды. == Жетістіктері == === Аймақтық турнирлер === * [[Футболдан Орта Азия кубогы — 1992|Орта Азия кубогының]] жеңімпазы: 1992 * [[Алма.ТВ кубогы 2007|Алма.ТВ кубогының]] жеңімпазы: 2007 === УЕФА === * Ұлттар лигасының [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы#3 топ|С3]] тобының жеңімпазы: [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|2022]] == Құрамы == === Ағымдағы құрам === ''2024 жылы 6, 9 қыркүйекте Норвегия, Аустрия құрамаларына қарсы ойынға шақырылған футболшылар'' {| class="wikitable" |'''Футболшы''' |'''Туған күні''' |'''Клуб''' |'''Дебют''' |'''Әзірше''' '''соңғы матч''' |'''Ойын''' |'''Гол''' |- | colspan="7" |'''Қақпашылар:''' |- |№12 - [[Игорь Валерьевич Шацкий|Игорь ШАЦКИЙ]] |11.05.89 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |21.02.19 |7.06.24 |29 |–38 |- |№1 - [[Стас Александрович Покатилов|Стас ПОКАТИЛОВ]] |8.12.92 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |31.03.15 |13.11.21 |26 |–46 |- |№16 - [[Александр Александрович Заруцкий|Александр ЗАРУЦКИЙ]] |26.08.93 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |11.06.24 |11.06.24 |1 |–1 |- |№ - [[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков|Темірлан АНАРБЕКОВ]] |14.10.2003 |{{Ту|Қазақстан}} [[Жеңіс (футбол клубы)|"Жеңіс"]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Қорғаушылар:''' |- |№2 - [[Сергей Викторович Малый|Сергей МАЛЫЙ]] |5.06.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |5.03.14 |14.03.24 |68 |1 |- |№21 - [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал БЕЙСЕБЕКОВ]] |30.11.92 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |13.10.14 |21.03.24 |49 |— |- |№22 - [[Александр Николаевич Марочкин|Александр МАРОЧКИН]] |14.07.90 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |8.06.19 |11.06.24 |45 |— |- |№11 - [[Ян Владимирович Вороговский|Ян ВОРОГОВСКИЙ]] |7.06.96 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |10.06.17 |11.06.24 |44 |5 |- |№3 - [[Нұралы Пақытұлы Әліп|Нұралы ӘЛІП]] |22.12.99 |{{Ту|Ресей}} [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|"Зенит"]] |26.03.18 |11.06.24 |33 |— |- |№23 - [[Марат Вячеславович Быстров|Марат БЫСТРОВ]] |19.06.92 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |21.02.19 |11.06.24 |30 |— |- |№16 - [[Еркін Олегұлы Тапалов|Еркін ТАПАЛОВ]] |3.09.93 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |4.06.21 |7.06.24 |16 |— |- |№16 - [[Михаил Вячеславович Габышев|Михаил ГАБЫШЕВ]] |2.01.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Елім-ай (футбол клубы, 2022)|Елім-ай]]" |4.06.21 |11.06.24 |12 |1 |- |№5 - [[Роман Мақсымұлы Асранқұлов|Роман АСРАНКУЛОВ]] |30.07.99 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |14.03.24 |11.06.24 |3 |— |- |№ - [[Лев Игоревич Скворцов|Лев СКВОРЦОВ]] |2.02.2000 |{{Ту|Ресей}} [[Шинник (футбол клубы)|"Шинник"]] |26.03.23 |17.11.23 |6 |— |- |№ - [[Әлібек Бекбайұлы Қасым|Әлібек ҚАСЫМ]] |27.05.98 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |4.06.21 |11.06.24 |4 |— |- |№ - [[Асхат Қайратбекұлы Балтабеков|Асхат БАЛТАБЕКОВ]] |6.11.93 |{{Ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|"Жетісу"]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Жартылай қорғаушылар:''' |- |№8 - [[Асхат Тағыбергенұлы Тағыберген|Асхат ТАҒЫБЕРГЕН]] |9.08.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |7.06.14 |11.06.24 |54 |2 |- |№10 - [[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан ИСЛАМХАН]] |23.02.93 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |29.02.12 |11.06.24 |52 |4 |- |№19 - [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтиёр ЗАЙНУТДИНОВ]] |2.04.98 |{{Ту|Түркия}} [[Бешикташ|"Бешиктеш"]] |23.03.18 |26.03.24 |36 |14 |- |№20 - [[Рамазан Сарлыбекұлы Оразов|Рамазан ОРАЗОВ]] |30.01.98 |{{Ту|Дания}} [[Силькеборг (футбол клубы)|"Силькеборг"]] |31.03.21 |11.06.24 |27 |1 |- |№7 - [[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан АСТАНОВ]] |21.05.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |28.03.21 |7.06.24 |15 |1 |- |№6 - [[Айбол Ерболатұлы Әбікен|Айбол ӘБІКЕН]] |1.06.96 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |9.09.19 |29.03.22 |14 |1 |- |№9 - [[Ислам Хусиевич Чесноков|Ислам ЧЕСНОКОВ]] |21.11.99 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |7.09.23 |26.03.24 |7 |3 |- |№ - [[Арман Серікұлы Кеңесов|Арман КЕҢЕСОВ]] |4.09.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |16.06.23 |11.06.24 |4 |— |- |№ - [[Андрей Евгеньевич Ульшин|Андрей УЛЬШИН]] |18.04.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|"Қайрат" (Алматы)]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Шабуылшылар:''' |- |№17 - [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат АЙЫМБЕТОВ]] |7.08.95 |{{Ту|Түркия}} "[[Адана Демирспор]]" |8.06.19 |11.06.24 |39 |9 |- |№11 - [[Айбар Болатұлы Жақсылықов|Айбар ЖАҚСЫЛЫҚОВ]] |24.07.97 |{{ту|Қазақстан}} [[Қайсар (футбол клубы)|"Қайсар"]] |11.10.20 |19.11.22 |9 |— |- |№ - [[Оралхан Ерғалиұлы Өміртаев|Оралхан ӨМІРРТАЕВ]] |16.07.98 |{{Ту|Беларусь}} [[БАТЭ (футбол клубы)|"БАТЭ"]] |19.11.18 |13.11.19 |5 |1 |- |№ - [[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан КӘРІМОВ]] |5.07.99 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |28.03.21 |31.03.21 |2 |— |} == Бапкерлер == === Жаттықтырушылар штабы === ''2026 жылғы 7 тамыз жағдай бойынша''<ref>{{cite web|title=Бапкерлер|url=https://kff.kz/kk/leagues/national/coaches|website=kff.kz|accessdate=2023-11-19}}</ref> {|class="wikitable" |- !Қызметі!!Бапкер |- |Бас бапкер||{{ту|Нидерланд}} Джон ван 'т Схип |- |Бас бапкердің көмекшісі||{{ту|Қазақстан}} [[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] |- |Бас бапкердің көмекшісі||{{ту|Қазақстан}} [[Елдос Қуанышұлы Ахметов|Елдос Ахметов]] |- |Қақпашылардың жаттықтырушысы||{{ту|Қазақстан}} [[Юрий Алексеевич Новиков|Юрий Новиков]] |- |Дене даярлығы жаттықтырушысы||{{ту|Қазақстан}} Вадим Боровский |- |Сарапшы бапкер||{{ту|Қазақстан}} Тимур Құсаинов |} === Бас бапкерлер === ''2026 жылғы 7 тамыз жағдай бойынша''<ref>{{cite web|url=http://eu-football.info/_managers.php?im=120|title=Managed Kazakhstan national team, in chronological order|lang=en|publisher=''EU-Football.info''}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;" !Жұмыс уақыты !Бапкер !{{comment|О|ойындар}} !{{comment|Ж|жеңістер}} !{{comment|Т|тең түскен ойындар}} !{{comment|Ұ|ұтылыстар}} !{{comment|Ж%|жеңіс пайызы}} |- |1 маусым 1992 — 25 қазан 1992||{{ту|Қазақстан}} [[Бақтияр Даниярұлы Байсейітов|Бақтияр Байсейітов]]||7||4||3||0||57,14 |- |11 сәуір 1994 — 17 сәуір 1994||{{ту|Қазақстан}} [[Бауыржан Исаұлы Баймұхаммедов|Бауыржан Баймұхамедов]]||4||1||2||1||25,00 |- |27 желтоқсан 1995 — 8 қараша 1997||{{ту|Қазақстан}} [[Серік Сәрсембайұлы Бердалин|Серік Бердалин]]||20||6||4||10||30,00 |- |1 желтоқсан 1998 — 12 желтоқсан 1998||{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Алексеевич Гороховодацкий|Сергей Гороховадацкий]]||5||2||1||2||40,00 |- |20 наурыз 2000 — 7 қазан 2000||{{ту|Қазақстан}} [[Ваит Абдул-Хамидович Талғаев|Ваит Талғаев]]||9||5||0||4||55,56 |- |10 желтоқсан 2000 — 10 желтоқсан 2000||{{ту|Қазақстан}} [[Владимир Александрович Фомичев|Владимир Фомичев]]||1||0||0||1||0,00 |- |12 сәуір 2001 — 7 шілде 2002||{{ту|Қазақстан}} [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов]]||9||4||4||1||44,44 |- |12 ақпан 2003 — 28 сәуір 2004||{{ту|Ресей}} [[Леонид Александрович Пахомов|Леонид Пахомов]]||9||0||2||7||0,00 |- |8 қыркүйек 2004 — 12 қазан 2005||{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Анатольевич Тимофеев|Сергей Тимофеев]]||13||0||1||12||0,00 |- |12 ақпан 2006 — 10 қыркүйек 2008 ||{{ту|Нидерланд}} [[Арно Пайперс]]||36||7||11||18||19,44 |- |11 қазан 2008 — 12 қазан 2010||{{ту|Германия}} [[Бернд Шторк]]||14||3||0||11||21,43 |- |9 ақпан 2011 — 15 қазан 2013||{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]||24||5||6||13||20,83 |- |5 наурыз 2014 — 13 қазан 2015||{{ту|Ресей}} [[Юрий Анатольевич Красножан|Юрий Красножан]]||17||3||6||8||17,65 |- |26 наурыз 2016 — 27 ақпан 2017||{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]]||5||2||1||2||33,33 |- |27 ақпан 2017 — 8 қаңтар 2018||{{ту|Ресей}} [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]]||7||0||1||6||0,50 |- |1 наурыз 2018 — 17 қаңтар 2019||{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов]]||5 |2 |1 |2 |50,00 |- |19 қаңтар 2019 — 9 желтоқсан 2020||{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]]||18||5||3||10||0,33 |- |14 желтоқсан 2020 — 9 наурыз 2022 |{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] |9 |1 |3 |5 |0,16 |- |9 наурыз 2022 — 27 сәуір 2022 |{{ту|Қазақстан}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |2 |1 |0 |1 |50,00 |- |27 сәуір 2022 — 31 мамыр 2024 |{{ту|Ресей}} [[Магомед Мұсаұлы Адиев|Магомед Адиев]] |21 |11 |1 |9 |52,38 |- |3 маусым 2024 — 27 қаңтар 2025 |{{ту|Ресей}} [[Станислав Саламович Черчесов|Станислав Черчесов]] |8 |0 |1 |7 |0,00 |- |27 қаңтар 2025 — 8 қыркүйек 2025 |{{ту|Қазақстан}} [[Әли Ханалыұлы Әлиев|Әли Әлиев]] |3 |1 |0 |2 |33,33 |- |28 қаңтар 2026 — 22 маусым 2026 |{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] |8 |3 |3 |2 |37,5 |- |7 тамыз 2026 — қазірге дейін |{{ту|Нидерланд}} Джон Ван ’т Схип |0 |0 |0 |0 |0,00 |- |} == Жылдар бойынша ФИФА рейтингі == {| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="100%" |- !1994!!1995!!1996!!1997!!1998!!1999!!2000!!2001!!2002!!2003!!2004!!2005!!2006!!2007!!2008!!2009!!2010!!2011!!2012!!2013!!2014!!2015!!2016!!2017!!2018!!2019!!2020!!2021!!2022!!2023 |- | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 153 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 163 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 156 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 107 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 102 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 123 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 120 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 98 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 117 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 136 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 147 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 135 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 112 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 125 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 138 | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 138 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 142 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 128 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 139 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 132 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 98 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 119 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 118 | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 118 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 122 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 114 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 100 |} <small>'''''Дереккөз:''''' [https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/KAZ FIFA/Coca-Cola Men's Ranking] {{ref-en}}</small> == Рекордшылар == ''2023 жылғы 21 қарашадағы жағдай бойынша<ref>{{cite web |last1=Mamrud |first1=Roberto |title=Kazakhstan - Record International Players |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/kaz-recintlp.html |website=RSSSF}}</ref>'' '''''Жуан жазумен''' жазылған ойыншылар Қазақстан құрамасында әлі де белсенді.'' [[Сурет:SamSmakov8.jpg|нобай|220x220px|[[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген футболшы (76 матч).]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ <center>Ең көп ойын өткізгендер</center> |- !width=30px|# !width=150px|Футболшы !width=50px|Ойын !width=50px|Гол !width=100px|Жылдар |- |1 |align="left"|[[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Сымақов]] |76 |2 |2000–2017 |- |2 | align="left" |[[Сергей Викторович Малый|'''Сергей Малый''']] |75 |1 |2014- |- | rowspan="2" |3 | align="left" |[[Руслан Тахирұлы Балтиев|Руслан Балтиев]] |73 |13 |1997–2009 |- | align="left" |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |73 |6 |2015– |- |4 | align="left" |[[Асхат Тағыбергенұлы Тағыберген|Асхат Тағыберген]] |63 |3 |2014-2025 |- | rowspan="2" |5 | align="left" |[[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] |58 |7 |2001–2014 |- | align="left" |[[Юрий Анатольевич Логвиненко|Юрий Логвиненко]] |58 |5 |2008–2022 |- |6 | align="left" |[[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|'''Бауыржан Исламхан''']] |56 |4 |2012– |- |7 |align="left"|[[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |55 |3 |2001–2014 |- |8 | align="left" |[[Сергей Александрович Хижниченко|Сергей Хижниченко]] |52 |8 |2009–2020 |} [[Сурет:Bakhtiyor Zaynutdinov (cropped).jpg|нобай|237x237 нүкте|[[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] 14 гол соққан Қазақстанның үздік бомбардирі.]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ <center>Үздік бомбардирлер</center> |- !width=30px|# ! style="width:150px;"|Футболшы !width=50px|Гол !width=50px|Ойын !Арақатынас ! style="width:100px;"|Жылдар |- |1|| align="left" |'''[[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]]'''||15||34 |0,41||2018– |- |2|| align="left" |[[Руслан Тахирұлы Балтиев|Руслан Балтиев]]||13||73 |0,18||1997–2009 |- |3|| align="left" |[[Виктор Егорович Зубарев|Виктор Зубарев]]||12||18 |0,67||1997–2002 |- |4 | align="left" |'''[[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]]'''||9||45 |0,26||2019– |- |rowspan="2"|5 |align="left"|[[Дмитрий Николаевич Бяков|Дмитрий Бяков]]||8||33 |0,24||2000–2008 |- |align="left"|[[Сергей Александрович Хижниченко|Сергей Хижниченко]]||8||52 |0,15||2009–2020 |- |7 |align="left"|[[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]]||7||58 |0,12||2001–2014 |- |rowspan="4"|8 |align="left"|[[Игорь Геннадьевич Авдеев|Игорь Авдеев]]||6||27 |0,22||1996–2005 |- |align="left"|[[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]]||6||28 |0,21||1996–2006 |- |align="left"|[[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]]||6||42 |0,14||2007–2014 |- |align="left"|'''[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]]'''||6||73 |0,10||2015– |} * Ең кеш дебют: [[Юрий Борисович Ишутин|Юрий Ишутин]], туғанына 37 жас, 20 күн болғанда 1996 жылы 12 маусымда құрамадағы алғашқы кездесуін өткізген. * Ең ерте дебют: [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев|Дастан Сәтбаев]], туғанына 16 жас, 7 ай, 8 күн болғанда 2006 жылы 14 ақпанда [[Иордания Ұлттық футбол құрамасы|Иордания]] құрамасымен болған ойында алғашқы кездесуін өткізген. == Матчтар санағы == ''Төменде Қазақстан ұлттық құрамасының басқа елдердің құрама командаларына қарсы шығу статистикасы келтірілген. Деректер 2024 жылғы 5 қыркүйектегі жағдай бойынша түзетілген.''<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/1kaz_vs.shtml|title=ВСЕ СОПЕРНИКИ СБОРНОЙ КАЗАХСТАНА (1992-2022)|lang=ru|publisher=''Kaz-Football.kz''}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;" !Құрамалар !width=50|{{comment|О|Ойындар}} !width=50|{{comment|Ж|Жеңістер}} !width=50|{{comment|Т|Тең түскен ойындар}} !width=50|{{comment|Ұ|Ұтылыстар}} !width=70|{{comment|Голдар|Соғылған және жіберілген голдар}} |- |align=left|{{футбол|Албания}} ||'''4'''||0||1||3||2-6 |- |align=left|{{футбол|Англия}} ||'''2'''||0||0||2||1-9 |- |align=left|{{футбол|Андорра}} ||'''4'''||3||1||0||11-2 |- |align=left|{{футбол|Армения}} ||'''8'''||1||2||5||7-14 |- |align=left|{{футбол|Аустрия}} ||'''4'''||0||2||2||0-6 |- |align=left|{{футбол|Әзірбайжан}} ||'''12'''||5||3||4||17-15 |- |align=left|{{футбол|БАӘ}} ||'''4'''||1||0||3||6-11 |- |align=left|{{футбол|Бахрейн}} ||'''1'''||1||0||0||1-0 |- |align=left|{{футбол|Беларусь}} ||'''7'''||1||2||4||6-16 |- |align=left|{{футбол|Бельгия}} ||'''6'''||0||2||4||3-13 |- |align=left|{{футбол|Болгария}} ||'''2'''||0||0||2||2-4 |- |align=left|{{футбол|Босния және Герцеговина}} ||'''2'''||0||1||1||2-4 |- |align=left|{{футбол|Буркина-Фасо}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Вьетнам}} ||'''1'''||0||0||1||1-2 |- |align=left|{{футбол|Германия}} ||'''4'''||0||0|||4||1-14 |- |align=left|{{футбол|Грекия}} ||'''3'''||0||0||4||2-12 |- |align=left|{{футбол|Грузия}} ||'''6'''||1||2||3||4-7 |- |align=left|{{футбол|Дания}} ||'''6'''||1||0||5||7-17 |- |align=left|{{футбол|Жапония}} ||'''3'''||0||1||3||2-10 |- |align=left|{{футбол|Иордания}} ||'''2'''||1||0||1||1-2 |- |align=left|{{футбол|Ирак}} ||'''4'''||2||2||0||7-4 |- |align=left|{{футбол|Иран}} ||'''2'''||0||0||2||0-5 |- |align=left|{{футбол|Ирландия}} ||'''2'''||0||0||2||2-5 |- |align=left|{{футбол|Исландия}} ||'''2'''||0||1||1||0-3 |- |align=left|{{футбол|Катар}} ||'''4'''||2||0||2||4-6 |- |align=left|{{футбол|Кипр}} ||'''4'''||0||1||3||4-8 |- |align=left|{{футбол|Корея Республикасы}} ||'''2'''||0||1||1||1-4 |- |align=left|{{футбол|КХДР}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Кувейт}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Қырғызстан}} ||'''8'''||5||2||1||18-6 |- |align=left|{{футбол|Қытай}} ||'''3'''||1||0||2||2-5 |- |align=left|{{футбол|Лаос}} ||'''1'''||1||0||0||5-0 |- |align=left|{{футбол|Латвия}} ||'''7'''||1||4||2||5-7 |- |align=left|{{футбол|Ливан}} ||'''2'''||0||0||2||1-5 |- |align=left|{{футбол|Ливия}} ||'''1'''||1||0||0||1-0 |- |align=left|{{футбол|Литва}} ||'''3'''||1||1||1||4-4 |- |align=left|{{футбол|Люксембург}}||'''1'''||0||0||1||1-2 |- | align="left" |{{футбол|Мажарстан}} ||'''2'''||1||0||1||3-5 |- | align="left" |{{футбол|Макао}} ||'''2'''||2||0||0||8-0 |- | align="left" |{{футбол|Мальта}} ||'''1'''||0||1||0||2-2 |- | align="left" |{{футбол|Молдова}} ||'''5'''||2||1||2||6-5 |- | align="left" |{{футбол|Непал}} ||'''2'''||2||0||0||10-0 |- | align="left" |{{футбол|Нидерланд}} ||'''2'''||0||0||2||2-5 |- | align="left" |{{Футбол|Норвегия}}||'''1'''||0||1||0||0-0 |- | align="left" |{{футбол|Оман}} ||'''1'''||1||0||0||3-1 |- | align="left" |{{футбол|Өзбекстан}} ||'''7'''||1||3||3||4-10 |- | align="left" |{{футбол|Палестина}} ||'''2'''||2||0||0||5-2 |- | align="left" |{{футбол|Пәкістан}} ||'''3'''||3||0||0||14-0 |- | align="left" |{{футбол|Польша}} ||'''5'''||0||1||4||3-12 |- | align="left" |{{футбол|Португалия}} ||'''3'''||0||0||3||1-6 |- | align="left" |{{футбол|Ресей}} ||'''4'''||0||1||3||0-11 |- | align="left" |{{футбол|Румыния}} ||'''2'''||0||1||1||1-3 |- | align="left" |{{футбол|Сан-Марино}} ||'''4'''||4||0||0||13-2 |- | align="left" |{{футбол|Сауд Арабиясы}} ||'''2'''||0||0||2||0-4 |- | align="left" |{{футбол|Сербия}} ||'''2'''||1||0||1||2-2 |- | align="left" |{{футбол|Сингапур}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- | align="left" |{{футбол|Сирия}} ||'''4'''||0||1||3||1-8 |- | align="left" |{{футбол|Словакия}} ||'''2'''||2||0||0||3-1 |- | align="left" |{{футбол|Словения}} ||'''2'''||0||0||2||2-4 |- | align="left" |{{футбол|Солтүстік Ирландия}}||'''2'''||2||0||0||2-0 |- | align="left" |{{футбол|Солтүстік Македония}} ||'''1'''||0||0||1||0-4 |- | align="left" |{{футбол|Тайланд}} ||'''2'''||0||2||0||3-3 |- | align="left" |{{футбол|Тәжікстан}} ||'''5'''||4||1||0||9-3 |- | align="left" |{{футбол|Түркия}} ||'''6'''||0||0||6||2-19 |- | align="left" |{{футбол|Түрікменстан}} ||'''4'''||2||2||0||4-1 |- | align="left" |{{футбол|Украина}} ||'''6'''||0||2||4||6-12 |- | align="left" |{{футбол|Фарер аралдары}} ||'''4'''||1||1||2||6-7 |- | align="left" |{{футбол|Финляндия}} ||'''7'''||1||1||5||3-9 |- | align="left" |{{футбол|Франция}} ||'''2'''||0||0||2||0-10 |- | align="left" |{{футбол|Хорватия}} ||'''2'''||0||0||2||1-5 |- | align="left" |{{футбол|Черногория}} ||'''4'''||0||1||3||0-11 |- | align="left" |{{футбол|Чехия}} ||'''2'''||0||0||2||3-6 |- | align="left" |{{футбол|Швеция}} ||'''2'''||0||0||2||0-3 |- | align="left" |{{футбол|Шотландия}} ||'''2'''||1||0||1||4-3 |- | align="left" |{{футбол|Эстония}} ||'''3'''||1||2||0||3-1 |} == Халықаралық турнирлер санағы == === [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем Чемпионаты]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|Франция}} [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||12||5||3||4||18||22||21 |- |{{ту|Жапония}}{{ту|Оңтүстік Корея}} [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002]]||''Квалификациядан өте алмады''||2||6||4||2||0||14||20||2 |- |{{ту|Германия}} [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006]]||''Квалификациядан өте алмады''||7||12||0||1||11||1||6||29 |- |{{ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||2||0||8||6||11||29 |- |{{ту|Бразилия}} [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||2||7||5||6||21 |- |{{ту|Ресей}} [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]||''Квалификациядан өте алмады''||6||10||0||3||7||3||6||26 |- |{{ту|Катар}} [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||8||0||3||5||3||5||20 |} === [[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа Чемпионаты]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|Аустрия}}{{ту|Швейцария}} [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]]||''Квалификациядан өте алмады''||6||14||2||4||8||10||11||21 |- |{{ту|Польша}}{{ту|Украина}} [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||1||8||4||6||24 |- |{{ту|Франция}} [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||2||7||5||7||18 |- |{{ту|Еуропа одағы}} [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|2020]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||3||1||6||10||13||17 |- |{{ту|Германия}} [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]||''Квалификациядан өте алмады''||4||10||6||0||4||18||16||12 |} === [[Футболдан Азия Кубогы|Азия Кубогы]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|БАӘ}} [[Футболдан Азия Кубогы 1996|1996]]||''Квалификациядан өте алмады''||3||4||1||0||3||3||1||6 |- |{{ту|Ливан}} [[Футболдан Азия Кубогы 2000|2000]]||''Квалификациядан өте алмады''||2||4||3||0||1||9||8||3 |} === [[УЕФА Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасы]] === {| class="wikitable" !Жыл !Лига !Топ !Орын !Матч !Жеңіс !Тең !Ұтылыс !Доп !Ұпай |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|2018/2019]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы|D]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы#1 топ|1]] |2 |6 |1 |3 |2 |8-7 |6 |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21|2020/2021]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21, С лигасы|C]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21, С лигасы#4 топ|4]] |4 |6 |1 |1 |4 |5-9 |4 |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|2022/2023]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы|C]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы#3 топ|3]] |1 |6 |4 |1 |1 |8-6 |13 |} == Форма == {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Жылдар !Жеткізуші |- |1994–1996 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |1996–1998 |{{ту|Германия}} [[Puma (компания)|Puma]] |- |1998–1999 |{{ту|Тайланд}} [[Grand Sport Group|Grand Sport]] |- |1999–2000 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |2000–2002 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2002–2003 |{{ту|Ұлыбритания}} [[Umbro]] |- |2003–2004 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2004–2005 |{{ту|Германия}} [[Puma (компания)|Puma]] |- |2005–2008 |{{ту|Италия}} [[Diadora]] |- |2008–2012 |{{ту|Ұлыбритания}} [[Umbro]] |- |2012–2023 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |2023–2026 |{{ту|Италия}} [[Erreà]] |- |2026– қазірге дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} '''Дереккөз''': FootballShirtsVoltage.com<ref>{{Cite web|publisher=FootballShirtsVoltage.com|title=Kazakhstan National Football Team Kit|url=http://football-uniform.seesaa.net/archives/20080717-1.html|access-date=27 August 2018|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813165027/http://football-uniform.seesaa.net/archives/20080717-1.html|url-status=dead}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://kff.kz/kk/news Қазақстан футбол құрамасының жаңалықтары] {{Қазақстан Футболы}} {{Еуропа Ұлттық футбол құрамалары}} {{Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы}} {{Қазақстан ұлттық спорт құрамалары}} [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]] [[Санат:Қазақстандағы футбол]] asbrxu7x5ldpm60rhg7maj9jgsp7m0h 3641272 3641269 2026-08-09T16:56:17Z Мадикино 160593 /* Бас бапкерлер */ Орфографиялық қатемді түзеттім 3641272 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы |Атауы = {{ту|Қазақстан}} Қазақстан |Логотип = Kazakhstan Football Federation logo.svg |Лақап = ''Қаршығалар''<ref>{{cite web|url=http://www.euro-football.ru/article/158913/1002929694_prozvischa_sbornyih_kazahstanskie_yastrebyi_vundertim_parni_v_zelenom_i_krasnyie_lvyi|title=Прозвища сборных: «казахстанские ястребы», «вундертим», «парни в зелёном» и «красные львы»|publisher=''Euro-football.ru''|author=Валерий Карапетян.|date=2013-04-14|archiveurl=|archivedate=}}</ref> |Конфедерация = [[УЕФА]] |Федерация = [[Қазақстан футбол федерациясы]] |ФИФА коды = KAZ |ФИФА max = 83 <small>(қыркүйек 2016)</small> |ФИФА min = 166 <small>(мамыр 1996)</small> |ФИФА рейтингі = 109 <small>(18.07.2024)</small><ref>[https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/KAZ Kazakhstan Men's Ranking]. fifa.com</ref> |Бапкер = Джон Ван ’т Схип |Капитан = [[Нұралы Пақытұлы Әліп|Нұралы Әліп]] |Ең көп ойын саны = [[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] (76) |Үздік бомбардир = [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] (15) |Үй стадионы = [[Астана Арена]]<br>[[Орталық стадион (Алматы)|Орталық стадион]] ([[Алматы]]) | pattern_la1 = _kaz23h | pattern_b1 = _kaz23h | pattern_ra1 = _kaz23h | pattern_sh1 = _kaz23h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFE000 | body1 = FFE000 | rightarm1 = FFE000 | shorts1 = FFE000 | socks1 = FFE000 | pattern_la2 = _kaz23a | pattern_b2 = _kaz23a | pattern_ra2 = _kaz23a | pattern_sh2 = _kaz23a | pattern_so2 = | leftarm2 = 0060DD | body2 = 0060DD | rightarm2 = 0060DD | shorts2 = 0060DD | socks2 = 0060DD | pattern_la3 = | pattern_b3 = _kaz23t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 |БіріншіОйын = {{ту|Қазақ КСР}} '''Қазақстан''' 1:0 [[Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы|Түркіменстан]] {{ту|Түрікменстан}}<br/>''([[Алматы]], [[Қазақстан]]; [[1 маусым]] [[1992 жыл|1992]])'' |Жеңіс = {{ту|Пәкістан}} [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] 0:7 '''Қазақстан''' {{ту|Қазақстан}}<br/>''(Лахор, [[Пәкістан]]; [[11 маусым]] [[1997 жыл|1997]])'' |Жеңіліс = {{футбол|Франция}} 8:0 '''Қазақстан''' {{ту|Қазақстан}}<br>''([[Париж]], [[Франция]]; [[13 қараша]] [[2021 жыл|2021]])'' }} '''Футболдан Қазақстан Ұлттық құрамасы''' — халықаралық матчтарда өнер көрсететін Қазақстан футбол құрамасы. [[Қазақстан футбол федерациясы]]ның бақылауында. 1994 жылы [[ФИФА]] және [[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]-ға мүше болды. Кейін 2002 жылы [[УЕФА]]-ға ауысты. Құрама үшін ең көп ойын өткізген [[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] — 76 ойын. Ал ең үздік бомбардир — [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] (14 гол). 2024 жылғы 4 сәуірде ұлттық құрама [[ФИФА құрамаларының рейтингі|ФИФА рейтингінде]] 103-ші орында. == Тарихы == === АФК-да === Тарихтағы тұңғыш кездесуін 1992 жылы 1 маусым күні Алматыда [[Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы|Түрікменстан]] құрамасына қарсы өткізіп, 1:0 есебімен жеңіске жетті. Құрама 1995 жылға дейін тек Орта Азия құрамаларымен ойнады, тек 1997 жылы 16 шілде күні [[Ливия Ұлттық футбол құрамасы|Ливия]] құрамасымен бақ сынасты. Ең алғашқы ресми кездесуін Қазақстан құрамасы [[Футболдан Азия Кубогы 1996|1996 жылғы Азия Кубогының]] іріктеу турнирінде өткізді. 7-ші топта Сирия және Катар құрамаларымен бір топқа түсіп, алғашқы кездесуінде Катар құрамасын 1-0 есебімен жеңді. Бұл осы іріктеудегі құраманың соққан жалғыз добы болатын. Одан кейін олар қалған үш кездесудеде бірде-бір доп соға алмай, қақпасына барлығы алты доп жіберіп алып, жеңіліп қалды. [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998 жылғы ӘЧ-ның]] іріктеуінде Қазақстан [[Ирак Ұлттық футбол құрамасы|Ирак]] және [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] құрамаларымен 9-шы топқа түсті. Алғашқысын 2-1, 3-1 есебімен жеңсе, екіншісін 3-0, 7-0 есебімен жеңді. Екінші раундта [[Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]], [[Жапония Ұлттық футбол құрамасы|Жапония]], [[БАӘ Ұлттық футбол құрамасы|БАӘ]], [[Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы|Өзбекстанмен]] бірге В тобына түсіп соңғы орын алды. Біреуінде жеңіп, үшеуінде тең түсіп, төртеуінде жеңіліп қалды. [[Футболдан Азия Кубогы 2000|2000 жылғы Азия Кубогының]] іріктеуінде [[Катар Ұлттық футбол құрамасы|Катар]], [[Иордания Ұлттық футбол құрамасы|Иордания]], [[Палестина Ұлттық футбол құрамасы|Палестина]], [[Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы|Пәкістан]] құрамаларымен бір топқа түсіп екінші орын алды. Топ жеңімпазы Катардан 1 ұпай қалып қойды. 2002 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеуде Ирак, Непал және Макао құрамаларымен бір топқа түскен Қазақстан Ирак құрамасымен ұпайы тең түсіп, қосымша көрсеткіші бойынша қалып қойды. === УЕФА-да === 2000 жылы ҚФФ Азиялық аймақтағы футболдың даму перспективасы төмен деген көзқараспен Еуро аймаққа өтудің жолдарын іздеді. Қазақстанның географиясындағы Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе облыстары Еуропаға кіріп тұрғандықтан, 2002 жылы Қазақстан [[УЕФА]]-ға қабылданды. Сондықтан Қазақстан өту кезеңінде болғандықтан 2004 жылғы Азия Кубогы мен Еуропа Чемпионатының іріктеу турниріне қатысқан жоқ. 2006 жылғы [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2004-05|ӘЧ-на іріктеуде]] Қазақстан тұңғыш рет Еуро аймақта өнер көрсетті. Украина, Түркия, Дания, Грекия, Албания және Грузия құрамаларымен бір топқа түсіп, 12 ойында 1 ғана ұпай жинап соңғы орын алды. 2006 жылдың басында құраманы голландиялық маман [[Арно Пайперс]] баптады. [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2006-07|ЕУРО-2008 іріктеуінде]] 14 матчтың екеуінде жеңіске жетіп, 4 матчта тең түсті. Нәтижеде 8 құраманың арасында 6-ші орын алды. 2010 жылғы әлем чемпионатының іріктеуін Қазақстан құрамасы сәтсіз бастады. Осының салдарынан Арно Пайперс қызметінен кетті де, орнына неміс маманы [[Бернд Шторк]] келді. Шторк та құраманы көтере алмады. Пайперстің кезінде алаңға тұрақты шығып жүрген футболшылардың көбін құрамадан шеттетті, соның кесірінен Максим Жалмағамбетов, Егор Азовский, [[Қайрат Әбіханұлы Әшірбеков|Қайрат Әшірбеков]], [[Александр Васильевич Кучма|Александр Кучма]] сынды футболшылар Шторктың тұсында құрамамен бір жола қоштасты. Сол уақытта Қазақстан чемпионатында жасындай жарқылдап жүрген [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешевті]] "менің басқару мәнеріме сай емес" деп құрамаға мүлде шақырмады. Тіпті [[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] та ұзақ уақыт бойы құрамаға іліне алмады. Есесіне Таңат Нөсербаев, Жамбыл Көкеев сынды жастарға есік ашылды, алайда нәтиже сол баяғыша қалды, Қазақстан үнемі жеңілумен болды. Құрама бірнеше рет ірі жеңіліске ұшырап, 2011 жылы [[Мирослав Беранек]] келді. Беранек келісімен құраманың ойыны аздап болса да жүйеге түсіп, шамалы дұрысталды. Бірақ 2013 жылы құрамадан ол да кетті. Одан кейін келген [[Юрий Анатольевич Красножан|Юрий Красножан]], [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]], [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]] секілді бапкерлер де айтарлықтай табысқа жете алмады. 2018 жылдың 1 наурызында құрамаға болгариялық маман [[Станимир Стоилов]] келді. Стоиловтың кезінде құрама қатысқан жалғыз ресми турнир [[УЕФА Ұлттар Лигасы]] болды. Андорра, Грузия, Латвия құрамаларымен [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы|Д лигасында]] бір топқа түсіп, екінші орында қалды. Бұл нәтижеге өзінің де көңілі толмаған болса керек, 2019 жылдың басында Стоилов қызметтен өз еркімен кетті. Оның орнына чехиялық маман [[Михал Билек]] келді. Билектің тұсында есте қаларлықтай бірер матчтар болды, мәселен, [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|ЕУРО-2020]] турнирін жеңіспен бастады, алғашқы турда Шотландияны 3:0 есебімен ойсыратты. Бірақ кейін топта үшінші орынға шығу мүмкіндігін бос жіберіп алды, өз алаңында күтпеген жерде Кипрден ұтылып қалды. Соңғы турдың алдында сырт алаңда Сан-Мариноны ұтқаны көмектеспеді, бесінші орында қалды. [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы Ұлттар лигасында]] Қазақстан тіпті нашар ойнады, [[Албания Ұлттық футбол құрамасы|Албания]], [[Беларусь Ұлттық футбол құрамасы|Беларусь]], [[Литва Ұлттық футбол құрамасы|Литва]] құрамаларымен бір топқа түсіп, соңғы орында қалды. 2020 жылы 14 желтоқсанда құрама бапкері боп қайтадан [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] тағайындалды. 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде де Қазақстан үш ұпаймен соңғы орында қалды. Турнир барысында Байсуфинов құрамды жиі ауыстыра берді, ресми ойындарды сынақ ойындарына айналдырып жіберді, бір сөзбен айтқанда, нақты оптималды құрамды таба алмады. Нәтижесінде 2021 жылы 13 қарашада сырт алаңда Франциядан 0:8 есебімен ұтылып, тарихтағы ірі жеңілістер антирекордың жаңартты. 2022 жылы наурыз айында [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] бапкер қызметін атқарушы боп тағайындалды. Ол 2 ойын өткізгеннен кейін, оның орнына ресейлік маман [[Магомед Мұсаұлы Адиев|Магомед Адиев]] келді. Адиев Қазақстан құрамасы тарихындағы ең табысты бапкер атана бастады: Сол жылы [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|УЕФА Ұлттар лигасының]] С дивизионында төрт кездесуде жеңіске жетіп ([[Словакия ұлттық футзал құрамасы|Словакияны]] екі рет, [[Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы|Әзірбайжан]] мен [[Беларусь Ұлттық футбол құрамасы|Беларусті]] 1 реттен), В дивизионына жолдама алды. Құрама бұрын-соңды УЕФА қарамағындағы турнирлерде топ жарған емес. Жыл соңында құрамамен келісім шартты 2024 жылға дейін созды. [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024 жылғы Еуропа чемпионатының]] іріктеуінде де Қазақстан жақсы ойнады. Алғашқы төрт турдың үшеуінде қарсыластарын ұтты (сондай-ақ қатарынан үш кездесуде, бұл УЕФА туы астында бұрын соңды болмаған жетістік). Жеңілген құрамалар қатарында Сан-Марино, Дания, Солтүстік Ирландия болды. 2024 жылдың 3 маусымында, Магомед Адиев кеткен соң, құраманың бас бапкері болып [[Станислав Саламович Черчесов|Станислав Черчесов]] тағайындалды. == Жетістіктері == === Аймақтық турнирлер === * [[Футболдан Орта Азия кубогы — 1992|Орта Азия кубогының]] жеңімпазы: 1992 * [[Алма.ТВ кубогы 2007|Алма.ТВ кубогының]] жеңімпазы: 2007 === УЕФА === * Ұлттар лигасының [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы#3 топ|С3]] тобының жеңімпазы: [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|2022]] == Құрамы == === Ағымдағы құрам === ''2024 жылы 6, 9 қыркүйекте Норвегия, Аустрия құрамаларына қарсы ойынға шақырылған футболшылар'' {| class="wikitable" |'''Футболшы''' |'''Туған күні''' |'''Клуб''' |'''Дебют''' |'''Әзірше''' '''соңғы матч''' |'''Ойын''' |'''Гол''' |- | colspan="7" |'''Қақпашылар:''' |- |№12 - [[Игорь Валерьевич Шацкий|Игорь ШАЦКИЙ]] |11.05.89 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |21.02.19 |7.06.24 |29 |–38 |- |№1 - [[Стас Александрович Покатилов|Стас ПОКАТИЛОВ]] |8.12.92 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |31.03.15 |13.11.21 |26 |–46 |- |№16 - [[Александр Александрович Заруцкий|Александр ЗАРУЦКИЙ]] |26.08.93 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |11.06.24 |11.06.24 |1 |–1 |- |№ - [[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков|Темірлан АНАРБЕКОВ]] |14.10.2003 |{{Ту|Қазақстан}} [[Жеңіс (футбол клубы)|"Жеңіс"]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Қорғаушылар:''' |- |№2 - [[Сергей Викторович Малый|Сергей МАЛЫЙ]] |5.06.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |5.03.14 |14.03.24 |68 |1 |- |№21 - [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал БЕЙСЕБЕКОВ]] |30.11.92 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |13.10.14 |21.03.24 |49 |— |- |№22 - [[Александр Николаевич Марочкин|Александр МАРОЧКИН]] |14.07.90 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |8.06.19 |11.06.24 |45 |— |- |№11 - [[Ян Владимирович Вороговский|Ян ВОРОГОВСКИЙ]] |7.06.96 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |10.06.17 |11.06.24 |44 |5 |- |№3 - [[Нұралы Пақытұлы Әліп|Нұралы ӘЛІП]] |22.12.99 |{{Ту|Ресей}} [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|"Зенит"]] |26.03.18 |11.06.24 |33 |— |- |№23 - [[Марат Вячеславович Быстров|Марат БЫСТРОВ]] |19.06.92 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |21.02.19 |11.06.24 |30 |— |- |№16 - [[Еркін Олегұлы Тапалов|Еркін ТАПАЛОВ]] |3.09.93 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |4.06.21 |7.06.24 |16 |— |- |№16 - [[Михаил Вячеславович Габышев|Михаил ГАБЫШЕВ]] |2.01.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Елім-ай (футбол клубы, 2022)|Елім-ай]]" |4.06.21 |11.06.24 |12 |1 |- |№5 - [[Роман Мақсымұлы Асранқұлов|Роман АСРАНКУЛОВ]] |30.07.99 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |14.03.24 |11.06.24 |3 |— |- |№ - [[Лев Игоревич Скворцов|Лев СКВОРЦОВ]] |2.02.2000 |{{Ту|Ресей}} [[Шинник (футбол клубы)|"Шинник"]] |26.03.23 |17.11.23 |6 |— |- |№ - [[Әлібек Бекбайұлы Қасым|Әлібек ҚАСЫМ]] |27.05.98 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |4.06.21 |11.06.24 |4 |— |- |№ - [[Асхат Қайратбекұлы Балтабеков|Асхат БАЛТАБЕКОВ]] |6.11.93 |{{Ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|"Жетісу"]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Жартылай қорғаушылар:''' |- |№8 - [[Асхат Тағыбергенұлы Тағыберген|Асхат ТАҒЫБЕРГЕН]] |9.08.90 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |7.06.14 |11.06.24 |54 |2 |- |№10 - [[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан ИСЛАМХАН]] |23.02.93 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |29.02.12 |11.06.24 |52 |4 |- |№19 - [[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтиёр ЗАЙНУТДИНОВ]] |2.04.98 |{{Ту|Түркия}} [[Бешикташ|"Бешиктеш"]] |23.03.18 |26.03.24 |36 |14 |- |№20 - [[Рамазан Сарлыбекұлы Оразов|Рамазан ОРАЗОВ]] |30.01.98 |{{Ту|Дания}} [[Силькеборг (футбол клубы)|"Силькеборг"]] |31.03.21 |11.06.24 |27 |1 |- |№7 - [[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан АСТАНОВ]] |21.05.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |28.03.21 |7.06.24 |15 |1 |- |№6 - [[Айбол Ерболатұлы Әбікен|Айбол ӘБІКЕН]] |1.06.96 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" |9.09.19 |29.03.22 |14 |1 |- |№9 - [[Ислам Хусиевич Чесноков|Ислам ЧЕСНОКОВ]] |21.11.99 |{{Ту|Қазақстан}} "[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]" |7.09.23 |26.03.24 |7 |3 |- |№ - [[Арман Серікұлы Кеңесов|Арман КЕҢЕСОВ]] |4.09.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|"Ақтөбе"]] |16.06.23 |11.06.24 |4 |— |- |№ - [[Андрей Евгеньевич Ульшин|Андрей УЛЬШИН]] |18.04.2000 |{{Ту|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|"Қайрат" (Алматы)]] |— |— |— |— |- | colspan="7" |'''Шабуылшылар:''' |- |№17 - [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат АЙЫМБЕТОВ]] |7.08.95 |{{Ту|Түркия}} "[[Адана Демирспор]]" |8.06.19 |11.06.24 |39 |9 |- |№11 - [[Айбар Болатұлы Жақсылықов|Айбар ЖАҚСЫЛЫҚОВ]] |24.07.97 |{{ту|Қазақстан}} [[Қайсар (футбол клубы)|"Қайсар"]] |11.10.20 |19.11.22 |9 |— |- |№ - [[Оралхан Ерғалиұлы Өміртаев|Оралхан ӨМІРРТАЕВ]] |16.07.98 |{{Ту|Беларусь}} [[БАТЭ (футбол клубы)|"БАТЭ"]] |19.11.18 |13.11.19 |5 |1 |- |№ - [[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан КӘРІМОВ]] |5.07.99 |{{Ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|"Астана"]] |28.03.21 |31.03.21 |2 |— |} == Бапкерлер == === Жаттықтырушылар штабы === ''2026 жылғы 7 тамыз жағдай бойынша''<ref>{{cite web|title=Бапкерлер|url=https://kff.kz/kk/leagues/national/coaches|website=kff.kz|accessdate=2023-11-19}}</ref> {|class="wikitable" |- !Қызметі!!Бапкер |- |Бас бапкер||{{ту|Нидерланд}} Джон ван 'т Схип |- |Бас бапкердің көмекшісі||{{ту|Қазақстан}} [[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] |- |Бас бапкердің көмекшісі||{{ту|Қазақстан}} [[Елдос Қуанышұлы Ахметов|Елдос Ахметов]] |- |Қақпашылардың жаттықтырушысы||{{ту|Қазақстан}} [[Юрий Алексеевич Новиков|Юрий Новиков]] |- |Дене даярлығы жаттықтырушысы||{{ту|Қазақстан}} Вадим Боровский |- |Сарапшы бапкер||{{ту|Қазақстан}} Тимур Құсаинов |} === Бас бапкерлер === ''2026 жылғы 7 тамыздағы жағдай бойынша''<ref>{{cite web|url=http://eu-football.info/_managers.php?im=120|title=Managed Kazakhstan national team, in chronological order|lang=en|publisher=''EU-Football.info''}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;" !Жұмыс уақыты !Бапкер !{{comment|О|ойындар}} !{{comment|Ж|жеңістер}} !{{comment|Т|тең түскен ойындар}} !{{comment|Ұ|ұтылыстар}} !{{comment|Ж%|жеңіс пайызы}} |- |1 маусым 1992 — 25 қазан 1992||{{ту|Қазақстан}} [[Бақтияр Даниярұлы Байсейітов|Бақтияр Байсейітов]]||7||4||3||0||57,14 |- |11 сәуір 1994 — 17 сәуір 1994||{{ту|Қазақстан}} [[Бауыржан Исаұлы Баймұхаммедов|Бауыржан Баймұхамедов]]||4||1||2||1||25,00 |- |27 желтоқсан 1995 — 8 қараша 1997||{{ту|Қазақстан}} [[Серік Сәрсембайұлы Бердалин|Серік Бердалин]]||20||6||4||10||30,00 |- |1 желтоқсан 1998 — 12 желтоқсан 1998||{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Алексеевич Гороховодацкий|Сергей Гороховадацкий]]||5||2||1||2||40,00 |- |20 наурыз 2000 — 7 қазан 2000||{{ту|Қазақстан}} [[Ваит Абдул-Хамидович Талғаев|Ваит Талғаев]]||9||5||0||4||55,56 |- |10 желтоқсан 2000 — 10 желтоқсан 2000||{{ту|Қазақстан}} [[Владимир Александрович Фомичев|Владимир Фомичев]]||1||0||0||1||0,00 |- |12 сәуір 2001 — 7 шілде 2002||{{ту|Қазақстан}} [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов]]||9||4||4||1||44,44 |- |12 ақпан 2003 — 28 сәуір 2004||{{ту|Ресей}} [[Леонид Александрович Пахомов|Леонид Пахомов]]||9||0||2||7||0,00 |- |8 қыркүйек 2004 — 12 қазан 2005||{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Анатольевич Тимофеев|Сергей Тимофеев]]||13||0||1||12||0,00 |- |12 ақпан 2006 — 10 қыркүйек 2008 ||{{ту|Нидерланд}} [[Арно Пайперс]]||36||7||11||18||19,44 |- |11 қазан 2008 — 12 қазан 2010||{{ту|Германия}} [[Бернд Шторк]]||14||3||0||11||21,43 |- |9 ақпан 2011 — 15 қазан 2013||{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]||24||5||6||13||20,83 |- |5 наурыз 2014 — 13 қазан 2015||{{ту|Ресей}} [[Юрий Анатольевич Красножан|Юрий Красножан]]||17||3||6||8||17,65 |- |26 наурыз 2016 — 27 ақпан 2017||{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]]||5||2||1||2||33,33 |- |27 ақпан 2017 — 8 қаңтар 2018||{{ту|Ресей}} [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]]||7||0||1||6||0,50 |- |1 наурыз 2018 — 17 қаңтар 2019||{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов]]||5 |2 |1 |2 |50,00 |- |19 қаңтар 2019 — 9 желтоқсан 2020||{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]]||18||5||3||10||0,33 |- |14 желтоқсан 2020 — 9 наурыз 2022 |{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] |9 |1 |3 |5 |0,16 |- |9 наурыз 2022 — 27 сәуір 2022 |{{ту|Қазақстан}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |2 |1 |0 |1 |50,00 |- |27 сәуір 2022 — 31 мамыр 2024 |{{ту|Ресей}} [[Магомед Мұсаұлы Адиев|Магомед Адиев]] |21 |11 |1 |9 |52,38 |- |3 маусым 2024 — 27 қаңтар 2025 |{{ту|Ресей}} [[Станислав Саламович Черчесов|Станислав Черчесов]] |8 |0 |1 |7 |0,00 |- |27 қаңтар 2025 — 8 қыркүйек 2025 |{{ту|Қазақстан}} [[Әли Ханалыұлы Әлиев|Әли Әлиев]] |3 |1 |0 |2 |33,33 |- |28 қаңтар 2026 — 22 маусым 2026 |{{ту|Қазақстан}} [[Талғат Маруанұлы Байсуфинов|Талғат Байсуфинов]] |8 |3 |3 |2 |37,5 |- |7 тамыз 2026 — қазірге дейін |{{ту|Нидерланд}} Джон Ван ’т Схип |0 |0 |0 |0 |0,00 |- |} == Жылдар бойынша ФИФА рейтингі == {| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="100%" |- !1994!!1995!!1996!!1997!!1998!!1999!!2000!!2001!!2002!!2003!!2004!!2005!!2006!!2007!!2008!!2009!!2010!!2011!!2012!!2013!!2014!!2015!!2016!!2017!!2018!!2019!!2020!!2021!!2022!!2023 |- | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 153 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 163 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 156 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 107 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 102 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 123 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 120 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 98 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 117 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 136 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 147 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 135 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 112 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 125 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 138 | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 138 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 142 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 128 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 139 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 132 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 98 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 137 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 119 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 118 | [[Сурет:Straight Line Steady.svg|15px]] 118 | [[Сурет:Red Arrow Down.svg|15px]] 122 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 114 | [[Сурет:Green Arrow Up.svg|15px]] 100 |} <small>'''''Дереккөз:''''' [https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/KAZ FIFA/Coca-Cola Men's Ranking] {{ref-en}}</small> == Рекордшылар == ''2023 жылғы 21 қарашадағы жағдай бойынша<ref>{{cite web |last1=Mamrud |first1=Roberto |title=Kazakhstan - Record International Players |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/kaz-recintlp.html |website=RSSSF}}</ref>'' '''''Жуан жазумен''' жазылған ойыншылар Қазақстан құрамасында әлі де белсенді.'' [[Сурет:SamSmakov8.jpg|нобай|220x220px|[[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Смақов]] Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген футболшы (76 матч).]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ <center>Ең көп ойын өткізгендер</center> |- !width=30px|# !width=150px|Футболшы !width=50px|Ойын !width=50px|Гол !width=100px|Жылдар |- |1 |align="left"|[[Самат Қабирұлы Смақов|Самат Сымақов]] |76 |2 |2000–2017 |- |2 | align="left" |[[Сергей Викторович Малый|'''Сергей Малый''']] |75 |1 |2014- |- | rowspan="2" |3 | align="left" |[[Руслан Тахирұлы Балтиев|Руслан Балтиев]] |73 |13 |1997–2009 |- | align="left" |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |73 |6 |2015– |- |4 | align="left" |[[Асхат Тағыбергенұлы Тағыберген|Асхат Тағыберген]] |63 |3 |2014-2025 |- | rowspan="2" |5 | align="left" |[[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]] |58 |7 |2001–2014 |- | align="left" |[[Юрий Анатольевич Логвиненко|Юрий Логвиненко]] |58 |5 |2008–2022 |- |6 | align="left" |[[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|'''Бауыржан Исламхан''']] |56 |4 |2012– |- |7 |align="left"|[[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |55 |3 |2001–2014 |- |8 | align="left" |[[Сергей Александрович Хижниченко|Сергей Хижниченко]] |52 |8 |2009–2020 |} [[Сурет:Bakhtiyor Zaynutdinov (cropped).jpg|нобай|237x237 нүкте|[[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]] 14 гол соққан Қазақстанның үздік бомбардирі.]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ <center>Үздік бомбардирлер</center> |- !width=30px|# ! style="width:150px;"|Футболшы !width=50px|Гол !width=50px|Ойын !Арақатынас ! style="width:100px;"|Жылдар |- |1|| align="left" |'''[[Бақтияр Батыржанұлы Зайнутдинов|Бақтияр Зайнутдинов]]'''||15||34 |0,41||2018– |- |2|| align="left" |[[Руслан Тахирұлы Балтиев|Руслан Балтиев]]||13||73 |0,18||1997–2009 |- |3|| align="left" |[[Виктор Егорович Зубарев|Виктор Зубарев]]||12||18 |0,67||1997–2002 |- |4 | align="left" |'''[[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]]'''||9||45 |0,26||2019– |- |rowspan="2"|5 |align="left"|[[Дмитрий Николаевич Бяков|Дмитрий Бяков]]||8||33 |0,24||2000–2008 |- |align="left"|[[Сергей Александрович Хижниченко|Сергей Хижниченко]]||8||52 |0,15||2009–2020 |- |7 |align="left"|[[Нұрбол Жәрдемұлы Жұмасқалиев|Нұрбол Жұмасқалиев]]||7||58 |0,12||2001–2014 |- |rowspan="4"|8 |align="left"|[[Игорь Геннадьевич Авдеев|Игорь Авдеев]]||6||27 |0,22||1996–2005 |- |align="left"|[[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]]||6||28 |0,21||1996–2006 |- |align="left"|[[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]]||6||42 |0,14||2007–2014 |- |align="left"|'''[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]]'''||6||73 |0,10||2015– |} * Ең кеш дебют: [[Юрий Борисович Ишутин|Юрий Ишутин]], туғанына 37 жас, 20 күн болғанда 1996 жылы 12 маусымда құрамадағы алғашқы кездесуін өткізген. * Ең ерте дебют: [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев|Дастан Сәтбаев]], туғанына 16 жас, 7 ай, 8 күн болғанда 2006 жылы 14 ақпанда [[Иордания Ұлттық футбол құрамасы|Иордания]] құрамасымен болған ойында алғашқы кездесуін өткізген. == Матчтар санағы == ''Төменде Қазақстан ұлттық құрамасының басқа елдердің құрама командаларына қарсы шығу статистикасы келтірілген. Деректер 2024 жылғы 5 қыркүйектегі жағдай бойынша түзетілген.''<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/1kaz_vs.shtml|title=ВСЕ СОПЕРНИКИ СБОРНОЙ КАЗАХСТАНА (1992-2022)|lang=ru|publisher=''Kaz-Football.kz''}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;" !Құрамалар !width=50|{{comment|О|Ойындар}} !width=50|{{comment|Ж|Жеңістер}} !width=50|{{comment|Т|Тең түскен ойындар}} !width=50|{{comment|Ұ|Ұтылыстар}} !width=70|{{comment|Голдар|Соғылған және жіберілген голдар}} |- |align=left|{{футбол|Албания}} ||'''4'''||0||1||3||2-6 |- |align=left|{{футбол|Англия}} ||'''2'''||0||0||2||1-9 |- |align=left|{{футбол|Андорра}} ||'''4'''||3||1||0||11-2 |- |align=left|{{футбол|Армения}} ||'''8'''||1||2||5||7-14 |- |align=left|{{футбол|Аустрия}} ||'''4'''||0||2||2||0-6 |- |align=left|{{футбол|Әзірбайжан}} ||'''12'''||5||3||4||17-15 |- |align=left|{{футбол|БАӘ}} ||'''4'''||1||0||3||6-11 |- |align=left|{{футбол|Бахрейн}} ||'''1'''||1||0||0||1-0 |- |align=left|{{футбол|Беларусь}} ||'''7'''||1||2||4||6-16 |- |align=left|{{футбол|Бельгия}} ||'''6'''||0||2||4||3-13 |- |align=left|{{футбол|Болгария}} ||'''2'''||0||0||2||2-4 |- |align=left|{{футбол|Босния және Герцеговина}} ||'''2'''||0||1||1||2-4 |- |align=left|{{футбол|Буркина-Фасо}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Вьетнам}} ||'''1'''||0||0||1||1-2 |- |align=left|{{футбол|Германия}} ||'''4'''||0||0|||4||1-14 |- |align=left|{{футбол|Грекия}} ||'''3'''||0||0||4||2-12 |- |align=left|{{футбол|Грузия}} ||'''6'''||1||2||3||4-7 |- |align=left|{{футбол|Дания}} ||'''6'''||1||0||5||7-17 |- |align=left|{{футбол|Жапония}} ||'''3'''||0||1||3||2-10 |- |align=left|{{футбол|Иордания}} ||'''2'''||1||0||1||1-2 |- |align=left|{{футбол|Ирак}} ||'''4'''||2||2||0||7-4 |- |align=left|{{футбол|Иран}} ||'''2'''||0||0||2||0-5 |- |align=left|{{футбол|Ирландия}} ||'''2'''||0||0||2||2-5 |- |align=left|{{футбол|Исландия}} ||'''2'''||0||1||1||0-3 |- |align=left|{{футбол|Катар}} ||'''4'''||2||0||2||4-6 |- |align=left|{{футбол|Кипр}} ||'''4'''||0||1||3||4-8 |- |align=left|{{футбол|Корея Республикасы}} ||'''2'''||0||1||1||1-4 |- |align=left|{{футбол|КХДР}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Кувейт}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- |align=left|{{футбол|Қырғызстан}} ||'''8'''||5||2||1||18-6 |- |align=left|{{футбол|Қытай}} ||'''3'''||1||0||2||2-5 |- |align=left|{{футбол|Лаос}} ||'''1'''||1||0||0||5-0 |- |align=left|{{футбол|Латвия}} ||'''7'''||1||4||2||5-7 |- |align=left|{{футбол|Ливан}} ||'''2'''||0||0||2||1-5 |- |align=left|{{футбол|Ливия}} ||'''1'''||1||0||0||1-0 |- |align=left|{{футбол|Литва}} ||'''3'''||1||1||1||4-4 |- |align=left|{{футбол|Люксембург}}||'''1'''||0||0||1||1-2 |- | align="left" |{{футбол|Мажарстан}} ||'''2'''||1||0||1||3-5 |- | align="left" |{{футбол|Макао}} ||'''2'''||2||0||0||8-0 |- | align="left" |{{футбол|Мальта}} ||'''1'''||0||1||0||2-2 |- | align="left" |{{футбол|Молдова}} ||'''5'''||2||1||2||6-5 |- | align="left" |{{футбол|Непал}} ||'''2'''||2||0||0||10-0 |- | align="left" |{{футбол|Нидерланд}} ||'''2'''||0||0||2||2-5 |- | align="left" |{{Футбол|Норвегия}}||'''1'''||0||1||0||0-0 |- | align="left" |{{футбол|Оман}} ||'''1'''||1||0||0||3-1 |- | align="left" |{{футбол|Өзбекстан}} ||'''7'''||1||3||3||4-10 |- | align="left" |{{футбол|Палестина}} ||'''2'''||2||0||0||5-2 |- | align="left" |{{футбол|Пәкістан}} ||'''3'''||3||0||0||14-0 |- | align="left" |{{футбол|Польша}} ||'''5'''||0||1||4||3-12 |- | align="left" |{{футбол|Португалия}} ||'''3'''||0||0||3||1-6 |- | align="left" |{{футбол|Ресей}} ||'''4'''||0||1||3||0-11 |- | align="left" |{{футбол|Румыния}} ||'''2'''||0||1||1||1-3 |- | align="left" |{{футбол|Сан-Марино}} ||'''4'''||4||0||0||13-2 |- | align="left" |{{футбол|Сауд Арабиясы}} ||'''2'''||0||0||2||0-4 |- | align="left" |{{футбол|Сербия}} ||'''2'''||1||0||1||2-2 |- | align="left" |{{футбол|Сингапур}} ||'''1'''||0||1||0||0-0 |- | align="left" |{{футбол|Сирия}} ||'''4'''||0||1||3||1-8 |- | align="left" |{{футбол|Словакия}} ||'''2'''||2||0||0||3-1 |- | align="left" |{{футбол|Словения}} ||'''2'''||0||0||2||2-4 |- | align="left" |{{футбол|Солтүстік Ирландия}}||'''2'''||2||0||0||2-0 |- | align="left" |{{футбол|Солтүстік Македония}} ||'''1'''||0||0||1||0-4 |- | align="left" |{{футбол|Тайланд}} ||'''2'''||0||2||0||3-3 |- | align="left" |{{футбол|Тәжікстан}} ||'''5'''||4||1||0||9-3 |- | align="left" |{{футбол|Түркия}} ||'''6'''||0||0||6||2-19 |- | align="left" |{{футбол|Түрікменстан}} ||'''4'''||2||2||0||4-1 |- | align="left" |{{футбол|Украина}} ||'''6'''||0||2||4||6-12 |- | align="left" |{{футбол|Фарер аралдары}} ||'''4'''||1||1||2||6-7 |- | align="left" |{{футбол|Финляндия}} ||'''7'''||1||1||5||3-9 |- | align="left" |{{футбол|Франция}} ||'''2'''||0||0||2||0-10 |- | align="left" |{{футбол|Хорватия}} ||'''2'''||0||0||2||1-5 |- | align="left" |{{футбол|Черногория}} ||'''4'''||0||1||3||0-11 |- | align="left" |{{футбол|Чехия}} ||'''2'''||0||0||2||3-6 |- | align="left" |{{футбол|Швеция}} ||'''2'''||0||0||2||0-3 |- | align="left" |{{футбол|Шотландия}} ||'''2'''||1||0||1||4-3 |- | align="left" |{{футбол|Эстония}} ||'''3'''||1||2||0||3-1 |} == Халықаралық турнирлер санағы == === [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем Чемпионаты]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|Франция}} [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||12||5||3||4||18||22||21 |- |{{ту|Жапония}}{{ту|Оңтүстік Корея}} [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002]]||''Квалификациядан өте алмады''||2||6||4||2||0||14||20||2 |- |{{ту|Германия}} [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006]]||''Квалификациядан өте алмады''||7||12||0||1||11||1||6||29 |- |{{ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||2||0||8||6||11||29 |- |{{ту|Бразилия}} [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||2||7||5||6||21 |- |{{ту|Ресей}} [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]||''Квалификациядан өте алмады''||6||10||0||3||7||3||6||26 |- |{{ту|Катар}} [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||8||0||3||5||3||5||20 |} === [[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа Чемпионаты]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|Аустрия}}{{ту|Швейцария}} [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]]||''Квалификациядан өте алмады''||6||14||2||4||8||10||11||21 |- |{{ту|Польша}}{{ту|Украина}} [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||1||8||4||6||24 |- |{{ту|Франция}} [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||1||2||7||5||7||18 |- |{{ту|Еуропа одағы}} [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|2020]]||''Квалификациядан өте алмады''||5||10||3||1||6||10||13||17 |- |{{ту|Германия}} [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]||''Квалификациядан өте алмады''||4||10||6||0||4||18||16||12 |} === [[Футболдан Азия Кубогы|Азия Кубогы]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Жыл !Турнир раунды !Орын !Ойын !Ұтыс !Тең ойын !Жеңіліс !Ұпай !Соққан добы !Жіберген добы |- |{{ту|БАӘ}} [[Футболдан Азия Кубогы 1996|1996]]||''Квалификациядан өте алмады''||3||4||1||0||3||3||1||6 |- |{{ту|Ливан}} [[Футболдан Азия Кубогы 2000|2000]]||''Квалификациядан өте алмады''||2||4||3||0||1||9||8||3 |} === [[УЕФА Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасы]] === {| class="wikitable" !Жыл !Лига !Топ !Орын !Матч !Жеңіс !Тең !Ұтылыс !Доп !Ұпай |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|2018/2019]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы|D]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, Д лигасы#1 топ|1]] |2 |6 |1 |3 |2 |8-7 |6 |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21|2020/2021]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21, С лигасы|C]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21, С лигасы#4 топ|4]] |4 |6 |1 |1 |4 |5-9 |4 |- |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23|2022/2023]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы|C]] |[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, С лигасы#3 топ|3]] |1 |6 |4 |1 |1 |8-6 |13 |} == Форма == {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !Жылдар !Жеткізуші |- |1994–1996 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |1996–1998 |{{ту|Германия}} [[Puma (компания)|Puma]] |- |1998–1999 |{{ту|Тайланд}} [[Grand Sport Group|Grand Sport]] |- |1999–2000 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |2000–2002 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2002–2003 |{{ту|Ұлыбритания}} [[Umbro]] |- |2003–2004 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2004–2005 |{{ту|Германия}} [[Puma (компания)|Puma]] |- |2005–2008 |{{ту|Италия}} [[Diadora]] |- |2008–2012 |{{ту|Ұлыбритания}} [[Umbro]] |- |2012–2023 |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |- |2023–2026 |{{ту|Италия}} [[Erreà]] |- |2026– қазірге дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} '''Дереккөз''': FootballShirtsVoltage.com<ref>{{Cite web|publisher=FootballShirtsVoltage.com|title=Kazakhstan National Football Team Kit|url=http://football-uniform.seesaa.net/archives/20080717-1.html|access-date=27 August 2018|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813165027/http://football-uniform.seesaa.net/archives/20080717-1.html|url-status=dead}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://kff.kz/kk/news Қазақстан футбол құрамасының жаңалықтары] {{Қазақстан Футболы}} {{Еуропа Ұлттық футбол құрамалары}} {{Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы}} {{Қазақстан ұлттық спорт құрамалары}} [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]] [[Санат:Қазақстандағы футбол]] 6483eoyum4lbhi6oapjb89rcijisuii 0 503925 3641286 3633184 2026-08-09T18:42:15Z Dakes123 164542 Undid 2 revisions from [[Special:Diff/3633183|3633183]] until [[Special:Diff/3633184|3633184]] 3641286 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Алтын Орда]]ның бегі | Ту = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = [[Тоқтамыс хан]] | Губернатор = | Вице-губернатор = | Түсініктемелер = | Діні = ислам | Туған күні = 1345 шамасы | Туған жері = | Қайтыс болған күні = 1410 | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Арғын]] | Туған кездегі есімі = | Әкесі = [[Қодан Тайшы]] | Анасы = | Жұбайы = | Лақап аты = Ақжол би | Балалары = [[Қарақожа]], Сомдық | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Дайыр қожа''' (Темір-қожа, Ай-қожа, Ақжол би) (1345(?) - 1410) - [[Тоқтамыс хан]] тұсындағы [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] биі, [[Арғын]] тайпасының [[ұлысбегі]], [[Қодан Тайшы]] жыраудың ұлы. Дайыр қожа халық ауыз әдебиетінде Ақжол би деп те аталады, оның есімі - Арғын тайпасының [[Ұран|ұранына]] айналды. == Өмірбаяны == Әкесінің XIV ғасырдың басында дүниеге келгеніне қарағанда, Дайыр қожа 1345-1350 жылдары дүниеге келген болуы мүмкін. Дайыр қожаны әр түрлі деректерде Темір-Қожа, Ай-Қожа және Ақжол-би деген лақап аттарымен атайды. Есіміне «[[Қожа]]<nowiki/>» деген тіркеу қосылғаны оның діни қызметкерлікпен байланысын білдіреді. [[Қодан Тайшы|Қодан би]] жырларында да ұлының ноғайлы халқын дұрыс жолға бағыттағанын айтады. Дайыр қожа Ишқия [[Тариқат|тариқатының]] [[Сопылық|сопы]] [[Шейх|шейхы]] Джалал ад-Диннің [[Мүрид|мүриді]](шәкірті) болған. Шамасы, Дайыр қожа өзінің рухани ұстазы сияқты, [[Алтын Орда|Жошы ұлысының]] көшпелі халқы арасында [[ислам]] дінін уағыздап таратқан. [[Ұрыс хан|Ұрыс ханның]] билігі кезінде Қодан бастаған арғындар оған бағынышты болды, ал Ұрыс ханның Тоқтамыспен қақтығысы кезінде арғындар Тоқтамыстың жағына ауысады. Бұған себеп болған Ұрыс ханның арғындарды қыспалағаны делінеді. Жазбаша және ауызша дереккөздерге сәйкес, Тоқтамыстың ең жақын серіктерінің ішінде Қоданның ұлы [[Ақжол би|Дайыр-қожа]] және Дайыр-қожаның ұлы [[Қарақожа|Қара-қожа]] болған. Дайыр қожаның өмірі туралы ақпараттың көп бөлігін молда Ахсикендинің [[«Маджму әт-Таварих»]] кітабынан алуға болады. Бұл дереккөзге сәйкес, Дайыр қожа Шимал Жаста (Солтүстік Жете) тайпаларының бір бөлігін, яғни [[Балқаш]] немесе [[Алтай таулары|Алтай]] маңындағы солтүстік [[Моғолстан]] аймағында жүрген моғол тайпаларын басқарған, ал екінші бөлігін [[Дулат]] тайпасынан шыққан әйгілі әмір [[Қамар Ад-Дин|Камар ад-Диннің]] әкесі Жолой басқарған. П. Петров Дайыр қожа мен оның ұлы Қара қожаны Іле-Ертіс өзені аралығының билеушілері деп атайды. Дайыр қожа [[Тоқтамыс хан]] мен [[Қырғыздар|қырғыз]] батыры [[Манас|Манастың]] одақтасы болғаны, және Дулаттардың әскербасы Жолоймен, [[Маңғыттар|манғыттармен]] және [[Шәдібек хан|Шәдібек ханның]] ұлы [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат ханмен]] шайқасқаны туралы тарихи деректер сақталған. 1410 жылы орын алған шайқастардың бірінде Дайыр қожа Болат ханды өлтіріп, басын кесіп алған. Өмірінің соңында Тоқтамыс хан оған Манас қаласының билеушісі болуды ұсынады. Бірақ Дайыр қожа бас тартып, Шіркент қаласына көшіп, ұстазы Саид Джалал ад-Динге қосылады. Өз орнына ұлы [[Қарақожа|Қара-Қожаны]] тағайындауды ұсынады. Содан бір жылдан кейін Дайыр қожа қайтыс болады, жаназа намазын шейх Джалал ад-Диннің өзі оқыды. Қодан-тайшының ұлын жоқтау жырына қарағанда, Дайыр-Қожаны [[Қарақыпшақ]] [[Қобыланды Тоқтарбайұлы|Қобланды батыр]] өлтірді. Мажму ат-таварихтің жазбаларында, Дайыр-Қожа [[Алтын Орда]] ханы Болатты өлтіргеннен кейін көп ұзамай, яғни шамамен 1410 жылы өлтірілген.<ref>''Ж. Сабитов, А. Каратаев.'' О ПРОИСХОЖДЕНИИ И ИСТОРИИ ПЛЕМЕНИ АРГЫН // Отан тарихы: «журнал».— 2026.— Январь(№ 29).— С. 118—131.— ISSN (Online) 2788-9718 (Online)</ref> == Ұрпақтары == Шежіре бойынша, қазақ [[Арғын|арғындары]] [[Қодан Тайшы|Қодан тайшы]] мен оның ұлы Ақжол биді (Дайыр қожа) өздерінің ең түпкі ата-бабалары деп санайды. Генетикалық және тарихи деректер бұл ақпаратты растайды. Ақжолдың екі ұлы болған: [[Қарақожа]] (одан [[Қуандық]], [[Бегендік]], [[Сүйіндік (Арғын)|Сүйіндік]] және басқа да кіші рулар тарайды) және Сомдық (одан - Тоқал-арғындар немесе кіші Арғындар).<ref>Этногенез казахов с точки зрения популяционной генетики The Russian Journal of Genetic Genealogy. Volume 4, No 2 (2012)/Volume 5, No 1 (2013). C. 29-47.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ руларының арғы бабалары]] [[Санат:Алтын Орда билері]] rrfwm8jx5qkd3evmht5k3hu32qlbeav 0 513030 3641313 3216077 2026-08-10T05:34:12Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641313 wikitext text/x-wiki [[File:Paul Dukas 01.jpg|250px|right]] '''Поль Абрахам Дюка''' (фр. Paul Dukas; 1865 жылдың 1 қазанында Парижде туылып —1935 жылдың 17 мамырында сол жерде қайтыс болды) — француз композиторы, музыкалық сыншы және педагог. =Өмірбаяны= Дюка франк-еврей отбасында дүниеге келген, жастайынан фортепианода ойнап үйренген, 14 жасынан бастап шығармалар жаза бастаған. Париж Консерваториясында Теодор Дюбуаның және Эрнесто Гироның оқушысы болды. Дюктің алғашқы үлкен еңбектері екі увертюрасы болды, 1883 жылы жазылған. Бірнеше рет Рим премиясы иегері атану үшіні сайыстарға қатысып, жеңіске жете алмағасын, жас музыкант консерваторияны тастап, музыка сыншылы ретінде композитор карьерасын аяқтауға бел буды. Әскерге барып келіп, Дюка шығармашылыққа оралады. Дюка тек 1892 жылы жетістікке жетеді, ол кезде Парижде оның «Полиевкт» увертюрасы орындалды, осы уақытта оның алғашқы сыншыл мақалаларын жарық көреді. Дюканың барлық жұмыстарында оның композиторлық шеберлігі байқалды, оның тірі, оригинальді оркестрлік және өзіндік стилі ерекше болды. өзінің шығармаларының жетістіктеріне қарамастан, Дюка оларға өте сыни тұрғыдан қарап, қолжазбалардың барлығының көзін құртты, сол себепті оның көптеген еңбектері сақталмай қалған. XXғасырдың басында Дюка үлкен сындық жұмыстарға көз салды: «Арианна және Көк Сақал» операсына, әйгілі балерина қыз Наталья Трухановаға арналған, алғаш рет 1912 жылы қойылған «Пери» балетіне. Кейін Дюка педагогикалық және критикалық жұмыстарға ауып, бұдан кейін бір де бір шығарма жазбаған. Шығарса да бірден көздерін құртқан. Францияда Фаярд (Fayard) баспасымен, 2007 жылы, «Поль Дюка» («Paul Dukas») атты француз музыковедтері Симоно-Пьер Перре (Simon-Pierre Perret) және Мари-Лор Рагоның (Marie-Laure Ragot) жазған Дюканың өмірі мен шығармашылығына арналған кітаптары жарық көрді. =Шығармашылығы= Стилистикалық қатынаста композитордың шығармашылығы - неоклассицизм мен постромантизмнің ең жақсы қырларының синтезі. Кейде Дюканы вагнерианец деп атайды. Дюка - нағыз француз, оның шығармашылығы – орыс композиторларының ашулымдары (Глинка, Римский-Корсаков, Бородина, Мусоргский) және «тыныш революциясы» Дебюсси. Дюка – музыкадағы импрессионизм бағытының жарқын өкілдерінің бірі. Композиторды әлемге танытқан еңбегі - симфониялық скерцо "Чародей оқушысы" (1897) Гётенің кішкентай маг оқушысы (өзінің оқытушысының кейбір рәсімдерін тығылып жүріп қарап, олардың маңызын түсінбей тұра, өмірге кейбір қараңғы күштер шақыратын оқушы) туралы балладасы бойынша жазылған. Бірақ ол бала ол күштерді қайтадан қалай жіберуге болатынын білмейді, сондықтан қолынан ештеңе келмейді. Ол спырғышқа су тасытқыза алса да, өзі суға батып кете жаздады. Образдардың ерекше ашықтығы, барлық әрекеттердің терең сипатталып, түсіндірілуі әрбір тыңдаушыны қызықтырады. Оның оркестрлік қабілетін біздің замандасымыз А. Римский-Корсаков жоғары бағалады. Дюка өз мемлекетінде М.П.Мусоргский шығармашылығын мойындағандардың ең біріншісі болды. Романтикалық көңіл күйге толы, хореографиялық, Ұлы Александр (Искандер) туралы ежелгі-иран аңызы неігізінде дүниеге келген "Пери" немесе "Өлімсіздік гүлі" (1912) атты поэмасы – ашық оркестр хатының шебері. Онда Александр өлімсіздік гүлін іздеп жер шарының соңына келеді, ол жерде сиқырлы Пери перісі өмір сүреді екен. Балет өте сиқырлы және тыныш дыбыстармен басталғандықтан композитор оның кіріспесіне оркестрлік фанфараларды қосып жібереді, көрермендер сол кезде өздерінің орындарына отырып, көріністі қарауға дайындала алады. Поэманың өзі үш бөліктен тұрады. Біріншісінде Искандер шығады, екіншісінде Пери перісі би билейді, үшіншісінде Искандер мен Пери қосылып, барлығы қайтадан ақырын дыбыспен аяқталады. =Дереккөздер:= Поль Дюка http://intoclassics.net/news/2013-12-05-17811 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502004340/http://intoclassics.net/news/2013-12-05-17811 |date=2014-05-02 }} lhz49t7haeudw2cv8pw0dvq5bxvyrst 0 513684 3641296 3612718 2026-08-10T01:03:26Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 13 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641296 wikitext text/x-wiki [[Сурет: Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|thumb|right|200px]] '''Перикл''', {{lang-grc|Περικλῆς}} (б.з.б. 490 ж.ш., Афина, - б.з.б. 429 ж., сонда) – [[ежелгі Грекия|ежелгі грек]] саяси қайраткері, б.з.б. 444/443-429 жылдары (430 жылдан басқа) [[Ежелгі Афина|Афинаның]] [[Стратег|стратегі]] (қолбасшысы). Жан-жақты білім алған. Б.з.б. 442 жылдан бастап Афина мемлекетін басқарды. Афинада мүліктік цензаны жойды, қызмет адамдарына жалақы тағайындады, т. б. Перикл тұсында көптеген қоғамдық құрылыстар ([[Парфенон]], [[Пропилеи]], [[Одеон]], [[Қанатсыз Ника ғибадатханасы]]) салынды. Афина эллиндік әлемнің ірі экономикалық, саяси және мәдени орталығына айналды. Периклдің сыртқы саясаты Афинаны күшті теңіз мемлекетіне айналдыруға бағытталды. Ол [[Афина тарихы|Ежелгі Афина]] саясатының көрнекті әрі ықпалды тұлғасы болды, әсіресе [[грек-парсы соғыстары]] мен [[Пелопоннес соғысы]] арасындағы кезеңде, және замандасы, тарихшы [[Фукидид]] оны "Афинаның бірінші азаматы" деп мадақтаған.<ref>Thucydides, ([[s:en:History of the Peloponnesian War/Book 2#2:65|2:65]])</ref> Перикл өнер мен әдебиетті қолдады және оның күш-жігерінің арқасында Афина [[Ежелгі Грекия|ежелгі грек]] әлемінің білім беру және мәдени орталығы ретінде танымал болды. Ол [[Афина Акрополі|Акропольдегі]] сақталған құрылымдардың көпшілігін, соның ішінде [[Парфенон]]ды қамтитын өршіл жобаны бастады. Бұл жоба қаланы көріктендіріп, қорғады, оның даңқын көрсетті және тұрғындарға жұмыс берді.<ref>L. de Blois, ''An Introduction to the Ancient World'' 99</ref> Перикл сонымен қатар [[афиналық демократия]]ны дамытқаны соншалық, сыншылар оны [[Популизм|популист]] деп атады.<ref>S. Muhlberger, [https://uts.nipissingu.ca/muhlberger/ Periclean Athens] Nipissing University. History 2055 -- Ancient Civilizations</ref> Перикл өзінің анасы арқылы күшті және тарихи ықпалды [[Алкмеонидтер]] отбасынан шыққан. Ол бірнеше отбасы мүшелерімен бірге біздің дәуірімізге дейінгі 429 жылы [[Спарта]]мен ұзаққа созылған қақтығыс кезінде қала-мемлекетті әлсіреткен [[Афина обасы]]нан қаза тапты. == Өмірбаяны == === Шығу тегі === Перикл шамамен б.з.д. 495 жылы Грекияның Афина қаласында дүниеге келген. Ол саясаткер [[Ксантипп (Арифронұлы)|Ксантипптің]] ұлы болды, ол 485–484 жж. б.з.д. [[остракизм]]ге ұшырағанымен,<ref>Caspari, Maximilian (1911). [[wikisource:1911_Encyclopædia_Britannica/Pericles|'''PERICLES''']] In Chisholm, Hugh (ed.). ''Encyclopædia Britannica''. Vol. 21 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 145.</ref> бес жылдан кейін [[Микале шайқасы|Микаледегі]] грек жеңісінде афиналықтарды басқару үшін Афинаға оралды. Перикл ежелгі [[аттика]] ақсүйектердің әулетіне жататын, олардың тегі мифологиялық батырлардан бастау алады. Әкесінің жағынан ол [[Бузигтер]] деп аталатын беделді діни әулеттің өкілі еді. Аңыз бойынша, бұл әулетті жер өңдеуші батыр [[Триптолем]]нің серіктерінің бірі негізін қалаған және ол афиналық [[Кодридтер]] патшалық әулетімен туыстық байланыста болған деп есептеледі. Перикл тиесілі Бузигтер әулетінің бұл тармағының резиденциясы Афинаға жақын орналасқан [[Акамантия]] филасының қала [[триттия]]сындағы [[Холарг]] [[Дем (Жер аймағы)|демінде]] орналасқан.<ref name=":3">''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (немісше). — München: Beck, 2008. s. 30.</ref> Отбасының полис өміріне белсенді қатысуы осы жақындықпен байланысты болды.<ref>''Суриков И. Е.'' [https://ancientrome.ru/publik/article.htm?a=1403439442 Перикл и Алкмеониды] // Вестник древней истории. — 1997. — Вып. 223, № 4. — С. 14—35.</ref> Периклдің арғы аталарының бірі Арифрон (мүмкін, оның атасы немесе арғы атасы<ref>''Суриков И. Е.'' К интерпретации имени Арифрона на острака // Вестник древней истории. — Наука, 2000. — № 4 (235). — С. 73—78. — ISSN 0321-0391.</ref>) тиран [[Писистрат]]қа жақын болған. Периклдің атасы, тағы да [[Арифрон]] есімді, Аттиканың әскери округтері болып саналатын [[навкрария]]лардың бірінде притан (ақсақал) қызметін атқарған.<ref>''Figueira T. J.'' [https://www.jstor.org/stable/4435967?Search=yes&resultItemClick=true&searchText=Xanthippos%2C%20Father%20of%20Perikles%2C%20and%20the%20%22Prutaneis%22%20of%20the%20%22Naukraroi%22&searchUri=%2Faction%2FdoBasicSearch%3FQuery%3DXanthippos%252C%2BFather%2Bof%2BPerikles%252C%2Band%2Bthe%2B%2522Prutaneis%2522%2Bof%2Bthe%2B%2522Naukraroi%2522%26filter%3D&ab_segments=0%2Fbasic_SYC-5187_SYC-5188%2Ftest&refreqid=fastly-default%3Af4e16b46044d5c49a52f776192d42b81 Xanthippos, Father of Perikles, and the "Prutaneis" of the "Naukraroi"] Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte. Bd. 35, H. 3 (3rd Qtr., 1986), pp. 257-279 (23 pages)</ref> Периклдің анасы [[Агариста (Гиппократтың қызы)|Агариста]] [[Алкмеонидтер]] әулетінің ықпалды әрі дау-дамайлы ақсүйектер отбасынан болған, олар әртүрлі пікірлер бойынша жергілікті [[Автохтондық|автохтондардан]] немесе [[Мессения]]дағы [[Пилос]] патшалары [[Нелейліктер]]ден шыққан<ref>''Суриков И. Е.'' [https://ancientrome.ru/publik/article.htm?a=1403439442 Перикл и Алкмеониды] Вестник древней истории. — 1997. — Вып. 223, № 4. — С. 21.</ref> және оның туыстық байланыстары Периклдің саяси мансабының басталуында маңызды рөл атқарды. Агариста [[Сикион]]ның тиран-көсемі [[Клисфен Сикиондық|Клисфеннің]] шөбересі және афиналық реформатор [[Клисфен]]нің жиені болған.<ref name=":0">"Pericles". ''Encyclopædia Britannica''. 2002.</ref> Перикл [[Аттика]]дағы [[Акамант]] (Ἀκαμαντὶς φυλή) [[фила]]сына (қауымына) тиесілі еді. Оның балалық шағы тыныш өтті; интроверт жас Перикл көпшілік алдында сирек көрінді, керісінше уақытын оқу мен білімге арнағанды жөн көрді.<ref name=":1">"Pericles". ''Encyclopaedia The Helios''. 1952.</ref> [[Геродот]] пен [[Плутарх]]тың айтуы бойынша, Перикл дүниеге келерден бірнеше күн бұрын оның анасы Агариста түсінде арыстан босанғанын көрген. Аңыздарға сәйкес, [[Макендондық Филипп II|Македондық Филипп II]] де ұлы [[Ескендір Зұлқарнайын|Ұлы Александр]] дүниеге келуінен бұрын осындай түс көрген екен.<ref name=":2">Plutarch, ''Pericles'', III.</ref> Бұл түс көруді бір интерпретация ұлылықтың дәстүрлі символы ретінде арыстанмен байланыстырады, бірақ бұл оқиға Периклдің бас сүйегінің ерекше үлкендігіне де меңзеуі мүмкін, бұл сол дәуірдің комиктері үшін мазақ нысаны болған (олар оны "[[Теңіз пиязы|Теңіз пияз]]-бас" деп атаған).<ref name=":2" /><ref>V.L. Ehrenberg, ''From Solon to Socrates'', a239.</ref> Плутарх бұл аномалияны Периклдің әрдайым шлем киіп жүруінің себебі деп мәлімдейді, бірақ шын мәнінде, шлем оның [[стратег]] (генерал) ретінде ресми лауазымының символы болған.<ref>L. Cunningham & J. Reich, ''Culture and Values'', 73.</ref> [[Image:Anaxagoras and Pericles.jpg|thumb|270px|«''[[Анаксагор]] және Перикл''». Огюстен-Луи Беллдің суреті (1757–1841)]] Периклдің отбасының ақсүйектілігі мен байлығы оған білімге деген ұмтылысын толық жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Ол сол заманның шеберлерінен музыканы үйренді (оның мұғалімі [[Дамон Афиналық|Дамон]] немесе Пифоклид болуы мүмкін), және ол философияға мән берген алғашқы саясаткер ретінде саналады. Перикл философтар [[Протагор]], [[Зенон Элейлік|Элейлік Зенон]] және [[Анаксагор]]мен достық қарым-қатынаста болды. Әсіресе, Анаксагор оның жақын досына айналып, Периклге үлкен әсер етті.<ref name=":1" /><ref>Plutarch, ''Pericles'', IV</ref><ref>Plato, ''Alcibiades I'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0176%3Atext%3DAlc.+1%3Asection%3D118c 118c]</ref><ref>M. Mendelson, ''Many Sides'', 1</ref> Периклдің ойлау тәсілі мен [[Шешендік сөз|шешендік]] харизмасы, мүмкін, Анаксагордың қиыншылықтарға қарсы тұрудағы эмоциялық сабырлыққа және құдайлық құбылыстарға [[Философиялық скептицизм|күмәнмен қарауға]] деген көзқарасынан ішінара қалыптасқан болуы мүмкін.<ref name=":0" /> Оның аңызға айналған сабырлығы мен өзін-өзі бақылауы да жиі Анаксагордың ықпалының нәтижесі ретінде қарастырылады.<ref>Plato, '''''[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0174%3Atext%3DPhaedrus%3Asection%3D270a Phaedrus]''''' ''270a''</ref> === Жастық шағы === Перикл шамамен б.з.д. 494 немесе 493 жылы дүниеге келген.<ref name=":3" /> Оның балалық шағы б.з.д. 480-жылдары [[Грек-парсы соғыстары|Персия қауіпінің күшеюі]] және ішкі саяси күрестің шиеленісуі аясында өтті.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 37—38.</ref> «Халық партиясының» көшбасшысы [[Фемистокл]] бастаған [[Остракизм|остракофориялар]] ең алдымен Алкмеонидтерге қарсы бағытталды:<ref name=":4">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 284 — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> б.з.д. 486 жылы Периклдің анасы жағынан ағасы [[Мегакл Гиппократұлы|Мегакл]] қуғынға ұшырады, ал б.з.д. 484 жылы Периклдің әкесі шеттетілді.<ref>''Аристотель.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1443001000 Афинская полития] / Перевод и примечания С. И. Радцига. — 2-е изд.. — <abbr>М.</abbr>: Государственное социально-экономическое издательство, 1937. 22, 4—7.</ref> Бұл оқиғалар жас балаға ауыр із қалдырды<ref name=":4" /> және Афинадағы билік үшін күрестің жоғары тәуекелдерін түсінуге мәжбүр етті<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (немісше). — München: Beck, 2008. s. 44—46.</ref>; осыдан Периклдің ересек өміріндегі [[остракизм]]нен қорқуы байқалды.<ref name=":5">''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Перикл, 7. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Ксантипп Аттикадан кетуге мәжбүр болды, ал оның отбасы өз отанында қалып, мүлік пен азаматтық құқықтардың барлығын сақтап қалды. Сақталған дереккөздер Периклдің өмірінің бұл кезеңі, соның ішінде оның білімі туралы аз мәлімет береді.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 46.</ref> Белгілісі, сол кездегі ақсүйектерге арналған білім беру бағдарламасы жеткілікті терең болмаған және нақты пәндерді тереңдетіп оқуды қамтымаған.<ref name=":6">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 292.— ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> [[Плутарх]]тың айтуынша, Периклге музыканы [[Дамон Афиналық|Дамон]] мен [[Пифоклид]], ал философияны [[Зенон Элейлік|Элейлік]] [[Зенон Элейлік|Зенон]] мен [[Анаксагор]] үйреткен.<ref name=":5" /> Алайда қазіргі зерттеушілердің пікірінше, бұл адамдар Периклмен шамалас жаста болған, демек, оның жастық шағында ұстаздық етуі мүмкін емес.<ref name=":6" /> Б.з.д. 480 жылы парсылар Афинаға қауіп төндіргенде, остракизмге ұшыраған азаматтарға отандарына оралуға рұқсат берілді. Ксантипп афиналық флоттың басшылығын өз қолына алды<ref>''Суриков И. Е.'' Ксантипп, отец Перикла: штрихи к политической биографии // Проблемы истории, филологии, культуры. — Москва—Магнитогорск, 2000. — Вып. 8. — С. 104 — ISBN 5-86781-187-5.</ref> және [[спарта]]н патшасы [[Леотихид II]]-мен бірге [[Микале шайқасы|Микале]] [[Микале шайқасы|шайқасында]] жеңіске жетті (б.з.д. 479 жыл). Екі қолбасшы арасында жақсы қарым-қатынас орнап, қонақжайлық бауырластық одағы – [[проксения]] жасалды. Бұл одақ қолбасшылардың ұрпақтары, соның ішінде Перикл арасында да жалғасты.<ref name=":45">''Суриков И. Е.'' Ксантипп, отец Перикла: штрихи к политической биографии // Проблемы истории, филологии, культуры. — Москва—Магнитогорск, 2000. — Вып. 8. — С. 105 — ISBN 5-86781-187-5.</ref> Периклдің көз алдында осы жылдары ерекше драмалық оқиғалар болды: парсылар Афинаны басып алып, [[Афина Акрополі|акропольді]] өртеді, ал гректер [[Саламин шайқасы]]нда дұшпан флотының тас-талқанын шығарып, соғыстың барысын бір күнде өзгертіп жіберді. Алғашқы жеңістерден кейін одақтастар – Афина мен Спарта арасында алауыздық пайда болды. Бұл оқиғалар жас ақсүйекке үлкен саяси сабақ болды, бұл кейін оның саяси бағытына айтарлықтай әсер етті. Перикл Афинаны құрлықтан шабуылдан қорғау үшін мықты бекіністердің қажеттілігін және флоттың маңызын терең түсінуі керек еді. Сонымен қатар, бұрынғы одақтастарға, әсіресе Спартаға, шектен тыс сенуге болмайтынын түсінуге тиіс болды.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 65.</ref> 18 жасында (шамамен б.з.д. 476 немесе 475 жылдың жазында) Перикл Афинадағы барлық жас жігіттерге міндетті әскери қызметке шақырылды. Екі жыл бойы әскерге алынғандар қару-жарақ қолдануды, сапта шайқасуды үйренді, жаттығу маневрлеріне және шекараны күзетуге қатысты. Содан кейін олар қауымға адалдық туралы салтанатты ант беріп, резервке тіркелді.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 75—76.</ref> === Көтерілуі === ==== Саяси карьерасы ==== [[Плутарх]], Периклдің жастық шағы туралы әңгімелей отырып, оның «жорықтарда батыл болғанын және қауіп-қатерді іздегенін» айтады.<ref name=":5" /> Биограф нақты қандай әскери жорықтар туралы айтып отырғанын көрсетпейді, бірақ 470-460 жылдардың басында Афина [[Эгей мәдениеті|Эгеиданың]] түрлі аймақтарында парсылармен соғысуды жалғастырғаны белгілі. Бұл әскери қимылдар көлемімен ерекшеленбесе де, оларға қатысу Периклге мансабын жалғастыру үшін қажет тәжірибе берген сияқты.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 76—77.</ref> Периклдің алғашқы рет еске алынуы б.з.б. 473<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 76.</ref> немесе 472<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 287 — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> жылдарға жатады. Жас аристократ [[Дионисия|Ұлы Дионисия]] мейрамында [[Эсхил]]дың тетралогиясын — «[[Парсылар (Эсхил)|Парсылар]]<nowiki/>»<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. с. 92 — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>, «[[Финей (Эсхил)|Финей]]<nowiki/>», «[[Главк Потнилік]]<nowiki/>» трагедияларын және «[[Прометей-отшырақшы]]<nowiki/>» [[Сатиралық драма|сатирлік драмасын]] қоюға өз қаражатын жұмсап, [[хорег]] рөлінде көрінді. Бұл, шамасы, Периклге әкесінен қалған литургиялық міндетті орындау болды, өйткені оның әкесі осыдан біраз уақыт бұрын қайтыс болған еді<ref>''Суриков И. Е.'' Ксантипп, отец Перикла: штрихи к политической биографии // Проблемы истории, филологии, культуры. — Москва—Магнитогорск, 2000. — Вып. 8. — С. 106 — ISBN 5-86781-187-5.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. с. 88 — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>. Ұлы Дионисия мейрамындағы театр қойылымдары үлкен қоғамдық маңызға ие болды, және Перикл жетістікке жетті: ол қойған пьесалар байқауда бірінші орынды жеңіп алды.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 77—78.</ref> Ақсүйек әулеттің өкілі, байлық пен кең тараған туыстық байланыстардың иесі ретінде Перикл ерте жастан-ақ жалпы топтан ерекшеленіп, Афина саяси өміріне белсенді қатысуға тиіс болды. Жастық шағында ол б.з.д. шамамен 480 жылы [[Алкмеонидтер]], [[Филаидтер]] және [[Кериктер]] одағы арқылы құрылған, «халық» партиясын басқаратын [[Фемистокл]]ге қарсы тұрған ақсүйектер «партиясының» мүшесі болды. Мүмкін, сондықтан да Перикл сахнаға қойған «[[Парсылар (Эсхил)|Парсылар]]<nowiki/>» трагедиясында Фемистокл мүлдем аталмайды, дегенмен онда [[Саламин шайқасы]] туралы айтылады. Б.з.д. 471/470 жылы Фемистокл остракизмге ұшырады, ал кейінгі жылдары Афинадағы ең ықпалды саясаткер Филаид [[Кимон]] болды; Перикл, шамасы, оның маңайында болып, көлеңкеде қалған.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 284—287. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Б.з.д. 460-жылдары, Перикл 30 жасқа толып, барлық азаматтық құқықтарға (оның ішінде [[стратег]] лауазымына үміткер болу мүмкіндігі) ие болған кезде бәрі өзгерді.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 77.</ref> Сол уақытта Афинада жарқын саясаткерлердің жетіспеушілігі байқалды: Плутархтың жазуынша, «[[Аристид]] қайтыс болды, Фемистокл қуғынға ұшырады, ал Кимонның жорықтары оны көбінесе Эллададан тысқары ұстады»<ref name=":5" />, сондықтан Перикл үшін керемет мүмкіндіктер ашылды. Өзінің шыққан тегіне қарамастан, Ксантипптің ұлы демократияны қолдаушы ретінде өзін көрсетті.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. с. 88. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Бұл оның саяси көзқарастарына, Фемистоклдың идеялық ықпалына байланысты болуы мүмкін<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 89.</ref> немесе аристократиялық «партияның» жетекшісі Кимонмен ықпал үшін күрестегі тактикалық әдіс болуы мүмкін.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 122 — ISSN 2073-6355.</ref> Соңғы нұсқаны Плутарх анық тұжырымдаған:<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 287—288. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> оның айтуынша, Перикл мұндай саяси бағытты «өзінің табиғи бейімділігіне қарамастан, демократиялық емес көзқарастарына қарсы таңдады. Сірә, ол өзін [[тирания]]ға ұмтылуда деп айыптап жүрмесін деп қорыққан, сондай-ақ Кимонның ақсүйектер жағында тұрып, олармен өте сүйіспеншілікке ие екенін көрген. Сондықтан ол өзін қорғау және Кимонмен күресуге күш жинау үшін халықтың қолдауына ие болды».<ref name=":5" /> ==== Перикл және Эфиальт. Ареопаг реформалары ==== Перикл Халық жиналысы мен соттарда жиі сөз сөйлеп, өзінің ерекше шешендік қабілетін көрсетті. Осы қабілеті үшін (бір нұсқа бойынша) ол «Олимптік» деген лақап атқа ие болды. Ол Кимонға қарсы пікірлер айтты — алдымен абайлап, кейінірек қысымын күшейтті.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 289 — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Б.з.д. 464/463 жылы Перикл алғаш рет стратег қызметін атқарды. Әріптесі [[Эфиальт]]пен бірге ол парсылардың бақылауындағы Шығыс Жерорта теңізіне теңіз жорығын ұйымдастырып, бірде-бір парсы кемесін кездестірмей елге оралды. Бұл экспедицияның мақсаты белгісіз: мүмкін, Перикл мен Эфиальт Ахеменидтермен жақында жасалған бейбіт келісімді бұзып, сол арқылы Кимонды беделсіз етуді көздеген, не болмаса өздерінің полистегі беделін арттырғысы келген, немесе жай ғана Афинаның қуатын парсыларға көрсету болған.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 295-296 — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Көп ұзамай осы жорықтан кейін Кимон пара алу ісі бойынша сотқа тартылды, ал Перикл он айыптаушының бірі болды<ref>''Аристотель.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1443001000 Афинская полития] 27, 1./ Перевод и примечания С. И. Радцига. — 2-е изд.. — <abbr>М.</abbr>: Государственное социально-экономическое издательство, 1937.</ref> (б.з.д. 463<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 94—96.</ref> немесе 462<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 338 — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref> жыл). [[Стесимброт Фасостік|Фасостік Стесимброттың]] айтуынша, үдерістің қарсаңында Кимонның әпкесі [[Эльпиника]] Периклдің үйіне келіп, ағасы үшін өтініш жасады. Перикл оған күлімсіреп: «Мұндай істерге араласу үшін, Эльпиника, сен қартайып қалыпсың», — деп жауап бергенімен, сотта «өте кешірімді» болды.<ref name=":7">''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Кимон, 14. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Нәтижесінде Кимон ақталып шықты.<ref name=":11"/><ref>''Гущин В. Р.'' [https://www.academia.edu/3644380/%D0%AD%D1%84%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0_Ephialtes_versus_Areopagus_in_Russian_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5._%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8._%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8C_2012._%D0%A1._21-45 Эфиальт против ареопага] Античная цивилизация: политические структуры и правовое регулирование: Доклады международной интернет-конференции / Отв. ред. В. В. Дементьева. — 2012. — С. 27.</ref> Кейіннен Кимонның позициялары сыртқы саясаттағы сәтсіздіктерінің салдарынан айтарлықтай әлсіреді. Осы жағдайды пайдаланып, Эфиальт бастаған демократиялық «партия» белсенді әрекетке көшті, ал Перикл бұл партияда беделді орынға ие болды (кейбір зерттеушілер тіпті оны шын мәніндегі көсем деп, ал Эфиальтты оның қолындағы құрал деп санайды<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 337-338 — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref><ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — С. 125. — ISSN 2073-6355.</ref>). Демократтар бұл жағдайды маңызды саяси реформаны жүзеге асыру үшін пайдаланды — [[аристократия]] мен [[олигархия]]ның басты тірегі болған [[Ареопаг]]тың өкілеттіктерін шектеу. Кимон наразылық білдірді, бірақ қолдау таппай, остракизмге ұшырады; әртүрлі деректерге сәйкес, ол реформаларға дейін немесе бірден кейін (б.з.д. 461 жыл) жер аударылды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 243-244 — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' [https://www.academia.edu/3644380/%D0%AD%D1%84%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0_Ephialtes_versus_Areopagus_in_Russian_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5._%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8._%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8C_2012._%D0%A1._21-45 Эфиальт против ареопага] // Античная цивилизация: политические структуры и правовое регулирование: Доклады международной интернет-конференции / Отв. ред. В. В. Дементьева. — 2012. — С. 33.</ref> Ареопаг реформасын антикалық авторлар әртүрлі сипаттайды. [[Диодор Сицилиялық]]<ref>''Диодор Сицилийский.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm ИСТОРИЧЕСКАЯ БИБЛИОТЕКА] XI, 77, 6./ Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref> және [[Плутарх]]<ref>''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Кимон, 15./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Эфиальтты оның жалғыз авторы деп атаса, [[Аристотель]]де<ref name=":8">''Аристотель.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1443001000 Афинская полития] 25, 2./ Перевод и примечания С. И. Радцига. — 2-е изд.. — <abbr>М.</abbr>: Государственное социально-экономическое издательство, 1937.</ref> Эфиальт тек алғашқы реформатор болып табылады, оның ісін 451 жылға дейін Перикл жалғастырған.<ref>''Цуканова М. А.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=22913046 '''АРИСТОТЕЛЬ О ПЕРИОДЕ ГЛАВЕНСТВА АРЕОПАГА ПОСЛЕ 480 Г. ДО Н. Э. (К ИСТОЛКОВАНИЮ "τὰ ἐπίθετα" В "АФИНСКОЙ ПОЛИТИИ", 25, 2)'''] // Античный мир и археология. — 1972. — Т. 1, № 1. — С. 143—145. — ISSN 0320-961X.</ref><ref>''Hall L. G. H.'' [https://www.jstor.org/stable/639092 Ephialtes, the Areopagus and the Thirty] // The Classical Quarterly. — Cambridge University Press, 1990. — Vol. 40, no. 2. — P. 319—320.</ref> [[Филохор]]дың айтуынша, Эфиальт Ареопагтан [[қылмыстық сот төрелігі]]нен басқа барлық қызметтерді тартып алған; ал Аристотельдің дерегінде бұл орган «мемлекеттік тәртіпті қорғауға» байланысты «қосымша алынған құқықтардан» айырылғаны айтылады.<ref name=":8" /> Барлық осы мәліметтер тарихнамада талқыға түскен, алайда ғалымдар өзгерістердің мәні Ареопагтың билігін азайтып, демостың билігін күшейтуде болғанымен келіседі. Ареопагтың кейбір өкілеттіктері [[Буле|мемлекеттік кеңеске]], [[Экклесия|Халық жиналысына]] және [[Гелиея|сотқа]] берілді, сондай-ақ Ареопаг заңдардың сақталуын қадағалау құқығынан ([[ежелгі грек тілі]]нде ''νομοφυλακία'') айырылды. Бұл [[Магистрат|номофилактар]] магистратурасын енгізу арқылы (бір дереккөзге сәйкес<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 98 — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>) немесе «[[Графе параномон|заңсыздыққа шағымдар]]<nowiki/>» ([[ежелгі грек тілі]]нде ''γραφή παρανόμων'') арқылы жүзеге асырылды, олар енді сотқа берілуі тиіс болды. Егер бұрын Ареопаг Халық жиналысының шешімдерін тоқтата алса, реформадан кейін ол бұл құқықтан да айырылды. Бұған қоса, бұл орган мыналарды жоғалтты:<ref>''Цуканова М. А.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=22913046 '''АРИСТОТЕЛЬ О ПЕРИОДЕ ГЛАВЕНСТВА АРЕОПАГА ПОСЛЕ 480 Г. ДО Н. Э. (К ИСТОЛКОВАНИЮ "τὰ ἐπίθετα" В "АФИНСКОЙ ПОЛИТИИ", 25, 2)'''] // Античный мир и археология. — 1972. — Т. 1, № 1. — С. 145—151. — ISSN 0320-961X.</ref><ref name=":9">''Гущин В. Р.'' [https://www.academia.edu/3644380/%D0%AD%D1%84%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0_Ephialtes_versus_Areopagus_in_Russian_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5._%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8._%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8C_2012._%D0%A1._21-45 Эфиальт против ареопага] // Античная цивилизация: политические структуры и правовое регулирование: Доклады международной интернет-конференции / Отв. ред. В. В. Дементьева. — 2012. — С. 21—23.</ref> * мемлекетке қауіп төндіретін қылмыстар бойынша айыптауларды қарау құқығы — [[исангелия]]<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 98. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>; * мемлекеттік лауазымдарды атқаруға дейін адамның белгілі бір критерийлерге сәйкестігін тексеру құқығы ([[докимасия]]). Дегенмен, барлық зерттеушілер бұл құқық реформадан бұрын Ареопагқа тиесілі болған дегенмен келіспейді<ref>''Гущин В. Р.'' [https://www.academia.edu/3644380/%D0%AD%D1%84%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0_Ephialtes_versus_Areopagus_in_Russian_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5._%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8._%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8C_2012._%D0%A1._21-45 Эфиальт против ареопага] // Античная цивилизация: политические структуры и правовое регулирование: Доклады международной интернет-конференции / Отв. ред. В. В. Дементьева. — 2012. — С. 98.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 97—98. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>; * лауазымды тұлғалардың есептерін қарау құқығы. Бұл реформа арқасында афиналық демократия өз классикалық, толыққанды бейнесіне ие болды. Осы өзгерістермен грекше ''δημοκρατία'' («демократия») ұғымының пайда болуы<ref>''Гущин В. Р.'' [https://www.academia.edu/3644380/%D0%AD%D1%84%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B0_Ephialtes_versus_Areopagus_in_Russian_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5._%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8._%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8C_2012._%D0%A1._21-45 Эфиальт против ареопага] // Античная цивилизация: политические структуры и правовое регулирование: Доклады международной интернет-конференции / Отв. ред. В. В. Дементьева. — 2012. — С. 34.</ref> және Афинаның ең жоғары гүлдену кезеңі — «Перикл дәуірі» басталуы байланыстырылды.<ref name=":7" /><ref name=":9" /><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 26—27. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Реформадан кейін көп ұзамай Эфиальт өлтірілді.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 97.</ref> Оның өліміне байланысты жағдайлар анық емес, ал кейбір антикалық авторлар (мысалы, [[Лампсактан шыққан Идоменей]]) бұл қастандықты Перикл ұйымдастырды деп болжайды. Перикл сол уақытта демократиялық «партияның» басшысы болды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 102. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Алайда зерттеушілер бұл нұсқаны сенімді деп санамайды. Латвиялық тарихшы [[Харийс Туманс]]тың пікірінше, Эфиальттың өлімі Периклдің сақтығының нәтижесі болуы мүмкін: Перикл Ареопаг реформасын өз одақтасы арқылы жүзеге асырған, бірақ бұл реформаны көптеген афиналықтар дұшпандықпен қабылдаған. Осылайша, Эфиальт қастандықтың құрбанына айналып, Перикл өзіне назар аудартпай көлеңкеде қалған.<ref>''Stockton D.'' [https://www.jstor.org/stable/638761 The Death of Ephialtes] // The Classical Quarterly. — Cambridge University Press, 1982. — Vol. 32, no. 1. — P. 227—228.</ref><ref>''Roller D. W.'' [https://www.jstor.org/stable/4436111 Who Murdered Ephialtes?] // Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte. — Franz Steiner Verlag, 1989. — Vol. 38, no. 3. — P. 257—266.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 296—297. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 132. — ISSN 2073-6355</ref> === Кіші Пелопоннес соғысы === {{Main|Кіші Пелопоннес соғысы}} Сыртқы саясатта Перикл [[Спарта]]ға қатысты экспансия мен күш көрсету саясатын жақтады. Ол [[Кіші Пелопоннес соғысы]]на (б.з.д. 460–445 жж.) белсенді қатысып, осы қақтығыстың алғашқы жылдарында стратег лауазымына сайланған болуы мүмкін.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 100—101.</ref> Алайда, сол соғыстағы ең ықпалды және даңқты қолбасшылар [[Миронид]], [[Толмид]] және [[Леократ]] болды, ал Перикл (ем дегенде қақтығыстың басында) екінші орында қалып отырды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 298—299. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Периклдің әскери әрекеттерге қатысуы туралы алғашқы хабар б.з.д. 457 жылы [[Танагра шайқасы]]мен байланысты, онда афиналық армия спарталықтардан жеңіліске ұшырады. Шайқас алдында афиналықтардың лагерінде қуғынға ұшыраған Кимон пайда болып, отандастарының жағында соғысуға ниет білдірді. Ресми түрде ол заңды бұзған жоқ, өйткені остракизм тек Аттикадан қуылуды көздейтін, ал [[Танагра]] [[Беотия]]да орналасқан еді; дегенмен, Периклдің жақтастары Кимонды, [[Лаконофилия|Спартаға деген сүйіспеншілігімен]] танымал болғандықтан, сатқындық ойласты деп айыптап, оның кетуін талап етті. Сондықтан [[Буле|Бесжүздер кеңесі]] стратегтерге Кимонды әскерге қабылдауға тыйым салды. Қуылған саясаткер лагерьден кетті, ал оның жақтастары, Плутархтың айтуынша, «өздерінің ерліктерімен отандастарының алдында ақталу үшін»<ref>''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Кимон, 17./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref name=":10">''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Перикл, 10./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref>, шайқаста ерекше ерлік көрсетті<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 249. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>. Танаграда Перикл де «басқалардан ерекшеленіп, өмірін аямастан ерекше батырлықпен соғысты»<ref name=":10" /> (оның сол кезде қарапайым жауынгер болғаны ма немесе Миронидтің қарамағындағы стратег болғаны ма, белгісіз<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 298. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>).<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 114—115.</ref> Осыдан кейін көп ұзамай, демостың Кимонға жанашырлық танытқанын байқаған Перикл осы саясаткердің Афинаға мерзімінен бұрын оралуына рұқсат ететін заң қабылдауды бастама етті. Осылайша, Перикл саяси икемділігін және қоғамдық пікірге құлақ аса білу қабілетін көрсетті.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — 383 с. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 122.</ref> Периклдің қатысуымен дереккөздерде сипатталған екінші әскери науқан б.з.д. 455<ref name=":11">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> немесе 454/453<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 101; 120.</ref> жылға жатады. Сол кезде Перикл стратег ретінде өз басқаруына 50 немесе 100 кемеден және борттарында мың гоплиттен тұратын флотты алды. Ол [[Мегарида]]дағы [[Паги]] портының айлағынан шығып, [[Сикион]]ға бағытталды, жергілікті тұрғындарды жеңді және олардың қаласын қоршауға алды, бірақ көп ұзамай Спарта армиясының жақындап келе жатқанын біліп, қоршауды тоқтатты.<ref>''Диодор Сицилийский.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm ИСТОРИЧЕСКАЯ БИБЛИОТЕКА] XI, 88, 2. / Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref> Кейін Перикл (антикалық дәстүрдің бір нұсқасы бойынша) Афина жағына [[Пелопоннес]]тің солтүстігіндегі [[Ахайя]] аймағының өтуіне қол жеткізді, [[Коринф шығанағы]]нан Орталық Грекияға өтіп, [[Акарнания]]ны ойрандады. [[Мысырдағы жорық|Мысырдағы афиналықтардың ауыр жеңілістері]] туралы білгеннен кейін, ол [[Коринф]]тің одақтасы болған [[Эниад]] қалаларының қоршауын алып, отанына оралуға мәжбүр болды.<ref name=":11" /><ref>''Фукидид.'' История. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — I, 111, 2—3. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref name=":30">''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Перикл, 19. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 120—121.</ref> Перикл басшылығымен ұйымдастырылған келесі әскери жорық [[Екінші Қасиетті соғыс]]тың бір бөлігі болды. Афинаның одақтасы [[Фокида одағы|фокидалықтар]] гректер үшін қасиетті [[Дельфы|Дельфи]] қаласын басып алды, ал спартандықтар оны босатты. Осыдан кейін Перикл басшылығындағы афиналық әскер Дельфиға аттанып, қаланы қайтадан Фокид одағының билігіне қайтарды.<ref>''Фукидид.'' История. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — I, 112. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref name=":12">''Баклер Д.'' Спарта, Фивы, Афины и равновесие сил в Греции (457—359 гг. до н. э.) // Межгосударственные отношения и дипломатия античности. Учебно-методический комплекс. Ч. 1. — 2000. — с. 81—82. — ISBN 5-93139-066-9.</ref> Бұл әскери іс-қимылдар б.з.д. 449-447 жылдар аралығында орын алды. Нәтижесінде афиналықтар [[Пифия|Дельфилік оракулға]] баруда ерекше құқықтарға ие болды.<ref name=":12" /><ref>''Skoczylas F. A.'' [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/831/items/1.0097277 The concept of sacred war in Ancient Greece] p. 8—9. — The University of British Columbia, 1987.</ref> Афинаның Дельфи істеріне араласуы басқа грек полистері арасында теріс қабылданды. Бұл, шамасы, б.з.д. 447 жылы [[Беотия]]да көтеріліс шығуының себептерінің бірі болды. Бұған дейін бұл аймақ 10 жыл бойы Афинаның бақылауында болған еді. Халық жиналысында Толмид (мүмкін, [[Клиний]]дің қолдауымен) көтерілісшілерге қарсы жорықты талап етті. Перикл бұған қарсы шығып, Афинаның Орталық Грекияның халқы көп және бай аймақтарын бағындыруға қауқары жетпейтінін айтып, жорықты кейінге қалдыруды ұсынды.<ref>''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ЖИЗНЕОПИСАНИЯ] Перикл, 18./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Ол Беотияны ұстап қалуға талпыныс ауыр жеңіліспен аяқталатынын түсінген болуы мүмкін.<ref>''Лурье С. Я.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf История Греции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250128160345/http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf |date=2025-01-28 }} / Составитель, автор вступительной статьи Э. Д. Фролов. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство С.-Петербургского ун-та, 1993. — с. 344. — ISBN 5-288-00645-8.</ref><ref name=":13">''Гущин В. Р.'' Афины на пути к демократии: VIII—V века до н. э.. — <abbr>М.</abbr>: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — с. 362—363. — (Монографии ВШЭ: Гуманитарные науки). — 500 экз. — ISBN 978-5-7598-2220-2.</ref> Алайда, Толмид афиналықтарды жорықтың қажеттілігіне сендіре алды. Ол өзі әскерді басқарып, [[Коронея шайқасы|Коронеядағы шайқаста]] қақпанға түсіп, толық жеңіліс тапты және қаза болды.<ref name=":13" /><ref>''Фукидид.'' История. — I, 113.— <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — <nowiki>ISBN 5-86218-359-0</nowiki>.</ref><ref>''Диодор Сицилийский.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm ИСТОРИЧЕСКАЯ БИБЛИОТЕКА] XII, 6. / Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=25285779 '''РЕПЕТИЦИЯ "БОЛЬШОЙ ВОЙНЫ"? АФИНЫ И СПАРТА В СЕРЕДИНЕ ПЯТОГО ВЕКА ДО НАШЕЙ ЭРЫ'''] // Вестник Гуманитарного университета. — 2015. — Вып. 11, № 4. — с. 106. — ISSN 2308-8117</ref> Нәтижесінде Беотия Афина үшін мәңгілікке жоғалған аймаққа айналды.<ref>''Баклер Д.'' Спарта, Фивы, Афины и равновесие сил в Греции (457—359 гг. до н. э.) // Межгосударственные отношения и дипломатия античности. Учебно-методический комплекс. Ч. 1. — 2000. — с. 82. — ISBN 5-93139-066-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 146—147.</ref> Толмидтің жеңілісі [[Эвбея]] аралында көтеріліске алып келді. Афина әскерлері Периклдің басшылығымен аралға өтіп үлгерді, бірақ сол уақытта [[Мегара]] көтеріліс жасап, оларға көмекке Спарта патшасы [[Плистоанакт]]тың қолбасшылығындағы әскер келді. Спартандықтар Аттикаға басып кіріп, елді қиратып, Афинаға жақын орналасқан [[Элефсин]] мен [[Триасион|Фриасий жазықтарына]] дейін жетті.<ref>''Фукидид.'' История. — I, 114, 2.— <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 179. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' Афины на пути к демократии: VIII—V века до н. э.. — <abbr>М.</abbr>: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — с. 364. — (Монографии ВШЭ: Гуманитарные науки). — 500 экз. — ISBN 978-5-7598-2220-2.</ref> Бұл жағдай өте қауіпті болып, Перикл Эвбеядан қайтуға мәжбүр болды. Ол күшті қарсыласпен ұрысқа түсуге батылы бармады, бірақ Плистоанакт көп ұзамай өз әскерін кері қайтарды (б.з.д. 446 жыл).<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 148—149.</ref> Кейбір көне авторлардың айтуынша, Перикл патшаны және оның кеңесшісі [[Клеандрид]]ті парамен көндірген. Тарихшылар бұл мәліметтерге әдетте күмәнмен қарайды, дегенмен кейбіреулер мұндай пара беру мүмкіндігін жоққа шығармайды.<ref>''Гущин В. Р.'' Афины на пути к демократии: VIII—V века до н. э.. — <abbr>М.</abbr>: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — с. 362—365. — (Монографии ВШЭ: Гуманитарные науки). — 500 экз. — ISBN 978-5-7598-2220-2.</ref> Басқа болжам бойынша, Плистоанакт Периклмен пара туралы емес, Спарта үшін тиімді шарттармен бейбіт келісім жасау туралы келіссөздер жүргізген болуы мүмкін.<ref>''Лурье С. Я.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf История Греции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250128160345/http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf |date=2025-01-28 }} / Составитель, автор вступительной статьи Э. Д. Фролов. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство С.-Петербургского ун-та, 1993. — с. 344—345. — ISBN 5-288-00645-8.</ref><ref>''Печатнова Л. Г.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=16185833 '''СПОСОБЫ ОТРЕШЕНИЯ ОТ ВЛАСТИ СПАРТАНСКИХ ЦАРЕЙ'''] // Мнемон: Исследования и публикации по истории античного мира. — 2009. — № 8. — с. 77—78. — ISSN 1813-193X.</ref> Көп ұзамай [[Отыз жылдық бейбітшілік]] келісімі жасалды<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 156.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 257. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref name=":14">''Гущин В. Р.'' Афины на пути к демократии: VIII—V века до н. э.. — <abbr>М.</abbr>: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — с. 365. — (Монографии ВШЭ: Гуманитарные науки). — 500 экз. — ISBN 978-5-7598-2220-2.</ref>, оның шарттары бойынша афиналықтар Пелопоннес пен [[Мегарида]]да басып алған барлық жерлері мен қалаларынан бас тартты<ref name=":14" /><ref>''Фукидид.'' История. — I, 115, 1. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref>, бірақ Спарта олардың теңіз одағындағы мүшелеріне билігін мойындады. Көне заман авторлары да, қазіргі антика зерттеушілері де бұл келісімді Афинаның тамаша дипломатиялық жеңісі деп бағалайды: олар тек әлсіздеу (Спартаның армиясымен салыстырғанда) әскермен ұстап тұра алмаған жерлерін ғана жоғалтты, бірақ Эгей теңізіндегі үстемдігін сақтап, Қара теңіз маңынан астықты кедергісіз әкелу мүмкіндігін қамтамасыз етті.<ref>''Лурье С. Я.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf История Греции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250128160345/http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf |date=2025-01-28 }} / Составитель, автор вступительной статьи Э. Д. Фролов. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство С.-Петербургского ун-та, 1993. — с. 346. — ISBN 5-288-00645-8.</ref> Алайда бұл бейбітшілік өте тұрақсыз болды. Екі күштің, яғни [[Пелопоннес одағы|Пелопоннес]] және Афина одақтарының тепе-теңдігі орнаған жағдайда, осы бірлесудің екінші дәрежелі қатысушылары арасындағы кез келген қақтығыс бүкіл Грекияны қамтитын соғыстың басталуына себеп болуы мүмкін еді. Плутарх [[Теофраст]]қа сілтеме жасап, Перикл келісім жасалғаннан кейін жыл сайын Спартаға жаңа қақтығысты кейінге қалдыру үшін үлкен мөлшерде пара жібергенін айтады.<ref>''Плутарх.'' [https://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 23./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Бұл, мүмкін, тек қауесеттің жаңғырығы болуы мүмкін, бірақ дәл осы уақытта Афина бюджетінде "қажеттілікке" (ежелгі грекше: ''εις το δέον'') деп аталатын бап пайда болған, соның негізінде Перикл жыл сайын есеп берместен 10 [[Талант (өлшем бірлігі)|талант]] жұмсаған.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 313. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 149.</ref> Спартамен бейбіт келісім жасасқаннан кейін Перикл Эвбеяда болған Афинаға қарсы көтерілісті оңай басып тастады.<ref name=":18">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — с. 181—182. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> ==== Реформалардың жалғасуы ==== Перикл Кимонмен күрес кезінде бастаған саяси реформалар сериясын б.з.д. 450-жылдары жалғастырып, Афинаның демократиялануындағы маңызды кезеңге айналдырды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 287. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Атап айтқанда, ол магистратураларды орындағаны үшін төлем — мистофория енгізді. Бастапқыда бұл жаңашылдық тек [[Дикастерий|гелиэяда]] отыратын қазыларға қатысты болды, кейіннен Бесжүздік кеңес мүшелері мен басқа да көптеген мемлекеттік лауазымдарға таралды. Нәтижесінде кедей азаматтардың саяси қызметке қолжетімділігі кеңейіп, аристократия мемлекеттік басты лауазымдарға деген бейресми монополиясынан айырылды. Сол бағыттағы тағы бір маңызды қадам — [[Зеугиттер|зеугиттердің]] архонттыққа жол ашылуы болды, олар Афина азаматтарының үшінші және ең көп санын құрады (б.з.б. 457 жыл).<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 102—103. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Белгілі бір уақыттан бастап тіпті [[феттер]] (ең кедей азаматтар) архонт болып сайлана алатын болды: олар жеребе тарту кезінде өздерінің әлеуметтік мәртебесі туралы үндемей қалса жеткілікті еді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 22. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Лауазымды тұлғаларды сайлау тәртібі өзгертіліп, бұл ақсүйектердің рәсім нәтижесіне ықпал ету мүмкіндіктерін едәуір азайды. Гелиэя сотының қазыларын ашық дауыс берудің орнына жасырын дауыс беру арқылы сайлай бастады; ал әртүрлі деңгейдегі магистраттарды сайлаудың орнына көбінесе жеребе тарту арқылы анықтау енгізілді<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 103.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> (бұл әдіс көне дәуірде неғұрлым демократиялық деп есептелді). Тіпті демдерде жеребе тарту үшін кандидаттарды алдын ала іріктеу де тоқтатылды, бұл да аристократияның ықпалына ауыр соққы болды. Б.з.д. 453 жылы «дем төрешілері» — жергілікті сот алқалары құрылды. Олар Афинадан шалғай ауылдық жерлерге барып, жергілікті тұрғындар арасындағы дауларды қараумен айналысты. Бұл реформа орталық биліктің беделін нығайтуға ықпал етіп, ауылдық ақсүйектердің биліктегі орнын әлсіретті. Сонымен қатар, бұл реформалар [[Солон]] кезінде құрылған мүлік топтарының маңызы да айтарлықтай азайды.<ref name=":15">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 24—25. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Халық жиналысы енді бұрынғыдан да жиі өткізілетін болды. Б.з.д. шамамен 460 жылы жиналыстар күнделікті қалалық өмірге кедергі келтіретін [[Афиналық агора|базар алаңынан]] [[Пникс]] төбесіне ауыстырылды; онда шешендерге арналған мінбер мен көрермендерге арналған орындықтары бар арнайы құрылыс пайда болды.<ref name=":15" /> Перикл енгізген тағы бір маңызды жаңалық – б.з.д. 451/450 жылы қабылданған азаматтық туралы заң. Ол бойынша толық құқылы афиналық деп тек әкесі де, анасы да афиналық азаматтары екенін дәлелдей алған адам ғана саналды. Бұған дейін тек ер адамдардың ата-бабасы ескерілетін, ал бұл жаңалық ақсүйектер табына тағы бір соққы болуы мүмкін еді, өйткені аттикалық ақсүйектер жиі басқа жерлерден шыққан атақты әйелдерге үйленетін.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 123—124.</ref> Мысалы, Кимонның анасы [[Фракиялықтар|фракиялық]] патшаның қызы болғандықтан, ол азаматтығын жоғалту қаупіне тап келуі мүмкін еді (алайда, Перикл заңының кері күші болған-болмағаны белгісіз).<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 104. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Бұл заң Афина азаматтарының қауымын жабық қоғамға айналдырды, оның мүшелері демократияның барлық артықшылықтарын пайдалана алатын болды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 25—27. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Осы реформаларының арқасында Перикл уақыт өте келе демократиялық Афинаның көшбасшысына айналды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 297. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Кең халық бұқарасының басқаруға қатысуын қамтамасыз ететін саяси құрылым өте қымбатқа түсетін. Афина бұл шығындарды жабу үшін [[Бірінші Афина теңіз одағы|Афина теңіз одағының]] мүшесі болып табылатын полистердің жалпы одақтық қазынаға төлейтін жарналары – [[форос]]тың арқасында қажетті қаржылық ресурстарға ие болды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 23—24. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Б.з.д. 454 жылы, [[Ежелгі Мысыр|Мысырдағы]] [[Мысырдағы жорық|гректердің жеңілісінен кейін]], Перикл парсы қаупінің күшеюін сылтау етіп, осы қазынаны [[Делос]]тан Афинаға көшіруге қол жеткізді. Нәтижесінде, әскери одақ – [[симмахия]] Афина теңіз алпауыт мемлекетіне айналды, ал форос афиналықтар өз қалауы бойынша жұмсайтын алымға айналды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 57. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Любимцев Ю. Н.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/tseli-i-sposoby-organizatsii-afinskogo-morskogo-soyuza-chast-1 Цели и способы организации афинского морского союза. Часть 1] // Вестник Костромского государственного университета. — 2017. — № 3. — с. 9—10. — ISSN 1998-0817.</ref> Плутархтың баяндауынша, Перикл бұл туралы былай деген: «''Афиналықтар одақтастарға ақшаның есебін беруге міндетті емес, өйткені олар оларды қорғап, варварларды тежеп отыр, ал одақтастар жылқы да, кеме де, гоплит те бермей, тек ақша төлейді; ал ақша оны бергенге емес, оны алушыға тиесілі, егер ол оны алуға лайықты қызмет көрсетсе''».<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл 12. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> ==== Құрылыс бағдарламасы ==== Белгілі бір кезеңнен бастап Перикл Афинаны Элладаның ең ірі діни және мәдени орталығына айналдыруға ұмтылды. [[Каллий бейбіт келісімі]]не қол қойылып, 50 жылға созылған [[грек-парсы соғыстары]] аяқталғаннан кейін (б.з.д. 449 ж.), Плутархтың айтуынша, «Перикл барлық эллиндерге, олар қай жерде өмір сүрсе де — Еуропада немесе Азияда, кішігірім қалаларда болсын, үлкен қалаларда болсын, Афинаға өкілдерін жіберіп, олармен варварлар өртеген храмдар, эллиндердің құдайларға берген анты бойынша шалу керек болған құрбандықтар, барлығы үшін теңізде қауіпсіз жүзу мәселесі және бейбітшілік туралы кеңес өткізу туралы ұсыныс жасады».<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 17. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Осылайша, Перикл жалпыэллиндік конгресс шақырып, онда соғыстан кейінгі тәртіпті (негізінен діни сипаттағы мәселелерді) талқылауды ұсынды.<ref name=":16">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 306—307. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Егер бұл идея жүзеге асса, Афина Грекияның басты діни орталығы болып, Дельфиді көлеңкеде қалдырар еді. Алайда, Спарта және оның ықпалындағы Пелопоннес одағының басқа мүшелері өз өкілдерін жіберуден бас тартты. Нәтижесінде, конгресс өтпей қалды.<ref name=":16" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 137—138.</ref> [[File:Akropolis by Leo von Klenze.jpg|thumb|300px|[[Лео фон Кленце]]нің «''Афинадағы Акрополь''» атты суреті (1846)]] Бұл сәтсіздік Афинаның пайдасына шешілді: олар өздерін грек бірлігінің жақтаушысы ретінде көрсетті, бірақ енді өз мүдделерін ашық түрде жүзеге асыра алатын болды. Эллин храмдары бойынша кеңес өткізу мүмкін болмағандықтан, Перикл б.з.д. 447 жылы Афинадағы храмдарды қалпына келтіруді басқа полистермен келіспей-ақ бастауға ұсыныс жасады. Бұл бастама қолдау тауып, ауқымды құрылыс жұмыстары басталды. Құрылысқа Перикл өзі жетекшілік етіп, барлық егжей-тегжейіне жеке араласты<ref name=":17">''Бузескул В. П.'' Перикл: Личность, деятельность, значение. — 2-е. — <abbr>М.</abbr>: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2009. — с. 71. — ISBN 978-5-397-00534-0.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 140.</ref>, ал бас сәулетші [[Фидий]] болды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 307. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Құрылыс бірыңғай жоспар бойынша жүргізілді, оның негізінде Афина полисінің қамқоршысы – құдайы [[Афина Паллада|Афинаны]] дәріптеу ойы жатты. Акропольдің батыс кіреберісінде [[Мнесикл]]дің басшылығымен [[Пропилеи]] – мәрмәрдан салынған бағаналы галерея тұрғызылды. Ол Акропольдің шыңына апаратын жолды безендіріп, оның жоғарғы жағында жеңіс құдайы [[Ника]]ға арналған шағын ғибадатхана орналасқан еді. Алаңның орталығында Фидий жасаған Афина Промахос (Қорғаушы) атты алып қола мүсін тұрғызылды. Бұл мүсін туралы теңізшілер [[Суний]] (Аттиканың оңтүстік-шығыс нүктесі) маңынан жүзіп өткенде, құдайдың дулығасының айдары мен найзасының ұшы көрінеді деп айтқан. Акропольдің оңтүстік бөлігінде сәулетшілер [[Калликрат]] пен [[Иктин]] Афина Парфенос (Бикеш) ғибадатханасын салды, ол [[Парфенон]] деген атаумен белгілі болды. Фидий шәкірттерімен бірге ғибадатхана қабырғаларын [[Панафиней]] шеруін бейнелейтін [[фриз]]дермен безендіріп, піл сүйегі мен алтыннан Афина құдайының мүсінін қашап жасады.<ref>''Бузескул В. П.'' Перикл: Личность, деятельность, значение. — 2-е. — <abbr>М.</abbr>: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2009. — с. 69—70. — ISBN 978-5-397-00534-0.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 308. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 139—140.</ref> Акропольдегі тағы бір маңызды құрылыс – [[Эрехтейон]] болды. Бұл полистің басты киелі орындары, соның ішінде [[Палладиум]] сақталған шағын ғибадатхана еді. Акропольдің оңтүстігінде музыкалық байқауларға арналған Одеон салынды, оның ағаштан жасалған шатыры дулыға тәрізді болған, сондықтан халық арасында оны "Периклдың дулығасы" деп атаған. Жақын маңда [[Дионис]] театры, ал Агораның жанында ұсталық өнер құдайына арналған [[Гефест ғибадатханасы|Гефестейон]] ғибадатханасы бой көтерді. Сондай-ақ, [[Элефсин]]де<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 141—142.</ref> және [[Рамнунт]]те жаңа храмдар салынды. Бұл құрылыс бағдарламасы V ғасырдың соңына дейін толық аяқталған жоқ, бірақ Перикл өзінің көзі тірісінде 432 жылы Парфенон мен Пропилеидің құрылысы аяқталғаның көре алды.<ref name=":17" /><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — 383 с. — ISBN 978-5-02-036984-9. с. 307—309.</ref> Перикл бастаған құрылыс жұмыстары маңызды салдарға алып келді. Афина «өлшемі жағынан аса зор, сұлулығы жағынан теңдесі жоқ ғимараттардың»<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 13. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> арқасында түбегейлі өзгеріп, Грекияның бейресми астанасына айналды, «Элладаның Элладасы»<ref>''Бузескул В. П.'' Перикл: Личность, деятельность, значение. — 2-е. — <abbr>М.</abbr>: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2009. — с. 72. — ISBN 978-5-397-00534-0.</ref> деп атанды. Жергілікті кедей халық тұрақты жұмыс тауып, жақсы табыс табуға мүмкіндік алды; Плутархтың айтуынша, Перикл бұл құрылыс жұмыстарын, соның ішінде, ең кедей азаматтар арасында мемлекеттік қаржыны бөлу мақсатында қолға алған.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 12. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Бузескул В. П.'' Перикл: Личность, деятельность, значение. — 2-е. — <abbr>М.</abbr>: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2009. — с. 68—69. — ISBN 978-5-397-00534-0.</ref> Нәтижесінде демократиялық биліктің әлеуметтік негізі нығайып, Периклдың танымалдығы арта түсті.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 310—311. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> ==== Фукидидпен күрес ==== Кимон қайтыс болғаннан кейін, б.з.д. 450 жылы ақсүйектер тобының басшысы оның күйеу баласы, [[Фукидид (Мелесийдің ұлы)|Мелесийдің ұлы Фукидид]] болды. Екі «партия» арасындағы күрестің жаңа кезеңі басталды, бұл ретте Фукидид тек ақсүйектерге сүйенді (И. Е. Суриков тіпті аристократиялық [[гетерия]]ның құрылғаны туралы жазады<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 301. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>), ал Перикл демосқа ықпалын пайдаланып, бүкіл полистің мүдделерін білдіруге ұмтылды. Кейбір пікірлерге сәйкес, Плутархтың Периклдың жаңа саяси стилі туралы әңгімесі дәл осы кезеңге, б.з.д. 440-жылдарға қатысты болуы мүмкін.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 301—303. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Перикл «өзінің өмір салтын түбегейлі өзгертті... Қалада оны тек бір жолмен – алаңға және Кеңеске баратын кезде ғана көретін. Ол қонаққа барудан және кез келген достық қарым-қатынастардан бас тартты, сондықтан ұзақ саяси қызметінде ешбір досының дастарханында болмаған; тек туысы Эвриптолем үйленгенде, тойда қонақасы жасағанға дейін болып, одан кейін бірден кетіп қалды».<ref name=":5" /> Перикл ақсүйек туыстарымен қарым-қатынасын ашық түрде үзді, барлық азаматтардан алыстады, ал оның достары [[метек]]тер [[Анаксагор]], [[Протагор]], [[Геродот]] және басқалар болды. Енді ол өзін тек қоғамдық тұлға ретінде танытып, ешбір жағдайда заңдылық пен мемлекеттің мүдделерін достық немесе туыстық байланыстар үшін құрбан етпейтінін көрсетті.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 302—303. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Екі «партия» арасында ішкі және сыртқы саясаттағы түрлі мәселелерге байланысты жиі қақтығыстар болып тұрды. Мысалы, Фукидид пен оның жақтастары Акропольдегі ауқымды құрылысқа қатаң қарсы шығып, оны одақтастардан әскери қажеттіліктер үшін жиналған қаражатты орынсыз және мақсатсыз пайдалану деп санады. Олар теңіз одағы мүшелерін пайдалану шектен шыққан деп есептеді.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 155.</ref> Алайда, Перикл әлдеқайда ықпалды болды және ақсүйектер тобы, әдетте, оның саяси бағытына кедергі жасай алмады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — 383 с. — ISBN 978-5-02-036984-9. с. 311; 313.</ref> Бұл саяси қақтығыстардың бірі [[Фурий (қала)|Фурий]] отарының негізін қалаумен байланысты болды. Бұл қала [[Ұлы Грекия]] аймағында, бұрын [[Кротоне|кротондықтар]] қиратқан [[Сибарис]] қаласының жанында орналасқан еді. Перикл бұл қаланы Афинаның Батыстағы экспансиясын күшейтетін әскери және саяси қорғаныс бекетіне айналдыруды көздеді. Ал оның қарсыласы Фукидид, керісінше, Фурийді панэллиндік отары ретінде дамытып, әртүрлі грек полистерінен шыққан қоныстанушылардың тең құқыққа ие болуын қамтамасыз етуге тырысты.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 323. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Шамамен б.з.д. 446 жылы Афина сибариттерге көмекке 10 әскери кемеден тұратын флот жіберді. Оны [[Лампон]] мен [[Ксенокрит]], Периклдің жақтастары басқарды. Бұл Периклдің кезекті саяси жеңісі болуы тиіс еді. Алайда, күтпеген өзгеріс орын алды: Афина өздері Пелопоннес пен басқа аймақтардағы гректерді де жаңа колонияға қоныстануға шақырды. Нәтижесінде, Фурий Афинаға толық бағынатын қала болмады. Ол панэллиндік отарға айналды, ал афиналықтар тек он филаның біреуін – Афинияны ғана бақылауда ұстады. Осылайша, Периклдің Италиядағы Афина қорғаныс бекетін құру жоспары сәтсіздікке ұшырады.<ref>''Владимирская О. Ю.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=25297793& Демократия Перикла и олигархия Фукидида, сына Мелесия: идеи против политических технологий] // МНЕМОН: Исследования и публикации по истории античного мира. — 2015. — Т. 15, № 15. — с. 71—72.</ref><ref>''Владимирская О. Ю.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=29023095& Колония Фурии: панэллинство или инструмент афинской экспансии?] // Научный диалог: вопросы философии, социологии, истории, политологии. — 2017. — С. 33—35.</ref> Фурий қаласының тағдырындағы бұл өзгеріс Афинадағы Фукидидтің уақытша күшеюінің нәтижесі болды деген болжам бар:б.з.д. 444 немесе 443 жылы Перикл стратег ретінде қайта сайланбады, ал Фукидид қысқа мерзімге билікке келіп, Фурийді панэллиндік отарға айналдыруға үлгерді.<ref>''Wade-Gery H. T.'' [https://www.jstor.org/stable/625987?seq=1 Thucydides the Son of Melesias: A Study of Periklean Policy] // The Journal of Hellenic Studies. — 1932. — Vol. 52. — Iss. 2. — p. 214.</ref> Алайда көп ұзамай, б.з.д.444 немесе 443 жылы (баламалы даталар – б.з.д.445, 442, 438–436 жж.<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 139—141. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref>), Перикл жағдайды ыңғайлы деп санап, остракизмді (саяси қарсыласын жер аудару үшін өткізілетін дауыс беру) бастады. Бұл оның өзі үшін де қауіпті қадам еді, өйткені оны да қуғындау қаупі болған, бірақ сайлау нәтижесінде ең көп дауыс жинаған Фукидид болып, ол Афинадан қуылды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 314—315. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 157.</ref> Фукидидтің остракизмі Периклдің сөзсіз жеңісі және оның саяси мансабындағы бетбұрыс кезеңі болды. Осыдан кейін ол Афинада ешқандай қарсыластарсыз толық билікке ие болды. Оның билігі ұзақ уақыт бойы еш қауіпке ұшырамады: Фукидидтің жақтастары реваншқа дайын болса да, өздерінің әлсіздігін сезініп, ешқандай әрекетке бармады.<ref name=":35">''Владимирская О. Ю.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=25297793& Демократия Перикла и олигархия Фукидида, сына Мелесия: идеи против политических технологий] // МНЕМОН: Исследования и публикации по истории античного мира. — 2015. — Т. 15, № 15. — с. 73.</ref> === Афина басшылығы кезеңі === ==== Перикл билігі ==== Плутархтың айтуы бойынша, «Фукидидтің құлдырауы мен оның остракизммен жер аударылуынан кейін... [Перикл] стратег лауазымы қызмет бір жылға берілсе де, кемінде он бес жыл үзіліссіз, жалғыз билікке ие болды»<ref name=":19">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 16. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref>. Бұл сөздерді зерттеушілер бірінен соң бірі жалғасқан 15 стратегияның көрсеткіші ретінде түсіндіреді<ref>''Wade-Gery H. T.'' [https://www.jstor.org/stable/625987?seq=1 Thucydides the Son of Melesias: A Study of Periklean Policy] // The Journal of Hellenic Studies. — 1932. — Vol. 52. — Iss. 2. — p. 206.</ref><ref name="ReferenceA">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 115.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref name=":20">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 316. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 164.</ref>: Перикл, шамасы, б.з.д. 431 жылға дейін жыл сайын қайта сайланып отырған<ref>''Стрелков А. В.'' [https://old.bigenc.ru/world_history/text/2331306? Перикл] // Большая российская энциклопедия. — 2004.</ref>. Осы уақыт ішінде ол Афинадағы сөзсіз көшбасшы болды, тарихшы [[Эдуард Мейер]]дің сөзімен айтқанда, «партия басшысынан мемлекет билеушісіне» айналды.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 163.</ref> Алайда ресми түрде Перикл жыл сайын сайланатын магистраттардың бірі, құрамында 10 адам бар коллегия мүшесі ғана болды және ешқандай төтенше өкілеттіктерге ие болмады.<ref name=":20" /> Афинадағы стратег бір мезгілде мемлекеттік қызметші де, әскери қолбасшы да болды. Әдетте, ол бір жыл бойы белгілі бір міндетті орындады және белгілі бір еркіндікке ие болды, бірақ кейіннен өз әрекеттері туралы толық есеп беруі керек еді. Стратег лауазымы, көптеген басқа қызметтерден айырмашылығы, белгілі бір қабілеттерді талап ететіндіктен, қайта сайлауға шектеу қойылмады<ref name="ReferenceA"/><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 269. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> (мысалы, бір ғасырдан кейін өмір сүрген [[Фокион]] бұл лауазымды 45 рет атқарғаны белгілі). Стратег ерекше мәртебеге ие болмады: оны халық жиналысы жыл аяқталғанға дейін қызметінен босата алатын, сотқа бере алатын және тіпті өлім жазасына кесетін. Мұның бәрі Периклдің ықпалы оның жеке беделіне ғана негізделгенін білдіреді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 316—317. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Дереккөздерде Периклдің билігінің шарықтау шегінде болған кезеңінде де оның жағдайының оңай болмағандығын дәлелдейтін көптеген айғақтар бар. Саясаткерге өзінің беделінің мінсіздігіне үнемі қамқорлық жасауға, «жалпы простат» – яғни бүкіл қауымның, ал жекелеген азаматтар тобының емес, мүдделерінің өкілі ретіндегі бейресми мәртебесін сақтауға тырысуға тура келді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 319. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Жиналыс арқылы өз бастамаларының кез келгенін өткізе алу мүмкіндігіне ие бола отырып, Перикл қарсыластарының (саяси оппозицияның, комедиографтардың, демостың қарапайым өкілдерінің) шабуылдарына төзуге, кез келген соққыны тойтаруға, қажетті рәсімдерді орындауға әрдайым дайын болуға мәжбүр болды. Ол 10 жылдан астам билікті ұстап тұруға қатаң өзін-өзі бақылау, саяси есеп пен шыдамдылықтың арқасында<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 164—166.</ref>, сондай-ақ Афинаның сыртқы жетістіктері арқылы қол жеткізді, олар отандастарының көзінде оның есімімен байланысты болды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 318—319. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Комедиограф [[Телеклид]]тің айтуынша, афиналықтар Периклге:<blockquote>"Барлық қалалардан алынатын алымды тапсырды; ол кез келген қаланы бағындыра да, босатып қоя да алатын, Оны берік дуалмен қоршап, қайтадан ол дуалдарды құлата алатын. Оның қолында бәрі болды: одақтар да, билік те, күш те, бейбітшілік те, байлық та."<ref name=":19" /></blockquote>Бұл жерде бір адамның билігі тек Афина полисінде ғана емес, біртіндеп алпауыт мемлекетке айналған теңіз одағында да болғаны айтылып отыр. Егер Перикл дәуірінде Аттиканы шамамен 400 мың адам мекендеген болса (оның ішінде тек 40–50 мың ғана толыққанды азаматтар, ал 100–150 мың – олардың отбасы мүшелері болған<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 274. — ISBN 5-89173-171-1.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 262—263. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 113.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>), онда Афина архесінің құрамындағы шамамен 200 қауымдастықтың аумағында 10–15 миллион адам өмір сүрді.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 273—274. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Афиналықтар одақтың басқа мүшелерінен форос түрінде орасан зор қаражат жинады: кейбір деректерге сәйкес, бұл алымдар Пелопоннес соғысының басында 460 таланттан 600 талантқа дейін өсті.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 57—58.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 343. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Бұл қаражат үлкен әскери флотты ұстауға, демократиялық режимді қаржыландыруға және ауқымды құрылыстар жүргізуге жұмсалды. Одақтастарына қатысты афиналықтар барған сайын қатаң саясат жүргізіп, оларды біртіндеп өздерінің бағыныштысына айналдырып, көтерілістерді басып отырды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 83—85.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 274—275. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Мәселен, Перикл б.з.д. 446 жылы Эвбеяны қайтадан бағындырды.<ref name=":18" /> Афинаның одақтас жерлердегі ықпалын нығайтудың бір әдісі клерухияларды ([[клерухия]] – жаңа полиске айналмай, метрополиямен байланысын сақтап қалған отар) құру болды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 84. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 311. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Плутархтың айтуынша, Перикл әртүрлі уақытта [[Галлиполи түбегі|Фракия Херсонесіне]]<ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra (нем.). — s. 330. München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> мың клерух (қоныстанушы), [[Наксос]] аралына 500, [[Андрос]]қа 250, [[Бисалтия]]ға тағы мың клерух жіберді, олардың бұл жерде [[Струма (өзен)|Стримондағы]] [[Берга (Бисалтия)|Берга]] қонысын құрғаны айтылады.<ref name=":21">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 11. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Борза Ю.'' История античной Македонии (до Александра Великого) / пер. с англ. М. М. Холода при участии А. Бодрова, О. и В. Иванцовых, 3. Барзах; научная ред. и вступ. статья М. М. Холода; приложения М. М. Холода, Э. Д. Фролова и Ю. Н. Кузьмина. — <abbr>СПб.</abbr>: Нестор-История, 2013. — с. 180—181. — ISBN 978-5-44690-015-2.</ref> Бұл саясат арқылы Перикл "қалада бос жүрген және тыныштықты бұзатын тобырдан құтылуды, кедейлерге көмек көрсетуді, сондай-ақ одақтастарын қорқынышта ұстап, оларды қадағалап отыруды, осылайша бүліктердің алдын алуды көздеген".<ref name=":21" /> ==== Самос соғысы ==== {{Main|Самос соғысы}} Афина тарихындағы және Периклдің өмірбаянындағы маңызды оқиғалардың бірі [[Самос соғысы]] болды. Б.з.д. 441 жылы Афина теңіз одағына кіретін екі полис – [[Милет]] пен [[Самос]] арасындағы қақтығыс басталды. Милет тұрғындары жеңіліске ұшырап, Афинадан көмек сұрады. Афина бұл жағдайға тез араласты, өйткені олар бай және күшті Самостың кең автономиясын шектеудің мүмкіндігін көрді: Самос үлкен флотқа ие болды, форос төлемейтін және өз алдына тәуелсіз сыртқы саясат жүргізетін.<ref name=":22">''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 160.</ref> Бұдан бөлек, Милет пен Самос арасындағы соғыстың өзі Афина теңіз одағының шарттары мен антын бұзу деп танылуы мүмкін еді.<ref name=":23">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 191.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Плутархтың айтуынша, бұл соғысты бастауға Периклдің сүйіктісі – Милетте туған [[Аспасия]] кінәлі болды. Ол "бірінші азаматты" өзінің туған қаласына көмек көрсетуге көндірген" деген пікір бар.<ref name=":24">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 25./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 326—327. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Самостікілер Афинаның арағайындығынан бас тартты, бұл соғыстың басталуына ресми себеп болды.<ref name=":22" /><ref name=":23" /><ref>''Бузескул В. П.'' История афинской демократии / Вступ. ст. Э. Д. Фролова; науч. редакция текста Э. Д. Фролова, Μ. М. Холода. — <abbr>СПб.</abbr>: ИЦ «Гуманитарная Академия», 2003. — с. 230. — ISBN 5-93762-021-6.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 182.</ref> Б.з.д. 441 жылдың жазы – Периклдің басқаруымен 40 афиналық кеме Самосқа барып, ешқандай шайқассыз қаланы басып алды.<ref name=":25">''Fornara C. W., Lewis D. M.'' [https://www.jstor.org/stable/630628 On the Chronology of the Samian War] // The Journal of Hellenic Studies. — The Society for the Promotion of Hellenic Studies, 1979. — Vol. 99. — p. 13.</ref> Афиналықтар олигархтарды биліктен шеттетіп<ref>''Белох К. Ю.'' Греческая история: в 2 т. / пер. с нем. М. О. Гершензона; под ред. и со вступ. ст. Ю. И. Семёнова. — 3-е. — <abbr>М.</abbr>: Государственная публичная историческая библиотека России, 2009. — Т. l: Кончая софистическим движением и Пелопоннесской войной. — с. 357—358. — ISBN 978-5-85209-214-4.</ref><ref>''Диодор Сицилийский.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm Историческая библиотека] XII, 27, 2./ Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref><ref name=":22" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 183.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 191—192.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>, демократиялық басқаруды орнатты, Самос тұрғындарынан кепіл ретінде адамдарды алып, оларды [[Лемнос]]қа жіберді, алым-салық салды, содан кейін кері оралды.<ref>''Фукидид.'' История. I, 115, 2. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref> Плутархтың айтуынша, Периклге осы жорық кезінде парсылар (қаланы оларға беру үшін), самиліктер (олардың қаласында демократияны енгізбеу үшін) және кепілге алынғандар (оларды үйлерінде қалдыру үшін) сәтсіз пара беруге тырысты.<ref name=":24" /> Бұл оқиғалар қақтығыстың тек басы ғана болды. Аралдан қуылған ақсүйектер [[Лидия]]ның парсы сатрапы [[Писсуфн]]ның қолдауына ие болып<ref>''Фукидид.'' История. I, 115, 4.— <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref>''Диодор Сицилийский.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm Историческая библиотека] XII, 27, 3./ Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref><ref name=":24" />, Самосқа қайта оралып, жергілікті халықтың көпшілігінің көмегімен демократияны құлатты. Бұдан кейін олар [[Византий]]мен одақ құрып, Спартаға көмек сұрап елшілік жіберді; мүмкін, Самос [[Лесбос]]тағы [[Митилена]] қаласымен де келіссөздер жүргізген шығар. Осылайша, Спарта, Парсы және Эгей теңізіндегі бірнеше көтерілісші полистерден құралған кең ауқымды антиафиналық коалиция пайда болу қаупі туды. Осы себепті Самосқа 440 жылы б.з.д. барлық 10 стратегтың басқаруындағы қуатты афиналық флот жіберілді, олардың басында Перикл тұрды.<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 161.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 183—184.</ref> Б.з.д. 440 жылдың мамыр айының басында<ref name=":25" /> болған теңіз шайқасында афиналықтар жеңіске жетіп, содан кейін Самосты қоршауға алды. Алайда, көп ұзамай Периклге парсы флотының көмекке келе жатқаны туралы хабар жетті. Осыған байланысты ол 60 триермен қарсы бағытта шығып, оларды Самостан мүмкіндігінше алыста ұстап тұруға тырысты. Осы сәтті пайдаланған Самос қорғаушылары қарсы шабуыл жасап, теңіз қоршауын бұзып өтіп, ұзаққа созылатын қорғаныс үшін қажетті қорларын толықтырды.<ref name=":26">''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 162.</ref><ref name=":27">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 192.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Плутарх бұл жағдайды Периклдің үлкен қателігі деп санаса<ref name=":24" />, қазіргі заманғы тарихшылар бұған келіспейді. Ахеменидтермен соғысу қаупі жоғары болған, ал олардың Эгей теңізінде пайда болуы Афина одағының бірнеше полисінде көтерілістерді қоздыруы мүмкін еді. Сондықтан Перикл жауды алыс шекарада күтіп алуға мәжбүр болды.<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 161—162.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008.s. 186.</ref> Тарихшы С. Эдди парсы флоты [[Каллий бейбіт келісімі]] белгілеген шекара сызығы бойынша демонстрациялық жүзу жасады деп болжайды. Сонымен қатар, Писсуфн шынымен соғысқа дайындалып жатты, бірақ оған ұлы патша [[Артаксеркс I|Артаксеркс I-нің]] бұйрығы ғана кедергі келтірді. Периклдің Самостың көтерілісі кезінде Парсы қаупі туралы ақпаратты саналы түрде таратқаны да жоққа шығарылмайды.<ref>''Рунг Э. В.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/rung_greziya_i_akhemenidskaya_derzhava/index.htm Греция и Ахеменидская держава: История дипломатических отношений в VI — IV вв. до н. э..] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251007111223/http://www.sno.pro1.ru/lib/rung_greziya_i_akhemenidskaya_derzhava/index.htm |date=2025-10-07 }} — <abbr>СПб.</abbr>: Факультет филологии и искусств СПбГУ; Нестор-История, 2008. — с. 176—177. — (Историческая библиотека). — ISBN 978-5-98187-292-1.</ref><ref>''Рунг Э. В.'' [http://centant.spbu.ru/centrum/publik/kafsbor/mnemon/2011/05.pdf Писсуфн и Афины: перипетии взаимоотношений // МНЕМОН. Исследования и публикации по истории античного мира] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220301200032/http://centant.spbu.ru/centrum/publik/kafsbor/mnemon/2011/05.pdf |date=2022-03-01 }} / Под редакцией профессора Э.Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>, 2011. — Вып. 10. — с. 60—63.</ref> Перикл парсы қаупінің шын мәнінде жоқтығына көз жеткізіп, Самоста болған оқиғалар туралы хабар алған соң, дереу кері оралды. Ол қайтадан самос флотын талқандап, қаланы қоршауға алды. Қоршау тоғыз айға созылды.<ref name=":26" /><ref name=":56">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 327. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Плутарх пен Диодор Сицилиялық бұл шайқаста қоршау машиналардың қолданылғанын жазады. Олар сол кезде жаңа технология болып саналған, ал кейбір деректерге сүйенсек, Афина лагерінде бұл машиналарды ойлап тапқан [[Артемон Клазомендік|Клазомендік Артемон]] болған.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 27. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref name=":28">''Диодор Сицилийский.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm Историческая библиотека] XII, 28, 3./ Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref> Алайда, заманауи тарихшылар бұл дерекке күмәнмен қарайды.<ref>''Фукидид.'' История. I, 117, прим. 4.— <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref> Б.з.д. 439 жылдың басында<ref>''Fornara C. W., Lewis D. M.'' [https://www.jstor.org/stable/630628 On the Chronology of the Samian War] // The Journal of Hellenic Studies. — The Society for the Promotion of Hellenic Studies, 1979. — Vol. 99. — p. 14.</ref> самостықтар порттан қашып шығуға сәтсіз әрекет жасады, үмітін үзіп, берілуге мәжбүр болды.<ref>''Фукидид.'' История. I, 117. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008.s. 186—187.</ref> Балама нұсқа бойынша, афиналықтар қаланың қабырғаларын қиратып, оны күшпен басып алған.<ref name=":28" /> Сол шамада Византия да Афинаның бақылауына өтті.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 187.</ref><ref name=":31">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 329. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Пелопоннес одағы самостықтарға көмектесуден бас тартты<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 185—186.</ref>, ал басқа Эгей аралдарының полистері көтеріліске шығуға ниет білдірмеді. Осылайша, Самостың құлауы соғыстың аяқталуына әкелді.<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 161—162; 164.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 193.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Плутарх [[Дурид Самостік|Самостік Дуридке]] сілтеме жасай отырып, Периклдің жеңілгендерге қатыгездік танытқанын баяндайды: тұтқындар таңбаланған, ал самостық қолбасшыларды 10 күн бойы «тақтайларға таңып ұстаған», содан кейін өлтіріп, жерлемей тастап кетті.<ref name=":29">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 28./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Алайда, Дурид кейінгі кезеңде өмір сүрді және көбінесе риторикалық бағыттағы тарихшы болған, сондықтан өзінің туған аралына қатысты бейтарап болмағаны мүмкін. Сол себепті оның мәліметтері сенімсіз деп есептеледі. Дегенмен, Самос полисі қатал жазаға тартылды: ол Афинаға бүкіл флотын тапсырды, жарна төледі, қаланың қорғаныс қабырғалары қиратылды, олигархтардың жер иеліктерінің бір бөлігі тәркіленді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 327—329. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref name=":27" /><ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 332—333. — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> Афинада қаза тапқандарға арналған жерлеу сөзінде, Перикл оларды құдайларға теңеді:<blockquote>«Біз құдайларды көзімізбен көрмейміз, ..., бірақ оларға көрсетілетін құрмет пен бізге беретін игіліктеріне қарап, олардың өлмейтінін түсінеміз; бұл қасиеттер отан үшін шайқаста қаза тапқандарға да тән».<ref name=":64">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 8./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' Афины на пути к демократии: VIII—V века до н. э.. — <abbr>М.</abbr>: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — с. 412. — (Монографии ВШЭ: Гуманитарные науки). — 500 экз. — ISBN 978-5-7598-2220-2.</ref></blockquote>Плутарх Периклге Кимонның әпкесі [[Эльпиника]] айтқан мысқылды сөздерді келтіреді. Ол:<blockquote>«Периклдің ерліктері шын мәнінде таңғажайып және гүл шоқтарын тағуға лайықты! Өйткені, ол «одақтас әрі туыстық» қаламен соғыста көптеген лайықты азаматтарды қырды» – дейді.</blockquote>Бұл сөзге «бірінші азамат» Перикл [[Архилох]]тың сөзін келтіріп, жауап қатты:<blockquote>«Кәрі әйелдің мирра жағуы жараспайтын нәрсе» (яғни, Эльпиникенің мемлекеттік істерге араласуы орынсыз, өйткені кәрі әйелдің парфюм қолдануы да ерсі болар еді).<ref name=":29" /></blockquote>Периклдің өзі, [[Ион Хиостік|Хиостік Ионның]] айтуынша, Самосқа қарсы жеңісімен ерекше мақтанған. Ол былай деген:<blockquote>«[[Агамемнон]] [[Троя|варварлар қаласын]] 10 жылда бағындырды, ал мен болсам ең мықты [[Иония|иондықтарды]] 9 айда бағындырдым».<ref name=":29" /><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 195.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref></blockquote> ==== Экспансионистік саясат. Понт жорығы ==== {{Main|Периклдің Понт жорығы}} Периклдің басқаруымен Афина әртүрлі бағытта экспансия жүргізді. Батыста [[Сицилия]] мен Оңтүстік Италиядағы ықпалын күшейтуге ұмтылды. Б.з.д. 450-жылдары афиналықтар алдымен [[Сегеста|Эгестамен]] одақ құрды<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 75—76.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>, кейін [[Реджо-ди-Калабрия|Регий]], [[Леонтин]], мүмкін, [[Метапонт]] және [[Кампания (Италия)|Кампаниядағы]] [[Неаполь]]мен одақ жасасты. Бұл саясат іс жүзінде б.з.д. 446 жылғы Отыз жылдық бейбітшілік шарттарын бұзды, өйткені бұл аймақ Спартаның басты одақтасы [[Коринф]]тың ықпал ету аймағына жататын; афиналық бәсекелестік коринфтіктердің мүдделеріне қайшы келді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 324—326. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Фурийдің панэллиндік отар ретінде іргетасының қалануы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Афина аймақтағы экспансиясын уақытша тоқтатты<ref name=":31" />, алайда Периклдің өмір сүрген кезеңінде Фурийде проафиналық «партия» әлі де айтарлықтай күшті болды.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 176—177.</ref> Афинаның басты мүдделерінің бірі Эгей теңізінің солтүстік жағалауы болды – бұл аймақ кемелік құрылысқа қажетті ормандарға және алтын мен күмісті қоса алғанда, бай металдарға бай, сондай-ақ Қара теңізге (Понт) апаратын жолда орналасқан. Бірқатар жергілікті қалалар Афина одағының бөлігі болды.<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 166.</ref> Бұл өңірдегі Афиналық одақтың мүдделері [[Ежелгі Македония|Македонияның]] мүдделерімен қайшы келді, сондықтан Перикл аймақта еркін отаршыландыру жүргізу үшін Македония патшасы [[Александр I (Македония патшасы)|Александрдың]] ұрпақтары [[Пердикка II|Пердикка]] мен [[Филипп (Александр I-нің ұлы)|Филипп]] арасындағы династиялық тартыстарға араласуға мәжбүр болды.<ref>''Шофман А. С.'' [http://annales.info/greece/makedon/mk_index.htm#1 История античной Македонии.] — Казань: Издательство Казанского университета, 1960. — Т. 1: Доэллинистическая Македония. — с. 131.</ref> Афина 430-жылдары аймақта екі колония – Брея мен [[Амфиполь]]ді құрды, олардың көмегімен [[Халкидики]]ні және стратегиялық маңызы бар [[Струма (өзен)|Стримон]] өзенінің өткелін бақылауда ұстау жоспарланды.<ref>''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 166—168.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 194.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>[[File:Panticapaeum.Prytaneion-1.jpg|right|thumb|[[Боспор патшалығы]]ның астанасы [[Пантикапей]]дің қирандылары]] Афина экспансиясының барысындағы маңызды оқиғаларының бірі Периклдің Понт жорығы болды. Бұл жорық туралы тек Плутарх мәлімет береді<ref name=":32">''Строкин В. Л.'' Перикл и боспорский «Гордиев узел» // Проблемы истории, филологии, культуры. — Москва—Магнитогорск, 2013. — Вып. 4. — с. 141.</ref>, алайда ғалымдар (сирек ерекшеліктерді қоспағанда) бұл жорықтың тарихи болғанын мойындайды. Болжам бойынша, Плутарх бұл ақпаратты сақталмаған [[Феопомп]] еңбектерінен алған.<ref>''Суриков И. Е.'' [http://vdi.igh.ru/system/articles/pdfs/000/001/841/original/ce4d079de39883c9d98bd978bd7d1900e8cc3845.pdf?1531147872 Историко-географические проблемы Понтийской экспедиции Перикла] // Вестник древней истории. — 1999. — Вып. 229, № 2. — с. 99—102.</ref> Қара теңіз аймағы афиналықтар үшін аса маңызды болды, өйткені ол Афинаға астық жеткізудің үш ықтимал көзі (Мысыр пен Ұлы Грекиядан бөлек) ретінде қарастырылды.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 276. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Афинаның халық саны күрт өскендіктен, сондай-ақ [[Мысырдағы жорық|Мысыр жорығының]] сәтсіздікке ұшырауы мен Периклдің Фурийдегі отаршыл саясатының сәтсіздігінен кейін, Қара теңіздің маңызы одан әрі артты. Сонымен қатар, Афина [[Эгей теңізі]]нен [[Қара теңіз]]ге апаратын сауда жолдарын бақылап тұрды, және бұл аймақта айтарлықтай бәсекелестері болмады. Б.з.д. 447 жылы Перикл [[Галлиполи түбегі|Фракиялық Херсонес]] аймағына 1000 афиналық отаршылдарды жіберіп, бұл жарты аралды [[фракиялықтар]]дың шабуылынан қорғау үшін бекіністер салдырды<ref name=":30" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 145—146.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 171.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>. Самос соғысы кезінде Афина Византияны бақылауына алды, ал сонымен бірге [[Босфор бұғазы|Фракиялық Боспорды]] да (Қара теңізге кіреберісті) өз иелігіне қаратты.<ref name=":31" /><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 171. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Понт жорығын ғалымдар көбіне б.з.д. 437 немесе 436 жылдарға жатқызады, бірақ кейбір зерттеушілер б.з.д. 435 жылды да ықтимал нұсқа ретінде қарастырады.<ref name=":33">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 330. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Бұл жорықты Периклдің өзі басқарды.<ref name=":34">''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 165.</ref> Афиналықтар [[Синоп]]қа және (болжам бойынша) [[Самсун|Амиске]] барды,<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 194—195. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> онда сәйкесінше [[клерухия]] мен [[Грек отыршылдығы|апойкия]] отарларын құрды.<ref name=":33" /> Синопта Перикл 13 кемені қалдырып, қуылған тиран [[Тимесилей]]ге қарсы күрес жүргізді.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 20. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Зерттеушілер арасында экспедицияның бағыты туралы бірыңғай пікір жоқ. Көпшілік ғалымдар афиналықтардың басты мақсаты аймақтағы ең ірі астық экспорттаушысы болған [[Боспор патшалығы]] екенін айтады.<ref name=":32" /> И. Суриковтың болжамы бойынша, Перикл Боспорға барар жолда Қара теңіздің батыс жағалауын бойлай жүзіп, Афина одағына [[Ольвия]], [[Созопол|Понттық Аполлония]] және басқа да қалаларды қосты. М. Высокийдің пікірінше, афиналықтар кері қайтар жолында Қара теңіздің шығыс жағалауын түгел жүзіп өтіп, бірнеше (ірі) отарлар құрды деп есептейді<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 332—333. — ISBN 978-5-02-036984-5.</ref>; В. Строкиннің нұсқасы бойынша, Перикл Боспорға ең қысқа жолмен жүзіп барғанымен, экспедиция барысында Кіші Азияның оңтүстік жағалауындағы көптеген полистерді Афина одағына қосты.<ref>''Строкин В. Л.'' Перикл и боспорский «Гордиев узел» // Проблемы истории, филологии, культуры. — Москва—Магнитогорск, 2013. — Вып. 4. — с. 147—149.</ref> Маршрут мәселесі экспедицияның нәтижелері жөніндегі пікірталастармен тығыз байланысты. Бірқатар зерттеушілер Афина флотының жетістіктеріне күмәнмен қараса, басқалары керісінше, оның кең ауқымды жетістіктерін мойындайды, ал кейбіреулері орта жолды ұстанады. Шындығында, Афина өз теңіз империясын (соның ішінде Қара теңіздің солтүстік жағалауындағы тірек бекеттерін) кеңейтіп, астық саудасын өз бақылауына алуы және Боспормен достық қарым-қатынас орнатуы мүмкін еді. Алайда, бұған қол жеткізу үшін бірнеше жорық қажет болған, ал олардың деректері бізге дейін жетпей қалуы ықтимал<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 333—334. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>. Экспедицияның басты нәтижесі – Эгей теңізін Афина одағының «ішкі теңізіне» айналдыруы мүмкін, бұл Афина билігін күшейтіп, оның ықпал ету аймағын кеңейткен қуатты мемлекет ретінде қалыптасуына ықпал етті.<ref name=":34" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 195—197.</ref> ==== Периклдің туыстарын қудалау ==== Б.з.д. 430-жылдардың соңында Периклге жақын бірқатар адамдардың үстінен сот ісі қозғалды. Бұл оқиғалар туралы бізге жеткен деректер үзінді және бір-біріне қайшы келеді. Дегенмен, оларды Периклдің қарсыластарының әрекеттерімен байланыстыруға болады. Олигархиялық топтар бұрын қуғынға ұшыраған [[Фукидид (Мелесийдің ұлы)|Фукидид]][[Фукидид (Мелесийдің ұлы)|тің]] (Периклдің саяси қарсыласы) Афинаға оралу мүмкіндігін пайдаланып<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 203.</ref>, Периклге тікелей соққы жасай алмағандықтан, оның жақын адамдарына қысым көрсетуді бастады. Бұл тәсіл Периклдің беделін түсіріп, оны оқшаулау мақсатын көздеген.<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 160. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref><ref name=":35" /><ref name=":36">''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 303. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Болжам бойынша<ref name=":35" />, сот процестерінің заңдық негізін [[Диопиф]]тің (олигархиялық топтарға жақын болған көріпкел) жарлығы қалаған. Бұл құжатты олигархиялық топтармен тығыз байланыста болған сәуегей Диопиф қабылдатқан. Жарлықтың мазмұны бойынша, «құдайларға сенбейтін немесе аспан құбылыстары туралы ілім тарататын» адамдар мемлекетке опасыздық жасағандар ретінде сотқа тартылуы тиіс еді.<ref name=":37">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 32./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Периклдің ұстазы, белгілі философ және жаратылыстанушы [[Анаксагор]] да айыпталғандардың бірі болды. Бұл оқиға туралы бірнеше түрлі нұсқа бар.<ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор: У истоков античной науки. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1972. — с. 227. — 6200 экз.</ref> Плутархтың айтуынша, Диопифтің жарлығы Анаксагорды тікелей нысанаға алған. Перикл ұстазы үшін алаңдап, оны сотқа дейін Афинадан кетуге көндірді.<ref name=":37" /> [[Сатир Перипатетик]]тің нұсқасына сәйкес, Анаксагор сырттай өлім жазасына кесілген. Оған тек діннен безушілік емес, «парсы мемлекетіне опасыздық» жасады деген айып тағылды. Айыптаушы ретінде Периклдің бұрынғы қарсыласы Фукидид аталады.<ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 335—336. — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> [[Сотион]]ның нұсқасы бойынша Анаксагор сотқа қатысып, оны Периклдің өзі қорғаған. Айыптаушы ретінде демократиялық қанаттың радикалды өкілі [[Клеон]] аталады. Клеон мен олигархтар арасында уақытша саяси одақ жасалған болуы мүмкін.<ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор: У истоков античной науки. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1972. — с. 228. — 6200 экз.</ref><ref name=":38">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 339. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Анаксагорға «Күн – құдай емес, жай ғана отты масса» деп сипаттағаны үшін «құдайға тіл тигізді» деген айып тағылды. Сот оны бес талант айыппұл төлеуге және Афинадан қуылуға үкім шығарды.<ref name=":39">''Владимирская О. Ю.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=25297793& Демократия Перикла и олигархия Фукидида, сына Мелесия: идеи против политических технологий] // МНЕМОН: Исследования и публикации по истории античного мира. — 2015. — Т. 15, № 15. — с. 74.</ref> Гермипптің нұсқасына сәйкес, Анаксагор өлім жазасына кесіліп, түрмеге қамалған. Бірақ Перикл халыққа жүгініп: ''«Менің өмірімде кінәрат бар ма?»'' деп сұраған. Халық теріс жауап бергенде, Перикл: ''«Бұл адам – менің ұстазым. Егер менің өмірімде айып жоқ болса, оның да кінәсі жоқ. Сондықтан оған сеніп, босатыңдар»'' – деп, Анаксагорды құтқарып қалды. Нәтижесінде Анаксагор азат етілді. Бұл оқиғалар Периклдің қарсыластарының оны әлсірету мақсатында жүргізген саяси қудалауларының бір бөлігі болды.<ref>''Диоген Лаэртский.'' О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов. II, 12—14./ Редактор тома и автор вступительной статьи А. Ф. Лосев. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1986.</ref><ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор: У истоков античной науки. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1972. — с. 228-230. — 6200 экз.</ref><ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1983. — с. 14. — (Мыслители прошлого).</ref><ref>''Shachermeyr F.'' Religionspolitik und Religiositat bei Perikles. — Wien, 1968. — S. 55—56.</ref> [[File:Aspasia_e_Pericle_-_Bartolomeo_Pinelli.jpeg|thumb|265px|Перикл мен [[Аспасия]]. [[Бартоломео Пинелли]]дің суреті]] Периклдің дұшпандары да оның сүйіктісі [[Аспасия]]ны да сотқа тартты, оған «дінсіздік» және жезөкшелер үйін басқару айыптары тағылды.<ref name=":39" /> Айыптаушы ретінде комедиограф [[Гермипп]] шықты, ал қорғаушы-простат рөлін Периклдің өзі атқарды (өйткені [[Метек|азаматтық құқықтары жоқ]] әйел Афина сотында өзін қорғай алмайтын еді). Плутархтың [[Сфеттік Эсхин]]ге сілтеме жасай отырып жеткізген мәліметтері бойынша, Перикл сот тыңдаулары кезінде «Аспасияға кешірім сұрап, ол үшін көп көз жасын төккен».<ref name=":37" /> [[Афиней]] Антисфенге сілтеме жасап, Перикл сүйіктісін қорғау кезінде «өз өмірі мен мүлкіне қауіп төнген кездегіден де көп жылаған» деп жазады<ref>''Афиней.'' [http://simposium.ru/ru/node/868 Пир мудрецов] XIII, 589 d—e. / Пер. Н. Т. Голинкевича. Комм. М. Г. Витковской, А. А. Григорьевой, Е. С. Иванюк, О. Л. Левинской, Б. М. Никольского, И. В. Рыбаковой. Отв. ред. М. Л. Гаспаров. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2003. — 656 с. — ISBN 5-02-011816-8.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 340. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Judeich W.'' [https://ru.wikisource.org/wiki/de:RE:Aspasia_1 Aspasia 1] kol. 1720. // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft : [нем.] / Georg Wissowa. — Stuttgart : J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung, 1896. — Bd. II, 2. — Kol. 1716—1721.</ref> Алайда тарихшылар бұл оқиғаның кейінгі дәуірде ойдан шығарылған аңыз болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.<ref>''Henry M. M.'' [https://books.google.com.ua/books?id=S6VS0TwiH74C&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Prisoner of History: Aspasia of Miletus and Her Biographical Tradition] p. 16. — New York; Oxford: Oxford University Press, 1995. — ISBN 0-19-508712-7.</ref> Тағы бір гипотеза бойынша, бұл іс шын мәнінде болған, бірақ Аспасияға қатысты соттағы айыптаулар Гермипптің комедияларында айтылған айыптармен араласып кеткен болуы мүмкін.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 65. — ISSN 2500-2171.</ref> Соққы Периклдің жақын серігі, атақты мүсінші [[Фидий]]ге де тиді. Оған тағылған айыптар Перикл үшін аса қауіпті болды.<ref name=":39" /> Фидийдің көмекшісі Менон мүсіншіні Парфенондағы Афина Деваның мүсініне арналған алтынның бір бөлігін ұрлады деп айыптады; бұл құрылыстың басты ұйымдастырушысы ретінде Перикл де жауапкершілікке тартылуы мүмкін еді. Алайда бұл айып дәлелденбеді. Бірақ оған тағы бір айып қосылды – Афина мүсінінің қалқанында Фидий өзін және Периклді бейнелеген. Нәтижесінде мүсінші түрмеге қамалды, онда белгісіз жағдайларда – не аурудан, не уланудан қайтыс болды.<ref name=":70">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 31. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref name=":36" /><ref name=":39" /><ref>''Мында Н. Б.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=13520865 Изображение Фидия на щите Афины Парфенос и героизация скульптора] // Преподаватель XXI век / Московский педагогический государственный университет. — 2009. — № 1—2. — С. 346—352. — ISSN 2073-9613.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 200.</ref> Мүмкін, қудалаудың тағы бір құрбаны [[Дамон]] – софист және музыка теоретигі болған шығар. Оны Афинадан остракизм арқылы жер аударылғаны туралы Аристотель<ref>''Аристотель.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1443001000 Афинская полития] 27, 4. / Перевод и примечания С. И. Радцига. — 2-е изд.. — <abbr>М.</abbr>: Государственное социально-экономическое издательство, 1937.</ref> (бұл дереккөзде қуғындалған адам «Дамонид» деп аталады), [[Плутарх]] (бірнеше рет)<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 4; Аристид, 1; Никий, 6./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> және [[Либаний]]<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 158—159. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref> жазады. Плутарх Аристида өмірбаянында нақтылай түседі: «Дамон, Периклдің ұстазы, отандастарына тым ақылды көрінгені үшін жер аударылды».<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Аристид, 1./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Ғалымдар осы мәліметтер негізінде Дамонның Периклге жақындығы оның қуғындалуының басты себебі болды деген қорытынды жасайды. Тарихшы [[Антони Эрик Раубичек|А. Раубичек]] бұл оқиғаны б.з.д. 430-жылдармен даталаған, бірақ басқа даталаулар да бар; кейбір антика зерттеушілері Дамонның остракизмі туралы әңгіме тарихи факт емес деп санайды.<ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 160—161, 340. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref> Барлық осы оқиғалар Периклдің билік жағдайының әлсірей бастағанын көрсетті. Демос бір адамның үздіксіз билігінен шаршай бастады, олигархтардың ықпалы күшейді, радикалды демократтар қатарынан жаңа қарсыластар пайда болды.<ref name=":36" /><ref name=":38" /> Плутархтың айтуынша, тіпті Периклдің өзін сотқа тартуға әрекет жасалды. Драконтидтің арнайы қабылданған [[псефисма]]сы бойынша, «бірінші азамат» билікте болған барлық жылдардағы қаржылық есебін ұсынуға тиіс еді, ал оның ісін соттайтын төрешілер дауыс беру үшін тастарды Құдай Ана алтарынан алатын болды (бұл – Периклдің арғы аталары Алкмеонидтердің кезінде дәл осы құрбандық үстелін арамдағанын еске салу үшін). Гагнон сот алқасының санын үш есе көбейтуді (500-ден 1500 адамға дейін)<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 200—201.</ref> және айыптаулар тізімін алдын ала жариялауды ұсынды: «ұрлық», «парақорлық», «лауазымдық қылмыс».<ref name=":37" /> Бұл соттың нақты өткен-өтпегені белгісіз.<ref>''Владимирская О. Ю.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=25297793& Демократия Перикла и олигархия Фукидида, сына Мелесия: идеи против политических технологий] // МНЕМОН: Исследования и публикации по истории античного мира. — 2015. — Т. 15, № 15. — с. 75—76.</ref> ==== Пелопоннес соғысы қарсаңында ==== Б.з.д. 431 жылы Афина одағы мен Пелопоннес одағы арасындағы соғыс басталды. Бұл қақтығыс бүкіл Элладаны шарпып, 27 жылға созылды. Диодор Сицилиялық пен Плутарх бұл соғыстың басталуында Периклдің басты рөл атқарғанын жазады.<ref name=":40">''Строгецкий В. М.'' Полис и империя в классической Греции: Учебное пособие. — <abbr>Н. Новгород</abbr>: НГПИ им. М. Горького, 1991. — с. 174.</ref> Олар оның «соттан қорқып, баяу лаулап тұрған соғыс отын тұтандырғанын, айыптаулардың сейіліп, қызғаныштың басылатынынан үміттенгенін; халық үлкен оқиғалар мен қауіптер кезінде отанын тек оған – құрметті әрі беделді азаматқа тапсырады деп сенгенін» айтады.<ref name=":37" /> Кейбір зерттеушілер бұл оқиғалардың [[Эфор]] мен бірқатар комедиографтарға негізделген нұсқасы шынайы болуы мүмкін деп есептейді: Перикл соғыстың басталуын саналы түрде жақындатып, өз ықпалын нығайтуға және саяси қарсыластарын бейтараптандыруға тырысқан болуы мүмкін.<ref name=":41">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 341. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 303—304. — ISBN 5-89173-171-1.</ref><ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 334. — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> Бірақ бұл пікірмен келіспейтін ғалымдар оны тым жасанды деп есептейді және тарихшы [[Фукидид|Олорұлы Фукидидке]] көбірек сенім артады.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 203—204.</ref> Ол екі жақты қақтығысқа итермелеген тоқтаусыз оқиғалар туралы жазды және соғыстың негізгі себебі ретінде Афинаның қуатының артуына пелопоннессиялықтардың реакциясын атады. Алайда, Периклдің келіссөздердегі өзінің ымырасыздығы мен «соғысқұмар табандылығы» соғыстың басталуын жеделдеткен болуы мүмкін.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 465—466.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Строгецкий В. М.'' Античная традиция о причинах Пелопоннесской войны и отношение к ней в современной западноевропейской историографии // Вестник древней истории. — 1984. — № 4. — с. 117.</ref> Үлкен соғысқа алғышарт болған үш оқиға б.з.д. 430-жылдардың екінші жартысында орын алды: Керкира мәселесі, Потидея қақтығысы және Мегара жарлығы.<ref name=":40" /> [[File:Aspasia_on_the_Pnyx_by_H.Holiday.jpg|thumb|265px|[[Аспасия]]ның [[Пникс]]тегі жайғасуы. [[Генри Холидей]]дің суреті]] Б.з.д. 433 жылы [[Ион теңізі]]ндегі аралдық полис [[Керкира]] өзінің метрополиясы Коринфпен [[Дуррес|Эпидамн]] үшін күресіп, Афинадан көмек сұрады. Коринф бұл одаққа қарсы шыққанымен, афиналықтар керкиряндармен қорғаныс келісімін жасады<ref>''Фукидид.'' История. I, 44, 1. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 335—336. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> және оларға көмекке эскадра жіберді. Сибот аралдары маңында болған [[Сибот аралдарындағы шайқас|шайқаста]] афиналықтар бұйрықты елемей, керкиряндарға көмектесіп, олардың жеңіске жетуіне ықпал етті.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 303—302. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Коринфтіктер мұны Отыз жылдық бейбітшілік келісімінің өрескел бұзылуы деп санады. Алайда олар уақытша шегініп, бұл қақтығыс бірден үлкен соғысқа ұласқан жоқ.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 466—468.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 207—213.</ref> Келесі оқиға Коринфтың тағы бір отары – [[Потидея]]мен байланысты. [[Халкидики]] түбегіндегі бұл стратегиялық маңызды қала Афина теңіз одағының мүшесі болғанымен, метрополиямен тығыз байланысын сақтап қалған. Афиналықтар коринфтік магистраттарды қуып жіберуді және қалалық бекіністердің бір бөлігін бұзуды талап еткенде, потидеяліктер көтеріліске шықты; оларды көршілес полистер мен Македония қолдады, ал Спарта егер Потидеяға шабуыл жасалса, Аттикаға әскер кіргізуге уәде берді. Афиналықтар қаланы [[Потидеянің қоршауға алынуы|қоршауға алды]] (б.з.д. 432 жыл).<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 213—214.</ref> Коринфтіктер Потидеяға еріктілер тобын жіберіп<ref name=":42">''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 302. — ISBN 5-89173-171-1.</ref><ref name=":43">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 336. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>, спарталықтарды араласуға шақырды, ал олар өз кезегінде афиналықтарға наразы барлық полистерге өкілдерін шағымдармен жіберуге ұсыныс жасады.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 468—470.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 334—335. — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> Шағымданушылар арасында Пелопоннес одағына кіретін, бірақ көршілес Афинамен экономикалық байланысы бар Мегараның елшілері де болды. Осы оқиғаларға дейін Перикл [[Мегара псефизмі|арнайы псефизм]] арқылы мегарлықтарға қатал санкциялар енгізіп, оларды Аттиканың және Афина одағының барлық қалаларының базарларына мен айлақтарына кіруге тыйым салды, бұл Мегара экономикасына айтарлықтай теріс әсер етті.<ref name=":43" /> Антикалық дереккөздердің көпшілігі бұл саясаткердің жеке себептері болғанын айтады. Ол не афиналықтардың назарын сыртқы саясатқа аударуға тырысқан, өйткені сол кезде оның достарына қарсы сот процестері жүріп жатқан<ref>''Диодор Сицилийский.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/diodoros/index.htm Историческая библиотека] XII, 38—39. / Перевод, статья, комментарии и указатель О. П. Цыбенко. — <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2000.</ref>, не Аспасияға ұнамды болғысы келді, не Плутархтың айтуынша, «мегарлықтарға қарсы әлдебір жасырын, жеке өшпенділік» танытқан.<ref name=":44">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 30./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Бұл мәселе бойынша тарихнамада бірнеше нұсқа бар. Кейбір антикатанушылар мегарлық оқиғаны екі одақ арасындағы сауда бәсекелестігінің көрінісі деп санайды (XX ғасырдың басында ұсынылған бұл гипотеза кейін сынға ұшырады); басқалары Перикл Мегараны Пелопоннес одағынан шығарып, қайтадан Афина одағына қосылуға мәжбүр еткісі келді деп есептейді; үшіншілері – Афинаның мақсаты пелопоннестіктерді теңіз флоты үшін қажетті тауарларсыз қалдыру болды деп пайымдайды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 470—471.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Шағымдар қаралғаннан кейін Спарта халық жиналысында пікірталас болды. Коринф іс жүзінде ультиматум қойды – егер Аттикаға әскер жіберу туралы шешім қабылданбаса, ол Пелопоннес одағынан шығатынын мәлімдеді.<ref>''Лурье С. Я.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf История Греции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250128160345/http://www.sno.pro1.ru/lib/lurie/lurie.pdf |date=2025-01-28 }} / Составитель, автор вступительной статьи Э. Д. Фролов. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство С.-Петербургского ун-та, 1993. — с. 394—395. — ISBN 5-288-00645-8.</ref> Нәтижесінде көпшілік соғысты бастауды қолдады.<ref>''Фукидид.'' История. I, 118. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref name=":42" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 217—218.</ref> Алайда, бұған дейін спартандықтар Афинаға әртүрлі талаптармен бірнеше елшілік жіберді; кейбір деректерге сәйкес, олар соғысты бастауға сенімді себеп іздеді<ref>''Гущин В. Р.'' [https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3641/2/issedon-01-06.pdf Архидам и начало Пелопоннесской войны] // Исседон — ΙΣΣΕΔΩΝ: Альманах по древней истории и культуре. — 2002. — Т. 1. — с. 55—56. — ISSN 1683-7037.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 219.</ref>, барлығын бейбіт жолмен шешуге тырысты<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 336—337. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> немесе соғыстың басталуын кешіктіруді орынды деп санады<ref>''Cawkwell G.'' [https://books.google.com.ua/books?id=ZgBWlQ61fpEC&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Thucydides and the Peloponnesian War] p. 44—45.— London; New York: Routledge, 1997. — ISBN 0-415-16430-3.</ref>. Бірінші елшілік «құдайға тіл тигізді» деп айыпталғандарды қуу талабын қойды, бұл сөзсіз Алкмеонидтер мен олардың ұрпағы Периклді меңзеді.<ref>''Фукидид.'' История. I, 126—127. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref name=":36" /><ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 336. — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> Афиналықтар бұл талапты қабылдамады. Кейінірек Спарта шынайы ұсыныстарға көшті – мегарлық псефизманы жою, Потидея қоршауын тоқтату, Керкирамен одақты үзу және Эгинеге автономия беру.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 472—473.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Бұл тармақтардың ішінде бастысы мегарлық санкцияларға қатысты болды: Фукидидтің айтуынша, спартандықтар «егер афиналықтар мегарлықтарға қатысты жарлықты жойса, соғыс болмайды» деп мәлімдеді. Алайда, Перикл ешқандай ымыраға келуге қарсы болды, өйткені оларды пайдасыз деп санады, соғыс сөзсіз еді, ал Афина бұл қақтығыста географиялық және стратегиялық артықшылықтарына байланысты жеңіске жететінін мәлімдеді.<ref>''Фукидид.'' История. I, 140—144. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref> Халық жиналысы оны толықтай қолдады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 337—338. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 219—220.</ref> Плутархтың айтуынша, мегарлық мәселе бойынша келіссөздер кезінде «бірінші азамат» заң жазылған тақтайларды жоюға тыйым салынғанын алға тартты. Сонда спартандық елші Полиалк «тақтайды жоймау, тек оны аудару» (яғни санкцияларды ресми түрде жоймай, жай ғана оларды ұмыту) ұсынысын жасады, бірақ бұл тапқыр шешім де қабылданбады.<ref name=":44" /> Кейінірек Спарта жаңа, әдейі орындалмайтын талап қойды – Афина теңіз одағының барлық мүшелеріне автономия беру.<ref name=":36" /> Перикл бұған барынша қатаң жауап қайтарды (Фукидидтің мәтінінде оның жауабы спартандық одақтастардың автономиясы туралы және басқа полистердің азаматтарын Спартаға кіргізу туралы талаптан тұрды), осыдан кейін келіссөздер тоқтатылды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 473.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 221—222.</ref> Арада көп өтпей шақырылған конгресте Пелопоннес одағы Афинаға соғыс жариялады.<ref name=":41" /> Б.з.д. 431 жылдың көктемінде фивалықтар Афинаға одақтас [[Платеи]]ге шабуыл жасады<ref>''Фукидид.'' История. II, 2—5. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref>, бұл ашық қақтығыстың басталуына түрткі болды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 462. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> === Пелопоннес соғысының басталуы === {{Main|Пелопоннес соғысы}} Соғыстың алғашқы кезеңінде афиналықтар қорғаныс стратегиясын ұстанды, оны Фукидидтің деректеріне сәйкес Перикл жасаған. Бұл жоспар спартандықтардың айқын басымдығына ие әскерімен ашық шайқастардан бас тартуды, Аттика тұрғындарының барлығын [[Ұзын қабырғалар]]мен қорғалған қалаға көшіруді және теңіздегі үстемдікті сақтауды көздеді. Осылайша, Афина өз одақтастарын бақылауда ұстап, қажетті барлық жабдықты теңіз арқылы алып, Пелопоннеске ауыр соққылар жасай алады деп есептелді. Периклдің ойынша, осындай тактика арқылы жауды Афина үшін тиімді бейбітшілікке мәжбүрлеуге болатын еді.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 475—476.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 345. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 304—305. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Спартандықтар өздерінің құрлықтағы басымдығын пайдалануға тырысты. Олар Аттиканың толық талқандалу қаупі афиналықтарды не бейбіт келісімге келуге, не шешуші шайқасқа әскерді шығаруға мәжбүрлейді деп сенді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 344—345. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' [https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3641/2/issedon-01-06.pdf Архидам и начало Пелопоннесской войны] // Исседон — ΙΣΣΕΔΩΝ: Альманах по древней истории и культуре. — 2002. — Т. 1. — С. 53—62. — ISSN 1683-7037.</ref><ref name=":46">Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 485.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Спарта одақтастары Беотия полистерінің Афинаға қарсы көтерілуіне, Афина теңіз одағына кіретін кейбір қалалардың көтерілісіне, парсылардың, фракиялықтардың және сицилиялықтардың көмегіне үміт артты<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 304. — ISBN 5-89173-171-1.</ref>, бірақ соғыстың алғашқы кезеңінде бұл үміттері негізінен ақталмады<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 486—487. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref>. [[File:Archidamos II 1629 woodprint.jpg|thumb|left|Спарталық патша және қолбасшы [[Архидам II|Архидам II-нің]] әрекеттері Афинада саяси дағдарысты тудырып, Перикл үшін үлкен сынаққа айналды.<br><small>XVII ғасырдағы гравюрада [[Фукидид]]тің [[Тарих (Фукидид)|«Тарих]]» еңбегіне жасалған Архидам бейнесі</small>]] Пелопоннес әскерлерінің Аттикаға алғашқы жорығы б.з.д. 431 жылдың жазында болды. Спарта патшасы [[Архидам II]] үлкен әскер жинап (Плутархтың айтуынша, тек гоплиттердің саны 60 мыңға жеткен<ref name=":47">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 33. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref>), өте баяу жылжыды. Кейбір зерттеушілер оның афиналықтарды тек шапқыншылық қаупінің күшеюі арқылы бейбіт келісімге мәжбүрлеуді көздегенін айтады. Бұл есеп ақталмаған соң, спартандықтар Аттикаға басып кіріп, елді тонауға кірісті.<ref>''Гущин В. Р.'' [https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3641/2/issedon-01-06.pdf Архидам и начало Пелопоннесской войны] // Исседон — ΙΣΣΕΔΩΝ: Альманах по древней истории и культуре. — 2002. — Т. 1. — с. 56—61. — ISSN 1683-7037.</ref> Оларға тек Перикл Афина маңында қалдырған жеңіл атты әскер ғана қарсы тұрды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 476; 491—492. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Афиналық гоплиттер Ұзын қабырғалардың ішінде қалып, ал спартандықтар бұл бекіністі шабуылдауға тырыспады.<ref name=":46" /><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 227—228.</ref> Осы уақыттан бастап спартандықтар Аттиканы әр жаз сайын тонады, бірақ бұл әскери тұрғыдан айтарлықтай салдарға әкелген жоқ. Әрбір шабуыл 15-тен 40 күнге дейін созылып, жау кеткен соң Аттика тұрғындары қайта оралып, өз жерлерін өңдеуді жалғастырды. Архидам қарсыласын ашық шайқасқа итермелей алмады, ал оның әрбір жорығы Пелопоннес одағына үлкен шығын әкелді.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 485—486.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Афина флоты жоспарға сәйкес Пелопоннес жағалауларын торуылдап, спартандықтар мен олардың одақтастарының теңіз жағасындағы қоныстарына күтпеген соққылар жасады. Б.з.д. 431 жылы ол [[Мессения]] мен [[Элида]] жағалауларына бірнеше рейд жасап, [[Астакос|Астакты]] басып алды және [[Кефалония]]ның Афина теңіз одағына бейбіт жолмен қосылуына қол жеткізді.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 492—493. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Келесі жылы [[Арголида]]да афиналық десант түсіріліп, олар [[Эпидаурос|Эпидаврды]] басып алуға тырысты, [[Трезен]], [[Эрмиони]] және [[Галии|Галий]] маңын тонады, [[периектер]] қаласы [[Прасий]]ді басып алды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 495—496.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Арголидаға жасалған рейдті Перикл басқарды. Ол сондай-ақ б.з.д. 431 жылы жау Аттикадан шегінгеннен кейін бірден [[Мегарида]]ға жасалған құрлықтық жорыққа да жетекшілік етті. Сол жылы соғыста қаза тапқан афиналық жауынгерлердің жерлеу рәсімінде Перикл өзінің әйгілі «[[Периклдің жерлеу сөзі|Жерлеу сөзін]]<nowiki/>» сөйледі, ол Фукидидтің еңбегінде сақталған.<ref>''Фукидид.'' История. II, 35—46. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 493—494. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref name=":48">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 347. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 233—234.</ref> Аттикаға жасалған жау шапқыншылықтары әскери тұрғыдан аса қауіпті болмаса да, олар ауқымды әлеуметтік-саяси дағдарыстың алғышартын жасады. Афинаға жиналған ауыл тұрғындары қаланың қабырғаларынан Пелопоннес әскерлерінің олардың егістіктері мен үйлерін өртеп жатқанын көріп отырды.<ref>''Bloedow E..'' [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/klio.1983.65.12.27/html Archidamus the “Intelligent” Spartan] // Klio. — 1983. — Vol. 65, no. 1—2. — p. 33—34.</ref> Фукидидтің айтуынша, бұл көрініс «қорқынышты әсер қалдырды»<ref>''Фукидид.'' История. II, 21, 2. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref>, сондықтан көптеген афиналықтар жауға қарсы батыл әрекеттерді талап етті. Перикл халықты ойланбай жасалатын әрекеттерден сақтандыру үшін көп күш жұмсады<ref>''Гущин В. Р.'' [https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3641/2/issedon-01-06.pdf Архидам и начало Пелопоннесской войны] // Исседон — ΙΣΣΕΔΩΝ: Альманах по древней истории и культуре. — 2002. — Т. 1. — с. 58—59. — ISSN 1683-7037.</ref><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 306. — ISBN 5-89173-171-1.</ref>: ол Афинаның жойқын шайқасқа түсуіне жол бермеу үшін барлық әдістерді қолданып, Халық жиналысын шақыруды барынша кейінге қалдырды.<ref name=":49">''Bloedow E.'' [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/klio.1983.65.12.27/html Archidamus the “Intelligent” Spartan] // Klio. — 1983. — Vol. 65, no. 1—2. — p. 35—36.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 346. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 229—230.</ref> Көптеген отандастарының көзінде Перикл соғыс пен Аттиканың қирауына кінәлі болып көрінді. Осыны оның саяси қарсыластары, соның ішінде демагог Клеон пайдаланды.<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 491—492. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> «Бірінші азаматты» қорқақтықпен, қабілетсіз қолбасшылықпен айыптап, оны «отанды жауларға құрбандыққа шалады» деп келемеждеді.<ref name=":47" /> Архидам Периклдің қонақжайлық келісіміне сәйкес проксен болғандықтан<ref name=":45" />, Перикл өзін сатқындықта айыптаудан қорғау үшін шаралар қабылдады: бір дереккөз бойынша, егер спартандықтар оның ауылдық жерлеріне тиіспесе, ол оларды мемлекетке беруге уәде етті<ref name=":47" />; басқа дереккөздерде ол соғыс басталмай тұрып-ақ бұл жерлерден бас тартты, осылайша Архидамуға өзін айыптауға мүмкіндік бермеді.<ref>''Полиэн.'' Стратагемы / под общей редакцией А. К. Нефёдкина. — <abbr>СПб.</abbr>: Евразия, 2002. — 36, 2, с. 81. — ISBN 5-8071-0097-2.</ref> Қазіргі тарихшылардың пікірінше, спартандықтардың әрекеттері афиналықтарды ашық шайқасқа итермелеп, олардың тез талқандалуына әкелуі мүмкін еді. Сонымен қатар, бұл соққы Периклдің өзіне тікелей бағытталған болатын<ref>''Westlake H. D.'' Individuals in Thucydides — Cambridge: Cambridge University Press, 1968. p. 129. — ISBN 978-0-521-14753-8.</ref>, алайда ол жаудың жоспарын түсініп, қаланы сөзсіз жеңілістен сақтап қалды, дегенмен бұл оның беделіне нұқсан келтірді.<ref name=":49" /> Периклдің жоспарларын б.з.д. 430 жылы басталған індет бұзды, ол тарихқа «[[Афина обасы]]<nowiki/>» ретінде енді.<ref name=":48" /><ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 307—308. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Қала қабырғаларының ішінде тығыз орналасқан халықтың жағдайы өлім-жітімнің көп болуына себеп болды (ғалымдардың бағалауынша, аурудан әр төртінші афиналық қайтыс болған<ref name=":50">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 349. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 475—494.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 236-237.</ref>). Халық Периклге ашулы болды. Плутархтың айтуынша, оны «''ауыл тұрғындарын қала қабырғаларына қамап, мұншама халықты ешбір пайдасыз ұстап отыр, адамдар мал сияқты бір-бірінен жұқтырған аурудан қырылып жатыр, ал ол оларға жағдайды өзгертуге және таза ауамен тыныстауға мүмкіндік бермейді''» деп айыптады.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 34. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref>''Гущин В. Р.'' [https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3641/2/issedon-01-06.pdf Архидам и начало Пелопоннесской войны] // Исседон — ΙΣΣΕΔΩΝ: Альманах по древней истории и культуре. — 2002. — Т. 1. — с. 59—60. — ISSN 1683-7037.</ref> Сонымен қатар, эпидемия Алкмеонидтердің тұқымдық қарғысының тағы бір көрінісі деп есептелді, бұл Периклдің қарсыластарының қолына жақсы себеп берді.<ref name=":50" /> «Бірінші азамат» өз ықпалын тез жоғалтты. Ол мерзімінен бұрын стратег қызметінен босатылып, қаржылық алаяқтық айыбымен сотқа тартылып, үлкен көлемдегі айыппұл төлеуге мәжбүр болды<ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 496. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 239-242.</ref> (15-тен 50 талантқа дейін).<ref name=":51">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 35. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Осылайша, Перикл қарапайым азаматқа айналды, ал оның жасаған басқару жүйесі құлдырай бастады: теңгерімді демократияның орнына, енді халықтың эмоцияға берілген басқаруы орнады, оларды демагогтар бағыттады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 349—351. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Дегенмен, Афинаның сыртқы саясаты бұрынғыдай өзгеріссіз қалды.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 308. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> === Өмірінің соңғы жылы === Биліктен айырылғаннан кейін Перикл үшін бірқатар жеке қайғылы оқиғалар орын алды. Плутархтың айтуынша, ол «қарындасынан және көп туыстары мен достарынан айырылды».<ref name=":57">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 36. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Эпидемиядан оның үлкен ұлы [[Ксантипп (Периклдің ұлы)|Ксантипп]] қайтыс болды; ол әкесімен ұзақ уақыт тіл табыса алмағанымен, бұл жоғалту Перикл үшін ауыр соққы болды. Сегіз күннен кейін оның екінші ұлы [[Парал (Периклдің ұлы)|Парал]] да қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімінде бұрынғы стратег алғаш рет жылаған күйінде көрінді (дегенмен, Псевдо-Плутархтың басқа нұсқасы бойынша, Перикл бұл қайғыны сабырлылықпен қабылдап, осы арқылы барша жұрттың құрметіне ие болды<ref>''Афонасин Е. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/protagor-iz-abder-fragmenty-i-svidetelstva-1 Протагор из Абдер. Фрагменты и свидетельства] // Scholae. Философское антиковедение и классическая традиция. — 2020. — Т. 14, вып. 1. — с. 322.</ref>). Периклдің тірі қалған жалғыз ұлы – [[Кіші Перикл|Кіші]] [[Кіші Перикл|Перикл]] еді, бірақ оның анасы шетелдік Аспасия болғандықтан, ол афиналық азаматтыққа құқығы жоқ еді. Афиналық заңға сәйкес, азаматтық тек әкесі де, анасы да афиналық болған жағдайда ғана берілетін. Өзінің заңды мұрагерінсіз қалған Перикл халық жиналысынан ұлы үшін ерекше жағдай жасауды өтінді, және бұл өтініш қанағаттандырылды.<ref name=":58">''Henry M. M.'' [https://books.google.com.ua/books?id=S6VS0TwiH74C&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Prisoner of History: Aspasia of Miletus and Her Biographical Tradition] p. 52. — New York; Oxford: Oxford University Press, 1995. — ISBN 0-19-508712-7.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 320—321; 351. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Тарихшы Э. Караван Перикл жеке өтінішпен шектелмей, заңды некеде туылмаған балаларға, егер әкесінің заңды мұрагері болмаса, азаматтық құқық беру туралы жалпы заң қабылдаған болуы мүмкін деп болжайды.<ref>''Carawan E.'' [https://www.jstor.org/stable/30038002 Pericles the Younger and the Citizenship Law] // The Classical Journal. — The Classical Association of the Middle West and South, Inc. (CAMWS), 2008. — Vol. 103, no. 4. — p. 383—384.</ref> [[File:Geiger_Richárd_-_görög_népek_032_Periklész_halálos_ágyán.jpg|thumb|265px|Перикл өлім төсегінде. [[Эндрё Залан]]ның суреті]] 429 жылы б.з.д. Периклді қайтадан стратег етіп сайлады. Расында, бұл саясаткер өз айыбын өтеді деп есептеген демолардың мейірімі ғана еді.<ref name=":59">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 351. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Дереккөздер Периклдің осы соңғы стратегиясы кезіндегі қызметі туралы ештеңе хабарламайды. Сол жылы ол ауыр сырқатқа шалдықты<ref name=":52">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 38. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref>. Плутархтың айтуынша, бұл «афина обасы» болуы мүмкін, бірақ ол «басқалардағыдай жедел түрде емес, баяу дамыды, денесін қажытып, жан күшін біртіндеп әлсіретті».<ref name=":52" /> Сондықтан кейбір зерттеушілер мұны жұқпалы ауру емес, өмірінің соңына жақындаған қарт адамның табиғи әлсіреуі деп есептейді.<ref name=":53">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 352—353. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Перикл б.з.д. 429 жылы күзінде қайтыс болды<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 309. — ISBN 5-89173-171-1.</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 497.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> (кейбір нұсқаларға сәйкес, тамыз айының соңында немесе қыркүйек айының басында<ref name=":54">''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 245.</ref>). Плутарх оның соңғы сәттері туралы былай жазады:<blockquote>"Перикл өлім аузында жатқанда, оның айналасында ең көрнекті азаматтар мен тірі қалған достары жиналды. Олар оның жоғары қасиеттері мен саяси күш-қуаты туралы ой қозғап, оның ерліктерін және қол жеткізген жеңістерінің санын еске алды: ол өзінің қолбасшылығы кезінде отанының даңқы үшін тоғыз трофей (ескерткіш) тұрғызды. Олар осылайша әңгімелесіп отырған кезде, Перикл есін жоғалтты деп ойлады және олардың сөздерін түсінбейді деп санады. Бірақ ол бәрін мұқият тыңдап, әңгімені бөліп жіберіп, таңданысын білдірді: 'Сіздер менің жетістіктерімді мадақтап, оларды еске алып жатырсыздар, бірақ бұл жеңістерде сәттіліктің де үлесі бар және олар көптеген қолбасшыларға да бұйырған. Ал менің ең маңызды және ең даңқты еңбегім туралы айтпайсыздар: 'Менің кесірімнен бірде-бір афиналық қара жамылғы кимеді'".<ref name=":52" /></blockquote>Егер Плутархтың баяндауы шындыққа сәйкес келсе, онда Перикл қателескені анық: оның қайтыс болған сәтінде қалада эпидемия өршіп тұрған еді, ал көптеген босқындар оны өздерінің қайғы-қасіретіне себепкер деп кінәлады.<ref name=":53" /> Периклды [[Керамик]]те, Академияға апаратын жолдың бойына жерледі. Бұл жерде барлық соғыстарда қаза тапқан ([[Марафон шайқасы]]нда қаза тапқандардан басқа) афиналықтардың қабір белгілері орналасқан болатын. Кейінірек Периклдің қасына [[Фрасибул]], [[Хармий]] және [[Формион]] да жерленді.<ref name=":54" /><ref>''Павсаний.'' Описание Эллады. s. 245. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2002. — ISBN 5-86218-333-0.</ref> == Жеке қасиеттері == === Мінезі және өмірге деген көзқарасы === [[File:L'Amitié de Périclès pour Anaxagore, Jean Charles Nicaise Perrin.jpg|thumb|right|«Перикл және [[Анаксагор]]». [[Жан-Шарль Перрин]]нің суреті]] Перикл — айқын парасатты ойлау қабілеті ерекше дамыған тұлға болған.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 293. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Оның дүниетанымы философ Анаксагордың ықпалымен қалыптасқан. Антикалық дәстүрге сәйкес, Анаксагор Периклдің досы ғана емес, сонымен қатар оның шешендік өнерін дамытуына көмектескен.<ref>''Бергер А. К.'' Политическая мысль древнегреческой демократии. с. 154. / Ответственные редакторы А. И. Павловская, С. И. Утченко. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1966.</ref> [[Платон]] өзінің ''«[[Алкивиад Бірінші]]<nowiki/>»'' диалогында қоғамда кең таралған пікірді жеткізеді: Перикл көптеген данагөй адамдармен араласуының арқасында ұлы мемлекет қайраткеріне айналды.<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Алкивиад Первый, 118c, с. 241. / Общая редакция А. Ф. Лосева, В. Ф. Асмуса, А. А. Τахо-Годи. Автор вступительной статьи и статей в примечаниях А. Ф. Лосев. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1990. — Т. 1. — ISBN 5-244-00451-4.</ref><ref>''Суриков И. Е.'' [http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf Остракизм в Афинах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930173918/http://www.sno.pro1.ru/lib/surikov_ostrakizm_v_afinakh/surikov_ostrakizm_v_afinakh.pdf |date=2015-09-30 }} / Маринович Л. П.. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2006. — с. 278. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5.</ref> Периклдің пікірлес достары қатарында өз дәуірінің ең көрнекті тұлғалары болды: трагик [[Еврипид]], тарихшы [[Геродот]], мүсінші [[Фидий]], философтар [[Анаксагор]], [[Зенон Элейлік|Зенон]], [[Протагор]], музыкант [[Дамон Афиналық|Дамон]], көріпкел [[Лампон]] және басқа да ежелгі грек зиялы қауымының өкілдері.<ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1983. — с. 13. — (Мыслители прошлого).</ref><ref name=":55">''Бузескул В. П.'' История афинской демократии / Вступ. ст. Э. Д. Фролова; науч. редакция текста Э. Д. Фролова, Μ. М. Холода. — <abbr>СПб.</abbr>: ИЦ «Гуманитарная Академия», 2003. — с. 178. — ISBN 5-93762-021-6.</ref><ref>''Сукало А. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/sotsialnye-deviatsii-prostitutsiya-i-geterizm-v-kulturno-dosugovom-rakurse Социальные девиации: проституция и гетеризм в культурно-досуговом ракурсе] // Вестник Санкт-Петербургского государственного института культуры. — 2016. — Вып. 26, № 1. — с. 76. — ISSN 2619-0303.</ref> Периклдің білімі мен жеке қасиеттері б.з.б. 431 жылы орын алған [[Фукидидтің тұтылулары|Күн тұтылуы]] кезінде айқын көрінді. Плутархтың баяндауынша, ''«бірінші азамат»'' осы құбылыс кезінде әскери кемеде болған. Басқалар үрейленгенде, ол өзін сабырлы ұстап, бұл құбылысты логикалық тұрғыдан түсіндіріп берген:<blockquote>''«…Перикл кеменің басқарушысы үрейленіп, сасқалақтап қалғанын байқап, өз шапанын оның көзіне жауып: „Мұнда қандай да бір қауіп бар ма немесе бұл жамандықтың белгісі ме?“ —'' ''деп сұрады; Ол жоқ деп жауап берді. Сонда Перикл: „Ендеше, бұл құбылыс менің шапаныммен жасалған көлеңкеден несімен ерекшеленеді? Айырмашылығы тек көлеңке тудырған дененің үлкенірек болуында ғана“,'' — деп түсіндірді».<ref name=":51" /></blockquote>Ғалымдар Периклдің бұл түсіндірмесінің қазіргі заманғы астрономиялық түсініктерден айтарлықтай айырмашылығы жоқ екенін атап өтеді.<ref>''Рожанский И. Д.'' Анаксагор. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1983. — с. 39—41. — (Мыслители прошлого).</ref><ref>Кембриджская история древнего мира / Под редакцией Д.-М. Льюиса, Дж. Бордмэна, Дж.-К. Дэвиса, М. Оствальда. — с. 493.— <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2014. — Т. V. Пятый век до нашей эры. — ISBN 978-5-86218-519-5.</ref> Периклдің жақын достарының қатарында атақты ғалымдар, философтар және драматургтер болғанымен, олардың ішіндегі ерекше тұлға — [[Абыз (адам)|абыз]], [[Көріпкелдік|көріпкел]] және «құдайлық құқықты тәпсірлеуші» Лампон еді. Оның Периклмен жақындығы «бірінші азаматтың» ырымшылдыққа бейімділігін көрсетеді<ref name=":55" /> немесе Перикл оның беделін халыққа ықпал ету үшін пайдаланған болуы мүмкін.<ref>''Зайцев А. И.'' Перикл и его преемники (к вопросу о приёмах политического руководства в древности) // [http://www.sno.pro1.ru/lib/politicheskie_deyateli_antichnosti/polit-deyateli.pdf Политические деятели Античности, Средневековья и Нового времени. Индивидуальные и социально-типические черты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207052514/http://www.sno.pro1.ru/lib/politicheskie_deyateli_antichnosti/polit-deyateli.pdf |date=2024-12-07 }}. Межвузовский сборник. — <abbr>Л.</abbr>: Издательство Ленинградского университета, 1983. — с. 24—25.</ref> Күнделікті өмірде Перикл сабырлы, суыққанды, өзіне деген сенімділігі зор тұлға ретінде танылды. Ол реніштерге мән бермейтін, үнемі байыпты, аса салмақты күйде жүретін. Көптеген замандастары үшін бұл қасиеттер менмендік пен халықтан оқшаулану ретінде қабылданды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 295. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> === Жеке өмірі === [[File:Aspasie_Pio-Clementino_Inv272.jpg|thumb|left|265px|[[Аспасия]]. Грек [[герма]]сының римдік көшірмесі]] Периклдің бірінші жұбайы [[Алкмеонидтер]] әулетінен шыққан. Бізге жеткен дереккөздер оның есімін хабарламайды (Жаңа және Жаңа заманның көркем әдебиеттерінде ойдан шығарылған [[Телезиппа]] есімі кездеседі), және ол туралы жалпы мәлімет аз. Ол [[Мегакл]] мен [[Кесира]]ның қызы, Периклдің немере қарындасы және [[Клиний]]дің жұбайы, сондай-ақ [[Алкивиад]]тың анасы [[Диномаха]]ның туған әпкесі болған. Плутархтың мәліметінше, бұл әйел алғашында [[Кериктер]] әулетінен шыққан [[Гиппоник (стратег)|Гиппоникке]] тұрмысқа шығып, одан [[Каллий (Гиппониктің ұлы)|Каллий]] есімді ұл тапқан.<ref name=":60">''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 24./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Кейбір зерттеушілер Периклмен некесі Гиппоникке тұрмысқа шығудан бұрын болған деп санайды. Периклден екі ұл туған — [[Ксантипп (Периклдің ұлы)|Ксантипп]] (түрлі деректерге сәйкес, б.з.д. 470 жылға дейін<ref>''Schaefer H.'' Xanthippos 7 : Georg Wissowa // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart : J.B. Metzler, 1967. — Bd. IX, 2. — kol. 1346.</ref> немесе 450-жылдардың ортасынан ерте емес<ref>''Суриков И. Е.'' [http://ancientrome.ru/publik/article.htm?a=1403439442 Перикл и Алкмеониды] // Вестник древней истории. — 1997. — Вып. 223, № 4. — с. 24.</ref>) және [[Парал (Периклдің ұлы)|Парал]] (кейбір нұсқалар бойынша, б.з.д. 450-жылдары<ref>''Miltner F.'' Paralos 5 : // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart : J.B. Metzler, 1949. — Bd. XVIII, 2. — Kol. 1209.</ref>). Бұл неке ажырасумен аяқталды. Плутархтың айтуынша, бұл ерлі-зайыптылардың "бірге өмір сүруі ұнамай қалғандықтан" орын алған; неке екі жақтың келісімімен бұзылып, Перикл тіпті бұрынғы әйеліне жаңа күйеу тауып берген.<ref name=":60" /> [[Понтиялық Гераклид|Понтийлік Гераклидтің]] мәліметінше, саясаткер әйелін үйінен "Мегарадан шыққан [[гетера]] [[Аспасия]]мен емін-еркін өмір сүру үшін" қуып шыққан.<ref>''Афиней.'' [http://simposium.ru/ru/node/868 Пир мудрецов] XII, 533 d./ Пер. Н. Т. Голинкевича. Комм. М. Г. Витковской, А. А. Григорьевой, Е. С. Иванюк, О. Л. Левинской, Б. М. Никольского, И. В. Рыбаковой. Отв. ред. М. Л. Гаспаров. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2003. — 656 с. — ISBN 5-02-011816-8.</ref> Зерттеушілер арасында бұл ажырасу саяси себептерге байланысты болуы мүмкін деген пікір бар: белгілі бір кезеңде Периклге Алкмеонидтерден алшақтау қажет болған.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 303. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Периклдің екінші серігі — [[Милет]]тен шыққан шетелдік гетера Аспасия болды (оның мегаралық тегі туралы нұсқа, шамасы, көне авторлардың бірінің қателігіне негізделген<ref>''Judeich W.'' [https://ru.wikisource.org/wiki/de:RE:Aspasia_1 Aspasia 1] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft : [нем.] / Georg Wissowa. — Stuttgart : J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung, 1896. — Bd. II, 2. — kol. 1716.</ref>). Бұл қарым-қатынастың басталуын тарихшылар шамамен б.з.д. 440-жылдар деп белгілейді.<ref name=":61">''Bicknell P. J.'' [https://www.jstor.org/stable/41652643 Axiochos Alkibiadou, Aspasia and Aspasios] // L'Antiquité Classique. — 1982. — Vol. 51. — p. 243.</ref><ref>''Judeich W.'' [https://ru.wikisource.org/wiki/de:RE:Aspasia_1 Aspasia 1] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft : [нем.] / Georg Wissowa. — Stuttgart : J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung, 1896. — Bd. II, 2. — kol. 1716—1717.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 179.</ref> Перикл мен Аспасия бірге тұрған, бірақ олардың қарым-қатынасы ресми неке сипатына ие болмаған. Көбінесе зерттеушілер [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] ''παλλακή'' (қазіргі тілмен айтқанда — [[конкубинат]]) ұғымын қолданады.<ref>''Bicknell P. J.'' [https://www.jstor.org/stable/41652643 Axiochos Alkibiadou, Aspasia and Aspasios] // L'Antiquité Classique. — 1982. — Vol. 51. — p. 243—245.</ref><ref>''Patterson C. B.'' [https://www.jstor.org/stable/25010920 Those Athenian Bastards] // Classical Antiquity. — University of California Press, 1990. — Vol. 9, no. 1. — p. 55, 62.</ref><ref>''Henry M. M.'' [https://books.google.com.ua/books?id=S6VS0TwiH74C&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Prisoner of History: Aspasia of Miletus and Her Biographical Tradition] p. 11—14.— New York; Oxford: Oxford University Press, 1995. — ISBN 0-19-508712-7.</ref> [[File:Doërr_1851_La_Rochelle.jpg|thumb|265px|Перикл өлген ұлының денесінің үстінде. [[Шарль Дёрр]]дің суреті, 1851]] Бұл қарым-қатынастың сипатын антикалық авторлар да, қазіргі зерттеушілер де әртүрлі түсіндіреді. Плутарх, әртүрлі дереккөздерге сүйене отырып, бір-біріне қайшы келетін екі тезисті келтіреді<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 321. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>: "Периклдің Аспасияға деген ықыласы құштар махаббатқа негізделген" және "кейбір деректерге қарағанда, Перикл оны ақылына, мемлекеттік істерді терең түсінуіне қызыққандықтан ұнатыпты".<ref name=":60" /> Тарих ғылымында "романтикалық" түсіндіру кең таралған. Бірақ кейбір зерттеушілер бұл байланыста есепке құрылған мүдде болған деп санайды. Бұл көзқарасты қолдайтындар Перикл Аспасиядан туған жалғыз ұлы үшін азаматтық алуға тырыспағанын атап өтеді — тек үлкен балалары қайтыс болғаннан кейін ғана ол бұл мәселені көтерген. Ал Аспасия Перикл қайтыс болған соң, бірден мал саудагері [[Лисикл (б.з.б. V ғасыр)|Лисиклге]] тұрмысқа шықты.<ref name=":58" /><ref name=":62">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 320—321.— ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Периклдің қарсыластары Аспасияның оған зор ықпал еткенін мәлімдеген. Кейбіреулер оны [[Самос соғысы|Самос]] пен [[Пелопоннес соғысы]]ның басталуына себепші болды деп айыптаған.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл 24./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref><ref name=":56" /><ref name=":58" /> Периклдің үлкен ұлы Ксантипп Пелопоннес соғысы басталғанға дейін Эпиликтің ұлы [[Тисандр]]дың қызына үйленді<ref name=":57" /> (оның қайнағасы [[Леогор Кіші]], ал жиені кейін атақты шешен болған [[Андокид (шешен)|Андокид]] еді). Уақыт өте келе әкесімен қарым-қатынасы нашарлады, себебі Перикл отбасында қатаң тәртіп орнатып, оны [[Евангел]] есімді қызметшісі қолдап отырды.<ref name=":19" /> "Бірінші азамат" ұлына тым аз қаражат бөліп жүрді, ал Ксантипп ысырапшыл болғандықтан, үнемі ақшаға мұқтаж еді. Плутархтың айтуынша, бірде Ксантипп әкесінің достарының бірінен Периклдің атынан қарызға ақша алған. Бірақ Перикл бұны білген соң, өз ұлына қарсы сотқа шағым түсірген.<blockquote>«Жас Ксантипп бұған қатты ренжіп, әкесіне ұрысып, алдымен оның үйдегі философиялық пікірлерін және софистермен әңгімелерін мазақ етті. Кейін ол лас өсек-аяң таратып, ақыры Периклдің бітіспес жауына айналды.»<ref name=":57" /><ref>''Schaefer H.'' Xanthippos 7 : / Georg Wissowa // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart : J.B. Metzler, 1967. — Bd. IX, 2. — kol. 1346—1347.</ref></blockquote>Ксантипп б.з.д. 430 немесе 429 жылдары Афинадағы эпидемия кезінде қайтыс болды. Оның артынан көп ұзамай Парал да көз жұмды.<ref name=":57" /> Антикалық авторлардың пікірінше, Периклдің заңды некеден туған балалары әкесіне сай болмағанымен келіседі: [[Платон]] өзінің бір кейіпкерінің сөзімен олардың екеуін де "ақымақ" деп атаған<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Алкивиад I, 118 d—e. / Общая редакция А. Ф. Лосева, В. Ф. Асмуса, А. А. Τахо-Годи. Автор вступительной статьи и статей в примечаниях А. Ф. Лосев. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1990. — Т. 1. — ISBN 5-244-00451-4.</ref>, [[Аристотель]] Ксантипп пен Паралды "беделді тектің азғындауының мысалы" ретінде сипаттаған.<ref>''Аристотель.'' Риторика, II, 15.— <abbr>М.</abbr>: Лабиринт, 2007. — 256 с. — ISBN 5-87604-040-1.</ref> Осыған қарамастан, Перикл (антика дәстүрінің бір нұсқасы бойынша) бұл қазаларды көпшілік алдында жоқтаған.<ref name=":59" /> Аспасия Периклден [[Кіші Перикл|Кіші]] [[Кіші Перикл|Перикл]] деген атпен белгілі ұл туды. Бұл шамамен б.з.д. 450 мен 440 жылдар аралығында болған деп болжанады<ref name=":61" /> (кейде шамамен 445 жыл деп көрсетіледі<ref name=":63">''Miltner F.'' Perikles 2 : // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart : J.B. Metzler, 1937. — Bd. XIX, 1. — Kol. 790—791.</ref><ref>''Ксенофонт.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1348105300 Сократические сочинения. Киропедия] Воспоминания о Сократе, III, 5, прим. 1./ Переводы и статьи С. И. Соболевского, В. Г. Боруховича, Э. Д. Фролова. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2003. — 5100 экз. — ISBN 5-86218-197-0.</ref>). Жас Перикл Афинада [[метек]], яғни толық құқыққа ие емес тұрғын ретінде өмір сүруге мәжбүр болды, ал әкесі бұны өзгерту үшін ешқандай әрекет жасамады. Тек үлкен ұлдары қайтыс болғаннан кейін, заңды мұрагерсіз қалған Үлкен Перикл Халық жиналысына жүгініп, кіші ұлына азаматтық құқық беруін сұрады.<ref name=":62" /> Кіші Перикл кейін афиналық элитаның көрнекті өкілдерінің бірі болды. Б.з.д. 406 жылы, Пелопоннес соғысының соңғы кезеңінде, ол стратег болып тағайындалды және әріптестерімен бірге [[Аргинус аралдарындағы шайқас|Аргинус аралдары]] түбінде спартандық флотты жеңді. Алайда шайқастан кейін стратегтер қаза тапқандардың денелерін жинап, жерлеу рәсімін өткізе алмады. Осы себепті олар қызметтерінен босатылып, сотқа тартылып, өлім жазасына кесілді.<ref name=":63" /><ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи. Година междоусобиц. — <abbr>М.</abbr>: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2011. — с. 254—258. — ISBN 978-5-91244-030-4.</ref> Б.з.д. 447 жылдан бастап Периклдің үйінде оның жиендері (бірінші әйелінің туыстары) [[Клиний]] мен [[Алкивиад]] тәрбиеленді.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Алкивиад, 1./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Соңғысы кейін атақты саясаткер және қолбасшы ретінде тарихта қалды. Алкивиад жастайынан айрықша қабілеті мен үлкен өршілдігімен ерекшеленді. Оның Периклмен қарым-қатынасы күрделі болды. Мүмкін, Алкивиад Периклдің даңқы мен ықпалына қызғанышпен қараған, оны басып озуды армандаған және басқарудың басқа әдістерін, тиранияға жақын тәсілдерді таңдаған. Бұл тұрғыда Плутарх келтірген мына оқиға ерекше назар аудартады:<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи. Година междоусобиц. — <abbr>М.</abbr>: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2011. — с. 180—181. — ISBN 978-5-91244-030-4.</ref><blockquote>Алкивиад өз қамқоршысы Периклдің халық жиналысына қаржылық есеп әзірлеп жатқанын білгенде: «Ол есеп берудің орнына, қалай есеп бермеудің жолын ойласа ғой», – деп мысқылдаған.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Алкивиад, 7./ Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref></blockquote> === Шешендік өнері === [[File:Thucydides,_Pericles’_Funeral_Oration.jpg|thumb|265px|Периклдің «[[Периклдің жерлеу сөзі|Жерлеу сөзі]]». [[Фукидид]]тің «[[Тарих (Фукидид)|Тарих]]» шығармасының мәтіні бар ортағасырлық манускриптке иллюстрация.]] Перикл жас кезінен бастап Халық жиналысында (экклесияда) және соттарда сөз сөйлеп, бірден өзіне шебер шешен ретінде бедел жинады.<ref name=":65">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 290. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Платон оны ''«тамаша шешен»'' деп атап<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Пир, 215 e. / Общая редакция А. Ф. Лосева и В. Ф. Асмуса. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007. — Т. 2. — 626 с. — ISBN 978-5-288-04160-0.</ref>, ''«барлық шешендерден асып түсті»''<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Федр, 269 e. / Общая редакция А. Ф. Лосева и В. Ф. Асмуса. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007. — Т. 2. — 626 с. — ISBN 978-5-288-04160-0.</ref><ref>''Nails Debra.'' Pericles I, p. 226.// [https://play.google.com/books/reader?id=y3YRwNsnu54C&pg=GBS.PA227&hl=ru&printsec=frontcover The people of Plato: a prosopography of Plato and other Socratics] — Indianapolis, IN: Hackett Publishing Company, Inc., 2002. — P. 223—227. — ISBN 0-87220-564-9.</ref> деп жазды. Плутарх Периклдің шешендік өнерін сипаттай отырып, оның ''«Олимптік»'' деген лақап ат алғанын айтады. Ол замандастарының пікіріне сүйене отырып, былай дейді:<blockquote>''«...ол барлық шешендерден әлдеқайда асып түсті. Сондықтан да оған бұл әйгілі лақап ат берілген дейді... Ол туралы замандастары жазған комедиялардан байқауға болады: олар оның бұл атауды шешендік қабілеті үшін алғанын айтады. Ол халық алдында сөз сөйлегенде найзағайдай күркіреп, жалын атып сөйлейтін, тіпті оның тілінде қорқынышты жай оғы тұрғандай еді».''<ref name=":64" /></blockquote>Перикл риторика ғылым ретінде қалыптаспаған ''«риторикаға дейінгі»'' кезеңдегі ең ірі грек шешені болды.<ref name=":65" /> Ол заманда шешендік өнер арнайы оқытылмаған, сондықтан Перикл де өз сөздерін алдын ала жазып қоймай, көбінесе импровизацияға сүйенетін. Оның ешқандай жазбаша еңбектері бізге жетпеген.<ref name=":64" /> Фукидид өзінің еңбектерінде Периклдің бірнеше сөзін келтіреді, бірақ бұл тек автордың есінде қалған, өз көзқарасымен толықтырылған нұсқасы болуы мүмкін.<ref name=":66">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 291. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Перикл шешендік өнер мен саясатты үстірт зерттегендіктен, арнайы дайындықтың нәтижесі емес<ref name=":66" />, оның табиғи дарындылығы болды.<ref name=":6" /> Дегенмен, б.з.б. 440-жылдары ол [[софистер]]мен жақын араласып, олардың шешендік әдістерінен біраз нәрсе үйренген болуы мүмкін.<ref name=":66" /> == Мәдениет пен өнердегі Периклдің бейнесі == === Аттика комедиясында === Перикл бейнесі алғаш рет оның замандастары жазған комедияларда көрініс тапты. [[Ежелгі комедия|Ежелгі аттикалық комедияның]] ерекшелігі – замандас саясаткерлер мен басқа да танымал тұлғаларды сынауға және өзекті мәселелерді талқылауға бағытталуы болды.<ref>''Ярхо В. Н.'' [http://www.ae-lib.org.ua/texts-c/_history_of_world_literature_1__ru.htm#2-2-2-6 Древняя аттическая комедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908092547/http://ae-lib.org.ua/texts-c/_history_of_world_literature_1__ru.htm#2-2-2-6 |date=2008-09-08 }} // История всемирной литературы: В 9 томах / Ред. коллегия тома: И.С.Брагинский(ответственные ред.), Н.И.Балашов, М.Л.Гаспаров, П.А.Гринцер. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1983. — Т. 1. — С. 370—372.</ref> Сондықтан өз дәуірінің ең көрнекті афиналық қайраткері Перикл драматургтердің басты назарында болды. Комедиялар ол туралы өмірбаяндық мәліметтердің маңызды көзіне айналды. Бұл, атап айтқанда, Плутархтың арқасында жүзеге асты. Ол Перикл туралы әңгімесіне комедиографтардың көптеген дәйексөздерін енгізіп, дәстүрдің негізін қалады және «бірінші азамат» туралы белгілі мәтіндік фрагменттердің сақталуын қамтамасыз етті.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 56—57. — ISSN 2500-2171.</ref> Комедиографтардың әжуаға айналдырған маңызды тақырыптарының бірі Периклдің сыртқы келбеті, әсіресе оның басының ұзынша пішіні болды<ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra (нем.). — München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3. s. 333.</ref> (балама нұсқа бойынша, мәселе таздыққа қатысты болған). Периклді «пияз басты» ([[Ежелгі грек тілі|ежелгі грекше]] σχινοκέφαλος) және «бас тасушы» ([[Ежелгі грек тілі|ежелгі грекше]] κεφαληγερέτης) деп атаған, бұл атаулар [[Зевс]]тің «бұлт тасушы» лақап атымен салыстырылған.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 57. — ISSN 2500-2171.</ref><ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 166.</ref> Неғұрлым маңызды әрі салмақты тақырып – Периклдің шексіз билігі болды. Оны сахнада тиран [[Писистрат]]пен салыстырып, оның жақтастарын «жаңа писистратидтер» деп атаған. Драматург [[Телеклид]] комедияларының бірінде Периклдің айрықша кең өкілеттіктерін тізіп, оны Афина теңіз одағы мүшелеріне қатысты тираниялық саясат жүргізді деп айыптаған.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 198.</ref> [[Аристофан]] «[[Бұлттар (комедия)|Бұлттар]]<nowiki/>» комедиясында Периклдің Халық жиналысы алдында үлкен сомалар шығынын «қажеттілік үшін» деген сөздермен ақтаған тәжірибесін әжуалайды.<ref name=":67">''Nails Debra.'' Pericles I // [https://play.google.com/books/reader?id=y3YRwNsnu54C&pg=GBS.PA227&hl=ru&printsec=frontcover The people of Plato: a prosopography of Plato and other Socratics] — Indianapolis, IN: Hackett Publishing Company, Inc., 2002. — p. 226. — ISBN 0-87220-564-9</ref><ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 58—59. — ISSN 2500-2171.</ref> Комедиограф бұл жағдайды былайша келтіреді:<blockquote> Фидиппид: Ал аяқ киім ше? Байғұс! Оны қайда жібердің? Стрепсиад: Перикл сияқты, «маңызды қажеттіліктерге».<ref>''Аристофан.'' Облака 858—859, с. 199. // Комедии: В 2-х т. Т. 1. Пер. с древнегреч. / Перевод А. И. Пиотровского. Комментарии В. Н. Ярхо. — <abbr>М.</abbr>: Искусство, 1983. — 440 с.</ref></blockquote>Периклдің тұлғасына [[Кратин]] ерекше қызығушылық танытты (тіпті кейбір зерттеушілер бұл комедиографтың «бірінші азаматты» жек көргені туралы гипотеза ұсынған). Саясаткерге бағытталған инвективалар Кратиннің сақталған «Фракия қыз балалары», «[[Немесида]]<nowiki/>», «Хирондар», «Дионисалександр» комедияларынан табылады. Бұл шығармаларда автор Периклдің айналасындағы шетелдіктердің көптігіне назар аударып, оны тиран деп атайды, «Аласапыран мен [[Кронос]]тың ұрпағы» деп сипаттайды және соғыс бастады деп айыптайды.<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 181.</ref> Перикл бастапқыда Зевс бейнесінде суреттелсе, кейін оның орнына Перикл-Дионис – «[[сатирлер]] патшасы» бейнесі келеді. Бұл бейне (болжау бойынша) Кратиннің «Дионисалександр» комедиясында пайда болып, кейінірек [[Гермипп (комедиограф)|Гермипптің]] бір комедиясында (мүмкін, «Мойраларда») жалғасын тапқан.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 59—61. — ISSN 2500-2171.</ref> [[File:Bust of Aristophanes.jpg|thumb|[[Аристофан]] өз комедияларында Периклді қанды [[Пелопоннес соғысы]]н бастады деп айыптаған.<br>I ғасырдағы [[герма]]. [[Уффици галереясы]], [[Флоренция]]]] Перикл б.з.д. 429 жылы қайтыс болғаннан кейін де комедиографтардың қызығушылығын сақтап қалды. Мысалы, Аристофан екі пьесасында «бірінші азаматты» Спартамен қанды соғыс бастады деп айыптайды. «[[Бейбітшілік (комедия)|Бейбітшілік]]<nowiki/>» пьесасында ол қақтығыстың басталуын Периклдің өз жақындарынан халықтың назарын басқа жаққа аударуға деген ұмтылысымен байланыстырады, ал «[[Ахарняндар]]да<nowiki/>»<ref>''Аристофан.'' Облака. Ахарняне 524—532. // Комедии: В 2-х т. Т. 1. Пер. с древнегреч. / Перевод А. И. Пиотровского. Комментарии В. Н. Ярхо. — <abbr>М.</abbr>: Искусство, 1983. — 440 с.</ref> [[Пелопоннес соғысы]]на себеп болған [[Афина]] мен [[Мегара]] арасындағы үзілісті [[Аспасия]]мен байланыстыратын анекдотты келтіреді<ref>''Бузескул В. П.'' История афинской демократии / Вступ. ст. Э. Д. Фролова; науч. редакция текста Э. Д. Фролова, Μ. М. Холода. — <abbr>СПб.</abbr>: ИЦ «Гуманитарная Академия», 2003. — с. 210. — ISBN 5-93762-021-6.</ref><ref>''Nails Debra.'' Pericles I. Aspasia, p. 61. // [https://play.google.com/books/reader?id=y3YRwNsnu54C&pg=GBS.PA227&hl=ru&printsec=frontcover The people of Plato: a prosopography of Plato and other Socratics] — Indianapolis, IN: Hackett Publishing Company, Inc., 2002. — P. 223—227. — ISBN 0-87220-564-9.</ref><ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 62—63. — ISSN 2500-2171.</ref>:<blockquote>Мегарада, ойын-сауық біткен соң, Симефа атты қызды жастар ұрлап кетті. Қайғыға батқан мегаралықтар болса, Аспасияның екі бикешін ұрлап алды. Осылайша бүкіл Элладада соғыс басталып, Үш арамза оған себепкер болды. Сол кезде Перикл, Олимптік (құдай) секілді, Найзағайын ойнатып, күн күркіретіп, Грекияны дүр сілкіндірді.</blockquote>Демосқа Периклдің соғыс қоздырушы бейнесі ұнағаны анық, өйткені бұл азаматтарды қақтығыстың барлық салдары үшін моральдық жауапкершіліктен босататын. Сонымен бірге, Аристофан «бірінші азаматқа» демагог Клеонға қарағанда әлдеқайда үлкен құрметпен қараған.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 63—64. — ISSN 2500-2171.</ref> Б.з.д. 410-жылдары Перикл [[Евполид]]тің «Демдер» комедиясының кейіпкеріне айналды. Бұл пьесада ол өткен заманның ұлы саясаткерлерінің бірі ([[Солон]], [[Кіші Мильтиад|Мильтиад]] және [[Аристид]]пен бірге), Афинаны қиын жағдайдан құтқара алатын тұлға ретінде бейнеленген. Евполид, шамасы, Периклді саясаткер және шешен ретінде жоғары бағалаған, бірақ сонымен қатар оның сыртқы келбеті туралы кең таралған әжуаларды, парақорлыққа бейімділігі мен тиранияға икемділігі туралы айыптауларды қайталаған. Бұған қоса, драматург [[Кіші Перикл]]дің «некесіз туғанын» мазақ етуді де қосқан.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 64—65. — ISSN 2500-2171.</ref> Зерттеушілер аттикалық комедиялар өте өзіндік жанр екенін атап өтеді. Бұл шығармаларда кейіпкерлердің белгілі бір қасиеттері гипербола арқылы әсіреленіп, кейде шектен шыққан дәрежеге жеткізіледі. Дегенмен, комедия мен шынайылықтың байланысы сақталуы керек болды, өйткені керісінше жағдайда күлкілі құрамдас бөлік жоғалар еді. Бұл дегеніміз, комедиялар Перикл және афиналық демостың оған деген көзқарасы туралы маңызды дереккөзі бола алады.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 66. — ISSN 2500-2171.</ref> Сондай-ақ олар келесі дәуірлерде Перикл бейнесінің қалыптасуына үлкен ықпал етті. Атап айтқанда, Аристофанның шығармашылығы арқасында «бірінші азамат» Пелопоннес соғысының басты кінәлісі ретінде идея тамыр алды.<ref>''Рыканцова О. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/obraz-perikla-v-drevneatticheskoy-komedii Образ Перикла в древнеаттической комедии] // Учёные записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. — 2020. — Т. 162, № 3. — с. 63. — ISSN 2500-2171.</ref> === Антика тарихшылары мен философтарының шығармаларында === «Тарих атасы» Геродот, Периклдің досы және пікірлес серіктестерінің бірі бола тұра, оны [[Тарих (Геродот)|өз шығармасында]] тек бір рет қана атап өтеді. Бұл ескерту күтілгендей мадақтау сипатында емес<ref name=":68">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 272. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref>: тарихшының айтуынша, Перикл дүниеге келерден бірнеше күн бұрын [[Агариста (Гиппократтың қызы)|Агариста]] түсінде арыстанның туылғанын көреді.<ref>''Геродот.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/herodot/index.htm История в девяти книгах] VI, 131./ Перевод и примечания Г. А. Стратановского, под общей редакцией С. Л. Утченко. Редактор перевода Н. А. Мещерский. — <abbr>Л.</abbr>: Наука, 1972.</ref> Бұл сюжет антикалық дәуірде кең таралған. Мұндай аяндар баланың болашақ ұлылығын және «арыстандық» табиғатын білдіреді деп саналатын<ref>''Lehmann G. A.'' Perikles. Staatsmann und Stratege im klassischen Athen (нем.). — München: Beck, 2008. s. 34.</ref>, бірақ сонымен бірге оны жасырын және түсініксіз қауіп көзі ретінде қабылдауға негіз болатын.<ref name=":68" /> Б.з.д. V ғасырдың басқа да тарихшыларының шығармаларында Перикл бірқатар теріс қасиеттердің иесі ретінде сипатталады: ол – қатыгез және циник саясаткер, билікке ұмтылған және афиналық одақтастарды езгіге салған тұлға ретінде. Дәл осылай оны [[Ион Хиостік|Хиостік Ион]] мен [[Стесимброт Фасостік|Фасостік]] [[Стесимброт Фасостік|Стесимброт]] сипаттайды, олардың бұл тұрғыдағы көзқарасы комедиографтарға жақын.<ref name=":68" /> [[Сергей Аверинцев]]тің айтуынша, Стесимброт Периклдің құрметті бейнесін «гротеск маскасына» айналдырып, оны «ащы анекдоттардың кейіпкері және жасырын қаскүнем» етіп көрсеткен.<ref>''Аверинцев С. С.'' Плутарх и античная биография. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1973. — с. 169—170.</ref> ==== Фукидид ==== {{Quote box | quote = Перикл мемлекеттік қызметке ең лайықты деп саналды. Бейбіт заманда ол қаланы әрдайым әділ және бейбіт басқарып, оның қауіпсіздігін нығайтып, Афинаны ең жоғары қуаттылыққа жеткізді. Соғыс басталғанда да, оның маңыздылығы мен мәнін дұрыс бағалай білді. Оның қайтыс болғаннан кейін афиналықтар соғыс барысына қатысты оның есептері мен болжамдарының қаншалықты дұрыс болғанына көз жеткізді... Перикл өз азаматтарының арасында өткір ақылдылығы мен адалдығы үшін үлкен құрметке ие болып, азаматтардың бостандығын шектемей басқарды және халықтың көңіл-күйіне ермей, керісінше, өзі халықты бағыттап отырды. Билікке орынсыз әдістермен ұмтылмай, азаматтарға жағымпазданбай, өз беделіне сүйене отырып, оларға қарсы тұра алды. Афиналықтар орынсыз батыл жоспарларды қолға алғанда, ол өз сөздерімен сақтықты сіңіре білді, ал олар ақылсыздықпен түңілгенде, олардың рухын көтерді. Атауы бойынша бұл халық билігі болғанымен, іс жүзінде бірінші азаматтың билігі болды. Периклдің ізбасарларының ешқайсысы басқа мемлекеттік қайраткерлерден ерекшеленбеді, әрқайсысы бірінші болуға ұмтылып, сол себепті халыққа жағымпазданып, мемлекеттік мүдделерді де құрбан етуге дайын болды. | source = [[Фукидид]], «[[Тарих (Фукидид)|Тарих]]». II, 65 | width = 400px | align = right }} Периклдің замандастары арасынан оған оң баға берген жалғыз жазушы – [[Фукидид]]. Ол Пелопоннес соғысына қатысып, Периклді жеке таныған, сондықтан оның «[[Тарих (Фукидид)|Тарихы]]<nowiki/>» куәгердің және оқиғалардың тікелей қатысушысының баяндауы ретінде ерекше құнды.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 269. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> «Бірінші азамат» сегіз кітаптың тек екеуінде ғана әрекет етсе де, ол басты кейіпкерлердің бірі болып қала береді.<ref>''Шевцов С. П.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=34933487& Определение мировоззренческого основания образа Перикла в «Истории» Фукидида] // Научное мнение. — 2018. — № 4. — с. 101. — ISSN 2222-4378.</ref> Фукидид бейнелеуінде ол саяси парасаттылық пен қайсарлықты, жанқиярлықты, Отаны үшін өзін құрбан етуге дайындығын көрсетеді. Оның жерлестері ойсыз, әлсіз, олар соғыстың ауыртпалығына төзе алмайды, бірақ Перикл кемеңгер тәлімгер ретінде оларды жұбатып, жігерлендіріп, өзге баламасы жоқ жолмен жетелейді.<ref>''Шевцов С. П.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=34933487& Определение мировоззренческого основания образа Перикла в «Истории» Фукидида] // Научное мнение. — 2018. — № 4. — с. 104—105. — ISSN 2222-4378.</ref> Фукидид Периклді [[Пелопоннес соғысы]]н бастады деп айыптамайды, керісінше, оның бастапқы стратегиясы абсолютті дұрыс болды деп есептейді. Шындығында, «бірінші азамат» Тарихта идеалды саясаткер және қолбасшы ретінде бейнеленген: оның кемшіліктері жоқ, оның шешімдері әрқашан дұрыс және Периклдің мұрагерлері оған лайық емес болып шыққандықтан Афина (Фукидидтің пікірінше) соғыста жеңілген.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 271—272. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Афина демократиясына тән оқулыққа айналған «Тарихқа» енген сөздердің ішіндегі ең көлемді және ең маңыздысын – «[[Периклдің жерлеу сөзі|Жерлеу сөзін]]<nowiki/>» Фукидидтің «бірінші азаматтың» аузына салғаны кездейсоқ емес.<ref>''Шевцов С. П.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=34933487& Определение мировоззренческого основания образа Перикла в «Истории» Фукидида] // Научное мнение. — 2018. — № 4. — с. 105. — ISSN 2222-4378.</ref> ==== Сократ дәуіріндегі әдебиет. Платон мен Аристотель ==== Б.з.д. IV ғасырдағы жазушылар үшін Перикл ерекше тұлға ретінде қабылданбады. Платон мен Аристотель оны афиналық көптеген демагогтардың бірі ретінде ғана қарастырды және оны демократияның құлдырауына кінәлі тұлғалардың қатарына қосты.<ref name=":69">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 273. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Платон өз диалогтарында Периклдің даналығы мен шешендік қабілеттерін бірнеше рет ерекше атап өтеді, оны «шешендік өнерде бәрінен асып түскен» деп сипаттайды.<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Менон 94 a—b. / Общая редакция А. Ф. Лосева, В. Ф. Асмуса, А. А. Τахо-Годи. Автор вступительной статьи и статей в примечаниях А. Ф. Лосев. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1990. — Т. 1. — ISBN 5-244-00451-4.</ref><ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Пир 215 e. / Общая редакция А. Ф. Лосева и В. Ф. Асмуса. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007. — Т. 2. — 626 с. — ISBN 978-5-288-04160-0.</ref><ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Федр 269 a, 269 e. / Общая редакция А. Ф. Лосева и В. Ф. Асмуса. — <abbr>СПб.</abbr>: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007. — Т. 2. — 626 с. — ISBN 978-5-288-04160-0.</ref> Алайда, соған қарамастан, Платон Периклді шебер мемлекет қайраткері деп санамайды: оның билігі аяқталғаннан кейін афиналықтар «жабайырақ» және «әділетсіз» болды деп жазады.<ref>''Платон.'' Собрание сочинений в четырёх томах. Горгий 516 a—d. / Общая редакция А. Ф. Лосева, В. Ф. Асмуса, А. А. Τахо-Годи. Автор вступительной статьи и статей в примечаниях А. Ф. Лосев. — <abbr>М.</abbr>: Мысль, 1990. — Т. 1. — ISBN 5-244-00451-4.</ref><ref name=":67" /> Аристотель өзінің «[[Афиналық полития (Аристотель)|Афиналық полития]]<nowiki/>» атты еңбегінде Периклге аса көп көңіл бөлмеген.<ref name=":69" /> Дегенмен, Периклдің алғашқы саяси мансабын алғаш сипаттаған осы автор болды.<ref>''Nails Debra.'' Pericles I // [https://play.google.com/books/reader?id=y3YRwNsnu54C&pg=GBS.PA227&hl=ru&printsec=frontcover The people of Plato: a prosopography of Plato and other Socratics] — Indianapolis, IN: Hackett Publishing Company, Inc., 2002. — p. 225. — ISBN 0-87220-564-9.</ref> ==== Плутарх ==== [[Эллинизм|Эллинистік дәуірде]] Периклді өткен заманның ұлы қайраткерлерімен – [[Кіші Мильтиад|Мильтиад]], [[Фемистокл]] немесе [[Кимон]]мен тең дәрежеде қарастыруға лайық емес деп санайтын. Мәселен, римдік тарихшы [[Корнелий Непот]] өз еңбегі «[[Атақты адамдар туралы (Непот)|Атақты адамдар туралы]]<nowiki/>» кітабына Периклдің өмірбаянын қоспаған.<ref name=":69" /> Афиналық «бірінші азаматтың» бейнесі тым қарапайым және схемалық сипатта қалды, ал, мысалы, Алкивиад пен [[Ескендір Зұлқарнайын|Ұлы Александрдың]] бейнелері әлдеқайда жан-жақты зерттелген еді.<ref>''Аверинцев С. С.'' Плутарх и античная биография. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1973. — с. 232.</ref> Барлық өзгерістер б.з. I–II ғасырлардағы грек жазушысы [[Плутарх]]тың арқасында орын алды. Ол Периклдің өмірбаянын «[[Салыстырмалы өмірнамалар (Плутарх)|Салыстырмалы өмірнамалар]]<nowiki/>» жинағына енгізді.<ref name=":69" /> Осы жинақтағы Периклге жұп ретінде [[Екінші Пуни соғысы]] кезіндегі римдік қолбасшы [[Квинт Фабий Максим Кунктатор]]дың өмірбаяны берілген.<ref>''Аверинцев С. С.'' Плутарх и античная биография. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1973. — с. 218.</ref> Плутархтың пікірінше, бұл тарихи тұлғалар «басқа да ізгі қасиеттерімен қатар, ең алдымен, жұмсақтығы мен әділдігі жағынан, сондай-ақ халық пен қызметтестерінің әділетсіз айыптауларына төтеп беру қабілеттерімен ұқсас болған, сол арқылы әрқайсысы өз отаны үшін зор қызмет атқарған».<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 2. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> «Салыстырмалы өмірнамаларда» Перикл бейнесі қайтадан идеалданады, ал С. С. Аверинцевтің сөзімен айтқанда, «қайтадан монументалды сипатқа ие болады». Фукидидтің көзқарасын жоғары бағалай отырып, Плутарх «бірінші азамат» туралы оның пікірін толығымен қолдайды.<ref name=":72">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 274. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Сонымен қатар, Плутарх Периклдің саяси және әскери жетістіктерін ғана емес, сондай-ақ Афинаның мәдени гүлденуін, [[Афиналық Акрополь|Акропольдегі]] құрылыс бағдарламасын және дәуірдің жетекші зиялыларының тобын қалыптастыруын да оның еңбегіне жатқызады. Жалпы алғанда, Периклдің өмірбаяны Плутархтың «[[Салыстырмалы өмірнамалар (Плутарх)|Салыстырмалы өмірнамалар]]<nowiki/>» цикліндегі ең үздік өмірбаяндардың бірі болып саналады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 273—274. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> === Антика бейнелеу өнерінде === [[File:British_Museum_-_Room_18_(16873166950).jpg|thumb|265px|Перикл бейнеленген [[Фидий]]дің жасаған қалқаны (ортаның оң жағында)]] Афина Акрополінде б.з. II ғасырына дейін Периклдің мүсіні тұрғаны белгілі.<ref>''Павсаний.'' Описание Эллады. I, 25, 1; 28, 2. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2002. — ISBN 5-86218-333-0.</ref> [[Үлкен Плиний]] бұл мүсінді мүсінші Кресилайға (Кресилге)<ref name=":71">''Хафнер Г.'' Выдающиеся портреты античности. — <abbr>М.</abbr>: Прогресс, 1981. — с. 202.</ref> жатқызады, және Афинада осы есім жазылған жазба табылған. Алайда, кейбір зерттеушілер бұл жазбадағы әріптердің тым кішкентай екенін және оның көлемі кішірек басқа мүсінге қатысты болуы мүмкін екенін айтады.<ref>''Павсаний.'' Описание Эллады. I, прим. 144. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 2002. — ISBN 5-86218-333-0.</ref> Мүсіннің нақты қалай көрінгені туралы деректер сақталмаған; мүмкін, Перикл қару-жарақпен және сауыт-сайманмен бейнеленген болуы ықтимал. Мүсін басының көшірмелері сақталған, олардың бірі [[Ватикан]]да, екіншісі [[Британ мұражайы]]нда орналасқан.<ref name=":71" /> Бұл көшірмелерде дұрыс бет әлпеті, терең орналасқан көздері, жақтары шұңқырлы және үлкен мұрынды, қысқа сақал-мұртты адам бейнеленген.<ref>''Miltner F.'' Perikles 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — Stuttgart : J.B. Metzler, 1937. — Bd. XIX, 1. — kol. 788.</ref> Бас сүйегі ұзын, артқа қарай жылжытылған коринфтік дулығамен тәж кигізілген.<ref name=":71" /> Плутархтың мәліметі бойынша, мүсіншілер Периклді әдетте дулығада бейнелеген, себебі «бірінші азаматтың» басы «ұзын және пропорциясыз үлкен» болғандықтан, оны ұятты түрде көрсеткілері келмеген.<ref>''Плутарх.'' [http://ancientrome.ru/antlitr/plutarch/index-sgo.htm Сравнительные жизнеописания в двух томах] Перикл, 3. / Перевод С. П. Маркиша, обработка перевода для настоящего переиздания — С. С. Аверинцева, переработка комментария — М. Л. Гаспарова.. — второе. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 1994.</ref> Дегенмен, кейбір пікірлер бойынша, афиналық стратегтерді дулығада бейнелеу дәстүрі болған, ал Плутарх бұл туралы білмеген болуы мүмкін. Сондай-ақ, Фидий жасаған, гректер мен амазонкалардың шайқасын бейнелейтін қалқанның көшірмелері сақталған. Бір нұсқа бойынша, Перикл мұнда толық қаруланған гоплит ретінде бейнеленген.<ref name=":71" /> Плутарх бұл бейнені «керемет» деп атаған: «Бетінің алдында көтерілген найза ұстаған Периклдің қолы шебер жасалған, ол ұқсастықты жасыруға тырысқандай, бірақ ол екі жағынан да көрінеді».<ref name=":70" /> === Тарихнамада === Перикл антикалық дәуірдің ең көп зерттелген тұлғаларының бірі болып табылады: XXI ғасырдың басына қарай оған арналған ондаған монографиялар мен көптеген ғылыми мақалалар жарық көрді.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 259. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Мұндай танымалдылық бірнеше факторлармен байланысты. Олардың бірі — Фукидидтің жоғары беделі, ол антикалық дәуірден бастап қазіргі заманға дейінгі көптеген ғалымдар тарапынан мойындалған. Бұл тарихшының Периклді өз дәуірінің басты қайраткері және сөзсіз оң тұлға ретінде көрсетуі антикалық зерттеулерге айтарлықтай әсер етті.<ref name=":73">''Шевцов С. П.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=34933487& Определение мировоззренческого основания образа Перикла в «Истории» Фукидида] // Научное мнение. — 2018. — № 4. — с. 102. — ISSN 2222-4378.</ref> Плутархтың «[[Салыстырмалы өмірнамалар (Плутарх)|Салыстырмалы өмірнамалар]]<nowiki/>» еңбегі де ұқсас маңызға ие болды, ол [[Қайта өрлеу]] дәуірінен бастап үлкен танымалдылыққа ие болды. Білімді қауымның бұл еңбекке деген қызығушылығы антикалық дәуірдің көрнекті тұлғаларына деген құрметімен тығыз байланысты болды<ref>''Lucchesi M.'' The First Editions of Plutarch’s Works, and the Translation // Brill’s Companion to the Reception of Plutarch / ed. by S. Xenophontos, K. Oikonomopoulou.. — Leiden: Koninklijke Brill, 2019. — P. 443—444.</ref>; олардың қатарында Перикл де бар<ref name=":73" />, оның есімімен Плутарх Афинаның мәдени өрлеуін байланыстырады.<ref name=":72" /> Неміс тарихшысы [[Вольфганг Вилль|В. Вилльдің]] пікірінше, Периклге деген ғылыми қызығушылық XVIII ғасырда пайда болды және бұл [[Иоганн Иоахим Винкельман]]ның «[[Ежелгі өнер тарихы]]<nowiki/>» атты классикалық еңбегімен байланысты болды. Дәл осы автор «Перикл дәуірі» немесе «Перикл ғасыры» ұғымын енгізді, ол Ежелгі Грекияның ең жоғары гүлдену кезеңімен, Афинаның қуатының шыңымен және Элладаның тарихындағы «[[Пентеконтаэтия|алтын елу жылдықпен]]<nowiki/>» байланыстырылады.<ref name=":74">''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 261. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> «Грекиядағы, әсіресе Афинадағы өнер үшін ең қолайлы уақыт Перикл республиканы басқарған қырық жыл болды», — деп жазады Винкельман<ref>''Винкельман И.'' История искусства древности. Малые сочинения. — <abbr>СПб.</abbr>: Алетейя, Государственный Эрмитаж, 2000. — с. 233—234. — ISBN 5-89329-260-X.</ref>, әрі қарай қосады: «Бұл өнердің алтын ғасыры болды, онда жалпы келісім жұмысқа көмектесті, ал еңбекті қоғамдық мойындау мен марапаттау қызғаныштың айла-амалдарын жоққа шығарды».<ref>''Винкельман И.'' История искусства древности. Малые сочинения. — <abbr>СПб.</abbr>: Алетейя, Государственный Эрмитаж, 2000. — с. 235. — ISBN 5-89329-260-X.</ref> Перикл осы тамаша дәуірдің<ref name=":74" /> және жалпы классикалық антикалықтың символына айналды.<ref name=":73" /> [[File:Bildnisse-_Themistokles,_Miltiades,_Aspasia,_Perikles_-_Horner_Johann_Jakob_-_1827.jpg|thumb|265px|[[Фемистокл]], [[Кіші Мильтиад|Мильтиад]], [[Аспасия]], Перикл. Хорнер Якобтың суреті, 1827]] Соңында өркендеу дәуірінің ұлы саясаткері Перикл туралы тұрақты мадақтау дәстүрі қалыптасты.<ref name=":73" /> «Бірінші азаматты» барлық негізгі идеологиялық ағымдардың өкілдері жоғары бағалады. Мысалы, [[либерал]]дар оны тарихтағы алғашқы демократиялық режимнің негізін қалаушысы және көшбасшысы, терең ежелгі дәуірде (Фукидидтің «[[Периклдің жерлеу сөзі|Жерлеу сөзі]]<nowiki/>» арқылы) либерал-демократиялық идеологияның негізгі қағидаларын – жеке және қоғамдық өмірдің бостандығы, заң алдында жалпы теңдік, көпшіліктің билігі, ашық саяси пікірталастардың қажеттілігі – айқындаған адам деп санады.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 117—119. — ISSN 2073-6355.</ref> Периклға [[Тоталитаризм|тоталитарлық режимдердің]] жақтастары да оң көзқараспен қарады, атап айтқанда, [[нацистік Германия]] ғалымдары. Олардың пікірінше, көне саясаткер эллиндердің «арийлік» рухын білдіруші, афиналықтардың мінсіз көшбасшысы («фюрер»), оның дәуіріндегі Афина экспансионизмін [[Адольф Гитлер|Гитлер]] саясатынмен салыстырды.<ref name=":74" /> Нацистер Периклде демократ емес, халық билігін айлакерлікпен пайдаланған авторитарлық көшбасшыны көрді («Атауы бойынша бұл халық билігі, ал іс жүзінде бірінші азаматтың билігі еді», – деп жазған Фукидид<ref>''Фукидид.'' История. II, 65, 9. — <abbr>М.</abbr>: АСТ, Ладомир, 1999. — 736 с. — ISBN 5-86218-359-0.</ref>), яғни, ол халық билігін шын мәнінде сырдап пайдаланған деп есептеді.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 119. — ISSN 2073-6355.</ref> Сонымен қатар, Периклдың демократиялық институттарды сақтай отырып, жалғыз билеуді жүзеге асыру қабілеті барлық типтегі, оның ішінде либералдардың да, саясаткерлеріне ұнады және әлі де ұнайды деген пікір бар.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 127. — ISSN 2073-6355.</ref> Кеңестік зерттеушілер «бірінші азамат» туралы, оны «халықтың қалың бұқарасының» мүддесі үшін саясат жүргізген тұлға ретінде жағымды көзқараспен жазған болатын.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 118. — ISSN 2073-6355.</ref> Жалпы алғанда, тарихнамада қалыптасқан Перикл бейнесі идеализацияланған деп есептеледі. Тұрақты түрде қалыптасқан бағалауларды толық немесе ішінара өзгерту талпыныстары жасалып келеді. Балама көзқарастардың жақтастары Периклдың артында қандай да бір ұлы жеке жетістіктердің жоқтығын, себебі панегиристер әдетте дәуірдің өзі туралы айтатынын мәлімдейді. Олар саяси оппоненттердің «бірінші азаматқа» айтылған айыптарын ішінара қайталайды, Периклдың кейбір екіжақты әрекеттеріне назар аударады<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 278—279. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> және оның өзімшілдігін, кекшілдігін, жауын кемсітуге деген ұмтылысын көрсететін деректерді табады.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 133. — ISSN 2073-6355.</ref> Антикалық классиктер жасаған бейнесімен нақты Перикл арасындағы гипотетикалық айырмашылықтар тақырыбын дамыта отырып, кейбір ғалымдар Фукидидтің мәтініне балама түсіндірмелерін ұсынады. Кейбір пікір бойынша, осы автордың «Тарихы» идеялық тұрғыдан бірыңғай нәрсе емес: ол ұзақ уақыт бойы жазылған болуы мүмкін, және Фукидидтің Периклға деген көзқарасы осы уақытта елеулі өзгерістерге ұшыраған болуы ықтимал.<ref>''Шевцов С. П.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=34933487& Определение мировоззренческого основания образа Перикла в «Истории» Фукидида] // Научное мнение. — 2018. — № 4. — с. 102; 107. — ISSN 2222-4378.</ref> Жалпы алғанда, «бірінші азаматқа» қатысты сыни көзқарас неміс ғалымдары тарапынан жиі қалыптасады (ағылшын және француз тілінде сөйлейтін антикатанушылар оған деген әдетте оң баға береді).<ref>''Суриков И. Е.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/vinkelman-nitsshe-gitler-nemetskaya-antichnost-i-skladyvanie-natsistskoy-ideologii/viewer Винкельман — Ницше — Гитлер: «Немецкая античность» и складывание нацистской идеологии] // История и современность. — 2012. — № 1. — с. 205.</ref> Периклдің «демифологиясының» шыңы – ч. Шуберттің монографиясы, онда автор «Перикл дәуірі» тұжырымдамасын жоққа шығарады және саясаткердің Афинаға сіңірген еңбегін жоққа шығарады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 279—280. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref> Зерттеушілер, әдетте, Афина демократиясы өзінің классикалық түрінде Периклдің тұсында және көбінесе оның арқасында қалыптасқанын мойындайды.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 265.. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Антикатанушы [[Эдуард Фролов|Э. Д. Фролов]] Периклдың реформаторлық қызметінің кереғар сипатын атап өтеді: соңғысы – жеке билікке жету құралы ретінде демократиялық институттарды пайдаланған афиналық ақсүйектердің бірі болды, осының салдарынан қауыммен қақтығысқа түсіп, жеңіліске ұшырады; басқа жағынан қарағанда, демократия өз күшеюі үшін аристократиялық көшбасшыларды пайдаланып, олар қажетсіз болғанда жойып отырды. «Бірінші азамат» [[Солон]], [[Клисфен]], [[Ксантипп]] сияқты бұрынғы көшбасшыларға қарағанда билікте ұзақ тұрып қалды.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 263—264. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Кейбір ғалымдар оның сословиелік байланыстарды үзгеніне және үнемі демосқа бағытталғанына қарамастан, аристократиялық идеалдарға адал болғанына сенімді, ал басқалары – мансап үшін ол бұл идеалдардан саналы түрде бас тартып, осылайша жеке полистегі мәдени-саяси парадигманың өзгеруін алдын ала анықтады деп есептейді.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 138—140. — ISSN 2073-6355.</ref> Периклдан кейін Афинаның саяси шыңдарына знатты авантюристер (принциптерден айырылғандар, классикалық мысал – Алкивиад) немесе ұрпақсыз демагогтар көтерілді<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 264. — ISBN 5-89173-171-1.</ref>, сондықтан Туманс Периклды «биліктегі соңғы ұлы ақсүйек» деп атайды.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 121. — ISSN 2073-6355.</ref> Ғалымдар Периклдың мансабын құрудағы табандылығы мен парасаттылығына назар аударады. Бұл қасиеттер, сондай-ақ «бірінші азамат» өзінің имиджіне салған қажырлы еңбегі арқасында, оны кәсіби саясаткер – тарихтағы бірінші тұлға деп санауға негіз береді.<ref name=":75">''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 131; 134. — ISSN 2073-6355.</ref> Сондай-ақ, кейбір пікір бойынша, әскери салада да Перикл жаңашыл болған: аристократиялық батылдық идеалдарына қарамастан, ол тәуекелден сақталып, жеңістің кепілі болмаған жағдайда ашық шайқасқа түспей, қалаларды қоршау арқылы басып алуды (мысалы, [[Самос соғысы|Самос]] жағдайында) немесе [[Пелопоннес соғысы]] кезінде толық қорғанысқа кетуді жөн көрді, әрі заманауи технологияларды (қоршау машиналарын) белсенді қолданды. Оның көзқарасы бойынша, соғыс – бұл адал шайқасқа шығу емес, қойылған міндеттерге ең тиімді шешімді іздеу болып табылады. Перикл тiптi әскери дәстүрмен толықтай үзуге де қорықпады — мысалы, Аттика халқын Ұзын қабырғалардың қорғауына эвакуациялау және Пелопоннес жағалауларына соққы беру жоспарын әзiрлегенде, бұл жоспардың аналогтары болмаған.<ref>''Туманс Х.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/perikl-na-vse-vremena-1/viewer Перикл на все времена] // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2010. — Вып. 53, № 10. — с. 136—138. — ISSN 2073-6355.</ref> Осыған байланысты В. С. Сергеев оны «ерекше стратег» деп атайды.<ref>''Сергеев В. С.'' История Древней Греции / Под общей редакцией Э. Д. Фролова. — <abbr>СПб.</abbr>: Полигон, 2002. — с. 275. — ISBN 5-89173-171-1.</ref> Сонымен қатар, басқа бағалаулар да кездеседі: мысалы, И. Е. Суриков пен неміс антикатанушы М. Клаусс Периклдың қолбасшы ретіндегі елеулі жетістіктерінің жоқтығын жазады.<ref>''Суриков И. Е.'' Античная Греция: политики в контексте эпохи: время расцвета демократии. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2008. — с. 299. — ISBN 978-5-02-036984-9.</ref><ref>Große Gestalten der griechischen Antike. 58 historische Portraits von Homer bis Kleopatra. s. 328.— München: C.H.Beck, 1999. — ISBN 3-406-44893-3.</ref> === Жаңа және қазіргі заман өнерінде === {{Multiple image | direction = vertical | width = 250 | image1 = Illus0362.jpg | caption1 = [[Гектор Леру]] (1829–1900) салған суретте Перикл мен [[Аспасия]] [[Фидий]]дің шеберханасында [[Афина Паллада|Афина]] құдайының алып мүсініне таңданыспен қарап тұр. | image2 = Discurso funebre pericles.PNG | caption2 = [[Филипп фон Фольц]]тың [[Периклдің жерлеу сөзі]] (''Perikles hält die Leichenrede'') атты суреті (1852). | align = right | perrow = 2 | total_width = | caption_align = center }} Бір ғажабы, Периклге деген зор қызығушылыққа қарамастан, оның тұлғасы тарихнамада Жаңа және қазіргі заман суретшілері мен жазушыларының дәл сондай назарын аударған жоқ. Олар көбінесе «бірінші азаматпен» байланысты тұлғаларға – [[Аспасия]], [[Сократ]], [[Геродот]], [[Фидий]] және басқаларға көбірек қызықты. Мысалы, «Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik» монографиясында «Перикл» мақаласы «Аспасия» мақаласына қайта бағыттайды.<ref>[https://books.google.com.ua/books?id=7cAwDQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik. Der Neue Pauly] kol. 750./ herausgegeben von Möllendorff, Annette Simonis und Linda Simonis. — Stuttgart; Weimar: Verlag J. B. Metzler, 2013. — Bd. Supplemente Band 8. — ISBN 978-3-476-00837-4.</ref> Әдебиетте авторлар көбінесе Периклдің ұйымдастырушылық және дипломатиялық қабілеттерінен гөрі, оның Аспасиямен қарым-қатынасының қырларына көбірек қызығады. Мысалы, XVII ғасырдағы ағылшын жазушысы [[Батсуа Мэйкин|Б. Мэйкин]], әйелдердің білім алу құқығы туралы алғашқылардың бірі болып айтқан авторлардың бірі саналады, ол Аспасияны Периклдің [[муза]]сы деп атаған. Оның пікірінше, Периклді ұлы жауынгерден керемет шешенге, мемлекет қайраткеріне және философқа айналдырған дәл Аспасия болды.<ref>''Henry M. M.'' [https://books.google.com.ua/books?id=S6VS0TwiH74C&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Prisoner of History: Aspasia of Miletus and Her Biographical Tradition] p. 79—81. — New York; Oxford: Oxford University Press, 1995. — ISBN 0-19-508712-7.</ref> 1876 жылы австриялық драматург [[Роберт Гамерлинг|Р. Гамерлинг]] «Аспасия» романын жариялап<ref name=":76">[https://books.google.com.ua/books?id=7cAwDQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik. Der Neue Pauly] kol. 125. / herausgegeben von Möllendorff, Annette Simonis und Linda Simonis. — Stuttgart; Weimar: Verlag J. B. Metzler, 2013. — Bd. Supplemente Band 8. — ISBN 978-3-476-00837-4.</ref>, онда ежелгі грек қоғамының әртүрлі топтарының менталды стереотиптерін қайта жаңғыртуға тырысты.<ref>''Золина Е. Н.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoricheskiy-roman-i-ego-gumanitarno-obrazovatelnyy-potentsial-na-materiale-nemetskoy-istoricheskoy-belletristiki-vtoroy-poloviny-xix Исторический роман и его гуманитарно-образовательный потенциал (на материале немецкой исторической беллетристики второй половины XIX века)] // Вестник Ивановского государственного энергетического университета. — 2006. — Вып. 1. — с. 3. — ISSN 2072-2672.</ref> Бұл шығармада автор Периклдің бірінші әйеліне [[Телезиппа]] деген есім берді, кейін бұл атауды басқа жазушылар да қолданды. 1912 жылы француз жазушысы Ж.-М. Лентильон [[неоклассицизм]] рухында «Аспасия» трагедиясын жазды.<ref name=":76" /> Перикл сондай-ақ [[Георгий Гулиа|Г. Д. Гулианың]] «Афиналық адам» және [[Анатолий Домбровский|А. И. Домбровскийдің]] «Перикл» атты тарихи романдарының басты кейіпкерлерінің бірі болды.<ref>''Henry M. M.'' [https://books.google.com.ua/books?id=S6VS0TwiH74C&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Prisoner of History: Aspasia of Miletus and Her Biographical Tradition] p. 104—112. — New York; Oxford: Oxford University Press, 1995. — ISBN 0-19-508712-7.</ref> Суретшілер Периклдің өнер туындыларын тамашалап жатқан кейіпте бейнелеген. Бұл тақырыпты [[Луи Гектор Леру]] («Перикл мен Аспасия Фидийдің шеберханасында», 1811/13), [[Лоуренс Альма-Тадема|Л.Альма-Тадема]] («Фидий Парфенонның фрескаларын достарына көрсетуде», 1868) еңбектерінде қолданды. Перикл өзінің [[Периклдің жерлеу сөзі|Жерлеу сөзін]] айтып тұрған сәт [[Филипп фон Фольц]]тың 1852 жылғы картинасында бейнеленген.<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/RP-F-2001-7-864-5 Das Zeitalter des Perikles] // Der königliche Maximilianeum in München — München: Franz Hanfstaengl, 1880.</ref><ref>[https://books.google.com.ua/books?id=7cAwDQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik. Der Neue Pauly] kol. 123 / herausgegeben von Möllendorff, Annette Simonis und Linda Simonis. — Stuttgart; Weimar: Verlag J. B. Metzler, 2013. — Bd. Supplemente Band 8. — ISBN 978-3-476-00837-4.</ref> Перикл – бірнеше фильмдердің кейіпкері<ref>[https://www.imdb.com/character/ch0053847/ Pericles (Character)] Internet Movie Database.</ref>: «Die Frauen des Herrn S.» ([[ГФР]], 1951, [[Оскар Сима]] Перикл рөлінде)<ref>[[imdbtitle:0043563|Die Frauen des Herrn S]] Internet Movie Database.</ref>, «The War That Never Ends» (1991, [[Бен Кингсли]] Перикл рөлінде)<ref>[[imdbtitle:0103235|The War That Never Ends]] Internet Movie Database.</ref> және «Empires: The Greeks – Crucible of Civilization» (2000, [[Джеффри Денч]] Перикл рөлінде).<ref>[[imdbtitle:0239018|Empires: The Greeks — Crucible of Civilization]] Internet Movie Database.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Б. з. д. 490 жылы туғандар]] [[Санат:Б. з. д. 429 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ежелгі грек қолбасшылары]] [[Санат:Ежелгі Грекия саясаткерлері]] [[Санат:Ежелгі заман саясаткерлері]] fonm6svf5zwk6yo2pzns5n6hvy324c9 0 516727 3641257 3375782 2026-08-09T14:00:07Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641257 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Ньоро |төл атауы = баньоро |сурет = Cultural attire for dancers in banyoro western uganda.JPG |сурет тақырыбы = |саны = 1,5 млн. |аймақ = |аймақ1 = {{Байрақ|Уганда}} |саны1 = 1,2 млн. |түсініктемелер1 = |аймақ2 = {{Байрақ|Конго Демократиялық Республикасы}} |саны2 = 250000 |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[руньоро тілі]] |діні = дәстүрлі діни нанымдар, [[христиандық]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Ньоро''' (''баньоро'') — [[Уганда]] Республикасындағы [[Альберт]] көлінің бойын мекендейтін банту тобының халқы. Халқы 1,5 миллионнан астам (2022 жылғы бағалау), оның ішінде Конго Демократиялық Республикасында шамамен 250 000 адам.<ref>Ньоро https://bigenc.ru/c/n-oro-ac9246{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Тілі == Тілі - [[руньоро тілі]], [[банту тілдері]]нің тобына жатады. Тілі мен мәдениеті жағынан [[баторо]] және [[баньянколе]] халықтарына жақын.<ref>Ньоро https://megabook.ru/article/%D0%9D%D1%8C%D0%BE%D1%80%D0%BE</ref> Жазуы (XIX ғасырдың аяғынан бастап) [[латын әліпбиі]]не негізделген. == Діні == Ньоро арасында жергілікті дәстүрлі діни нанымдар сақталған, христиан діні де тараған.<ref>Значение слова НЬОРО в Современном энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/sovremenniy/1842992.html</ref> == Тарихы == 15 ғ-да ньоро Буньора мемлекетін құрды, ал 1896 ж. Британияның ықпалдығындағы Уганданың құрамына кірді.<ref>Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том</ref>. == Кәсібі == Дәстүрлі кәсібі – мал өсіру (зебу-санга) және қолмен атқарылатын [[егіншілік]] (құмай, ямс, тәтті картоп, банан, отарлау кезінде – шай, мақта). Ньоролар – шебер ұсталар мен құмырашылар, геометриялық өрнектелген ыдыстар жасайды (көбінесе ер адамдар). Төсек тоқу, үйге арналған әшекей бұйымдар жасау дамыған.<ref>Народы и культуры Ньор https://travel-journal.ru/ethno/41/1108/{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Өмір салты == Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін рулық тайпалық топтар құрайды. Олар - краалда тұрады. Тұрғын үйлері дөңгелек пішінді. Дәстүрлі киімдері - бұл белге немесе иыққа айналатын былғары немесе талшық жамылғы.<ref>народы мира / Ньоро http://www.etnolog.ru/people.php?id=NORO</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Уганда халықтары]] czrfl3v11jnnb7pcjmgi0zf2zbzyo7b 4 537752 3641304 3641087 2026-08-10T05:00:39Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641304 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96613" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 613] | data-sort-value="1106" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1106] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86567" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="86281" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 86 281] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84040" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 040] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55564" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 564] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="49004" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 49 004] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="34116" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 34 116] | data-sort-value="57" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 57] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22896" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 896] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="22783" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 22 783] | data-sort-value="222" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 222] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19761" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 761] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17256" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 256] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13765" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11387" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 387] | data-sort-value="59" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10147" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 147] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8362" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8362] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8251" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8208" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8208] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7952" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7488" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7488] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4515" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4515] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4435" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4435] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3755" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3755] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3398" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3295" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3295] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3136" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3136] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2912" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2912] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2470" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2414" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="2146" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2146] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1611" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1611] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1541" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1541] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1540" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1174" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1174] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1082" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1082] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="923" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 923] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="729" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 729] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="685" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 685] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="619" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="595" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 595] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="516" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] bl0ypcu9acys78m239w9bomr4bjhdnd 0 552050 3641303 3325138 2026-08-10T04:52:13Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3641303 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Arachidonsäure2.svg|thumb|right|200px|]] '''Арахидон қышқылы''' ''(C₂₀H₃₂O₂)'' - бір негізді алмастырылмайтын, қанықпаған май қышқылы. Өсімдіктер майы мен жануарлар липидтерінің құрамына кіреді. Бүйрек үсті безі фосфолипидтерінің құрамындағы май қышқылдарының 20%-ы арахидон қышқылынан тұрады, гландиндер биосинтезінде бастапқы қосылыстарының бірі болып табылады. <ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Алматы: "Мектеп" баспасы, 2002.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Карбон қышқылдары]] [[Санат:Көпқанықпаған май қышқылдары]] 3xy259i6lvufxjaf9hky4sqywc7y0cs 0 558316 3641315 3531383 2026-08-10T05:38:30Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641315 wikitext text/x-wiki '''Бұл жерде Польша мемлекетінің жоғары оқу орындарының тізімі берілген.''' == Университеты == === Классикалық университеттер === {| align="center" border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" class="wikitable sortable" style="margin: 0px 0px 10px 1em; border: 1px solid rgb(170, 170, 170); border-collapse: collapse; font-size: 95%; background: rgb(249, 249, 249);" ! class="unsortable" | Университет !Қала !Ашылған жылы<br> ! class="unsortable" |Сайт мекен-жайы ! class="unsortable" |Университет ғимараты !Студенттер саны<br> |- | Ягеллон университеті<br> <br> | [[Краков]] | align="center" | 1364/1400 | align="center" | [http://www.uj.edu.pl UJ] |[[Сурет:Kraków_-_Collegium_Novum_01.JPG|200x200px]] | align="center" | 47,5 мың |- | Вроцлавс университеті<br> <br> | [[Вроцлав]] | align="center" | 1505/1702/1811 | align="center" | [http://www.uni.wroc.pl/ UWr] |[[Сурет:2019-12-23 13-10-56 Wrocław.jpg|200x200px]] | align="center" | 36,9мың |- |Адам Мицкевич атындағы Университетіі |Познань | align="center" | 1611/1919 | align="center" | [http://www.amu.edu.pl UAM] |[[Сурет:Collegium Minus w Poznaniu.jpg|200x200px]] | align="center" | 46,8 мың |- | Варшава университеті<br> <br> | [[Варшава]] | align="center" | 1816/1915 | align="center" | [http://www.uw.edu.pl UW] |[[Сурет:Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście 26, 28 20170517 001.jpg|200x200px]] | align="center" | 55,9 мың. |- |Мария Кюри-Склодовская университеті <br> <br> | Люблин | align="center" | 1944 | align="center" | [http://www.umcs.lublin.pl UMCS] |[[Сурет:Widok z LSM na Rektorat.jpg|200x200px]] | align="center" | 39,5 мың. |- | Лодзин университеті<br> <br> | [[Лодзь]] | align="center" | 1945 | align="center" | [http://www.uni.lodz.pl UŁ] |[[Сурет:Rektorat_UL.jpg|200x200px]] | align="center" | 39,2 мың |- |Николай Коперник университеті | Торунь | align="center" | 1945 | align="center" | [http://www.uni.torun.pl UMK] |[[Сурет:Torun-umk-rektorat.jpg|200x200px]] | align="center" | 31,2 мың. |- | Силез университеті<br> <br> | [[Катовице]] | align="center" | 1968 | align="center" | [http://www.us.edu.pl UŚ] |[[Сурет:Katowice_-_UŚ_-_WPiA.jpg|200x200px]] | align="center" | 33,1мың |- | Гданьск университеті<br> <br> | Гданьск | align="center" | 1970 | align="center" | [http://www.ug.edu.pl UG] |[[Сурет:UG_-_WPiA_ubt.jpeg|200x200px]] | align="center" | 28,6 мың |- | Щецин университеті<br> <br> | Щецин | align="center" | 1984 | align="center" | [http://www.univ.szczecin.pl US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140107063323/http://www.univ.szczecin.pl/ |date=2014-01-07 }} |[[Сурет:USBudynekRektoratu.jpg|200x200px]] | align="center" | 30,1 мың. |- | Опольск университеті<br> <br> | Ополе | align="center" | 1994 | align="center" | [http://www.uni.opole.pl UO] |[[Сурет:PL_Opole_collegiummaius.jpg|200x200px]] | align="center" | 15,0 мың |- | Белосток университеті<br> <br> | Белосток | align="center" | 1997 | align="center" | [http://www.uwb.edu.pl UwB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325203633/https://uwb.edu.pl/ |date=2022-03-25 }} |[[Сурет:University_of_Białystok_Faculty_of_Law.jpg|200x200px]] | align="center" | 14,3мың |- | Варминско-Мазур университеті.  |Ольштын | align="center" |1999 | align="center" |UWM<br> |<br> | align="center" |33,005 мың<br> |- | Кардинал Стефан Вышинский университеті |В[[Варшава|аршава]] | align="center" | 1999 | align="center" | [http://www.uksw.edu.pl UKSW] |[[Сурет:Poland_Warsaw_UKSW_Wojcickiego_Auditorium_Maximum.jpg|200x200px]] | align="center" | 20,1 мың |- | Жешув университет<br> <br> | Жешув | align="center" | 2001 | align="center" | [http://www.univ.rzeszow.pl URz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150223013222/http://www2.univ.rzeszow.pl/ |date=2015-02-23 }} |[[Сурет:Uniwerekr.jpg|200x200px]] | align="center" | 21,7 мың |- | Зеленогурский университет<br> <br> | Зелена-Гура | align="center" | 2001 | align="center" | [http://www.uz.zgora.pl UZ] |[[Сурет:Zielona_Gora_-_UZ,_Campus_A_building.jpg|200x200px]] | align="center" | 16,8 мың |- |Ұлы Казимир университеті<br> <br> | Быдгощ | align="center" | 2005 | align="center" | [http://www.ukw.edu.pl/ UKW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210407152848/http://www.ukw.edu.pl/ |date=2021-04-07 }} |[[Сурет:UKW,_Collegium_Maius_front.jpg|200x200px]] | align="center" | 16,1 мың |- |Ян Кохановский университеті<br> <br> | Кельце | align="center" | 2011 | align="center" | [http://www.ujk.edu.pl UJK] | [[Сурет:Kielce_akademia_świętokrzyska.jpg|200x200px]] | align="center" | 21,5 мың |} === Және т.б. университеттер === == Примечания == <div class="references-small " style=""> </div> jkm66r6a0e9q59wf3rs9ji8mpmkc66l 0 567864 3641429 3640353 2026-08-10T11:44:24Z НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА 184275 «Күйдің шығу тарихына қатысты аңыз толықтырылды.» 3641429 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Кертолғау»''' — көшпелі [[алаш]] жұртының мәдениетінде өзінің терең мағынасымен бөлек тұрған [[күй]]. == Тарихы == Күйдің хикаясы көне [[мифология]]дан бастап, орта ғасырдың соңғы шағымен аралықтағы құқық проблемаларын кеңінен қамтиды. Бұл күй жайында қазақ халқы арасында тараған аңыз да бар. Күйдің шығу тарихына қатысты кең тараған аңыздардың бірінде екі жастың тағдыры баяндалады. Ерте заманда бір жігіт пен бір қыз бір-біріне ғашық болады. Бірақ қыздың атастырылған жері бар. Соған қарамастан екеуі сөз байласып, ешкім білмейтін, таба алмайтын бір жаққа қашпақ болады. Айтылған күні жігіт қамыстың ішінде қызды тосып отырады. Күтуден жалыққан жігіт байқамай ұйықтап кетеді. Сол кезде қамыс аралап келе жатқан жолбарыс оның ішін жарып өлтіреді. Аңыз сорабында бұл күй сүйгенін іздеп келген қыздың өліп жатқан жігітті көріп, өкіне жылағанын бейнелейді. Бұл жерде алдымызда ортағасырлық моральдың тұрғандығында ешқандай күмән жоқ. Қыз да, жігіт те ескі жарғыны бұзып, әнтек іске аяқ басқаны үшін жазаланған. Тәңірі қосқан адамдар ұрланып қамыс ішінде емес, ақ төсекте жолығатын болар. Сол себепті Тәңірінің лайықтаған жері емес, Тәңірінің лайықтаған адамдары емес, ата жолымен, елдің ықтиярымен санаспай бәрін өздері кесіп-пішіп, өздері шешкен екі жасқа зауал, қамыс аралаған аш жолбарыс бейнесінде келеді. Немесе, халықтың қарапайым тілімен айтатын болсақ, біреудің атастырылған адал қосағында нең бар? Түн қатып, қамыс ішінде не жорық? Қамыс жолбарысқа Тәңірінің өзі берген өріс. Ал, жолбарыстың жолында жатсаң, жолбарыстың азуынан қаза тапсаң айтар өкпең не?<ref>''Есенұлы Айтжан, Елеусізқызы Гүлперизат:'' "Күй керуені" — Алматы: "ӨЛКЕ", 1997.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақ күйлері]] rkrjt6z5xlyk44azo1u4b31k50ahwyz 0 567930 3641432 3581300 2026-08-10T11:51:57Z НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА 184275 Мәтіндегі сөйлемдер нақтыланып, емле қателері түзетілді. 3641432 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> 'Оспанқожа әулие (Қарақожа әулие) 1862 жылы Торғай уезіне қарасты Қызбел ауылының Шобан елді мекенінде дүниеге келген. Ол өзі өмір сүрген өңірде ислам дінін таратушылардың бірі болды. Табиғаттың тылсым сырлары мен тосын оқиғаларын алдын-ала сезіп, халықты сақтандырып отырған. Көріпкел әулиелігі де бар. Өз қаржысына Сарықопа болысында мешіт салдырып, медресе ашады. Мұнда белгілі ақын Күдері Жолдыбайұлы, молдалар Мұхаммедуәли Бекетов, Қапыш Жүсіпұлдары жас кезінде дәріс алады. 1911 жылы Меккеге барып, қажылық парызын атқарып келеді. 1928 жылы қайтыс болған Жангелдин ауданының орталығындағы Орталық мешіт үйі Оспанқожа әулиенің атында. Қостанай қаласындағы «Марал-ишан» мешітінің хатиб-имамы болған марқұм Ертай қажы Балахметовтің жазып, қалдырып кеткен естелігі бойынша, Оспанқожа атамыз Шайқы Бұзырықтан тараған Хорасанқожаның ұрпағы. Хорасанқожаның шын есімі Әбдіжәлел екен. Оған Аллаһтың берген қасиеті денесіне оқ дарымапты, сүйегіне қылыш батпапты. Әбдіжәлелбаптың ұрпақтарына мирас болған абыздың жол шұбар атты Мәлімқожа, Әлім, Көкен, Қосым, Сейіт, Естай тәрізді үрім-бұтағына дарып, Оспанқожа атамыздың бабасы Хаши абызға да көшіпті. Хаши абыз Шақшақұлы Жәнібек батырдың пірі болған адам. Оспанқожаның халық арасындағы екінші атауы Қарақожа. Оның қайтыс болған күні 1928 жылғы 12 шілде. ===Мешіт туралы=== Қарақожа мешіті Талас ауданына қарасты Сейілбек елді-мекенінің аумағына орналасқан. Мешіт XIXғ. соңы мен XX ғ. басында, Талас –Шу аймағында қалыптасқан діни-рухани сәулет нысандарына тән дәстүрлі үлгіге байланыстырылып тұрғызылған. Бұл мешіт Қара Қожаның бастамасы бойынша 1909 жылы тұрғызылған, кейіннен оның аты берілген, ол 16,9х16,26м көлемде төрт бұрышты формада жоспарланып тұрғызылған.Мешіт 27см х 13см х 5см, 25см х 14см х 6см, 26см х 12см х 6см, 25см х 25см х 4см көлемді сазды лайдан күйдіріп құйылған қызыл кірпіштен тұрғызылған. Мешіт құрылысына көп күмбезді монументальді үлгідегі намаз оқитын залы мен айван кіріккен. Қасбеттері шектеулі түрде беттік кірпіштік қалаумен салынған. Қабырғаларында эпиграфиялық мәнер-қалыбында аллаға сыйыну сентенциясы құрылыстың тұрғызылған күні, айы, жылы болып табылатын хижраның 1327 (1909) жылы өрнектелген. ===Мешітті зерттеу=== Алғашқы рет ескерткішті 1945 жылы Г.И.Пацевичтің басшылығымен ЭРУДА зерттеген. Кейіннен 1949 жылы Л.М.Ремпел бастаған Жамбыл облыстық музей экспедициясы зерттеді. 1975-1980 жылдары «Қазжобажаңғырту» сәулетшілері , 2000 жылы –НИПИ ПМК мамандары зерттеген. ===Жөндеу жұмыстары=== 80-ші жылдар соңына таман біртіндеп күмбез мүжіле бастаған, парапетті қабырғаларында көптеген жарықшақтар пайда болған. 1985-1989 жылдары жүргізілген жөндеу жұмыстары аяқсыз қалған. Толық қайта жөндеу жұмыстары 2003-2004 жылдары жүргізілді. ==Дереккөздер== # http://www.drevniytaraz.kz/install/index.php?option=com_content&view=article&id=107:2015-06-23-09-32-49&catid=38:2010-02-28-16-21-42&Itemid=2{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} # http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/zambyl_oblast/memorial/karakoja {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160912193621/http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/zambyl_oblast/memorial/karakoja |date=2016-09-12 }} # http://www.info-tses.kz/news/islam-d-n-n-tarat-1179-an-1241-ulieler/{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} snztwyqybk5h8o58jtuflvb7nk3jrm1 3641433 3641432 2026-08-10T11:52:55Z НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА 184275 3641433 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> "Оспанқожа әулие (Қарақожа әулие)" 1862 жылы Торғай уезіне қарасты Қызбел ауылының Шобан елді мекенінде дүниеге келген. Ол өзі өмір сүрген өңірде ислам дінін таратушылардың бірі болды. Табиғаттың тылсым сырлары мен тосын оқиғаларын алдын-ала сезіп, халықты сақтандырып отырған. Көріпкел әулиелігі де бар. Өз қаржысына Сарықопа болысында мешіт салдырып, медресе ашады. Мұнда белгілі ақын Күдері Жолдыбайұлы, молдалар Мұхаммедуәли Бекетов, Қапыш Жүсіпұлдары жас кезінде дәріс алады. 1911 жылы Меккеге барып, қажылық парызын атқарып келеді. 1928 жылы қайтыс болған Жангелдин ауданының орталығындағы Орталық мешіт үйі Оспанқожа әулиенің атында. Қостанай қаласындағы «Марал-ишан» мешітінің хатиб-имамы болған марқұм Ертай қажы Балахметовтің жазып, қалдырып кеткен естелігі бойынша, Оспанқожа атамыз Шайқы Бұзырықтан тараған Хорасанқожаның ұрпағы. Хорасанқожаның шын есімі Әбдіжәлел екен. Оған Аллаһтың берген қасиеті денесіне оқ дарымапты, сүйегіне қылыш батпапты. Әбдіжәлелбаптың ұрпақтарына мирас болған абыздың жол шұбар атты Мәлімқожа, Әлім, Көкен, Қосым, Сейіт, Естай тәрізді үрім-бұтағына дарып, Оспанқожа атамыздың бабасы Хаши абызға да көшіпті. Хаши абыз Шақшақұлы Жәнібек батырдың пірі болған адам. Оспанқожаның халық арасындағы екінші атауы Қарақожа. Оның қайтыс болған күні 1928 жылғы 12 шілде. ===Мешіт туралы=== Қарақожа мешіті Талас ауданына қарасты Сейілбек елді-мекенінің аумағына орналасқан. Мешіт XIXғ. соңы мен XX ғ. басында, Талас –Шу аймағында қалыптасқан діни-рухани сәулет нысандарына тән дәстүрлі үлгіге байланыстырылып тұрғызылған. Бұл мешіт Қара Қожаның бастамасы бойынша 1909 жылы тұрғызылған, кейіннен оның аты берілген, ол 16,9х16,26м көлемде төрт бұрышты формада жоспарланып тұрғызылған.Мешіт 27см х 13см х 5см, 25см х 14см х 6см, 26см х 12см х 6см, 25см х 25см х 4см көлемді сазды лайдан күйдіріп құйылған қызыл кірпіштен тұрғызылған. Мешіт құрылысына көп күмбезді монументальді үлгідегі намаз оқитын залы мен айван кіріккен. Қасбеттері шектеулі түрде беттік кірпіштік қалаумен салынған. Қабырғаларында эпиграфиялық мәнер-қалыбында аллаға сыйыну сентенциясы құрылыстың тұрғызылған күні, айы, жылы болып табылатын хижраның 1327 (1909) жылы өрнектелген. ===Мешітті зерттеу=== Алғашқы рет ескерткішті 1945 жылы Г.И.Пацевичтің басшылығымен ЭРУДА зерттеген. Кейіннен 1949 жылы Л.М.Ремпел бастаған Жамбыл облыстық музей экспедициясы зерттеді. 1975-1980 жылдары «Қазжобажаңғырту» сәулетшілері , 2000 жылы –НИПИ ПМК мамандары зерттеген. ===Жөндеу жұмыстары=== 80-ші жылдар соңына таман біртіндеп күмбез мүжіле бастаған, парапетті қабырғаларында көптеген жарықшақтар пайда болған. 1985-1989 жылдары жүргізілген жөндеу жұмыстары аяқсыз қалған. Толық қайта жөндеу жұмыстары 2003-2004 жылдары жүргізілді. ==Дереккөздер== # http://www.drevniytaraz.kz/install/index.php?option=com_content&view=article&id=107:2015-06-23-09-32-49&catid=38:2010-02-28-16-21-42&Itemid=2{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} # http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/zambyl_oblast/memorial/karakoja {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160912193621/http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/zambyl_oblast/memorial/karakoja |date=2016-09-12 }} # http://www.info-tses.kz/news/islam-d-n-n-tarat-1179-an-1241-ulieler/{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kvrs8ifqezhgbx3ene7azu2w07suc15 0 599472 3641334 3409419 2026-08-10T06:33:45Z 1nter pares 146705 3641334 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Ненад Эрич | сурет = Ненад Эрич. 19 сентября 2018 года — 907669 (cropped).jpg | сурет ені = | туған күні=26.05.1982 | туған жері = Пожега, [[Югославия]] | азаматтығы={{ту|Югославия}} [[Югославия халқының социалистік одағы|Югославия]]<br>{{байрақ|Сербия}}<br>{{байрақ|Қазақстан}} | бойы = 197 | салмағы = 92 | позиция = қақпашы | қазіргі клуб = | номері = | жастар клубы = | клубтары = {{футбол карьерасы |1999—2001|{{flagicon|Югославия}} [[Слога (футбол клубы, Пожега)|Слога (Пожега)]]|45 |2001—2002|{{flagicon|Югославия}} [[Раднички (футбол клубы, Крагуевац)|Раднички (Крагуевац)]]|20 |2002—2006|{{flagicon|Югославия}} [[ОФК (футбол клубы)|ОФК]]|29 |2003|{{аренда}}{{flagicon|Югославия}} [[Бачинци (футбол клубы)|Биг Бул]]|17 |2004|{{аренда}}{{flagicon|Югославия}} [[Мачва (футбол клубы)|Мачва]]|18 |2005|{{аренда}}{{flagicon|Югославия}} [[Мачва (футбол клубы)|Мачва]]|11 |2006—2007|{{аренда}}{{flagicon|Сербия}} [[Борац (футбол клубы, Чачак)|Борац (Чачак)]]|22 |2007—2008|{{flagicon|Сербия}} [[Борац (футбол клубы, Чачак)|Борац (Чачак)]]|17 |2008—2009|{{flagicon|Ресей}} [[Сібір (футбол клубы)|Сібір]]|1 (−1) |2008—2009|{{Аренда}}{{flagicon|Ресей}} [[Динамо (футбол клубы, Барнаул)|Динамо (Барнаул)]]|13 (−28) |2010—2011|{{flagicon|Қазақстан}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|31 (−35) |2011—2020|{{flagicon|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|222 (-189)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2015—2019|{{flagicon|Қазақстан}} [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан]]|2 (-3)}} }} '''Ненад Эрич''' ([[Серб тілі|серб]]''. Ненад Ерић / Nenad Eriс''; 26 мамыр 1982<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/17193 Тransfermarkt.com]</ref>, [[Пожега (община)|Пожега]], [[Югославия халқының социалистік одағы|Югославия]]) — қазақстандық футболшы, серб ұлтынан, қақпашы == Мансабы == ===Клубтық === Эрич Қазақстанға 2010 жылы келді. "Динамо" (Барнаул) клубынан Алматының "Қайратына" ауысып, бір маусымнан соң "Астанаға" өтті. Астаналық клуб сапында бірнешге рет қазақстан чемпионы, кубок және суперкубоок иегері атанды. 2021 жылы 1 наурызда "Астанадан" кетті. ===Ұлттық құрама=== 2014 жылы Эрич Қазақстан азаматтығын алды. Қазақстан құрамасының сапындағы алғашқы матчын [[2015 жыл]]ы 18 ақпан күні [[Молдова Ұлттық футбол құрамасы|Молдоваға]] қарсы өткізді. Негізгі құрамда алаңға шықты. 2018 УЕФА Ұлттар Лигасының топтық кезеңінен кейін құрамадағы карьерасын аяқтауға шешім қабылдады. ==Жетістіктері== *'''Қазақстан чемпионы''' — 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 *'''Қазақстан кубогы''': 2012, 2016 *'''Қазақстан Суперкубогы''' 2015, 2018, 2019 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.onesport.ru/articles/football/1001.html Ненад Ерич: onesport.ru 02.07.2009]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.prosportkz.kz/page.php?page_id=35&lang=1&news_id=9225&parent_id=7 Ненад Ерич: prosportkz.kz 13.04.10]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://chempionat.kz/index.php/rbr/interview/1171--q-q Ненад Эрич: Chempionat.kz 03.06.10]{{Deadlink|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Сербия футболшылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] [[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Югославия футболшылары]] [[Санат:Сербия және Черногория футболшылары]] 67r4f2afymx1kr55c8mncrenojgl95n 0 599473 3641329 3400998 2026-08-10T06:32:31Z 1nter pares 146705 3641329 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Бауыржан Турысбек |сурет = |сурет ені = |суре атауы = |толық аты = |туған күні = 15.10.1991 |туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] |азаматтығы = {{Flagicon|KAZ}} [[Қазақстан]] |бойы = 181 |салмағы = 71 |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = |номері = |клубтары = {{футбол карьерасы |2009—2013|{{Flagicon|KAZ}} [[Сұңқар (футбол клубы)|Сұңқар]]|74 (16) |2014|{{Flagicon|KAZ}} [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак (Семей)]]|13 (0) |2014|{{Flagicon|Сербия}} Раднички Ниш|4 (0) |2015—2016|{{Flagicon|KAZ}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|42 (7) |2016—2017|{{Flagicon|KAZ}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|23 (5) |2017|{{аренда}}{{Flagicon|KAZ}} [[Қайрат Академия|Қайрат А]]|7 (3) |2018—2019|{{Flagicon|KAZ}} [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]|60 (12) |2020|{{ту|Қазақстан}} [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]|3 (1) |2020|{{ту|Қазақстан}} [[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]|14 (3) |2021|{{ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|8 (2) |2022|{{ту|Қазақстан}} [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]|9 (0) |2022—2023|{{ту|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|26 (16) |2023|{{ту|Қазақстан}} [[Хан Тәңірі (футбол клубы)|Хан-Тәңірі]]|8 (2) |2024|{{ту|Қазақстан}} [[Ұлытау-2022|Ұлытау]]|11 (8)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2017—2019|{{Футбол|Қазақстан}} |14 (3) }} }} '''Бауыржан Айтқалиұлы Тұрысбек''' (15 қазан 1991, [[Алматы]], [[Қазақстан]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] [[футбол]]шы, шабуылшы. == Мансабы == === Клубтық === Футболшылық жолын Қаскелеңнің "Сұңқар" жастар клубында бастаған. Премьер Лигада алғаш рет [[2014 жыл]]ы [[Семей]]дің "Спартагының құрамында өнер көрсете бастады. Жылдың екінші жартысын Сербияның "Раднички" клубында өткізеді. 2016 жылы "Қайратқа" шақырылып, Қазақстанның вице-чемпионы атанады. 2017 жылы "Қайраттың" ізбасарлар клубына жалға беріледі. [[2018 жыл]]ы қаңтар айында [[Тобыл (футбол клубы)|"Тобыл"]] клубымен екі жылдық келісім-шарт жасаты. 11 наурызда "Жетісумен" ойында алаңға шығып, гол соқты. === Құрамада === Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет бірінші лигада "Қайрат А" клубында ойнап жүрген кезінде [[2017 жыл]]ы 1 қыркүйекте Черногориямен ойында алаңға шықты. Осылайша ол бірінші лигада ойнап жүріп Ұлттық құраманың жейдесін киген тұңғыш футболшы атанды. Өзінің екінші матчында-ақ ұлттық құрамадағы алғашқы голын енгізді. Бұл 2017 жылы 5 қазанда Румыниямен өткен ойын еді. Бауыржанның голы құрамаға ұпай әпере алмады, Қазақстан 1:3 есебімен ұтылып қалды. 8 қазан күні [[Армения Ұлттық футбол құрамасы|Армения]] қақпасына ұлттық құрамадағы екінші добын енгізді. Бұл матч 1:1 есебімен тең аяқталды. ==Жетістіктері== * Қазақстан чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері: 2016, 2017 == Сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Тобыл ФК ойыншылары]] [[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]] [[Санат:Жетісу ФК ойыншылары]] [[Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары]] [[Санат:Тараз ФК ойыншылары]] [[Санат:Атырау ФК ойыншылары]] [[Санат:Хан Тәңірі ФК ойыншылары]] [[Санат:Ұлытау-2022 ФК ойыншылары]] [[Санат:Сұңқар ФК ойыншылары]] 5chhsm1by9uxs6ebev06wpavovkclar 0 601836 3641338 3225121 2026-08-10T06:34:53Z 1nter pares 146705 3641338 wikitext text/x-wiki {{футболшы | есімі = Флориан Альберт | сурет= | туған күні = 15.9.1941 | туған жері = Херцегсанто, [[Мажарстан]] | қайтыс болған күні = 31.10.2011 | қайтыс болған жері = [[Будапешт]], [[Мажарстан]] | азаматтығы = {{Flagicon|Венгрия}} [[Мажарстан]] | бойы = 186 | лақап аты = ''Флори'' | позиция = шабуылшы | жастар клубы = {{Футбол карьерасы |1952—1958|{{Flagicon|Венгрия}} [[Ференцварош|Кинижи]]}} | клубтары = {{Футбол карьерасы |1958—1975|{{Flagicon|Венгрия}} [[Ференцварош]]|351 (256)}} | ұлттық құрамы = {{Футбол карьерасы |1959—1974|{{футбол|Венгрия}} |75 (31) |1959—1960|{{Flagicon|Венгрия}} Венгрия (олимп.)|9 (10)}} | бапкер клубтары = {{Футбол карьерасы |1978|{{Flagicon|Венгрия}} [[Ференцварош]]|<small>жастар</small> |1978—1982|{{Flagicon|Ливия|20px}} [[Аль-Ахли (футбол клубы, Бенгази)|Аль-Ахли (Бенгази)]]| |1983—1984|{{Flagicon|Венгрия}} [[Ференцварош]]|<small>жастар</small> |1985|{{Flagicon|Ливия}} [[Аль-Ахли (футбол клубы, Бенгази)|Аль-Ахли (Бенгази)]]|}} }} '''Флориан Альберт''' ({{lang-hu|Albert Flórián}}; [[15 қыркүйек]] [[1941 жыл|1941]], Херцегсанто — [[31 қазан]] [[2011 жыл|2011]], [[Будапешт]]<ref>[http://www.championat.com/football/news-975809.html "Алтын доп иегері өмірден өтті"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102162806/http://www.championat.com/football/news-975809.html |date=2011-11-02 }}</ref>) — [[Мажарстан|мажар]] [[футбол]]шысы, шабуылшы. == Мансабы == "Алтын доппен" марапатталған жалғыз мажар футболшысы. Бүкіл карьерасында тек «[[Ференцварош]]» ([[1958 жыл|1958]]—[[1974 жыл|1974]]) клубында ғана ойнаған. [[Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі|1962 жылғы әлем чемпионатында]] 4 гол соғып, [[Вава]], [[Гарринча]], [[Дражан Еркович]], [[Валентин Козьмич Иванов|Валентин Иванов]], [[Леонель Санчес]] секілді футболшылармен бірге турнирдің сұрмергені атанды. [[Будапешт]]егі "Ференцварош" клубының өз алаңындағы матчтарын өткізетін стадионы 2007-2013 жылдары Флориан Альберттің атымен аталды. Қазір ол стадионның орнына "[[Групама Арена]]" стадионы салынған. ==Жетістіктері== === Командалық === *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1964 *Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1960 *Жәрмеңкелер кубогы: 1965 *Мажарстан чемпионы: 1963, 1964, 1967, 1968 *Мажарстан кубогы: 1972 года === Жекелей === *Еуропаның үздік футболшысы 1967 *Мажарстанның үздік футболшысы 1966, 1967 *Әлем чемпионатының сұрмергендерінің бірі: 1962 *Мажарстан чемпионатының сұрмергені: 1960, 1961, 1965 *"Алтын доп" иегері: 1967 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сілтемелер== *[http://www.national-football-teams.com/player/21035.html Профилі] [[Санат:Мажарстан футболшылары]] [[Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Мажарстан футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Ференцварош ФК ойыншылары]] [[Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] pgwkyh00vhs61or3io2ozgfixkgf9oc 0 602462 3641331 2722819 2026-08-10T06:33:00Z 1nter pares 146705 3641331 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Тите | толық аты = Аденор Леонардо Бакши | сурет = 20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Tite 850 0231.jpg | сурет ені = 200px | сурет атауы = | лақап аты = ''Filósofo (Философ)'' | туған күні = 25.05.1961 | туған жері = Кашиас-ду-Сул, [[Риу-Гранди-ду-Сул]], [[Бразилия]] | азаматтығы = {{ту|Бразилия}} | бойы = 184 | салмағы = | позиция = жартылай қорғаушы | қазіргі клуб = {{Футбол|Бразилия}} | қызметі = ''бас бапкер'' | клубтары = {{футбол карьерасы |1978—1984|{{Flagicon|Бразилия}} [[СЭР Кашиас]]|121 (8) |1985|{{Flagicon|Бразилия}} [[Эспортиво (футбол клубы, Бенту-Гонсалвис)|Эспортиво БГ]]|18 (6) |1985|{{Flagicon|Бразилия}} [[Португеза Деспортос]]|15 (1) |1986—1988|{{Flagicon|Бразилия}} [[Гуарани (футбол клубы, Кампинас)|Гуарани (Кампинас)]]|? (?)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1990|{{Flagicon|Бразилия}} Гуарани (Гарибалди)| |1991—1995|{{Flagicon|Бразилия}} [[Веранополис (футбол клубы)|Веранополис]]| |1996|{{Flagicon|Бразилия}} [[Ипиранга (футбол клубы, Эрешин)|Ипиранга РС]]| |1997|{{Flagicon|Бразилия}} [[Жувентуде]]| |2000|{{Flagicon|Бразилия}} [[СЭР Кашиас]]| |2001—2003|{{Flagicon|Бразилия}} [[Гремио]]| |2003—2004|{{Flagicon|Бразилия}} [[Сан-Каэтано]]| |2004|{{Flagicon|Бразилия}} [[Коринтианс]]| |2005|{{Flagicon|Бразилия}} [[Атлетико Минейро]]| |2006|{{Flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]]| |2007|{{Flagicon|БАӘ}} [[Аль-Айн (футбол клубы)|Аль-Айн]]| |2008—2009|{{Flagicon|Бразилия}} [[Интернасьонал]]| |2010|{{Flagicon|БАӘ}} [[Аль-Вахда (футбол клубы, Абу-Даби)|Аль-Вахда (Абу-Даби)]]| |2010—2013|{{Flagicon|Бразилия}} [[Коринтианс]]| |2015—2016|{{Flagicon|Бразилия}} [[Коринтианс]]| |2016 — |{{Футбол|Бразилия}} |}} }} '''Тите''', толық есімі '''Аденор Леонардо Бакши''' (порт/бра. ''Adenor Leonardo Bacchi; Tite''; [[25 мамыр]] [[1961 жыл]], [[Кашиас-ду-Сул]]) — бразилиялық футболшы, футбол бапкері. 2016 жылдан бері [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия құрамасының]] бас бапкері. Оның басқаруымен құрама [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионатына]] бірінші болып (турнир қожайыны [[Ресей Ұлттық футбол құрамасы|Ресейді]] есепке алмағанда) жолдама алды. == Мансабы == 1990 жылға дейін ортанқол ғана клубтарда ойнап, 30 жасқа жетпей бапкерлік ғұмырын бастады. 2000 жылдарға дейін онша таныс емес клубтарды жаттықтырды да, жаңа ғасырдан "[[Гремио]]", "[[Коринтианс]]", "[[Палмейра-дуз-Индиус|Палмейрас]]", "[[Атлетико Минейро]]" секілді атақты клубтардың тізгінін ұстады. Тіпті табыстарға жетіп, 2016 жылы оның көп жылдық тәжірибесіне сенген Бразилия футбол басшылары Карлос Дунганың орнына [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|ұлттық құрамаға]] бапкер етіп тағайындады. Алғашқы ойынын 2016 жылы 1 қыркүйекте [[Эквадор Ұлттық футбол құрамасы|Эквадорға]] қарсы өткізіп, 3:0 есебімен жеңіске жетті. ==Жетістіктері== === Ойыншы ретінде === {{Flagicon|BRA}} [[Гуарани Кампинас]] * Бразилияның вице-чемпионы: 1986, 1987 * Сан-Паулудың вице-чемпионы: 1988 === Бапкер ретінде === {{Flagicon|BRA}} [[Веранополис ФК|Веранополис]] *Риу-Гранди-ду-Сул екінші дивизион чемпионы: 1993 {{Flagicon|BRA}} СЭР Кашиас *Риу-Гранди-ду-Сул чемпионы: 2000 {{Flagicon|BRA}} [[Гремио]] *Бразилия кубогы: 2001 *Риу-Гранди-ду-Сул чемпионы: 2001 {{Flagicon|BRA}} [[Коринтианс]] *Бразилия чемпионы: 2011, 2015 *Либертадорес: 2012 *Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2012 *Сан-Паулу чемпионы: 2013 {{Flagicon|BRA}} [[Интернасьонал]] *Оңтүстік Америка кубогы: 2008 *Дубай кубогы: 2008 == Жеке өмірі == Әйелінің аты Розмари, бір ұл, бір қызы бар. Ұлы Матьюз футболшы. Титенің алғашқы ұстаздарының бірі — [[Луиз Фелипе Сколари]]. ==Cілтемелер== *[http://www.zerozero.pt/treinador.php?id=1009 Профилі] [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Бразилия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] 6oidmdusl6cc4b23djcffxdu9mttycs 0 602911 3641340 2942308 2026-08-10T06:35:22Z 1nter pares 146705 3641340 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Деян Ловрен | сурет = Dejan Lovren cropped.jpg | сурет ені = | туған күні=5.07.1989 | туған жері=Зеница, Хорватия | азаматтығы={{ту|Хорватия}} | бойы = 188 | салмағы = 84 | позиция = қорғаушы | қазіргі клуб = {{flagicon|Ресей}} [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]] | номері = 6 | клубтары = {{футбол карьерасы |2005—2010|{{flagicon|Хорватия|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо (Загреб)]]|37 (1) |2006—2008|{{Аренда}}{{flagicon|Хорватия|20px}} [[Интер (футбол клубы, Запрешич)|Интер (Запрешич)]]|50 (1) |2010—2013|{{flagicon|Франция|20px}} [[Олимпик Лион]]|72 (2) |2013—2014|{{flagicon|Англия|20px}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]]|31 (2) |2014—2020|{{flagicon|Англия|20px}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|131 (5) |2020—|{{flagicon|Ресей}} [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]]|1 (0) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004—2005|{{flagicon|Хорватия|20px}} Хорватия-17|18 (2) |2006—2008|{{flagicon|Хорватия|20px}} Хорватия-18|13 (1) |2007—2009|{{flagicon|Хорватия|20px}} Хорватия-21|20 (1) |2009—|{{Футбол|Хорватия}} |57 (3)}}}} '''Деян Ловрен''' ({{lang-hr|Dejan Lovren}}; 5 шілде 1989, [[Зеница]], [[Югославия халқының социалистік одағы|Югославия]]) — хорват футболшысы, "[[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]]" футбол клубы мен [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Хорватия құрамасының]] қорғаныс шебінде ойнайды. 2018 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. == Мансабы == === Клубтық === Карьерасын 2005 жылы [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|"Динамо" (Загреб)]] сапында бастады. Хорватия чемпионатындағы алғашқы ойынын 2006 жылы мамырда "Ватекс" клубына қарсы өткізді. Көп ұзама сол жылы жазда Хорватияның екінші дивизионында ойнайтын Запрешичтің "Интер" клубына жалға беріліп, бір маусымнан соң клуб жоғары лигаға жолдама алды. 2008 жылы жазда "Динамоға" қайта оралды. 2010 жылы жазда "[[Олимпик Лион|Олимпик Лионға]]" ауысты. 2013 жылы "[[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемтонмен]]" төрт жылдық келісім шарт жасасты. Бірақ 2014 жылы шілдеде "[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульге]]" ауысты. === Ұлттық құрама === [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Ұлттық құраманың]] 17, 19, 21 жасқа дейінгі командаларында ойнап, 2009 жылы 8 қазан күні [[Катар Ұлттық футбол құрамасы|Катар құрамасымен]] жолдастық кездесуде негізгі құрамада тұңғыш рет алаңға шықты<ref>{{cite web |datepublished= |url=http://worldfootball.net/spielbericht/freundschaft-2009-oktober-kroatien-katar |title=Матч протоколы |publisher=weltfussball.de |accessdate=2010-1-14 |lang=en |archiveurl=https://www.webcitation.org/66bXkblB8 |archivedate=2012-04-01}}</ref>. == Жетістіктері == '''[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо (Загреб)]]''' * Хорватия чемпионы (2): 2005/06, 2008/09 * Хорватия кубогы: 2008/09 '''Интер (Запрешич)''' * Хорватия ІІ лигасының чемпионы: 2006/07 '''[[Олимпик Лион]]''' * Франция кубогы: 2012 [[Ливерпуль (футбол клубы)|'''Ливерпуль''']] * УЕФА Чемпиондар лигасы: 2018/19 * УЕФА Суперкубогы: 2019 '''[[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]]''' * [[Футболдан Ресей суперкубогы 2020|Ресей суперкубогы: 2020]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сілтемелер== *[http://www.national-football-teams.com/player/33780.html Футболшының профилі] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Хорватия футболшылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары]] [[Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары]] [[Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары]] [[Санат:Зенит ФК ойыншылары]] 6qddc1855dwv6tdf72uw92mbtt826de 0 602967 3641335 3637400 2026-08-10T06:34:02Z 1nter pares 146705 3641335 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Луис Арагонес |толық аты = Хосе Луис Арагонес Суарес |сурет = Luis Aragones.jpg |сурет ені = 300px |туған күні = 28.7.1938 |туған жері = {{туғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]] |қайтыс болған күні = 1.2.2014 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]] |азаматтығы = {{байрақ|Испания}} |бойы = 180 |позиция = жартылай қорғаушы |клубтары = {{футбол карьерасы |1957—1958|{{flagicon|Испания|20px}} [[Хетафе Депортиво]]|12 (2) |1958—1960|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]|0 (0) |1958—1959|{{аренда}}{{flagicon|Испания|20px}} [[Рекреативо (футбол клубы)|Рекреативо]]|19 (7) |1959—1960|{{аренда}}{{flagicon|Испания|20px}} [[Эркулес (футбол клубы, Аликанте)|Эркулес]]|24 (17) |1960|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид Кастилья|Плюс Ультра]]|8 (11) |1960—1961|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Овьедо]]|13 (4) |1961—1964|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Бетис]]|82 (33) |1964—1974|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]|265 (123)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1965—1972|{{flagicon|Испания|20px}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]|11 (3)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1975—1978|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1978|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1979—1980|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1981—1982|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Бетис]]| |1982—1986|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1987|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1987—1988|{{flagicon|Испания|20px}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]| |1990—1991|{{flagicon|Испания|20px}} [[Эспаньол]]| |1991—1992|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |1993—1995|{{flagicon|Испания|20px}} [[Севилья]]| |1995—1997|{{flagicon|Испания|20px}} [[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]| |1997—1998|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Бетис]]| |1999—2000|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Овьедо]]| |2000—2001|{{flagicon|Испания|20px}} [[Мальорка (футбол клубы)|Мальорка]]| |2001—2003|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетико Мадрид]]| |2003—2004|{{flagicon|Испания|20px}} [[Мальорка (футбол клубы)|Мальорка]]| |2004—2008|{{flagicon|Испания|20px}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]| |2008—2009|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]]}} }} '''Хосе Луис Арагонес Суарес''' ({{lang-es|José Luis Aragonés Suárez}}; [[28 шілде]] [[1938 жыл]]<ref>https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/3185</ref>, [[Мадрид]] — [[1 ақпан]] [[2014 жыл]], [[Мадрид]]) – [[Испания|испандық]] футболист және жаттықтырушы. Футболшы ретінде «[[Атлетико Мадрид]]» футбол клубында өнер көрсеткен. Осы клубтың құрамында бола отырып, 3 дүркін Испания чемпионатының жеңімпазы (1966, 1970, 1973 жылдар). Жартылай қорғаушы позициясында ойнаған. Жаттықтырушы ретінде Испания футбол құрамасын 2008 Еуропа чемпионатында жеңімпаз атанды. «[[Барселона]]», «[[Атлетико Мадрид|Атлетико»]], «[[Валенсия]]», «[[Севилья]]», «[[Реал Бетис|Бетис»]], «[[Эспаньол]]» футбол клубтарында қызмет атқарған. == Мансабы == === Футболшы мансабы === Луис Арагонес Мадриттің [[Орталесса]] ауданында дүниеге келген. Жас футболшыны «Хетафе Депортиво» селекционерлері аңғарды. Кәсіпқой футболшы карьерасын бастайды. [[1958 жыл]]ы әйгілі «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубында [[1960 жыл]]ға дейін құрамында ойнаған. Алайда ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмағандықтан Севильяның «[[Реал Бетис]]» клубына көшеді. 1961 – 1964 жылдар аралығында 82 матч өткізіп 33 гол соққан. 1964 – 1974 жылдар аралығында «Атлетико Мадрид» клубында өзінің өнерін жоғары деңгейде көрсетіп, «рохо-бланкос»шабуылының лидері ретінде клубтың тарихында қалған. 1969-70 жылдары Арагонес «Трофео Пичичи» сыйлығымен марапатталды. Себебі, ең мықты бомбордир атанып, 16 гол соққан. Танымал лақап аты ''«Zapatones»'' (ауд. ''Улкен бутсы''). Өз карьерасын «Бавария» клубымен ойыннан кейін аяқтайды. Карьералық жолында 3 рет қызыл карточканы алған. === Жаттықтырушы мансабы === 1974-75 сезонында Арагонес «Атлетико Мадрид» клубының жаттақтырушы ұсынысын қабылдайды. Осыдан жаңадан лақап атқа ие болады. Бұл ''«El Sabio de Hortaleza»'' (аудармасы ''Орталеса данасы''). Контракт бітісімен, «Барселона» клубында қызмет етеді. Бұд клубпен Испания кубогын жеңіп алады. [[1993 жыл]]ы «Севилья» клубының жаттықтырушысы болады. 2 сезон аралығында керемет көрсеткіш көрсете алмады. 2004 жылы Испания құрамасының тізгінін ұстады. 2016 жылғы әлем біріншілігінде 1/8 финалда Франциядан сүрінді. 2008 жылғы Еуропа біріншілігінде финалда 1:0 есебімен Германияны ұтып, чемпион атанды. Осы табыстан соң қызметтен босады да, бір жылдай Түркияның "Фенербахче" клубын баптады. 2014 жылы 1 ақпанда Мадридте қайтыс болды. == Жетістіктері == === Футболшы ретінде === * Испания чемпионы (3): 1966, 1970, 1973 * Испания кубогы (2): 1965, 1972 * Испания чемпионатының үздік мергені: 1969 * «Атлетико Мадрид» тарихындағы үздік мерген: 172 гол === Бапкер ретінде === * Испания чемпионы: 1977 * Испания кубогы: 1976, 1985, 1988, 1992 * Испания суперкубогы: 1985 * Құрлықаралық кубок: 1974 * 2008 жылғы Еуропа чемпионы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Испания футболшылары]][[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Рекреативо ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары]] [[Санат:Испания футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Атлетико Мадрид ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Мальорка ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Реал Бетис ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Барселона ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Эспаньол ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Валенсия ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Фенербахче ФК жаттықтырушылары]] qv7hbcvwxx459o3c672fumqdhy5ou5t 0 603937 3641363 3575888 2026-08-10T06:59:07Z Айдарбек Мухаметкалиев 184404 3641363 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | Name = Мартиника | Badge = Fed martinique.svg|200px | Nickname = | Association = [[Мартиника футбол лигасы]] | Coach = {{Flagicon|Мартиника}} Жан-Марк Сиво | Most caps = | Captain = [[Себастьен Кретинуар]]| Confederation = [[КОНКАКАФ]] | Top scorer = [[Кевин Парсемен]] (30 гол)| pattern_la1=_blue_hoops|pattern_b1=|pattern_ra1=_blue_hoops| leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| leftarm2=0000FF|body2=0000FF|rightarm2=0000FF|shorts2=0000FF|socks2=0000FF| First game = [[Барбадос Ұлттық футбол құрамасы|Барбадос]] 3:2 Мартиника<br> ([[Мартиника]]; [[11 ақпан]] [[1931 жыл]]) | Largest win = Мартиника 16:0 [[Британдық Вирджин аралдары Ұлттық футбол құрамасы|Брит. Вирджиндер]] <br>([[Мартиника]]; [[5 қыркүйек]] [[2012 жыл]])| Largest loss = [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]] 9:0 Мартиника<br>([[Мехико]], [[Мексика]]; [[11 шілде]], [[1993 жыл]]) }} '''Мартиника Ұлттық футбол құрамасы''' — Халықаралық жарыстарда [[Мартиника|Мартиниканың]] намысын қорғайды. Басқарушы ұйым - Мартиника футбол лигасы. Бұл ұйым Француз футбол федерациясына бағынады. Сол себепті де құрама [[ФИФА|ФИФА-ға]] тіркелмеген, әлем чемпионаттарына қатыса алмайды. '''тарихы''' [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогына]] 4 рет (алғаш рет 1993) қатысқан. 2002 жылы ғана 1/4 финалға шықты. Қалған қатысуларында топтық турнирден өте алмады. Ал Кариб елдері кубогында 1993 жылы чемпион атанған, келесі жылы екінші орынға табан тіреді. 1992, 1996, 2000 жылдары үшінші орынға қол жеткізді. == Сілтемелер == * [http://liguefoot-martinique.fff.fr/cgi-bin/general/accueil.pl Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070128090138/http://liguefoot-martinique.fff.fr/cgi-bin/general/accueil.pl |date=2007-01-28 }}{{ref-fr}} * [http://www.rsssf.com/tablesm/martin-intres.html Статистикасы]{{ref-en}} {{Бастама}} {{Суретсіз мақала}}{{Солтүстік Америка Ұлттық футбол құрама командалары құрамы}} [[Санат:Мартиника Ұлттық футбол құрамасы]] 5ns6h1oarnd6r137blrzjgglarg7whi 3641366 3641363 2026-08-10T07:05:04Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдарбек Мухаметкалиев|Айдарбек Мухаметкалиев]] ([[User talk:Айдарбек Мухаметкалиев|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 2903107 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | Name = Мартиника | Badge = Fed martinique.svg|200px | Nickname = | Association = [[Мартиника футбол лигасы]] | Coach = {{Flagicon|Мартиника}} Жан-Марк Сиво | Most caps = | Captain = [[Себастьен Кретинуар]]| Confederation = [[КОНКАКАФ]] | Top scorer = [[Кевин Парсемен]] (30 гол)| pattern_la1=_blue_hoops|pattern_b1=|pattern_ra1=_blue_hoops| leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| leftarm2=0000FF|body2=0000FF|rightarm2=0000FF|shorts2=0000FF|socks2=0000FF| First game = [[Барбадос Ұлттық футбол құрамасы|Барбадос]] 3:2 Мартиника<br> ([[Мартиника]]; [[11 ақпан]] [[1931 жыл]]) | Largest win = Мартиника 16:0 [[Британдық Вирджин аралдары Ұлттық футбол құрамасы|Брит. Вирджиндер]] <br>([[Мартиника]]; [[5 қыркүйек]] [[2012 жыл]])| Largest loss = [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]] 9:0 Мартиника<br>([[Мехико]], [[Мексика]]; [[11 шілде]], [[1993 жыл]]) }} '''Мартиника Ұлттық футбол құрамасы''' — Халықаралық жарыстарда [[Мартиника|Мартиниканың]] намысын қорғайды. Басқарушы ұйым - Мартиника футбол лигасы. Бұл ұйым Француз футбол федерациясына бағынады. Сол себепті де құрама [[ФИФА|ФИФА-ға]] тіркелмеген, әлем чемпионаттарына қатыса алмайды. [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогына]] 4 рет (алғаш рет 1993) қатысқан. 2002 жылы ғана 1/4 финалға шықты. Қалған қатысуларында топтық турнирден өте алмады. Ал Кариб елдері кубогында 1993 жылы чемпион атанған, келесі жылы екінші орынға табан тіреді. 1992, 1996, 2000 жылдары үшінші орынға қол жеткізді. == Сілтемелер == * [http://liguefoot-martinique.fff.fr/cgi-bin/general/accueil.pl Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070128090138/http://liguefoot-martinique.fff.fr/cgi-bin/general/accueil.pl |date=2007-01-28 }}{{ref-fr}} * [http://www.rsssf.com/tablesm/martin-intres.html Статистикасы]{{ref-en}} {{Бастама}} {{Суретсіз мақала}}{{Солтүстік Америка Ұлттық футбол құрама командалары құрамы}} [[Санат:Мартиника Ұлттық футбол құрамасы]] kehyribraibx85rh2sxhbal8bdlhyt5 0 605697 3641337 3543379 2026-08-10T06:34:40Z 1nter pares 146705 3641337 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Дивок Ориги |сурет = Divock Origi Liverpool vs Mainz (cropped).jpg |сурет ені = 220px |толық аты = Дивок Окот Ориги |туған күні = 18.04.1995 |азаматтығы = {{байрақ|Бельгия}} |туған жері = [[Остенде]], [[Бельгия]] |бойы = 189 см |салмағы = 75 кг |позиция = [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = {{ту|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]] |номері = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2001—2010|{{ту|Бельгия}} [[Генк (футбол клубы)|Генк]]| |2010—2012|{{ту|Франция}} [[Лилль (футбол клубы)|Лилль]]| }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2012—2014|{{ту|Франция}} [[Лилль (футбол клубы)|Лилль]]|40 (6) |2014—2022|{{ту|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|107 (22) |2014—2015|{{аренда}} {{ту|Франция}} [[Лилль (футбол клубы)|Лилль]]|33 (8) |2017—2018|{{аренда}} {{ту|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]]|31 (6) |2022—|{{ту|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|0 (0) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2014—|{{футбол|Бельгия}}|32 (3)}} }} '''Дивок Окот Ориги''' ({{lang-nl|Divock Okoth Origi}}; [[1995 жыл]]ы [[18 сәуір]]де туған<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/148368</ref>, [[Остенде]], [[Бельгия]]) — бельгиялық футболшы, шыққан тегі [[кения]]лық. "[[Милан (футбол клубы)|Милан]]" клубы мен [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгия құрамасының]] шабуылшысы. == Мансабы == "[[Генк (футбол клубы)|Генк]]" клубының түлегі. Жастар клубында ойнап жүріп-ақ 2010 жылы "[[Лилль (футбол клубы)|Лилль]]" командасының басшыларының көзіне түсіп, сонда ауысты. Кәсіпқой карьерасын осы француздық клубта бастады. 2013 жылы тұңғыш рет негізгі құрамда алаңға шықты. 2013/14 жылғы маусымда отыздан аса ойынға қатысты. Оның белсенділігі Бельгия құрамасының бапкері [[Марк Вильмотс|Марк Вильмотстың]] назарын аударды да, [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014 жылғы Бразилияда]] өткен әлем чемпионатына апарды. Топтық кезеңнің екінші турындағы [[Ресей Ұлттық футбол құрамасы|Ресейдің]] қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз допты соқты. === «Ливерпуль» === 2014 жылдың 28 шілдесінде "[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]" Оригимен бес жылдық келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Трансфер сомасы 12,6 миллион еуроны құрады. Ориги мерсисайдтық командада болғанына өте қуанышты болды: {{cquote|"Ливерпуль" сияқты үлкен клубтың маған қызығушылық танытқанына өте қуаныштымын. Мен шын мәнінде қуаныштымын. Мен бұл керемет тарихы бар, керемет жанкүйерлері бар және құрамдағы керемет ойыншылары бар клуб екенін білемін. Мен үшін "Ливерпуль" - әлемдегі ең үлкен клубтардың бірі. Мен осы ұлы оқиғаның бір бөлігі болғаныма өте қуаныштымын<ref>{{cite news|url= http://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/liverpool-fc-4-0-thai-stars-9656001|title= Liverpool FC 4–0 Thai All Stars: Origi nets debut goal as monsoon fails to dampen Reds' pre-season stroll|date=2015-07-14|newspaper=Liverpool Echo|accessdate=2015-07-15}}</ref>.}} 2014 жылы Англияның "Ливерпуль" командасы сатып алғанымен, қайтадан "Лилль" командасына жалға берілді. Франциялық клуб сапында бір жыл ойнап, Англияға қайта келді. 2017/18 жылы Германияның "[[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]]" командасына қайтадан жалға берілді. ==== "Лилль" және "Вольфсбургте" жалға берілуі ==== Алайда, анфилдтегі дебютімен келесі жазға дейін күтуге тура келді, өйткені қол жеткізілген келісімдер бойынша Дивок 2014/15 маусымына Лилль қатарына оралуы керек еді. Бұл командада ол тағы 44 матч өткізіп, 9 гол соқты. 5 тамызда Ориги [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасының]] сегіз минуттық "[[Грассхопперс|Грассхопперсге]]" (1:1) қарсы біліктілік матчын өткізіп, Еурокубоктағы алғашқы ойынын өткізді. Кейіннен "[[Порту (футбол клубы)|Портудан]]" ұтылып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] топтық кезеңіне өтті, онда Ориги "Вольфсбург" қақпасына алғашқы голын соқты (1:1). 2014 жылдың қараша айында Ливерпуль Дивокты жалға беруден мерзімінен бұрын қайтаруға тырысып жатқандығы туралы ақпарат пайда болды. Лилльде "қызылдан" 6 миллион еуро көлемінде өтемақы талап етілді<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/transfer-news/daniel-sturridge-injury-liverpool-want-4657539 Daniel Sturridge injury: Liverpool want loanee Divock Origi back — but face £5m fee]</ref>, содан кейін бельгиялықты маусымның соңына дейін француз командасында қалдыру туралы шешім қабылданды. Сонымен қатар, маусымның ортасы Дивок үшін сәтсіз болды, ол қыркүйектен ақпанға дейін гол сала алмады және тағы да резервте қалды. 2 желтоқсанда Дивок "Ливерпуль" үшін алғашқы голын соғып, Лига Кубогының "[[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптонға]]" қарсы кездесуінде хет-трик жасады" (6:1)<ref>{{cite news|title=Southampton 1–6 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34918281|accessdate=2015-12-02|publisher=BBC Sport|date=2015-12-02}}</ref>. Осыдан кейін "Вест Бромвичке" (2:2) және "Стокқа" (4:1, дубль) қарсы матчтарда голдар болды. Ориги "Ливерпульге" дортмундтық "[[Боруссия Дортмунд|Боруссияға]]" қарсы ширек финалда гол соғып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] финалына шығуға көмектесті. Алайда, осы ерліктен кейін көп ұзамай ол "[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертонға]]" қарсы мерсисайдтық дербиде ауыр жарақат алды (4:0) және маусымның соңына дейін ұшып кетті<ref>[https://sportarena.com/football/apl/liverpul-everton-origi-poluchil-travmu/ Ливерпуль — Эвертон: Ориги получил травму]</ref>. [[Футболдан Англия Чемпионаты 2016/2017|2016/17 маусымының]] бірінші жартысында Премьер-лигада 16 матчында 5 гол соқты. Келесі маусымда Ориги Премьер-Лиганың 34 матчында ойнаса да, команданың бас бапкері Юрген Клоппты таң қалдыра алмады, онда ол төрт гол соқты. Нәтижесінде шабуылшыны келесі маусымда жалға алды. 2017 жылдың 31 тамызында Ориги 2017/2018 маусымының соңына дейін "Вольфсбургке" жалға берілді. Жалға беру, сатып алу құқығынсыз келісім-шарт футболшы сайысынсыз "Вольфсбургке" 3 млн еуро төледі<ref>{{cite web|author=Uersfeld, Stephan.|title=Liverpool striker Divock Origi joins Wolfsburg on loan|url=http://www.espnfc.com/story/3192595/liverpool-striker-divock-origi-joins-wolfsburg-on-loan|date=2017-08-31|publisher=ESPN|accessdate=2017-09-03|language=en}}</ref>. "Вольфсбург" бас бапкері Мартин Шмидт бельгиялық шабуылшының қызметіне қызығушылық танытты. Ориги бірден Шмидт командасының негізгі шабуылшысы болды және әрқашан негізгі құрамда матчты бастады. Дебюттік голды үшінші матчта "[[Вердер (футбол клубы)|Вердерге]]" қарсы ойында (1:1) соқты. [[Футболдан Германия чемпионаты|Бундеслигадағы]] өзінің алғашқы он матчында Ориги төрт гол соғып, бір нәтижелі пас бере алды. Алайда, болашақта нәтижесі едәуір төмендеді және ол өзінің келесі голын тек 3 ақпанда "[[Штутгарт (футбол клубы)|Штутгарт"]] қақпасына соқты. Осыдан кейін он екі матчтық нәтижесіз сериясын жалғастырды, содан кейін команданың бастапқы құрамындағы орын жоғалтты. ==== Ливерпульге оралу ==== Ориганың "Ливерпульдегі" ресми дебюті тек 2015 жылдың 12 қыркүйегінде "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедке]]" қарсы ойында өтті" (1:3)<ref>{{cite news|last1=McNulty|first1=Phil|title=Man Utd 3–1 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34160795|accessdate=2015-12-02|publisher=BBC Sport|date=2015-09-12}}</ref>. Брендан Роджерс Оригиге аса сенбеді және көп ұзамай ойыншыны жалға алу туралы қауесеттер тарады. Алайда қараша айында бас бапкер лауазымына [[Юрген Клопп]] тағайындалды. Бұл оқиға Оригиге "қызылдардың" бастапқы құрамына кіруге көмектесті. Германиядан оралғаннан кейін бельгиялық "Ливерпульдің" ротациялық ойыншысы болды, ал негізгі шабуылшылар [[Мохаммед Салах]], [[Садио Мане]] және [[Роберто Фирмино]] болды. Осыған қарамастан, Ориги бір маусымда бірнеше маңызды гол соқты. Сонымен, 2018 жылдың 2 желтоқсанында матчтың соңғы минуттарында ол Эвертонның қақпасына жалғыз гол соғып, командаға мерсисайдтық дербиде жеңіс әкелді, ал 4 мамырда оның голы Ливерпульге [[Ньюкасл Юнайтед|Ньюкаслдан]] жеңісті тартып алуға және чемпионат үшін күресті жалғастыруға көмектесті. Алайда, Дивоктың Ливерпуль мансабындағы ең маңызды голдары 2019 жылғы 7 мамырда Чемпиондар Лигасының жартылай финалына жауап ретінде [[Барселона (футбол клубы)|Барселонаның]] қақпасына дубльі болды. Бұл голдар Клопптың шәкірттеріне керемет камбэк жасауға көмектесті, бірінші матчта 0:3 есебімен ұтылып, қарымта ойында 4:0 есебімен жеңіске жетіп, турнирдің финалына шықты<ref>[https://www.sports.ru/football/1074327135.html «Ливерпуль» разнёс «Барселону» (4:0) и вышел в финал ЛЧ. Вейналдум и Ориги сделали дубли]</ref>. 2018/19 маусымында 1 маусымда УЕФА Чемпиондар лигасының ақтық матчында Роберто Фирмино орнына ауыстыруға шықты: 68 минутта және 87 минутта жеңіс голын соқты, финалында гол соққан екінші бельгиялық атанды (бірінші болып [[Атлетико Мадрид|Атлетико Мадридтен]] Янник Карраско болды, УЕФА Чемпиондар Лигасының 2015/2016 финалында гол соққан). Бұл доп матчқа нүкте қойып, Ливерпуль клубына беделді турнирдің алтыншы олжасын алуға мүмкіндік берді. 2019 жылдың 21 желтоқсанында клубтық әлем чемпионаты аясында финалда "[[Фламенго|Фламенгоға]]" қарсы, екінші қосымша таймда, 116 минутта алаңға шықты, бірақ өкінішке орай гол соғып ерекшелене алмады. Дегенмен, "Ливерпуль" ойында жеңіске жетіп, олжаны иеленді. 2022 жылдың 9 маусымында Ливерпуль келісімшарт мерзімінің аяқталуына байланысты Оригидің кететіні туралы ресми түрде жариялады<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-bh/news/origi-karius-gone-liverpool-full-list-players-released/bltfd81769139de0467|title=Origi & Karius gone as Liverpool confirm full list of seven players released on free transfers {{!}} Goal.com|website=www.goal.com|access-date=2022-06-09}}</ref>. === «Милан» === 2022 жылдың 5 шілдесінде "[[Милан (футбол клубы)|Милан]]" бельгиялық шабуылшымен 2026 жылдың 30 маусымына дейін келісімшартқа қол қойды. == Cтатистикасы == === Клубтық === : ''7 Maмыр 2019'' {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Клуб ! rowspan="2" |Маусым ! colspan="3" |Лига ! colspan="2" |Кубок ! colspan="2" |Лига куб. ! colspan="2" |Құрлықтық ! colspan="2" |Бәрі |- !Лига !Ойын !Гол !Ойын !Гол !Ойын !Гол !Ойын !Гол !Ойын !Гол |- | rowspan="2" |Лилль В |2012–13 |2 лига |11 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |11 |2 |- ! colspan="2" |Барлығы !11 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !11 !2 |- | rowspan="4" |Лилль |2012–13 |1 лига |10 |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |10 |1 |- |2013–14 |1 лига |30 |5 |4 |1 |1 |0 | colspan="2" |— |35 |6 |- |2014–15 |1 лига |33 |8 |1 |0 |2 |0 |8 |1 |44 |9 |- ! colspan="2" |Барлығы !73 !14 !5 !1 !3 !0 !8 !1 !89 !16 |- | rowspan="5" |Ливерпуль |2015–16 |Премьер лига |16 |5 |1 |0 |4 |3 |12 |2 |33 |10 |- |2016–17 |Премьер лига |34 |7 |3 |1 |6 |3 | colspan="2" |— |43 |11 |- |2017–18 |Премьер лига |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |2018–19 |Премьер лига |11 |3 |1 |1 |0 |0 |7 |2 |19 |6 |- ! colspan="2" |Барлығы !62 !15 !5 !2 !10 !6 !19 !4 !96 !27 |- |Вольфсбург (аренда) |2017–18 |Бундеслига |31 |6 |3 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |34 |6 |- ! colspan="3" |Бәрі !177 !37 !13 !3 !13 !6 !27 !5 !230 ! |} == Жетістіктері == * [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]: [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] * [[УЕФА Суперкубогы]]: [[УЕФА Суперкубогы 2019|2019]] * [[Англия Премьер-лигасы|Англия чемпионы]]: [[Футболдан Англия чемпионаты 2019/2020|2019/20]] * [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|Клубтар әлем чемпионаты]]: [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2019|2019]] * [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]]: 2021/22 == Отбасы == [[Кения Ұлттық футбол құрамасы|Кения құрамасы]] сапында ойнаған Майк Ориджидің ұлы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.lfp.fr/joueur/origi-divock Статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307171754/http://www.lfp.fr/joueur/origi-divock |date=2016-03-07 }} [[Санат:Бельгия футболшылары]] [[Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Лилль ФК ойыншылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] ls3lumj7tsw2gezdfyqij86enhniyey 0 605907 3641344 3361105 2026-08-10T06:36:12Z 1nter pares 146705 3641344 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Салли Мунтари | толық аты = Сулейман Али Мунтари | сурет = Sulley Muntari.jpg | сурет ені =200px | туған күні=27.08.1984 | азаматтығы ={{ту|Гана}} | туған жері = [[Кононго]], [[Гана]] | бойы = 179 | салмағы = 76 | позиция = жартылай қорғаушы | қазіргі клуб = еркін агент | номері = | жастар клубы = {{футбол карьерасы |2001—2002|{{Flagicon|Гана|20px}} [[Либерти Профешеналс]]|}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2002—2007|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Удинезе]]|125 (8) |2007—2008|{{Flagicon|Англия|20px}} [[Портсмут (футбол клубы)|Портсмут]]|29 (4) |2008—2012|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Интернационале]]|66 (7) |2011|{{аренда}}{{Flagicon|Англия|20px}} [[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]|9 (1) |2012—2015|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|70 (11) |2015—2016|{{Flagicon|Сауд Арабиясы|20px}} [[Әл-Иттихад (футбол клубы, Жидда)|Аль-Иттихад]]|18 (2) |2017|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Пескара (футбол клубы)|Пескара]]|9 (1) |2018|{{Flagicon|Испания|20px}} [[Депортиво Ла-Корунья|Депортиво]]|8 (0) |2019|{{Flagicon|Испания|20px}} [[Альбасете (футбол клубы)|Альбасете]]|2 (0)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2000|{{Flagicon|Гана|20px}} Гана (17)|4 (0) |2001|{{Flagicon|Гана|20px}} Гана (20)|6 (0) |2002—2014|{{Flagicon|Гана|20px}} [[Гана Ұлттық футбол құрамасы|Гана]]|84 (20)}} }} '''Сулейман Али Мунтари''' ({{lang-en|Suleyman Ali Muntari}}; [[27 тамыз]] [[1984 жыл|1984]], Кононго, [[Гана]]) — ганалық футболшы, жартылай қорғаушы. == Мансабы == [[Гана Ұлттық футбол құрамасы|Гана Ұлттық футбол құрамасында]] 2014 жылға дейін ойнады. 2014 жылы Гана құрамасының басшылық комитетінің бір мүшесін соққығы жығып, құрамадан қуылды. Содан соң Мунтари ешқашан құрамада ойнамайтынын айтып уәде берді. Италияның "[[Интернационале|Интер]]" сапында ойнап жүріп, клубтық деңгейдегі біраз табысқа қол жеткізді, атап айтқанда, судетто, Италия кубогы, Чемпиондар лигасы. 2011 жылы "[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерлендке]]" жалға берілді. Бір жылдан соң "Интерге" қайта оралғанымен, команда басшылары "Миланға" сатып жіберді. "[[Милан (футбол клубы)|Милан]]" сапында үш жылдай ойнап, Сауд Арабиясының "[[Әл-Иттихад (футбол клубы, Жидда)|Әл-Иттихад]]" клубымен шарт жасасты. 2017 жылы Италияға қайта оралып, "Пескара" сапын толықтырды. 2018 жылы "Депортивоның" футболшысы атанды. 2019 жылы "Альбасетеге" ауысты. == Жетістіктері == === Клубтық === ; Портсмут * Англия кубогы: 2008 ; Интернационале * Италия чемпионы: 2008/09, 2009/10 * Италия кубогы: 2009/10 * Италия суперкубогы: 2008, 2010 * Чемпиондар Лигасы: 2009/10 === Халықаралық === ; Гана құрамасы * Африка ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2008 == Мунтари қатысқан ірі турнирлер == *[[Африка Ұлттары Кубогы|Африка Ұлттарының кубогы]]: 2008, 2012 * Әлем чемпионаты: 2006, 2010, 2014 == Сілтемелер == * [http://football.co.uk/portsmouth/players/sulley_muntari_103997.shtml Профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513132624/http://www.football.co.uk/portsmouth/players/sulley_muntari_103997.shtml |date=2008-05-13 }} * [http://footballdatabase.eu/football.joueurs.sulley-ali.muntari.2536.en.html Профиль] * [http://paktribune.com/sports/fifa2006/playerprofile.php?id=242 Профиль]{{Deadlink|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Гана футболшылары]] [[Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Портсмут ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Сандерленд ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары]] [[Санат:Пескара ФК ойыншылары]] [[Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары]] [[Санат:Альбасете ФК ойыншылары]] 8t4zcppx7q6ljf1i7mek4f50sejey6a 0 607484 3641326 3275575 2026-08-10T06:31:50Z 1nter pares 146705 3641326 wikitext text/x-wiki {{футболшы |есімі = Виктор Цыганков |сурет = Viktor Tsyhankov2018.jpg |толық аты = Виктор Витальевич Цыганков |туған күні = 15.11.1997 |туған жері = Нагария, [[Израиль]] |азаматтығы = {{flagicon|Украина|20px}} [[Украина]] |бойы = 175 |салмағы = 70 |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Испания}} [[Жирона (футбол клубы)|Жирона]] |номері = 8 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2009—2010|{{flagicon|Украина|20px}} [[Нива (футбол клубы, Винница)|Нива (Винница)]]| |2011—2013|{{flagicon|Украина|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо (Киев)]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2013—2023|{{flagicon|Украина|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо (Киев)]]|156 (77) |2023—|{{ту|Испания}} [[Жирона (футбол клубы)|Жирона]]|37 (7)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2012—2014|{{flagicon|Украина|20px}} Украина-17|24 (10) |2014—2016|{{flagicon|Украина|20px}} Украина-19|10 (1) |2016—2018|{{flagicon|Украина|20px}} Украина-21|3 (0) |2016—|{{flagicon|Украина|20px}} [[Украина Ұлттық футбол құрамасы|Украина]]|50 (11)}} }} '''Виктор Витальевич Цыганков''' ({{lang-uk|Віктор Віталійович Циганков}}; 15 қараша 1997, [[Нагария]]<ref>http://www.fcdynamo.kiev.ua/ua/team/junior/players/tsygankov/</ref>, [[Израиль]]) — украиналық футбошы, жартылай қорғаушы. Киевтің "[[Жирона (футбол клубы)|Жирона]]" клубында өнер көрсетеді. == Мансабы == === Клубтық === Израиль футбол чемпионатында өнер көрсеткен қақпашы Виталий Цыганковтың ұлы. Виктор Израильде дүнеге келген, бірақ әкесі футболшы карьерасын аяқтаған соң тарихи отанына оралды. Виктор "Нива" клубының түлегі. 2010 жылы Киевтің "Динамосының" мектебіне ауысты. Клубтың жастар командасында ойнап жүріп, негізгі құрамға 2016 жылы ілікті. === Ұлттық === 2016 оны [[Украина Ұлттық футбол құрамасы|Украина құрамасының]] бапкері [[Андрей Николаевич Шевченко|Андрей Шевченко]] Ұлттық құрамаға шақырды<ref>http://football.ua/worldcup2018/315628-sbornaja-ukrainy-ashevchenko-i-cygankov-poluchili-debjutnyjj-vyzov.html</ref>. Құрамадағы алғашқы ойынын 12 қараша күні [[Финляндия Ұлттық футбол құрамасы|Финляндияға]] қарсы өткізді. == Жетістіктері == ; «Динамо» Киев * Украина чемпионы: 2020/2021 * Украина чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20 * Украина кубогының финалисі (2): 2016/17, 2017/18 * Украина суперкубогы (1): 2018, 2019, 2020 == Сілтемелер == [[Санат:Украина футболшылары]] [[Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары]] [[Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] <references />{{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Жирона ФК ойыншылары]] a6y6w71qs4ih6ctsz16niv9og4sbrnx 0 608769 3641267 3503278 2026-08-09T16:45:42Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641267 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Ойрат Сәдуов |толық аты = Ойрат Батайұлы Сәдуов |туған күні = 4.2.1961 |туған жері = |азаматтығы = {{Байрақ|КСРО}} <br>{{байрақ|Қазақстан}} |бойы = 172 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = |қызметі = |клубтары = {{футбол карьерасы |1979—1999|{{flagicon|КСРО|20px}}{{flagicon|Қазақстан|20px}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]|500 (10)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы|1997|{{футбол|Қазақстан}}|12 (0)}} }} '''Ойрат Батайұлы Сәдуов''' ([[4 ақпан]] [[1961 жыл]]) — КСРО және Қазақстан футболшысы. Бүкіл карьерасында тек "[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]" клубында доп теуіп, 500 ойында алаңға шыққан. 1997 жылы [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасы]] сапында алаңға шығып, [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (командалар құрамы)|ӘЧ-1998]] іріктеуіне қатысты. Қазір бапкерлікпен айналысады. == Жетістіктері == === Командалық === ;[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] * Қазақстан чемпионы: 1993, 1997 * Қазақстан кубогы: 1997/98 === Жеке === * Қазақстанның үздік қорғаушысы: 1997 === Бапкер ретінде === ; Ертіс * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2008 == Баптаған клубтары == {| class="wikitable" | | colspan="2" |[[Қазақстан жастар футбол құрамасы (21)|Қазақстан-21]] |- |2003—2006 | colspan="2" |[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл-Богатырь]] |- |2008—2009 | colspan="2" |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |- |2009 | colspan="2" |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]] |- |2010 | colspan="2" |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |- |2011 | colspan="2" |[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964]] |- |2013 | colspan="2" |[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964]] |- |2014 | colspan="2" |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |- |2015 | colspan="2" |[[Бәйтерек (футбол клубы)|Бәйтерек]] |- |2018 | colspan="2" |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |} == Сілтемелер == * [http://www.fc-shahter-karaganda.de/spieler/S/Saduov.html Статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814110411/http://www.fc-shahter-karaganda.de/spieler/S/Saduov.html |date=2018-08-14 }} * [http://www.fcirtysh.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=110:-50-&catid=1&Itemid=29 Ойрат СӘДУОВ — 50 ЖАСТА!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305161522/http://www.fcirtysh.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=110:-50-&catid=1&Itemid=29 |date=2016-03-05 }} * [http://www.obozrenie.kz/papers/?id=3618&lid=32 "Футболшы мен бапкер - екі түрлі мамандық]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:4 ақпанда туғандар]] [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Ертіс ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Ертіс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Қызылжар ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Жеңіс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Восток Өскемен ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Бәйтерек ФК жаттықтырушылары]] 2ic9pnm32kvz3xkwy9g1z6l86aj4eiv 0 608855 3641333 3089465 2026-08-10T06:33:29Z 1nter pares 146705 3641333 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Каха Каладзе |толық аты = Кахабер Карлович Каладзе |сурет = Kakha Kaladze.jpg |туған күні = 27.2.1978 |туған жері = {{туғанжері|Самтредиа|Самтредиада}}, [[Грузия|Грузин КСР]] |азаматтығы = {{GEO}} |бойы = 186 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1986—1992|{{flagicon|КСРО|20px}}{{flagicon|Грузия|20px}} [[Самтредия (футбол клубы)|Самтредиа]]| |1992—1993|{{flagicon|Грузия|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо (Тбилиси)]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1993—1997|{{flagicon|Грузия|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо (Тбилиси)]]|82 (1) |1998—2000|{{flagicon|Украина|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо (Киев)]]|71 (6) |1998—2000|{{flagicon|Украина|20px}} [[Динамо-2 (футбол клубы, Киев)|Динамо-2]]|9 (1) |2001—2010|{{flagicon|Италия|20px}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|194 (12) |2010—2012|{{flagicon|Италия|20px}} [[Дженоа]]|53 (1)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1996—2011|{{футбол|Грузия}}|83 (1)}} }} '''Кахабер Каладзе''' ({{lang-ka|კახაბერ (კახა) კარლოს ძე კალაძე}}; [[27 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Самтредиа]], [[Грузия|Грузин КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — грузин футболшысы, қорғаушы. == Мансабы == === Клубтық === Грузия футболы тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі. Грузияның 2001, 2002, 2003, 2006 жылдарғы үздік футболшысы. Карьерасын 1993 жылы Тбилисидің "[[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамосында]]" бастады. Клуб сапында бес рет Грузия чемпионы атанды. 1998 жылы Киевтің "[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамосына]]" ауысты да, үш дүркін Украина чемпионы атанды. 2001 жылы Италияның "[[Милан (футбол клубы)|Милан]]" клубына өтті. "Милан" сапында мүмкін болған жүлденің бәріне қол жеткізді, екі рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасын]] (2003, 2007), бір рет [[УЕФА Суперкубогы|УЕФА суперкубогын]] (2003) ұтты да, бір рет клубтар арасындағы әлем чемпионы (2007) атанды. 2010 жылы жазда еркін агент ретінде "[[Дженоа|Дженоаға]]" ауысып, екі жылдан соң карьерасын аяқтады. === Ұлттық құрама === 15 жыл бойы [[Грузия Ұлттық футбол құрамасы|Грузия құрамасында]] ойнап, 50 матчта капитан ретінде алаңға шықты. 2011 жылы құрамадағы карьерасын аяқтады. 2013 жылы 2 маусымда Каладзе қоштасу ойынын өткізіп, оған [[Фабио Каннаваро|Каннаваро]], [[Лука Тони|Тони]], Фернанду Коуту, Шота Арвеладзе, Шовковский, Ващук, [[Паоло Мальдини|Мальдини]], Фламини, Оддо, [[Фабио Гроссо|Гроссо]] секілді танымал футболшылар қатысты. == Жеке өмірі == 2001 жылы Кахабердің інісі Леванды әлдекімдер ұрлап кетіп, 600 мың доллар талап етті. Бұл іске Грузия президентінің өзі араласқанымен шешіле қоймады. Кахабер "інім табылмаса ұлттық құрамада ойнамаймын" деп те мәлімдегенімен, кейін бұл ойынан айныды. 2005 жылы інісінің өлі денесі табылды. Оған кінәлі ретінде екі адам түрмеге жабылды. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Динамо» (Тбилиси) * Грузия чемпионы '''(4)''': 1994, 1995, 1996, 1997 * Грузия кубогы '''(4)''': 1994, 1995, 1996, 1997 ; «Динамо» (Киев) * Украина чемпионы '''(3)''': 1998, 1999, 2000 * Украина кубогы '''(3)''': 1998, 1999, 2000 ; «Милан» * Италия чемпионы: 2004 * Италия кубогы: 2002/03 * Италия суперкубогы: 2004 * Чемпиондар Лигасы '''(2)''': 2002/03, 2006/07 * УЕФА суперкубогы: 2003, 2007 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2007 === Жеке === * Грузиядағы жыл футболшысы '''(4)''': 2001, 2002, 2003, 2006 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://dynamovec.ru/i_l/kaladze.php Биография] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417152035/http://dynamovec.ru/i_l/kaladze.php |date=2010-04-17 }} [[Санат:27 ақпанда туғандар]] [[Санат:Грузия футболшылары]] [[Санат:Динамо Тбилиси ФК ойыншылары]] [[Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Дженоа ФК ойыншылары]] [[Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] eb7bor7yzrzh29japbnscp9q73ol8me 0 617453 3641287 3610422 2026-08-09T18:46:09Z Aidar Ruslanovv 170776 3641287 wikitext text/x-wiki {{Стадион|атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион|суреті=Қажымұқан стадион.jpg|бұрынғы атаулары=Октябрдің 50 жылдығы|орналасуы=[[Шымкент]], [[Қазақстан]]|ашылған=1969 жыл|иесі=[[Шымкент]]|сыйымдылығы=20 000|команда=[[Ордабасы]]|сурет атауы=2026 жылғы көрінісі|санат=[[УЕФА стадиондар рейтингі|'''4-санаттағы УЕФА стадионы''']]<br>{{Rating|4|4}}|жаңартылған=2025}} '''Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион''' (немесе '''Орталық стадион''') — Шымкент қаласындағы футбол стадионы. Сыйымдылығы 20 000 адам.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|title=Ордабасы Шымкент - Стадион - Kazhimukan Munaytpasov Stadion|website=www.transfermarkt.world|accessdate=2023-07-27|archivedate=2023-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230727083217/https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|url-status=live}}</ref> == Тарихы == 1969 жылы салынып бітті. Кеңес кезінде ''"Октябрдің 50 жылдығы''" деп аталды.<ref>{{cite web|url=https://welcome.kz/ru/info-cities/shymkent/stadion-kazhymukana|title=Стадион им. Кажымукана Мунайтпасова|author=Жанна Мухатжанова|date=2024-08-17|work=|publisher=welcome.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> КСРО чемпионаттарында Шымкенттің "[[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізіп жүрді. 2003 жылдан „Ордабасы“ клубының аренасы.<ref>{{cite web|url=https://kaz.vesti.kz/football/kazakstanda-en-ulken-stadionnyin-kuryilyisyi-bastaldyi-28752/|title=Қазақстанда ең үлкен стадионның құрылысы басталды|author=|date=2024-06-28|work=|publisher=vesti.kz|accessdate=2026-05-25|lang=kk}}</ref> 2007 жылы тұңғыш рет халықаралық жарыс — [[Алма.ТВ кубогы 2007|"Алма-ТВ" турнир]]<nowiki/>і өткізіліп, оған Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан футбол құрамалары қатысты.<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/07/07_shymkent_tourn.shtml|title=НАЦИОНАЛЬНАЯ СБОРНАЯ КАЗАХСТАНА – 2007|author=Александр Ляхов|date=|work=|publisher=kaz-football.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2018 жылы стадионға жарықтандырушы бағандар орнатылды.<ref>{{cite web|url=https://otyrar.kz/2025/10/shymkentskij-stadion-kazhymukana-otremontirovali-za-227-millionov-tenge/|title=Шымкентский стадион Кажымукана отремонтировали за 227 миллионов тенге|author=Ангелина Подлипаева|date=2025-10-08|work=|publisher=otyrar.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2025 жылы стадион УЕФА стандарттарына сай етіліп жаңартылды.<ref><nowiki>https://kaz.kazlenta.kz/main/11656-shymkent-uefa-talaptaryna-say-futbol-alay-ashyldy.html</nowiki></ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бастама}} [[Санат:Қазақстан стадиондары]] [[Санат:Шымкент ғимараттары мен құрылыстары]] [[Санат:Шымкеттегі спорт]] g5il0mus9c1afvoai7tja7uwdmby4xh 3641289 3641287 2026-08-09T19:01:27Z Aidar Ruslanovv 170776 /* */ 3641289 wikitext text/x-wiki {{Стадион|атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион|суреті=Қажымұқан стадион.jpg|бұрынғы атаулары=Октябрдің 50 жылдығы|орналасуы=[[Шымкент]], Мәделі Қожа көшесі, 1, ([[Қазақстан]])|ашылған=1969 жыл|иесі=[[Шымкент]]|сыйымдылығы=20 000|команда=[[Ордабасы]]|сурет атауы=2026 жылғы көрінісі|санат=[[УЕФА стадиондар рейтингі|'''4-санаттағы УЕФА стадионы''']]<br>{{Rating|4|4}}|жаңартылған=2008, 2014, 2018, 2025}} '''Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион''' (немесе '''Орталық стадион''') — Шымкент қаласындағы футбол стадионы. Сыйымдылығы 20 000 адам.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|title=Ордабасы Шымкент - Стадион - Kazhimukan Munaytpasov Stadion|website=www.transfermarkt.world|accessdate=2023-07-27|archivedate=2023-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230727083217/https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|url-status=live}}</ref> == Тарихы == 1969 жылы салынып бітті. Кеңес кезінде ''"Октябрдің 50 жылдығы''" деп аталды.<ref>{{cite web|url=https://welcome.kz/ru/info-cities/shymkent/stadion-kazhymukana|title=Стадион им. Кажымукана Мунайтпасова|author=Жанна Мухатжанова|date=2024-08-17|work=|publisher=welcome.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> КСРО чемпионаттарында Шымкенттің "[[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізіп жүрді. 2003 жылдан „Ордабасы“ клубының аренасы.<ref>{{cite web|url=https://kaz.vesti.kz/football/kazakstanda-en-ulken-stadionnyin-kuryilyisyi-bastaldyi-28752/|title=Қазақстанда ең үлкен стадионның құрылысы басталды|author=|date=2024-06-28|work=|publisher=vesti.kz|accessdate=2026-05-25|lang=kk}}</ref> 2007 жылы тұңғыш рет халықаралық жарыс — [[Алма.ТВ кубогы 2007|"Алма-ТВ" турнир]]<nowiki/>і өткізіліп, оған Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан футбол құрамалары қатысты.<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/07/07_shymkent_tourn.shtml|title=НАЦИОНАЛЬНАЯ СБОРНАЯ КАЗАХСТАНА – 2007|author=Александр Ляхов|date=|work=|publisher=kaz-football.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2018 жылы стадионға жарықтандырушы бағандар орнатылды.<ref>{{cite web|url=https://otyrar.kz/2025/10/shymkentskij-stadion-kazhymukana-otremontirovali-za-227-millionov-tenge/|title=Шымкентский стадион Кажымукана отремонтировали за 227 миллионов тенге|author=Ангелина Подлипаева|date=2025-10-08|work=|publisher=otyrar.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2025 жылы стадион УЕФА стандарттарына сай етіліп жаңартылды.<ref><nowiki>https://kaz.kazlenta.kz/main/11656-shymkent-uefa-talaptaryna-say-futbol-alay-ashyldy.html</nowiki></ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бастама}} [[Санат:Қазақстан стадиондары]] [[Санат:Шымкент ғимараттары мен құрылыстары]] [[Санат:Шымкеттегі спорт]] 9gvjh6y4rnnfxvn0pys47t0z7rc61nc 3641381 3641289 2026-08-10T08:35:16Z Мадикино 160593 3641381 wikitext text/x-wiki {{Стадион|атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион|суреті=Қажымұқан стадион.jpg|орналасуы=[[Шымкент]], Мәделі Қожа көшесі, 1, ([[Қазақстан]])|ашылған=1969 жыл|иесі=[[Шымкент]] муниципалитеті|сыйымдылығы=20 000|команда=[[Ордабасы]]|сурет атауы=2026 жылғы көрінісі|санат=[[УЕФА стадиондар рейтингі|'''4-санаттағы УЕФА стадионы''']]<br>{{Rating|4|4}}|жаңартылған=2008, 2014, 2018, 2025|салынған=1969 жыл|толық атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы Орталық стадион}} '''Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион''' (немесе '''Орталық стадион''') — Шымкент қаласындағы футбол стадионы. Сыйымдылығы 20 000 адам.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|title=Ордабасы Шымкент - Стадион - Kazhimukan Munaytpasov Stadion|website=www.transfermarkt.world|accessdate=2023-07-27|archivedate=2023-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230727083217/https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|url-status=live}}</ref> == Тарихы == 1969 жылы салынып бітті. Кеңес кезінде ''"Октябрдің 50 жылдығы''" деп аталды.<ref>{{cite web|url=https://welcome.kz/ru/info-cities/shymkent/stadion-kazhymukana|title=Стадион им. Кажымукана Мунайтпасова|author=Жанна Мухатжанова|date=2024-08-17|work=|publisher=welcome.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> КСРО чемпионаттарында Шымкенттің "[[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізіп жүрді. 2003 жылдан [[Ордабасы (футбол клубы)|„Ордабасы“]] клубының аренасы.<ref>{{cite web|url=https://kaz.vesti.kz/football/kazakstanda-en-ulken-stadionnyin-kuryilyisyi-bastaldyi-28752/|title=Қазақстанда ең үлкен стадионның құрылысы басталды|author=|date=2024-06-28|work=|publisher=vesti.kz|accessdate=2026-05-25|lang=kk}}</ref> 2007 жылы тұңғыш рет халықаралық жарыс — [[Алма.ТВ кубогы 2007|"Алма-ТВ" турнир]]<nowiki/>і өткізіліп, оған Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан футбол құрамалары қатысты.<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/07/07_shymkent_tourn.shtml|title=НАЦИОНАЛЬНАЯ СБОРНАЯ КАЗАХСТАНА – 2007|author=Александр Ляхов|date=|work=|publisher=kaz-football.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2018 жылы стадионға жарықтандырушы бағандар орнатылды.<ref>{{cite web|url=https://otyrar.kz/2025/10/shymkentskij-stadion-kazhymukana-otremontirovali-za-227-millionov-tenge/|title=Шымкентский стадион Кажымукана отремонтировали за 227 миллионов тенге|author=Ангелина Подлипаева|date=2025-10-08|work=|publisher=otyrar.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2025 жылы стадион УЕФА стандарттарына сай етіліп жаңартылды.<ref><nowiki>https://kaz.kazlenta.kz/main/11656-shymkent-uefa-talaptaryna-say-futbol-alay-ashyldy.html</nowiki></ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бастама}} [[Санат:Қазақстан стадиондары]] [[Санат:Шымкент ғимараттары мен құрылыстары]] [[Санат:Шымкеттегі спорт]] 20mw8ogbamlxcwkvlqtdc3dkkyw81uz 0 624271 3641336 3473345 2026-08-10T06:34:24Z 1nter pares 146705 3641336 wikitext text/x-wiki {{Футболшы|есімі=Исмаила Сарр|туған күні=25.02.1998|туған жері={{туғанжері|Сен-Луи|Сен-Луида|Сен-Луи (Сенегал)}}, [[Сенегал]]|сурет=Ismaila_Sarr_2022.jpg|азаматтығы={{ту|Сенегал|20px}} [[Сенегал]]|бойы=185|салмағы=70|позиция=жартылай қорғаушы |қазіргі клуб={{ту|Англия}} [[Кристал Пэлас (футбол клубы)|Кристал Пэлас]] |номері=7 |жастар клубы={{футбол карьерасы |2009—2016|{{ту|Сенегал|20px}} Дженерейшен Фут| }} |клубтары={{футбол карьерасы |2016—2017|{{flagicon|Франция}} [[Мец (футбол клубы)|Мец]]|31 (5) |2017—2019|{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]]|59 (13) |2019—2023|{{ту|Англия}} [[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]|128 (33) |2023—2024|{{ту|Франция}} [[Олимпик Марсель]]|23 (3) |2024—|{{ту|Англия}} [[Кристал Пэлас (футбол клубы)|Кристал Пэлас]]|35 (7)}} |ұлттық құрамы={{футбол карьерасы |2016—|{{Футбол|Сенегал}} |71 (14) }}}} '''Исмаила Сарр''' ({{lang-fr|Ismaïla Sarr}}; [[25 ақпан]] [[1998 жыл]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/410225</ref>, [[Сенегал]]) — сенегалдық футболшы, [[Кристал Пэлас (футбол клубы)|Кристал Пэлас]] клубы мен [[Сенегал Ұлттық футбол құрамасы|Сенегал Ұлттық футбол құрамасының]] жартылай қорғаушысы. 2021 жылғы Африка Ұлттары кубогының чемпионы. == Мансабы == === Клубтық === ==== Мец ==== Сенегалдың "Дженерейшен Фут" клубының түлегі. 2016 жылы кәсіпқой карьерасын бес жылдық келісімшартқа қол қойып, [[Мец (футбол клубы)|Мец]] клубында бастады<ref>{{cite news|url=http://www.fcmetz.com/2016-2017/actualites/equipe-pro/ismaila-sarr-sengage-pour-5-ans|title=Ismaïla Sarr s'engage pour 5 ans !|trans-title=Ismaïla Sarr has signed for five seasons.|language=fr|date=13 July 2016|publisher=fcmetz.com}}</ref>. 2016 жылы 13 тамызда [[Лилль (футбол клубы)|Лилльге]] қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/13/france/ligue-1/fc-de-metz/lille-olympique-sporting-club-metropole/2236765/|title=Metz vs. Lille - 13 August 2016 - Soccerway|website=us.soccerway.com|access-date=20 May 2025|lang=en}}</ref>. Тұңғыш голын 2017 жылы 2 ақпанда [[Дижон (футбол клубы)|Дижонның]] қақпасына соқты<ref>{{cite web|url=https://www.fcmetz.com/sarr-ismaila|title=ISMAÏLA SARR|language=French|access-date=20 May 2025|website=FC Metz}}</ref>. ==== Ренн==== 2017 жылы 26 шілдеде [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] клубымен төрт жылдық келісім шарт жасасты. 5 тамыз күні Франция чемпионатында тұңғыш рет жаңа клубы сапында алаңға шығып, 21 күннен соң [[Тулуза (футбол клубы)|Тулузаның]] қақпасына тұңғыш голын соқты<ref>{{cite web|url=https://www.ligue1.com/player/stats?id=ismaila-sarr&seasonId=2017-2018|title=Ismaila SARR (OM) - Ligue 1 Uber Eats|access-date=20 May 2025|website=Ligue 1}}</ref>. ==== Уотфорд==== 2019 жылы 8 тамызда Сарр Премьер-лиганың [[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]] клубымен бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Ренн клубына төленген трансферлік төлем Уотфорд тарихындағы рекорд болып саналды<ref>{{cite web |last1=Sansom |first1=Dan |title=Watford sign Rennes winger Ismaila Sarr for club-record fee |url=https://www.skysports.com/transfer/news/11686/11780227/watford-sign-rennes-winger-ismaila-sarr-for-club-record-fee |website=Sky Sports |access-date=20 May 2025 |date=8 August 2019|lang=en}}</ref> және шамамен 30 миллион еуроға бағаланды<ref>{{cite news |last1=Gray |first1=Ryan |title=Watford have announced the signing of Ismaila Sarr from Rennes |url=https://www.watfordobserver.co.uk/sport/17825048.watford-announced-signing-ismaila-sarr-rennes/ |access-date=20 May 2025 |work=Watford Observer |date=8 August 2019|lang=en}}</ref>. Уотфорд сапында өткізген төрт маусымда ол 131 матчта 34 гол соқты<ref>{{cite web |title=Official: Farewell Sarr |url=https://www.watfordfc.com/news/official-farewell-sarr |publisher=Watford F.C. |access-date=20 May 2025 |date=24 July 2023|lang=en }}</ref>. ==== Марсель==== 2023 жылы 24 шілдеде Сарр Францияның [[Олимпик Марсель]] клубына ауысты<ref>{{cite web |title=Ismaïla Sarr is Olympien! |url=https://www.om.fr/en/news/4803/1st-team/77937-ismaila-sarr-olympien |publisher=Olympique de Marseille |access-date=20 May 2025 |date=24 July 2023 }}</ref>. Сарр Олимпик Марсель сапындағы алғашқы ойынын 9 тамызда [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның іріктеу кезеңінде [[Панатинаикос (футбол клубы)|Панатинаикос]] клубына қарсы өткізіп, ойын 1:0 есебімен аяқталды<ref>{{cite news|url=https://socios-fcmetz.com/anciens-premiere-a-oublier-pour-ismaila-sarr-ex-fc-metz-en-ligue-des-champions/|title=Anciens : Première À Oublier Pour Ismaila Sarr (Ex-FC Metz) En Ligue Des Champions|language=French|date=10 August 2023|access-date=20 May 2025|website=Socios FC Metz}}</ref>. Ол алғашқы голын 26 тамызда [[Велодром (Марсель)|Стад Велодромда]] өткен [[Брест (футбол клубы, Франция)|Брестке]] қарсы [[Футболдан Франция чемпионаты 2023/24|Лига 1]] матчында соқты<ref>{{cite web|url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/08/26/sarr-scores-as-marseille-bounce-back-at-the-velodrome|title=Sarr scores as Marseille bounce back at the Velodrome|date=26 August 2023|access-date=20 May 2025|website=Ligue 1|lang=en}}</ref>. Францияға оралғаннан кейін алғашқы тоғыз матчында бес нәтижелі әрекет жасап, жақсы бастама көрсеткенімен, Сарр 2023–24 маусымының көп бөлігінде формасы мен физикалық жағдайында қиындықтар көрді<ref>{{cite web|url=https://www.lephoceen.fr/infos-om/autour-de-l-om/om-ismaila-sarr-de-l-espoir-a-la-deception-217109|title=OM : Ismaïla Sarr, de l'espoir à la déception|language=French|date=9 June 2025|access-date=20 May 2025|website=Le phoceen}}</ref>. Жалпы алғанда, ол лигада 15 матчқа бастап шығып, үш гол мен үш нәтижелі пас берді, сондай-ақ клубтың [[УЕФА Еуропа лигасы 2023/24|УЕФА Еуропа лигасының]] жартылай финалына дейінгі жолында екі гол және үш паспен көзге түсті. Алайда, олар жалпы есепте 4:1 есебімен кейін жеңімпаз атанған [[Аталанта (футбол клубы)|Аталантадан]] жеңіліп қалды<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/68980167|title=Atalanta 3-0 Marseille (agg 4-1): Atalanta reach first Europa League final|date=9 May 2024|access-date=20 May 2025|website=BBC|lang=en}}</ref>. ====Кристал Пэлас==== 2024 жылы 1 тамызда Сарр АПЛ-ға қайта оралып, [[Кристал Пэлас (футбол клубы)|Кристал Пэлас]] клубымен келісімшартқа отырды<ref>{{cite web |title=Crystal Palace sign Ismaïla Sarr |url=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-sign-ismaila-sarr/ |website=cpfc.co.uk|date=1 August 2024 |access-date=20 May 2025|lang=en}}</ref>. Сарр Кристал Пэлас құрамында алғашқы ойынын 2024–25 маусымының ашылу матчында, 18 тамызда [[Брентфорд (футбол клубы)|Брентфордқа]] қарсы өткізді. Ол 84-минутта Крис Ричардстың орнына алаңға шықты, матч 2:1 есебімен аяқталды<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c89wy5nk24yt#Line-ups|title=Brentford beat Palace after leaving out Toney|date=18 August 2024|access-date=20 May 2025|lang=en|website=BBC Sport}}</ref>. 27 тамызда Сарр клуб сапындағы алғашқы голын Англия Лигасы Кубогының (EFL Cup) [[Норвич Сити]] командасына қарсы ойында соқты. Бастапқыда бұл гол Эберечи Эзенің атына жазылған еді, бірақ бір аптадан кейін ресми түрде Саррға берілді<ref>{{cite web|url=https://www.cpfc.co.uk/news/match-reports/match-report-highlights-live-blog-crystal-palace-norwich-city-august-2024/|title=Crystal Palace 4–0 Norwich City: Eagles cruise past Canaries into third round|website=cpfc.co.uk|date=27 August 2024|access-date=20 May 2025|lang=en}}</ref> . АПЛ-дегі алғашқы голын Сарр 23 қарашада [[Астон Вилла]]ға қарсы ойында соқты. Ол 4-минутта есеп ашты, ал бірінші таймның қосымша уақытында Джастин Девенниге нәтижелі пас берді<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4173054|title=Villa equalise TWICE against Palace but winless run continues|date=23 November 2024|access-date=20 May 2025|lang=en|website=Premier League}}</ref>. 15 желтоқсанда Сарр екі гол соғып, [[Трево Чалоба]]ға бір нәтижелі пас беріп, [[Брайтон энд Хоув Альбион]] командасына қарсы сырт алаңдағы 3:1 есебімен аяқталған ойында матчтың үздік ойыншысы атанды<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/match/115979|title=Brighton v Crystal Palace, 2024/25|access-date=20 May 2025|lang=en}}</ref>. 2025 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]] финалына дейінгі жолда Сарр ширек финалда [[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэмге]] қарсы матчта екінші голды соқты<ref>{{cite web|url=https://www.cpfc.co.uk/news/match-reports/live-blog-match-report-highlights-fulham-crystal-palace-fa-cup-march-2025/|title=Brilliant Palace book semi-final spot with emphatic win at Fulham|date=29 March 2025|access-date=20 May 2025|lang=en|website=Crystal Palace F.C.}}</ref> және жартылай финалда Астон Виллаға қарсы [[Уэмбли]] стадионында өткен ойында екі гол соғып, тағы бір нәтижелі пас берді<ref>{{Cite web|url=https://www.thefa.com/news/2025/apr/26/emirates-fa-cup-semi-final-crystal-palace-aston-villa-20250426|title=Eze and Sarr strikes send Palace into Emirates FA Cup Final|date=26 April 2025|website=The FA}}</ref>. 2025 жылы 17 мамырда өткен Англия Кубогының финалында Сарр толық құрамда ойнап, Кристал Пэлас клубы [[Манчестер Сити]]ді 1:0 есебімен жеңіп, тарихындағы алғашқы ірі трофейді жеңіп алды<ref>{{cite news |last1=Hytner |first1=David |title=Crystal Palace stun Manchester City to win FA Cup amid drama and Henderson controversy |url=https://www.theguardian.com/football/2025/may/17/crystal-palace-manchester-city-fa-cup-final-match-report |access-date=20 May 2025 |work=The Guardian |date=17 May 2025 |archive-url=https://archive.is/gkm50 |archive-date=17 May 2025|lang=en}}</ref>. === Ұлттық құрама === 2019 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысып, турнирдің финалисі атанды. Топтық турнирдің соңғы кездесуінде Кенияның қақпасына бір гол соқты. == Жетістіктері == ; «Ренн» * Франция кубогы: 2018/19 ; «Кристал Пэлас» * Англия кубогы: 2024/25 ; «Сенегал» * Африка Ұлттары Кубогы: 2021 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://int.soccerway.com/players/-/453991/ [[Санат:Сенегал футболшылары]] [[Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Мец ФК ойыншылары]] [[Санат:Ренн ФК ойыншылары]] [[Санат:Уотфорд ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Африка чемпиондары]] gwyizcr4qdwdhuiptvrti72hbbigmdf 0 626127 3641341 3639362 2026-08-10T06:35:37Z 1nter pares 146705 3641341 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Хакан Шүкір |сурет = Hakan.jpg |азаматтығы = {{байрақ|Түркия}} <ref>[http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/brazil_v_turkey_semi_final/newsid_2062000/2062859.stm Brazil vs. Turkey: Semi-final. BBC Sport]</ref> |туған күні = 1.9.1971 |туған жері = [[Адапазары]], [[Түркия]] |бойы = 191 |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1981—1987|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Сакарьяспор]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1987—1990|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Сакарьяспор]]|42 (10) |1990—1992|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Бурсаспор]]|54 (11) |1992—1995|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Галатасарай]]|90 (54) |1995—1996|{{flagicon|Италия|20px}} [[Торино]]|5 (1) |1996—2000|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Галатасарай]]|156 (119) |2000—2001|{{flagicon|Италия|20px}} [[Интернационале]]|24 (5) |2001—2002|{{flagicon|Италия|20px}} [[Парма (футбол клубы)|Парма]]|15 (3) |2002—2003|{{flagicon|Англия|20px}} [[Блэкберн Роверс]]|9 (2) |2003—2008|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Галатасарай]]|146 (55)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1992—2008|{{футбол|Түркия}}|112 (51)}} }} '''Хакан Шүкүр''' ({{lang-tr|Hakan Şükür}}; [[1 қыркүйек]] [[1971 жыл|1971]], [[Адапазары]], [[Сакарья (ил)|Сакарья]], [[Түркия]]) — түркиялық футболшы, шабуылшы, саясаткер. == Мансабы == === Клубтық === Карьерасында Түркия, Италия, Англия клубтарында ойнады. Бірақ карьерасының басым бөлігін "[[Галатасарай|Галатасарайда]]" өткізді. "Галатасарай" сапында сегіз рет Түркия чемпионы, 2000 жылы [[УЕФА кубогының финалы 2000|УЕФА кубогы]] мен [[УЕФА Суперкубогы 2000|УЕФА суперкубогы]] жеңімпазы атанды. Және де "[[Торино]]", "[[Парма (футбол клубы)|Парма]]", "[[Блэкберн Роверс]]", "[[Интернационале]]" секілді клубтарда доп тепті. Бірақ бұлардың ешқайсысында бір маусымнан артық ойнамады. 2008 жылы карьерасын аяқтады. === Ұлттық құрама === [[Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі|2000 жылғы Еуропа чемпионатында]] [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгияның]] қақпасына екі гол соқты. [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)|2002 жылғы әлем біріншілігінің]] үшінші орын үшін кездесуінде [[Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]] қақпасына әлем чемпионаттары тарихындағы ең жылдам голды соқты (11-секундта).[[Хакан Шүкір#Клубтық|Хакан Шүкір#]] === Саяси мансабы === 2013 жылға дейін "Әділет және Даму" партиясының мүшесі болды. 2015 жылы елдегі қысымға байланысты Түркиядан кетуге мәжбүр болды. == Жетістіктері == === Командалық === '''Галатасарай''' * Түркия чемпионы: 1992/93, 1993/94, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2005/06, 2007/08 * Түркия кубогы: 1987/88, 1992/93, 1995/96, 1998/99, 1999/00, 2004/05 * УЕФА кубогы: 1999/00 * УЕФА суперкубогы: 2001 '''Парма''' * Италия кубогы: 2001/02 '''Түркия''' * ӘЧ қола жүлдегері: 2002 === Жеке === * Күміс бутсы (1998). * Әлемнің үздік шабуылшысы (FİFA): 1997 * Азияның үздік футболшысы: 1994. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/sukur-intlg.html Статистикасы] * [https://web.archive.org/web/20060720011107/http://www.salp.de/hakan/ Фан-сайт]{{ref-de}} * [http://www.uefa.com/uefa/history/associationweeks/association=135/newsId=256568.html Хакан Шүкір (UEFA.com)]{{ref-en}} [[Санат:Түркия футболшылары]] [[Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Галатасарай ФК ойыншылары]] [[Санат:Торино ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Парма ФК ойыншылары]] [[Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары]] [[Санат:Бурсаспор ФК ойыншылары]] hi6ez9jmel2k5nwc3hv12nhy6c7y1rr 3 626172 3641277 2711318 2026-08-09T17:37:20Z Deepfriedokra 74131 Deepfriedokra [[Қатысушы талқылауы:SilentSpike]] бетін [[Қатысушы талқылауы:ExtrapolatingVanquisher]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SilentSpike|SilentSpike]]" to "[[Special:CentralAuth/ExtrapolatingVanquisher|ExtrapolatingVanquisher]]" 2711318 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=SilentSpike}} -- [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 21:41, 2019 ж. қыркүйектің 16 (+06) ad93gfrba2spbzy8pf8g08ytsiuys8h 0 633853 3641339 3106635 2026-08-10T06:35:07Z 1nter pares 146705 3641339 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Хорст Хрубеш |сурет = Horst Hrubesch – Tag der Legenden 2016 01.jpg |туған күні = 17.04.1951 |азаматтығы = {{flagicon|Германия|20px}} [[Германия]] |туған жері = Хамм, ГФР |бойы = 188 |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = {{flagicon|Германия|20px}} Германия (қыздар) |қызметі = бас бапкер |клубтары = {{футбол карьерасы |1975—1978|{{flagicon|Германия|20px}} [[Рот-Вайсс (футбол клубы, Эссен)|Рот-Вайсс (Эссен)]]|83 (80) |1978—1983|{{flagicon|Германия|20px}} [[Гамбург (футбол клубы)|Гамбург]]|159 (96) |1983—1985|{{flagicon|Бельгия|20px}} [[Стандард (футбол клубы, Льеж)|Стандард (Льеж)]]|43 (17) |1985—1986|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия Дортмунд]]|17 (2) |1987—1988|{{flagicon|Германия|20px}} Весттюннен| |1975—1986|'''Барлығы'''|'''302 (195)'''}} |ұлтытқ құрамы = {{футбол карьерасы|1980—1982|{{flagicon|GER|20px}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ГФР]]|21 (6)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1986—1987|{{flagicon|Германия|20px}} [[Рот-Вайсс (футбол клубы, Эссен)|Рот-Вайсс (Эссен)]]| |1987—1988|{{flagicon|Германия|20px}} Весттюннен|о.б<ref>ойыншы бапкер</ref> |1988—1989|{{flagicon|Германия|20px}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]]| |1991|{{flagicon|Аустрия|20px}} [[Сваровски-Тироль]]|асс |1992|{{flagicon|Аустрия|20px}} [[Сваровски-Тироль]]| |1993|{{flagicon|Германия|20px}} [[Ганза (футбол клубы)|Ганза]]| |1994—1995|{{flagicon|Германия|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Дрезден)|Динамо (Дрезден)]]| |1995—1996|{{flagicon|Аустрия|20px}} [[Аустрия (футбол клубы, Вена)|Аустрия (Вена)]]| |1997|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Самсунспор]]| |1999—2002|{{flagicon|Германия|20px}} Германия (B)| |2000—2002|{{Футбол|Германия}} |асс |2002—2013|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-19| |2009|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-21|м. а. |2013—2016|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-21| |2016|{{flagicon|Германия|20px}} Германия (олимп.)| |2018—|{{flagicon|Германия|20px}} Германия (қыздар)|}} }} '''Хорст Хрубеш''' ({{lang-de|Horst Hrubesch}}; [[17 сәуір]] [[1951 жыл|1951]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/85456</ref>, [[Хамм]], [[Солтүстік Рейн-Вестфалия]], [[Германия|ГФР]]) — германиялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1980 жылғы Еуропа чемпионы. == Мансабы == === Ұлттық құрама === Хрубеш [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Ұлттық құрамаға]] кеш шақырылды. 1980 жылы 2 сәуірде 28 жасында Аустрияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты. Алғашқы екі голын бір кездесуде, [[Футболдан 1980 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)|1980 жылғы әлем чемпионатының финалында]] [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгияның]] қақпасына соғып, матчтың үздік ойыншысы атанды. Бұл ойында ГФР 2:1 есебімен жеңіске жетті де, екінші рет Еуропа чемпионы атанды. [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982 жылғы әлем чемпионатында]] топтық кезеңде [[Аустрия Ұлттық футбол құрамасы|Аустрияның]] қақпасына бір гол соқты. Осы турнирде ГФР құрамасы финалға шықты да, [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италиядан]] 1:3 есебімен ұтылып, күміс жүлдегер атанды. Осы турнирден соң 31 жастағы Хрубеш құрамадағы карьерасын аяқтады. === Бапкерлік === Бапкерлік карьерасында Германияның бірнеше жастағы құрамаларын және Олимпиада құрамасын жаттықтырды. [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында]] шәкірттері финалға дейін жетті. == Жетістіктері == === Командалық === * ГФР чемпионы (3): 1978/79, 1981/82, 1982/83 * Еуропа чемпионы: 1980 * Еуропа чемпиондар лигасының жеңімпазы: 1982/83 === Жеке === * Германия чемпионатының үздік мергені: 1982 (27 гол) * Екінші бундеслиганың үздік мергені: 1978 (41 гол) == Статистикасы == {| class="wikitable" |+<big>Клубтық</big> ! rowspan="2" |Клуб ! rowspan="2" |Маусым ! colspan="2" |Лига ! colspan="2" |Кубок ! colspan="2" |Еурокубок ! colspan="2" |Бары |- !Ойын !Гол !Ойын !Гол !Ойын !Гол !Ойын !Гол |- ! rowspan="4" |Рот-Вайсс (Эссен) |1975/76 |22 |18 |0 |0 |0 |0 !22 !18 |- |1976/77 |26 |20 |6 |4 |0 |0 !32 !24 |- |1977/78 |35 |42 |2 |0 | - | - !37 !42 |- !Бары !83 !80 !8 !4 !0 !0 !91 !84 |- ! rowspan="6" |Гамбург |1978/79 |34 |13 |1 |0 |0 |0 !35 !13 |- |1979/80 |34 |21 |3 |3 |9 |7 !46 !31 |- |1980/81 |29 |17 |5 |7 |6 |7 !40 !31 |- |1981/82 |32 |27 |6 |5 |11 |5 !49 !37 |- |1982/83 |30 |18 |4 |2 |8 |2 !42 !22 |- !Бары !159 !96 !19 !17 !34 !21 !212 !134 |- ! rowspan="3" |Стандард (Льеж) |1983/84 |23 |9 |7 |5 |2 |1 !32 !15 |- |1984/85 |20 |8 |2 |0 |0 |0 !22 !8 |- !Бары !43 !17 !9 !5 !2 !1 !54 !23 |- ! rowspan="2" |Боруссия (Дортмунд) |1985/86 |17 |2 |4 |2 |0 |0 !21 !4 |- !Бары !17 !2 !4 !2 !0 !0 !21 !4 |- ! colspan="2" |Барлығы !302 !195 !40 !28 !36 !22 !378 !245<br /> |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.dfb.de/index.php?id=501193 Профилі (dfb.de)] * [http://www.fussballdaten.de/spieler/hrubeschhorst/ Профилі (fussballdaten.de)] * [http://www.footballplayers.ru/players/Hrubesch_Horst-.html Профилі (footballplayers.ru)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231004837/http://footballplayers.ru/players/Hrubesch_Horst-.html |date=2019-12-31 }} [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Рот-Вайсс (Эссен) ФК ойыншылары]] [[Санат:Гамбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары]] [[Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары]] [[Санат:Германия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Рот-Вайсс Эссен ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ганза ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Аустрия Вена ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Вольфсбург ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Динамо Дрезден ФК жаттықтырушылары]] s5vh5mcn7jmaxnlw1l3njmhbgszilah 0 642745 3641405 3603809 2026-08-10T10:02:35Z Mtdi20 184402 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 3641405 wikitext text/x-wiki '''Атырау облысының''' тұрғындарына дәрігерлік жәрдем көрсету туралы алғашқы деректер 1927 жылға саяды. Сол кезеңде тұңғыш фельдшерлік орын ашылған. == Алғашқы кезеңдегі денсаулық сақтау ісі (1800-1928)== Алғаш Гурьев қалашығы салынған кезде А.И. Козлов, А.М. Красовский деген дәрігерлер жұмыс істеген (1800 жылдардың орта кезі). Гурьевте тұрған әскери бөлімде алғаш рет 15 орындық [[аурухана]] ашылған. 1901 жылы осы ауруханаға арналған 2 үй салынып, оның біреуі хирургиялық, біреуі басқа ауруларды емдеу орны боп белгіленген және 1 дәрігер, 2 фельдшер жұмыс жасаған. 1913 жылы Гурьев аймағында 53 орындық 4 аурухана және 6 [[емхана]] болған, оларда 9 дәрігер жұмыс істеген. 1801 жылы Кіші Ордадағы қазақ жұртының алғашқы дәрігері А.Г. Пятницкий болса, 1802 жылы Е.С. Хандожинский Орал қазақ әскерлерінің дәрігері, ал 1832 жылы А.А. Сергачев Ішкі Ордада дәрігерлік қызмет атқарған. 1926 жылдан бастап облыс халқына 11 [[дәрігер]], 27 [[фельдшер]], 2 [[акушер]] қызмет көрсеткен. Сол жылдарда өңірдегі халықтың денсаулығын сақтау саласында А.С. Домбрин, А.Г. Куликов, Демидов, В.И. Куликов, Н.И. Андреев, Е.А. Ливкина және т.б. дәрігерлер болған. 1928 ж. Атырау облысының аудандары мен ауылдарына арнап медицина кадрларын даярлау ісі колға алынды. 1835 жылдан бастап Арсентий Максимович Красовский Гурьевте дәрігер болып жұмыс жасады.<ref>Атырау медицинасының шежіресі. Ғарифолла Шәңгереев, Өнербай Жанбала -Алматы 2010, "Арыс" баспасы. *ISBN 978-601-291-007-0</ref> == Кеңес одағы және қазіргі кезең == 1936 ж. облыс халқына 36 дәрігер мен 279 орташа дәрежедегі медицина маманы кызмет көрсетті, жер-жерде 2074 орындык 6 [[амбулатория]] мен аурухана жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Атырау қаласына 2 [[госпиталь]] орналастырылды. Соғыстан кейінгі жылдары медицина мекемелерінің жүйесі жедел қарқынмен кеңи түсті. 1967 жыл мен 1987 жылдың аралығында облыстық аурухананың, облыстық балалар ауруханасының, облыстық [[перзентхана]]ның, облыстық онкологиялық және туберкулезді емдеу диспансерінің жаңа үйлері іске қосылды, ал 1975 жылдан бастап Қазақ туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттарының бөлімшелері ашылды. Облыста мемлекеттік емес құрылымдарға қамқорлық жасау, жекешелендіру жөнінде жұмыстар атқарылды. Жеке жұмыс жасап жатқан дәрігерлерге көмек көрсетілді. Ана мен баланы қорғау саласында игілікті істер атқарылып, балалар мекемелері мен перзентханалардың материалдық-техникалық базасы нығайтылды, гинекология бөлімшесі мен жүкті әйелдерге жәрдем көрсету бөлімшесі осы заманғы аппараттармен жабдықталған жаңа үйлерге көшірілді. Жаңа медициналық құралдар алынуына байланысты перзентханада эндоскопиялық хирургиялық көмек көрсетуге мүмкіндік туды. 1998 ж. қазан айында облыстық аурухана жанынан күрделі инженерлік-техникалық аппараттармен жабдықталған жаңа [[клиника]] ашылды. Үш қабатты, ауданы 4500 м2 жаңа ғимаратта орналасқан бұл [[аурухана]] өзінің оташылық-реанимациялық, күйік емдеу бөлімшелерімен дүниежүзілік деңгейде жұмыс істейтін емдеу орнына айналды. Бүкіл оташылық көмек облыстық емханаға шоғырланды, бұл халыққа диагностикалық-консультативтік кеңес ұйымдастыру, әдістемелік көмек көрсету жұмысын жақсартуға септігін тигізді. Жыныстық аурулардың алдын алу жөнінде бағдарлама жасалған. Жергілікті әкімшіліктің тиісті шешімі бойынша бүкіл емдеу мекемелері керекті [[дәрі-дәрмек]]термен қамтамасыз етілген. А. Сүндетов атындағы Атырау медициналық колледжі емдеу орындары үшін [[фельдшер]], [[акушер]], [[Медициналық бике|медбике]], тіс дәрігері мамандарын даярлайды. Ауылдық жердің тұрғындарына көмек көрсетуді жақсарту үшін жергілікті жерге барып, орта медицина қызметкерлеріне мамандық жетілдіру курсын өткізу ісі жүргізіледі. ВОЗ әдісін 1994 ж. Атырау облысына енгізгелі 3439 адам емделген. «Проект Надежда» қоғамымен келісім бойынша 1999 жылдан облыста туберкулезге қарсы күрес жылжымалы емханасы жұмыс істейді. ВОЗ-дың талаптарына сәйкес «Иммунизация» бағдарламасын жүзеге асыру барысында балалардың 95% қамтылған. «Қазақстан-2030» бағдарламасына сәйкес облыстық салауатты өмір салтын калыптастыру орталығы ұйымдастырылған. Мекемеаралық үйлестіру кеңесі, барлық аудандарда денсаулық түзеу орталығы ашылған. Жедел жәрдем беру орындарының материалдық базасы жақсартылған. 6 жедел жәрдем автокөлігі, 1 реанимобиль, 4 шағын ЭКГ аппараты алынған. Қазақстанның Кардиологиялық ғылыми-зерттеу институтының мамандары облысты арнайы зерттеп, шипалық қорларға нақты баға берді. Гидрохимиялық құрамы жағынан шипалық бұлақ көздері, жер асты су қорлары анықталды. Солардың ішінде Жылыой ауданының Мұнайлы кәсіпшілігі төңірегіндегі Сарыбұлақтың минералды суы ас қорыту мүшелерінің ақауларын және денедегі [[зат алмасу]] процесінің бұзылуын реттеуге әбден жарамды деп табылды. 1988 ж. осы сияқты күкіртсутекті сусын көздері Атырау қаласының түбінен, Индер ауданынан Ащыбұлақ көзі, Жылыойда Төресайдан, Сарнияздан, Құлсарыдан, Мақат ауданында Ескенеден, Доссор маңынан да анықталды.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> Облыстың қала, аудандары бойынша 52 бастапқы медициналық-санитарлық [[емхана]], 35 аурухана, 5 облыстық аурухана, 4 [[диспансер]], 1 қалалық, 7 аудандық ауруханалар, Доссор кентіндегі аурухана, 7 аудандық [[өкпе]] аурулар ауруханалары жұмыс істейді. Сондай-ақ шалғай ауыл-село тұрғындары үшін 10 ауылдық учаскелік аурухана, 15 емхана, 61 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|медициналық пункттер]] қызмет көрсетеді. Атырау облысының денсаулық сақтау саласында 2018 жылдың қорытындысымен 625 мың халыққа (10 000 адамға шаққанда көрсеткіш 23,3 құрап отыр) 1468 дәрігер, 5002 орта буын қызметкері (бұдан әрі-ОБҚ) медициналық қызмет көрсетеді, яғни өткен жылдармен салыстырғанда (2016 жылы -1290 дәрігер, 4465 ОБҚ, 2017 жылы -1400 дәрігер, 4936 ОБҚ) дәрігерлер саны 4,3%-ға өскен. 2018 жылғы 29 шілдеде Оңтүстік Кореяның Бундан Чанг клиникасымен меморандум жасалып, Мемарандум шеңберінде Келісім бойынша Оңтүстік Кореяға білімін жетілдіруге жолдама арқылы 7 маман оқып келді.<ref>http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200414162245/http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html |date=2020-04-14 }} 2018 ЖЫЛҒЫ ЕСЕП</ref> == Атырау облысы бойынша емдеу-сауықтыру ұйымдарының тізімі == *Атырау облыстық ауруханасы<ref>https: //zkgmu.kz/docs/vipuskniku/Atyrau.kaz.pdf</ref> *№2 Атырау облыстық ауруханасы (Облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы) [[Сурет:Атырау. №2 қалалық емхана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. 1951 жылы салынған мұнайшылар ауруханасы]] *Атырау облыстық балалар ауруханасы *Атырау облыстық медициналық жедел жәрдем станциясы *Атырау облыстық перинаталдық орталығы *Облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығы *Атырау облыстық балалар стоматологиялық емханасы *Атырау облыстық кардиологиялық орталығы *Атырау облыстық қан орталығы *Атырау облыстық наркологиялық диспансері *Атырау облыстық онкология диспансері *Атырау облыстық офтальмология ауруханасы *Атырау облыстық паталого-анатомиялық бюросы *Атырау облыстық психикалық денсаулық орталығы *Атырау облыстық тері-венерологиялық диспансері *Атырау облыстық туберкулезге қарсы балалар санаториясы *Атырау облыстық фтизиопульмонология орталығы *Облыстық фтизиопульмонологиялық балалар санаториясы [[Сурет:Атырау. Облыстық аурухана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. Облыстық аурухана]] *Балалар оңалту орталығы *Мамандандырылған балалар үйі *«Атырау» санаторийі» АҚ *«Қамыскөл санаториясы» ЖШС *Атырау қалалық перзентханасы *№1 Атырау қалалық емханасы *№2 Атырау қалалық емханасы *№3 Атырау қалалық емханасы *№4 Атырау қалалық емханасы *№5 Атырау қалалық емханасы *№7 Атырау қалалық емханасы *Геолог емханасы *Дамбы дәрігерлік амбулаториясы *Еркінқала дәрігерлік амбулаториясы *«Сәлімжан және К» ЖШС дәрігерлік амбулаториясы * «Медикер Жайық» ЖШС * «Park Health West» ЖШС (бұрынғы Атырау темір жол ауруханасы) *Жылыой аудандық орталық ауруханасы *Индер аудандық ауруханасы *Исатай аудандық ауруханасы *Құрманғазы аудандық ауруханасы *Қызылқоға аудандық ауруханасы *Мақат аудандық ауруханасы *Махамбет аудандық ауруханасы == Дәрі-дәрмекпен қамту саласы == Гурьев губерниясында «Губмедторг» деп аталған алғашқы дәріхана Степан Разин көшесіндегі 53-үйде 1920 жылы ашылған. Сол жылы осы дәріханадан 28567 рецепт бойынша 466200 сомға дәрі-дәрмектер сатылған.<ref>https: //silkadv.com/en/content/3-gurev-1917-1940-gg Гурьев. 1917 - 1940 г.г.</ref> Жалпы халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету 1938 жылы Гурьев облысы құрылып облыстық дәріханалар басқармасы ашылғаннан кейін өріс ала бастады. 7-8 жыл ішінде Ұлы Отан соғысы кезіндегі қиындықтарға қарамастан аудан орталықтары мен шаруашылық мәні бар елді мекендерде дәріханалар ашылып, олар фармацевт, провизор мамандармен қамтамасыз етілді. Осындай ауқымды жұмыстарды М.Р.Шиферсон (1938-1952), И.А.Шур (1952- 1966) ұйымдастырды. [[Фармация]] саласының одан әрі дамуына 1950 жылдардың екінші жартысы мен 1960 жылдары фармацевтік жоғары оқу орнын бітіріп келген Р.Көшембаев, Н.Өмірәлиев, О.Түсіпқалиев, Ш.Байдәулетов, Қ.Бекжанов, М.Қайсановалар үлкен еңбек сіңірді. Облыс елді мекендерінде типтік жобамен салынып, қажетті кұралдармен жабдықталған [[дәріхана]]лар пайда болды. Облыстық дәріханалар басқармасы әр жылдарда денсаулық сақтау министрлігі, облыстық атқару комитеті құрамында болды. 1993 жылдан бері «Фармация» акционерлік қоғамы болып құрылып,бүгінгі күнде халықты [[дәрі-дәрмек]]пен қамтамасыз ету жұмыстарын табысты ұйымдастырып келеді. Басқарманы әр жылдарда М.Ю.Шиферсон (1938-1952ж.), И.А.Шур (1952-1966ж.), Ш.Байдәулетов (1966-1974ж.), О.Түсіпқалиев (1974-1987), С.Нуппаев (1979 жылдан орынбасар, кейін басшы) басқарды. Облыста [[фармацевтика]] саласында көптеген мамандар өз еңбектерімен танымал, олардың ішінде Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген провизор-фармацевтер В.С. Климова, М.Н. Яценко, Д.М. Сұлтанова, профизорлар Г.И.Нольде, И.У. Иманова, К.С. Баймұханова, З.Ж.Дәулетжанова және т. б. Ал кейінгі жылдары облыстық дәріханалар басқармасын Н. Өмірәлиев, А.Н. Кенжеахметов, А. Бисекешов, Е. Үмбетов сияқты республикаға белгілі мамандар басқарды. 1995-1997 жылдары бұл сала түгелдей жекешелендірілді. Бұрынғы басқару-бақылау жүйелері өзгеріп, 1995 жылы Мемлекеттік стандарт, кейіннен дәрі-дәрмектерді сараптау ұлттық орталығының филиалы, 2002 жылдан бастап Фармацевтикалық бақылау облыстық бөлімшесі құрылды. Қазіргі кезде дәріханаларда арнаулы лицензия алған фармацевт мамандар қызмет етеді, дәріханалар республикада арнаулы тіркеуден, сараптамадан өтіп, сертификат алған дәрілер ғана сатылады.<ref>химия ғылымдарының кандидаты О.Түсіпқалиев. Дәрі-дәрмекпен қамту саласы</ref> == Атырау өңіріндегі хирургиялық қызметтердің дамуы == 1913 жылдары қазіргі Атырау облысы бойынша 53 орындық 4 [[аурухана]] жұмыс істеген онда 9 дәрігер жеке тәжірибесімен шұғылданған. Медициналық қамту жергілікті қазақ халқының көпшілігіне жетпегендіктен көбіне халықтық емшілік дамыған. [[Сурет:Атырау облыстық аурухананың операциялық блогы.jpg|thumb|right|200px|Облыстық аурухананың операциялық блогы]] 1941 жылдары Форт Александровскіде екі емхана-амбулатория уездік және земство ауруханасының жанында жалпы мемлекеттік медициналық қызмет, оның ішінде [[хирургия]]лық қызмет көрсету Доссор кәсіпшілігіндегі Нобель фирмасының қарауында болған. Арнаулы мәліметтерге қарағанда мүмкіндігінше дамыған 1915 жылдары үш дәрігер жұмыс істеген.<ref> Одаковский «Түркістан ведомствосы» 1872 ж. №36.</ref> Жұмысшыларды медициналық қамту өте нашар болған. Л.Е.Фаинаның мәліметіне сүйенсек Ембі жұмысшыларының арасындағы травматизм патшалық Ресейдің басқа кәсіпорындарынан бес есе жоғары болған. Доссор кәсіпшілігінде 1914 жылы барлық жұмысшылардың 49 пайызы әртүрлі деңгейде жарақат алған, оның ішінде 7 пайызы мүгедектікке ұшырап, еңбек ету қабілетінен толық айрылған. Кеңес үкіметі орнаған алғашқы жылдары Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде халықты медициналық қамтуға зор көңіл бөлінді. Алайда қолға алынған жүмыстар Орал губерниясын ақтардың басып алуымен үзіліп қалды. Тек қана 1920 жылы 5 каңтарда Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде Кеңес үкіметі түпкілікті орнағаннан кейін ғана қалыпқа келе бастады. Гурьев қаласындағы үлкен казак әскери ауруханасы 50 орындық «Советская больница» болып қайта жаңғыртылды. Оның бірі хирургиялық бөлім болып ашылды. 1922 жылы қалада А.С.Домбрин хирург болып жұмыс істеген. Тұрғындарды медициналық қамту, оның ішінде хирургиялық жағынан дәрігер мамандардың және медициналық құрал жабдықтардың тапшылығынан жолға қою көп қиындық туғызды. 1926 жылы медицина қызметкерлерінің саны төмендегідей болды: [[дәрігер]]лер - 11, [[фельдшер]]лер - 27, [[Медициналық бике|медбикелер]] мен санитарлар саны — 86 болды. Осы жылдары және одан бұрын да Гурьевте қызмет атқарған [[Хирург|хирургтар]] А.С.Домбрин, А.Г.Куликов және Демидов уезде хирургиялық қызмет көрсету ұйымын басқарды. Гурьевтегі хирургиялық қызметтің негізін салушы - Иван Ипполитович Фабриков болып танылады. Ол 1923 жылы Астрахан медициналық институтын бітіріп, медицина институтының жанындағы клиникада 4 жыл ассистент болып қызмет жасап жүріп, өзінің өтінішімен 1927 жылдың қыркүйек айынан бастап Гурьевке жұмысқа ауысады. И.И.Фабриков 1927-1940 жылдары Гурьевтегі «Советская больницасында» бас дәрігер бола жүріп, хирургиялық бөлімді басқарды. 1946 жылы Ұлы Отан соғысынан оралғаннан кейін Гурьевтегі мұнай айдау зауытының ауруханасында хирургиялық бөлімді басқарды. Ол 1954 жылы қайтыс болды. И.И.Фабриков 1931 жылдың қазан айына дейін Гурьев қаласында жалғыз ғана хирург болатын. 1931 жылы Астрахань медицина институтын бітірген [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов]] екінші дәрігер-хирург болып келді. И.И.Фабриков екеуі үнемі қоян-қолтық жұмыс істеді. Соғыстан кейінгі жылдары өзеннің оң жағалауы Самар бетіндегі қалалық ауруханада хирургиялық бөлім 35 орынға дейін өсті. Жайықтың сол жағалауындағы Ембі ауруханасында жаңа хирургиялық бөлім ашылып, 60 орынға дейін өсті. 1951 жылы мұнай өңдеу зауытының медициналық-санитарлық бөліміне қарасты кең қамтылған ауруханаға көшірілді. 1964 жылы Балықшы поселкесінің орталығында жаңадан салынған қалалық ауруханаға хирургиялық бөлім көшірілді. Бұдан бұрын 1946 жылы Гурьев қаласында мұнай өңдеу зауытының қызметкерлеріне арналған екінші ауруханада 25 орындық хирургиялық бөлім болатын. 1960 жылы аурухана жабылып, [[Операциялық блок|операциялық блок]] құлақ және [[көз аурулары]] бөлімі жаңадан ашылған ауруханаға берілді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Гурьевте тек А.Ж.Сүндетов пен Абуллин деген хирургтар жұмыс істеді. Қазіргі Құрманғазы ауданының орталығы Ганюшкин селосында хирургиялық қызмет көрсетуді ұйымдастырған осы елдің түлегі [[Махмұд Измайұлы Шолтыров]] -революцияға дейін білім алған қазақ дәрігері. 1911 жылы Қазан университетінің медицина институтын бітіріп келіп, өзінің туған өлкесінде 35 жыл дәрігер болып еңбек етті. Ганюшкин селосында 1935 жылы алғаш рет типтік жобадағы жаңа аурухана ашылды, оған дейін әртүрлі дәрежедегі ескі үйлерде болған. Ауруханада әр жылдары еңбек еткен білікті дәрігерлердің қатарында Арсланова Екатерина Александровна болды, осы жерде 1946-1951 жылдары хирургиялық бөлімде қызмет атқарды. Аудан орталығынан шалғай Еділ өзенінің сағасындағы Ресеймен шектес елді мекен Шортанбай балық кәсіпшілігінде 1959 жылы 50 орындық типтік жобадағы аурухана пайдалануға берілді. Онда операциялық блок барлық құрал-жабдыкдармен жарақтандырылған жедел операцияларды кез келген уақытта жасау мүмкіндігіне ие болды. Аудан орталығынан 8-10 шақырым қашықта орналасқан Кудряшев поселкесінде 1961 жылы 35 орындық аурухана операциялық блок бөлімі ашылды. Махамбет ауданы облыс орталығынан 60 шақырымдай жерде орналасқан, оның Сартоғай елді мекенінде алғаш рет 1955 жылы дәрігер Ж.М.Сейітжанов ұйымдастырған ауылдық ауруханада операция жасау блогы 1958 жылға дейін жұмыс істеді. Махамбет поселкесіндегі (бұрынғы Жаманқала) аудандық аурухана пайдалануға 1958 жылы берілген, онда арнаулы операциялар жасау блогы болған. 1965 жылы хирургиялық бөлім жаңа жабдықталған екі қабатты ғимаратқа орналасты. Махамбет аудандық ауруханасында алғашқы хирургиялық дәрігер, әрі аудандық денсаулық сақтау бөлімінің басшысы, әрі аудандық аурухананың бас дәрігері болып 1958-1963 жылдары Қайролла Смадиярұлы Қалжігітов атқарды. Индер ауданында хирургиялық қызмет Кулагин селосында ашылған. 1950 жылдарға дейін аудандық аурухана мен амбулаторияда хирургиялық операция жасау мүмкіндігі болмады. Соның өзінде де Кулагин поселкесінде хирургиялық қызметті дәрігер А.Мельников пен медбике В.П.Хохлачева атқарып келген. 1956-1961 жылдары осы ауданда хирургиялық қызметті жолға қоюға көп еңбек сіңірген дәрігер Ермек Нұғыманов жүзеге асырды. Кейін өзінің мамандығына сәйкес Алматыдағы экспериментальды-клиникалық институттың жүрек хирургиясында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1959 жылы Кулагин поселкесінде 50 орындық типтік жобадағы жаңа аурухана мен 7 орындық хирургиялық бөлім операциялық блогымен пайдалануға берілді. Жалпы ауданда хирургиялық қызмет 1942 жылдан басталады. Осындағы алғашқы хирургтардың бірі Алматы медицина институтының түлегі Жанаш Құрмашев Ұлы Отан соғысы басталған бойда майданға алынып, алғашқы айқаста қайтыс болды. 1953-1959 жылдары Қызылқоға ауданының орталығы болған Қарабау поселкесінде типтік операциялық бөлімі бар типтік жобадағы аудандық аурухана жұмыс істеді. Кезінде Гурьевтегі ауруханадан хирургиялық мамандығын жетілдірген С.Құрманғалиев [[Операция (медицина)|операция]] жасауды қолға алды. Облыс өңірінде хирургиялық қызметті ерте енгізген Мақат ауданының орталығы Доссор мұнай кәсіпшілігі. Ауызша естеліктерге қарағанда Нобель фирмасына қарасты 25 орындық аурухана болған, кейін кеңес заманында 40 орынға дейін көбейтілген. Ауруханада арнаулы операциялық бөлме болған. Жиырмасыншы жылдары алғашқы хирургиялық қызметтерді ара-тұра хирург Лещева Екатерина Михайловна жүргізген.<ref>медицина ғылымдарының кандидаты Рахымжан Әбижановтың жеке мұрағатынан алынды.</ref> == Атырау қаласы Балықшы аумағындағы дәрігерлік қамту саласының даму жолдары == Балықшы ауданында дәрігерлік мекемелердің пайда болуы балық өнеркәсібінің осы аймаққа шоғырлануымен байланысты. Алғашқы фельдшерлік пункт 1934 жылы Балықшы поселкесінде ашылған. Сол кезде және кейін де бұл поселкені консерві комбинаты деп атап жүрді. Мұнда науқастар жатып емделетін 15 орындық [[аурухана]] ашылып, онда жоғары білімді дәрігер Л.К.Қарынбаева жұмыс істеген. Соғыстан кейінгі жылдары аурухана 25 орындық болып ұлғайтылып, дәрігер саны да көбейтілді. Балық өнеркәсібі саласы жыл санап ұлғайып отырды. Соған байланысты халық та осы өнеркәсіпке жұмысқа көптеп келе бастады. Жұмыскер, Рембаза, Құрсай ауылдары құрылды. Бұл елді мекендерде [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|дәрігерлік пункттер]] ашылып, жұмыс істеді. 1950 жылдардан бастап аурухана 50 орынға ұлғайып, жеке [[емхана]] ұйымдастырылып, халықты учаскелік дәрігерлік жүйемен қамту қолға алынды. Сонымен бірге поселкеде [[дәріхана]] ашылып, қалалық санэпидстанцияның бөлімшесі жұмыс істей бастады. 1945 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері болып Ольга Афанасьевна Тюрина жұмыс істеген. 1955 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері Надежда Алексеевна Белякова болды. 1965 жылы Забурын, Жанбай тұстарынан Каспий теңізінің жағалауы елді мекендерден алыстап кетуіне байланысты Үкімет қаулысымен сол жердегі төрт балық колхозы (Амангелді, Социалистік жол, Қызылбалық, Жаңаталап) Жайық бойындағы Дамбы өңіріне көшірілді. Осы жағдайға байланысты жаңа қоныстанып жатқан колхоздардың халқын дәрігерлік қамту мақсатында 25 орындық аурухана ұйымдастыру тапсырмасы бірінші кезекте тұрған. Ғарифолла Шәңгереевті 1957 жылы дәрігерлік институгты бітірісімен болашақ ауруханаға бас дәрігер етіп жіберді. Ауруханаға арнап ішінде пеші, сыртында сылағы жоқ жазда пайдаданатын екі ағаш (тақтай) үй бөлінді. Олар науқастарды жатқызып емдеуге қолайлы етіп жөнделіп, саман тастан қосымша шаруашылық орындары (асхана, қойма, кір жуатын бөлме) салынып, төсек орындарымен, емдеу құралдарымен, жеткілікті [[дәрі-дәрмек]]пен жабдықталып, сонымен бірге орта буын дәрігерлерімен қамтамасыз етіліп, 1957 жылы 25 желтоқсанда аурухана науқастарды қабылдай бастады. Новобогат ауданының сол кездегі партия комтетінің бірінші хатшысы Хисма Сұлтановтың ықпалымен тарап жатқан Новобогат ауданының кеңшарына келген жаңа жүк машинасы ауруханаға берілді. [[Сурет:Дамбы селолық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Дамбы селолық амбулаториясы.]] 1958 жылдың қаңтарында Қазақ ССР-інің қаулысымен Гурьев ауданы құрылып, оның орталығы Балықшы поселкесі болды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып қалалық денсаулық сақтау жүйесінде жұмыс істеген тәжірибелі ұйымдастырушы және білгір терапевт Ғабдрашид Қожахметұлы Әбдіров тағайындалды. Аудандық ауруханаға дәрігерлер көптеп келіп, әр мамандықпен жұмыс істеді. Олар: терапевтер Валентина Андреевна Барскова, Ғалия Өтеғалиева, Г.Ф.Маркова, А.Ф.Савченков, А.В.Тетерина, [[Балалар дәрігері|педиаторлар]] Софья Федоровна Хусаинова, Михаил Григорьевич Бабаев, хирургтар В.Григорьев, В.Хрящев, лор дәрігер Л.Хрящева, санитарлық дәрігерлер З.А.Каунова, Т.А.Паршина. Ауданның барлық елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ұйымдастырылып, жергілікті халыққа дәрігерлік көмек беру қамтамасыз етілді. Жұмыстың бұл бағытында ауданның бас дәрігері Ғ.Қ.Әбдіров белсенділік танытты. Жаңадан ашылған Дамбы селолық ауруханасында орынның тапшылығына орай рентген, лаборатория және басқа да ауруларды зерттеу құралдарының жетіспеуі дәрігерлік көмек көрсетуде көптеген қиындықтар туғызды. Сондықтан аудан басшыларына жаңадан аурухана салу жөнінде бірнеше рет мәселе қойылып, нәтижесінде оң шешімі табылып, 1960 жылы колхоздардың қаражатымен 25 орындық типтік аурухана құрылысы басталды. Ол 1962 жылы аякталып, пайдалануға берілді. Аурухана рентгенмен, лабораториямен, санитарлық автокөлікпен жабдықталды. 1960 жылдан бастап Тұрғали Демесінов емдеуші дәрігер ретінде үлкен үлес қосты. 1963 жылы Балықшы аудандық біріккен ауруханасының бас дәрігері болып Ғарифолла Шәңгереев тағайындалып, Дамбы селолық ауруханасына Г.Демесінов тағайындалды. Балықшы аудандық ауруханасының жаңа типтегі 50 орындық ғимараты іске қосылған кез болатын. Сондықтан аурухананы төсек орындарымен, медициналық құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз ету жұмыстары іске асырылды. Аурухана құрамында [[терапия]], [[балалар ауруы]]н емдеу, [[хирургия]], [[жұқпалы аурулар]]ды емдеу, әйелдерді жеңілдендіру, қан құю бөлімшелері, ал жаңадан бөлінген екі қабатты ғимаратта [[емхана]], тәулік бойы жедел дәрігерлік көмек беру пункті, балалар сүт кухнясы, дәріхана жұмыс істеп, халыққа әр салада жан-жақты дәрігерлік көмек беру кезеңі басталды. 1964 жылы Атырау қаласында Жайық өзенінен өтетін жаңа көпірдің салынуына байланысты қалалық №1 аурухана ғимараттары қиратылып, ондағы хирургия, [[травматология]], [[урология]] бөлімшелері Балықшы аудандық ауруханасына көшірілді. Бұл аудандық ауруханада Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген, Ленин орденді дәрігер хирург Ғабит Өтепқалиұлы Жұмағалиев, Бекбай Бимағанұлы, жоғары санатты уролог Григорий Львович Ваньян, олардың көмекшілері Т.Салықов, Ю.Феликиди, Б.Қарабалин және т.б. жұмыс істеді. 1964 жылы Балықшы ауданы тарап, 1965 жылы қайта құрылды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Ғ.Шәңгереев тағайындалды. Аудан халқын [[туберкулез]] ауруы мен [[қатерлі ісік]]ке қарсы байқау мақсатында қазақтың туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттары мамандарымен біріге отырып жұмыстар жүргізілді. Ауданда 100 орындық туберкулез ауруын емдейтін аурухана салынып, оларды емдеу, сүт, шұбатпен тамақтандыру, оларға пәтер бөлу жүмыстары қолға алынды. 1965 жылы ауданда санитарлық эпидемиологиялық жұмыстарды жақсарту мақсатында, Тұрғали Демесінов Дамбы ауруханасынан аудандық санэпидстанциясының бас дәрігерлігіне ауыстырылды. Дамбы ауруханасына бас дәрігер болып Рахымжан Әбижанов тағайындалды. Өзіміздің дәрігерлік институттарды бітіріп келген мамандар аудандық ауруханада еңбек ете бастады. Олар облысқа белгілі болған проктолог Уахит Ғұбашұлы Ғұбашев, педиатор Ғазиз Нұрғалиұлы Нұрғалиев, хирургтар Т.С.Сальков, И.В.Фокин, акушер-гинеколог Роза Боранқұлқызы Ілиясова, терапевтер Манасбай Ыбырайұлы Мұсабаев, Жәрдем Лұқпанов, Бисенбай Ғаббасов, Болат Ермұханов, Ұштап Қойшиева, Раиса Мұхамедшиева, эпидемиолог Рахымжан Қадірұлы Хамметов, фтизиатор Қалыбек Саупенұлы Жиенбаев және т.б. жұмыс істеді. 1970 жылы тамыз айында көрші Астрахан облысында, кейін біздің облыста [[тырысқақ]] (холера) ауруы шығып, эпдемиологиялық күрделі жағдай қалыптасты. Тырысқақ ауруының ошағы Балықшы поселкесінен басталып, көрші елді мекендерге, Атырау қаласына тарады. Мұндай жағдайда алынатын шараларға [[Мәскеу]], Саратов, Алматыдан тәжірибесі мол мамандар келіп, тырысқақ ауруының әрі қарай таралмауы жөнінде үкімет шешімдері деңгейіндегі шаралар алынып, 1,5 айдың ішінде барлық белгіленген эпидемиологиялық шаралар орындалып, жағдай қалыпқа келтірілді. Көптеген медицина қызметкерлері өте жоғары жауапкершілік танытып, ұйымдастырушылық біліктіліктерін көрсетті. Дәрігерлердің бұл еңбектері елеусіз қалмады. Ауданның бас дәрігері Ғарифолла Шәңгереев, аудандық педиатор Ғазиз Нұрғалиев [[Еңбек Қызыл Ту ордені|«Еңбек Қызыл Ту» орденімен]], аудандық аурухананың бас медбикесі Мәрия Бозбалиева «Құрмет белгісі» орденімен, бірқатары министрліктің мақтау грамоталарымен марапатталды. Ғ.Шәңгереевтің облыстық ауруханаға бас дәрігер болып ауысуына байланысты Балықшы аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Тұрғали Демесінов тағайындалды. Аудандық аурухананы кейін әр жылдары М.Сапаров, Х.К.Салқынбаев, Б.Ауданов басқарды. 1997 жылы Балықшы ауданының тарауына байланысты аудандық аурухана, емхана, Дамбы селолық ауруханасы жабылып, орындарында жанұялық емханалар ашылды == Облыс аудандары аумағындағы денсаулық сақтау саласының тарихы == === Жылыой ауданы === Жылыой ауданында халыққа дәрігерлік көмек көрсету туралы алғашқы мағлұматтар 1928 жылдан басталады. Сол жылы ауданда 10 орындық аурухана болған. 1932 жылы ауданда 2 [[аурухана]], 5 фельдшерлік пункт, 1 [[дәріхана]] жұмыс істеп, онда 2 [[дәрігер]], 3 орта буын дәрігерлер еңбек еткен. [[Сурет:Жылыой аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Жылыой аудандық орталық емханасы.<ref>https://ken-zhyloi.kz/zhanalyqtar/densauly/zhylyoj-a-ta-y-bir-reanimobil.html Жылыойға тағы бір реанимобиль </ref>]] 1940 жылы Қосшағыл поселкесінде 35 орындық, Құлсарыда 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1948 жылы ауданда Мария Александровна Установа деген терапевт халыққа қызмет көрсеткен. Соғыстан кейінгі жылдары денсаулық сақтау мекемелері кеңейіп, мамандармен толыққан. 1954 жылы аудан орталығы Құлсары поселкесіне ауысып, аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оны Отан соғысына қатысушы [[фельдшер]] Сағынғали Жарылқағанов басқарған. Аудандық аурухана 50 орынға ұлғайып, [[терапия]], балаларды емдеу, [[хирургия]] бөлімшелері жұмыс істей бастайды. Онда терапевт Ыдырысова, рентгенолог Халел Мұқанов, хирург Г.Грозный, емхана дәрігерлері Нәби Жантазин, Н.П.Савина жұмыс істеген. Қосшағыл ауруханасында хирургия бөлімшесі ұйымдастырылып, онда Гороховский, Кулагин секілді хирургтер, Нэлли Ивановна Морозова деген гинеколог жұмыс істеген. 1950 жылы Мұнайлыда 15 орындық аурухана ашылып, онда ұзақ жылдар еңбегімен белгілі болған дәрігер Таисия Федоровна Нещерет жұмыс істеген. 1955 жылы Қарабатан поселкесінде 35 орындық аурухана ашылғанда дәрігерлер В.В.Петрова, Н.Сужиков, Л.М.Мұқашева еңбек етті. 1965 жылы тағы да 35 орындық Сарықамыс учаскелік ауруханасы ашылып, онда әр жылдары Қожық Жетібаев, Боранбай Атыраубаев, Орақ Смалиқовтар еңбек етті. 1965 жылы ауданда Атырау медициналық училищесінің бөлімшесі жұмыс істеп, аудандағы дәрігерлік мекемелерді мамандармен қамтамасыз етуге үлкен септігі тиді. 1996 жылы аудандық аурухана жанынан қазіргі заманның талабына сай медициналық құралдармен жабдықталған жедел жәрдем беруге бағытталған [[клиника]] пайдалануға берілді. [[Перзентхана]]ның материалдық-техникалық базасы нығайтылып, жаңа құрал-жабдықтармен толықтырылды. 1993 жылы 30 орындық «Қамыскөл» шипажайы ашылып, халық игілігіне берілді. Ауданда туберкулезге қарсы күрес ауруханасы, аудандық [[Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет|санэпидстанция]], дезинфекциялық бөлім аудан халқының денсаулығын сақтауда өз үлестерін қосып отыр. Қазіргі кезде ауданда 120 орындық аурухана, 75 орындық өкпе аурулар ауруханасы, [[тері аурулары]] диспансері, [[әйелдер консультациясы]], 13 [[емхана]], 3 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункт]], бірнеше дәріханалар жұмыс істеуде, оларда 141 дәрігер, 310 орта буын медицина қызметкерлері еңбек етеді. Аудан халқының денсаулығын сақтауда әр жылдары әр салада ерен еңбектерімен халықтың құрметіне бөленген дәрігерлер көптеп саналады. Олар: Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер Күләш Досмұхамбетова, «Құрмет белгісі» орденінің иегері Тыныштық Мәтешова, дәрігерлер Тамара Десяткова, С.Мәмбетова, Жақсылық Әсемғалиев, Болат Кереев, Мағзом Тұрланов, Мақсот Рахметов, Қарабай Куантаев, А.Мардашев, С.Төлеуішов, Ғ.Қаниев және т.б. 1953 жылдан бастап Қосшағылда орналасқан Жылыой обаға қарсы күрес бекеті жұмыс істей бастады. Кейін 1962 жылы Құлсары поселкесіне ауысып, өте жұқпалы және қатерлі карантинді инфекцияларға қарсы эпидемиологиялық шаралар жүргізіп отыратын болды. Ал 1970 жылдан бері әр жылдары бұл обаға қарсы күрес бекетін дәрігерлер С.Хамзин, К.Тәжіғалиев, С.Қалымбеков басқарып келеді. Аудандық денсаулық сақтау мекемелерінің, кадрлардың өсіп, көбейіп, қазіргі заман талабына сай деңгейге көтерілуіне Рахым Шайхиев, Жұбандық Жетібаев, Өтеген Қиазаров сынды бас дәрігерлер өздерінің ұйымдастыру қабілетімен жан аямай еңбек еткен. === Құрманғазы ауданы === XX ғасырдың 10-15-жылдарында ауданда жекелеген дәрігер-фельдшерлер халық арасында емдеу, аурудың алдын алу санитарлық-тазалық жұмыстарын жүргізген. 1918-1922 жылдары қазіргі аудан көлемінде 2 [[аурухана]], 4-медпункт ашылып жұмыс істеген, ал 30-жылдары ауданда денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оның қарауында 4 аурухана, 12 медпункт болған. Оларда 4 [[дәрігер]], 12 [[фельдшер]] жұмыс істеген. 1921 жылы Ганюшкинде 15 төсектік, Кудряшовте 10 төсектік аурухана ашылған. 1924 жылы оба ауруына қарсы зертхана ашылып, ол 1949 жылы бөлімшеге айналған. 1945 жылы аудан орталығында тері-венерология, 25 төсектік өкпе аурулары ауруханасы, 1952 жылы Балқұдық ауруханасы, 1958 жылы Зорматада өкпе аурулары санаториі ұйымдастырылған, ол 1964 жылы Кудряшов селосына көшірілді. 2000 жылы колхозаралық профилакторий-санаторийдің негізінде облыстық туберкулез санаториі ашылды. Аудан тұрғындарын емдеу-сауықтыру жұмыстарын жетілдіру мақсатында 1970 жылы жаңа жобамен аурухана үйі салынып, ол 25 төсектен 75 төсекке ұлғайтылып, онда балалар, гинекология, [[жұқпалы аурулар]], [[терапия]], [[хирургия]] бөлімшелері ашылды. Орталық емханаға тамақ, құлақ, мұрын, көз, [[Жүйке ауруы|жүйке ауруларын]] қарайтын мамандар келіп, халықты жан-жақты және сапалы емдеуді ұйымдастырды. 70-жылдардың екінші жартысынан бастап аудан шаруашылықтарының экономикалық жағдайының нағаюына байланысты бірнеше елді мекенде шаруашылық тәсілмен емдеу мекемелері ашыла бастады. 1977 жылы Сүйіндік ауылында 50 төсектік, 1979 жылы Балқұдық ауылында 50 төсектік аурухана үйлері тұрғызылып, пайдалануға берілді. Орталық аурухана жанынан 1981 жылы 40 төсектік балалар бөлімшесі салынып, іске қосылды. Сол сиякты кеңшар- ұжымшарлардың көмегімен 1972-1977 жылдары Ганюшкин, Кудряшов, Шортанбай, Сүйіндік, Балқұдық, Утера, Котяев, Сафон, Нұржау, Орлы, Дәшін, Алға ауыл-селоларында сәбилерге қосымша тағам дайындайтын сүт бөлмелері ұйымдастырылып, іске қосылды. [[Сурет:Құрманғазы аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Құрманғазы аудандық емханасы.<ref> http://kurmsrb.kz/kz/fotogalereya/ Құрманғазы аудандық емханасы </ref>]] 1974-1982 жылдары Үштаған, Орлы, Дәшін, Алға ауылдарында дәрігерлік [[емхана]]лар жұмыс жасай бастады. Аудандық денсаулық сақтау бөлімі 60-жылдары жабылып, 1999 жылдың желтоқсан айынан бастап қайтадан аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылды. Ауданда емдеу, алдын алу жұмыстарын ұйымдастырушылардың қатарында М.Шолтырев, Қ.Боқанов, М.З.Возлинская, Қарабасова, Шмидт, Харитонова, А.Ысқақов, Зиберт, Қайыпов, Г.Н.Винокурова, В.А.Киселев, А.Д.Ухов, М.Шевченко, А.Измаилов, Р.Сарталиев, Құрманғалиев, Қ.Мұфтахов және басқалары болды. 1960-80-жылдары ауданға ондаған білікті мамандар келіп, денсаулық сақтау саласын дамытуға өз үлестерін қосты. Олардың ішінде У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, Г.М.Фаустова, М.Габдолова, Л.О.Стелбецова, В.Харитонов, У.Мұханов, Г.Аманғалиев,Ж.Әмірғалиев,С.Кулов, Ә.Құбашев, В.Нәжімов, А Гұмаров, Р.Қайырғалиева және басқа дәрігерлер бар. Орта буын медицина қызметкерлерінің арасында іскерлік, кәсіби шеберліктерімен тұрғындардың құрметіне бөленген мамандардың қатарында Н.П.Латышова, Қ.Тәжіғалиева, Әжіғалиева, З.Әбдірова, М.А.Сауткина, Ж.Өтепқалиева, А Әшімов, С.Дыбысова, Л.Ізжанова, Б.Құлмәжитова, А.Кудасова, К.Мунькова және басқаларын атауға болады. Ауданда денсаулық сақтау бөлімін, орталық аурухананы әр жылдары Зиберт, М.З.Возлинская, Р.Сарталиев, Ж.Тасбаев, У.Дүйсенов, Е.Досмұхамбетов, И.Құмарғалиев, З.Ақпанов, Ө.Зинуллин және басқа азаматтар басқарып, ұйымдастырушылық қабілеттерімен танылды. Ондаған дәрігер, орта буын мамандар денсаулық сақтау саласындағы жемісті еңбектері үшін орден-медальдармен марапатталды. Олардың ішінде М.Ғилаев-Социалистік Еңбек ері атанып, [[Ленин ордені]]мен марапатталса, Б.Ахметжанов, М.Ғилаев — «Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер» атағының иегерлері. Ал З.Шекимова, Р.Әжіғалиева, М Габдолова, У.Дүйсенов, Мазуров, Т.А.Ефремова ордендермен марапатталды. Денсаулық сақтау ісінің үздігі атанған У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, 3. Ақпанова, И.Құмарғалиев, Е. Досмұхамбетов, Г.Сейтәлиев, С.Қауысов, Ө.Зинуллиндердің есімі аудан тұрғындарына кеңінен танымал. Ауданда туып-өсіп, облысқа, республикаға белгілі болған медицина ғылымдарының доктор-профессорларының ішінде Е.Мәмбетов, Ә.Ыдырысов, Ә.Т.Ысмағұлов, Г.Мұсағалиева, Т.Кәрімов және басқалары бар. Қазір аудандағы 42 емдеу-сауықтыру мекемесінде (оның 26 сы [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|ФАП]], ФП) 400-ден астам қызметкер еңбек етеді. === Махамбет ауданы === Алғашқы дәрігерлік [[амбулатория]] 1937 Жаманқала селосында ашылған, бірақ дәрігер болмауына байланысты амбулаторияның фельдшері басқарған. Бұл мезгілде аудандық денсаулық сақтау бөлімі басшылары жиі ауысқан. Егер 1928 жылы бұл лауазымға Машанов тағайындалса, 1939 жылы Оспанов, Лукьяненколар тағайындалған.<ref>http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712114310/http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html |date=2020-07-12 }} Біз туралы</ref> Денсаулық сақтау ісі Сарайшық жерінде лазареттердің ашылуымен басталған. 1928-1930 жылдары Есбол елді мекенінде аудандық атқару комитеті орныққан, сол жерде 20 орындық [[аурухана]] жұмыс істеген. Сол мекемелерде Антонина Алексеевна Горшкова, Алексей Желтоношко, Жәңгір Әміров, Сейітжанов сияқты ақ халатты абзал жандар жұмыс істеген. Аурухана 1954 жылы Жаманқалаға көшірілді. 1957 жылдан бастап [[Қарағанды мемлекеттік медицина институты]]н бітірген Х.С.Қалжігітов ауруханаға басшылық еткен. Сол жылдан 1963 жылға дейін бас дәрігердің міндетін атқарған Хайролла Смадиярұлы ауруханадағы орын санын ұлғайтуға, [[терапия]], [[хирургия]] бөлімдерін ашып, жаңа ғимараттар салуға көп еңбек сіңірген. [[Сурет:Махамбет ауданында да 100 адамға арналған провизорлық стационар.jpg|thumb|right|300px|Махамбет ауданында 100 адамға арналған провизорлық стационар (Коронавирус инфекциясының алдын-алу үшін)]] 1963-1964 жылдары аурухананың бас дәрігері қызметін Құрақ Иманғазиев атқарса, 1964-1977 жылдары Хамидолла Хайыров, 1977-1983 жылдары Хайрош Қапашев атқарған. 1977 жылдан бастап ФАП-тар селолық учаскелік амбулатория болып қайта құрылып, Алмалы, Сарайшық, Чкалов амбулаториясы ашылған. 1983-1992 жылдары Жеміс Жолмағамбетқызы Досымбаева басшылық еткен, емдеу мекемелерінің материалдық- техникалық базасы нығайып, [[перзентхана]], [[емхана]], аудандық денсаулық сақтау бөлімінің ғимараттары салынған. Емханаға мамандар алынып, лор, көз аурулары, онколог штаттарының бірлігі енгізілген. Сарытоғайда 1957 жылдан бастап өкпе аурулар ауруханасы жұмыс істей бастаған. 1963 жылы аурухана орны 75-ке өсіп, 1980 жылы 120-ға жеткен. Заурал учаскелік ауруханасының негізі 1957 жылы қаланып, 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1970-1972 жылдары 50 орынға ұлғайтылған. 1998-1999 жылдары денсаулық сақтау саласын реформалау негізінде ауруханалардағы орындар жойылып, 2000 жылы 15 орындық аурухана қайта құрылған. 1972 жылдан бері Ермек Сабырұлы Сабыров аурухана ұжымын басқарып келеді. 1999 жылы аудандағы селолық дәрігерлік амбулаториялар отбасылық дәрігерлік амбулаториялар болып қайта құрылды. 2000 жылы ауданда аудандық денсаулық сақтау бөлімі қүрылды. 2001 жылы Сарытоғай, Таңдай ФАП-тары ОДЕ-ге айналды. 2002 жылы Махамбет аудандық орталық ауруханасы типтік жобамен салынып, пайдалануға берілсе, желтоқсан айында жаңадан типтік жобамен салынған Сарайшық ОДЕ-сі пайдалануға берілді. 2004 жылы 20 орындық орталық аурухана күндізгі стационары ашылды. 1998 жылы орталық аурухананың бас дәрігері, 2000 жылдан денсаулық сақтау бөлімін басқарып келе жатқан Ақжұма Аққалиқызы Жаңбырова, сонымен бірге туберкулезге қарсы күрес жұмысында С.Шахабаев, С.Бағытов, Ж Гумаровалар еңбек ардагерлері болып саналады. 2000 жылы Ақтоғай селолық округінің Махамбет ауданына берілуіне байланысты Ақтоғай ОДА-сы емдеу мекемелерінің санын көбейтті. Дәрігерлер саны 2002 жылы - 43, 2003 жылы - 50, 2004 жылы - 55-ке жетіп, толықтырылуда. 8 ОДА, 1 учаскелік аурухана, 1 орталық аурухана, 1 өкпе аурулар ауруханасы, 6 ФАП, 2 ФП жұмыс істеуде === Исатай ауданы === Аудан аймағында ертеде оқтын-оқтын жұқпалы [[оба]] ауруының болып тұруына байланысты онымен күресу мақсатында патша үкіметі азаматтық немесе әскери дәрігер мамандар жіберіп отырған. Осыған байланысты 1906 жылы Забурын селолық округіне қарасты «Қарабатыр», Тұщықұдық селолық округіне қарасты «Сарытөбе» деген жерлерде пункттер ашылып, жұмыс істей бастаған. 1925 жылы Новобогат селосында Мария Платоновна Костоненко медпункт ашқан. Сарытөбе фельдшерлік пунктінде Қажығали Мамеков жұмыс істеген. Осы жылдары Забурын фельдшерлік пунктінде үш жылдай [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов|Ахмет Сүндетов]] жұмыс істеген. Кеңес үкіметі кезінде орталық республикалардан дәрігер мамандар көптеп келіп, аудан көлемінде жұмыс істеген. (олардың бірі 1930 жылдары Забурында жүмыс істеген дәрігер Петр Антонович Афанасьев болатын. Ұлы Отан соғысы жылдары Н.Ф.Снегур, Мария Антоновна Кравченко деген украин қыздары дәрігер болып жұмыс істеген. Соңғысы 1950 жылдары Новобогат ауданы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі, Гурьев облыстық партия комитетінде нұсқаушы, кейін Украин ССР Денсаулық сақтау министрінің орынбасары қызметтерін атқарған. 1935-1937 жылдары Алматы медучилищесін бітірген Мәну Мусина, Орал медтехникумын бітірген Аққыз Қадырова әр жылдарда Новобогат аудандық денсаулық сақтау бөлімін басқарған. [[Сурет:Исатай аудандық орталық ауруханасы.png|thumb|right|300px|Исатай аудандық орталық ауруханасы.<ref>http://isataicrb.kz/kz/biz-turaly/Исатай{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} аудандық орталық ауруханасы</ref>]] 1945 жылы 15 орындық, кейіннен 25 орындық аудандық [[аурухана]] жұмыс істеген. 1954 жылы 10 орындық [[туберкулез]] ауруын емдейтін аурухана жұмыс істей бастаған. 1950 жылдары Мыңтөбе, Айбас, Забурын ауылдарында бес орындық ауруханалар ұйымдастырылған. 1958 жылы Забурын ауруханасында белгілі дәрігер Құттығұл Мұхамбетқалиев өз еңбек жолын бастаған. 1957 жылы Мыңтөбе ауруханасы Чапаев селосына көшіріліп, 35 орынға ұлғайтылған. 1970 жылдан бастап мұнда ұзақ жылдар бойы дәрігерлер Сайын Иманғалиев жұбайы Балхаш екеуі еңбек етті. 1950-1963 жылдары Новобогат ауруханасында Ділда Матайқызы Тасмағанбетова еңбек етті. 1956 жылдан кейін аудандық денсаулық сақтау бөлімін, аудандық біріккен аурухананы әр жылдары Аққыз Қадырова, Алдамжар Жакишев, Мәдеш Жандауов, Құттығұл Мүхамбетқалиев басқарған. Кезінде новобогаттық Зейнолла Әбижанов еңбек жолын 1957 жылы Индер, Махамбет аудандарынан бастап, 1961-1966 жылдары Новобогат ауруханасында еңбек етіп, «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1960 жылдары Новобогат селосында типтік жобамен 35 орындық аурухананың салынуына көп күш жұмсап, ықпал еткен сол кездегі кеңшар директоры Есқали Есенғалиев «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1977 жылдан бастап аудандық аурухананы денсаулық сақтау саласын ұйымдастырудың тәжірибелі маманы, «Құрмет белгісі» орденінің, «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісінің иегері Хамидолла Хаиров басқарды. 1980 жылдан бастап аудандық денсаулық саласын он екі жыл СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі, тәжірибелі ұйымдастырушы, маман Төлеміс Қизатов басқарды. 1987 жылы перзентханаға арналған ғимарат салынды. 1992 жылдан кейінгі уақытта аудандық денсаулық сақтау бөлімін Болат Ауданов, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова басқарды. Соңғы жылдары Чапаев селосында [[емхана]]ның, Қызылүй, Забурын елді мекендерінде типтік жобамен салынған [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункттердің]], 50 орындық тағы да типтік жобамен салынған аудандық аурухананың пайдалануға берілуі аудандағы денсаулық сақтау саласы қызметінің жақсара түсуіне оң ықпал етті. Аудан дәрігерлері: Меңдеш Айтжанов, Дәметкен Мәсәлімова, Маржан Шалабаева, Алексей, Орынша Куандықовтар, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова, Марат, Рая Ербосыновтар, Күләш Нұрманова және т.б. Еңбекте қол жеткен табыстары үшін Тандай дәрігерлік емхана меңгерушілері Жеміс Досымбаева, Қайыркұл Шайхимов «СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталды. Қарақамыс фельдшерлік пунктінің меңгерушісі Жібек Ғабдуллина «Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген денсаулық сақтау қызметкері» атанды, ал Айбас фельдшерлік пункт меңгерушісі Темірхан Құбақанов «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Бүгінгі күнде 60 орындық аудандық ауруханада, 30 орындық туберкулезге қарсы ауруханасында, 15 орындық Новобогат ауруханасында, 2 дәрігерлік емханада, 2 ФАП, 5 ФП, санэпидемиологиялық қадағалау басқармасы мен санитарлық эпидемиологиялық сараптама орталығының филиалы мекемелерінде 47 жоғары білімді дәрігер, 153 орта буын медицина қызметкерлері халыққа қызмет етуде. === Индер ауданы === Аудан орталығы Кулагинде ең алғаш медицина мекемесі болып 5 орындық аурухана 1939 жылы ашылған. Онда меңгеруші болып (аудандық денсаулық сақтау бөлімі деп аталған) фельдшер Сергей Михайлович Ларионов жасаған. [[Сурет:Индер аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Индер аудандық емханасы]] 1941 жылдан бастап Л.А.Саута деген дәрігер жасаған. Бұл кісі артынан Атырауда көп жыл облыстық санэпидемиологиялық станцияда аса қауіпті инфекция бөлімін басқарды. 1941 жылы бұл аурухана 15 орынға дейін өсіп, [[фельдшер]] Зияда Наурызова меңгерушілік етті. Ал Кулагин ауруханасы 1948 жылы 25, 1950 жылы 35 орынға өсті. Бұл жылдары осы ауруханада Абдуллаев, Арсеньева, Кузнецова, Меньшикова деген дәрігерлер жұмыс істеді. 1956 жылы аурухана 50 орынға дейін өсті. Бас дәрігер болып Нариман Әжіғалиев тағайындалды. Ол қазір Алматыда, медицина ғылымының докторы. Сол кезде Ермек Нұғыманов та осында дәрігер болды. Ол да қазір Алматыда, ғалым-хирург. 1959 жылдан бастап Кулагин ауруханасында Қайыржан Кенжәлиев бас дәрігер болып жұмыс істеді, ол қазір Атырау облыстық онкология диспансерінде дәрігер-хирург. 1965-1967 жылдары Кулагин ауруханасында бас дәрігер болып Марат Масалин жұмыс істеді. Қазір Алматыда медицинағылымының кандидаты, хирург. Одан кейін Кулагин ауруханасында О.Кенжеғалиев, Х.Сабырғалиев, М.Орақов сынды дәрігерлер жұмыс істеді. Сол кезден бері қарай халық денсаулығын сақтауда дәрігерлер Ө.Нығметов, Қ.Сапаров, С.Қажыкенов, Ж.Есбосынов, Т.Қизатов, емшібикелер А.Жұмағазиева, С.Сайпеденова, С.Құшаева, А.Нарышева, М.Жұқатаева, Жидебаева, Махметова, Дүйсенғалиева, Өтешова, шаруашылық қызметкері Ғинаятов, жүргізушілер Қамбалов, Сапаров және тағы басқа да қызметкерлер жұмыс істеді. Аудандың Азия бетіндегі халыққа алғашқы медициналық көмек көрсету үшін Индерде 1937 жылы [[амбулатория]]сы, [[перзентхана]]сы бар 20 кереуеттік алғашқы [[аурухана]] ұйымдастырылған.<ref>http://inder-crb.kz/kz/{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Индер аудандық орталық аурухана сайты</ref> Василий Гаврилович (фамилиясы белгісіз) сол аурухананың алғашқы дәрігері болды. Одан кейін Жанаш Құрмашев деген дәрігер жұмыс істеді. 1942 жылы су тасқыны кезінде жоғарыда аталған аурухананы су шайып кетіп, 1943 жылы осы күнгі ғимарат салынады. Мұнда Шмунк, Шульман, Редельман, Якубович, Клишин, Клеоцик деген дәрігерлер, емшібикелер Е.И.Кострова, М.И.Кострова, Иванова, Лебедева, Меряшева, Пронина, фельдшер Родиков жұмыс істеді. 1950-1960 жылдары жергілікті кадр дәрігерлер Қ.Иманғазиев, Ғ.Еркінғалиева, Ш.Әміров, А.Адаева, емшібикелер Қ.Бөлтенова, Л.П.Бекқалиева, Қ.Өтеулиева, Ж.Шыныбаева, В.Быкова, А.Дуракова және тағы басқалары жұмысқа келеді. 1965 жылы аудан орталығы Индерге көшті. Х.Кенжеғалиев бас дәрігер болатын, одан басқа Ш.Әміржанова, Қ.Иманғазиев, Ә. Адаева, Кучерюк деген дәрігерлер жұмыс істеді. 50 орындық ауруханаға бір-екі жылдан кейін дәрігер Б.Масалимов, А.Шамбилов, Ғ.Қыдыров, С.Әбілқайырова, М.Ниязовалар келді. 1967 жылы орта буынды мамандар жетіспегендіктен ауданда Гурьев медучилищесінің филиалын ашу ұйғарылды. Орынның, құрал-жабдықтардың жетіспегеніне қарамастан, дәрігерлер мен оқытушылар осы филиалдың жұмысын ұйымдастыра білді. 1967-1968 жылдары оқуға 80 қыз бала қабылданып, 1969 жылы 60 шамалы емшібике бітіріп шықты. Сол қыздар Атырау, Маңғыстау облыстарының түкпір-түкпірлерінде жұмыс істеді, біразы осы ауданда қалды. 1970 жылдары 90 орындық аудандық ауруханада он шақты [[дәрігер]] жұмыс істеді. Дәрігерлік көмектің тек қана үш-төрт түрі көрсетілетін. Кулагиндегі орналасқан ауруханаларда екі-үш дәрігер ғана жұмыс істейтін. Аудандық ауруханаға сол манда орналасқан бірнеше жатақхана, тұрғын үйлер алынып берілді. [[Амбулаторияның ескі ғимаратының ортасына қосымша құрылыс салынып қосылды. Әйелдер жеңілденетін үйге қосымша құрылыс салынып ұлғайтылды. Шаруашылық бөлмелер, гараждар салынды. Барлаушылар қалашығынан типтік жобамен дәрігерлік амбулатория]], [[дәріхана]] салынып, қажетті құрал-жабдықтар алынып, үш-төрт дәрігер жұмыс істей бастады. 70 пәтерлік үйден тіс аурулары емханасы жобаланып салынды. Дәрігерлерге жатақхана үшін пәтер бөлінді. Сүтхана салынып, құралдармен қамтылып, қалашық балаларын сүт тағамдарымен қамтамасыз ету жолға қойылды. Жаңа салынған борат кенішінің профилакториясы аудандық ауруханаға беріліп, онда балалар мен әйелдердің [[физиотерапия]] бөлімшелері, алты орындық [[реанимация]] бөлімшесі ұйымдастырылды. Облыста бірінші болып балабақшаларда өкпе ауруымен ауыратын балалар үшін бөлімшелер ашылып, балалар сауықтырылды. Кейін аудандық ауруханадағы орын 210 орынға дейін өсті. 1990 жылы борат кеніші арқылы мекеме, кәсіпорын, шаруашылықтардың қаражатымен Мәскеуден шетелдік аппараттар алынды. Бұл аппараттар сол кезде облыс аудандарының арасында бірінші боп алынды. Кулагин ауруханасы үшін ОШ-60 үйі, бірнеше екі пәтерлік үйлер салынды, аурухана түгел сол жаңа үйлерге көшіріліп, мамандармен толықтырылды. Өкпе аурулар ауруханасына жаңа үй салынып, мамандар жіберілді. Қажетті қүрал-жабдықтар алынды. Көктоғайда (Зеленый) аурухана құрылысы салынып, 30 орындық аурухана ашылды. Оған да дәрігерлер жіберіліп, керекті құралдар сатып алынды. Елтайда, Өрлікте, Бөденеде, Жарсуатта жарамды үйлер бөлініп, дәрігерлік амбулаториялар ашылды, құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз етілді. Қазір мұнда екі-үштен дәрігер, бір-бірден автокөліктер бар. 1989 жылы «Передовик» кеңшарының директоры Р.Құспанов үлкен бастама көтеріп, тәулігіне 100 адам қабылдайтын типтік жобамен амбулатория құрылысына сұраныс берді. Ол құрылыс аяқталып, қазір жұмыс істеп жатыр. Оңтайландыру жылдарында аудандық денсаулық сақтау ісіне көп зиян келді. Ауруханалардағы орын саны қысқарды, көптеген медпункттер, сүт кухнялары жабылып қалды. Алайда 2001 жылдан бастап денсаулық сақтау саласында қайта өрлеу байқала бастады. Бірнеше медпункттер құрылысы салынып, қайтадан ашылды. Елтайда жаңа типтік жобамен амбулатория салынды. Аудандық орталық аурухана құрылысы аяқталды. Аудандық денсаулық сақтау ісін аяғынан тік тұрғызып, қазіргі дәрежеге жетуіне жоғарыда аталғандардан басқа Лепес Нәбиұлы Мардановтың, Ғазиз Қамашұлы Есқалиевтің, С.Сидеғалиев, Ш.Мұхамедиярова, Х.Бәкенова, К.Раушанова, Ж.Мақсотова, Ж.Ермұханова, А.Байназарова, З.Қаражанова сынды дәрігерлер мен С.Сисекешова, А.Әубәкірова, А.Өтеғалиева, М.Қалиева, Ж.Құсайынова, А.Ідірісова, Н.П.Шлегель секілді емшібикелер және тағы басқа да коптеген медицина қызметкерлері зор еңбек сіңірді. === Мақат ауданы === Алғашқы дәрігерлік мекеме 1924 жылы Доссорда аудан құралғанда пайда болып, шағын науқастарды емдейтін аурухана ашылған. Онда Михаил Васильевич Осипов фельдшерлік жұмыс атқарып, аудандық денсаулық бөлімін басқарған. Сағыз, Комсомольск, Байшонас елді мекендерінде 10 орындық ауруханалар ұйымдастырылып, оларда дәрігерлер Н.С.Громова, Н.Сыздықова, С.Валуева жұмыс істеген. [[Сурет:Мақат аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Мақат аудандық орталық ауруханасы]] Кейіннен 1965 жылдары бұл ауруханалардағы орын саны аз болып, әлсіздігіне, ұйымдастырушылығы жеткіліксіз болуына байланысты жабылды. Аудан орталығы Доссордағы аурухана кеңейтіліп, 1950-1960 жылдары орын саны 100-ге жетті. Аудандық денсаулық сақтау бөлімін дәрігер [[хирург]], ¥лы Отан соғысының ардагері Қадим Жандауов басқарып, денсаулық сақтау орындарын нығайтып, жоғары дәрежелі дәрігерлермен толықтыру істерін жүзеге асырды. Осы кезде аудандық денсаулық сақтау мекемелеріне Алматы, Астрахан дәрігерлік институттарын бітірген дәрігерлер келе бастады. Олар В.М.Осипов, Ә.Жандауов, Е.А.Сальцева, Ю.Ш.Әлисұлтанов, К.Ш.Смаилов, Т.Нұрмағамбетов, Ф.Б.Бананова, Н.Т.Тәжібаев, А.Қ.Дәуренов және т.б. 1962 жылы Мақат ауданын Ембі ауданына қосып, 1966 жылы Мақат ауданы қайта құрылды. 1978 жылы аудан орталығы Доссордан Мақатқа көшті. Бұл жерде аудандық аурухана ғимараты салынып, халықты дәрігерлік қамту жұмысы одан әрі жақсарды. Ауданда 50 орындық туберкулезге қарсы күрес диспансері жұмыс істеп, онда дәрігерлер У.Ш.Бектұрғанов, Н.Тілесова, Ю.Ш.Әлисұлтановтар дәрігерлік қызмет көрсетті. 20 орындық тері венерология аурулары диспансерінде А.Дәуренов, М.Ертілеуов секілді дәрігерлер жұмыс істеді. Ұзақ жылдар облыстық сүйек туберкулезі санаториясы осы ауданда болып, онда Мағаз Шонаев еңбек етті. 1950 жылдан бастап Мақатта теміржол желілік дәрігерлік санитарлық [[амбулатория]] жұмыс істей бастады. Онда П.И.Вяхирова ұзақ жылдар терапевт болып еңбек етті. 1968 жылы Мақатта 50 орындық теміржол ауруханасы ашылып, Хайролла Жұмабаев, В.Ф.Небога секілді дәрігерлер теміржолшыларға дәрігерлік көмектерін ұсынды. Ауданда дәрігерлік ұйымдастыру жұмыстарына әр жылдарда Қадим Жандауов, Әмірхан Жандауов, Е.Г.Сальцева, Т.Нұрмағамбетов, Қ.Жетібаев, У.Ш.Бектұрғанов, Т.Нұржігітов басшылық етіп, ауданда дәрігерлік мекемелердің көптеп ашылуына, оларды медициналық құралдармен жабдықтауға, кадрлармен қамтамасыз етуге үлестерін қосты. Мақат аудандық орталық ауруханасы науқастарға клинико-диагностикалық, стационарлы және стационарды алмастырушы түрде мамандандырылған көмек көрсету, сауықтыру орталығы түрлері бойынша көмек көрсетеді.<ref>http://makat-crb.kz/kz/o-bolnitse/ Аурухана туралы</ref> === Қызылқоға ауданы === Қызылқоға денсаулық сақтау бөлімі 1944 жылдан бастап құрылды.Қарабау елді мекенінен 10 төсектік аудандық аурухана ашылды.<ref>http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200709181412/http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ |date=2020-07-09 }} «Қызылқоға аудандық орталық ауруханасы» ШЖҚ КМК</ref> [[Сурет:Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.jpg|thumb|right|300px|Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.]] Оған бірінші меңгеруші болып [[фельдшер]] Айтқали Қадырғалиев тағайындалды. Он орындық аудандық [[аурухана]] ашылып, оған Доссордан шақырылған дәрігер Полякова меңгерушілік етті. Ауданның көптеген елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ашылды, алайда олар мамандардың тапшылығына байланысты тек Миялыда (фельдшер Қоңыр Таңқиев), Жамбылда (фельдшер Н.Н.Некрасова), Тайсойғанда (фельдшер С.Н.Николаев), Былқылдақтыда (фельдшер В.И.Кузьмичева) ғана іске қосылды. Ал Ақшелек, Қоянды, Мұқыр, Қаттыкөл медпункттері жабық тұрды. Осыған байланысты 1946 жылы ауданда төрт айлық медбикелік курс ашылып, оны бітірген жиырма төрт адам медбикелік куәлік алып жұмысқа кірісті. Олардың ішінде Дүйсенбаева Қырмызы, Берікқалиева Қанаш, Әбдрақманова Жами, Күмісқалиева Ақырыс, Отаралиева Жұмаш, Ақдүйсенова Қадиша сияқты мамандар болды. 1953 жылы Қарабаудан жаңа аурухана үйі салынып, аудандық орталық аурухана соған көшірілді. 1959 жылы аудан орталығы Қарабаудан Миялыға көшкенде аудандық орталық аурухана да Миялыға келді. Алғашында аурухана Миялыдағы боз тастан салынған, шатыры жоқ, пешпен жылытылатын қазақы үйде болды. Бұл мезгілде аурухана 35 орындық болатын. Кейіннен 65 орындық болып ұлғайтылып, қазіргі СЭС отырған үйге, одан кейін қасына қосымша тұрғызылған үйге орналасты. 1981 жылы типтік жобамен 100 орындық аудандық аурухана салынды. Осы жылдар ішінде аудандық денсаулық сақтау саласында үлкен тәжірибе жинақталып, көптеген мамандар өсіп жетілді. Алғашқыда кадр жетіспей басқа жерлерден кадрлар шақырылды. Олар көбіне басқа ұлт өкілдері болды. Ал жергілікті ұлт өкілдерінен шыққан алғашқы жоғарғы білімді дәрігерлер Сүлейменов Оспан, одан кейін 1957-1958 жылдары келген аға буын Көбенов Бағыт, Қарабалин Тайпақ, Тұрашев Отарбай, Махметкереев Ахмет, одан кейінгі лек Сәрсенов Жақсыбай, Гусманов Төреш, Сақтағанов Амангелді, Озғанбаева Нағила, Тілеулиев Әбілмәжендер ауданда денсаулық сақтау саласын жетілдіруде үлкен еңбек сіңірді. Аудандық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болып, 1944-1953 жылдары Кәдірғалиев Айтқали, 1953 жылы Мельникова Антонина Ивановна, 1954 жылы Платонова Екатерина Ивановна, 1954-1957 жылдары Құрманғалиев Сәлім, 1957-1959 жылдары Жандауов Әмірхан, Карабалин Тайпақ, Көбенов Бахыт Досжанов Серік, 2000 жылы Садықов Бақтыбай, 2002 жылдан бері Есенжанов Асылан. Бұл емдеу мекемелерінде қазір 50-ге тарта жоғары білімді [[дәрігер]], 140-тан аса орта буын мамандар, 60-тан аса кіші медицина қызметкерлері жұмыс жасайды. 1 санатты 4 дәрігер, ІІ санатты 2 дәрігер, 1 санатты 37 медбике, II санатты 9 медбике еңбек етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] ivfgj599cq4abxzhoe45wlhm63ar5qg 3641415 3641405 2026-08-10T10:24:49Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Mtdi20|Mtdi20]] ([[User talk:Mtdi20|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3603809 wikitext text/x-wiki '''Атырау облысының''' тұрғындарына дәрігерлік жәрдем көрсету туралы алғашқы деректер 1927 жылға саяды. Сол кезеңде тұңғыш фельдшерлік орын ашылған. == Алғашқы кезеңдегі денсаулық сақтау ісі (1800-1928)== Алғаш Гурьев қалашығы салынған кезде А.И. Козлов, А.М. Красовский деген дәрігерлер жұмыс істеген (1800 жылдардың орта кезі). Гурьевте тұрған әскери бөлімде алғаш рет 15 орындық [[аурухана]] ашылған. 1901 жылы осы ауруханаға арналған 2 үй салынып, оның біреуі хирургиялық, біреуі басқа ауруларды емдеу орны боп белгіленген және 1 дәрігер, 2 фельдшер жұмыс жасаған. 1913 жылы Гурьев аймағында 53 орындық 4 аурухана және 6 [[емхана]] болған, оларда 9 дәрігер жұмыс істеген. 1801 жылы Кіші Ордадағы қазақ жұртының алғашқы дәрігері А.Г. Пятницкий болса, 1802 жылы Е.С. Хандожинский Орал қазақ әскерлерінің дәрігері, ал 1832 жылы А.А. Сергачев Ішкі Ордада дәрігерлік қызмет атқарған. 1926 жылдан бастап облыс халқына 11 [[дәрігер]], 27 [[фельдшер]], 2 [[акушер]] қызмет көрсеткен. Сол жылдарда өңірдегі халықтың денсаулығын сақтау саласында А.С. Домбрин, А.Г. Куликов, Демидов, В.И. Куликов, Н.И. Андреев, Е.А. Ливкина және т.б. дәрігерлер болған. 1928 ж. Атырау облысының аудандары мен ауылдарына арнап медицина кадрларын даярлау ісі колға алынды. 1835 жылдан бастап Арсентий Максимович Красовский Гурьевте дәрігер болып жұмыс жасады.<ref>Атырау медицинасының шежіресі. Ғарифолла Шәңгереев, Өнербай Жанбала -Алматы 2010, "Арыс" баспасы. *ISBN 978-601-291-007-0</ref> == Кеңес одағы және қазіргі кезең == 1936 ж. облыс халқына 36 дәрігер мен 279 орташа дәрежедегі медицина маманы кызмет көрсетті, жер-жерде 2074 орындык 6 [[амбулатория]] мен аурухана жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Атырау қаласына 2 [[госпиталь]] орналастырылды. Соғыстан кейінгі жылдары медицина мекемелерінің жүйесі жедел қарқынмен кеңи түсті. 1967 жыл мен 1987 жылдың аралығында облыстық аурухананың, облыстық балалар ауруханасының, облыстық [[перзентхана]]ның, облыстық онкологиялық және туберкулезді емдеу диспансерінің жаңа үйлері іске қосылды, ал 1975 жылдан бастап Қазақ туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттарының бөлімшелері ашылды. Облыста мемлекеттік емес құрылымдарға қамқорлық жасау, жекешелендіру жөнінде жұмыстар атқарылды. Жеке жұмыс жасап жатқан дәрігерлерге көмек көрсетілді. Ана мен баланы қорғау саласында игілікті істер атқарылып, балалар мекемелері мен перзентханалардың материалдық-техникалық базасы нығайтылды, гинекология бөлімшесі мен жүкті әйелдерге жәрдем көрсету бөлімшесі осы заманғы аппараттармен жабдықталған жаңа үйлерге көшірілді. Жаңа медициналық құралдар алынуына байланысты перзентханада эндоскопиялық хирургиялық көмек көрсетуге мүмкіндік туды. 1998 ж. қазан айында облыстық аурухана жанынан күрделі инженерлік-техникалық аппараттармен жабдықталған жаңа [[клиника]] ашылды. Үш қабатты, ауданы 4500 м2 жаңа ғимаратта орналасқан бұл [[аурухана]] өзінің оташылық-реанимациялық, күйік емдеу бөлімшелерімен дүниежүзілік деңгейде жұмыс істейтін емдеу орнына айналды. Бүкіл оташылық көмек облыстық емханаға шоғырланды, бұл халыққа диагностикалық-консультативтік кеңес ұйымдастыру, әдістемелік көмек көрсету жұмысын жақсартуға септігін тигізді. Жыныстық аурулардың алдын алу жөнінде бағдарлама жасалған. Жергілікті әкімшіліктің тиісті шешімі бойынша бүкіл емдеу мекемелері керекті [[дәрі-дәрмек]]термен қамтамасыз етілген. А. Сүндетов атындағы Атырау медициналық колледжі емдеу орындары үшін [[фельдшер]], [[акушер]], [[Медициналық бике|медбике]], тіс дәрігері мамандарын даярлайды. Ауылдық жердің тұрғындарына көмек көрсетуді жақсарту үшін жергілікті жерге барып, орта медицина қызметкерлеріне мамандық жетілдіру курсын өткізу ісі жүргізіледі. ВОЗ әдісін 1994 ж. Атырау облысына енгізгелі 3439 адам емделген. «Проект Надежда» қоғамымен келісім бойынша 1999 жылдан облыста туберкулезге қарсы күрес жылжымалы емханасы жұмыс істейді. ВОЗ-дың талаптарына сәйкес «Иммунизация» бағдарламасын жүзеге асыру барысында балалардың 95% қамтылған. «Қазақстан-2030» бағдарламасына сәйкес облыстық салауатты өмір салтын калыптастыру орталығы ұйымдастырылған. Мекемеаралық үйлестіру кеңесі, барлық аудандарда денсаулық түзеу орталығы ашылған. Жедел жәрдем беру орындарының материалдық базасы жақсартылған. 6 жедел жәрдем автокөлігі, 1 реанимобиль, 4 шағын ЭКГ аппараты алынған. Қазақстанның Кардиологиялық ғылыми-зерттеу институтының мамандары облысты арнайы зерттеп, шипалық қорларға нақты баға берді. Гидрохимиялық құрамы жағынан шипалық бұлақ көздері, жер асты су қорлары анықталды. Солардың ішінде Жылыой ауданының Мұнайлы кәсіпшілігі төңірегіндегі Сарыбұлақтың минералды суы ас қорыту мүшелерінің ақауларын және денедегі зат алмасу процесінің бұзылуын реттеуге әбден жарамды деп табылды. 1988 ж. осы сияқты күкіртсутекті сусын көздері Атырау қаласының түбінен, Индер ауданынан Ащыбұлақ көзі, Жылыойда Төресайдан, Сарнияздан, Құлсарыдан, Мақат ауданында Ескенеден, Доссор маңынан да анықталды.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> Облыстың қала, аудандары бойынша 52 бастапқы медициналық-санитарлық [[емхана]], 35 аурухана, 5 облыстық аурухана, 4 [[диспансер]], 1 қалалық, 7 аудандық ауруханалар, Доссор кентіндегі аурухана, 7 аудандық өкпе аурулар ауруханалары жұмыс істейді. Сондай-ақ шалғай ауыл-село тұрғындары үшін 10 ауылдық учаскелік аурухана, 15 емхана, 61 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|медициналық пункттер]] қызмет көрсетеді. Атырау облысының денсаулық сақтау саласында 2018 жылдың қорытындысымен 625 мың халыққа (10 000 адамға шаққанда көрсеткіш 23,3 құрап отыр) 1468 дәрігер, 5002 орта буын қызметкері (бұдан әрі-ОБҚ) медициналық қызмет көрсетеді, яғни өткен жылдармен салыстырғанда (2016 жылы -1290 дәрігер, 4465 ОБҚ, 2017 жылы -1400 дәрігер, 4936 ОБҚ) дәрігерлер саны 4,3%-ға өскен. 2018 жылғы 29 шілдеде Оңтүстік Кореяның Бундан Чанг клиникасымен меморандум жасалып, Мемарандум шеңберінде Келісім бойынша Оңтүстік Кореяға білімін жетілдіруге жолдама арқылы 7 маман оқып келді.<ref>http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200414162245/http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html |date=2020-04-14 }} 2018 ЖЫЛҒЫ ЕСЕП</ref> == Атырау облысы бойынша емдеу-сауықтыру ұйымдарының тізімі == *Атырау облыстық ауруханасы<ref>https: //zkgmu.kz/docs/vipuskniku/Atyrau.kaz.pdf</ref> *№2 Атырау облыстық ауруханасы (Облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы) [[Сурет:Атырау. №2 қалалық емхана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. 1951 жылы салынған мұнайшылар ауруханасы]] *Атырау облыстық балалар ауруханасы *Атырау облыстық медициналық жедел жәрдем станциясы *Атырау облыстық перинаталдық орталығы *Облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығы *Атырау облыстық балалар стоматологиялық емханасы *Атырау облыстық кардиологиялық орталығы *Атырау облыстық қан орталығы *Атырау облыстық наркологиялық диспансері *Атырау облыстық онкология диспансері *Атырау облыстық офтальмология ауруханасы *Атырау облыстық паталого-анатомиялық бюросы *Атырау облыстық психикалық денсаулық орталығы *Атырау облыстық тері-венерологиялық диспансері *Атырау облыстық туберкулезге қарсы балалар санаториясы *Атырау облыстық фтизиопульмонология орталығы *Облыстық фтизиопульмонологиялық балалар санаториясы [[Сурет:Атырау. Облыстық аурухана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. Облыстық аурухана]] *Балалар оңалту орталығы *Мамандандырылған балалар үйі *«Атырау» санаторийі» АҚ *«Қамыскөл санаториясы» ЖШС *Атырау қалалық перзентханасы *№1 Атырау қалалық емханасы *№2 Атырау қалалық емханасы *№3 Атырау қалалық емханасы *№4 Атырау қалалық емханасы *№5 Атырау қалалық емханасы *№7 Атырау қалалық емханасы *Геолог емханасы *Дамбы дәрігерлік амбулаториясы *Еркінқала дәрігерлік амбулаториясы *«Сәлімжан және К» ЖШС дәрігерлік амбулаториясы * «Медикер Жайық» ЖШС * «Park Health West» ЖШС (бұрынғы Атырау темір жол ауруханасы) *Жылыой аудандық орталық ауруханасы *Индер аудандық ауруханасы *Исатай аудандық ауруханасы *Құрманғазы аудандық ауруханасы *Қызылқоға аудандық ауруханасы *Мақат аудандық ауруханасы *Махамбет аудандық ауруханасы == Дәрі-дәрмекпен қамту саласы == Гурьев губерниясында «Губмедторг» деп аталған алғашқы дәріхана Степан Разин көшесіндегі 53-үйде 1920 жылы ашылған. Сол жылы осы дәріханадан 28567 рецепт бойынша 466200 сомға дәрі-дәрмектер сатылған.<ref>https: //silkadv.com/en/content/3-gurev-1917-1940-gg Гурьев. 1917 - 1940 г.г.</ref> Жалпы халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету 1938 жылы Гурьев облысы құрылып облыстық дәріханалар басқармасы ашылғаннан кейін өріс ала бастады. 7-8 жыл ішінде Ұлы Отан соғысы кезіндегі қиындықтарға қарамастан аудан орталықтары мен шаруашылық мәні бар елді мекендерде дәріханалар ашылып, олар фармацевт, провизор мамандармен қамтамасыз етілді. Осындай ауқымды жұмыстарды М.Р.Шиферсон (1938-1952), И.А.Шур (1952- 1966) ұйымдастырды. [[Фармация]] саласының одан әрі дамуына 1950 жылдардың екінші жартысы мен 1960 жылдары фармацевтік жоғары оқу орнын бітіріп келген Р.Көшембаев, Н.Өмірәлиев, О.Түсіпқалиев, Ш.Байдәулетов, Қ.Бекжанов, М.Қайсановалар үлкен еңбек сіңірді. Облыс елді мекендерінде типтік жобамен салынып, қажетті кұралдармен жабдықталған [[дәріхана]]лар пайда болды. Облыстық дәріханалар басқармасы әр жылдарда денсаулық сақтау министрлігі, облыстық атқару комитеті құрамында болды. 1993 жылдан бері «Фармация» акционерлік қоғамы болып құрылып,бүгінгі күнде халықты [[дәрі-дәрмек]]пен қамтамасыз ету жұмыстарын табысты ұйымдастырып келеді. Басқарманы әр жылдарда М.Ю.Шиферсон (1938-1952ж.), И.А.Шур (1952-1966ж.), Ш.Байдәулетов (1966-1974ж.), О.Түсіпқалиев (1974-1987), С.Нуппаев (1979 жылдан орынбасар, кейін басшы) басқарды. Облыста [[фармацевтика]] саласында көптеген мамандар өз еңбектерімен танымал, олардың ішінде Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген провизор-фармацевтер В.С. Климова, М.Н. Яценко, Д.М. Сұлтанова, профизорлар Г.И.Нольде, И.У. Иманова, К.С. Баймұханова, З.Ж.Дәулетжанова және т. б. Ал кейінгі жылдары облыстық дәріханалар басқармасын Н. Өмірәлиев, А.Н. Кенжеахметов, А. Бисекешов, Е. Үмбетов сияқты республикаға белгілі мамандар басқарды. 1995-1997 жылдары бұл сала түгелдей жекешелендірілді. Бұрынғы басқару-бақылау жүйелері өзгеріп, 1995 жылы Мемлекеттік стандарт, кейіннен дәрі-дәрмектерді сараптау ұлттық орталығының филиалы, 2002 жылдан бастап Фармацевтикалық бақылау облыстық бөлімшесі құрылды. Қазіргі кезде дәріханаларда арнаулы лицензия алған фармацевт мамандар қызмет етеді, дәріханалар республикада арнаулы тіркеуден, сараптамадан өтіп, сертификат алған дәрілер ғана сатылады.<ref>химия ғылымдарының кандидаты О.Түсіпқалиев. Дәрі-дәрмекпен қамту саласы</ref> == Атырау өңіріндегі хирургиялық қызметтердің дамуы == 1913 жылдары қазіргі Атырау облысы бойынша 53 орындық 4 [[аурухана]] жұмыс істеген онда 9 дәрігер жеке тәжірибесімен шұғылданған. Медициналық қамту жергілікті қазақ халқының көпшілігіне жетпегендіктен көбіне халықтық емшілік дамыған. [[Сурет:Атырау облыстық аурухананың операциялық блогы.jpg|thumb|right|200px|Облыстық аурухананың операциялық блогы]] 1941 жылдары Форт Александровскіде екі емхана-амбулатория уездік және земство ауруханасының жанында жалпы мемлекеттік медициналық қызмет, оның ішінде [[хирургия]]лық қызмет көрсету Доссор кәсіпшілігіндегі Нобель фирмасының қарауында болған. Арнаулы мәліметтерге қарағанда мүмкіндігінше дамыған 1915 жылдары үш дәрігер жұмыс істеген.<ref> Одаковский «Түркістан ведомствосы» 1872 ж. №36.</ref> Жұмысшыларды медициналық қамту өте нашар болған. Л.Е.Фаинаның мәліметіне сүйенсек Ембі жұмысшыларының арасындағы травматизм патшалық Ресейдің басқа кәсіпорындарынан бес есе жоғары болған. Доссор кәсіпшілігінде 1914 жылы барлық жұмысшылардың 49 пайызы әртүрлі деңгейде жарақат алған, оның ішінде 7 пайызы мүгедектікке ұшырап, еңбек ету қабілетінен толық айрылған. Кеңес үкіметі орнаған алғашқы жылдары Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде халықты медициналық қамтуға зор көңіл бөлінді. Алайда қолға алынған жүмыстар Орал губерниясын ақтардың басып алуымен үзіліп қалды. Тек қана 1920 жылы 5 каңтарда Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде Кеңес үкіметі түпкілікті орнағаннан кейін ғана қалыпқа келе бастады. Гурьев қаласындағы үлкен казак әскери ауруханасы 50 орындық «Советская больница» болып қайта жаңғыртылды. Оның бірі хирургиялық бөлім болып ашылды. 1922 жылы қалада А.С.Домбрин хирург болып жұмыс істеген. Тұрғындарды медициналық қамту, оның ішінде хирургиялық жағынан дәрігер мамандардың және медициналық құрал жабдықтардың тапшылығынан жолға қою көп қиындық туғызды. 1926 жылы медицина қызметкерлерінің саны төмендегідей болды: [[дәрігер]]лер - 11, [[фельдшер]]лер - 27, [[Медициналық бике|медбикелер]] мен санитарлар саны — 86 болды. Осы жылдары және одан бұрын да Гурьевте қызмет атқарған [[Хирург|хирургтар]] А.С.Домбрин, А.Г.Куликов және Демидов уезде хирургиялық қызмет көрсету ұйымын басқарды. Гурьевтегі хирургиялық қызметтің негізін салушы - Иван Ипполитович Фабриков болып танылады. Ол 1923 жылы Астрахан медициналық институтын бітіріп, медицина институтының жанындағы клиникада 4 жыл ассистент болып қызмет жасап жүріп, өзінің өтінішімен 1927 жылдың қыркүйек айынан бастап Гурьевке жұмысқа ауысады. И.И.Фабриков 1927-1940 жылдары Гурьевтегі «Советская больницасында» бас дәрігер бола жүріп, хирургиялық бөлімді басқарды. 1946 жылы Ұлы Отан соғысынан оралғаннан кейін Гурьевтегі мұнай айдау зауытының ауруханасында хирургиялық бөлімді басқарды. Ол 1954 жылы қайтыс болды. И.И.Фабриков 1931 жылдың қазан айына дейін Гурьев қаласында жалғыз ғана хирург болатын. 1931 жылы Астрахань медицина институтын бітірген [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов]] екінші дәрігер-хирург болып келді. И.И.Фабриков екеуі үнемі қоян-қолтық жұмыс істеді. Соғыстан кейінгі жылдары өзеннің оң жағалауы Самар бетіндегі қалалық ауруханада хирургиялық бөлім 35 орынға дейін өсті. Жайықтың сол жағалауындағы Ембі ауруханасында жаңа хирургиялық бөлім ашылып, 60 орынға дейін өсті. 1951 жылы мұнай өңдеу зауытының медициналық-санитарлық бөліміне қарасты кең қамтылған ауруханаға көшірілді. 1964 жылы Балықшы поселкесінің орталығында жаңадан салынған қалалық ауруханаға хирургиялық бөлім көшірілді. Бұдан бұрын 1946 жылы Гурьев қаласында мұнай өңдеу зауытының қызметкерлеріне арналған екінші ауруханада 25 орындық хирургиялық бөлім болатын. 1960 жылы аурухана жабылып, [[Операциялық блок|операциялық блок]] құлақ және [[көз аурулары]] бөлімі жаңадан ашылған ауруханаға берілді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Гурьевте тек А.Ж.Сүндетов пен Абуллин деген хирургтар жұмыс істеді. Қазіргі Құрманғазы ауданының орталығы Ганюшкин селосында хирургиялық қызмет көрсетуді ұйымдастырған осы елдің түлегі [[Махмұд Измайұлы Шолтыров]] -революцияға дейін білім алған қазақ дәрігері. 1911 жылы Қазан университетінің медицина институтын бітіріп келіп, өзінің туған өлкесінде 35 жыл дәрігер болып еңбек етті. Ганюшкин селосында 1935 жылы алғаш рет типтік жобадағы жаңа аурухана ашылды, оған дейін әртүрлі дәрежедегі ескі үйлерде болған. Ауруханада әр жылдары еңбек еткен білікті дәрігерлердің қатарында Арсланова Екатерина Александровна болды, осы жерде 1946-1951 жылдары хирургиялық бөлімде қызмет атқарды. Аудан орталығынан шалғай Еділ өзенінің сағасындағы Ресеймен шектес елді мекен Шортанбай балық кәсіпшілігінде 1959 жылы 50 орындық типтік жобадағы аурухана пайдалануға берілді. Онда операциялық блок барлық құрал-жабдыкдармен жарақтандырылған жедел операцияларды кез келген уақытта жасау мүмкіндігіне ие болды. Аудан орталығынан 8-10 шақырым қашықта орналасқан Кудряшев поселкесінде 1961 жылы 35 орындық аурухана операциялық блок бөлімі ашылды. Махамбет ауданы облыс орталығынан 60 шақырымдай жерде орналасқан, оның Сартоғай елді мекенінде алғаш рет 1955 жылы дәрігер Ж.М.Сейітжанов ұйымдастырған ауылдық ауруханада операция жасау блогы 1958 жылға дейін жұмыс істеді. Махамбет поселкесіндегі (бұрынғы Жаманқала) аудандық аурухана пайдалануға 1958 жылы берілген, онда арнаулы операциялар жасау блогы болған. 1965 жылы хирургиялық бөлім жаңа жабдықталған екі қабатты ғимаратқа орналасты. Махамбет аудандық ауруханасында алғашқы хирургиялық дәрігер, әрі аудандық денсаулық сақтау бөлімінің басшысы, әрі аудандық аурухананың бас дәрігері болып 1958-1963 жылдары Қайролла Смадиярұлы Қалжігітов атқарды. Индер ауданында хирургиялық қызмет Кулагин селосында ашылған. 1950 жылдарға дейін аудандық аурухана мен амбулаторияда хирургиялық операция жасау мүмкіндігі болмады. Соның өзінде де Кулагин поселкесінде хирургиялық қызметті дәрігер А.Мельников пен медбике В.П.Хохлачева атқарып келген. 1956-1961 жылдары осы ауданда хирургиялық қызметті жолға қоюға көп еңбек сіңірген дәрігер Ермек Нұғыманов жүзеге асырды. Кейін өзінің мамандығына сәйкес Алматыдағы экспериментальды-клиникалық институттың жүрек хирургиясында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1959 жылы Кулагин поселкесінде 50 орындық типтік жобадағы жаңа аурухана мен 7 орындық хирургиялық бөлім операциялық блогымен пайдалануға берілді. Жалпы ауданда хирургиялық қызмет 1942 жылдан басталады. Осындағы алғашқы хирургтардың бірі Алматы медицина институтының түлегі Жанаш Құрмашев Ұлы Отан соғысы басталған бойда майданға алынып, алғашқы айқаста қайтыс болды. 1953-1959 жылдары Қызылқоға ауданының орталығы болған Қарабау поселкесінде типтік операциялық бөлімі бар типтік жобадағы аудандық аурухана жұмыс істеді. Кезінде Гурьевтегі ауруханадан хирургиялық мамандығын жетілдірген С.Құрманғалиев [[Операция (медицина)|операция]] жасауды қолға алды. Облыс өңірінде хирургиялық қызметті ерте енгізген Мақат ауданының орталығы Доссор мұнай кәсіпшілігі. Ауызша естеліктерге қарағанда Нобель фирмасына қарасты 25 орындық аурухана болған, кейін кеңес заманында 40 орынға дейін көбейтілген. Ауруханада арнаулы операциялық бөлме болған. Жиырмасыншы жылдары алғашқы хирургиялық қызметтерді ара-тұра хирург Лещева Екатерина Михайловна жүргізген.<ref>медицина ғылымдарының кандидаты Рахымжан Әбижановтың жеке мұрағатынан алынды.</ref> == Атырау қаласы Балықшы аумағындағы дәрігерлік қамту саласының даму жолдары == Балықшы ауданында дәрігерлік мекемелердің пайда болуы балық өнеркәсібінің осы аймаққа шоғырлануымен байланысты. Алғашқы фельдшерлік пункт 1934 жылы Балықшы поселкесінде ашылған. Сол кезде және кейін де бұл поселкені консерві комбинаты деп атап жүрді. Мұнда науқастар жатып емделетін 15 орындық [[аурухана]] ашылып, онда жоғары білімді дәрігер Л.К.Қарынбаева жұмыс істеген. Соғыстан кейінгі жылдары аурухана 25 орындық болып ұлғайтылып, дәрігер саны да көбейтілді. Балық өнеркәсібі саласы жыл санап ұлғайып отырды. Соған байланысты халық та осы өнеркәсіпке жұмысқа көптеп келе бастады. Жұмыскер, Рембаза, Құрсай ауылдары құрылды. Бұл елді мекендерде [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|дәрігерлік пункттер]] ашылып, жұмыс істеді. 1950 жылдардан бастап аурухана 50 орынға ұлғайып, жеке [[емхана]] ұйымдастырылып, халықты учаскелік дәрігерлік жүйемен қамту қолға алынды. Сонымен бірге поселкеде [[дәріхана]] ашылып, қалалық санэпидстанцияның бөлімшесі жұмыс істей бастады. 1945 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері болып Ольга Афанасьевна Тюрина жұмыс істеген. 1955 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері Надежда Алексеевна Белякова болды. 1965 жылы Забурын, Жанбай тұстарынан Каспий теңізінің жағалауы елді мекендерден алыстап кетуіне байланысты Үкімет қаулысымен сол жердегі төрт балық колхозы (Амангелді, Социалистік жол, Қызылбалық, Жаңаталап) Жайық бойындағы Дамбы өңіріне көшірілді. Осы жағдайға байланысты жаңа қоныстанып жатқан колхоздардың халқын дәрігерлік қамту мақсатында 25 орындық аурухана ұйымдастыру тапсырмасы бірінші кезекте тұрған. Ғарифолла Шәңгереевті 1957 жылы дәрігерлік институгты бітірісімен болашақ ауруханаға бас дәрігер етіп жіберді. Ауруханаға арнап ішінде пеші, сыртында сылағы жоқ жазда пайдаданатын екі ағаш (тақтай) үй бөлінді. Олар науқастарды жатқызып емдеуге қолайлы етіп жөнделіп, саман тастан қосымша шаруашылық орындары (асхана, қойма, кір жуатын бөлме) салынып, төсек орындарымен, емдеу құралдарымен, жеткілікті [[дәрі-дәрмек]]пен жабдықталып, сонымен бірге орта буын дәрігерлерімен қамтамасыз етіліп, 1957 жылы 25 желтоқсанда аурухана науқастарды қабылдай бастады. Новобогат ауданының сол кездегі партия комтетінің бірінші хатшысы Хисма Сұлтановтың ықпалымен тарап жатқан Новобогат ауданының кеңшарына келген жаңа жүк машинасы ауруханаға берілді. [[Сурет:Дамбы селолық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Дамбы селолық амбулаториясы.]] 1958 жылдың қаңтарында Қазақ ССР-інің қаулысымен Гурьев ауданы құрылып, оның орталығы Балықшы поселкесі болды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып қалалық денсаулық сақтау жүйесінде жұмыс істеген тәжірибелі ұйымдастырушы және білгір терапевт Ғабдрашид Қожахметұлы Әбдіров тағайындалды. Аудандық ауруханаға дәрігерлер көптеп келіп, әр мамандықпен жұмыс істеді. Олар: терапевтер Валентина Андреевна Барскова, Ғалия Өтеғалиева, Г.Ф.Маркова, А.Ф.Савченков, А.В.Тетерина, [[Балалар дәрігері|педиаторлар]] Софья Федоровна Хусаинова, Михаил Григорьевич Бабаев, хирургтар В.Григорьев, В.Хрящев, лор дәрігер Л.Хрящева, санитарлық дәрігерлер З.А.Каунова, Т.А.Паршина. Ауданның барлық елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ұйымдастырылып, жергілікті халыққа дәрігерлік көмек беру қамтамасыз етілді. Жұмыстың бұл бағытында ауданның бас дәрігері Ғ.Қ.Әбдіров белсенділік танытты. Жаңадан ашылған Дамбы селолық ауруханасында орынның тапшылығына орай рентген, лаборатория және басқа да ауруларды зерттеу құралдарының жетіспеуі дәрігерлік көмек көрсетуде көптеген қиындықтар туғызды. Сондықтан аудан басшыларына жаңадан аурухана салу жөнінде бірнеше рет мәселе қойылып, нәтижесінде оң шешімі табылып, 1960 жылы колхоздардың қаражатымен 25 орындық типтік аурухана құрылысы басталды. Ол 1962 жылы аякталып, пайдалануға берілді. Аурухана рентгенмен, лабораториямен, санитарлық автокөлікпен жабдықталды. 1960 жылдан бастап Тұрғали Демесінов емдеуші дәрігер ретінде үлкен үлес қосты. 1963 жылы Балықшы аудандық біріккен ауруханасының бас дәрігері болып Ғарифолла Шәңгереев тағайындалып, Дамбы селолық ауруханасына Г.Демесінов тағайындалды. Балықшы аудандық ауруханасының жаңа типтегі 50 орындық ғимараты іске қосылған кез болатын. Сондықтан аурухананы төсек орындарымен, медициналық құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз ету жұмыстары іске асырылды. Аурухана құрамында [[терапия]], [[балалар ауруы]]н емдеу, [[хирургия]], [[жұқпалы аурулар]]ды емдеу, әйелдерді жеңілдендіру, қан құю бөлімшелері, ал жаңадан бөлінген екі қабатты ғимаратта [[емхана]], тәулік бойы жедел дәрігерлік көмек беру пункті, балалар сүт кухнясы, дәріхана жұмыс істеп, халыққа әр салада жан-жақты дәрігерлік көмек беру кезеңі басталды. 1964 жылы Атырау қаласында Жайық өзенінен өтетін жаңа көпірдің салынуына байланысты қалалық №1 аурухана ғимараттары қиратылып, ондағы хирургия, [[травматология]], [[урология]] бөлімшелері Балықшы аудандық ауруханасына көшірілді. Бұл аудандық ауруханада Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген, Ленин орденді дәрігер хирург Ғабит Өтепқалиұлы Жұмағалиев, Бекбай Бимағанұлы, жоғары санатты уролог Григорий Львович Ваньян, олардың көмекшілері Т.Салықов, Ю.Феликиди, Б.Қарабалин және т.б. жұмыс істеді. 1964 жылы Балықшы ауданы тарап, 1965 жылы қайта құрылды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Ғ.Шәңгереев тағайындалды. Аудан халқын [[туберкулез]] ауруы мен [[қатерлі ісік]]ке қарсы байқау мақсатында қазақтың туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттары мамандарымен біріге отырып жұмыстар жүргізілді. Ауданда 100 орындық туберкулез ауруын емдейтін аурухана салынып, оларды емдеу, сүт, шұбатпен тамақтандыру, оларға пәтер бөлу жүмыстары қолға алынды. 1965 жылы ауданда санитарлық эпидемиологиялық жұмыстарды жақсарту мақсатында, Тұрғали Демесінов Дамбы ауруханасынан аудандық санэпидстанциясының бас дәрігерлігіне ауыстырылды. Дамбы ауруханасына бас дәрігер болып Рахымжан Әбижанов тағайындалды. Өзіміздің дәрігерлік институттарды бітіріп келген мамандар аудандық ауруханада еңбек ете бастады. Олар облысқа белгілі болған проктолог Уахит Ғұбашұлы Ғұбашев, педиатор Ғазиз Нұрғалиұлы Нұрғалиев, хирургтар Т.С.Сальков, И.В.Фокин, акушер-гинеколог Роза Боранқұлқызы Ілиясова, терапевтер Манасбай Ыбырайұлы Мұсабаев, Жәрдем Лұқпанов, Бисенбай Ғаббасов, Болат Ермұханов, Ұштап Қойшиева, Раиса Мұхамедшиева, эпидемиолог Рахымжан Қадірұлы Хамметов, фтизиатор Қалыбек Саупенұлы Жиенбаев және т.б. жұмыс істеді. 1970 жылы тамыз айында көрші Астрахан облысында, кейін біздің облыста [[тырысқақ]] (холера) ауруы шығып, эпдемиологиялық күрделі жағдай қалыптасты. Тырысқақ ауруының ошағы Балықшы поселкесінен басталып, көрші елді мекендерге, Атырау қаласына тарады. Мұндай жағдайда алынатын шараларға Мәскеу, Саратов, Алматыдан тәжірибесі мол мамандар келіп, тырысқақ ауруының әрі қарай таралмауы жөнінде үкімет шешімдері деңгейіндегі шаралар алынып, 1,5 айдың ішінде барлық белгіленген эпидемиологиялық шаралар орындалып, жағдай қалыпқа келтірілді. Көптеген медицина қызметкерлері өте жоғары жауапкершілік танытып, ұйымдастырушылық біліктіліктерін көрсетті. Дәрігерлердің бұл еңбектері елеусіз қалмады. Ауданның бас дәрігері Ғарифолла Шәңгереев, аудандық педиатор Ғазиз Нұрғалиев [[Еңбек Қызыл Ту ордені|«Еңбек Қызыл Ту» орденімен]], аудандық аурухананың бас медбикесі Мәрия Бозбалиева «Құрмет белгісі» орденімен, бірқатары министрліктің мақтау грамоталарымен марапатталды. Ғ.Шәңгереевтің облыстық ауруханаға бас дәрігер болып ауысуына байланысты Балықшы аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Тұрғали Демесінов тағайындалды. Аудандық аурухананы кейін әр жылдары М.Сапаров, Х.К.Салқынбаев, Б.Ауданов басқарды. 1997 жылы Балықшы ауданының тарауына байланысты аудандық аурухана, емхана, Дамбы селолық ауруханасы жабылып, орындарында жанұялық емханалар ашылды == Облыс аудандары аумағындағы денсаулық сақтау саласының тарихы == === Жылыой ауданы === Жылыой ауданында халыққа дәрігерлік көмек көрсету туралы алғашқы мағлұматтар 1928 жылдан басталады. Сол жылы ауданда 10 орындық аурухана болған. 1932 жылы ауданда 2 [[аурухана]], 5 фельдшерлік пункт, 1 [[дәріхана]] жұмыс істеп, онда 2 [[дәрігер]], 3 орта буын дәрігерлер еңбек еткен. [[Сурет:Жылыой аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Жылыой аудандық орталық емханасы.<ref>https://ken-zhyloi.kz/zhanalyqtar/densauly/zhylyoj-a-ta-y-bir-reanimobil.html Жылыойға тағы бір реанимобиль </ref>]] 1940 жылы Қосшағыл поселкесінде 35 орындық, Құлсарыда 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1948 жылы ауданда Мария Александровна Установа деген терапевт халыққа қызмет көрсеткен. Соғыстан кейінгі жылдары денсаулық сақтау мекемелері кеңейіп, мамандармен толыққан. 1954 жылы аудан орталығы Құлсары поселкесіне ауысып, аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оны Отан соғысына қатысушы [[фельдшер]] Сағынғали Жарылқағанов басқарған. Аудандық аурухана 50 орынға ұлғайып, [[терапия]], балаларды емдеу, [[хирургия]] бөлімшелері жұмыс істей бастайды. Онда терапевт Ыдырысова, рентгенолог Халел Мұқанов, хирург Г.Грозный, емхана дәрігерлері Нәби Жантазин, Н.П.Савина жұмыс істеген. Қосшағыл ауруханасында хирургия бөлімшесі ұйымдастырылып, онда Гороховский, Кулагин секілді хирургтер, Нэлли Ивановна Морозова деген гинеколог жұмыс істеген. 1950 жылы Мұнайлыда 15 орындық аурухана ашылып, онда ұзақ жылдар еңбегімен белгілі болған дәрігер Таисия Федоровна Нещерет жұмыс істеген. 1955 жылы Қарабатан поселкесінде 35 орындық аурухана ашылғанда дәрігерлер В.В.Петрова, Н.Сужиков, Л.М.Мұқашева еңбек етті. 1965 жылы тағы да 35 орындық Сарықамыс учаскелік ауруханасы ашылып, онда әр жылдары Қожық Жетібаев, Боранбай Атыраубаев, Орақ Смалиқовтар еңбек етті. 1965 жылы ауданда Атырау медициналық училищесінің бөлімшесі жұмыс істеп, аудандағы дәрігерлік мекемелерді мамандармен қамтамасыз етуге үлкен септігі тиді. 1996 жылы аудандық аурухана жанынан қазіргі заманның талабына сай медициналық құралдармен жабдықталған жедел жәрдем беруге бағытталған [[клиника]] пайдалануға берілді. [[Перзентхана]]ның материалдық-техникалық базасы нығайтылып, жаңа құрал-жабдықтармен толықтырылды. 1993 жылы 30 орындық «Қамыскөл» шипажайы ашылып, халық игілігіне берілді. Ауданда туберкулезге қарсы күрес ауруханасы, аудандық [[Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет|санэпидстанция]], дезинфекциялық бөлім аудан халқының денсаулығын сақтауда өз үлестерін қосып отыр. Қазіргі кезде ауданда 120 орындық аурухана, 75 орындық өкпе аурулар ауруханасы, [[тері аурулары]] диспансері, [[әйелдер консультациясы]], 13 [[емхана]], 3 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункт]], бірнеше дәріханалар жұмыс істеуде, оларда 141 дәрігер, 310 орта буын медицина қызметкерлері еңбек етеді. Аудан халқының денсаулығын сақтауда әр жылдары әр салада ерен еңбектерімен халықтың құрметіне бөленген дәрігерлер көптеп саналады. Олар: Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер Күләш Досмұхамбетова, «Құрмет белгісі» орденінің иегері Тыныштық Мәтешова, дәрігерлер Тамара Десяткова, С.Мәмбетова, Жақсылық Әсемғалиев, Болат Кереев, Мағзом Тұрланов, Мақсот Рахметов, Қарабай Куантаев, А.Мардашев, С.Төлеуішов, Ғ.Қаниев және т.б. 1953 жылдан бастап Қосшағылда орналасқан Жылыой обаға қарсы күрес бекеті жұмыс істей бастады. Кейін 1962 жылы Құлсары поселкесіне ауысып, өте жұқпалы және қатерлі карантинді инфекцияларға қарсы эпидемиологиялық шаралар жүргізіп отыратын болды. Ал 1970 жылдан бері әр жылдары бұл обаға қарсы күрес бекетін дәрігерлер С.Хамзин, К.Тәжіғалиев, С.Қалымбеков басқарып келеді. Аудандық денсаулық сақтау мекемелерінің, кадрлардың өсіп, көбейіп, қазіргі заман талабына сай деңгейге көтерілуіне Рахым Шайхиев, Жұбандық Жетібаев, Өтеген Қиазаров сынды бас дәрігерлер өздерінің ұйымдастыру қабілетімен жан аямай еңбек еткен. === Құрманғазы ауданы === XX ғасырдың 10-15-жылдарында ауданда жекелеген дәрігер-фельдшерлер халық арасында емдеу, аурудың алдын алу санитарлық-тазалық жұмыстарын жүргізген. 1918-1922 жылдары қазіргі аудан көлемінде 2 [[аурухана]], 4-медпункт ашылып жұмыс істеген, ал 30-жылдары ауданда денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оның қарауында 4 аурухана, 12 медпункт болған. Оларда 4 [[дәрігер]], 12 [[фельдшер]] жұмыс істеген. 1921 жылы Ганюшкинде 15 төсектік, Кудряшовте 10 төсектік аурухана ашылған. 1924 жылы оба ауруына қарсы зертхана ашылып, ол 1949 жылы бөлімшеге айналған. 1945 жылы аудан орталығында тері-венерология, 25 төсектік өкпе аурулары ауруханасы, 1952 жылы Балқұдық ауруханасы, 1958 жылы Зорматада өкпе аурулары санаториі ұйымдастырылған, ол 1964 жылы Кудряшов селосына көшірілді. 2000 жылы колхозаралық профилакторий-санаторийдің негізінде облыстық туберкулез санаториі ашылды. Аудан тұрғындарын емдеу-сауықтыру жұмыстарын жетілдіру мақсатында 1970 жылы жаңа жобамен аурухана үйі салынып, ол 25 төсектен 75 төсекке ұлғайтылып, онда балалар, гинекология, [[жұқпалы аурулар]], [[терапия]], [[хирургия]] бөлімшелері ашылды. Орталық емханаға тамақ, құлақ, мұрын, көз, [[Жүйке ауруы|жүйке ауруларын]] қарайтын мамандар келіп, халықты жан-жақты және сапалы емдеуді ұйымдастырды. 70-жылдардың екінші жартысынан бастап аудан шаруашылықтарының экономикалық жағдайының нағаюына байланысты бірнеше елді мекенде шаруашылық тәсілмен емдеу мекемелері ашыла бастады. 1977 жылы Сүйіндік ауылында 50 төсектік, 1979 жылы Балқұдық ауылында 50 төсектік аурухана үйлері тұрғызылып, пайдалануға берілді. Орталық аурухана жанынан 1981 жылы 40 төсектік балалар бөлімшесі салынып, іске қосылды. Сол сиякты кеңшар- ұжымшарлардың көмегімен 1972-1977 жылдары Ганюшкин, Кудряшов, Шортанбай, Сүйіндік, Балқұдық, Утера, Котяев, Сафон, Нұржау, Орлы, Дәшін, Алға ауыл-селоларында сәбилерге қосымша тағам дайындайтын сүт бөлмелері ұйымдастырылып, іске қосылды. [[Сурет:Құрманғазы аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Құрманғазы аудандық емханасы.<ref> http://kurmsrb.kz/kz/fotogalereya/ Құрманғазы аудандық емханасы </ref>]] 1974-1982 жылдары Үштаған, Орлы, Дәшін, Алға ауылдарында дәрігерлік [[емхана]]лар жұмыс жасай бастады. Аудандық денсаулық сақтау бөлімі 60-жылдары жабылып, 1999 жылдың желтоқсан айынан бастап қайтадан аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылды. Ауданда емдеу, алдын алу жұмыстарын ұйымдастырушылардың қатарында М.Шолтырев, Қ.Боқанов, М.З.Возлинская, Қарабасова, Шмидт, Харитонова, А.Ысқақов, Зиберт, Қайыпов, Г.Н.Винокурова, В.А.Киселев, А.Д.Ухов, М.Шевченко, А.Измаилов, Р.Сарталиев, Құрманғалиев, Қ.Мұфтахов және басқалары болды. 1960-80-жылдары ауданға ондаған білікті мамандар келіп, денсаулық сақтау саласын дамытуға өз үлестерін қосты. Олардың ішінде У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, Г.М.Фаустова, М.Габдолова, Л.О.Стелбецова, В.Харитонов, У.Мұханов, Г.Аманғалиев,Ж.Әмірғалиев,С.Кулов, Ә.Құбашев, В.Нәжімов, А Гұмаров, Р.Қайырғалиева және басқа дәрігерлер бар. Орта буын медицина қызметкерлерінің арасында іскерлік, кәсіби шеберліктерімен тұрғындардың құрметіне бөленген мамандардың қатарында Н.П.Латышова, Қ.Тәжіғалиева, Әжіғалиева, З.Әбдірова, М.А.Сауткина, Ж.Өтепқалиева, А Әшімов, С.Дыбысова, Л.Ізжанова, Б.Құлмәжитова, А.Кудасова, К.Мунькова және басқаларын атауға болады. Ауданда денсаулық сақтау бөлімін, орталық аурухананы әр жылдары Зиберт, М.З.Возлинская, Р.Сарталиев, Ж.Тасбаев, У.Дүйсенов, Е.Досмұхамбетов, И.Құмарғалиев, З.Ақпанов, Ө.Зинуллин және басқа азаматтар басқарып, ұйымдастырушылық қабілеттерімен танылды. Ондаған дәрігер, орта буын мамандар денсаулық сақтау саласындағы жемісті еңбектері үшін орден-медальдармен марапатталды. Олардың ішінде М.Ғилаев-Социалистік Еңбек ері атанып, [[Ленин ордені]]мен марапатталса, Б.Ахметжанов, М.Ғилаев — «Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер» атағының иегерлері. Ал З.Шекимова, Р.Әжіғалиева, М Габдолова, У.Дүйсенов, Мазуров, Т.А.Ефремова ордендермен марапатталды. Денсаулық сақтау ісінің үздігі атанған У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, 3. Ақпанова, И.Құмарғалиев, Е. Досмұхамбетов, Г.Сейтәлиев, С.Қауысов, Ө.Зинуллиндердің есімі аудан тұрғындарына кеңінен танымал. Ауданда туып-өсіп, облысқа, республикаға белгілі болған медицина ғылымдарының доктор-профессорларының ішінде Е.Мәмбетов, Ә.Ыдырысов, Ә.Т.Ысмағұлов, Г.Мұсағалиева, Т.Кәрімов және басқалары бар. Қазір аудандағы 42 емдеу-сауықтыру мекемесінде (оның 26 сы [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|ФАП]], ФП) 400-ден астам қызметкер еңбек етеді. === Махамбет ауданы === Алғашқы дәрігерлік [[амбулатория]] 1937 Жаманқала селосында ашылған, бірақ дәрігер болмауына байланысты амбулаторияның фельдшері басқарған. Бұл мезгілде аудандық денсаулық сақтау бөлімі басшылары жиі ауысқан. Егер 1928 жылы бұл лауазымға Машанов тағайындалса, 1939 жылы Оспанов, Лукьяненколар тағайындалған.<ref>http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712114310/http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html |date=2020-07-12 }} Біз туралы</ref> Денсаулық сақтау ісі Сарайшық жерінде лазареттердің ашылуымен басталған. 1928-1930 жылдары Есбол елді мекенінде аудандық атқару комитеті орныққан, сол жерде 20 орындық [[аурухана]] жұмыс істеген. Сол мекемелерде Антонина Алексеевна Горшкова, Алексей Желтоношко, Жәңгір Әміров, Сейітжанов сияқты ақ халатты абзал жандар жұмыс істеген. Аурухана 1954 жылы Жаманқалаға көшірілді. 1957 жылдан бастап [[Қарағанды мемлекеттік медицина институты]]н бітірген Х.С.Қалжігітов ауруханаға басшылық еткен. Сол жылдан 1963 жылға дейін бас дәрігердің міндетін атқарған Хайролла Смадиярұлы ауруханадағы орын санын ұлғайтуға, [[терапия]], [[хирургия]] бөлімдерін ашып, жаңа ғимараттар салуға көп еңбек сіңірген. [[Сурет:Махамбет ауданында да 100 адамға арналған провизорлық стационар.jpg|thumb|right|300px|Махамбет ауданында 100 адамға арналған провизорлық стационар (Коронавирус инфекциясының алдын-алу үшін)]] 1963-1964 жылдары аурухананың бас дәрігері қызметін Құрақ Иманғазиев атқарса, 1964-1977 жылдары Хамидолла Хайыров, 1977-1983 жылдары Хайрош Қапашев атқарған. 1977 жылдан бастап ФАП-тар селолық учаскелік амбулатория болып қайта құрылып, Алмалы, Сарайшық, Чкалов амбулаториясы ашылған. 1983-1992 жылдары Жеміс Жолмағамбетқызы Досымбаева басшылық еткен, емдеу мекемелерінің материалдық- техникалық базасы нығайып, [[перзентхана]], [[емхана]], аудандық денсаулық сақтау бөлімінің ғимараттары салынған. Емханаға мамандар алынып, лор, көз аурулары, онколог штаттарының бірлігі енгізілген. Сарытоғайда 1957 жылдан бастап өкпе аурулар ауруханасы жұмыс істей бастаған. 1963 жылы аурухана орны 75-ке өсіп, 1980 жылы 120-ға жеткен. Заурал учаскелік ауруханасының негізі 1957 жылы қаланып, 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1970-1972 жылдары 50 орынға ұлғайтылған. 1998-1999 жылдары денсаулық сақтау саласын реформалау негізінде ауруханалардағы орындар жойылып, 2000 жылы 15 орындық аурухана қайта құрылған. 1972 жылдан бері Ермек Сабырұлы Сабыров аурухана ұжымын басқарып келеді. 1999 жылы аудандағы селолық дәрігерлік амбулаториялар отбасылық дәрігерлік амбулаториялар болып қайта құрылды. 2000 жылы ауданда аудандық денсаулық сақтау бөлімі қүрылды. 2001 жылы Сарытоғай, Таңдай ФАП-тары ОДЕ-ге айналды. 2002 жылы Махамбет аудандық орталық ауруханасы типтік жобамен салынып, пайдалануға берілсе, желтоқсан айында жаңадан типтік жобамен салынған Сарайшық ОДЕ-сі пайдалануға берілді. 2004 жылы 20 орындық орталық аурухана күндізгі стационары ашылды. 1998 жылы орталық аурухананың бас дәрігері, 2000 жылдан денсаулық сақтау бөлімін басқарып келе жатқан Ақжұма Аққалиқызы Жаңбырова, сонымен бірге туберкулезге қарсы күрес жұмысында С.Шахабаев, С.Бағытов, Ж Гумаровалар еңбек ардагерлері болып саналады. 2000 жылы Ақтоғай селолық округінің Махамбет ауданына берілуіне байланысты Ақтоғай ОДА-сы емдеу мекемелерінің санын көбейтті. Дәрігерлер саны 2002 жылы - 43, 2003 жылы - 50, 2004 жылы - 55-ке жетіп, толықтырылуда. 8 ОДА, 1 учаскелік аурухана, 1 орталық аурухана, 1 өкпе аурулар ауруханасы, 6 ФАП, 2 ФП жұмыс істеуде === Исатай ауданы === Аудан аймағында ертеде оқтын-оқтын жұқпалы [[оба]] ауруының болып тұруына байланысты онымен күресу мақсатында патша үкіметі азаматтық немесе әскери дәрігер мамандар жіберіп отырған. Осыған байланысты 1906 жылы Забурын селолық округіне қарасты «Қарабатыр», Тұщықұдық селолық округіне қарасты «Сарытөбе» деген жерлерде пункттер ашылып, жұмыс істей бастаған. 1925 жылы Новобогат селосында Мария Платоновна Костоненко медпункт ашқан. Сарытөбе фельдшерлік пунктінде Қажығали Мамеков жұмыс істеген. Осы жылдары Забурын фельдшерлік пунктінде үш жылдай [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов|Ахмет Сүндетов]] жұмыс істеген. Кеңес үкіметі кезінде орталық республикалардан дәрігер мамандар көптеп келіп, аудан көлемінде жұмыс істеген. (олардың бірі 1930 жылдары Забурында жүмыс істеген дәрігер Петр Антонович Афанасьев болатын. Ұлы Отан соғысы жылдары Н.Ф.Снегур, Мария Антоновна Кравченко деген украин қыздары дәрігер болып жұмыс істеген. Соңғысы 1950 жылдары Новобогат ауданы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі, Гурьев облыстық партия комитетінде нұсқаушы, кейін Украин ССР Денсаулық сақтау министрінің орынбасары қызметтерін атқарған. 1935-1937 жылдары Алматы медучилищесін бітірген Мәну Мусина, Орал медтехникумын бітірген Аққыз Қадырова әр жылдарда Новобогат аудандық денсаулық сақтау бөлімін басқарған. [[Сурет:Исатай аудандық орталық ауруханасы.png|thumb|right|300px|Исатай аудандық орталық ауруханасы.<ref>http://isataicrb.kz/kz/biz-turaly/Исатай{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} аудандық орталық ауруханасы</ref>]] 1945 жылы 15 орындық, кейіннен 25 орындық аудандық [[аурухана]] жұмыс істеген. 1954 жылы 10 орындық [[туберкулез]] ауруын емдейтін аурухана жұмыс істей бастаған. 1950 жылдары Мыңтөбе, Айбас, Забурын ауылдарында бес орындық ауруханалар ұйымдастырылған. 1958 жылы Забурын ауруханасында белгілі дәрігер Құттығұл Мұхамбетқалиев өз еңбек жолын бастаған. 1957 жылы Мыңтөбе ауруханасы Чапаев селосына көшіріліп, 35 орынға ұлғайтылған. 1970 жылдан бастап мұнда ұзақ жылдар бойы дәрігерлер Сайын Иманғалиев жұбайы Балхаш екеуі еңбек етті. 1950-1963 жылдары Новобогат ауруханасында Ділда Матайқызы Тасмағанбетова еңбек етті. 1956 жылдан кейін аудандық денсаулық сақтау бөлімін, аудандық біріккен аурухананы әр жылдары Аққыз Қадырова, Алдамжар Жакишев, Мәдеш Жандауов, Құттығұл Мүхамбетқалиев басқарған. Кезінде новобогаттық Зейнолла Әбижанов еңбек жолын 1957 жылы Индер, Махамбет аудандарынан бастап, 1961-1966 жылдары Новобогат ауруханасында еңбек етіп, «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1960 жылдары Новобогат селосында типтік жобамен 35 орындық аурухананың салынуына көп күш жұмсап, ықпал еткен сол кездегі кеңшар директоры Есқали Есенғалиев «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1977 жылдан бастап аудандық аурухананы денсаулық сақтау саласын ұйымдастырудың тәжірибелі маманы, «Құрмет белгісі» орденінің, «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісінің иегері Хамидолла Хаиров басқарды. 1980 жылдан бастап аудандық денсаулық саласын он екі жыл СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі, тәжірибелі ұйымдастырушы, маман Төлеміс Қизатов басқарды. 1987 жылы перзентханаға арналған ғимарат салынды. 1992 жылдан кейінгі уақытта аудандық денсаулық сақтау бөлімін Болат Ауданов, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова басқарды. Соңғы жылдары Чапаев селосында [[емхана]]ның, Қызылүй, Забурын елді мекендерінде типтік жобамен салынған [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункттердің]], 50 орындық тағы да типтік жобамен салынған аудандық аурухананың пайдалануға берілуі аудандағы денсаулық сақтау саласы қызметінің жақсара түсуіне оң ықпал етті. Аудан дәрігерлері: Меңдеш Айтжанов, Дәметкен Мәсәлімова, Маржан Шалабаева, Алексей, Орынша Куандықовтар, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова, Марат, Рая Ербосыновтар, Күләш Нұрманова және т.б. Еңбекте қол жеткен табыстары үшін Тандай дәрігерлік емхана меңгерушілері Жеміс Досымбаева, Қайыркұл Шайхимов «СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталды. Қарақамыс фельдшерлік пунктінің меңгерушісі Жібек Ғабдуллина «Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген денсаулық сақтау қызметкері» атанды, ал Айбас фельдшерлік пункт меңгерушісі Темірхан Құбақанов «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Бүгінгі күнде 60 орындық аудандық ауруханада, 30 орындық туберкулезге қарсы ауруханасында, 15 орындық Новобогат ауруханасында, 2 дәрігерлік емханада, 2 ФАП, 5 ФП, санэпидемиологиялық қадағалау басқармасы мен санитарлық эпидемиологиялық сараптама орталығының филиалы мекемелерінде 47 жоғары білімді дәрігер, 153 орта буын медицина қызметкерлері халыққа қызмет етуде. === Индер ауданы === Аудан орталығы Кулагинде ең алғаш медицина мекемесі болып 5 орындық аурухана 1939 жылы ашылған. Онда меңгеруші болып (аудандық денсаулық сақтау бөлімі деп аталған) фельдшер Сергей Михайлович Ларионов жасаған. [[Сурет:Индер аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Индер аудандық емханасы]] 1941 жылдан бастап Л.А.Саута деген дәрігер жасаған. Бұл кісі артынан Атырауда көп жыл облыстық санэпидемиологиялық станцияда аса қауіпті инфекция бөлімін басқарды. 1941 жылы бұл аурухана 15 орынға дейін өсіп, [[фельдшер]] Зияда Наурызова меңгерушілік етті. Ал Кулагин ауруханасы 1948 жылы 25, 1950 жылы 35 орынға өсті. Бұл жылдары осы ауруханада Абдуллаев, Арсеньева, Кузнецова, Меньшикова деген дәрігерлер жұмыс істеді. 1956 жылы аурухана 50 орынға дейін өсті. Бас дәрігер болып Нариман Әжіғалиев тағайындалды. Ол қазір Алматыда, медицина ғылымының докторы. Сол кезде Ермек Нұғыманов та осында дәрігер болды. Ол да қазір Алматыда, ғалым-хирург. 1959 жылдан бастап Кулагин ауруханасында Қайыржан Кенжәлиев бас дәрігер болып жұмыс істеді, ол қазір Атырау облыстық онкология диспансерінде дәрігер-хирург. 1965-1967 жылдары Кулагин ауруханасында бас дәрігер болып Марат Масалин жұмыс істеді. Қазір Алматыда медицинағылымының кандидаты, хирург. Одан кейін Кулагин ауруханасында О.Кенжеғалиев, Х.Сабырғалиев, М.Орақов сынды дәрігерлер жұмыс істеді. Сол кезден бері қарай халық денсаулығын сақтауда дәрігерлер Ө.Нығметов, Қ.Сапаров, С.Қажыкенов, Ж.Есбосынов, Т.Қизатов, емшібикелер А.Жұмағазиева, С.Сайпеденова, С.Құшаева, А.Нарышева, М.Жұқатаева, Жидебаева, Махметова, Дүйсенғалиева, Өтешова, шаруашылық қызметкері Ғинаятов, жүргізушілер Қамбалов, Сапаров және тағы басқа да қызметкерлер жұмыс істеді. Аудандың Азия бетіндегі халыққа алғашқы медициналық көмек көрсету үшін Индерде 1937 жылы [[амбулатория]]сы, [[перзентхана]]сы бар 20 кереуеттік алғашқы [[аурухана]] ұйымдастырылған.<ref>http://inder-crb.kz/kz/{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Индер аудандық орталық аурухана сайты</ref> Василий Гаврилович (фамилиясы белгісіз) сол аурухананың алғашқы дәрігері болды. Одан кейін Жанаш Құрмашев деген дәрігер жұмыс істеді. 1942 жылы су тасқыны кезінде жоғарыда аталған аурухананы су шайып кетіп, 1943 жылы осы күнгі ғимарат салынады. Мұнда Шмунк, Шульман, Редельман, Якубович, Клишин, Клеоцик деген дәрігерлер, емшібикелер Е.И.Кострова, М.И.Кострова, Иванова, Лебедева, Меряшева, Пронина, фельдшер Родиков жұмыс істеді. 1950-1960 жылдары жергілікті кадр дәрігерлер Қ.Иманғазиев, Ғ.Еркінғалиева, Ш.Әміров, А.Адаева, емшібикелер Қ.Бөлтенова, Л.П.Бекқалиева, Қ.Өтеулиева, Ж.Шыныбаева, В.Быкова, А.Дуракова және тағы басқалары жұмысқа келеді. 1965 жылы аудан орталығы Индерге көшті. Х.Кенжеғалиев бас дәрігер болатын, одан басқа Ш.Әміржанова, Қ.Иманғазиев, Ә. Адаева, Кучерюк деген дәрігерлер жұмыс істеді. 50 орындық ауруханаға бір-екі жылдан кейін дәрігер Б.Масалимов, А.Шамбилов, Ғ.Қыдыров, С.Әбілқайырова, М.Ниязовалар келді. 1967 жылы орта буынды мамандар жетіспегендіктен ауданда Гурьев медучилищесінің филиалын ашу ұйғарылды. Орынның, құрал-жабдықтардың жетіспегеніне қарамастан, дәрігерлер мен оқытушылар осы филиалдың жұмысын ұйымдастыра білді. 1967-1968 жылдары оқуға 80 қыз бала қабылданып, 1969 жылы 60 шамалы емшібике бітіріп шықты. Сол қыздар Атырау, Маңғыстау облыстарының түкпір-түкпірлерінде жұмыс істеді, біразы осы ауданда қалды. 1970 жылдары 90 орындық аудандық ауруханада он шақты [[дәрігер]] жұмыс істеді. Дәрігерлік көмектің тек қана үш-төрт түрі көрсетілетін. Кулагиндегі орналасқан ауруханаларда екі-үш дәрігер ғана жұмыс істейтін. Аудандық ауруханаға сол манда орналасқан бірнеше жатақхана, тұрғын үйлер алынып берілді. [[Амбулаторияның ескі ғимаратының ортасына қосымша құрылыс салынып қосылды. Әйелдер жеңілденетін үйге қосымша құрылыс салынып ұлғайтылды. Шаруашылық бөлмелер, гараждар салынды. Барлаушылар қалашығынан типтік жобамен дәрігерлік амбулатория]], [[дәріхана]] салынып, қажетті құрал-жабдықтар алынып, үш-төрт дәрігер жұмыс істей бастады. 70 пәтерлік үйден тіс аурулары емханасы жобаланып салынды. Дәрігерлерге жатақхана үшін пәтер бөлінді. Сүтхана салынып, құралдармен қамтылып, қалашық балаларын сүт тағамдарымен қамтамасыз ету жолға қойылды. Жаңа салынған борат кенішінің профилакториясы аудандық ауруханаға беріліп, онда балалар мен әйелдердің [[физиотерапия]] бөлімшелері, алты орындық [[реанимация]] бөлімшесі ұйымдастырылды. Облыста бірінші болып балабақшаларда өкпе ауруымен ауыратын балалар үшін бөлімшелер ашылып, балалар сауықтырылды. Кейін аудандық ауруханадағы орын 210 орынға дейін өсті. 1990 жылы борат кеніші арқылы мекеме, кәсіпорын, шаруашылықтардың қаражатымен Мәскеуден шетелдік аппараттар алынды. Бұл аппараттар сол кезде облыс аудандарының арасында бірінші боп алынды. Кулагин ауруханасы үшін ОШ-60 үйі, бірнеше екі пәтерлік үйлер салынды, аурухана түгел сол жаңа үйлерге көшіріліп, мамандармен толықтырылды. Өкпе аурулар ауруханасына жаңа үй салынып, мамандар жіберілді. Қажетті қүрал-жабдықтар алынды. Көктоғайда (Зеленый) аурухана құрылысы салынып, 30 орындық аурухана ашылды. Оған да дәрігерлер жіберіліп, керекті құралдар сатып алынды. Елтайда, Өрлікте, Бөденеде, Жарсуатта жарамды үйлер бөлініп, дәрігерлік амбулаториялар ашылды, құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз етілді. Қазір мұнда екі-үштен дәрігер, бір-бірден автокөліктер бар. 1989 жылы «Передовик» кеңшарының директоры Р.Құспанов үлкен бастама көтеріп, тәулігіне 100 адам қабылдайтын типтік жобамен амбулатория құрылысына сұраныс берді. Ол құрылыс аяқталып, қазір жұмыс істеп жатыр. Оңтайландыру жылдарында аудандық денсаулық сақтау ісіне көп зиян келді. Ауруханалардағы орын саны қысқарды, көптеген медпункттер, сүт кухнялары жабылып қалды. Алайда 2001 жылдан бастап денсаулық сақтау саласында қайта өрлеу байқала бастады. Бірнеше медпункттер құрылысы салынып, қайтадан ашылды. Елтайда жаңа типтік жобамен амбулатория салынды. Аудандық орталық аурухана құрылысы аяқталды. Аудандық денсаулық сақтау ісін аяғынан тік тұрғызып, қазіргі дәрежеге жетуіне жоғарыда аталғандардан басқа Лепес Нәбиұлы Мардановтың, Ғазиз Қамашұлы Есқалиевтің, С.Сидеғалиев, Ш.Мұхамедиярова, Х.Бәкенова, К.Раушанова, Ж.Мақсотова, Ж.Ермұханова, А.Байназарова, З.Қаражанова сынды дәрігерлер мен С.Сисекешова, А.Әубәкірова, А.Өтеғалиева, М.Қалиева, Ж.Құсайынова, А.Ідірісова, Н.П.Шлегель секілді емшібикелер және тағы басқа да коптеген медицина қызметкерлері зор еңбек сіңірді. === Мақат ауданы === Алғашқы дәрігерлік мекеме 1924 жылы Доссорда аудан құралғанда пайда болып, шағын науқастарды емдейтін аурухана ашылған. Онда Михаил Васильевич Осипов фельдшерлік жұмыс атқарып, аудандық денсаулық бөлімін басқарған. Сағыз, Комсомольск, Байшонас елді мекендерінде 10 орындық ауруханалар ұйымдастырылып, оларда дәрігерлер Н.С.Громова, Н.Сыздықова, С.Валуева жұмыс істеген. [[Сурет:Мақат аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Мақат аудандық орталық ауруханасы]] Кейіннен 1965 жылдары бұл ауруханалардағы орын саны аз болып, әлсіздігіне, ұйымдастырушылығы жеткіліксіз болуына байланысты жабылды. Аудан орталығы Доссордағы аурухана кеңейтіліп, 1950-1960 жылдары орын саны 100-ге жетті. Аудандық денсаулық сақтау бөлімін дәрігер [[хирург]], ¥лы Отан соғысының ардагері Қадим Жандауов басқарып, денсаулық сақтау орындарын нығайтып, жоғары дәрежелі дәрігерлермен толықтыру істерін жүзеге асырды. Осы кезде аудандық денсаулық сақтау мекемелеріне Алматы, Астрахан дәрігерлік институттарын бітірген дәрігерлер келе бастады. Олар В.М.Осипов, Ә.Жандауов, Е.А.Сальцева, Ю.Ш.Әлисұлтанов, К.Ш.Смаилов, Т.Нұрмағамбетов, Ф.Б.Бананова, Н.Т.Тәжібаев, А.Қ.Дәуренов және т.б. 1962 жылы Мақат ауданын Ембі ауданына қосып, 1966 жылы Мақат ауданы қайта құрылды. 1978 жылы аудан орталығы Доссордан Мақатқа көшті. Бұл жерде аудандық аурухана ғимараты салынып, халықты дәрігерлік қамту жұмысы одан әрі жақсарды. Ауданда 50 орындық туберкулезге қарсы күрес диспансері жұмыс істеп, онда дәрігерлер У.Ш.Бектұрғанов, Н.Тілесова, Ю.Ш.Әлисұлтановтар дәрігерлік қызмет көрсетті. 20 орындық тері венерология аурулары диспансерінде А.Дәуренов, М.Ертілеуов секілді дәрігерлер жұмыс істеді. Ұзақ жылдар облыстық сүйек туберкулезі санаториясы осы ауданда болып, онда Мағаз Шонаев еңбек етті. 1950 жылдан бастап Мақатта теміржол желілік дәрігерлік санитарлық [[амбулатория]] жұмыс істей бастады. Онда П.И.Вяхирова ұзақ жылдар терапевт болып еңбек етті. 1968 жылы Мақатта 50 орындық теміржол ауруханасы ашылып, Хайролла Жұмабаев, В.Ф.Небога секілді дәрігерлер теміржолшыларға дәрігерлік көмектерін ұсынды. Ауданда дәрігерлік ұйымдастыру жұмыстарына әр жылдарда Қадим Жандауов, Әмірхан Жандауов, Е.Г.Сальцева, Т.Нұрмағамбетов, Қ.Жетібаев, У.Ш.Бектұрғанов, Т.Нұржігітов басшылық етіп, ауданда дәрігерлік мекемелердің көптеп ашылуына, оларды медициналық құралдармен жабдықтауға, кадрлармен қамтамасыз етуге үлестерін қосты. Мақат аудандық орталық ауруханасы науқастарға клинико-диагностикалық, стационарлы және стационарды алмастырушы түрде мамандандырылған көмек көрсету, сауықтыру орталығы түрлері бойынша көмек көрсетеді.<ref>http://makat-crb.kz/kz/o-bolnitse/ Аурухана туралы</ref> === Қызылқоға ауданы === Қызылқоға денсаулық сақтау бөлімі 1944 жылдан бастап құрылды.Қарабау елді мекенінен 10 төсектік аудандық аурухана ашылды.<ref>http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200709181412/http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ |date=2020-07-09 }} «Қызылқоға аудандық орталық ауруханасы» ШЖҚ КМК</ref> [[Сурет:Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.jpg|thumb|right|300px|Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.]] Оған бірінші меңгеруші болып [[фельдшер]] Айтқали Қадырғалиев тағайындалды. Он орындық аудандық [[аурухана]] ашылып, оған Доссордан шақырылған дәрігер Полякова меңгерушілік етті. Ауданның көптеген елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ашылды, алайда олар мамандардың тапшылығына байланысты тек Миялыда (фельдшер Қоңыр Таңқиев), Жамбылда (фельдшер Н.Н.Некрасова), Тайсойғанда (фельдшер С.Н.Николаев), Былқылдақтыда (фельдшер В.И.Кузьмичева) ғана іске қосылды. Ал Ақшелек, Қоянды, Мұқыр, Қаттыкөл медпункттері жабық тұрды. Осыған байланысты 1946 жылы ауданда төрт айлық медбикелік курс ашылып, оны бітірген жиырма төрт адам медбикелік куәлік алып жұмысқа кірісті. Олардың ішінде Дүйсенбаева Қырмызы, Берікқалиева Қанаш, Әбдрақманова Жами, Күмісқалиева Ақырыс, Отаралиева Жұмаш, Ақдүйсенова Қадиша сияқты мамандар болды. 1953 жылы Қарабаудан жаңа аурухана үйі салынып, аудандық орталық аурухана соған көшірілді. 1959 жылы аудан орталығы Қарабаудан Миялыға көшкенде аудандық орталық аурухана да Миялыға келді. Алғашында аурухана Миялыдағы боз тастан салынған, шатыры жоқ, пешпен жылытылатын қазақы үйде болды. Бұл мезгілде аурухана 35 орындық болатын. Кейіннен 65 орындық болып ұлғайтылып, қазіргі СЭС отырған үйге, одан кейін қасына қосымша тұрғызылған үйге орналасты. 1981 жылы типтік жобамен 100 орындық аудандық аурухана салынды. Осы жылдар ішінде аудандық денсаулық сақтау саласында үлкен тәжірибе жинақталып, көптеген мамандар өсіп жетілді. Алғашқыда кадр жетіспей басқа жерлерден кадрлар шақырылды. Олар көбіне басқа ұлт өкілдері болды. Ал жергілікті ұлт өкілдерінен шыққан алғашқы жоғарғы білімді дәрігерлер Сүлейменов Оспан, одан кейін 1957-1958 жылдары келген аға буын Көбенов Бағыт, Қарабалин Тайпақ, Тұрашев Отарбай, Махметкереев Ахмет, одан кейінгі лек Сәрсенов Жақсыбай, Гусманов Төреш, Сақтағанов Амангелді, Озғанбаева Нағила, Тілеулиев Әбілмәжендер ауданда денсаулық сақтау саласын жетілдіруде үлкен еңбек сіңірді. Аудандық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болып, 1944-1953 жылдары Кәдірғалиев Айтқали, 1953 жылы Мельникова Антонина Ивановна, 1954 жылы Платонова Екатерина Ивановна, 1954-1957 жылдары Құрманғалиев Сәлім, 1957-1959 жылдары Жандауов Әмірхан, Карабалин Тайпақ, Көбенов Бахыт Досжанов Серік, 2000 жылы Садықов Бақтыбай, 2002 жылдан бері Есенжанов Асылан. Бұл емдеу мекемелерінде қазір 50-ге тарта жоғары білімді [[дәрігер]], 140-тан аса орта буын мамандар, 60-тан аса кіші медицина қызметкерлері жұмыс жасайды. 1 санатты 4 дәрігер, ІІ санатты 2 дәрігер, 1 санатты 37 медбике, II санатты 9 медбике еңбек етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] 06zo35135z1ehthnt4u5k1e12kd9i3i 0 645281 3641330 2791983 2026-08-10T06:32:46Z 1nter pares 146705 3641330 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Ивица Олич | сурет = Ivica Olić 2020.jpg | туған күні=14.09.1979 | азаматтығы = {{ту|Хорватия}} [[Хорватия]] | бойы = 182 | салмағы = 85<ref>http://www.fcbayern.telekom.de/en/teams/profis/00382.php FC Bayern München AG</ref> | позиция = шабуылшы | қазіргі клуб = {{Футбол|Хорватия}} | қызметі = бапкер көмекшісі | клубтары = {{футбол карьерасы |1996—1998|{{ту|Хорватия}} Марсония|42 (17) |1998—1999|{{ту|Германия}} [[Герта (футбол клубы, Берлин)|Герта (Берлин)]]|2 (0) |1998—1999|{{ту|Германия}} Герта II|30 (10) |1999—2001|{{ту|Хорватия}} Марсония|42 (21) |2001—2002|{{ту|Хорватия}} [[Загреб (футбол клубы)|Загреб]]|28 (21) |2002—2003|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо (Загреб)]]|27 (16) |2003—2006|{{ту|Ресей}} [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА ]]|78 (35) |2007—2009|{{ту|Германия}} [[Гамбург (футбол клубы)|Гамбург]]|78 (29) |2009—2012|{{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|55 (13) |2012—2014|{{ту|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]]|78 (27) |2015—2016|{{ту|Германия}} [[Гамбург (футбол клубы)|Гамбург]]|25 (2) |2016—2017|{{ту|Германия}} [[Мюнхен 1860]]|30 (5) |'''1996—2017'''|'''Барлығы'''|'''515 (197)'''}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2002—2015|{{Футбол|Хорватия}} |104 (20)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2017—|{{Футбол|Хорватия}} |асс }} }} '''Ивица Олич''' ([[Хорват тілі|хорв]]. ''Ivica Olić''; 14 қыркүйек 1979<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/7427</ref>, Давор, [[Югославия халқының социалистік одағы|Югославия]]) — хорват футболшысы, шабуылшы. == Мансабы == === Клубтық === Карьерасын 1996 жылы "Марсония" клубында бастады. Екі жылдан соң "Гертаға" ауысқанымен, 1999 жылы "Марсонияға" қайта оралды. Кейін "Загреб", "[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]]" клубтарында ойнап, 2003 жылы [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-ға]] ауысты. ЦСКА сапында 2005 жылы [[УЕФА кубогы 2004/05|УЕФА кубогын]] ұтып алды. 2007*-09 жылғы маусымдарды "[[Гамбург (футбол клубы)|Гамбургта]]" өткізіп, 2009 жылы "[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]" ауысты. 2009/10 жылғы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2009/10|чемпиондар Лигасында]] 5 гол соқты, оның үшеуін жартылай финалда "Лион" қақпасына соғып, жартылай финалда хет-трик жасаған тұңғыш хорват футболшысы атанды. 2012 жылы жазда "[[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбургке]]" ауысты. === Ұлттық құрама === 2002, 2006, 2014 жылдары әлем чемпионатына, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002 жылғы әлем чемпионатының]] топтық кезеңінде [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италияның]] қақпасына бір гол соқты, бұл ойында Хорватия 2:1 есебімен жеңіске жетті. [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008 жылғы Еуропа чемпионатында]] Германияның қақпасына бір гол соқты, бұл ойында Хорватия 2:1 есебімен жеңіске жетті. [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014 жылғы Әлем чемпионатында]] [[Камерун Ұлттық футбол құрамасы|Камерунның]] қақпасына бір гол соқты (4:0). == Жетістіктері == === Командалық === Загреб * Хорватия чемпионы (1): 2001/02 Динамо (Загреб) * Хорватия чемпионы (1): 2002/03 ЦСКА * Ресей чемпионы: 2003, 2005, 2006 * Ресей суперкубогы: 2004, 2006 * УЕФА суперкубогы: 2004/2005 Бавария * Германия чемпионы: 2009/10 * Германия кубогы: 2009/10 * Германия суперкубогы: 2010 === Жеке === * Хорватия чемпионатының үздік мергені (2): 2001—2002, 2002—2003 * Хорватиядағы жыл футболшысы: 2002, 2003 * Хорватияның үздік футболшысы: 2009, 2010 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.worldfootball.net/player_summary/ivica-olic/ Профилі] [[Санат:Хорватия футболшылары]] [[Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Герта Берлин ФК ойыншылары]] [[Санат:Загреб ФК ойыншылары]] [[Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары]] [[Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Гамбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Мюнхен-1860 ФК ойыншылары]] 4v8lv29yxozsj9bio5a4p0l697uu0ki 0 646585 3641332 2977061 2026-08-10T06:33:14Z 1nter pares 146705 3641332 wikitext text/x-wiki {{Футболшы|есімі=Гаэтано Ширеа |сурет = Gaetano Scirea - Atalanta BC 1972-73.jpg |туған күні=25.05.1953|қайтыс болған күні=3.09.1989|азаматтығы={{ту|Италия}} [[Италия]]|туған жері=Чернуско-суль-Навильо, [[Италия]]|қайтыс болған жері=Бабск, [[Польша]]|бойы=178|позиция=қорғаушы|клубтары={{футбол карьерасы |1972—1974|{{ту|Италия}} [[Аталанта (футбол клубы)|Аталанта]]|58 (1) |1974—1988|{{ту|Италия}} [[Ювентус]]|377 (24) |1972—1988|Бары|'''435 (25)''' }}|ұлттық құрамы={{футбол карьерасы |1974—1986|{{футбол|Италия}} |78 (2) }}|бапкер клубтары={{футбол карьерасы |1988—1989|{{ту|Италия}} [[Ювентус]]|асс}}}} '''Гаэтано Ширеа''' ({{lang-it|Gaetano Scirea}}; [[25 мамыр]] [[1953 жыл]]<ref>http://www.treccani.it/enciclopedia/gaetano-scirea_(Dizionario-Biografico)/</ref>, Чернуско Суль Навильо, [[Италия]] — [[3 қыркүйек]] [[1989 жыл]], Бабск, [[Польша]]) — италиялық футболшы, қорғаушы. 1982 жылғы әлем чемпионы. == Мансабы == Карьерасын 1972 жылы [[Аталанта (футбол клубы)|"Аталанта]]" клубында бастады. 24 қыркүйекте "[[Кальяри (футбол клубы)|Кальяриге]]" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 1974 жылы "[[Ювентус|Ювентуске]]" ауысты. 1984-88 жылдары "Ювентустың" капитаны болды. 1978, 1982, 1986 жылдары әлем чемпионатына, 1980 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. 1989 жылы 3 қыркүйекте "[[Ювентус|Ювентустың]]" УЕФА кубогындағы болашақ қарсыласы "Гурник" клубының базасынан Варшаваға қарай әуе рейсіне үлгеру үшін асығыс жол алды. Польшада жол апатынан қайтыс болды. Машинаның жүк салғышында 4 ыдыста бензин болған, көлік жанып кеткен. Полиция 13 сағат дегенде қаза болғандарды әзер анықтады. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Ювентус» * Италия чемпионы (7): 1974/75, 1976/77, 1977/78, 1980/81, 1981/82, 1983/84, 1985/86 * Италия кубогы (2): 1979, 1983 * УЕФА кубогы: 1977 * Кубок иелері кубогы: 1984 * Чемпиондар кубогы: 1985 * УЕФА суперкубогы: 1984 * Құрлықаралық кубок: 1985 ; Италия * Әлем чемпионы: 1982 === Жеке === * Италия футболының құрмет залы: 2011 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=963&squadra=1 Статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180828001915/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=963&squadra=1 |date=2018-08-28 }}{{ref-it}} * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/scirea-intl.html Статистикасы (''RSSSF.com'')]{{ref-en}} [[Санат:Италия футболшылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Аталанта ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] 22ivymvh7qrrzxxzw0kkg180j5gfpqn 0 653066 3641375 3641019 2026-08-10T07:19:30Z PushkinVko 184261 3641375 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} '''Ескі Жаңа Жыл''' — Джулиан күнтізбесіндегі [[Жаңа жыл]] (ескі стиль). Бұл мейрам 13-14 қаңтарда тойланады және Рождествоны атап өтетін елдерде кең таралған. == Тарихы == Бұл мереке хронологияның өзгеруі нәтижесінде пайда болды. Еуропалық мемлекеттердің барлығы 18-ғасырда күнтізбеден бірнеше күнді алып тастап, Григориан хронологиясына көшті. XX ғасырға қарай орыс күнтізбесі Григориан күнтізбесіне ауысқан Еуропадан 13 күн артта қалды. Осы алшақтықты жою үшін 1918 жылы Халық Комиссарлары Кеңесінің жарлығымен Григориан күнтізбесіне - жаңа стильге көшу жасалды. Шындығында, 31 қаңтардан кейін бұл 14 ақпан болды. Нәтижесінде 14 қаңтар — Әулие Василий күні ескі Жаңа жыл болып шықты. == Салт-дәстүрлер == Көптеген дәстүрлер мен [[әдет-ғұрыптар]] Ресейдегі ескі Жаңа жылмен байланысты. Әулие Василий күнінде олар болашақ егінмен байланысты болатын ауылшаруашылық мерекесін атап өтті және дәндерді себу рәсімін жасады, демек, мереке «овсень» немесе «авсень» деп аталды. Ескі Жаңа жыл түнінде қыздар өздерінің болашақ махаббатына сәуегейлік жасаған. Өйткені, христмастид кезеңі жалғасты, кез-келген сәуегейлік пен болжам жасау үшін жылдың ең жақсы кезеңі. Халық арасында 13 қаңтардан 14 қаңтарға қараған түні болашақ жарыңды түсіңде көре аласың деген сенім болған. === Наным-сенім мен ырымдар === * Ақшаға мұқтаж болмау үшін адамдар бір-біріне ақша бермеген. Ал бұл күні ақша алу өте сәтті деп саналды, бұл Жаңа жылда алдын ала болжанған пайда. * Жыл бойына жақсы киіну үшін Әулие Василий кешінде Жаңа жылды қарсы алу үшін жаңа киім кию керек. * Ескі Жаңа Жылда ашық, жұлдызды аспан жидектердің мол түсімін алдын ала көрсетті. 13-қаңтарда кешкісін болған қатты боран жаңғақтың мол өнімін көрсетті. == Сыртқы сілтемелер == * [https://ru.sputnik.kz/spravka/20200113/8719200/staryj-novyj-god-istoriya-tradicii.html Старый Новый год: история и традиции праздника] [[Санат:Жаңа жыл]] l1nd9cvam5ct9p1os2gmra9v40axuy8 0 655457 3641382 3640215 2026-08-10T08:43:24Z PushkinVko 184261 3641382 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Cognitive bias codex en.svg|нобай]] == '''Бадер-Мейнхоф құбылысы''' == Бадер феномені-Мейнхоф (ағылш. Baader-Meinhof phenomenon), сондай-ақ жиілік Елесі (ағылш. frequency illusion) - когнитивті бұрмалану, онда қысқа уақыттан кейін пайда болған жаңадан танылған ақпарат әдеттен тыс жиі қайталанатын ретінде қабылданады. Бұл құбылыс бір зат туралы білген бойда барлық жерде бірден байқай бастайсыз дегенді білдіреді. Ғаламтордан кез келген жаңа сөзді немесе құбылысты табыңыз. Сіз оны қайда барсаңыз да көре бастағаныңызды түсінесіз. Бұл кездейсоқтық емес. Сіз үшін жаңа сөздер, құбылыстар, бұрын болған, бірақ сіз ақпарат ағымында байқамадыңыз. Cіз жаңа сөзді, затты немесе идеяны алғаш кездестіргенде оны бейсаналы түрде байқай бастайсыз. Бұл селективті зейіннің көмегімен іске асады. Затты қайтадан көрген сайын осы объектінің барлық жерде болатындығының қосымша дәлелі ретінде қабылдайсыз.<ref>[https://businessfm.kz/podcasts/marketing/fenomen-baadera-majnhof-ili-chastotnaya-illyuziya?utm_source=businessfm Бадер-Мейнхоф құбылысы туралы мәліметтер(орысша)]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Құбылыстар]] [[Санат:Психология]] [[Санат:Жалған әсер]] su6u5mo56vr84v2q8pggbqeatsih0jc 0 656022 3641428 3640513 2026-08-10T11:36:21Z PushkinVko 184261 3641428 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Сәулетші|есімі=Ивонн Фаррелл|шынайы есімі=ағылш. Yvonne Farrell |суреті=Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|сурет тақырыбы=Ивонн Фаррелл 2015 жылы |азаматтығы=[[Ирландия]]|туған күні=1951|туған жері=[[Оффали (графтық)|Оффали]], [[Ленстер]], [[Ирландия]]|білімі=[[Дублин қалалық университеті|Дублин Университеті коледжі]]|басты құрылыстары=Боккони университетінің ғимараты, Universidad de Ingeniería y Tecnología,т.б.|ескерткіштерді жаңғырту=[[Дублиндегі Темпл Бар ауданы]]|марапаттары=[[Джейн Дрю премиясы]] (2015), [[Корольдік Алтын медалі]], [[Притцкер сыйлығы]] (2020)}} '''Ивонн Фаррелл''' ([[1951 жыл|1951 жылы]]) — ирландиялық [[сәулетші]] және ғалым. 2008 жылы [[Милан|Миландағы]] Боккони университетінің ғимараты үшін World Building of the Year марапатын иеленген Grafton Architects ұйымының бірлескен құрылтайшысы.<ref>[http://aosdana.artscouncil.ie/members/farrell/ Yvonne Farrell]</ref> 2016 жылы [[Лима]], [[Перу|Перудағы]] Universidad de Ingeniería y Tecnología ғимаратының жобасы бойынша бірінші халықаралық RIBA сыйлығын жеңіп алды<ref>[https://www.architecture.com/awards-and-competitions-landing-page/awards/riba-international-awards RIBA International Awards 2021]</ref> және 2020 жылы Корольдік "Алтын медалімен" марапатталды.<ref>[https://www.dezeen.com/2019/10/02/grafton-architects-wins-2020-riba-royal-gold-medal/ Grafton Architects wins 2020 RIBA Royal Gold Medal]</ref> 2017 жылы Шелли Макнамарамен бірге 16-шы Венециялық сәулет биенналесінің кураторы болып тағайындалды.<ref>[https://www.biennialfoundation.org/2017/01/13901/ Yvonne Farrell And Shelley McNamara Appointed Curators Of Venice Architecture Biennale]</ref> 2020 жылы Макнамарамен бірге [[Притцкер сыйлығы|Притцкер сәулет сыйлығына]] ие болды. == '''Шығармашылық жолы''' == Ивонн Фаррелл [[Дублин |Дублин университетінің]] колледжінде сәулет өнерін оқып, 1974 жылы бітірген. Ол 1977 жылы Шелли Макнамарамен бірге Дублинде Grafton Architects сәулетшілер ұйымының негізін қалады. Сонымен қатар Ивонн Фаррелл — 1990 жылдары Дублиндегі Темпл-Бар ауданын жаңғыртуға атсалысқан 91-ші сәулетшілер тобының мүшесі, негізін қалаушы. Графтон сәулетшілері 2002 жылы Венеция биенналесінде [[Ирландия|Ирландияның]] атынан шығып, 2008 жылы қайтадан көрмеге қатысуға ұсынылды. Олардың Миландағы Боккони университетінің жобасы 2008 жылы World Building of the Year сыйлығына әрі үлкен танымалдыққа ие болды.<ref>[https://www.dezeen.com/2008/10/27/universita-luigi-bocconi-by-grafton-architects/ Universita Luigi Bocconi by Grafton Architects]</ref> 2009 жылы Дублин орталығындағы Қаржы министрлігінің ғимараты Civic Trust Award азаматтық сенім сыйлығын, сонымен қатар, Ирландия Сәулет қауымдастығының арнайы сыйлығын алды. Фаррелл 1976 жылдан бастап Дублин университетінің колледжінде сабақ берді және 2008 жылдан бастап [[Швейцария|Швейцарияның]] Мендризио қаласындағы Сәулет академиясында арнайы шақырылған [[профессор]] қызметін атқарды. Ол 2010 жылы [[Гарвард университеті|Гарвард]] жоғары дизайн мектебінде Кензо Танге кафедрасын басқарды және қазіргі уақытта [[Лозанна|Лозаннадағы]] Федералды политехникалық мектебінде сабақ береді. Ивонн Фаррелл [[Осло]], [[Стокгольм]], Берлаге, [[Йель университеті|Йель]], Буффало, Сент-Луис, [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас-Сити]] және Тампа сияқты Еуропалық және Американдық [[Сәулет|сәулет]] мектептерінде дәріс оқиды. Фаррелл — Ирландия Корольдік сәулетшілер институтының мүшесі, Британдық сәулетшілер Корольдік институтының құрметті мүшесі және Ирландияның өнер ұйымы Aosdána-ның сайланған мүшесі. Ол Дублин университеті колледжінің адъюнкт-профессоры қызметін де атқарады.<ref>[https://www.ucd.ie/newsandopinion/news/2017/jan/19/venicearchitecturebiennaletobecuratedbyucdadjunctprofessors/ Venice Architecture Biennale to be curated by UCD adjunct professors]</ref> 2019 жылдың қараша айында Фаррелл және оның Grafton Architects ұйымындағы серіктесі Шелли Макнамара Nui Galway құрметті атағына ие болды, ал 2019 жылдың сәуірінде олар Дублиннің [[Тринита|Тринити]] колледжінің құрметті [[Докторантура|докторлық]] дәрежесін алды.<ref>[https://www.tcd.ie/registrar/honorary-degrees/2018-19/ Honorary Degrees 2018-19]</ref> Ивонн Фаррелл және Макнамара 2020 жылы [[Притцкер сыйлығы|Притцкер сәулет сыйлығын]] жеңіп алып, осы марапатқа ие болған төртінші және бесінші әйел атанды.<ref>[https://edition.cnn.com/style/article/pritzker-prize-winner-2020/index.html Pritzker Prize 2020]</ref> == Сілтемелер == * [https://www.moma.org/artists/40354 Ивонн Фаррелл сәулет сызбалары] * [https://www.graftonarchitects.ie/ Grafton Architects веб-сайты] == Дереккөздер == [[Санат:Сәулет және құрылыс]] [[Санат:Сәулетшілер]] [[Санат:Сәулет өнері]] [[Санат:Әйелдер]] [[Санат:Ирландияда туғандар]] [[Санат:1951 жылы туғандар]] liqoxhmz0n4a09bw5iff8tcoq2f1aup 0 657650 3641426 3640341 2026-08-10T11:26:48Z НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА 184275 Бөлім атауына лайықты өзгеріс енгіздім == Андромеда: аңыздан өнерге дейін== 3641426 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Андромеда''' (көне грек. Ἀνδρομέδη) — грек мифологиясында Эфиопия патшасы Кефей мен Кассиопеяның қызы. Кезінде Кассиопея өзінің сұлулығымен Нереидтерден жоғары екенін мақтан тұтқан кезде, ашуланған құдайлар Посейдонға кек сұрап жүгінеді және ол Кефейдің қарамағындағылардың өліміне қауіп төндіретін теңіз құбыжығын жібереді. Аммонның сиқыры Кефи Андромеданы құбыжыққа құрбандыққа шалған кезде ғана құдайдың қаһары басылатынын жариялады, ал ел тұрғындары корольді осы құрбандық туралы шешім қабылдауға мәжбүр етті. Жартасқа байланған Андромеда құбыжықтың мейіріміне қалдырылды. Бұл жағдайда Персей оны көріп, оның сұлулығына таң қалып, егер ол оған үйленуге келіссе, құбыжықты өлтіруге өз еркімен барды. Әкем бұған қуана келісіп, Персей өзінің қауіпті ерлігін аман-есен орындап, Горгон медузасының бетін құбыжыққа көрсетіп, оны тасқа айналдырды. Басқа нұсқа бойынша, құбыжық Гермес қылышымен өлтірілген - Персеус Горгон медузасын өлтірген. Кейбір авторлар оның шытырман оқиғаларын Джоппада (яғни, Жерорта теңізінің жағасында, Джафада) орналастырады. Еврипидтің айтуы бойынша, әкесі де, шешесі де оны өз Отанынан кетуге және Персейдің соңынан еруге мәжбүр ете алмады.Көптеген авторлардың пікірінше, ол Микен патшайымы болды және Персейден бірнеше бала туды. [[Сурет:Perseus and Andromeda MKL Bd. 12 1890 (128867576).jpg|нобай|Андромеда]] == Андромеда: аңыздан өнерге дейін== Андромеда - Софоклдың «Андромеда» (фр. 126-129 Радт) кейіпкері (сатиралық драма), Еврипидтің трагедиясы [8], Кіші Фриничус, Ликофрон, Ливи Андроник, Энни мен Эндидің «Андромеда» Андромеда комедиясы. Ежелгі вазаларда, қабырға суреттерінде және барельефтерде Персияның көптеген бейнелері бар. Андромеда бейнесін Пиеро ди Косимодан, Титаннан және Рубенцадан бастап Чассерио мен Дорға дейінгі Жаңа дәуір суретшілері бірнеше рет айтқан. Сол оқиға Корнелийдің «Андромеда» (1650) драмасы мен Луллидің «Персей» (1682) операсының сюжеті болды. Ариосто өзінің «Ашулы Роланд» поэмасында Персей мен Андромеда туралы сюжетті пайдаланды: оның бір эпизоды (Анжеликаны босататын Руджеро) Персей мен Андромеда эпизодын толығымен қайталайды. Ариосто сюжетінде, өз кезегінде, Ингресстің ең танымал картиналарының бірі жазылды. Миф «Титандардың қақтығысы» (сәйкесінше 1981 және 2010) фильмдерінің негізін қалады. 6d8lvdpokvzp8hyga73x8lehb0edad4 0 657980 3641386 3640484 2026-08-10T09:14:52Z PushkinVko 184261 3641386 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Нұрғожинова Алтыншаш Өскенбайқызы|Туған күні=1924|Қайтыс болған күні=02.10.1944|Туған жері=Мәскеу қаласы|Қайтыс болған жері=Польшадағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск»|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Гвардия лейтенанты}} Гвардия лейтенанты '''Алтыншаш Өскенбайқызы Нұрғожинова''' [[1924]] жылы [[Мәскеу]] қаласында дүниеге келген. 1941 жылдың тамызынан бастап Қызыл армия қатарында болды. Әскерге Мәскеу қаласының Сталин аудандық әскери комисариаты арқылы шақырылған. Комсомол ұйымдастырушыларының алты айлық курсын тәмамдаған соң Орталық, [[Воронеж]] және [[Украина]] майдандарында жаумен шайқасқан<ref>Канапьянов, Б. (2007). Звали ее Алтыншаш. Педагогический журнал "Коллеги". http://collegy.ucoz.ru/publ/7-1-0-355</ref>. == '''Майдандағы қызметі''' == Алғаш 8-гвардиялық дивизияның бiрiншi батальонының [[комсорг]]ы болады. 1942 жылы желтоқсан айында жараланып, госпитальға түседi. Госпитальдан шыққаннан кейiн бiрiншi танк армиясының 24-іншi жеке механикаландырылған құрамының санитарлық бөлiмiнде медбике болып iстейдi. 1943 жылы қараша айында қайтадан жараланады. Ауыр жарақаттан жазылып шығысымен 1944 жылдың наурызында 237-атқыштар дивизиясының 835-атқыштар полкiнiң бiрiншi батальонына комсорг болып барады. Ең соңғы майдандық қызметінде 1944 жылдың шiлде айында 70-атқыштар дивизиясының 207-атқыштар полкiнiң екiншi батальонына комсорг болады. [[1944]] жылғы 2 қазанда ерлікпен қаза тапты. [[Польша]]дағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск» елдi мекенiнiң терiстiк-батыс жағына жерлендi. Қайтыс болғаннан кейiн «[[Қызыл Жұлдыз» орденi]]мен марапатталды<ref>Қаһарман қыз Алтыншаш немесе ақын аузынан естiген аңыз. Ана тілі. 1 Мамыр, 2014.http://anatili.kazgazeta.kz/news/19508</ref>. == '''Майдандағы ерлігі''' == 1944 ж. дивизиялық «[[Патриот Родины]]» газетiнде «Фашистiң екi танкiсiнiң күлiн көкке ұшырған комсомолка Алтыншаш Нұрғожинованың рухына» атты өлең жарияланған. Оның авторы – Одесса университетінің профессоры [[Михаил Левченко]]. Өзі былай деп жазады: "Ол кезде мен «Патриот Родины» газетінің қатардағы қызметкері едім. Майданда материал жинап жүріп, бір топ солдаттармен және офицерлермен бірге неміс фашистерінің қоршауында қалып қойдым. Меніңше, бұл Катовице маңында болса керек. Жағдай тым қиын еді. Кенет жауынгерлердің арасынан қаршадай бір қазақ қызы шыға келді де, қорғаныс ұйымдастырып, алға ұмтылды. Гранатамен жаудың бір танкісін отқа орады. Орнынан тұрып, «алға» деп ілгері ұмтылғанда, тасадан екінші темір тажал шыға келгені ғой. Әлгі қыз әй-шайға қарамастан, соған қарсы ұмтылды. Өзі де мерт болды. Жолдастарына да жол ашты. Ол осы батальонның комсоргі Алтыншаш Нұрғожинова екен. Өлгеннен кейін оны Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынды". Алайда, Алтыншаш Нұрғожиноваға "[[Кеңес Одағының Батыры]]" атағы берілмеді. <ref>Өзіміз емес, өзгелер білген батыр офицер қыз – Алтыншаш Нұрғожинова. Алаш айнасы. 26.07.2010. https://alashainasy.kz/society/ozmz-emes-ozgeler-blgen-batyir-ofitser-kyiz--altyinshash-nurgojinova-9510/{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Ұлы Отан соғысы]] [[Санат:Соғыс ардагерлері]] [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1944 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Соғыста қайтыс болғандар]] dsf45lskgkpvzfnei51j8ifmeyd3jpd 0 657986 3641384 3640116 2026-08-10T09:05:52Z PushkinVko 184261 дереккөз қостым 3641384 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абылай ханның Қызыл ағашы''' — [[Көкшетау]]дың маңында Абылай ханның есімімен байланыстырылған екі алаң бар: Үлкен және Кіші алаңдар. Осы орайда, «Абылай ханның Қызыл ағашы» деген жерде Абылай ханның басты алаңы орналасты деуге негіз бар. Бұл жерге жиырма жыл бұрын Көкшетаудың өлкетанушылары мен [[Бурабай]]дағы Абылай хан атындағы музейдің негізін қалаушы, өлкетанушысы Әмина Тұрсынбаеваның ұсынысымен [[мәрмәр]] тас орнатылған және оған ақын [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаевтың]] жыр шумақтары жазылған<ref>{{citeweb|url=https://ruh.kz/abylai-hannyn-qyzyl-agashy_17364/|title=Абылай ханның қызық ағашы|author=|date=|work=|publisher=|lang=}}</ref> : {{Quotation|''Ертеде жел өтпейтін Қызыл ағаш,'' ''Дариға, бұл күндерде жап-жалаңаш.'' ''Қабірінен әулиенің Алашқа артық,'' ''Ертеде Абылайға Орда болған ағаш.''}} Аңызға сүйенсек, «Ханның Қызыл ағашы» деп аталатын бұл алаңда [[Абылай хан]] [[құрылтай]], әскери жиналыстар, жасақ жинау, тағы да басқа көлемді іс-шаралар өткізіп отырған. [[Көкшетау тауы]]ның шығыс бөлігіндегі алаң - «Абылай хан алаңы» деп аталды. «Көкшетау таулары Абылай ханды дұрыс шешім қабылдауға шабыттандыратын» деген аңыз сақталған. «Ханның Қызыл ағашы» деген топониммен бірге «Ханның Қызыл үйі» деген түсінік қалыптасқан, бұл жоғарыда аталған орыннан солтүстік-батыс бағытында орналасқан «Абылай ханның ордасы» деген ұғымды білдіретін.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Көкшетау маңындағы тарих және мәдениет ескерткіштері]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:Абылай хан]] ttcxnzzuww13ew9b3rueir1ku2uqbyl 3641385 3641384 2026-08-10T09:06:59Z PushkinVko 184261 3641385 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абылай ханның Қызыл ағашы''' — [[Көкшетау]]дың маңында Абылай ханның есімімен байланыстырылған екі алаң бар: Үлкен және Кіші алаңдар. Осы орайда, «Абылай ханның Қызыл ағашы» деген жерде Абылай ханның басты алаңы орналасты деуге негіз бар. Бұл жерге жиырма жыл бұрын Көкшетаудың өлкетанушылары мен [[Бурабай]]дағы Абылай хан атындағы музейдің негізін қалаушы, өлкетанушы Әмина Тұрсынбаеваның ұсынысымен [[мәрмәр]] тас орнатылған және оған ақын [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаевтың]] жыр шумақтары жазылған<ref>{{citeweb|url=https://ruh.kz/abylai-hannyn-qyzyl-agashy_17364/|title=Абылай ханның қызық ағашы|author=|date=|work=|publisher=|lang=}}</ref> : {{Quotation|''Ертеде жел өтпейтін Қызыл ағаш,'' ''Дариға, бұл күндерде жап-жалаңаш.'' ''Қабірінен әулиенің Алашқа артық,'' ''Ертеде Абылайға Орда болған ағаш.''}} Аңызға сүйенсек, «Ханның Қызыл ағашы» деп аталатын бұл алаңда [[Абылай хан]] [[құрылтай]], әскери жиналыстар, жасақ жинау, тағы да басқа көлемді іс-шаралар өткізіп отырған. [[Көкшетау тауы]]ның шығыс бөлігіндегі алаң - «Абылай хан алаңы» деп аталды. «Көкшетау таулары Абылай ханды дұрыс шешім қабылдауға шабыттандыратын» деген аңыз сақталған. «Ханның Қызыл ағашы» деген топониммен бірге «Ханның Қызыл үйі» деген түсінік қалыптасқан, бұл жоғарыда аталған орыннан солтүстік-батыс бағытында орналасқан «Абылай ханның ордасы» деген ұғымды білдіретін.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Көкшетау маңындағы тарих және мәдениет ескерткіштері]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:Абылай хан]] 0wl230vzchdhce1glxjakds7dc7vv0e 0 662550 3641274 3641110 2026-08-09T17:00:23Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Tansheber|Tansheber]] ([[User talk:Tansheber|т]]) өңдемелерінен [[User:Muzeologist|Muzeologist]] соңғы нұсқасына қайтарды 3640542 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|name=|date= мамыр 2021}} '''Дислексия''' (көне грекше: δυσ - «бұзылу», λέξις префиксі - «сөйлеу») — жалпы оқуға қабілеті сақтала отырып, оқу және жазу дағдыларын меңгерудің таңдамалы бұзылуы. Бірнеше еуропалық мемлекеттерде тарихи кездерден бастап «дислексия» ұғымы жазуға байланысты барлық мәселелерді қамтыған: * оқу дағдыларын меңгеруімен байланысты мәселелер; * жазу дағдыларын меңгеруімен байланысты мәселелер; * сауаттылық мәселелері; * арифметиканы меңгеруге қатысты мәселелер; * моториканың және координацияның бұзылуымен байланысты проблемалар; * зейінді сақтау қиындықтары. ТМД логопедиясы осы мәселелердің барлығын өзара байланыстырмай, бөлек қарастырады: # дислексия, # дисграфия, # дизорфография, # дискалкулия, # диспраксия, # ГЗЖБ. сәйкесінше. Дислексияның тағы бір түрі — әріптік дислексия кездеседі (лат. dyslexia litteris). Ол мәтінді теру кезінде бірге тұрған әріптердің ретінің өзгеруімен ерекшеленеді. Берілген дислексия түрін жүйелі түрде қадағалау мүмкін емес. Ол тек төрт әріптен жоғары тұратын сөздерде пайда болады. == Сипаттама == Қазіргі уақытта дислексияның бірнеше түрлі анықтамалары бар. Олардың бірі [http://eida.org/definition-of-dyslexia/ Халықаралық дислексия қауымдастығымен] ұсынылған: <br> <nowiki>Дислексия - нейрологиялық шығу тегіне ие оқудың айрықша қабілетсіздігі. Ол нақты және жүрдек түрде сөздерді тану кезінде пайда болған қиындықтар мен жеткіліксіз оқу және жазу дағдыларымен сипатталады. Осы қиындықтар тілдің құрамдас бөліктердің фонологиялық толымсыздығымен байланысты. Олар басқа когнитивті қабілеттердің қалыпты деңгейіне және оқу жағдайлардың толыққандығына қарамастан пайда болады. Дислексияның қосымша салдары оқыған ақпаратты түсінбеумен байланысты мәселелерді қамтиды, ал олар өз ретінде сөздік қордың толық жетілуі мен жалпы білім алуына тосқауыл ретінде қарастырылуы мүмкін. </nowiki> Дислексияны анықтау үшін екі тәсіл қолданылады. Соның бірі - педагогикалық. Ол [[Логопедия|логопедиялық]] оқулықта берілген анықтамаға сәйкес келеді<ref> [Логопедия. Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Л. С. Волкова мен С. Н. Шаховская . — М.: Владос, 1999] </ref>: «Дислексия - бұл жоғары психикалық функциялардың бұзылуынан немесе толықтай жетілмеуінен туындаған және қайталанатын тұрақты қателіктер арқылы көрінетін оқу процесінің ішінара спецификалық бұзылуы». Дислексияны анықтаудың басқа тәсілі - клиникалық-психологиялық. Осы ғылыми ұстанымға сәйкес келетін анықтама<ref> [Корнев А. Н. Балалардағы оқу мен жазу дағдылардың бұзылуы (3-ші басылым). — СПб.: Речь, 2003] </ref> : «Дислексия немесе оқу қабілетінің спецификалық бұзылуы деп интеллектуалды (және сөйлеу) дамуының жеткілікті деңгейіне ие болуына, есту және көру анализаторлардың бұзылыстарының болмауына және білім алудың оптималды жағдайлардың болуына қарамастан оқу дағдысын меңгере алудың тұрақты әрі таңдамалы қабілетсіздігі. Соның ішінде ең негізгі бұзылу деп буындарды бірге қосу және толық сөздермен автоматты түрде оқуды меңгере алмауды айтады. Дислексияның негізінде оқу дағдысының функционалды базисін құрайтын спецификалық церебралдық үрдістердің бұзылуы жатыр». Дислексия мен [[Олигофрения|ақыл-ойдың артта қалуы]], көру және [[Есту қабілетінің бұзылуы|есту қабілетінің бұзылуы]] сияқты басқа себептерден туындаған оқу дағдыларын меңгеру қиындықтардан ажыратылады. Оларды спецификалық емес немесе қосымша оқу қабілетінің бұзылуы деп те атайды. Дислексия олардан бұзылыстардың тұрақтылығымен және таңдамалылығымен өзгешеленеді. «Дислексия» термині оқу мен жазуда қиналатын балалардың құрама тобын білдіреді. Ағылшын-американдық клиникалық психологияның дәстүрлеріне сәйкес «дислексия» диагнозы тек оқу дағдысының ғана емес, жазу дағдысының бұзылыстарын да білдіреді. Ресейлік логопедияда жазудың бұзылуы жекелеген атауларға ие: дислексия мен дизорфография. Дислексия адамның нейробиологиялық ерекшеліктерінің нәтижесі болғанына қарамастан, бұл [[Психикалық ширығу|психикалық ауру]] деп саналмайды. Математика, физика, кескіндеме немесе музыка секілді басқа көптеген салаларда бала керемет қабілеттерді де көрсете алады. Дислексияның негізгі белгілері: баяу, буындармен немесе әріптермен оқу, әріптерді орындармен ауыстыру немесе орнына басқа әріптерді қолдану түріндегі қателіктермен оқу; оқылғанның мағынасын түсіну әртүрлі дәрежеде бұзылу мүмкін. == Профилактика == Барлық 5 жастағы балаларға дислексия маманына көріну ұсынылады. Мектепке дейінгі жастағы балалар мен 1-сынып оқушыларын профилактикалық тексеру оқудың спецификалық қиындықтарды, сондай-ақ дислексиямен ауыратын балалардың мінез-құлқындағы көңіл-күйдің жиі өзгеруі, депрессия немесе керісінше күйгелектік, мазасыздық, гиперактивтілік сияқты неврологиялық ауытқуларды алдын алуды көздейді. == Тарихы == Бұл термин 1887 жылы Штутгарт қаласында қызмет атқарған офтальмолог Рудольф Берлинмен енгізілген. Ол осы терминді басқа салаларда қалыпты интеллектуалды және физикалық қабілеттерге ие болғанға қарамастан оқу мен жазу саласында қиындықтарға тап болған ұл баланы сипаттау кезінде қолданған. [[1896 жыл|1896 жылы]] терапевт Прингл Морган Британ медициналық журналында (ағылш. British Medical Journal) оқу дағдысын меңгеруге ықпал ететін спецификалық психологиялық бұзылысты сипаттайтын "Туа біткен сөз соқырлығы" мақаланы жариялады. Бұл мақалада ой-өрісі деңгейі қалыпты жағдайда болған, алайда оқуға қабілетсіз 14 жасты баланың жағдайы сипатталған. [[1925 жыл|1925 жылы]] невропатолог Сэмюэл Т. Ортон бұл құбылысты толықтай зерттей бастаған және алғаш рет мидың зақымдалуымен байланысы жоқ, бірақ оқу мен жазу қабілетін төмендететін синдромның болуын ұсынды. Ортон дислексикалық оқу мәселелері көру қабілетінің бұзылуымен байланысты емес екенін де атап өтті. Оның теориясы бойынша, бұл жағдай мидың жартышарлар арасы асимметриясынан туындауы мүмкін. Теорияны сол уақытта көптеген ғалымдар сынаған еді, олар аурудың негізгі себептері ретінде ақпаратты визуалды қабылдау процесі кезінде туындайтын түрлі мәселелерді санаған. 1970 жылдары дислексия - [[Фонология|фонологиялық]] немесе метафонологиялық даму ақауларының нәтижесі деген теориялар пайда болған еді; соңғы жылдары осы теориялар Батыста жоғары қолданысқа ие. == Себептері == Қазіргі заманғы нейровизуализация әдістерін қолданатын көптеген зерттеулер (МРТ, ПЭТ және т.б.) дислексияның негізінде нейробиологиялық себептер жататынын көрсеткен. Дислексияға шалдыққан адамдардағы мидың белгілі бір аймақтары (сол жақты ортаңғы самай қатпардың артқы жағы ) қалыпты деңгейге қарағанда төмен белсенділікке ие <ref> [Shaywitz SE, Shaywitz BA, Pugh KR и др. Функциональные нарушения в организации мозга для чтения при дислексии., Процедуры Национальной академии наук США, 95 (март 1998 г.) .- V.5.- N.3.- С. 2636—2641] </ref>. Ми тінінің құрылымы дислексиямен ауыратын адамдарда да қалыптыдан ерекшеленеді. Оларда сол жақтағы ортаңғы самай қатпарының артқы бөлігінде тығыздығы төмен аймақтары табылған <ref> [Дж. Силани, У. Фрит, Ж.-Ф. Demonet et al. Нарушения мозга, лежащие в основе измененной активации при дислексии: исследование морфометрии на основе вокселей // Мозг, 2005. - Т. 128. - С. 2453–2461.] </ref>. 1917 жылы ағылшын зерттеушісі Дж.Хиншелвуд дислексиямен ауыратын баланың туыстарында дислексияның қайталанған жағдайларын анықтады. Кейінірек отбасылық дислексия жағдайларының болуы көптеген ғалымдармен расталды. Дислексияның [[тұқым қуалау]] сипатының ең мықты дәлелі [[егіз]] зерттеулерден анықталған. Біржұмыртқалық егіздерде дислексия болуының сәйкестік (конкорданттылық) жиілігі бауырлас(қосзиготалы) егіздер көрсеткішінен едәуір асып түсетіндігі көрсетілген (сәйкесінше 73% және 47%) <ref> [ДеФрис, Дж. К. и М. Аларкон. «Генетика специфических нарушений чтения», обзоры исследований умственной отсталости и нарушений развития, 1996; Том 2, стр. 39-47] </ref>. Дислексияның тұқым қуалау коэффициенті 40-70% құрайды <ref> [Я. Шумахер1, Пер Хоффманн, К. Шмаль, Г. Шульте-Кёрне, М. М. Нётен Генетика дислексии: меняющийся ландшафт // Journal of Medical Genetics.-2007.- V.44.- P.289-297.] </ref>. [[Молекулалық генетика|Молекулалық-генетикалық]] зерттеулер арқылы дислексияның пайда болуына жауап беретін гендерді табылған. Қазіргі уақытта дислексиямен байланысты бірнеше ген белгілі, соның ішінде DYX1C1, DCDC2, KIAA0319, ROBO1. Бұл гендердің мутациясы ми қыртысындағы нейроналдық миграцияның бұзылуына әкеледі. Кейінгі зерттеулер DYX1C1 және DCDC2 гендердің экспрессиясы [[Кірпікшелер|кірпікшелермен]] (цилиялармен) байланысты екенін көрсетті. Осылайша, дислексияны цилиопатия сияқты генетикалық патологияға да жатқызуға болады <ref> [Chandrasekar G, Vesterlund L, Hultenby K, Tapia-Páez I, Kere J (2013) Ортолог гена-кандидата дислексии DYX1C1 у рыбок данио необходим для роста и функционирования ресничек. PLoS ONE 8 (5): e63123] </ref> <ref> [Massinen S., Hokkanen M.-E., Matsson H., Tammimies K., Tapia-Páez I, et al. (2011) Повышенная экспрессия гена-кандидата дислексии DCDC2 влияет на длину и передачу сигналов первичных ресничек в нейронах. PLoS ONE 6 (6): e20580] </ref> . == Диагностика == Дислексияға шалдыққан адамды басқалардан анықтау оңай болып табылады, өйткені дислексия белгілері адамның мінез-құлқында және күнделікті өмірдегі әр түрлі, тіпті қарапайым жағдайларға жауап беру мәнерінде айқын көрінеді. '''Дислексия белгілері:''' * ой-өрісі сақталған; * оқу дағдылардың нашарлығы; * қателермен оқу, болжап оқу; * оқылған ақпаратты дұрыс түсінбеу; * жаңа оқылған мәтінді мазмұндаудағы қиыншылықтар; * Сөздерді, тіпті қарапайым сөздерді жазудағы қиындықтар; * мәтінді көшіру кезінде де көптеген қателіктердің болуы; * қолжазбамен байланысты мәселелер; * тапсырманы уақытында орындай алмау; * жүйке жүйесінің сезімталдығының жоғарылауы; * шамадан тыс эмоционалдылық; * албырттық; * импульсивтілік; * эмоционалды тұрақсыздық; * қозғалыс кординациясының бұзылуы; * ебедейсіздік; * дене схемасының бұзылуы; * оң және сол жақты анықтаудағы қиындықтар; * ми жартышарларының өзара әрекеттесудің бұзылуы; * эстетикалық талғамның жоғарылауы; * айқын әділеттілік сезімі. Дислексиямен ауыратын адамдар, жоғарыда аталған белгілерден басқа, айқын моторлық ерекшелікке ие - қолына қарындаш немесе қалам ұстаудың ерекше тәсілі. Егер сіз балаңызда осындай ерекшелікті байқайтын болсаңыз, онда дислексия маманына жазылу ұсынылады, өйткені 10 жасқа дейінгі сол жақ жартышардың сукцессивті моторлық функцияларының жетілуінде кешігу болуы мүмкін және осы жағдайға арнайы терапия қажет. == Дислексияға шалдыққан адамдардың проблемалары == '''Дислексия кезінде психологиялық қиындықтар:''' *эмоционалды тұрақсыздық; * көңіл-күйдің өзгергіштігі; * психологиялық ыңғайсыздық; * бір іске концентрациялау қиындығы; * қызығушылықты тез жоғалтуға бейімділік; * өз-өзіне сенімсіздік; * шындықтан қашуға деген ұмтылыс; * алаңғасарлық және арманшылдық; * өзіндік идентификация мәселелері: мен кіммін? мен қандаймын? * алаңдаушылықтың жоғары деңгейі; * қателіктерден қорқу. == Деректі фильмдер == * 2014 - "Правописание!" / "Орто!"(реж. Натали Сартио) == Тағы қараңыз == * [[Психолингвистика]] * [[Нейролингвистика]] * [[Жердегі Жұлдыздар|« Жердегі жұлдыздар » фильмі (2007)]] ==Сілтемелер== <references /> 7su8tj4sqlxgz4zlstltnpp6fw4cz6r 0 662678 3641275 3641112 2026-08-09T17:00:27Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Tansheber|Tansheber]] ([[User talk:Tansheber|т]]) өңдемелерінен [[User:Muzeologist|Muzeologist]] соңғы нұсқасына қайтарды 3640561 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Жазушы|Есімі=Хигучи Ичиё|Суреті=Higuchi_Ichiyou.png|Туған кездегі есімі=Хигучи Нацу|Туған күні=[[2 мамыр]] 1872 жылы|Қайтыс болған күні=[[23 қараша]] 1896 жылы|Туған жері=[[Токио]], [[Жапония]]|Қайтыс болған жері=Токио, Жапония|Азаматтығы=Жапония|Мансабы=жазушы|Шығармашылық жылдары=1892-1896 жылдары|Бағыты=[[романтизм]]|Шығармалардың тілі=[[жапон тілі]]}} '''Ичиё Хигучи''' (樋 口 一葉 Хигучи Ичиё: 1872 ж. 2 мамыр - 1896 ж. 23 қараша) — жапон жазушыcы. Кішкентай полиция қызметкерінің отбасында дүниеге келген Хигути жеке мектепте классикалық жапон [[Поэзия|поэзиясын]] оқыды. Оның шығармаларын 1892 жылдан бастап жарық көрген. Ол [[Жапония|Жапонияд]]ағы қарапайым адамдардың өмірінен алынған әңгімелер мен повесттердің авторы ретінде танымал болды: «Шөлдегі өмір» (1892), «Он үшінші түн» (1895), «Балшық ағыны» (1895). Хигути [[Туберкулез|туберкулез]]дан 23 қараша, 1896 жылы қайтыс болды. Оның шығармалары театр және кино үшін бірнеше рет қойылды. Жапония банкінің банкнотында 2004 жылы 5000 иен номиналында бейнеленген. == Шығармалары == * «Шөлдегі өмір» - 1892 ж * «Құрдастар» - 1895 ж * «Он үшінші түн» - 1895 ж * «Балшық ағыны» - 1895. 1953 жылы экранға шықты. * «Көктемгі ағаштардың көлеңкесінде» - 1891-1896 жж == Дереккөздер == https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B8%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%B8,_%D0%98%D1%82%D0%B8%D1%91 dh3ganagiy3vkxbshpdupfm3gu4ngjq 0 665041 3641253 3116031 2026-08-09T13:45:05Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641253 wikitext text/x-wiki {{Мешіт | мешіт атауы = Нұрулла Мешіті | шынайы аты = ({{lang-tt|Нурулла мәчете}}) | суреті = Kazan Nurulla Mosque 08-2016.jpg | сурет атауы = | позициялық карта = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | карта атауы = | карта ені = | мемлекет = [[Ресей]], [[Татарстан]] | қала = [[Қазан (қала)|Қазан]] | статусы = | ағымы = | мұсылмандардың діни басқармасы = | иесі = | мешіт түрі = | сәулет стилі = | жобаның авторы = А.К.Ломан | сәулетшісі = | құрылысшысы = ағайынды Юнусовтар | құрылыстың бастамашысы = | құрылыс құны = | қайырымгері = | алғашқы деректер = | құрылысы = 1845—1849 жж. | құрылысы басталды = | құрылысы аяқталды = | жәдігерлер = | имамы = | қазіргі жағдайы = қолданыста | жалпы ауданы = | көлемі = | ішкі ауданы = | сыйымдылығы = | биіктігі = | күмбездердің саны = | күмбездің биіктігі = | күмбездің диаметрі = | мұнаралар саны = 1 | мұнаралардың биіктігі = | материал = кірпіш | таравих = | ифтар және сухур = | кітапхана = | мектеп = | медресе = | сайты = | Commons = Kazan Nurulla Mosque 08-2016.jpg }} '''Нұрулла мешіті''' — ежелгі Сенный базарының орнында салынған діни ғимарат. [[Мешіт]] бірнеше есіммен белгілі — оны "Юнусовская", "Сенная" және "Седьмая соборная"деп атайды.<ref>https://russia.travel/objects/280438/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715084040/https://russia.travel/objects/280438/ |date=2021-07-15 }} МЕЧЕТЬ НУРУЛЛА — РЕСПУБЛИКА ТАТАРСТАН</ref> == Тарихы == ХІХ ғасырдың басында Ескі Татар мекенінде сол уақытқа сай инфрақұрылым дамыған болатын. Мұнда орталық базар, түрлі өнеркәсіптік кәсіпорындар, оқу орындары, қонақ үйлер, дүкендер және басқалар болды. Бірақ Сенный базарында жұмыс істейтін саудагерлер базардың жалпы кварталында орналасқан [[мешіт]]ке баруға мәжбүр болды, бұл көп уақытты қажет етті. Көптеген мұсылмандар сауда орындарын ұзақ уақытқа қалдырудан қорықты, оларға бес уақыт [[намаз]] оқу қиындықтар келтірді. Бұл жағдай ақсақалдар мен [[имам]]дарды мазалап, олар кварталдың орталық бөлігінің жанында [[ғибадатхана]] ашу үшін көп уақыт бойы қызмет ұйымдастырды. 1815 жылы 15 қаңтарда [[губерния]] Китаевтар саудагерлер отбасының өтініші бойынша базарға жақын маңдағы тұрғын үйлер арасында бос жерге мешіт салу туралы келіседі. [[File:Татарстан. Казань. Соборная мечеть, 1849г., арх.Песке А.И.jpg|солға|200px|]] Бірақ діни қызметкерлер бұл жобаны мешіттің Евангелист [[шіркеу]]іне жақын орналасуына байланысты қабылдамады. Нәтижесінде [[губернатор]] мешіт құрылысының жобасын қабылдамады және оған басқа да дін өкілдеріне қайшы келмейтін жаңа орын табуды ұсынды.<ref>https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/kazan/temples/17744 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026194421/https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/kazan/temples/17744 |date=2021-10-26 }} Мечеть Нурулла в Казани</ref> Татар қауымы бұл мәселені терең талқылады және түсініктеме берді, шындықтың түбіне жетуге тырысты. 1830 жылдары Мұхаметрахим Исхакович Юнусовтың ұлдары татар қауымдастығында жетекші орынға ие бола бастады, інісі мұсылмандарға арналған қасиетті орын салу керектігі туралы айтты. [[Намаз]] кезінде ол базар аралап, татарлардың тек сауда-саттықпен айналысып, дінге немқұрайлы қарай бастағанын анықтады. Саудагер бұл жағдайға алаңдап, [[дәстүр]]ге қайта оралғысы келді. Сонымен, базар мешітінің қажеттілігі туралы алғашқы идея пайда болды. Ол көпшілікке құлшылық ету үшін барлық қажетті жағдайларды жасауға шешім қабылдады және бұл үшін қолдан келгеннің бәрін жасайтындығына уәде берді. Көп ұзамай әкімдік жобаны мақұлдады және бұл процесс қарқынды дамыды. Сенная мен Московская көшелерінің қиылысында 1845-1849 жж. әдемі, әсем ғимарат тұрғызылды.<ref>https://chemodan-tour.ru/obzor/mechet-nurulla/ Мечеть Нурулла</ref> 1929-1992 жылдары мешіт үшін ауыр болды. 1929 жылы [[ғибадатхана]] жабылды және ұзақ уақыт бойы тұрғын үй және әкімшілік кеңселері ретінде пайдаланылды. Ғимарат қазіргі «Нурулла» (араб тілінен аударғанда «Алланың нұры») деген атауды 1992 жылы діндарларға тапсырылғаннан кейін алды. [[Қалпына келтіру]] жұмыстары 1990 жылдан 1995 жылға дейін созылды.<ref>https://tonkosti.ru/%D0%9C%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%82%D1%8C_%D0%9D%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0 Мечеть Нурулла</ref> == Архитектурасы == [[File:Мечеть Соборная «Нурулла».jpg||оңға|180px|]] Мешіт үйі қиғаш етіп салынған. Оның айналасында көп қабатты ғимараттар шоғырланған, олар бүгінде ғибадатхананың қызметтік ғимараттары ретінде қолданылады. Құрылыс түрі - солтүстіктен жер үсті мұнарасымен жабдықталған екі залды күмбезді мешіт. Негізгі стилистикалық бағыт - [[эклектика]]. Мешіт екі қабатты ақ тастан жасалған, ұзартылған сегіз қырлы пішінді. Ғимараттың орталық бөлігін үлкен жасыл [[күмбез]]бен жабылған көпбұрышты [[намаз]] залы алып жатыр. [[Ғибадатхана]]ның соңында үш қабатты мұнара көтерілген. Кіреберісте сүйір доғасы арқылы, ол ортағасырлық мұнараға ұқсайды. [[Цилиндр]] тәрізді [[мұнара]]да алтын жалатылған шар және жарты ай бар жасыл күмбез орналасқан. Мешіттің өнектері [[Еділ бұлғарлары]] мен Таяу Шығыстың ең жақсы дәстүрлерінде жасалған. Исламда көктемгі гүлдер жаңару мен қайта тірілудің символы болып табылады, сондықтан мешіт [[қасбет]]терінен әртүрлі жабыстырылған маңдайшалар және әдемі [[Өрнек (ою-өрнек)|өрнек]] түрінде бейнеленген қызғалдақтарды көруге болады. Мұнарадағы азаншыға арналған алаң ашық темір қоршаумен қоршалған. Мешіттің терезелері күрделі түсті [[витраж]]дармен безендірілген. Мұсылман ер адамдар намаз залына тік баспалдақпен көтеріледі. Іші өте әдемі, [[интерьер]] жағымды жасыл және көгілдір түстермен жасалған. [[Күмбез]]дің астында сәнді металл люстралар ілулі, ал қабырғалары алтын жалатылған Құранның дәйексөздерімен безендірілген. Әйелдерге арналған ғибадат залы бірінші, қызметтік қабатта орналасқан. Дәрет бөлмесі [[мәрмәр]]мен безендірілген, ал ортасында оюланған сәндік субұрқақ бар.<ref>https://putidorogi-nn.ru/evropa/1097-mechet-nurulla-v-kazani-istoriya-opisanie Мечеть Нурулла – память в Сенном рынке</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Татарстан мешіттері]] [[Санат:Қазан мешіттері]] 58dyl4e7vw2a9hzur9jlbmzavgwtucg 0 670650 3641328 2978231 2026-08-10T06:32:16Z 1nter pares 146705 3641328 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Тарчизио Бурньич |сурет = Bundesarchiv Bild 183-N0619-0034, Fußball-WM, Argentinien - Italien 1-1.jpg |туған күні = 25.4.1939 |азаматтығы ={{ту|Италия}} [[Италия]] |бойы = 179 |қайтыс болған күні = 26.5.2021 |позиция = қорғаушы |клубтары = {{футбол карьерасы |1958—1960|{{ту|Италия}} [[Удинезе]]|8 (0) |1960—1961|{{ту|Италия}} [[Ювентус]]|13 (0) |1961—1962|{{ту|Италия}} [[Палермо (футбол клубы)|Палермо]]|31 (1) |1962—1974|{{ту|Италия}} [[Интернационале]]|358 (5) |1974—1977|{{ту|Италия}} [[Наполи]]|84 (0)|}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1963—1974|{{Футбол|Италия}}|66 (2)|}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1978—1980|{{ту|Италия}} [[Ливорно (футбол клубы)|Ливорно]]| |1980—1981|{{ту|Италия}} [[Катандзаро (футбол клубы)|Катандзаро]]| |1981—1982|{{ту|Италия}} [[Болонья (футбол клубы)|Болонья]]| |1982—1984|{{ту|Италия}} [[Комо (футбол клубы)|Комо]]| |1984—1986|{{ту|Италия}} [[Дженоа]]| |1986—1987|{{ту|Италия}} [[Виченца (футбол клубы)|Ланеросси (Виченца)]]| |1987—1988|{{ту|Италия}} [[Комо (футбол клубы)|Комо]]| |1988—1989|{{ту|Италия}} [[Катандзаро (футбол клубы)|Катандзаро]]| |1989—1991|{{ту|Италия}} [[Кремонезе (футбол клубы)|Кремонезе]]| |1991—1992|{{ту|Италия}} [[Салернитана]]| |1992—1993|{{ту|Италия}} [[Комо (футбол клубы)|Комо]]| |1994—1995|{{ту|Италия}} [[Ливорно (футбол клубы)|Ливорно]]| |1995—1997|{{ту|Италия}} [[Фоджа (футбол клубы)|Фоджа]]| |1997—1998|{{ту|Италия}} [[Дженоа]]| |1998—1999|{{ту|Италия}} [[Луккезе]]| |1999—2000|{{ту|Италия}} [[Тернана]]| |2000—2001|{{ту|Италия}} [[Пескара (футбол клубы)|Пескара]]|}} }} '''Тарчизио Бурньич''' ({{lang-it|Tarcisio Burgnich}}; [[25 сәуір]] [[1939 жыл]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/145342</ref>, [[Руда]], [[Фриули]] — [[26 мамыр]] [[2021 жыл]], [[Форте-дей-Марми]], [[Тоскана]]) — италияндық футболшы, қорғаушы. == Мансабы == 1968 жылғы Еуропа чемпионы, 1970 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Сондай-ақ [[1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына]], 1966, 1974 жылғы әлем чемпионаттарына қатысты. Кейін 20 жылдан астам уақыт жаттықтырушылықпен айналысты. {{Толықтыру}} == Жетістіктері == === Клубтық === * Италия чемпионы (5): 1960/61, 1962/63, 1964/65, [[Футболдан Италия чемпионаты 1965/66|1965/66]], 1970/71 * Италия кубогы (1): 1975/76 * УЕФА Чемпиондар кубогы (2): 1963/64, 1964/65 *Құрлықаралық кубок (2): 1964, 1965 * Англо-Италия кубогы (1): 1976 === Құрама === * Еуропа чемпионы (1): 1968 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=229&squadra=1 Статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050306222203/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=229&squadra=1 |date=2005-03-06 }}{{ref-it}} {{бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Италия футболшылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Удинезе ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Палермо ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Наполи ФК ойыншылары]] [[Санат:Италия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Болонья ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Комо ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Дженоа ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Кремонезе ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ливорно ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Тернана ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Пескара ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] 2b48873iava11g3ihx0n3qik0kcd247 0 671494 3641325 2938016 2026-08-10T06:31:37Z 1nter pares 146705 3641325 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | туған күні = 2.10.1959 | сурет = Luis Fernandez.jpg | азаматтығы = {{ту|Франция}} [[Франция]] | позиция = жартылай қорғаушы | клубтары = {{футбол карьерасы |1978—1986|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]|225 (30) |1986—1989|{{ту|Франция}} [[Расинг (футбол клубы, Париж)|Расинг (Париж)]]|59 (3) |1989—1993|{{ту|Франция}} [[Канн (футбол клубы)|Канн]]|93 (5) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1982—1992|{{футбол|Франция}}|60 (6) }} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1992—1994|{{ту|Франция}} [[Канн (футбол клубы)|Канн]]| |1994—1996|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]| |1996—2000|{{ту|Испания}} [[Атлетик Бильбао]]| |2000—2003|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]| |2003—2004|{{ту|Испания}} [[Эспаньол]]| |2005|{{ту|Катар}} [[Әл-Райян (футбол клубы)|Эр-Райян]]| |2005—2006|{{ту|Израиль}} [[Бейтар (футбол клубы, Иерусалим)|Бейтар (Иерусалим)]]| |2006—2007|{{ту|Испания}} [[Реал Бетис]]| |2008—2009|{{ту|Франция}} [[Реймс (футбол клубы)|Реймс]]| |2010—2011|{{футбол|Израиль}}| |2015—2016|{{Футбол|Гвинея}} | }} }} '''Луис Фернандес''' ({{lang-fr|Luis Fernández}}; [[2 қазан]] [[1959 жыл]]<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/101114 Тransfermarkt.com]</ref>, [[Тарифа]], [[Испания]]) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы, 1984 жылғы Еуропа чемпионы. == Мансабы == "Пари Сен-Жермен" клубының түлегі. Карьерасының көп бөлігі осы клубта өтті. 1979-86 жылдары 225 рет Франция чемпионатында алаңға шықты. 1986 жылы париждік тағы бір клуб — "[[Расинг (футбол клубы, Париж)|Расингке]]" ауысты. Үш маусымда өнер көрсетіп, 1989 жылы "Кан" клубының қатарына қосылды. 1993 жылы бапкерлік жолын осы клубта бастады. Ұлттық құрама сапында [[Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі|1984]], [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі|1992]] жылдары Еуропа чемпионатына, [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986 жылы әлем чемпионатына]] қатысты. Кейін Испания, Франция, Катар клубтарын және [[Израиль Ұлттық футбол құрамасы|Израиль]], [[Гвинея Ұлттық футбол құрамасы|Гвинея]] құрамаларын жаттықтырды. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === ; ПСЖ * Франция чемпионы: 1986 * Франция кубогы (2): 1982, 1983 ; Франция * Еуропа чемпионы: 1984 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1985 === Бапкер ретінде === ; ПСЖ * Франция вице-чемпионы: 1996 * Франция кубогы: 1995 * Лига кубогы: 1995 * Кубок иелері кубогы: 1996 * Интертото кубогы: 2001 ; «Атлетик Бильбао» * Испания вице-чемпионы: 1998 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Кан ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Расинг Париж ФК ойыншылары]] [[Санат:Франция футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Эспаньол ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Әл-Райян ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Бейтар Иерусалим ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Реал Бетис ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Реймс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Израиль Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Гвинея Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Кан ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] 9my9xl0cfg5qaveqvnz7mg69ucg4k5y 4 675070 3641365 3641136 2026-08-10T07:01:16Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641365 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88011||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96613||76909||11066||229||3388||234||110||5824||742 |- |3||3||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2242||909||49||0||957||136 |- |4||2||{{u|Мағыпар}}||86289||81115||924||635||37||388||0||2886||49 |- |5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84040||68776||1239||147||11309||15||0||1699||24 |- |6||9||{{u|Arystanbek}}||55564||30516||3588||368||5769||944||2238||4786||5203 |- |7||6||{{u|Casserium}}||49004||40257||1766||102||629||17||11||4502||40 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38487||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||8||{{u|1nter pares}}||34155||31573||213||7||1061||72||0||1488||153 |- |10||10||{{u|Ulan}}||30436||23959||391||78||4579||14||0||199||209 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8810||3471||134||398||8||2176||838||844 |- |12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22896||21580||796||39||137||4||0||121||11 |- |14||12||{{u|Sagzhan}}||22783||21379||436||44||276||11||0||332||87 |- |15||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13872||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |16||18||{{u|Nurken}}||19761||10209||1389||41||7094||115||8||429||51 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17256||12280||224||7||135||162||8||2490||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12988||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9853||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||25||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11387||6917||508||0||103||512||0||616||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10147||7976||1229||40||4||0||4||333||36 |- |25||32||{{u|AlibekKS}}||8362||5781||73||3||1033||42||2||898||170 |- |26||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8208||5778||27||5||1868||204||0||172||52 |- |29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||26||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7488||5986||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5280||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6252||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3839||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5583||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||57||{{u|Madi Dos}}||4515||3077||214||63||55||50||0||637||122 |- |50||44||{{u|Coffee86}}||4435||3892||4||0||11||7||0||418||5 |- |51||52||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3391||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||48||{{u|Makenzis}}||3755||3698||5||0||0||0||0||46||5 |- |53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138 |- |56||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||68||{{u|ShadZ01}}||3295||2611||363||116||106||0||0||4||0 |- |61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3 |- |65||59||{{u|Qanattan}}||3136||3062||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2833||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2912||1877||317||0||91||55||0||441||4 |- |70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48 |- |81||76||{{u|G55}}||2468||2294||0||50||0||0||0||0||2 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1985||126||0||13||1||0||195||44 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||87||{{u|RaiymbekZh}}||2146||1830||8||0||20||0||0||82||86 |- |94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0 |- |96||88||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1611||1341||1||0||106||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||95||{{u|Gliwi}}||1541||1535||3||0||0||0||0||0||0 |- |109||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||145||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||118||{{u|Ziv}}||1174||1101||60||0||0||2||0||9||2 |- |127||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||122||{{u|Bailarbekov}}||1136||1047||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||140||{{u|Wikuiser}}||1082||785||142||0||63||0||43||18||4 |- |136||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |138||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |139||121||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||141||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||139||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||923||790||15||0||0||0||0||4||0 |- |148||143||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |151||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |152||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||142||{{u|Stella~kkwiki}}||830||770||0||0||0||0||0||0||0 |- |154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |155||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |157||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |158||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |162||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |163||154||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |164||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |168||153||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0 |- |169||146||{{u|Mheidegger}}||729||755||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |173||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |175||155||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0 |- |176||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |177||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |178||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |179||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||685||676||0||1||0||0||0||6||1 |- |180||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1 |- |183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||216||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0 |- |196||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||173||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||172||{{u|Tuttiorchestra687}}||595||594||0||0||0||0||0||3||2 |- |204||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |205||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |206||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||446||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||390||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8 |- |228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] k5z6ycn6kouql3lnizrgjxyeksr5pnh 4 675089 3641425 3641182 2026-08-10T11:00:43Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641425 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515621||380098||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145867||131245||957||0||13593||6||0||44||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132703||127395||785||15||62||17||10||2859||1535 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119562||112796||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113770||1||0||0||0||0||0||113769||0 |-style="background-color:#ccf" |6||6||{{u|MerlIwBot}}||105849||88193||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||88744||88744||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79298||79283||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50444||50151||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26606||22826||42||0||3648||2||0||66||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22675||17396||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14710||13691||467||1||0||84||0||388||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13061||12829||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9373||8086||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9115||9115||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7607||6152||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4424||4207||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2059||2034||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1135||844||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1119||1045||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1047||1032||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||80||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||79||{{u|Kasymovbot}}||311||296||7||0||0||1||0||3||4 |- |87||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |88||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||218||175||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||168||166||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] my9vaos4wiwegvxw65qs9bzlme3kef0 4 675116 3641243 3640891 2026-08-09T13:07:14Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641243 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7808||946||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2149||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2668||42||0||60||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2377||102||14||200||87||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2185||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |- |13||{{u|Орел Карл}}||1349||314||1||315||91||24||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||459||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||981||101||14||345||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|1nter pares}}||606||318||0||10||857||3||0||0||4 |- |43||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||533||187||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Sagzhan}}||530||91||2||23||212||30||0||0||0 |- |49||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0 |- |50||{{u|Nurken}}||521||506||3||651||4859||32||15||3||4 |- |51||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |52||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |53||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0 |- |57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||425||37||0||0||1600||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||387||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||19||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||279||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|ShadZ01}}||210||23||0||34||82||64||0||0||0 |- |110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |113||{{u|Coffee86}}||203||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||152||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||144||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |152||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |153||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||10||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|MuratbekErkebulan}}||87||21||0||69||83||0||11||0||0 |- |244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3 |- |256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|RaiymbekZh}}||78||44||5||1||11||0||0||0||1 |- |278||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |279||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4 |- |286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|AlibekKS}}||65||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |307||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |308||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |309||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |310||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |311||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |315||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |316||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||46||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |373||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |375||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Tarikh Dias}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mheidegger}}||40||19||0||1||0||2||0||0||0 |- |392||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |394||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |396||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |397||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |399||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |400||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |401||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |402||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |403||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |405||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |406||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |408||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |409||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |411||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||35||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |420||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |422||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |432||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |433||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |437||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |438||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |440||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |441||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |449||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |450||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |460||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |461||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |462||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |463||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |465||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |466||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |467||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |468||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |476||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Dostoevskykz}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |483||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |485||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |486||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |488||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |489||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |491||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |492||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |493||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |494||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |495||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |499||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |501||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |504||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |506||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |507||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |508||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |509||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |517||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |519||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |528||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |529||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |530||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |531||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |541||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |543||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |544||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |545||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |546||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |547||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |548||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |553||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |557||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |560||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |562||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |563||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |566||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |574||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |576||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |580||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |581||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |588||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |590||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |598||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |604||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |606||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |610||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |630||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |635||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |641||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |643||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |644||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0 |- |645||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |646||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |649||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |651||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |653||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |655||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |660||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |662||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |665||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |666||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |667||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |684||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |685||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |742||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |743||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |744||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |745||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |746||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |779||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |781||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Садықова Ақгүл}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |788||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |791||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|AmanbekAyauly}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Ayazhan10}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |824||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |825||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |829||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |831||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |832||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |833||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |834||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |835||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |836||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |844||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |848||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |853||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |854||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |856||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |857||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |863||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |880||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |885||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |895||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |903||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |910||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |911||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |913||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |925||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |926||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |929||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |932||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |935||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |936||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |939||{{u|Wikuiser}}||5||11||2||47||30||0||0||23||0 |- |940||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |941||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |951||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |960||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |961||{{u|Қарағанды обл. тіл басқармасы}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |990||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |992||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1001||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1003||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1015||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1023||{{u|Kvazimodo}}||4||1||0||0||8||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1031||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|Omarova. ayagul}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1045||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1052||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1060||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0 |- |1064||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1082||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1088||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1089||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1091||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1092||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1095||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1102||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1103||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1106||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1129||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1130||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1131||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1135||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1141||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aq.Sholpan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1173||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1176||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1181||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1183||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1196||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1200||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1201||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1207||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1258||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1287||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1297||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1311||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|AlexKoval}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1428||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1430||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1431||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1443||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1444||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1460||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1463||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1489||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1519||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1536||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1554||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1555||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1562||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Акмарал Абдрашидовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1686||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1700||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1706||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1711||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1714||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1715||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1716||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1717||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1718||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1719||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1720||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1721||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1722||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||301||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] nnp643mmb6oe5sz8lnxu7s26mlh1y5t 0 676857 3641292 2983394 2026-08-09T22:52:15Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641292 wikitext text/x-wiki {{футболшы |туған күні = 24.1.1999 |азаматтығы = {{байрақ|Сенегал}} |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб ={{ту|Франция}} [[Олимпик Марсель]] }} '''Пап Гейе''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Pape Alassane Gueye;'' [[24 қаңтар]] [[1999 жыл]]<ref>https://www.ligue1.com/joueur/gueye-pape-alassane {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023095804/https://www.ligue1.com/joueur/gueye-pape-alassane |date=2019-10-23 }}</ref>) — сенегалдық футболшы, [[Сенегал Ұлттық футбол құрамасы]] мен "[[Олимпик Марсель]]" клубының жартылай қорғаушысы. Францияның 18, 19 жастағы құрамаларында ойнаған. 2021 жылдан бері Сенегал құрамасында ойнайды. == Жетістіктері == === Халықаралық === * Африка Ұлттары кубогы: 2021 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/7328-gueye-pape-alassane/fiche.html fff.fr/equipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220322141814/https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/7328-gueye-pape-alassane/fiche.html |date=2022-03-22 }} {{Бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Сенегал футболшылары]] [[Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Уотфорд ФК ойыншылары]] [[Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Африка чемпиондары]] 3i98wy0iaot2t079a5h7bblibiget5i 0 711279 3641399 3548224 2026-08-10T09:57:08Z Casserium 68287 3641399 wikitext text/x-wiki '''Комитет''' — министрліктің дербес құрылымдық бөлімшесі. Комитеттер (ведомстволар) басқа мемлекеттік органдар құрамында да құрылады. == Министрлік ведомстволары == 2026 жылғы тамыздағы дерек бойынша министрліктер құрамында 71 ведомство бар, оның 70-ы комитет:<ref>{{Cite web |url=https://egov.kz/cms/kk/information/state_agencies/ministries_committees |title=Қазақстан Республикасының министрліктері мен комитеттері |access-date=2023-12-01 |archive-date= |archive-url= |deadlink= }}</ref> ; [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті|Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Балық шаруашылығы комитеті|Балық шаруашылығы комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитеті|Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитеті|Жер ресурстарын басқару комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|ҚР Әділет министрлігі]] # [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитетi|Зияткерлiк меншiк құқығы комитетi]] # [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитеті|Мәжбүрлеп орындату комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті|Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті|Ғылым комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті|Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті|Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Тіл саясаты комитеті|Тіл саясаты комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|ҚР Денсаулық сақтау министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/dsm/about/structure/1/1?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті|Медициналық бақылау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Фармация комитеті|Фармация комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/enbek/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Көші-қон комитеті|Көші-қон комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті|Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу комитеті|Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік комитеті|Ақпараттық қауіпсіздік комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Аэроғарыш комитеті|Аэроғарыш комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер комитеті|Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Телекоммуникациялар комитеті|Телекоммуникациялар комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті|Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті]] ;[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|ҚР Көлік министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/transport/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті|Автомобиль жолдары комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитеті|Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Азаматтық авиация комитеті|Азаматтық авиация комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Теміржол және су көлігі комитеті|Теміржол және су көлігі комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті|Мемлекеттік кірістер комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік қазынашылық комитеті|Мемлекеттік қазынашылық комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті|Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитеті|Ішкі мемлекеттік аудит комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|ҚР Қорғаныс министрлігі]] # [[Қазақстан Қарулы Күштерінің Бас штабы|Қарулы Күштердің Бас штабы]] # [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс комитеті|Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/mam/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Азаматтық қоғам істері комитеті|Азаматтық қоғам істері комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Ақпарат комитеті|Ақпарат комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Архив, құжаттама және кітап ісі комитеті|Архив, құжаттама және кітап ісі комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті|Дін істері комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Жастар және отбасы істері комитеті|Жастар және отбасы істері комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мәдениет комитеті|Мәдениет комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Этносаралық қатынастарды дамыту комитеті|Этносаралық қатынастарды дамыту комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|ҚР Оқу-ағарту министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/about/structure/1/1?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау комитеті|Балалардың құқықтарын қорғау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті|Білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Орта білім беру комитеті|Орта білім беру комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/miid/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Геология комитеті|Геология комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті|Құрылыс және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық істері комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Өнеркәсіп комитеті|Өнеркәсіп комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|ҚР Сауда және интеграция министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/mti/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Сауда комитеті|Сауда комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті|Техникалық реттеу және метрология комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті|Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі]] # [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитеті|Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Су шаруашылығы комитеті|Су шаруашылығы комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|ҚР Сыртқы істер министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Инвестиция комитеті|Инвестиция комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Халықаралық ақпарат комитеті|Халықаралық ақпарат комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/emer/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Азаматтық қорғаныс және әскери бөлімдер комитеті|Азаматтық қорғаныс және әскери бөлімдер комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті|Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті|Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитеті|Өртке қарсы қызмет комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті|Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|ҚР Туризм және спорт министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/tsm/about/structure/1/1?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Ойын бизнесін және лотереяны реттеу комитеті|Ойын бизнесін және лотереяны реттеу комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті|Спорт және дене шынықтыру істері комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Туризм индустриясы комитеті|Туризм индустриясы комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|ҚР Ұлттық экономика министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті|Табиғи монополияларды реттеу комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|ҚР Ішкі істер министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/about/structure/1/1?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік полиция комитеті|Әкімшілік полиция комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті|Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Көші-қон қызмет комитеті|Көші-қон қызмет комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Күзет қызметін бақылау комитеті|Күзет қызметін бақылау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті|Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Профилактикалық жұмысты үйлестіру комитеті|Профилактикалық жұмысты үйлестіру комитеті]] # [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығы|Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығы]] ; [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті|Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Экологиялық реттеу және бақылау комитеті|Экологиялық реттеу және бақылау комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|ҚР Энергетика министрлігі]][https://www.gov.kz/memleket/entities/energo/about/structure?lang=kk] # [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті|Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті]] == Президентке тікелей бағынатын мемлекеттік органдардың ведомстволары == ; [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі]] # [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Ұлттық статистика бюросы]] ; [[Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі|Атом энергиясы жөніндегі агенттік]] # [[Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің Атомдық қадағалау және бақылау комитеті|Атомдық қадағалау және бақылау комитеті]] ; [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокуратура]] # [[Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті|Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті]] # [[Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті|Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитет]] ; [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі|Мемлекеттік күзет қызметі]] # Айрықша мақсаттағы күштер ; [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] # Авиация қызметі # [[Арыстан (арнайы бөлімше)|«А» арнаулы мақсаттағы қызметі]] # [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі|Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі]] # [[Қазақстан сыртқы барлау қызметі|Сыртқы барлау қызметі]] # Үкіметтік байланыс қызметі # [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі|Шекара қызметі]] === Бұрынғы ведомстволар === # Ұлттық Банктің Алматы қаласындағы өңірлік қаржы орталығын дамыту комитеті (2011-2012) # Ұлттық Банктің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитеті (2011-2014) # Ұлттық Банктің Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті (2012-2014) # Мемлекеттік күзет қызметінің Объектілерді қорғау қызметі (2014-2019) # Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ұлттық бюросы (2016-2019) == Бұрынғы комитеттер == # [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің Геодезия және картография комитеті|Геодезия және картография комитеті]] (2019-2024) # Еңбек және әлеуметтік қорғау комитеті (2022-2024) → Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті, Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитеті # Архив істері және құжаттаманы басқару комитеті (2021-2023) → Архив, құжаттама және кітап ісі комитеті # Индустриялық даму комитеті (2020-2023) → Өнеркәсіп комитеті # Көлік комитеті (2014-2023) → Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитеті, Теміржол және су көлігі комитеті # Су ресурстары комитеті (1997-2023) → Су шаруашылығы комитеті # Білім және ғылым саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті (2019-2022) → Білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті, Ғылым және жоғары білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті # Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитеті (2014-2022) → Еңбек және әлеуметтік қорғау комитеті, Көші-қон комитеті # Мектепке дейінгі және орта білім беру комитеті (2019-2022) → Орта білім беру комитеті # Қаржы мониторингі комитеті (2008-2021) → Қаржылық мониторинг агенттігі # Бәсекелестікті қорғау және дамыту комитеті (2019-2020) → Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі # Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті (2014-2020) → Индустриялық даму комитеті, Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті # Статистика комитеті (2014-2020) → Ұлттық статистика бюросы # Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті (2019-2020) → Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті, Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті # Төтенше жағдайлар комитеті (2014-2020) → Төтенше жағдайлар министрлігі # Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (2007-2019) → Білім және ғылым саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті # Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті (2004-2019) → Геология комитеті # Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті (2017-2019) → Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті # Қоғамдық келісім комитеті (2018-2019) → Дін істері комитеті # Мемлекеттік сатып алу комитеті (2014-2019) # Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті (2017-2019) → Табиғи монополияларды реттеу комитеті, Бәсекелестікті қорғау және дамыту комитеті, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті # Фармация комитеті (2017-2019) → Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті # Тілдерді дамыту және қоғамдық-саяси жұмыс комитеті (2014-2018) → Тіл саясаты комитеті # Байланыс, ақпараттандыру және бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы мемлекеттік бақылау комитеті (2016-2017) → Телекоммуникациялар комитеті # Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті (2009-2017) → Фармация комитеті # Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті (2009-2017) # Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті (2014-2017) → Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті # Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ұлттық бюросы (2015-2016) # Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті (2014-2016) → Байланыс, ақпараттандыру және бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы мемлекеттік бақылау комитеті, Ақпарат комитеті # Қаржылық бақылау комитеті (2008-2016) → Ішкі мемлекеттік аудит комитеті # Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті (2014-2016) → Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті, Жер ресурстарын басқару комитеті # Мұнай-газ кешеніндегі экологиялық реттеу, бақылау және мемлекеттік инспекция комитеті (2014-2016) → Экологиялық реттеу және бақылау комитеті # Атом энергиясы комитеті (2013-2014) → Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитеті # Бақылау және әлеуметтік қорғау комитеті (2007-2014) → Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитеті # Есірткі бизнесіне қарсы күрес және есірткі айналымын бақылау комитеті (2004-2014) # Жастар ісі комитеті (2012-2014) # Кәсіпкерлікті дамыту комитеті (2011-2014) # Кедендiк бақылау комитетi (2004-2014) → Мемлекеттік кірістер комитеті # Көлік және қатынас жолдары комитеті (2007-2014) → Көлік комитеті # Көліктік бақылау комитеті (1999-2014) → Көлік комитеті # Криминалдық полиция комитеті (2006-2014) # Мәдениет және өнер істері комитеті (2014) # Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті (2011-2014) → Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитеті # Мұнай-газ кешеніндегі мемлекеттік инспекциялау комитеті (2010-2014) → Мұнай-газ кешеніндегі экологиялық реттеу, бақылау және мемлекеттік инспекция комитеті # Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті (2002-2014) → Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті # Салық комитетi (2002-2014) → Мемлекеттік кірістер комитеті # Сот актілерін орындау комитеті (2010-2014) # Сыртқы саяси талдау және болжамдау комитеті (2009-2014) # Тергеу комитеті (2006-2014) # Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (2006-2014) → Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті # Тіл комитеті (2005-2014) → Тілдерді дамыту және қоғамдық-саяси жұмыс комитеті # Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитеті (2008-2014) # Ішкі әскерлер комитеті (2002-2014) → Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығы == Мемлекеттік комитеттер == Мемлекеттiк комитет — Министрлер Кабинетiнiң (Үкіметтің) құрамына кірген орталық атқарушы орган түрі. 1997 жылы қазанда мемлекеттік комитеттердің көбі таратылып, министрліктердің құрамына енді. Қалған мемлекеттік комитеттер 1999 жылы агенттіктерге айналды. # Қазақ КСР, ҚР Геология және жер қойнауын қорғау жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1992) # Қазақ КСР, ҚР Мәдениет жөніндегі мемлекеттік комитеті (1992 жылға дейін) # Қазақ КСР, ҚР Мемлекеттік қорғаныс комитеті (1991-1992) # Қазақ КСР, ҚР Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті (1992 жылға дейін) # Қазақ КСР Жастар, дене шынықтыру және спорт жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1991) # Қазақ КСР, ҚР Жастар ісі жөніндегі мемлекеттік комитеті (1991-1993) # Қазақ КСР, ҚР Сәулет және құрылыс жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1993) # Қазақ КСР, ҚР Экономика жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1993) # ҚР Министрлер Кабинетi жанындағы Қорғаныс өнеркәсібі жөніндегі комитет (1994-1995) # ҚР Министрлер Кабинетiнiң жанындағы Мемлекеттiк қаржылық бақылау комитетi (1992-1994) # ҚР Мемлекеттiк қаржылық бақылау комитетi (1994-1995) # Қазақ КСР, ҚР Өнеркәсіптегі жұмысты қауiпсiз жүргiзудi қадағалау және кен қадағалау жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1994 жылға дейін) # ҚР Министрлер Кабинетi жанындағы Өнеркәсіптегі жұмысты қауiпсiз жүргiзудi қадағалау және кен қадағалау жөнiндегi комитетi (1994-1995) # ҚР Өнеркәсіптегі жұмысты қауiпсiз жүргiзудi қадағалау және кен қадағалау жөнiндегi комитетi (1995-1996) # Қазақ КСР, ҚР Статистика және талдау жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1996) # ҚР Тәуелсiз Мемлекеттер Достастығы елдерiмен ынтымақтастық жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1995-1996) # Қазақ КСР Монополияға қарсы саясат және жаңа экономикалық құрылымдарды қолдау жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1990-1991) # Қазақ КСР, ҚР Жаңа экономикалық құрылымдарды қолдау және монополиялық қызметтi шектеу жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1991-1993) # ҚР Монополияға қарсы саясат жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1993-1994) # ҚР Баға және монополияға қарсы саясат жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1994-1997) # ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөнiндегi комитетi (1998-1999) # ҚР Жекешелендiру жөнiндегi мемлекеттiк комитеті (1995-1997) # Қазақ КСР, ҚР Жер қатынастары және жерге орналастыру жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1991-1997) # ҚР Мемлекеттік шекараны қорғау жөніндегі мемлекеттік комитеті (1995-1997) # ҚР Мемлекеттік аттестациялық комитеті (1995-1997) # ҚР Министрлер Кабинетi жанындағы Кеден комитетi (сәуір - қазан 1995) # ҚР Кеден комитетi (1991-1993, 1995-1997) # ҚР Мемлекеттік кеден комитетi (қаңтар - қазан 1997) # ҚР Министрлер Кабинетi жанындағы Мемлекеттiк материалдық резервтер жөнiндегi комитеті (1992-1995) # ҚР Мемлекеттiк материалдық резервтер жөнiндегi комитетi (1995-1997) # ҚР Мемлекеттік мүлік жөніндегі мемлекеттік комитеті (1991-1995) # Қазақ КСР, ҚР Мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі мемлекеттік комитеті (1990-1991, 1995-1997) # ҚР Мемлекеттiк салық комитетi (1996-1997) # ҚР Мемлекеттiк тергеу комитетi (1995-1997) # ҚР Орман шаруашылығы комитеті (1995-1997) # ҚР Министрлер Кабинетiнiң жанындағы Стандарттау, метрология және сертификаттау жөнiндегi комитет (1994-1995) # ҚР Стандарттау, метрология және сертификаттау жөнiндегi комитеті (1995-1997) # ҚР Су ресурстары жөнiндегi мемлекеттік комитеті (1990-1994) # ҚР Министрлер Кабинетi жанындағы Су ресурстары жөнiндегi комитеті (1994-1995) # ҚР Су ресурстары жөнiндегi комитетi (1995-1997) # ҚР Министрлер Кабинетiнiң жанындағы Тiл комитетi (1993-1995) # ҚР Ұлттық саясат жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1995-1997) # ҚР Министрлер Кабинетiнiң жанындағы Шет ел капиталын пайдалану жөнiндегi комитеті (наурыз - қазан 1995) # ҚР Инвестициялар жөнiндегi мемлекеттiк комитетi (1996-1999) # ҚР Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитеті (1995-1997) # ҚР Төтенше жағдайлар жөніндегі комитеті (1997-1999) == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан агенттіктері]] * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан Үкіметі]] * [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] * [[Қазақстанның әкімдік басқармалары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|*]] [[Санат:Комитеттер]] 1oq1ct6vlhlhtjh7ytspmx17gs72dln 0 719992 3641398 3439933 2026-08-10T09:54:42Z Casserium 68287 /* Тарихы */ 3641398 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[22 қыркүйек]] [[2020 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = Бауыржан Жүсіпов |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk?lang=kk |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті''' — медицина және фармацевтика өнеркәсібі, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар айналысын бақылау, медициналық қызметтер (көмек) көрсету, құзыреті шегінде реттеу, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру салаларында басшылықты және оны іске асыруды жүзеге асыратын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді. == Міндеттері == # Медициналық қызметтер (көмек) көрсету, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымы салаларында реттеуші, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру, құзыретінің шегінде Министрліктің стратегиялық функцияларын орындауға қатысу # Құзыреті шегінде мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын және қолжетімділігін қамтамасыз ету<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G20RR000645 "Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті" республикалық мемлекеттік мекемесінің және оның аумақтық бөлімшелерінің ережелерін бекіту туралы]</ref> == Құрылымы == Комитеттің 12 басқармаcы бар (2023 жылға): # Медициналық қызметті жоспардан тыс бақылау басқармасы # Медициналық қызметті профилактикалық бақылау басқармасы # Медициналық қызметті сертификаттау және лицензиялау басқармасы # Медициналық қызметті талдау және мониторинг басқармасы # Фармацевтикалық қызметті бақылау басқармасы # Фармацевтикалық инспекторат және интеграциялау басқармасы # Фармацевтикалық қызмет саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер басқармасы # Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға арналған бағаларды мониторингілеу басқармасы # Кадрлық және ұйымдастыру-құқықтық жұмысы басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алулар басқармасы # Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіпті дамыту басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алу басқармасы == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер * «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|М]] g1efy3r8bjwg4qpnnbovf6eg7qi2shy 3641408 3641398 2026-08-10T10:04:13Z Casserium 68287 3641408 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[22 қыркүйек]] [[2020 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = Бауыржан Жүсіпов |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk?lang=kk |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті''' — медицина өнеркәсібі, медициналық бұйымдар айналысын бақылау, медициналық қызметтер (көмек) көрсету салаларына басшылықты жасайтын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2600000695 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> == Міндеттері == # Медициналық қызметтер (көмек) көрсету, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымы салаларында реттеуші, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру, құзыретінің шегінде Министрліктің стратегиялық функцияларын орындауға қатысу # Құзыреті шегінде мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын және қолжетімділігін қамтамасыз ету<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G20RR000645 "Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті" республикалық мемлекеттік мекемесінің және оның аумақтық бөлімшелерінің ережелерін бекіту туралы]</ref> == Құрылымы == Комитеттің 12 басқармаcы бар (2023 жылға): # Медициналық қызметті жоспардан тыс бақылау басқармасы # Медициналық қызметті профилактикалық бақылау басқармасы # Медициналық қызметті сертификаттау және лицензиялау басқармасы # Медициналық қызметті талдау және мониторинг басқармасы # Фармацевтикалық қызметті бақылау басқармасы # Фармацевтикалық инспекторат және интеграциялау басқармасы # Фармацевтикалық қызмет саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер басқармасы # Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға арналған бағаларды мониторингілеу басқармасы # Кадрлық және ұйымдастыру-құқықтық жұмысы басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алулар басқармасы # Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіпті дамыту басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алу басқармасы == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер * «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|М]] ltzqb80x93005f09v0k0i7p5w7lgw01 3641410 3641408 2026-08-10T10:04:54Z Casserium 68287 3641410 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[22 қыркүйек]] [[2020 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = Бауыржан Жүсіпов |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk?lang=kk |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті''' — медицина өнеркәсібі, медициналық бұйымдар айналысын бақылау, медициналық қызметтер (көмек) көрсету салаларына басшылық жасайтын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2600000695 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> == Міндеттері == # Медициналық қызметтер (көмек) көрсету, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымы салаларында реттеуші, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру, құзыретінің шегінде Министрліктің стратегиялық функцияларын орындауға қатысу # Құзыреті шегінде мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын және қолжетімділігін қамтамасыз ету<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G20RR000645 "Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті" республикалық мемлекеттік мекемесінің және оның аумақтық бөлімшелерінің ережелерін бекіту туралы]</ref> == Құрылымы == Комитеттің 12 басқармаcы бар (2023 жылға): # Медициналық қызметті жоспардан тыс бақылау басқармасы # Медициналық қызметті профилактикалық бақылау басқармасы # Медициналық қызметті сертификаттау және лицензиялау басқармасы # Медициналық қызметті талдау және мониторинг басқармасы # Фармацевтикалық қызметті бақылау басқармасы # Фармацевтикалық инспекторат және интеграциялау басқармасы # Фармацевтикалық қызмет саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер басқармасы # Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға арналған бағаларды мониторингілеу басқармасы # Кадрлық және ұйымдастыру-құқықтық жұмысы басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алулар басқармасы # Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіпті дамыту басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алу басқармасы == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|М]] su8apascgc3mx7oi24fgbzi571vxrea 3641411 3641410 2026-08-10T10:05:24Z Casserium 68287 Casserium [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті]] бетін [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті]] бетіне жылжытты 3641410 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[22 қыркүйек]] [[2020 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = Бауыржан Жүсіпов |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk?lang=kk |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық бақылау комитеті''' — медицина өнеркәсібі, медициналық бұйымдар айналысын бақылау, медициналық қызметтер (көмек) көрсету салаларына басшылық жасайтын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2600000695 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> == Міндеттері == # Медициналық қызметтер (көмек) көрсету, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымы салаларында реттеуші, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру, құзыретінің шегінде Министрліктің стратегиялық функцияларын орындауға қатысу # Құзыреті шегінде мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын және қолжетімділігін қамтамасыз ету<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G20RR000645 "Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті" республикалық мемлекеттік мекемесінің және оның аумақтық бөлімшелерінің ережелерін бекіту туралы]</ref> == Құрылымы == Комитеттің 12 басқармаcы бар (2023 жылға): # Медициналық қызметті жоспардан тыс бақылау басқармасы # Медициналық қызметті профилактикалық бақылау басқармасы # Медициналық қызметті сертификаттау және лицензиялау басқармасы # Медициналық қызметті талдау және мониторинг басқармасы # Фармацевтикалық қызметті бақылау басқармасы # Фармацевтикалық инспекторат және интеграциялау басқармасы # Фармацевтикалық қызмет саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер басқармасы # Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға арналған бағаларды мониторингілеу басқармасы # Кадрлық және ұйымдастыру-құқықтық жұмысы басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алулар басқармасы # Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіпті дамыту басқармасы # Қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алу басқармасы == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|М]] su8apascgc3mx7oi24fgbzi571vxrea 2 725520 3641327 3641197 2026-08-10T06:32:07Z 1nter pares 146705 3641327 wikitext text/x-wiki == Тізім == * [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]] * [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]] * [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]] * [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]] * [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 cvgrrw6m5joeafjkm5xm8dv37rzqgb2 0 750776 3641431 3640497 2026-08-10T11:50:57Z PushkinVko 184261 3641431 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лұқпан Есенов Досжанұлы |Шынайы есімі = |Сурет = LukpanEsenov.jpg |Туған күні = 1939 |Туған жері = {{туғанжері|Батыс Қазақстан облысы|Жаңа ауылы}} |Мансабы = режиссёр, продюсер |Ғылыми атағы = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = Қазақ |Қайтыс болған күні = 13.10.2007 |Қайтыс болған жері = [[Алматы]] |Марапаттары = {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} }} '''Лұқпан Есенов Досжанұлы''' — Қазақстанның мәдени қайраткері, режиссёр, продюсер. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] ([[2003 жыл|2003]]). == Өмірбаяны == Туған жері [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысы]]. Музыкалық білім алған және 10 жасында «[[Гүлдер]]<nowiki/>» эстрада ансамблінің солисі болған. Әріптестерінің айтуынша, оның даусы топты танымал еткен. Режиссерлікке Лұқпан Еспанов 70-жылдардың ортасында келген. 1969-1976 жылдары Лұқпан Еспанов ұлттық «Гүлдер» ансамблінде, 1976-1992 жж. ұлттық арнада қызмет еткен. Ол 1977 жылы телеарнаға қазақ тілінде шыққан әзіл-сықақ «[[Тамаша]]<nowiki/>» ойын-сауық отауы бағдарламасын жасайды. Лұқпан Еспанов қазақ мәдениетіне көп үлесін қосып, ұлттық юмор жанрында миниатюра театрын құрды. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, танымал продюсер және режиссер «[[Алтын Жұлдыз]]<nowiki/>» телевизиялық премиясымен марапатталған. 13 қазан 2007 жылы қайтыс болды.<ref>{{cite web|title=Тамаша шоу жасаушысы Лұқпан Есенов қайтыс болды|url=http://www.gorodpavlodar.kz/News_4820_4.html|website=gorodpavlodar.kz|date=2007-10-14|lang=ru|access-date=2023-06-12|archive-date=2023-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612232348/http://www.gorodpavlodar.kz/News_4820_4.html|deadlink=no}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * {{cite web|title=Лұқпан Есенов|url=https://shora-batyr.kz/582|website="Шора батыр" - shora-batyr.kz|lang=kz}} c43t5ymjcmwgposs7v65tb67mk5f0ys 0 753347 3641297 3596967 2026-08-10T01:05:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641297 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Discurso funebre pericles.PNG|thumb|right|300px|[[Филипп фон Фольц|Филипп фон Фольцтың]] «[[Периклдің жерлеу сөзі]]» (''Perikles hält die Leichenrede'') атты суреті (1852).]] '''«Периклдің жерлеу сөзі»''' ([[Ежелгі грек тілі|көне грекше]]: Περικλέους Επιτάφιος) – [[Фукидид|Фукидидтің]] «[[Тарих (Фукидид)|Пелопоннес соғысының тарихы]]<nowiki/>» еңбегіндегі әйгілі сөйлеу мәтіндерінің бірі.<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.34–2.46. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0199%3Abook%3D2%3Achapter%3D34 Greek text] and [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0200%3Abook%3D2%3Achapter%3D34 English translation]</ref> Бұл сөзді белгілі афиналық саясаткер [[Перикл]] б.з.д. 431–404 жылдары болған [[Пелопоннес соғысы|Пелопоннес соғысының]] бірінші жылының соңында айтқан деп есептеледі. Ол жыл сайын соғыста қаза тапқандарға арналған мемлекеттік қоғамдық жерлеу рәсімінің бір бөлігі ретінде айтылған. Б.з.д. V ғасырдың соңында Афинада соғыста қаза тапқандардың құрметіне қоғамдық жерлеу рәсімін өткізу дәстүрге айналған еді.<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.34.1–6. See also Plato, ''Menexenus''.</ref> Қаза болғандардың мәйіттері үш күн бойы шатырда қойылып, халық оларға құрбандықтар мен арнаулар жасайтын. Содан кейін жерлеу шеруі ұйымдастырылып, он кипарис табыты көтерілген – әрбір он афина тайпасына бір-бірден, ал тағы бір бос табыт жоғалған жауынгерлер мен мәйіттері табылмағандарға арнап қойылған. Соңында олар [[Керамик]] аймағындағы қоғамдық қабірге жерленген. Осы рәсімнің соңғы бөлігі ретінде мемлекет таңдаған белгілі афиналық азамат жерлеу сөзін сөйлеген.{{Quote box | quote = Осы жерде маған дейін сөз сөйлеген шешендердің көпшілігі марқұмдардың құрметіне белгіленген жерлеу рәсімдеріне Жерлеу сөзін айту дәстүрін қосқан заң шығарушыға мадақ айтты, өйткені майданда қаза тапқан батырларды құрметтеу – аса көркем әрі лайықты дәстүр. | source = [[Фукидид]], «[[Тарих (Фукидид)|Тарих]]». II, 35 <br><small>(Периклдің сөзі б.з.д. 431 жылға дейін бұл дәстүрдің әлдеқайда ертерек қалыптасқанын көрсетеді) | width = 300px | align = right }} Периклдің Жерлеу сөзі Фукидидтің «[[Тарих (Фукидид)|Пелопоннес соғысының тарихы]]<nowiki/>» еңбегінің екінші кітабында жазылған. Автор бұл сөзді Периклдің өз аузымен айтылғандай бірінші жақта келтіреді, бірақ оның сөзбе-сөз жазылғанына сенім аз. Өйткені Фукидид еңбегінің басында сөздердің толықтай нақты емес, бірақ негізгі идеяларын жеткізуге тырысқанын ескертеді.<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 1.22.1.</ref> Тарихшылар Периклдің соғыстың бірінші жылының соңында сөз сөйлегеніне сенімді, бірақ Фукидид келтірген нұсқаның Периклдің шын мәнінде айтқанымен қаншалықты сәйкес келетіні жөнінде бірыңғай пікір жоқ. Бұл мәселені қиындататын тағы бір жайт – [[Перикл]] б.з.д. 440 жылы [[Самос соғысы]] кезінде де жерлеу сөзімен халық алдына шыққан.<ref>Plutarch, ''Pericles'', 28.4.</ref> Сондықтан Фукидид жазған мәтінде екі сөйлеу мәтінінің элементтері аралас болуы мүмкін. Дегенмен, Фукидид өте мұқият тарихшы болған және әрбір дереккөзінің анықтығы мен дәлдігін үнемі көрсетіп отырған. Ол Периклдің сөзін баяндағанда «Перикл, Ксантипптің ұлы, былай деді» (Περικλῆς ὁ Ξανθίππου… ἔλεγε τοιάδε) деп бастайды. Егер ол сөзді тура келтірген болса, «тоιάδε» («сияқты») емес, «τάδε» («осы сөздер») деген сөзді қолданар еді. Бұл жерлеу сөзінің нақты авторы да даулы. [[Платон]] өзінің «[[Менексен]]<nowiki/>» диалогында оны Периклдің серігі [[Аспасия|Аспасияға]] тиесілі деп көрсетеді.<ref>Monoson, Sara (2002). "Plato's Opposition to the Veneration of Pericles". ''Plato's Democratic Entanglements''. Hackett Publish. ISBN 978-0-691-04366-1. pp. 182–86</ref> Жерлеу сөзі Афинадағы дәстүрлі жерлеу сөздерінен ерекшеленетінімен маңызды.<ref>Ziolkowski, John (1981). ''Thucydides and the Tradition of Funeral Speeches at Athens''. Arno Press. ISBN 0-405-14057-6.</ref> [[Дэвид Картрайт]] оны «Афинаның өзіне арналған мадақтау» деп сипаттайды. Бұл сөз Афинаның жетістіктерін дәріптеуге бағытталған, оның мақсаты – соғыс жағдайындағы мемлекеттің рухын көтеру.<ref>Cartwright, David (1997). ''[[iarchive:historicalcommen00cart|A Historical Commentary On Thucydides]]''[[iarchive:historicalcommen00cart|.]] University of Michigan Press. ISBN 0-472-08419-4.</ref> Бұл дәстүрдің қашан және кім енгізгені нақты белгісіз. Көне деректер бұл рәсімнің негізін қалаушы [[Солон]] деп атайды. [[Диодор Сицилиялық|Сицилиялық Диодор]] мен [[Дионисий Галикарнастік|Галикарнастік Дионисий]] оны [[Грек-парсы соғыстары]] дәуірімен байланыстырады.<ref>''Лисий.'' [http://www.simposium.ru/ru/node/703 Речи] / Пер., статья, коммент. С. И. Соболевского; предисл. Л. П. Маринович, Г. А. Кошеленко. — <abbr>М.</abbr>: Ладомир, 1994. — 373 с. — (Античная классика). — 10 000 экз. — ISBN 5-86218-124-5<nowiki/>7</ref> Заманауи ғалымдар Периклдің Жерлеу сөзі мен [[Авраам Линкольн|Авраам Линкольннің]] 1863 жылғы [[Геттисбергтегі сөз|Геттисберг сөзі]] арасындағы ұқсастықтарды атап өтеді.<ref name=":0">[[iarchive:abrahamlincolns0warr|"Louis Warren, "Abraham Lincoln's Gettysburg Address: An Evaluation" (Charles E. Merrill Publishing Co. 1946), p. 18"]]</ref><ref name=":1">Garry Wills, ''Lincoln at Gettysburg'' (New York: Simon and Schuster 1992) pp. 182, 212 and appendix IIIb. ISBN 0-671-76956-1.</ref><ref name=":2">McPherson, James (July 16, 1992). "The Art of Abraham Lincoln". ''The New York Review of Books''. '''39''' (13).</ref> == Сөзінің мазмұны == === Кіріспе (2.35) === Сөз қоғамдық жерлеу дәстүрін мадақтаумен басталады, бірақ жерлеу сөзін айту дәстүріне сын көзбен қарайды. Перикл бұл рәсімде "''ер жүрек көптеген адамдардың даңқы бір адамның аузынан шыққан сөзге тәуелді болмауы керек''" деп атап өтеді.<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.35.1.</ref> Оның пікірінше, шешен өте қиын міндетке тап болады – қаза тапқандардың жақындары олардың ерліктері асыра мадақталғанын қалайды, ал басқа адамдар көреалмаушылық танытып, артық айтылған деп күмәндануы мүмкін.<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.35.2.</ref> === Соғыста қаза тапқандарды мадақтау (2.36 – 2.42) === Перикл өз сөзін, басқа афиналық жерлеу сөздері сияқты, қаза тапқандарды мадақтаудан бастайды. Ол қазіргі афиналықтардың ата-бабаларына (2.36.1 – 2.36.3) құрмет көрсетіп, [[Бірінші Афина теңіз одағы|Афина империясының құрылуы]] туралы қысқаша тоқталып өтеді. Алайда, осы тұстан бастап Перикл басқа жерлеу сөздерінің дәстүрлі үлгісінен түбегейлі алшақтап, Афинаның әскери жетістіктері мен соғыс ерліктерін егжей-тегжейлі баяндаудан әдейі бас тартады:<blockquote>''«Біздің тарихымыздың бір бөлігі – иелігімізді алып берген әскери жеңістеріміз немесе өзіміздің немесе әкелеріміздің эллиндік немесе шетелдік басқыншылыққа қарсы көрсеткен батылдығы – тыңдаушыларым үшін аса таныс тақырып. Сондықтан мен оны айналып өтемін».''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.36.4.</ref></blockquote>Оның орнына, Перикл Афинаның қазіргі жағдайына назар аударады. Ол былай дейді:<blockquote>''«Мен біздің қазіргі ұлылығымызға жету жолымызды, оны өсірген басқару жүйемізді және осы ұлылықтың қайнар көзі болған ұлттық әдет-ғұрыптарымызды қарастырамын».''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.36.4.</ref></blockquote>Осылайша, Фукидидтің баяндауындағы Перикл олар құрбан болған қаланың ұлылығын дәріптеу арқылы қаза тапқандарды мадақтауды жөн көреді. ==== Афинаны ұлықтауы ==== <blockquote>"Егер заңдарымызға қарасақ, олар жеке дауларда барлығына тең әділеттілікті қамтамасыз етеді... Егер адам мемлекетке қызмет етуге қабілетті болса, оның қарапайым шыққан тегі оған тосқауыл болмайды. Біздің басқару жүйеміздегі еркіндік қарапайым өмірімізге де таралады. Мұнда бір-бірімізге қызғанышпен қарамаймыз және көршіміз өз қалауынша әрекет еткенде оған ашулануға міндеттіміз деп санамаймыз..."<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.37.1–2.37.2.</ref></blockquote>Периклдің осы сөздері кейіннен әйгілі "заң алдындағы теңдік" қағидасының негізіне айналды. Оның еркіндік туралы ойлары тек Афина билік жүйесіне ғана емес, оның сыртқы саясатына да қатысты болды:<blockquote>''«Біз қаламызды әлемге ашамыз және шетелдіктерді білім алудан немесе бақылаудан шектемейміз, тіпті дұшпандарымыз біздің жомарттығымыздан пайда көруі мүмкін болса да...»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.39.1.</ref></blockquote>Бірақ, Периклдің ойынша, Афинаның теңдік пен ашықтық құндылықтары оның ұлылығына кедергі келтірмейді, керісінше, оны күшейтеді:<blockquote>''«...қоғамдық өмірдегі өрлеу қабілет пен беделге байланысты, әлеуметтік тап мәртебесі еңбектің бағалануына кедергі келтірмейді... Біздің қарапайым азаматтарымыз өз шаруаларымен айналысса да, мемлекеттік мәселелерді әділ бағалай алады... Афинада біз өз қалауымызша өмір сүріп, сонымен бірге кез келген заңды қауіпке төтеп беруге әрдайым дайынбыз.»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.37.1, 2.40.2, 2.39.1.</ref></blockquote>Афинаны мадақтауының шарықтау шегінде Перикл өз сөзін Афинаны Грекияның рухани орталығы ретінде көрсету арқылы түйіндейді:<blockquote>''«Қысқаша айтқанда, мен біздің қаламызды – Грекияның мектебі деп санаймын; ал әлем бізге тәуелсіз өмір сүріп, осындай қиындықтарға төтеп бере алатын, әрі көптеген жағдайларда жан-жақтылығымен ерекшеленетін афиналықтай адамды ұсына алады деп күмәнданамын.»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.41.1.</ref></blockquote>Соңында Перикл қаза тапқандардың ерлігін қала ұлылығымен байланыстырады:<blockquote>''«Мен мадақтаған Афина – осы батырлардың ерлігі арқасында осындай болды... Олардың ешқайсысы байлықтың рақатына бөлену үмітімен әлсіздік танытқан жоқ немесе кедейлікке бола қауіптен бас тартқан жоқ. Жоқ, олар жауларынан кек алуды кез келген жеке бақыттан жоғары қойды, ал мұны ең даңқты қауіп деп санап, өз өмірін бәске тікті... Осылайша, олар беріле өмір сүруден гөрі, ерлікпен өлуді таңдады, тек қорлықтан қашты.»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War,'' 2.42.2, 2.42.4.</ref></blockquote>Осылайша, Перикл сөзін мынадай тұжырыммен аяқтайды:<blockquote>''«Бақыт – бұл азаттық, ал азаттық – бұл ерлік. Сондықтан соғыстың қауіп-қатерінен қашпаңдар.»''</blockquote>Осы арқылы ол Афинаның ұлылығы, оның азаматтарының ерлігі және соғысты жалғастырудың қажеттілігі арасындағы байланысты нығайтып, өз тыңдармандарын жігерлендіреді. === Афина әскерін мадақтау === Өз сөзінде Перикл Афинаның ұлылығын ерекше атап көрсету арқылы афиналықтардың соғысты қолдауын жалғастыруы керектігін жеткізгісі келгенін мәлімдейді. Ол азаматтарға олардың күресі аса маңызды екенін түсіндіру үшін осылай жасағанын айтады. Ол өз сөзінде айтып отырған жауынгерлер Афина қаласы мен оның еркіндігін қорғау үшін өмірлерін қиғанын атап өтеді.<ref>Thucydides (August 2000). [http://sourcebooks.fordham.edu/Halsall/ancient/pericles-funeralspeech.asp "Thucydides (c. 460/455 – c. 399 BC): Pericles's Funeral Oration from the Peloponnesian War (Book 2.34–46)".] ''Ancient History Sourcebook: Thucydides (c. 460/455 – c. 399 BC): Pericles's Funeral Oration from the Peloponnesian War (Book 2.34–46)''.</ref> Перикл Афинаны көршілерінен ерекшелендіретін қасиеттері үшін мақтайды, әсіресе оның демократиясын, яғни азаматтарға сенім білдірілетінін және қала саясатына толықтай тәуелді емес екенін баса айтады. Ол афиналық азаматтардың өздерінің жаулары – лакедемондықтардан өзгеше еркіндікке ие екенін атап көрсетеді.<ref name=":3">[http://sourcebooks.fordham.edu/Halsall/ancient/pericles-funeralspeech.asp "Internet History Sourcebooks".] ''sourcebooks.fordham.edu''.</ref> Соғыста қаза тапқан жауынгерлер нағыз құрметке лайық деп саналады. Егер біреу бұған күмәнданса, олардың ел үшін өмірлерін қиған соңғы сәттеріне назар аударуы керек, бұл барлық күдіктерді сейілтуі тиіс. Ол өз елі үшін күресу – үлкен құрмет екенін түсіндіреді және бұл азаматтың бойындағы кемшіліктерді оның мемлекет алдындағы еңбегі толықтай жабатынын атап өтеді.<ref name=":3" /> Перикл жауынгерлердің соғыста қателік жібермегенін, олардың өз тілектері мен қалауларын жоғары мақсат жолында құрбан еткенін мадақтайды. Оның сипаттауынша, афиналық азаматтар басқа халықтардың тұрғындарынан өзгеше – олар кең ойлайтын, төзімді және бұйрықты түсінуге әрі орындауға дайын адамдар. Оның демократиялық жүйесі азаматтарға өз тағдырын шешетін маңызды шешімдерге қатысу құқығын берген, бұл Афинаны көрші қалалардан ерекшелейтін басты құндылықтардың бірі болды. Сондықтан, ол сөзін Афинада ең үлкен құрмет пен батырлық – мемлекет еркіндігі үшін өмір сүру және өлу екенін атап көрсетумен аяқтайды. Перикл Афинаны көршілес қалалардан ерекше, өзгеше қала деп санайды.<ref name=":3" /> === Тірілерге үндеу (2.43 – 2.45) === Осыдан кейін Перикл тыңдармандарына қарап, қаза тапқандар белгілеген жоғары стандарттарға лайық болуға шақырады:<blockquote>''«Бұл адамдар афиналықтарға лайық өмірден өтті. Сендер, олардың артында қалғандар, майдан даласында да осындай мызғымас табандылық танытуға тиіссіңдер, тек оның нәтижесі әлдеқайда қуанышты болсын деп тілеулерің мүмкін.»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.43.1.</ref><ref>''Межерицкая С. И.'' [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=18873785 Древнегреческие надгробные речи частным лицам и риторический канон] // Индоевропейское языкознание и классическая филология. — 2012. — № 16. — с. 496—497. — ISSN 2658-6452.</ref></blockquote>Перикл қаза тапқандардың жесірлеріне тек осы жерде ғана үн қатады:<blockquote>''«Әйел үшін ең үлкен даңқ – оның аты мүлде аталып жүрмеуі, мейлі жақсы болсын, мейлі жаман болсын.»''<ref>Thucydides, ''History of the Peloponnesian War'', 2.45</ref></blockquote>Бұл жолдар көбінесе афиналықтардың әйелдердің қоғамдық өмірдегі рөліне деген көзқарасын сипаттайтын мысал ретінде келтіріледі.<ref>Harvey, David (1985). [https://www.jstor.org/stable/44578356 "Women in Thucydides".] ''Arethusa''. '''18''' (1): 67–90. ISSN 0004-0975.</ref> Сонымен қатар, бұл пікір жеке жерлеу рәсімдерінде әйелдердің жоқтау айтатын дәстүріне де байланысты болуы мүмкін.<ref>Morris, Ian (1989). ''[https://books.google.com/books?id=W8srL8lkARsC Burial and Ancient Society: The Rise of the Greek City-State]''[https://books.google.com/books?id=W8srL8lkARsC .] Cambridge University Press. pp. 31–32. ISBN 978-0-521-38738-5.</ref> === Жиынтық сөз (2.46) === Перикл қысқа жиынтық сөзімен аяқтайды, онда қаза тапқандар туралы сөйлеудің қиын міндет екенін тыңдармандарына еске салады. Осыдан кейін жиналған халық тарайды. == Геттисбергтегі сөзбен салыстыру == [[Америкадағы азамат соғысы|Америкадағы азамат соғысын]] зерттеушілер Луис Уоррен мен Гарри Уилс [[Перикл|Периклдің]] Жерлеу сөзі мен [[Авраам Линкольн|Авраам Линкольннің]] әйгілі [[Геттисбергтегі сөз|Геттисберг сөзінің]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> арасындағы ұқсастықтарды атап өтеді. Линкольннің сөзі, Периклдің сөзі сияқты: * Құрметті ата-бабаларды еске алудан басталады: ''«Сексен жеті жыл бұрын біздің аталарымыз бұл құрлықта жаңа ұлт құрды...»'' * Мемлекеттің демократияға адалдығын дәріптейді: ''«...еркіндік рухында дүниеге келген және барлық адамдар тең жаратылған деген қағидаға негізделген жаңа ұлт... халық'' ''құрған, халық үшін құрылған, халық басқарған - үкімет...»'' * Осындай жағдайда сөз сөйлеудің қиын екенін мойындайды: ''«Біз бұл жерді арнай алмаймыз, біз оны қасиетті ете алмаймыз, біз оны құрметтей алмаймыз...»'' * Тірілерді қаза тапқандардың ерлігін жалғастыруға шақырады: ''«Енді бұл жерде біз, тірілер, алда тұрған ұлы іске арнауымыз керек...»'' * Сөз бен істің әсерін салыстырады: ''«Мұнда шайқасқан батырлар, тірі және қаза тапқандар, оны біз сөзбен қасиетті етуге тырысқаннан әлдеқайда жоғары деңгейде құрметтеді... Әлем бұл жерде не айтқанымызды көп ескермейді, бірақ олардың жасаған істерін ешқашан ұмытпайды.»''<ref>[https://web.archive.org/web/20080708235652/http://www.nybooks.com/articles/2852 "The New York Review of Books: The Art of Abraham Lincoln"]</ref> Линкольннің Периклдің Жерлеу сөзінен тікелей шабыт алғаны белгісіз. Гарри Уилс бұл сөзді тікелей дереккөз ретінде қарастырмайды. Алайда, [[Эдвард Эверетт]], Геттисбергте Линкольннен бұрын ұзақ сөйлеу жасаған шешен, сөзін «Афиналық үлгіні» сипаттаудан бастаған.<ref>Garry Wills, ''Lincoln at Gettysburg'' (New York: Simon and Schuster 1992) ISBN 0-671-76956-1. pp. 41–42, appendix IIIa.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www1.umn.edu/humanrts/education/thucydides.html Периклдің Жерлеу сөзінің ағылшын нұсқасы] * [http://users.sch.gr/symfo/sholio/arhea/epitafios_mtfr.htm Периклдің Жерлеу сөзінің грек түпнұсқасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112000509/http://users.sch.gr/symfo/sholio/arhea/epitafios_mtfr.htm |date=2020-11-12 }} [[Санат:Антикалық дәуір]] [[Санат:Антикалық заман]] [[Санат:Ежелгі Грекия әдебиеті]] [[Санат:Ежелгі грек қолбасшылары]] thle8tjb1834bt7mrfmnydn6cx51hal 0 754595 3641255 3611613 2026-08-09T13:54:14Z Aldogarov 95591 Ақпарат жаңартылды 3641255 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Шынайы есімі = {{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}} |Есімі = Никол Пашинян |Қазақша есімі = |Сурет ені = 250 |Суреті = Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg |Титулы = [[Армения]]ның 16-шы [[Арменияның премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Coat of arms of Armenia.svg |Ту2 = Flag of Armenia.svg |Басқара бастады = 8 мамыр 2018 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Армен Варданович Саркисян|Армен Саркисян]] (2018–2022)<br>[[Ален Симонян]] (2022 м.а.)<br>[[Ваагн Хачатурян]] (2022 жылдан бастап) |Ізашары = [[Серж Саргсян]] |Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық одақ]]дың төрағасы |Ту_2 = Emblem of the Eurasian Economic Union.svg |Ту2_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg |Басқара бастады_2 = 2024 |Басқаруын аяқтады_2 = |Президент_2 = |Ізашары_2 = [[Владимир Путин]] |Ізбасары_2 = [[Александр Лукашенко]] | Басқара бастады_3 = 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Владимир Путин]] | Ізбасары_3 = [[Александр Лукашенко]] |Титулы_4 = [[ҰҚШҰ]] Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы |Ту_4 = Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg |Ту2_4 = Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg |Басқара бастады_4 = 2021 |Басқаруын аяқтады_4 = 2022 |Титулы_5 = Армения Республикасы Ұлттық жиналысының депутаты |Ту_5 = Logo parliament of Armenia.png |Ту2_5 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_5 = 6 мамыр 2012 |Басқаруын аяқтады_5 = 9 мамыр 2018 |Титулы_6 = [[Азаматтық келсімшарт]] партияның төрағасы |Ту_6 = Civil Contract (Armenia) logo.png |Ту2_6 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_6 = 30 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_6 = |Діні = [[Армяндық апостол шіркеуі]] |Партиясы = [[Импичмент партиясы|Импичмент]] (2007)<br>[[Арменияның ұлттық конгресс]] (2008—2013)<br>[[Азаматтық келсімшарт]] (2013 жылдан бастап) | Білімі = [[Ереван мемлекеттік университеті]] |Балалары = Мариам, Шушанну, Арпине, Ашота |Анасы = Светлана Пашинян |Жұбайы = Ажырасқан |Әкесі = Вова Пашинян |Туған күні = 1.06.1975 |Туған жері = [[Иджеван]] |Сайты = [https://www.primeminister.am/ru/ primeminister.am] {{ref-ru}} |Марапаттары = {{Алтын Қыран ордені}} |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = Signature of Nikol Pashinyan.svg |Commons = | Атағы = [[Жоғарғы Бас Қолбасшы]] | Әскер түрі = [[Армения Республикасы Қарулы Күштері]] | Басқарды = | Шайқасы = [[Карабақ соғысы]]<br>[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] }} '''Никол Воваевич Пашинян''' ({{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}}) — [[Армения]]ның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. [[Армения]]ның [[Премьер-министр]]і.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pashinyan-armeniyanyin-premer-ministr-bolyip-325469/|title=Никол Пашинян Арменияның премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> Азаматтық келсімшарт партиясының төрағасы. Армениядағы барқыт революциясының көшбасшысы. Армения Ұлттық жиналысының депутаты (2012–2018). «Елк» фракциясының жетекшісі (2017–2018). == Өмірбаяны<ref>{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}}</ref>== 1975 жылғы 1 маусымда [[Иджеван]] қаласында дүниеге келген. Иджеван қаласындағы №1 орта мектепті бітірген. 1991–1995 жылдары Ереван мемлекеттік университетінде білім алған. Бесінші курста саяси себептермен университеттен шығарылған. 1992 жылдан бастап белсенді түрде журналистикамен айналысты. «Дпрутюн», «Айастан», «Лрагир», «Лрагир ор», «Молорак» газеттерінде жұмыс істеген. 1998 жылы «Орагир» күнделікті газетін құрды, алайда 1999 жылы саяси себептермен сот шешімі бойынша жабылды. 1999 жылы «Айкакан жаманак» газетінің бас редакторы болып тағайындалып, бұл қызметті 2012 жылға дейін атқарды. 1999 жылдың тамыз айында саяси себептермен бір жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Кейін халықаралық және армян журналистік қауымдастықтарының талап етуімен апелляциялық сот жазаны орындауды бір жылға кейінге қалдырды, нәтижесінде жаза орындалмады. 2006 жылы «Альтернатива» қоғамдық-саяси бастамасының құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. 2007 жылғы парламенттік сайлауда «Импичмент» альянсының пропорционалды тізімінде бірінші нөмірмен қатысты. 2008 жылғы президенттік сайлауда Армения Республикасының президенттігіне кандидат Левон Тер-Петросянның сайлауалды штабының мүшесі болды. 2008 жылғы 1 наурыз оқиғаларынан кейін іздеуде жүріп, бір жыл төрт ай бойы жасырын өмір сүрді. 2009 жылғы 1 шілдеде Армения Республикасының Бас прокуратурасына өз еркімен келіп, қамауға алынды. 2010 жылдың қаңтарында 2008 жылғы 1 наурыздағы жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастырды деген айыппен 7 жылға бас бостандығынан айырылды. Армян және халықаралық қоғамдастық тарапынан саяси тұтқын, ар-ождан тұтқыны ретінде кеңінен танылды. Түрмеде 1 жыл 11 ай отырғаннан кейін, 2011 жылғы 27 мамырда рақымшылық шешімімен босатылды. 2012 жылғы парламенттік сайлауда «Армян ұлттық конгресі» фракциясының пропорционалды тізімі бойынша Ұлттық Жиналыстың депутаты болып сайланды. 2012–2013 жылдары Ұлттық Жиналыстың әдеп жөніндегі комиссиясының төрағасы болды. 2013 жылы «Азаматтық келісім» қоғамдық-саяси бірлестігін құрды. 2013–2015 жылдары осы бірлестіктің басқарма кеңесінің мүшесі болды, ал 2015 жылдан бастап оның негізінде құрылған аттас партияның басқарма мүшесі. 2016 жылдың мамыр айында «Азаматтық келісім» партиясының еріктілер жасағының командирі болды. 2017 жылғы 2 сәуірде өткен парламенттік сайлауда «ЕЛК» («Шығу») блогының тізімі бойынша Ереван қаласының Кентрон, Эребуни, Норк-Мараш және Нубарашен әкімшілік аудандарын қамтитын №4 сайлау округінен депутат болып сайланды. 2017 жылдың мамыр айынан бастап «ЕЛК» парламенттік фракциясының жетекшісі болды. 2018 жылғы 31 наурызда Гюмри қаласындағы Вардананц алаңынан «Менің қадамым» қозғалысын бастады. Бұл қозғалыс сол жылдың сәуір–мамыр айларында бейбіт халықтық барқыт революцияға алып келді. 2018 жылғы 8 мамырда жалпыхалықтық қозғалыстың талап етуімен Ұлттық Жиналыс тарапынан Армения Республикасының Премьер-министрі болып сайланды. 2018 жылғы 16 қазанда кезектен тыс сайлау өткізу мақсатында сайлауалды уәдесіне сәйкес отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін уақытша атқарушы ретінде қызметін жалғастырды. 2018 жылғы 9 желтоқсанда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Менің қадамым» альянсының пропорционалды тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде альянс сайлаушылардың шамамен 70% дауысын жинады. Осыған байланысты 2019 жылғы 14 қаңтарда Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне және 89-бабында белгіленген тәртіпке сәйкес Никол Пашинян Армения Республикасының Премьер-министрі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pasinian-armeniia-premer-ministri-bolyp-tagaiyndaldy-294860/|title=Никол Пашинян Армения премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> 2021 жылғы 25 сәуірде елдегі ішкі саяси жағдайды реттеу мақсатында отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін атқарушы болып қалды. 2021 жылғы 20 маусымда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Азаматтық келісім» партиясының тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде партия 53,91% дауыс жинады. 2026 жылғы 2 тамызда Никол Пашинянды Армения премьер-министрі лауазымына қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20260802/pashinyan-armeniya-premer-ministri-bolyp-qayta-tagayyndaldy-65404634.html|title=Пашинян Армения премьер-министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне сәйкес 2021 жылғы 2 тамызда Армения Республикасының Премьер-министрі болып қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://admin.egemen.kz/article/283498-nikol-pashinyan-armeniyanynh-premer-ministri-bolyp-qayta-taghayyndaldy|title=Никол Пашинян Арменияның Премьер-Министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> == Жеке өмірі<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/mir/6508165-grazhdanskaya-zhena-50letnego-nikola-pashinyana-obyavila-o-rasstavanii.html|title=Гражданская жена 50-летнего Никола Пашиняна объявила о расставании}}</ref> == Никол Пашинян ажырасқан, бұрын Анна Акопянмен некеде болған. Оның Мариам, Шушанна, Арпине есімді қыздары және Ашот есімді ұлы бар. Туған армян тілінен бөлек, орыс, ағылшын және француз тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2025 жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның «[[Алтын Қыран]]» орденімен марапатталған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.orda.kz/tokaev-pashinjanga-altyn-kyran-ordenin-tabystady-136191/|title=Тоқаев Пашинянға «Алтын Қыран» орденін табыстады}}</ref> * 2023 жылы [[Ватикан]] тарапынан Пий IX орденінің Үлкен Кресті дәрежесімен марапатталған. * 2026 жылы Адамзаттық бауырластық үшін Заид сыйлығының лауреаты атанды. * 2026 жылы Бейбітшілік пен татуласу үшін Герника сыйлығына ие болды. == Тағы қараңыз == * [[Армения]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Армения премьер-министрлері]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] t5i3fy3shjismr4e399dxkh0wiqgctn 3641256 3641255 2026-08-09T13:55:15Z Aldogarov 95591 /* Өмірбаяны{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}} */ 3641256 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Шынайы есімі = {{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}} |Есімі = Никол Пашинян |Қазақша есімі = |Сурет ені = 250 |Суреті = Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg |Титулы = [[Армения]]ның 16-шы [[Арменияның премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Coat of arms of Armenia.svg |Ту2 = Flag of Armenia.svg |Басқара бастады = 8 мамыр 2018 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Армен Варданович Саркисян|Армен Саркисян]] (2018–2022)<br>[[Ален Симонян]] (2022 м.а.)<br>[[Ваагн Хачатурян]] (2022 жылдан бастап) |Ізашары = [[Серж Саргсян]] |Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық одақ]]дың төрағасы |Ту_2 = Emblem of the Eurasian Economic Union.svg |Ту2_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg |Басқара бастады_2 = 2024 |Басқаруын аяқтады_2 = |Президент_2 = |Ізашары_2 = [[Владимир Путин]] |Ізбасары_2 = [[Александр Лукашенко]] | Басқара бастады_3 = 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Владимир Путин]] | Ізбасары_3 = [[Александр Лукашенко]] |Титулы_4 = [[ҰҚШҰ]] Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы |Ту_4 = Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg |Ту2_4 = Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg |Басқара бастады_4 = 2021 |Басқаруын аяқтады_4 = 2022 |Титулы_5 = Армения Республикасы Ұлттық жиналысының депутаты |Ту_5 = Logo parliament of Armenia.png |Ту2_5 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_5 = 6 мамыр 2012 |Басқаруын аяқтады_5 = 9 мамыр 2018 |Титулы_6 = [[Азаматтық келсімшарт]] партияның төрағасы |Ту_6 = Civil Contract (Armenia) logo.png |Ту2_6 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_6 = 30 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_6 = |Діні = [[Армяндық апостол шіркеуі]] |Партиясы = [[Импичмент партиясы|Импичмент]] (2007)<br>[[Арменияның ұлттық конгресс]] (2008—2013)<br>[[Азаматтық келсімшарт]] (2013 жылдан бастап) | Білімі = [[Ереван мемлекеттік университеті]] |Балалары = Мариам, Шушанну, Арпине, Ашота |Анасы = Светлана Пашинян |Жұбайы = Ажырасқан |Әкесі = Вова Пашинян |Туған күні = 1.06.1975 |Туған жері = [[Иджеван]] |Сайты = [https://www.primeminister.am/ru/ primeminister.am] {{ref-ru}} |Марапаттары = {{Алтын Қыран ордені}} |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = Signature of Nikol Pashinyan.svg |Commons = | Атағы = [[Жоғарғы Бас Қолбасшы]] | Әскер түрі = [[Армения Республикасы Қарулы Күштері]] | Басқарды = | Шайқасы = [[Карабақ соғысы]]<br>[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] }} '''Никол Воваевич Пашинян''' ({{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}}) — [[Армения]]ның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. [[Армения]]ның [[Премьер-министр]]і.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pashinyan-armeniyanyin-premer-ministr-bolyip-325469/|title=Никол Пашинян Арменияның премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> Азаматтық келсімшарт партиясының төрағасы. Армениядағы барқыт революциясының көшбасшысы. Армения Ұлттық жиналысының депутаты (2012–2018). «Елк» фракциясының жетекшісі (2017–2018). == Өмірбаяны<ref>{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}}</ref>== 1975 жылғы 1 маусымда [[Иджеван]] қаласында дүниеге келген. Иджеван қаласындағы №1 орта мектепті бітірген. 1991–1995 жылдары Ереван мемлекеттік университетінде білім алған. Бесінші курста саяси себептермен университеттен шығарылған. 1992 жылдан бастап белсенді түрде журналистикамен айналысты. «Дпрутюн», «Айастан», «Лрагир», «Лрагир ор», «Молорак» газеттерінде жұмыс істеген. 1998 жылы «Орагир» күнделікті газетін құрды, алайда 1999 жылы саяси себептермен сот шешімі бойынша жабылды. 1999 жылы «Айкакан жаманак» газетінің бас редакторы болып тағайындалып, бұл қызметті 2012 жылға дейін атқарды. 1999 жылдың тамыз айында саяси себептермен бір жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Кейін халықаралық және армян журналистік қауымдастықтарының талап етуімен апелляциялық сот жазаны орындауды бір жылға кейінге қалдырды, нәтижесінде жаза орындалмады. 2006 жылы «Альтернатива» қоғамдық-саяси бастамасының құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. 2007 жылғы парламенттік сайлауда «Импичмент» альянсының пропорционалды тізімінде бірінші нөмірмен қатысты. 2008 жылғы президенттік сайлауда Армения Республикасының президенттігіне кандидат Левон Тер-Петросянның сайлауалды штабының мүшесі болды. 2008 жылғы 1 наурыз оқиғаларынан кейін іздеуде жүріп, бір жыл төрт ай бойы жасырын өмір сүрді. 2009 жылғы 1 шілдеде Армения Республикасының Бас прокуратурасына өз еркімен келіп, қамауға алынды. 2010 жылдың қаңтарында 2008 жылғы 1 наурыздағы жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастырды деген айыппен 7 жылға бас бостандығынан айырылды. Армян және халықаралық қоғамдастық тарапынан саяси тұтқын, ар-ождан тұтқыны ретінде кеңінен танылды. Түрмеде 1 жыл 11 ай отырғаннан кейін, 2011 жылғы 27 мамырда рақымшылық шешімімен босатылды. 2012 жылғы парламенттік сайлауда «Армян ұлттық конгресі» фракциясының пропорционалды тізімі бойынша Ұлттық Жиналыстың депутаты болып сайланды. 2012–2013 жылдары Ұлттық Жиналыстың әдеп жөніндегі комиссиясының төрағасы болды. 2013 жылы «Азаматтық келісім» қоғамдық-саяси бірлестігін құрды. 2013–2015 жылдары осы бірлестіктің басқарма кеңесінің мүшесі болды, ал 2015 жылдан бастап оның негізінде құрылған аттас партияның басқарма мүшесі. 2016 жылдың мамыр айында «Азаматтық келісім» партиясының еріктілер жасағының командирі болды. 2017 жылғы 2 сәуірде өткен парламенттік сайлауда «ЕЛК» («Шығу») блогының тізімі бойынша Ереван қаласының Кентрон, Эребуни, Норк-Мараш және Нубарашен әкімшілік аудандарын қамтитын №4 сайлау округінен депутат болып сайланды. 2017 жылдың мамыр айынан бастап «ЕЛК» парламенттік фракциясының жетекшісі болды. 2018 жылғы 31 наурызда Гюмри қаласындағы Вардананц алаңынан «Менің қадамым» қозғалысын бастады. Бұл қозғалыс сол жылдың сәуір–мамыр айларында бейбіт халықтық барқыт революцияға алып келді. 2018 жылғы 8 мамырда жалпыхалықтық қозғалыстың талап етуімен Ұлттық Жиналыс тарапынан Армения Республикасының Премьер-министрі болып сайланды. 2018 жылғы 16 қазанда кезектен тыс сайлау өткізу мақсатында сайлауалды уәдесіне сәйкес отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін уақытша атқарушы ретінде қызметін жалғастырды. 2018 жылғы 9 желтоқсанда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Менің қадамым» альянсының пропорционалды тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде альянс сайлаушылардың шамамен 70% дауысын жинады. Осыған байланысты 2019 жылғы 14 қаңтарда Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне және 89-бабында белгіленген тәртіпке сәйкес Никол Пашинян Армения Республикасының Премьер-министрі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pasinian-armeniia-premer-ministri-bolyp-tagaiyndaldy-294860/|title=Никол Пашинян Армения премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> 2021 жылғы 25 сәуірде елдегі ішкі саяси жағдайды реттеу мақсатында отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін атқарушы болып қалды. 2021 жылғы 20 маусымда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Азаматтық келісім» партиясының тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде партия 53,91% дауыс жинады. Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне сәйкес 2021 жылғы 2 тамызда Армения Республикасының Премьер-министрі болып қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://admin.egemen.kz/article/283498-nikol-pashinyan-armeniyanynh-premer-ministri-bolyp-qayta-taghayyndaldy|title=Никол Пашинян Арменияның Премьер-Министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> 2026 жылғы 2 тамызда Никол Пашинянды Армения премьер-министрі лауазымына қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20260802/pashinyan-armeniya-premer-ministri-bolyp-qayta-tagayyndaldy-65404634.html|title=Пашинян Армения премьер-министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> == Жеке өмірі<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/mir/6508165-grazhdanskaya-zhena-50letnego-nikola-pashinyana-obyavila-o-rasstavanii.html|title=Гражданская жена 50-летнего Никола Пашиняна объявила о расставании}}</ref> == Никол Пашинян ажырасқан, бұрын Анна Акопянмен некеде болған. Оның Мариам, Шушанна, Арпине есімді қыздары және Ашот есімді ұлы бар. Туған армян тілінен бөлек, орыс, ағылшын және француз тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2025 жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның «[[Алтын Қыран]]» орденімен марапатталған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.orda.kz/tokaev-pashinjanga-altyn-kyran-ordenin-tabystady-136191/|title=Тоқаев Пашинянға «Алтын Қыран» орденін табыстады}}</ref> * 2023 жылы [[Ватикан]] тарапынан Пий IX орденінің Үлкен Кресті дәрежесімен марапатталған. * 2026 жылы Адамзаттық бауырластық үшін Заид сыйлығының лауреаты атанды. * 2026 жылы Бейбітшілік пен татуласу үшін Герника сыйлығына ие болды. == Тағы қараңыз == * [[Армения]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Армения премьер-министрлері]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] kvtqq57w18x91d51nv92mvl0g8rdm1g 3641258 3641256 2026-08-09T14:00:23Z Aldogarov 95591 /* Өмірбаяны[2] */ 3641258 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Шынайы есімі = {{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}} |Есімі = Никол Пашинян |Қазақша есімі = |Сурет ені = 250 |Суреті = Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg |Титулы = [[Армения]]ның 16-шы [[Арменияның премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Coat of arms of Armenia.svg |Ту2 = Flag of Armenia.svg |Басқара бастады = 8 мамыр 2018 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Армен Варданович Саркисян|Армен Саркисян]] (2018–2022)<br>[[Ален Симонян]] (2022 м.а.)<br>[[Ваагн Хачатурян]] (2022 жылдан бастап) |Ізашары = [[Серж Саргсян]] |Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық одақ]]дың төрағасы |Ту_2 = Emblem of the Eurasian Economic Union.svg |Ту2_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg |Басқара бастады_2 = 2024 |Басқаруын аяқтады_2 = |Президент_2 = |Ізашары_2 = [[Владимир Путин]] |Ізбасары_2 = [[Александр Лукашенко]] | Басқара бастады_3 = 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Владимир Путин]] | Ізбасары_3 = [[Александр Лукашенко]] |Титулы_4 = [[ҰҚШҰ]] Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы |Ту_4 = Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg |Ту2_4 = Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg |Басқара бастады_4 = 2021 |Басқаруын аяқтады_4 = 2022 |Титулы_5 = Армения Республикасы Ұлттық жиналысының депутаты |Ту_5 = Logo parliament of Armenia.png |Ту2_5 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_5 = 6 мамыр 2012 |Басқаруын аяқтады_5 = 9 мамыр 2018 |Титулы_6 = [[Азаматтық келсімшарт]] партияның төрағасы |Ту_6 = Civil Contract (Armenia) logo.png |Ту2_6 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_6 = 30 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_6 = |Діні = [[Армяндық апостол шіркеуі]] |Партиясы = [[Импичмент партиясы|Импичмент]] (2007)<br>[[Арменияның ұлттық конгресс]] (2008—2013)<br>[[Азаматтық келсімшарт]] (2013 жылдан бастап) | Білімі = [[Ереван мемлекеттік университеті]] |Балалары = Мариам, Шушанну, Арпине, Ашота |Анасы = Светлана Пашинян |Жұбайы = Ажырасқан |Әкесі = Вова Пашинян |Туған күні = 1.06.1975 |Туған жері = [[Иджеван]] |Сайты = [https://www.primeminister.am/ru/ primeminister.am] {{ref-ru}} |Марапаттары = {{Алтын Қыран ордені}} |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = Signature of Nikol Pashinyan.svg |Commons = | Атағы = [[Жоғарғы Бас Қолбасшы]] | Әскер түрі = [[Армения Республикасы Қарулы Күштері]] | Басқарды = | Шайқасы = [[Карабақ соғысы]]<br>[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] }} '''Никол Воваевич Пашинян''' ({{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}}) — [[Армения]]ның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. [[Армения]]ның [[Премьер-министр]]і.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pashinyan-armeniyanyin-premer-ministr-bolyip-325469/|title=Никол Пашинян Арменияның премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> Азаматтық келсімшарт партиясының төрағасы. Армениядағы барқыт революциясының көшбасшысы. Армения Ұлттық жиналысының депутаты (2012–2018). «Елк» фракциясының жетекшісі (2017–2018). == Өмірбаяны<ref>{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}}</ref>== 1975 жылғы 1 маусымда [[Иджеван]] қаласында дүниеге келген. Иджеван қаласындағы №1 орта мектепті бітірген. 1991–1995 жылдары Ереван мемлекеттік университетінде білім алған. Бесінші курста саяси себептермен университеттен шығарылған. 1992 жылдан бастап белсенді түрде журналистикамен айналысты. «Дпрутюн», «Айастан», «Лрагир», «Лрагир ор», «Молорак» газеттерінде жұмыс істеген. 1998 жылы «Орагир» күнделікті газетін құрды, алайда 1999 жылы саяси себептермен сот шешімі бойынша жабылды. 1999 жылы «Айкакан жаманак» газетінің бас редакторы болып тағайындалып, бұл қызметті 2012 жылға дейін атқарды. 1999 жылдың тамыз айында саяси себептермен бір жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Кейін халықаралық және армян журналистік қауымдастықтарының талап етуімен апелляциялық сот жазаны орындауды бір жылға кейінге қалдырды, нәтижесінде жаза орындалмады. 2006 жылы «Альтернатива» қоғамдық-саяси бастамасының құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. 2007 жылғы парламенттік сайлауда «Импичмент» альянсының пропорционалды тізімінде бірінші нөмірмен қатысты. 2008 жылғы президенттік сайлауда Армения Республикасының президенттігіне кандидат Левон Тер-Петросянның сайлауалды штабының мүшесі болды. 2008 жылғы 1 наурыз оқиғаларынан кейін іздеуде жүріп, бір жыл төрт ай бойы жасырын өмір сүрді. 2009 жылғы 1 шілдеде Армения Республикасының Бас прокуратурасына өз еркімен келіп, қамауға алынды. 2010 жылдың қаңтарында 2008 жылғы 1 наурыздағы жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастырды деген айыппен 7 жылға бас бостандығынан айырылды. Армян және халықаралық қоғамдастық тарапынан саяси тұтқын, ар-ождан тұтқыны ретінде кеңінен танылды. Түрмеде 1 жыл 11 ай отырғаннан кейін, 2011 жылғы 27 мамырда рақымшылық шешімімен босатылды. 2012 жылғы парламенттік сайлауда «Армян ұлттық конгресі» фракциясының пропорционалды тізімі бойынша Ұлттық Жиналыстың депутаты болып сайланды. 2012–2013 жылдары Ұлттық Жиналыстың әдеп жөніндегі комиссиясының төрағасы болды. 2013 жылы «Азаматтық келісім» қоғамдық-саяси бірлестігін құрды. 2013–2015 жылдары осы бірлестіктің басқарма кеңесінің мүшесі болды, ал 2015 жылдан бастап оның негізінде құрылған аттас партияның басқарма мүшесі. 2016 жылдың мамыр айында «Азаматтық келісім» партиясының еріктілер жасағының командирі болды. 2017 жылғы 2 сәуірде өткен парламенттік сайлауда «ЕЛК» («Шығу») блогының тізімі бойынша Ереван қаласының Кентрон, Эребуни, Норк-Мараш және Нубарашен әкімшілік аудандарын қамтитын №4 сайлау округінен депутат болып сайланды. 2017 жылдың мамыр айынан бастап «ЕЛК» парламенттік фракциясының жетекшісі болды. [[File:Nikol Pashinyan April 18 Tigran Mets Avenue.jpg|thumb|left|Пашинян Бархат революция кезінде]] 2018 жылғы 31 наурызда Гюмри қаласындағы Вардананц алаңынан «Менің қадамым» қозғалысын бастады. Бұл қозғалыс сол жылдың сәуір–мамыр айларында бейбіт халықтық барқыт революцияға алып келді. 2018 жылғы 8 мамырда жалпыхалықтық қозғалыстың талап етуімен Ұлттық Жиналыс тарапынан Армения Республикасының Премьер-министрі болып сайланды. 2018 жылғы 16 қазанда кезектен тыс сайлау өткізу мақсатында сайлауалды уәдесіне сәйкес отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін уақытша атқарушы ретінде қызметін жалғастырды. 2018 жылғы 9 желтоқсанда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Менің қадамым» альянсының пропорционалды тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде альянс сайлаушылардың шамамен 70% дауысын жинады. Осыған байланысты 2019 жылғы 14 қаңтарда Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне және 89-бабында белгіленген тәртіпке сәйкес Никол Пашинян Армения Республикасының Премьер-министрі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pasinian-armeniia-premer-ministri-bolyp-tagaiyndaldy-294860/|title=Никол Пашинян Армения премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> 2021 жылғы 25 сәуірде елдегі ішкі саяси жағдайды реттеу мақсатында отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін атқарушы болып қалды. 2021 жылғы 20 маусымда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Азаматтық келісім» партиясының тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде партия 53,91% дауыс жинады. Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне сәйкес 2021 жылғы 2 тамызда Армения Республикасының Премьер-министрі болып қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://admin.egemen.kz/article/283498-nikol-pashinyan-armeniyanynh-premer-ministri-bolyp-qayta-taghayyndaldy|title=Никол Пашинян Арменияның Премьер-Министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> 2026 жылғы 2 тамызда Никол Пашинянды Армения премьер-министрі лауазымына қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20260802/pashinyan-armeniya-premer-ministri-bolyp-qayta-tagayyndaldy-65404634.html|title=Пашинян Армения премьер-министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> == Жеке өмірі<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/mir/6508165-grazhdanskaya-zhena-50letnego-nikola-pashinyana-obyavila-o-rasstavanii.html|title=Гражданская жена 50-летнего Никола Пашиняна объявила о расставании}}</ref> == Никол Пашинян ажырасқан, бұрын Анна Акопянмен некеде болған. Оның Мариам, Шушанна, Арпине есімді қыздары және Ашот есімді ұлы бар. Туған армян тілінен бөлек, орыс, ағылшын және француз тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2025 жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның «[[Алтын Қыран]]» орденімен марапатталған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.orda.kz/tokaev-pashinjanga-altyn-kyran-ordenin-tabystady-136191/|title=Тоқаев Пашинянға «Алтын Қыран» орденін табыстады}}</ref> * 2023 жылы [[Ватикан]] тарапынан Пий IX орденінің Үлкен Кресті дәрежесімен марапатталған. * 2026 жылы Адамзаттық бауырластық үшін Заид сыйлығының лауреаты атанды. * 2026 жылы Бейбітшілік пен татуласу үшін Герника сыйлығына ие болды. == Тағы қараңыз == * [[Армения]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Армения премьер-министрлері]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] n030qbkmuud6jq8tagdrtzdezo227fs 3641259 3641258 2026-08-09T14:03:11Z Aldogarov 95591 /* Өмірбаяны{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}} */ 3641259 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Шынайы есімі = {{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}} |Есімі = Никол Пашинян |Қазақша есімі = |Сурет ені = 250 |Суреті = Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg |Титулы = [[Армения]]ның 16-шы [[Арменияның премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Coat of arms of Armenia.svg |Ту2 = Flag of Armenia.svg |Басқара бастады = 8 мамыр 2018 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Армен Варданович Саркисян|Армен Саркисян]] (2018–2022)<br>[[Ален Симонян]] (2022 м.а.)<br>[[Ваагн Хачатурян]] (2022 жылдан бастап) |Ізашары = [[Серж Саргсян]] |Титулы_2 = [[Еуразиялық экономикалық одақ]]дың төрағасы |Ту_2 = Emblem of the Eurasian Economic Union.svg |Ту2_2 = Flag of the Eurasian Economic Union.svg |Басқара бастады_2 = 2024 |Басқаруын аяқтады_2 = |Президент_2 = |Ізашары_2 = [[Владимир Путин]] |Ізбасары_2 = [[Александр Лукашенко]] | Басқара бастады_3 = 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Владимир Путин]] | Ізбасары_3 = [[Александр Лукашенко]] |Титулы_4 = [[ҰҚШҰ]] Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы |Ту_4 = Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg |Ту2_4 = Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg |Басқара бастады_4 = 2021 |Басқаруын аяқтады_4 = 2022 |Титулы_5 = Армения Республикасы Ұлттық жиналысының депутаты |Ту_5 = Logo parliament of Armenia.png |Ту2_5 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_5 = 6 мамыр 2012 |Басқаруын аяқтады_5 = 9 мамыр 2018 |Титулы_6 = [[Азаматтық келсімшарт]] партияның төрағасы |Ту_6 = Civil Contract (Armenia) logo.png |Ту2_6 = Flag_of_Armenia.svg |Басқара бастады_6 = 30 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_6 = |Діні = [[Армяндық апостол шіркеуі]] |Партиясы = [[Импичмент партиясы|Импичмент]] (2007)<br>[[Арменияның ұлттық конгресс]] (2008—2013)<br>[[Азаматтық келсімшарт]] (2013 жылдан бастап) | Білімі = [[Ереван мемлекеттік университеті]] |Балалары = Мариам, Шушанну, Арпине, Ашота |Анасы = Светлана Пашинян |Жұбайы = Ажырасқан |Әкесі = Вова Пашинян |Туған күні = 1.06.1975 |Туған жері = [[Иджеван]] |Сайты = [https://www.primeminister.am/ru/ primeminister.am] {{ref-ru}} |Марапаттары = {{Алтын Қыран ордені}} |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = Signature of Nikol Pashinyan.svg |Commons = | Атағы = [[Жоғарғы Бас Қолбасшы]] | Әскер түрі = [[Армения Республикасы Қарулы Күштері]] | Басқарды = | Шайқасы = [[Карабақ соғысы]]<br>[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] }} '''Никол Воваевич Пашинян''' ({{lang-hy|Նիկոլ Վովայի Փաշինյան}}) — [[Армения]]ның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. [[Армения]]ның [[Премьер-министр]]і.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pashinyan-armeniyanyin-premer-ministr-bolyip-325469/|title=Никол Пашинян Арменияның премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> Азаматтық келсімшарт партиясының төрағасы. Армениядағы барқыт революциясының көшбасшысы. Армения Ұлттық жиналысының депутаты (2012–2018). «Елк» фракциясының жетекшісі (2017–2018). == Өмірбаяны<ref>{{Cite web|url=https://www.primeminister.am/ru/pm-pashinyan/|title=Никол Пашинян Арменияның өмірбаяны}}</ref>== 1975 жылғы 1 маусымда [[Иджеван]] қаласында дүниеге келген. Иджеван қаласындағы №1 орта мектепті бітірген. 1991–1995 жылдары Ереван мемлекеттік университетінде білім алған. Бесінші курста саяси себептермен университеттен шығарылған. 1992 жылдан бастап белсенді түрде журналистикамен айналысты. «Дпрутюн», «Айастан», «Лрагир», «Лрагир ор», «Молорак» газеттерінде жұмыс істеген. 1998 жылы «Орагир» күнделікті газетін құрды, алайда 1999 жылы саяси себептермен сот шешімі бойынша жабылды. 1999 жылы «Айкакан жаманак» газетінің бас редакторы болып тағайындалып, бұл қызметті 2012 жылға дейін атқарды. 1999 жылдың тамыз айында саяси себептермен бір жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Кейін халықаралық және армян журналистік қауымдастықтарының талап етуімен апелляциялық сот жазаны орындауды бір жылға кейінге қалдырды, нәтижесінде жаза орындалмады. 2006 жылы «Альтернатива» қоғамдық-саяси бастамасының құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. 2007 жылғы парламенттік сайлауда «Импичмент» альянсының пропорционалды тізімінде бірінші нөмірмен қатысты. 2008 жылғы президенттік сайлауда Армения Республикасының президенттігіне кандидат Левон Тер-Петросянның сайлауалды штабының мүшесі болды. 2008 жылғы 1 наурыз оқиғаларынан кейін іздеуде жүріп, бір жыл төрт ай бойы жасырын өмір сүрді. 2009 жылғы 1 шілдеде Армения Республикасының Бас прокуратурасына өз еркімен келіп, қамауға алынды. 2010 жылдың қаңтарында 2008 жылғы 1 наурыздағы жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастырды деген айыппен 7 жылға бас бостандығынан айырылды. Армян және халықаралық қоғамдастық тарапынан саяси тұтқын, ар-ождан тұтқыны ретінде кеңінен танылды. Түрмеде 1 жыл 11 ай отырғаннан кейін, 2011 жылғы 27 мамырда рақымшылық шешімімен босатылды. 2012 жылғы парламенттік сайлауда «Армян ұлттық конгресі» фракциясының пропорционалды тізімі бойынша Ұлттық Жиналыстың депутаты болып сайланды. 2012–2013 жылдары Ұлттық Жиналыстың әдеп жөніндегі комиссиясының төрағасы болды. 2013 жылы «Азаматтық келісім» қоғамдық-саяси бірлестігін құрды. 2013–2015 жылдары осы бірлестіктің басқарма кеңесінің мүшесі болды, ал 2015 жылдан бастап оның негізінде құрылған аттас партияның басқарма мүшесі. 2016 жылдың мамыр айында «Азаматтық келісім» партиясының еріктілер жасағының командирі болды. 2017 жылғы 2 сәуірде өткен парламенттік сайлауда «ЕЛК» («Шығу») блогының тізімі бойынша Ереван қаласының Кентрон, Эребуни, Норк-Мараш және Нубарашен әкімшілік аудандарын қамтитын №4 сайлау округінен депутат болып сайланды. 2017 жылдың мамыр айынан бастап «ЕЛК» парламенттік фракциясының жетекшісі болды. [[File:Nikol Pashinyan April 18 Tigran Mets Avenue.jpg|thumb|left|Пашинян Бархат революция кезінде]] 2018 жылғы 31 наурызда Гюмри қаласындағы Вардананц алаңынан «Менің қадамым» қозғалысын бастады. Бұл қозғалыс сол жылдың сәуір–мамыр айларында бейбіт халықтық барқыт революцияға алып келді. 2018 жылғы 8 мамырда жалпыхалықтық қозғалыстың талап етуімен Ұлттық Жиналыс тарапынан Армения Республикасының Премьер-министрі болып сайланды. 2018 жылғы 16 қазанда кезектен тыс сайлау өткізу мақсатында сайлауалды уәдесіне сәйкес отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін уақытша атқарушы ретінде қызметін жалғастырды. [[File:Նիկոլ Փաշինյանի հարցազրույց.jpg|thumb|left|Пашинян Бархат революция кезінде]] 2018 жылғы 9 желтоқсанда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Менің қадамым» альянсының пропорционалды тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде альянс сайлаушылардың шамамен 70% дауысын жинады. Осыған байланысты 2019 жылғы 14 қаңтарда Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне және 89-бабында белгіленген тәртіпке сәйкес Никол Пашинян Армения Республикасының Премьер-министрі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/world_news/nikol-pasinian-armeniia-premer-ministri-bolyp-tagaiyndaldy-294860/|title=Никол Пашинян Армения премьер-министрі болып тағайындалды}}</ref> 2021 жылғы 25 сәуірде елдегі ішкі саяси жағдайды реттеу мақсатында отставкаға кетіп, Премьер-министрдің міндетін атқарушы болып қалды. 2021 жылғы 20 маусымда өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда «Азаматтық келісім» партиясының тізімін бастап, Премьер-министрлікке кандидат болды. Сайлау нәтижесінде партия 53,91% дауыс жинады. Конституцияның 149-бабының 1-бөлігіне сәйкес 2021 жылғы 2 тамызда Армения Республикасының Премьер-министрі болып қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://admin.egemen.kz/article/283498-nikol-pashinyan-armeniyanynh-premer-ministri-bolyp-qayta-taghayyndaldy|title=Никол Пашинян Арменияның Премьер-Министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> 2026 жылғы 2 тамызда Никол Пашинянды Армения премьер-министрі лауазымына қайта тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20260802/pashinyan-armeniya-premer-ministri-bolyp-qayta-tagayyndaldy-65404634.html|title=Пашинян Армения премьер-министрі болып қайта тағайындалды}}</ref> == Жеке өмірі<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/mir/6508165-grazhdanskaya-zhena-50letnego-nikola-pashinyana-obyavila-o-rasstavanii.html|title=Гражданская жена 50-летнего Никола Пашиняна объявила о расставании}}</ref> == Никол Пашинян ажырасқан, бұрын Анна Акопянмен некеде болған. Оның Мариам, Шушанна, Арпине есімді қыздары және Ашот есімді ұлы бар. Туған армян тілінен бөлек, орыс, ағылшын және француз тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2025 жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның «[[Алтын Қыран]]» орденімен марапатталған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.orda.kz/tokaev-pashinjanga-altyn-kyran-ordenin-tabystady-136191/|title=Тоқаев Пашинянға «Алтын Қыран» орденін табыстады}}</ref> * 2023 жылы [[Ватикан]] тарапынан Пий IX орденінің Үлкен Кресті дәрежесімен марапатталған. * 2026 жылы Адамзаттық бауырластық үшін Заид сыйлығының лауреаты атанды. * 2026 жылы Бейбітшілік пен татуласу үшін Герника сыйлығына ие болды. == Тағы қараңыз == * [[Армения]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Армения премьер-министрлері]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] 7v4e010k8gzzgdfmsa5xsib9qpl2ffr 0 763272 3641414 3495036 2026-08-10T10:06:52Z Casserium 68287 3641414 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Тимур Сламжанұлы Сұлтанғазиев | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Қазақстан Денсаулық сақтау министрінің]] бірінші орынбасары | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan 3d.svg | Басқара бастады = 31 қазан 2022 жылдан бастап | Премьер = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] ({{comment|м.а.|міндетін атқарушы}})<br> [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Марат Едігеұлы Шоранов|Марат Шоранов]] | Титулы_2 = [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің]] орынбасары | Ту_2 = North Kazakhstan province seal.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan 3d.svg | Басқара бастады_2 = 14 желтоқсан 2021 | Басқаруын аяқтады_2 = 1 тамыз 2022 |Ізашары_2 = [[Асқар Жоламанұлы Сақыпкереев|Асқар Сақыпкереев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігі Тауарлар мен қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті]]нің төрағасы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan 3d.svg | Басқара бастады_3 = 23 сәуір | Басқаруын аяқтады_3 = 22 қыркүйек 2020 | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Людмила Витальевна Бюрабекова|Людмила Бюрабекова]] | Ізбасары_3 = комитет 2-ге бөлінді;<br><small>[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті]]нің төрағасы ретінде [[Айжан Серікбайқызы Есмағамбетова|Айжан Есмағамбетова]];<br>[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті|Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті]]нің төрағасы ретінде [[Әлия Шайзадақызы Рүстемова|Әлия Рүстемова]] | Титулы_4 = [[Солтүстік Қазақстан облысы]] бойынша Денсаулық сақтау басқармасының басшысы | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan 3d.svg | Басқара бастады_4 = 15 мамыр 2018 | Басқаруын аяқтады_4 = 23 сәуір 2020 | Ізашары_4 = [[Владимир Михайлович Безлер|Владимир Безлер]]<br>Жұмабек Елеусізов ({{comment|м.а.|міндетін атқарушы}}) | Ізбасары_4 = [[Қабдірахман Еркенұлы Сақтағанов|Қабдірахман Сақтағанов]] | Туған күні = 25.06.1982 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Жұбайы = | Балалары = | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық медицина университеті]]<br>2) [[Тулейн университеті]] | Мамандығы = 1) Дәрігер <br>2) Денсаулық сақтау жүйесінің менеджері }} '''Тимур Сламжанұлы Сұлтанғазиев''' ([[25 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Алматы]]) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер және денсаулық сақтау органдарының қызметкері. 2022 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрінің]] бірінші орынбасары. == Өмірбаяны == 1982 жылы 25 маусымда [[Алматы|Алматыда]] дүниеге келді. Еңбек жолын 2010 жылы наурызда «Республикалық шұғыл медициналық жәрдемнің ғылыми орталығының» маманы болып бастады. 2010—2013 жылдары Ұлттық медициналық холдингінің менеджері, департамент директоры; 2013—2014 жылдары Медициналық технологиялар және ақпараттық жүйелер орталығының Президенті; 2014—2016 жылдары «Медикер» ЖШС бас директорының бірінші орынбасары; 2016 жылғы ақпан—тамыз айларында Республикалық денсаулық сақтау орталығы бас директорының орынбасары болды. 2016 жылғы тамыздан бастап Сұлтанғазиевтің еңбек жолы [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігінде]] жалғасты. 2016—2017 жылдары [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі]]Медициналық қызметтерді стандарттау департаментінің директоры болса, 2017—2018 жылдары Жобаларды басқару департаментінің директоры болды. 2018 жылы [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің]] бұйрығымен [[Солтүстік Қазақстан облысы]] бойынша Денсаулық сақтау басқармасының басшысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.zakon.kz/politika/4918312-timur-sultangaziev-naznachen.html |title= Тимур Султангазиев назначен начальником управления здравоохранения СКО |date=2018-05-15|lang=ru|work=Новости Zakon.kz|accessdate=2025-08-11}}</ref> 2020 жылғы сәуірде [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Қазақстан Денсаулық сақтау министрінің]] бұйрығымен [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|Денсаулық сақтау министрлігі Тауарлар мен қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитетінің]] төрағасы болып тағайындалды. [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] № 596 бұйрығымен қыркүйекте [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті|аталған комитет]] 2 комитетке бөлініп, Сұлтанғазиев лауазымынан кетті.<ref>{{Cite web|url= https://primeminister.kz/hrpolitic/appointments/kr-densaulyk-saktau-ministrliginin-tauarlar-men-korsetiletin-kyzmetterdin-sapasy-men-kauipsizdigin-bakylau-komitetinin-toragasy-tagayyndaldy-2235252 |title= ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитетінің төрағасы тағайындалды |date=2020-04-22|lang=kk|work=[[Қазақстан премьер-министрі|Қазақстан Премьер-Министрінің]] ресми ақпараттық ресурсы|accessdate= 2025-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2000000596 |title= Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгінің кейбір мәселелері туралы |date= 2022-09-22 |lang=kk|work= Қазақстан Республикасы нормативті құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі |accessdate= 2025-08-11}}</ref> 2021 жылғы желтоқсанда [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің]] жұмыспен қамту және денсаулық сақтау мәселелері жөніндегі орынбасары болып тағайындалды. 2022 жылғы шілдеде [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] сол кездегі [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің]] орынбасарларын тым көп деп есептеп, оған орынбасарын қысқартуды талап етті. Нәтижесінде Сұлтанғазиев және тағы бір орынбасар қызметінен кетті.<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/sko/press/news/details/301508?contentType=&lang=kk&period=&searchText=%D0%A1%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2&slug=sko|lang=kk |title= Тимур Сұлтанғазиев СҚО әкiмiнiң орынбасары болып тағайындалды |lang=kk|work= Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы |accessdate= 2025-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://sputnik.kz/20220801/soltustik-qazaqstan-oblysy-akim-26458105.html |lang=kk |title= Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің екі орынбасары қысқартуға ілікті |lang=kk|work= Sputnik Қазақстан|accessdate= 2025-08-11}}</ref> 3 айдан кейін [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]] қаулысымен [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрінің]] бірінші орынбасары болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://primeminister.kz/hrpolitic/appointments/timur-sultangaziev-naznachen-pervym-vice-ministrom-zdravoohraneniya-rk-3194914 |title= Тимур Сұлтанғазиев ҚР денсаулық сақтау бірінші вице-министрі болып тағайындалды |date=2022-10-31|lang=kk|work=[[Қазақстан премьер-министрі|Қазақстан Премьер-Министрінің]] ресми ақпараттық ресурсы|accessdate= 2025-08-11}}</ref> == Білімі == 2006 жылы [[Қазақ ұлттық медицина университеті|Қазақ ұлттық медицина университетін]] «дәрігер» мамандығы бойынша тәмамдады. 2009 жылы [[Болашақ стипендиясы]]мен [[АҚШ|АҚШ-тағы]] [[Тулейн университеті|Тулейн университетінің]] магистратурасын «денсаулық сақтау жүйесінің менеджері» мамандығы бойынша тәмамдады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Қазақстан дәрігерлері]] [[Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері]] dqmjv6enz7gyp670kvjtfpvi1eq6wic 3 763690 3641305 3497368 2026-08-10T05:11:40Z Leaderboard 128437 Leaderboard [[Қатысушы талқылауы:Forest-Daizy Li]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Morrigna]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Forest-Daizy Li|Forest-Daizy Li]]" to "[[Special:CentralAuth/Morrigna|Morrigna]]" 3497368 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Forest-Daizy Li}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 12:11, 2025 ж. тамыздың 22 (+05) fx9d5g9tvrw83rrc2tbn8s4u6lg0nw7 10 764845 3641288 3641010 2026-08-09T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3641288 json application/json { "articles": 244566, "pages": 669699, "edits": 3637569, "users": 180603, "activeusers": 355, "admins": 15, "files": 8765 } ovr3ueiag67c0tnf12hzzn9xcjbed1o 0 767016 3641393 3634428 2026-08-10T09:48:11Z Casserium 68287 3641393 wikitext text/x-wiki Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген. Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды. Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері кіреді. == Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары == ; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.<ref name="bolim1" /> 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды. # Мұратхан Жуат (2004—2008) # [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023) # Ержан Сейітқұлов (2023 бастап) ; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі 1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды. 1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]</ref> # [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998) # Ескендір Бейсембетов (2000—2002) # Батырхан Исаев (2002) # Марлен Ысқақов (2002—2003) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005) # [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006) # Анар Мешімбаева (2006—2007) # [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008) # [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009) # [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012) # [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014) # [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015) # [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020) # [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023) # Айдын Құлсейітов (2023—2025) # Рақымжан Ерназар (2025 бастап) ; Жалпы бөлім 1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды. # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996) # [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018) # Бақытжан Темірболат (2018—2019) # Нұрдәулет Төлеев (2019—2025) # Ербол Адаев (2025 бастап) ; Инвестициялар және сауда бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]</ref> # [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026) # Мейіржан Байғонысов (2026 бастап) ; Коммуникациялар бөлімі 2023 жылы құрылды.<ref>[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]</ref> # [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025) # Қанат Құлшыманов (2025 бастап) ; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]</ref> # Азамат Кескінбаев (2025 бастап) ; Құқық қорғау жүйесі бөлімі 1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды. # [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993) # Назымбек Әкімбеков (1993—1994) # Николай Белоруков (1994—1996) # Марат Әбілхатаев (2004—2006) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007) # Ерлік Кененбаев (2007—2008) # Сейітжан Шалабаев (2008) # [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014) # Ерлік Кененбаев (2014—2016) # Алексей Калайчиди (2016—2019) # Қанат Сейдгапбаров (2019—2022) # Азамат Дүйсембеков (2022—2023) # Алексей Калайчиди (2023—2025) # Дәурен Ерғарин (2025 бастап) ; Мемлекеттік бақылау бөлімі 1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы, 2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.<ref name="bakylau">[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]</ref> # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996) # [[Үсен Жетенов]] (1996) # [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997) # [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998) # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002) # [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004) # Владимир Коломийцев (2004—2005) # [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007) # [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014) # [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018) # [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2021—2022) # Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023) # [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] (2023—2025) # Әлихан Жамсатов (2025 бастап) ; Мемлекеттік құқық бөлімі 1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202211070030&ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]</ref> 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды. # [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991) # Юрий Обрядин (1991—1992) # Сергей Тихонов (1992—1994) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999) # [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002) # [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008) # Инна Ахметова (2008—2013) # [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] (2013—2018) # Данияр Вагапов (2018—2020) # Қайрат Жақыпбаев (2020—2022) # Айдар Жарылғанов (2023 бастап) ; Мемлекеттік қызмет бөлімі 1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды. # Геннадий Пирожников (1990—1996) # [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008) # Жомарт Әбиесов (2008) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012) # Марат Дәуешов (2012—2019) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022) # Руслан Тұрғаналы (2022 бастап) ; Өңірлік даму мониторингі бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]</ref> # Рустам Баялиев (2025) ; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі 2019 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]</ref> # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020) # [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022) # [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2022—2026) # Бақыт Есімова (2026 бастап) ; Сыртқы саясат бөлімі 1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]</ref> 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.<ref name="bolim1" /> 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді. # [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995) # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012) # Ержан Ашықбаев (2012—2013) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019) # Сатыбалды Бұршақов (2019) # Дәулетбек Құсайынов (2019—2023) # [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] (2023—2025) # Жандос Иманалиев (2025 бастап) ; Цифрландыруды дамыту бөлімі 2024 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]</ref> # Қуат Сандалов (2024 бастап) ; Ішкі саясат бөлімі 1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]</ref> # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993) # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993) # Әділ Ибраев (1993—1994) # Роза Кенжетаева (1994—1995) # Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996) # [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002) # [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002) # Біржан Қанешев (2002—2003) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006) # Ардақ Досжан (2006—2008) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014) # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019) # Ғани Нығыметов (2019—2020) # Нұргүл Мауберлинова (2020—2022) # [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023) # Айжан Шайназарова (2023—2025) # Абзал Нүкенов (2025) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026) # [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап) === Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары === ; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Алмат Байшолақов (2019—2021) # Алексей Калайчиди (2021—2023) ; Мемлекеттік басқару бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Әлтайыр Ахметов (2019—2023) ; Стратегиялық жоспарлау бөлімі 2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды. # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011) # Эльдар Сыздықов (2011—2012) # Азамат Әбдімомынов (2012—2014) # Аяна Манасова (2014—2017) # Айдын Құлсейітов (2017—2023) # Рақымжан Ерназар (2023) ; Талдау және болжау орталығы 1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.<ref>[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]</ref> # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999) # Жанай Омаров (2004) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007) # [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019) ; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі 1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1" /> # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992) # Сайлаубек Әлібеков (1992—1993) # Хайролла Қабжанов (1993—1996) # Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008) ; Жүйелі зерттеулер орталығы 2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды. # Азамат Әбдімомынов (2002—2005) # Анар Мешімбаева (2005—2006) ; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі 2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # Есетжан Қосубаев (2004) # Жанай Омаров (2004) # [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005) ; Сот жүйесі мәселелері бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004) ; Конфессияаралық қатынастар бөлімі 2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1">[https://nomad.su/?a=3-202510200030&ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]</ref> # Алексей Кекшаев (2003) # Рәпіл Жошыбаев (2003—2004) ; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі 2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.<ref name="bolim1" /> # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002) ; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі 1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды. # Михаил Бабушкин (1990—?) # Николай Белоруков (1996—1999) ; Наградалар бөлімі 1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды. # Геннадий Бердюгин (1990—1994) # Зинаида Федотова (1995—1996) # [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996) ; Азаматтық бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996) ; Кешірім жасау бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. ; Қорғаныс бөлімі 1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды. # [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993) # Нұрлан Тілемісов (1993—1994) ; Саяси талдау бөлімі 1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993) ; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі 1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды. # [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991) # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992) == Президент Әкімшілігінің басқармалары == 2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады. {| class="wikitable" ! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған уақыты !! Құрылымы |- | rowspan="2" | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan="2" | * Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі * Құқық қорғау қызметі бөлімі * Сот жүйесі мәселелері бөлімі |- | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005 |- | rowspan="2" | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan="2" | * Ұйымдастыру-бақылау бөлімі * Кадр саясаты бөлімі * Мемлекеттік инспекциясы |- | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005 |- | Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-саяси бөлімі * Ақпараттық-талдау орталығы * Ахуалдық орталығы * Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі * Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы |- | Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі * Жүйелі зерттеулер орталығы |} == Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері == ; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы 2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]</ref> 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді. # Нелля Жұбасова (2004—2007) # [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007) # Алмаз Ещанов (2007—2008) # Нұрлан Жанәбілов (2010—2013) # Абзал Нүкенов (2013—2016) # Ерлан Абдақасов (2016—2021) # Данияр Есин (2021—2022) # Амангелді Омарбеков (2022—2025) # Арман Әбдірәсілов (2025 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі 2015 жылы құрылды.<ref name="bolim1" /> # [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016) # [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017) # Бақыт Құрманбаев (2017—2019) # Талғат Мұхтаров (2019—2020) # Қайыргелді Есенеев (2020—2022) # Русланбек Бекжігітов (2022—2024) # Марат Аймашев (2024 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі 2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.<ref name="bolim1" /> # Русланбек Бекжігітов (2015—2021) # Расул Оразғұлов (2021 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі 1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды. # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002) # Еркін Тұқымов (2010—2018) # Александр Суханов (2018 бастап) === Бұрынғы бөлімдері === ; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі 2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. # Рүстем Жоламан (2000—2001) == Президент кеңсесі == 1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды. # Владимир Шепель (1991—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # Владимир Шепель (1994—1996) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019) # Бақытжан Темірболат (м.а., 2019) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап) 2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады: * Жалпы бөлім * Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі * Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі == Президенттің баспасөз қызметі == 1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202309130035&ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]</ref> ; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]] 1990 жылдың соңында енгізілген. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991) # Сейітқазы Матаев (1991—1993) # Нұрлан Дәненов (1993—1994) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001) # Жанай Омаров (2001—2004) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011) # [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016) # [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019) # [[Берік Уәли]] (2019—2022) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023) # Нұрмұхамед Байғараев (2023) # [[Берік Уәли]] (2023—2025) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап) ; Президент баспасөз қызметінің басшысы 1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990) # Игорь Романов (1990—1995)<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]</ref> # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # Лев Тараков (1998—2002) # Есетжан Қосубаев (2002—2004) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008) == Президенттің протокол қызметі == 1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды. # [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997) # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006) # [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009) # [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015) # Мәди Атамқұлов (2015—2021) # Дмитрий Михно (2021—2023) # [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] (2023 бастап) == Президенттің Парламенттегі өкілдігі == 2001 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. # Жолымбет Бәйішев (2001—2002) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006) # Рахмет Мұқашев (2006—2007) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013) # [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022) # Әмірбек Оспанбеков (2022—2026) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі 1994—1995 жылдары жұмыс істеді. # Константин Колпаков (1994—1995) ; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Жолымбет Бәйішев (1996—2001) ; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Қабылсаят Әбішев (1996—1999) # [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999) # Сабыр Қасымов (1999—2001) == Президент Әкімшілігінің хатшылықтары == ; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы 1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. # [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008) # Виктор Супрун (2008—2012) # Әнуар Омарқожаев (2012—2014) # Дастан Махаев (2014—2016) # [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016) # Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018) # Ақмарал Байтемірова (2018—2019) # Алмас Батанов (2019) # Евгений Ким (2019) # Ренат Айтаев (2019—2022) # Ринат Мұхаметқали (2022—2023) # Берік Беркімбаев (2023) # Асқар Жакенов (2023—2024) # Қаныш Төлеушин (2025—2026) # Данияр Құсайынов (2026—) === Бұрынғы хатшылықтары === ; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы 1995 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды. # Амангелді Қайырбаев (1996—2002) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004) # Еран Мағзұмов (2004—2008) # [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013) # Нұрлан Жанәбілов (2013—2014) # Михаил Чирков (2014) # Серік Ахмет (2014—2019) # Алмас Батанов (2019) # Жанна Құрманғалиева (2019) # Евгений Ким (2019—2021) # Мәжит Самитов (2021—2024) # Жанна Нұржанова (2024—2026) ; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы 2004 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды. # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008) # [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018) # Леонид Прокопенко (2018—2019) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021) # Марат Әзілханов (2021—2026) ; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы 1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]</ref> # Марат Нұриев (199?—1997) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999) # Біржан Қанешев (2001—2002) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005) # [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009) # [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014) # Азамат Әбдімомынов (2014—2015) # Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019) # Шоқан Елшібеков (2019—2020) # Ерлан Байтұқбаев (2020—2023) ; Президент көмекшісінің хатшылығы 1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты. # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002) ; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы 1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]</ref> # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998) ; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы 1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]</ref><ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]</ref> 1998 жылы қысқартылды. # [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997) ; Вице-президент хатшылығы 1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992) # Константин Колпаков (1992—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995) # Ержан Досмұхамедов (1995—1996) == Президент Әкімшілігінің инспекциялары == ; Мемлекеттік инспекция 1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.<ref name="bakylau" /> # [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993) # Саят Бейсенов (1993—1995) # [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002) # [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005) == Президент Әкімшілігінің шаруашылығы == ; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы 1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды. # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995) == Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]</ref> # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023) # Нұрлан Қаймолдаев (2023) Құрылымы: # Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі # Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі # Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі # Елбасының баспасөз қызметі # Елбасының протоколы # Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы # Елбасы көмекшісінің хатшылығы == Президент жанындағы мекемелер == ; Президент архиві 1994 жылы құрылды. # Ғалия Қарпықова (1994—1997) # Людмила Дегитаева (1997—2004) # Владимир Шепель (2004—2014) # Борис Джапаров (2014—2018) # Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022) # Әлия Мұстафина (2022 бастап) ; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі 2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді. # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016) # [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016) # Евгений Кочетов (2016—2017) # Анастасия Щегорцова (2017—2018) # Руслан Әлішев (2018—2019) # Талғат Қалиев (2019—2020) # Руслан Әлішев (2020—2022) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022) # [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]] 1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді. # Өмірсерік Қасенов (1993—1997) # Лев Тараков (1997) # Алма Сұлтанғалиева (1997—1998) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000) # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005) # Болат Сұлтанов (2005—2014) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017) # Зарема Шаукенова (2017—2022) # Еркін Тұқымов (2022—2025) # [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]] 2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. # [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024) # [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап) ; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы 1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады. # Нұрлан Дәненов (1994—1995) # Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?) # Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)<ref>[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]</ref> # Аманқұл Серікбаев (1998—2005) # [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006) # [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008) # Бақыт Есекина (2008—2009) # Арын Орсариев (2009—2012) # [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016) # Фатима Жақыпова (2016—2019) # Әлтайыр Ахметов (2019) # Ерлан Әбіл (2019—2025)<ref>[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]</ref> # Азамат Жолманов (2025 бастап) === Президент жанында жұмыс істеген мекемелер === ; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады. # [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016) # [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019) # Саттар Мәжитов (2019—2020) ; Тұңғыш Президент кітапханасы 2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді. # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021) # Бақытжан Темірболат (2021 бастап) ; Тұңғыш Президент музейі 2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді. # Алма Сағынғали (2004—2016) ; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты 1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады. # [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап) == Президенттің арнайы өкілдері == ; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі 1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады. # [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004) # [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008) # [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009) # Сәбит Қожаметов (2009—2013) # [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014) # Серік Қожаниязов (2014—2019) # Бақытжан Намаев (2019—2020) # Серік Сүлейменов (2020—2022) # Қайрат Нұртай (2022 бастап) ; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі 2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады. # Талғат Қалиев (2020—202?) # Еркін Тұқымов (2025 бастап) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі 2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды. # [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005) ; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды. # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023) ; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды. # [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] kt5pqo7gyq2tf804csrtp0ixlot8j35 0 774422 3641294 3551524 2026-08-09T23:55:27Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3641294 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Педагогиялық Идеялар Панорамасы''' – білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған педагогикалық идеялармен тәжірибе алмасуға арналған республикалық кәсіби байқау. Байқау аясында педагогтер өздерінің педагогикалық тәжірибесіне негізделген идеяларын ұсынып, оларды кәсіби педагогикалық қауымдастықта талқылайды. Байқау [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] барлық өңірлеріндегі мектепке дейінгі, орта, қосымша, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлеріне арналған.<ref>[https://orleu-edu.kz/event/%d0%bf%d0%b5%d0%b4%d0%b0%d0%b3%d0%be%d0%b3%d0%b8%d0%ba%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d2%9b-%d0%b8%d0%b4%d0%b5%d1%8f%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%81%d1%8b-2-3/ «Педагогикалық идеялар панорамасы – 2025» республикалық байқауы – Сайт АО "Национальный центр повышения квалификации "Өрлеу"]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Мақсаты == Байқаудың негізгі мақсаты – педагогтердің функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған тиімді және инновациялық педагогикалық идеяларын анықтау, жинақтау және тарату. == Міндеттері == * педагогтерді инновациялық әдістемелерді әзірлеуге және енгізуге ынталандыру; * тиімді педагогикалық идеялардың авторы ретінде педагогтің кәсіби мәртебесін нығайту; * педагогтердің кәсіби ынтымақтастығын дамыту; * үздік білім беру тәжірибелерін таратуға жағдай жасау. == Негізгі бағыттары == Байқау шеңберінде педагогикалық жұмыстар келесі жеті бағыт бойынша қабылданады: * оқу сауаттылығы; * математикалық сауаттылық; * жаратылыстану-ғылыми сауаттылық; * цифрлық сауаттылық; * экологиялық сауаттылық; * мәдениетаралық сауаттылық; * қаржылық сауаттылық. Бұл бағыттар білім алушылардың күнделікті өмірде білімді қолдану дағдыларын дамытуға бағытталған функционалдық сауаттылықтың негізгі құрамдас бөліктерін қамтиды.<ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/press/news/details/784205?lang=kk «Педагогикалық идеялар панорамасы» байқауына қатысуға 170 өтінім қабылданды]</ref> == Өткізу тәртібі мен кезеңдері == Байқау жыл сайын өткізіледі және екі кезеңнен тұрады: ''Өңірлік кезең'' – білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған авторлық педагогикалық идеяның сипаттамасын ұсыну. Бұл кезеңде сабақтың, оқу немесе тәрбиелік іс-шараның жоспары мен оның өзектілігі жазбаша түрде негізделеді.<ref>[https://ppi.orleu.edu.kz/ PPI | Панорама педагогических идей]</ref> ''Республикалық кезең'' – авторлық педагогикалық идеяны нақты білім беру жағдайында қолдануды көрсету. Бұл кезеңде сабақтың немесе оқу іс-шарасының бейнежазбасы ұсынылады.<ref name=":0">[https://ppi.orleu.edu.kz/ PPI | Панорама педагогических идей]</ref> Соңғы жылдары конкурс шарттарына ішінара өзгерістер енгізіліп, өңірлік кезеңде бейнематериал дайындау міндетті талап ретінде алынып тасталды. == Қатысушылар == Байқауға [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] аумағында білім беру қызметін жүзеге асыратын барлық типтегі, меншік нысанындағы және ведомстволық бағыныстағы білім беру ұйымдарының педагогтері қатыса алады. == Марапаттау == Өңірлік кезеңнің жеңімпаздары I, II және III дәрежелі дипломдармен марапатталады, ал барлық қатысушыларға сертификаттар табысталады. Республикалық кезеңнің жеңімпаздары I, II және III дәрежелі дипломдармен марапатталады. Сонымен қатар, байқау нәтижелері педагогтерді аттестаттау барысында ескеріледі. Жеңімпаз педагогтер [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД елдері]] арасында өтетін Педагогикалық шеберлік халықаралық фестиваліне қатысу мүмкіндігіне ие болады. == Цифрлық жарияланымдар == Конкурс аясында ұсынылған бейнематериалдар [[Өрлеу (орталық)|Өрлеу]] цифрлық кітапханасында жарияланады. Әр бағыт бойынша «[[YouTube]]-та ең көп қаралған бейнематериал» номинациясы қарастырылған, бейнематериалдар [[YouTube]] платформасында орналастырылады.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == [[Санат:Байқау]] od3p5dt75ekmsne0uebsdh4xhg96e9e 4 775564 3641298 3641066 2026-08-10T03:05:30Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3641298 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 37087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 107569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 398281] |- |2 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 49089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 171723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 323786] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 100434] |- |4 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31065] |- |5 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30270] |- |6 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 3193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 4564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 8643] |- |7 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 259566] |- |8 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 12455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83306] |- |9 |[[Нан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 5056] |- |10 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 83645] |- |11 |[[Шешендік сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 8076] |- |12 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8752] |- |13 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35661] |- |14 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9724] |- |15 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 9199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 9369] |- |16 |[[Пазырық мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5258] |- |17 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6519] |- |18 |[[Қазақ-ноғай қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3554] |- |19 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17979] |- |20 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23522] |- |21 |[[Болат Оралұлы Ақшолақов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3151] |- |22 |[[Әділ Өтеғұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2654] |- |23 |[[:Сурет:Oxford City FC crest.svg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2527] |- |24 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8564] |- |25 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 2438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19040] |- |26 |[[Жақ (анатомия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 3488] |- |27 |[[Ағаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 2450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8067] |- |28 |[[Зират]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 3211] |- |29 |[[Джон Фицджеральд Кеннеди]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 3050] |- |30 |[[Нұрсұлтан (ханбике)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2541] |- |31 |[[Шорья]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2456] |- |32 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 5059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21637] |- |33 |[[Михаил Станиславович Шайдоров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 4970] |- |34 |[[Стоматит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 5827] |- |35 |[[Ламин Ямаль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 3547] |- |36 |[[Дина Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 3364] |- |37 |[[Заһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2480] |- |38 |[[Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2548] |- |39 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36075] |- |40 |[[Жын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 3895] |- |41 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 23114] |- |42 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 3913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 9933] |- |43 |[[Бүйрек тастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2357] |- |44 |[[Құшайри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2235] |- |45 |[[Әлем халықтарының ертегілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2369] |- |46 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11508] |- |47 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30438] |- |48 |[[Саида Шавкатқызы Мирзиёева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2375] |- |49 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13585] |- |50 |[[Айша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 4568] |- |51 |[[Қатысушы талқылауы:Kasthack]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2130] |- |52 |[[Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 4334] |- |53 |[[Sәlem Entertainment]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=S%D3%99lem_Entertainment 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=S%D3%99lem_Entertainment 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=S%D3%99lem_Entertainment 3543] |- |54 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14783] |- |55 |[[Тораңғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 3830] |- |56 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6241] |- |57 |[[Мәскеу мемлекеттік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2790] |- |58 |[[Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2311] |- |59 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28521] |- |60 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13085] |- |61 |[[Қазақ хандарының шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5953] |- |62 |[[Бала ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2366] |- |63 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 24213] |- |64 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 6714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 75777] |- |65 |[[Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2704] |- |66 |[[Шұрат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 2330] |- |67 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46211] |- |68 |[[Бақыт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 3473] |- |69 |[[Канибадам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2127] |- |70 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17124] |- |71 |[[Ай (қазақ дәстүрінде)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 5117] |- |72 |[[Тарық ибн Зияд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 2057] |- |73 |[[Уоррен Гардинг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 2245] |- |74 |[[Щучинск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2872] |- |75 |[[Әйнек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2775] |- |76 |[[Қытай халықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2553] |- |77 |[[Асқар Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7611] |- |78 |[[BTS]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BTS 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BTS 2213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BTS 3177] |- |79 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18045] |- |80 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58574] |- |81 |[[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 2850] |- |82 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49313] |- |83 |[[Виктория (Британдық Колумбия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1949] |- |84 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 41041] |- |85 |[[Ислам негіздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2690] |- |86 |[[Шұғыла (журнал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1938] |- |87 |[[Жаңасемей ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3103] |- |88 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25456] |- |89 |[[Есінеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 2132] |- |90 |[[Комако Кимура]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1833] |- |91 |[[Құс өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1987] |- |92 |[[Нақыл сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 2361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5646] |- |93 |[[Араб мемлекеттері Лигасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2931] |- |94 |[[Маржан Тасова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1877] |- |95 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116210] |- |96 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 7774] |- |97 |[[Ажырасу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 1989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2878] |- |98 |[[Бірлік (Мойынқұм ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2008] |- |99 |[[Пиноккио]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1805] |- |100 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 22354] |- |101 |[[Ребус]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 2191] |- |102 |[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2681] |- |103 |[[Азаматтық тәрбие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1881] |- |104 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26229] |- |105 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4804] |- |106 |[[Коростышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1732] |- |107 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 28055] |- |108 |[[Қарадың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1720] |- |109 |[[Райнгау-Таунус (аудан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1709] |- |110 |[[Икер Касильяс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1987] |- |111 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10182] |- |112 |[[Наманған облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1780] |- |113 |[[Түзуші ұлпа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 3202] |- |114 |[[Энтеровирусты инфекция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 2546] |- |115 |[[Қарақалпақ мемлекеттік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1970] |- |116 |[[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4255] |- |117 |[[Иммунды жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 3442] |- |118 |[[Халифа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 2430] |- |119 |[[Кванхе гун ван]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1810] |- |120 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4358] |- |121 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 4173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36347] |- |122 |[[Дирлеванг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1614] |- |123 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 4439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23759] |- |124 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7410] |- |125 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23832] |- |126 |[[Футболдан әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5468] |- |127 |[[Павел Яковлевич Зальцман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1619] |- |128 |[[Dream League Soccer 2021]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Dream_League_Soccer_2021 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Dream_League_Soccer_2021 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Dream_League_Soccer_2021 1664] |- |129 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23184] |- |130 |[[Ұлы тоқырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 3008] |- |131 |[[Алтын Орда хандарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9469] |- |132 |[[Данил Голубенко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1942] |- |133 |[[Мұхаммед Мохбер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1646] |- |134 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7793] |- |135 |[[Кропивницкий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1616] |- |136 |[[Хулиан Альварес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1671] |- |137 |[[Қатысушы:Tvoilubimyibakhthar]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1655] |- |138 |[[Жалғас Жұмағұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2162] |- |139 |[[Сайфуддин Азизи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1569] |- |140 |[[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4980] |- |141 |[[:Санат:Алматы облысында туғандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1740] |- |142 |[[Ноғай Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1683] |- |143 |[[Капонир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1544] |- |144 |[[Супер келіншек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1860] |- |145 |[[Күрен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1551] |- |146 |[[Mellstroy]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Mellstroy 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Mellstroy 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Mellstroy 1957] |- |147 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 58766] |- |148 |[[Үйде жалғыз қалғанда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 3726] |- |149 |[[Аустрия жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1631] |- |150 |[[Волчанск (Украина)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1510] |- |151 |[[Жанна Исақызы Керімтаева-Сатыбалдиева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1581] |- |152 |[[Үлкен Арлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1644] |- |153 |[[Түрік әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2832] |- |154 |[[Үндістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2524] |- |155 |[[Адуын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1624] |- |156 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26205] |- |157 |[[Кеңірдек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 3634] |- |158 |[[Алатау (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4648] |- |159 |[[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4003] |- |160 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23187] |- |161 |[[Алматы энергетика және байланыс университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2859] |- |162 |[[Сауран ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3955] |- |163 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 4759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28521] |- |164 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 4487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 11157] |- |165 |[[Абайдың этнографиялық лексикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1496] |- |166 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6002] |- |167 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10644] |- |168 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10276] |- |169 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 12041] |- |170 |[[Терек шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1588] |- |171 |[[Ларри Финк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1520] |- |172 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 2604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 5086] |- |173 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11726] |- |174 |[[Құран ғылымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1388] |- |175 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17942] |- |176 |[[Арсланбек Сұлтанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1555] |- |177 |[[Мырза Ғұләм Ахмед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1514] |- |178 |[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4475] |- |179 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10194] |- |180 |[[Қазақстан кенттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1999] |- |181 |[[Ер Төстік және Айдаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2046] |- |182 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 7020] |- |183 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22588] |- |184 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12298] |- |185 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15573] |- |186 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 126817] |- |187 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 63189] |- |188 |[[:Санат:Жылқы тұқымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1350] |- |189 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 4017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 28473] |- |190 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 4768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28822] |- |191 |[[Ванесса Кирби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1358] |- |192 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18783] |- |193 |[[Түркістан легионы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2439] |- |194 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8748] |- |195 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 3976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 28198] |- |196 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62879] |- |197 |[[Профессор Мориарти]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1297] |- |198 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8759] |- |199 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26043] |- |200 |[[Кристалдық тор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 4434] |- |201 |[[Лиам Макдональд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1269] |- |202 |[[Захабийа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1248] |- |203 |[[Қабір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 2171] |- |204 |[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2589] |- |205 |[[Ұйғырлардың Жетісуға қоныс аударуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1493] |- |206 |[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2001] |- |207 |[[Жіктік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10353] |- |208 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15906] |- |209 |[[Шашыратқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2785] |- |210 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 120716] |- |211 |[[Кеген (ауыл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1742] |- |212 |[[Турбина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1394] |- |213 |[[Пісте]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1519] |- |214 |[[Ирина Ерофеева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1258] |- |215 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35149] |- |216 |[[Қазақтың антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1348] |- |217 |[[Сәтті Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2984] |- |218 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12553] |- |219 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12504] |- |220 |[[:Санат:Чадтағы футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1176] |- |221 |[[Қыз ұзату кәделері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3207] |- |222 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12822] |- |223 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17725] |- |224 |[[Индиго]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 2486] |- |225 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12362] |- |226 |[[Галлон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1211] |- |227 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 19481] |- |228 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 30965] |- |229 |[[Аляска штатының қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1455] |- |230 |[[Сырдария облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1399] |- |231 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7965] |- |232 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11991] |- |233 |[[Элен Каррер д’Анкосс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1137] |- |234 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35782] |- |235 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5960] |- |236 |[[Тив (халық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1163] |- |237 |[[Дезире Дуэ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1233] |- |238 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27568] |- |239 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4914] |- |240 |[[Шымыр батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1405] |- |241 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9287] |- |242 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37832] |- |243 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 3411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 45704] |- |244 |[[Ермұхамед Мәулен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3730] |- |245 |[[Жәнібек Әлімханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4895] |- |246 |[[Берік Мәжитұлы Имашев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1477] |- |247 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 6869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 109391] |- |248 |[[Катар әмірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1127] |- |249 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23242] |- |250 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12108] |- |251 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 7836] |- |252 |[[Ху Цзиньтао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1239] |- |253 |[[Елена Александровна Пак]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1049] |- |254 |[[Тәубә сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2107] |- |255 |[[Көкбас (балық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1177] |- |256 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10491] |- |257 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 2914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15572] |- |258 |[[Тасбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 7111] |- |259 |[[Давид Мамиевич Дегтярев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1082] |- |260 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2626] |- |261 |[[Нұх пайғамбар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 5135] |- |262 |[[Желдірме (ән жанры)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1057] |- |263 |[[Алтынсарин ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1279] |- |264 |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4599] |- |265 |[[Мизан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2011] |- |266 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8939] |- |267 |[[Александр Станиславович Сырский]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1105] |- |268 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7739] |- |269 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5990] |- |270 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 38568] |- |271 |[[Ракапоши]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 1020] |- |272 |[[Дәуіт ұста]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1312] |- |273 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49882] |- |274 |[[Қарақұрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4563] |- |275 |[[Жігіттің сөзі. Қанды жол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1011] |- |276 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 20774] |- |277 |[[Ежелгі грек философиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3244] |- |278 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 65435] |- |279 |[[Мал атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4185] |- |280 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 20862] |- |281 |[[Химия оқу пәні және ғылыми сала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1194] |- |282 |[[Голямо-Асеново (Хасково облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 967] |- |283 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53654] |- |284 |[[Мақсат Мәлікұлы Толықбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2164] |- |285 |[[Ақ бата, тілек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1963] |- |286 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34027] |- |287 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 3782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23107] |- |288 |[[Бейметалдар атомы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 985] |- |289 |[[Намаз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 2556] |- |290 |[[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1606] |- |291 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8690] |- |292 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13718] |- |293 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7705] |- |294 |[[Накхер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 936] |- |295 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 10048] |- |296 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4343] |- |297 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27443] |- |298 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9827] |- |299 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9468] |- |300 |[[Худжанд (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 963] |- |301 |[[Темір алмасуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 1138] |- |302 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6850] |- |303 |[[Төлепберген Тұрсынұлы Байсақалов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1186] |- |304 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15893] |- |305 |[[Хакан Чалханоглу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 970] |- |306 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12236] |- |307 |[[Цирк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 2581] |- |308 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84104] |- |309 |[[Күміс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 3553] |- |310 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15580] |- |311 |[[Шариф]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 1057] |- |312 |[[:Сурет:Maradona 1986 Arg-Eng.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |- |313 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 76842] |- |314 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30029] |- |315 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 13936] |- |316 |[[Бас сүйек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 1054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 5582] |- |317 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25757] |- |318 |[[Түсті металлургия өнеркәсібі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1824] |- |319 |[[Кухня (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1070] |- |320 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24586] |- |321 |[[Зу-Зу Күлпаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5764] |- |322 |[[Омония (футбол клубы, Никосия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 914] |- |323 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 15972] |- |324 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8796] |- |325 |[[Қызықты биология. Жануарлар әлемі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 905] |- |326 |[[2GIS]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2GIS 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2GIS 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2GIS 1620] |- |327 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 12921] |- |328 |[[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 1026] |- |329 |[[Бохтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 975] |- |330 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 8969] |- |331 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10177] |- |332 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13135] |- |333 |[[Аққыстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 1440] |- |334 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14581] |- |335 |[[Малдың инвазиялық аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2093] |- |336 |[[Балағат сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4523] |- |337 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 28754] |- |338 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7670] |- |339 |[[Ябалак]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 868] |- |340 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 13505] |- |341 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8112] |- |342 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20836] |- |343 |[[Арал ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3545] |- |344 |[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5926] |- |345 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33560] |- |346 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 6210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 49986] |- |347 |[[Староконстантинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 875] |- |348 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18740] |- |349 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11432] |- |350 |[[Құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 8722] |- |351 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8826] |- |352 |[[Қазақ ұлттық медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5069] |- |353 |[[Ақ болып кетті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 998] |- |354 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10915] |- |355 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10269] |- |356 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23114] |- |357 |[[Орта ғасыр кезеңінің антропологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 894] |- |358 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 2235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27231] |- |359 |[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5699] |- |360 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25958] |- |361 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11575] |- |362 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22591] |- |363 |[[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4407] |- |364 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12906] |- |365 |[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4971] |- |366 |[[Ортохантавирус]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 946] |- |367 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 17836] |- |368 |[[Қазақ ұлттық киімдер тігуге пайдаланған маталар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 926] |- |369 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 5402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63942] |- |370 |[[Ағайын-туыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 1299] |- |371 |[[Ақтабан шұбырынды жырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1046] |- |372 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16450] |- |373 |[[Сарыарқа (метро бекеті)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 900] |- |374 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 99500] |- |375 |[[Zheka Fatbelly]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Zheka_Fatbelly 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Zheka_Fatbelly 5629] |- |376 |[[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1625] |- |377 |[[Лионель Месси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4215] |- |378 |[[Испан тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1718] |- |379 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16890] |- |380 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15305] |- |381 |[[Асхат Сергеевич Ниязов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5139] |- |382 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39914] |- |383 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36772] |- |384 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 2799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32006] |- |385 |[[Көрімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2408] |- |386 |[[Дүйсен Шопанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 758] |- |387 |[[Сабын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2104] |- |388 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12140] |- |389 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71838] |- |390 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15088] |- |391 |[[Без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 4618] |- |392 |[[Жайдарман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 7005] |- |393 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34847] |- |394 |[[Жүктілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 4332] |- |395 |[[Астана күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 44] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1841] |- |396 |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4244] |- |397 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9557] |- |398 |[[Виктор Орбан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 1209] |- |399 |[[Гүлбахрам Байбосынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2921] |- |400 |[[Хасар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 972] |- |401 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7586] |- |402 |[[Рахат Мұхтарұлы Әлиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1934] |- |403 |[[Діл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1953] |- |404 |[[Чарли Кирк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 1086] |- |405 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 9032] |- |406 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 3219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29556] |- |407 |[[Ақпан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 2574] |- |408 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18767] |- |409 |[[Арыс қалалық әкімдігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1200] |- |410 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7498] |- |411 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 3422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21600] |- |412 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9692] |- |413 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12029] |- |414 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 16353] |- |415 |[[Еуразия ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5819] |- |416 |[[Шу аңғары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 815] |- |417 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19515] |- |418 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10496] |- |419 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7378] |- |420 |[[Қатысушы:Дана Нұрболқызы/зертхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 727] |- |421 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9114] |- |422 |[[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2362] |- |423 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58499] |- |424 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2783] |- |425 |[[Нағашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6256] |- |426 |[[Әкімшілік жауапкершілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2067] |- |427 |[[Азамат Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2420] |- |428 |[[Ташкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 4364] |- |429 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28524] |- |430 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8218] |- |431 |[[Гүлназ Жоланова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1278] |- |432 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 54551] |- |433 |[[Білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 4126] |- |434 |[[Ғылыми еңбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 834] |- |435 |[[Кеңірдек тыныстылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 793] |- |436 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18757] |- |437 |[[ALT Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3802] |- |438 |[[Құрылтай сайлауы (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 661] |- |439 |[[Шиеленіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 967] |- |440 |[[Қазақстан халық кеңесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1858] |- |441 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13722] |- |442 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8120] |- |443 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8167] |- |444 |[[Нұрсұлтан мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 740] |- |445 |[[Мандам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 947] |- |446 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10483] |- |447 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 3089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7513] |- |448 |[[Маймыл шешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 852] |- |449 |[[Абай облысындағы өрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 1039] |- |450 |[[Асхат Ғалымұлы Хасенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1220] |- |451 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8810] |- |452 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19239] |- |453 |[[Енога]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 647] |- |454 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28080] |- |455 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19072] |- |456 |[[Азық-түлік қауіпсіздігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1163] |- |457 |[[Шолпан Иманбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1287] |- |458 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8707] |- |459 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11183] |- |460 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9717] |- |461 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12713] |- |462 |[[МузАРТ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 3568] |- |463 |[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4621] |- |464 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14374] |- |465 |[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3322] |- |466 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8144] |- |467 |[[Киста]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 2854] |- |468 |[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1401] |- |469 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15122] |- |470 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2777] |- |471 |[[Лана Паррия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 664] |- |472 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 2483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33113] |- |473 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11269] |- |474 |[[Әзімхан Тішәнұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 636] |- |475 |[[Шаһрихан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 697] |- |476 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6516] |- |477 |[[Ыстықкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3488] |- |478 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26620] |- |479 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20729] |- |480 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 12830] |- |481 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 2520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26828] |- |482 |[[Лофельден]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 623] |- |483 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8102] |- |484 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10889] |- |485 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18587] |- |486 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13466] |- |487 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8283] |- |488 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9234] |- |489 |[[Ат қою рәсімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2846] |- |490 |[[Халықаралық Алматы әуежайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1562] |- |491 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18285] |- |492 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11409] |- |493 |[[Алматы-2]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 796] |- |494 |[[Әуе компаниялары кодтары-T]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 639] |- |495 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9003] |- |496 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10291] |- |497 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 4018] |- |498 |[[Астана медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1354] |- |499 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8280] |- |500 |[[Намаз уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 6463] |- |501 |[[Хасен Рүстемұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 973] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15985] |- |503 |[[Қоскөпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 627] |- |504 |[[Абд әл-Қадыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 654] |- |505 |[[Сүндеттеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4435] |- |506 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31959] |- |507 |[[Бұғы мүйізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 896] |- |508 |[[Сорпа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 1026] |- |509 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 12862] |- |510 |[[Ел]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB 1614] |- |511 |[[Қызыл (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 778] |- |512 |[[Йошинори Осуми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 633] |- |513 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22279] |- |514 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14644] |- |515 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13445] |- |516 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23201] |- |517 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 8926] |- |518 |[[Ертегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 6243] |- |519 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12161] |- |520 |[[Мара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 603] |- |521 |[[Сәтбаев (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2579] |- |522 |[[Жыл күндерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6656] |- |523 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 64937] |- |524 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6853] |- |525 |[[Балқадиша әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5495] |- |526 |[[Кока-кола]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 2009] |- |527 |[[Азан шақырып ат қою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6272] |- |528 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7988] |- |529 |[[Айсай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 593] |- |530 |[[Түстер психологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2923] |- |531 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 12644] |- |532 |[[Оливер Три]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1192] |- |533 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9191] |- |534 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11100] |- |535 |[[Әл-Кәһф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4881] |- |536 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12341] |- |537 |[[Chanel]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Chanel 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Chanel 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Chanel 3517] |- |538 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6277] |- |539 |[[Ақтаудағы ұшақ апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 959] |- |540 |[[Тілашар тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2844] |- |541 |[[Әлжаппар Мұсаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 594] |- |542 |[[Фармакология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2192] |- |543 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7416] |- |544 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14183] |- |545 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8520] |- |546 |[[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3109] |- |547 |[[:Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 544] |- |548 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 11024] |- |549 |[[Самұрық құсы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 3008] |- |550 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54262] |- |551 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9873] |- |552 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27987] |- |553 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13267] |- |554 |[[Қазақстан халық партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2483] |- |555 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16312] |- |556 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9091] |- |557 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17469] |- |558 |[[Ипанема]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 574] |- |559 |[[Аргентина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 3030] |- |560 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40466] |- |561 |[[Қауын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2268] |- |562 |[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4292] |- |563 |[[Отандастар қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 941] |- |564 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5446] |- |565 |[[Ұйымның қаржы қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 791] |- |566 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11816] |- |567 |[[Дарын (мектептер желісі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 1230] |- |568 |[[Қазақ жүздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11641] |- |569 |[[Иландыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 641] |- |570 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15662] |- |571 |[[Үйлену тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2791] |- |572 |[[Әмір Темір мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 854] |- |573 |[[Байтақ (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1844] |- |574 |[[Төртқара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6471] |- |575 |[[Әділхан Құрманғалиұлы Макин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 701] |- |576 |[[Ұшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 4079] |- |577 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14221] |- |578 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 9953] |- |579 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15433] |- |580 |[[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 6809] |- |581 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13962] |- |582 |[[Зеренді (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 750] |- |583 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15025] |- |584 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8776] |- |585 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23896] |- |586 |[[Қатын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 1503] |- |587 |[[Марат Бақытжанұлы Бекетаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 649] |- |588 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18137] |- |589 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11436] |- |590 |[[Жұмыс уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3257] |- |591 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 2049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24772] |- |592 |[[Берш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 619] |- |593 |[[Қазақстан Республикасы десанттық-шабуылдаушы әскерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1738] |- |594 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29299] |- |595 |[[:Санат:Алматы тұлғалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 622] |- |596 |[[Ұлттық құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1733] |- |597 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6721] |- |598 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14229] |- |599 |[[Нархоз университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1890] |- |600 |[[Шиқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4626] |- |601 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4584] |- |602 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11641] |- |603 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7065] |- |604 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19168] |- |605 |[[Қайрат (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13891] |- |606 |[[Абақ Керей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3586] |- |607 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3903] |- |608 |[[Ән-Нас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6978] |- |609 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6235] |- |610 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6230] |- |611 |[[Әбен Сатыбалдиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 694] |- |612 |[[Видео ойын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 986] |- |613 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7059] |- |614 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16984] |- |615 |[[Korzinka]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Korzinka 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Korzinka 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Korzinka 537] |- |616 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11308] |- |617 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19969] |- |618 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 5662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29439] |- |619 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7874] |- |620 |[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 2105] |- |621 |[[Ананас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 1190] |- |622 |[[Метис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 865] |- |623 |[[Спарта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 2186] |- |624 |[[Келінжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11237] |- |625 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9605] |- |626 |[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 2046] |- |627 |[[Василий Владимирович Бартольд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1242] |- |628 |[[ZaQ (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 4276] |- |629 |[[Қазіргі қазақ мәдениетінің типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 906] |- |630 |[[Сүре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 6908] |- |631 |[[Шегіргүл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 800] |- |632 |[[Бакса]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 505] |- |633 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12877] |- |634 |[[Қайран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 667] |- |635 |[[Құтайба ибн Муслим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 913] |- |636 |[[Қырғызстан президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1366] |- |637 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5923] |- |638 |[[Әйтеке би кенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1418] |- |639 |[[Имишли]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 498] |- |640 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17512] |- |641 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20313] |- |642 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31549] |- |643 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28156] |- |644 |[[Килиан Мбаппе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 3432] |- |645 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5135] |- |646 |[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5010] |- |647 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38732] |- |648 |[[Қарақалпақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4577] |- |649 |[[Жұмыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 1303] |- |650 |[[Асқа бата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 1413] |- |651 |[[Бесік тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 3990] |- |652 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9389] |- |653 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 56796] |- |654 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21286] |- |655 |[[Тимур Асқарұлы Құлыбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2159] |- |656 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24722] |- |657 |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2642] |- |658 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11291] |- |659 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37686] |- |660 |[[Құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 4255] |- |661 |[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4591] |- |662 |[[Мыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 6912] |- |663 |[[Барақ хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5853] |- |664 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10418] |- |665 |[[Райымбек ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2802] |- |666 |[[Психология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10291] |- |667 |[[Орел и Решка (телебағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 577] |- |668 |[[Көлсай көлдері ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 3677] |- |669 |[[Ғибрат Азубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1339] |- |670 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13149] |- |671 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16872] |- |672 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8047] |- |673 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14398] |- |674 |[[Алаша (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5140] |- |675 |[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4363] |- |676 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6948] |- |677 |[[Қылмыстық іс жүргізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1502] |- |678 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19880] |- |679 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12262] |- |680 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30088] |- |681 |[[Айя Шалқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 1196] |- |682 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23315] |- |683 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5904] |- |684 |[[Жанғожа Нұрмұхамедұлы бастаған Сырдария қазақтарының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6918] |- |685 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 3210] |- |686 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7580] |- |687 |[[Сырға салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4708] |- |688 |[[Ұйықтатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 6116] |- |689 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8099] |- |690 |[[Әл-Кәусәр сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6546] |- |691 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58432] |- |692 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16637] |- |693 |[[Қонақжайлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3547] |- |694 |[[Дербент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 821] |- |695 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13380] |- |696 |[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3129] |- |697 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8299] |- |698 |[[Сервер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 1557] |- |699 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 5866] |- |700 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6848] |- |701 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29574] |- |702 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5568] |- |703 |[[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1418] |- |704 |[[Төлепберген Төлебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 495] |- |705 |[[Кіші Диқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 572] |- |706 |[[Қазақстан қазақтарының бас әрпі бойынша есімдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 596] |- |707 |[[Котлет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 633] |- |708 |[[Ою-өрнек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 6127] |- |709 |[[Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1226] |- |710 |[[I Сүлеймен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4134] |- |711 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15466] |- |712 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 22897] |- |713 |[[Умань]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 502] |- |714 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27012] |- |715 |[[Майя өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2265] |- |716 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 2405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 31978] |- |717 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19872] |- |718 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9156] |- |719 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15790] |- |720 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 60862] |- |721 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10087] |- |722 |[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1673] |- |723 |[[Төремұрат Тайлыбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 813] |- |724 |[[Бұлшық ет дистрофиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1010] |- |725 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15563] |- |726 |[[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6493] |- |727 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12038] |- |728 |[[Айлант]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 785] |- |729 |[[Рахман қайнары (шипажай)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 2723] |- |730 |[[Қазақстан-Британ техникалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1832] |- |731 |[[Багдати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 459] |- |732 |[[Ттокпокки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 697] |- |733 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5685] |- |734 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60105] |- |735 |[[BALA (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BALA_%28Ninety_One%29 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BALA_%28Ninety_One%29 4756] |- |736 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11075] |- |737 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6878] |- |738 |[[Айналма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 553] |- |739 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6198] |- |740 |[[Құда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 1984] |- |741 |[[Саумал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1485] |- |742 |[[Сүмбіле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 2100] |- |743 |[[Кердері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2915] |- |744 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 6678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106550] |- |745 |[[Қазақ хандығының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3137] |- |746 |[[Қанжығалы руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4196] |- |747 |[[Баланы ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 7216] |- |748 |[[Салтанат (би ансамблі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 721] |- |749 |[[Уикипедия:Администраторларды сайлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 1649] |- |750 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5803] |- |751 |[[Ингуш ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 486] |- |752 |[[Исраил Сапарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3175] |- |753 |[[Асар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 1839] |- |754 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9038] |- |755 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13955] |- |756 |[[Шилі (Жангелді ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1127] |- |757 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15840] |- |758 |[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2460] |- |759 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28395] |- |760 |[[Төле би ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3013] |- |761 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10968] |- |762 |[[Нарынбай Жанжігітұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 539] |- |763 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 17995] |- |764 |[[Дастарқан жаю]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 1090] |- |765 |[[Үйрек балапаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 697] |- |766 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6786] |- |767 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7442] |- |768 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10495] |- |769 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7554] |- |770 |[[Үлгі:Қазақстанның үздік футболшылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 457] |- |771 |[[Қазақстандағы уақыт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1765] |- |772 |[[Мысыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6312] |- |773 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 24952] |- |774 |[[Коллекциялау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 552] |- |775 |[[Абылай хан резиденциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1115] |- |776 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31829] |- |777 |[[Қымыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5915] |- |778 |[[Берел қорымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15792] |- |779 |[[Қарасай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3498] |- |780 |[[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4905] |- |781 |[[:Санат:Алфавит бойынша әндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2174] |- |782 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15920] |- |783 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6069] |- |784 |[[Дидактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4032] |- |785 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7327] |- |786 |[[Нұртас Исабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 618] |- |787 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6425] |- |788 |[[Үлгі:Алматыдағы университеттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1382] |- |789 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16584] |- |790 |[[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 984] |- |791 |[[Ерболат Беделхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2813] |- |792 |[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1170] |- |793 |[[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3226] |- |794 |[[Тоқа Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1949] |- |795 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10547] |- |796 |[[Астана қаласы мектептерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 645] |- |797 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 13776] |- |798 |[[Этнос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 3751] |- |799 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14521] |- |800 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10371] |- |801 |[[Алматы технологиялық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 988] |- |802 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8167] |- |803 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16808] |- |804 |[[Моңғолоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1206] |- |805 |[[Бүйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2248] |- |806 |[[Қазақстандағы дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3119] |- |807 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10501] |- |808 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6693] |- |809 |[[Уақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5631] |- |810 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10650] |- |811 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4199] |- |812 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12814] |- |813 |[[Қазақтың ұлттық сүт тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 88] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2912] |- |814 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17255] |- |815 |[[Қияттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2414] |- |816 |[[Қыз ұзату]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4277] |- |817 |[[Аналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5124] |- |818 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39395] |- |819 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15497] |- |820 |[[Қазақ асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1132] |- |821 |[[Қазақстан қонақ үйлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1065] |- |822 |[[Баланы шомылдыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 3933] |- |823 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35098] |- |824 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26468] |- |825 |[[Тәсбих]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 19] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 1203] |- |826 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5756] |- |827 |[[Плеврит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 1130] |- |828 |[[Бершадь]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 434] |- |829 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22331] |- |830 |[[Қазақстанның ежелгі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5027] |- |831 |[[Шекті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5113] |- |832 |[[Сығандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2097] |- |833 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28167] |- |834 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43224] |- |835 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4262] |- |836 |[[Қарбыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 1978] |- |837 |[[Баян-Өлгий Аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 477] |- |838 |[[Өзбекстанның әкімшілік бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 895] |- |839 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 9514] |- |840 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8876] |- |841 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8428] |- |842 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18557] |- |843 |[[Жоқтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2909] |- |844 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10154] |- |845 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5717] |- |846 |[[Һ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%BA 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%BA 3290] |- |847 |[[Марат Қабиденұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 617] |- |848 |[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5729] |- |849 |[[Саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 5193] |- |850 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7642] |- |851 |[[Qazaqstan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7730] |- |852 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5086] |- |853 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6531] |- |854 |[[Бостері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 419] |- |855 |[[Тама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5628] |- |856 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15785] |- |857 |[[InDrive]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=InDrive 132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=InDrive 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=InDrive 848] |- |858 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19342] |- |859 |[[Сона]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1792] |- |860 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9357] |- |861 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6599] |- |862 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12152] |- |863 |[[Ер Қосай Құдайкеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5624] |- |864 |[[Есет Берікұлы Байкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 404] |- |865 |[[Дүниетаным]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 29] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 2223] |- |866 |[[Қорқай дұғасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4676] |- |867 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23353] |- |868 |[[Қайтадан (фильм, 2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8812] |- |869 |[[Сөйлеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 1797] |- |870 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4145] |- |871 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10379] |- |872 |[[Әл-Матуриди]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 803] |- |873 |[[Орда (музыкалық топ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3767] |- |874 |[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1989] |- |875 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4321] |- |876 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 24908] |- |877 |[[Қоянды (тау, Ақмола облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 392] |- |878 |[[Жасыбай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2370] |- |879 |[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2038] |- |880 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9268] |- |881 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16294] |- |882 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18723] |- |883 |[[Білезікті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 396] |- |884 |[[Гейтепе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 391] |- |885 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9248] |- |886 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16549] |- |887 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6066] |- |888 |[[Талдықорған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 5799] |- |889 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24873] |- |890 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5063] |- |891 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7329] |- |892 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7893] |- |893 |[[Кете (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4470] |- |894 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13918] |- |895 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7928] |- |896 |[[Досыбай Айтбайұлы Шерімқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 749] |- |897 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3172] |- |898 |[[Қазақтың сленг сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1123] |- |899 |[[Қазақстанның ең үздік футболшылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2324] |- |900 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12333] |- |901 |[[Бейнеу ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2827] |- |902 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8473] |- |903 |[[Түркия қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5610] |- |904 |[[Средногорово (Стара Загора облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 370] |- |905 |[[Байдарка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 426] |- |906 |[[Еуропа өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6546] |- |907 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5588] |- |908 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5497] |- |909 |[[Үлгі:Қош келдіңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 554] |- |910 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6723] |- |911 |[[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 781] |- |912 |[[Жер учаскелерін беру нормалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 549] |- |913 |[[Орал Ақшолақұлы Ақшолақов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 444] |- |914 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29411] |- |915 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3856] |- |916 |[[Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 424] |- |917 |[[Шынығу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 568] |- |918 |[[Көлсай көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4324] |- |919 |[[Юсуф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1818] |- |920 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22715] |- |921 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9215] |- |922 |[[Булан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 471] |- |923 |[[:Санат:Ресей өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5860] |- |924 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11399] |- |925 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4846] |- |926 |[[Қапшағай су қоймасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2567] |- |927 |[[IC 544]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=IC_544 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=IC_544 2601] |- |928 |[[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 1535] |- |929 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4071] |- |930 |[[Тауық еті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 724] |- |931 |[[Ойыншықтар хикаясы 5]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 716] |- |932 |[[:Сурет:Bandeira Betim.png]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |- |933 |[[Бесағаш (Жамбыл облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 491] |- |934 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11889] |- |935 |[[Қазақстан олимпиадалық бассейндері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 422] |- |936 |[[Жайлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 77] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 2818] |- |937 |[[Іш өту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 5350] |- |938 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8246] |- |939 |[[Ұлттық саябақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7270] |- |940 |[[Ерте токсикоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 4665] |- |941 |[[Шыбыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 1051] |- |942 |[[Меркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 1446] |- |943 |[[Бекет Мырзағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4688] |- |944 |[[Сингапур]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 3542] |- |945 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8287] |- |946 |[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5569] |- |947 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9225] |- |948 |[[Grok]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Grok 180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Grok 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Grok 1312] |- |949 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31953] |- |950 |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4629] |- |951 |[[Рәбия сұлтан бегім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 3964] |- |952 |[[Шыбын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2253] |- |953 |[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2506] |- |954 |[[Өскенбай Қалманбетұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 795] |- |955 |[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2836] |- |956 |[[Хөвсгөл аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 437] |- |957 |[[YouTube]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=YouTube 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=YouTube 4007] |- |958 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40971] |- |959 |[[Ойраттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 72] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2468] |- |960 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10020] |- |961 |[[Айдар (шаш)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 3853] |- |962 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47521] |- |963 |[[Сана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3369] |- |964 |[[:Сурет:FCB.jpeg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 364] |- |965 |[[Деле Алли]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 452] |- |966 |[[Айбек Айдарұлы Барыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1133] |- |967 |[[Қыз ұзату салттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5343] |- |968 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17890] |- |969 |[[Әл-Ихлас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5607] |- |970 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10823] |- |971 |[[Іштің түйілуі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 4251] |- |972 |[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1203] |- |973 |[[URL]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=URL 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=URL 2415] |- |974 |[[Дональд Трамп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 3163] |- |975 |[[Шығыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19103] |- |976 |[[Қаламқас қорғаныс дамбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 351] |- |977 |[[Майки Мэдисон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 383] |- |978 |[[Мамандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3815] |- |979 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3220] |- |980 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 8672] |- |981 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 2287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5826] |- |982 |[[Ашыған көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 690] |- |983 |[[Вагиналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3783] |- |984 |[[Есекжем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5311] |- |985 |[[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 4541] |- |986 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17989] |- |987 |[[Ғаббас Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 490] |- |988 |[[Сарыүйсін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4845] |- |989 |[[Қайыңды (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3538] |- |990 |[[Қазақстанның көне қалалары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5205] |- |991 |[[Respublica]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Respublica 215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Respublica 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Respublica 1702] |- |992 |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1413] |- |993 |[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 5548] |- |994 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7217] |- |995 |[[Жапония қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5504] |- |996 |[[Егемен Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3545] |- |997 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8109] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} bqyfansy43jxtrytoe9qaty5pmgne7q 4 780876 3641262 3640953 2026-08-09T15:00:35Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3641262 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-08-08'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="2065" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 2 065] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1009" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 009] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="312" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 312] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="236" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 236] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 105] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Дене импульсі]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%96 95] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 91] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 84] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 81] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 75] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 70] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 70] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[КешYOU]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 69] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 67] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 64] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 60] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 59] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%81_%D1%88%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 57] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 56] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 55] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 54] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 50] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 50] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 48] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 47] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 47] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[ALT Университеті]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 46] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 45] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Ерболат Қасымұлы Тоғызақов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Zhezkazgan Air]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zhezkazgan_Air 44] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 43] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Юсуф сүресі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 43] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 43] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 42] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 41] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 41] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 39] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Арғын]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 39] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Алматы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 39] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Кандава]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B0 38] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 38] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 37] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 37] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Ветеринария]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 34] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 34] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 33] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 33] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 32] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 32] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 32] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 32] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Адай]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 31] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Наймандар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 30] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Python]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 30] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[URL]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 29] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 29] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Metafizika (журнал)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Metafizika_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 28] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 28] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 28] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 27] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 27] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Қатысушы:Ushkyn zhamalbek]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AUshkyn_zhamalbek 27] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 27] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Табын]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 26] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 25] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Албан руы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 25] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Google]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google 25] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Астана]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 24] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 24] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Қайрат Сатыбалдыұлы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[HTML]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=HTML 23] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Болат Оралұлы Ақшолақов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 23] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 23] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 23] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Мұқасан Досмұратұлы Шахзадаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 23] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 23] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Туризм]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 23] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 23] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Балық шаруашылығы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 22] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 22] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 22] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 22] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Ысты]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 22] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Еуразия ұлттық университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 21] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Өскемен]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 21] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 21] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8._%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Махмуд Ходжамияров]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[МедиаУики:Statistics-footer]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3AStatistics-footer 20] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Инвестиция]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Үкімет]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82 20] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 20] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Жасуша]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 20] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Ботбай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Сиқым]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 20] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Фёдор Николаевич Белослюдов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%91%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BB%D1%8E%D0%B4%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Сақтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Жаныс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Өрмекші-адам (фильм, 2002)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2002%29 19] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Логистика]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 19] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 19] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 19] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[1926]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1926 19] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 19] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Робототехника]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 19] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Дулат]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 19] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 19] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 19] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 18] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 18] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Қатысушы:Casserium/зертхана]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ACasserium%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 18] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Авиация]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 18] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 18] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 18] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Қ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 18] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Ресей]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қожа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 18] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[:Санат:Қазақстан көне қалалары|Санат:Қазақстан көне қалалары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 18] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Төле би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[SDU University]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SDU_University 17] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 17] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Баба түкті Шашты Әзіз]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0_%D1%82%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%B7 17] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Жаппас]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 17] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 17] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Медицина]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 17] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 17] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 17] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Ағатай батыр]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 17] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Су]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 17] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Жоңғар хандығы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 17] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 17] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Ақ жол (партия)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[United Buddy Bears]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=United_Buddy_Bears 16] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 16] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Нархоз университеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 16] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[American Express]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=American_Express 16] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Нұх пайғамбар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Ақпарат технологиясы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 16] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Құрылтай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Керей хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Тараз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 16] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 16] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Электрон]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD 16] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Компьютер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[:Санат:Геология|Санат:Геология]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Қыз ұзату]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 16] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Тарақты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Қытай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Байбақты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Жағалбайлы (ру)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 15] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[SuperStar KZ]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SuperStar_KZ 15] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 15] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Ер Тарғын]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 15] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Сағат]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 15] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[1957]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1957 15] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 15] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[NGC 1213]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NGC_1213 15] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 15] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[OTAU TV]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=OTAU_TV 15] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Уикипедия:Зертхана]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Шежіре]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 15] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Автомобиль маркаларының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Ландшафт архитектурасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%88%D0%B0%D1%84%D1%82_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Дін]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 15] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 15] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Минет]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 15] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Солтүстік Қазақстан университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Етістік]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 14] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 14] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 14] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 14] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 14] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Ақпарат-коммуникация технологиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9A%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BF_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_1000_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 14] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 14] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Шекті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Кавказды қорғағаны үшін медалі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 14] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Кетбұға]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 14] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Төртқара]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 14] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Жақайым]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 14] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB-%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 14] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 14] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Таз руы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 14] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қатысушы:EPIC]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 14] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Мұқажан Жұмажанов ауылы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Өрмекші-адам]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 14] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 14] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Сәтті Жұлдыз]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 14] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Суан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[АҚШ Қаржы министрлігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Беріш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 14] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[26]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=26 13] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Құран]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Үлгі:Алматыдағы университеттер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Керамика]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Хан Тәңірі шыңы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 13] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 13] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[:Санат:Алфавит бойынша әндер|Санат:Алфавит бойынша әндер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Кек алушылар: Финал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 13] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Каспий технологиялар және инжиниринг университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[IPhone]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IPhone 13] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 13] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 13] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Менің папам тигр (фильм, 2024)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2024%29 13] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Алшын]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 13] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Темірқазық]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 13] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 13] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Балқаш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Ас беру]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 13] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 13] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Шәкәрім университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 13] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Ағылшын тілі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 13] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Әйел]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB 13] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Жансебіл (фильм)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%96%D0%BB_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 12] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Ошаған (батырлық жыр)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 12] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Қазақ тау-кен металлургия институты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83-%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Еуропа]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 12] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Салауат]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 12] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Бүйі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 12] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Қызға қырық үйден тыйым]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 12] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 12] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Жатыр мойны эрозиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Сыздық Сұлтан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Тама]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 12] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 12] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Қазақстан-Британ техникалық университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 12] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Тұран (университет)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%28%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%29 12] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 12] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Металлургия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[1]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1 12] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 12] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Қазақ ұлттық өнер университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Ошақты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 12] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Жолбарыс Жылқайдарұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Тобықты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Кек алушылар: Шексіздік соғысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[23]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=23 12] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[КСРО Қарулы Күштеріндегі Отанға қызметі үшін ордені]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 12] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[1943]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1943 12] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 12] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Төре]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 12] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Ырғызбай ата кесенесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Барлас]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 12] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Бабалар сөзі (жинақ)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 12] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 12] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Қазақ ұлттық медицина университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Іш өту]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 12] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Hybrid Theory]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Hybrid_Theory 12] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Ешкі малының атаулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Қамшы қайтару]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D1%88%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%83 11] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Microsoft]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft 11] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[SWIFT]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SWIFT 11] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Ақтөбе өңірлік университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Білім инновациялық лицейлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Дәуіт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 11] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 11] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Ұлытау ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 11] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 11] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Maxi Чай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Maxi_%D0%A7%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Адай шежіресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Шоғы батыр Мұңалұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Қатысушы:Вилюс М]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8E%D1%81_%D0%9C 11] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 11] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Назарбаевтың жеке басына табыну]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83 11] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Балуан Шолақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Шымыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[YouTube]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 11] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Сын есім]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 11] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[SMS]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SMS 11] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Ерке Есмахан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Ноғай Ордасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Божбан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Қазақстан халық партиясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Балқаш (қала)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Жаужүрек мың бала]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 11] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 11] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[BTS]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BTS 11] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Әл-Бақара сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Досқан Қалиұлы Жолжақсынов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Шымкент]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 11] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Отты микрозергис]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%81 11] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Марғұлан Қалиұлы Сейсембаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Жігіттің сөзі. Қанды жол]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 11] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Ойраттар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Ұ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 10] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Киевті қорғағаны үшін медалі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Жер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Надежда Давыдовна Тоқаева]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[EBay]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=EBay 10] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[19]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=19 10] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Сүндет той]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%BE%D0%B9 10] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 10] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Мақтаарал ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 10] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Өзен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Қапшағай су қоймасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[1960]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1960 10] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Мұғалжар ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Аяқ киім]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC 10] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Құдалық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[:Сурет:Kazakhstan adm location map.svg|Сурет:Kazakhstan adm location map.svg]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AKazakhstan_adm_location_map.svg 10] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Құлшығаш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88 10] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қазақстан вице-президенті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Армения]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Мүбәрәк Ятаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D0%B1%D3%99%D1%80%D3%99%D0%BA_%D0%AF%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Технология]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 10] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Балқадиша әні]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 10] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 10] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Күлтегін]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 10] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Тана]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 10] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[27]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=27 10] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 10] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 10] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Отқа май құю]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 10] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[24]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=24 10] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 10] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Жаңбыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Еуразия бірінші арнасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Көкнәр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 10] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 10] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Алтын тамыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Тоқал]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BB 10] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[IC 544]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 10] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Алаша (ру)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 10] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Футбол]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Бас тарту]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 10] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Қарағай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Арқалық (қала)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 10] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Құран тарихы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Зұлқарнайын]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Автомобиль]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Бағдат Батырбекұлы Мусин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[RSS]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=RSS 9] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Орман шаруашылығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Орал]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Араб тілі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 9] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Биология]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Италия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Карта ойыны]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Ұшық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Түркия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Халықаралық азаматтық авиация ұйымы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Оқжетпес]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B5%D1%81 9] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Бордақылау]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 9] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Ақтау]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Бит (жәндік)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D1%82_%28%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%29 9] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Аборт]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 9] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Гибралтар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Германия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Құйрық-бауыр (салт)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%29 9] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Уикипедия:Жаңалықтар/Техникалық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%2F%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Ислам]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 9] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Айдар (шаш)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 9] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Светқали Нұржан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Нұрсұлтан мешіті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Оразалы Омаров]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 9] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Троя соғысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%BE%D1%8F_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Қарақұс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%81 9] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қайыңды (көл)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 9] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Жантақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Кердері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[:Сурет:Қазақстан картасы.png|Сурет:Қазақстан картасы.png]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B.png 9] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[1901]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1901 9] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Сунақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[1927]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1927 9] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Лунинец]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%86 9] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[MS-DOS]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=MS-DOS 9] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Кейкі Көкембайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D1%96_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының Академиясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Сәбит Әбдімүтәліұлы Әбдіқалықов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 9] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Отырар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Алматы энергетика және байланыс университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Төлебай батыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Франция]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Ғылым]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Жаманбай]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Gmail]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Gmail 9] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Бұланты шайқасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Өзбекстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Бату хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Қазақ тіліне аударылған контент тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 9] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Қоңырат ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Руслан Бөлебай]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[25]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25 8] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Уәлибек Әбдірайымов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Дина Қайымқызы Мұхамедхан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Келінжан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Аққыр ауылдық округі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 8] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Duman Marat]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Duman_Marat 8] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%281301%E2%80%941400%29 8] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[:Санат:Еуропа өзендері|Санат:Еуропа өзендері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Һ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA 8] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Жауғашты руы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 8] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Бірлік (Құрманғазы ауданы)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 8] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Литва аймақтары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Ғылым таппай мақтанба]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0 8] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Дамыту (градация)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%82%D1%83_%28%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%29 8] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Linkin Park]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Linkin_Park 8] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 8] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Жужан қағанаты]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 8] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 8] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Бижанов Әшірәлі Нұртайұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D3%98%D1%88%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 8] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Жеңіс Сейдоллаұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Шаңырақ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B 8] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[20 шілде]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=20_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 8] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Қазақ ұлттық ырымдары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Үндістан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Майқы би]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 8] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Том Холланд]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BC_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 8] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Мақал-мәтелдер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Мөңке би Тілеуұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қыз ұзату кәделері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Мырзакент]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 8] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Келін (телехикая)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 8] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Бақытжан Момышұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Арнайы педагогика]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Google Chrome]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Chrome 8] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Өнеркәсіптік Жанжал]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BB 8] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Сағыз (ауыл)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 8] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[11]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=11 8] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Тұрысбек Маманұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Зайырлы мемлекет]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 8] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Сара Алпысқызы Назарбаева]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Саясат Нұрбек]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 8] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Жаяу Мұса Байжанұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Торы (ру)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 8] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 8] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Қайым Мұқамедханов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 8] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Саржетім]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC 8] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 8] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Тал]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB 8] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Гүлбахрам Байбосынова]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Әбу Райхан әл-Бируни]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D0%91%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B8 8] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Ғаламшар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Шынболат Ділдебайұлы Ділдебаев]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Ебіней Арыстанұлы Бөкетов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B1%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Бұршақ (жауын-шашын)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B6%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD-%D1%88%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BD%29 8] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Семей]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[19 шілде]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=19_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 8] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 8] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Уақ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 8] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Төлеңгіттер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Мәлін]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BD 8] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Сүйінші]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 8] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Саят Қабылұлы Медеуов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 8] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Дуа]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%B0 8] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Lexus]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Lexus 8] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Маңғытай]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 8] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Алашұлы тобы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 8] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Ұлы Қытай қорғаны]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Кеңейту шинасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D0%B9%D1%82%D1%83_%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Әлішер Кәрімов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D1%88%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Жер сілкіну]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 8] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 8] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Сыңсу]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%A3%D1%81%D1%83 8] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Аян Өмірәліұлы Өтепберген]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D0%BD_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 8] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Жетісу]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 8] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Мұхит]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 8] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Жайық]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 8] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Термоядролық реакциялар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D1%8F%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Анатомия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[4]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4 7] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[NGC 414]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NGC_414 7] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Жұтқыншақ]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%D2%9B 7] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақфильм]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC 7] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Шолпан Маратқызы Қадырова]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[13]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=13 7] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Үлгі:Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%81_%D1%88%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 7] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Verizon Wireless]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Verizon_Wireless 7] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Арыстан]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Кітап]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 7] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Жетіру]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 7] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Күшік руы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D1%8B 7] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Тораңғы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 7] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Италия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Қарағайлы тауы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 7] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Найман]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[10]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=10 7] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Ә (кирил)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98_%28%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%29 7] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Заң]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3 7] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Көне түрік дәуірі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 7] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 7] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Оңтүстік Америка]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Мақат]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82 7] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Вирустар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Қазақстан Жоғарғы Соты]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 7] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Азия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Қандыағаш (ағаш)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%29 7] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 7] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Ас содасы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D1%81%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Ө (кирил)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8_%28%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%29 7] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Абсаттар Шәкірұлы Сманов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 7] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Қордай]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B9 7] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Киікоты]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%8B 7] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Кенан Имирзалыоғлы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BE%D2%93%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Қытайда тұратын қазақтар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Ежелгі Мысыр]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 7] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[21]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=21 7] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Қасқалдақ]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 7] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Механика]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Сартай батыр Байжанұлы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Тауар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Қарақалпақтар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Қынап (мүше)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BF_%28%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%29 7] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[570 жыл]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=570_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 7] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Гүлді өсімдіктер]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Сүмбіле]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 7] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[12]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12 7] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Реал Мадрид]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B4 7] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[ACE (Ninety One)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ACE_%28Ninety_One%29 7] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[1977]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1977 7] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Мариям Жагорқызы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D0%96%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 7] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 7] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[МузАРТ]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 7] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Үржар ауданы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Адам ата]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 7] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[УЕФА]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%95%D0%A4%D0%90 7] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Мұзтау шыңы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 7] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қуандық Рахым]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 7] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Тамыз]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 7] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Құда]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 7] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Келін түсіру]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 7] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Түркістан Арена]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0 7] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Бөржігін]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD 7] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Гарвард университеті]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Қарахан кесенесі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Француз тілі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 7] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Қияттар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Эмиссия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[:Санат:Үлгі шақыруында көшірме аргумент қолданатын беттер|Санат:Үлгі шақыруында көшірме аргумент қолданатын беттер]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 7] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Кентау]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%83 7] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Алғи]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B8 7] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Сатай Мақсұтұлы Сыздықов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Атырау]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Швейцария]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 7] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[16]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=16 7] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Еділ қаған]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[8]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=8 7] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 7] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 7] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Мыс]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 7] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Шынар Мұқанқызы Асқарова]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Ибраһим (Османлы сұлтаны)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC_%28%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 7] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 7] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Әбділда Тәжібаев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Уикипедия:Форум/Техникалық]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Уикипедия:Елшілік]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D0%BB%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 7] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Шоштан батыр]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 7] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Әзімбек Пазылбекұлы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Қоржын апару]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%83 7] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 7] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Ұйғырлар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Тымақ]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B 7] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Рамадан (ру)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D1%83%29 7] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Әлмерек абыз]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 7] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Алаш қозғалысы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 7] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 7] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 7] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Вице-президент]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82 7] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Әл-Кәусәр сүресі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Көк тарландары]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Қаратай (ру)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83%29 7] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Жанқылыш]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%88 7] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Жетісай ауданы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Мамания мектебі]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 7] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Қостанай]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 7] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Ninety One]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ninety_One 7] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Филиппин]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF%D0%B8%D0%BD 7] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Айя Шалқар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Ватикан]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Ахмет Кенесарыұлы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Жалама айдаған жылдар]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Үстеу]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 7] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 7] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Цифрландыру]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 7] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[Алты кәлимә]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D3%99 7] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Мұңал рулары]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Systematic Entomology]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Systematic_Entomology 7] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[:Сурет:Аңыз әңгімелер.pdf|Сурет:Аңыз әңгімелер.pdf]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80.pdf 7] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Қараша (Орта жүз)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 7] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 7] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 7] |- | data-sort-value="935" | 935 | [[Сан-Джованни-ди-Джераче]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD-%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8-%D0%B4%D0%B8-%D0%94%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B5 7] |- | data-sort-value="936" | 936 | [[Джеффри Эпштейн]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D1%84%D1%84%D1%80%D0%B8_%D0%AD%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 7] |- | data-sort-value="937" | 937 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="938" | 938 | [[Тобыл]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB 7] |- | data-sort-value="939" | 939 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 7] |- | data-sort-value="940" | 940 | [[Роман Васильевич Скляр]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 7] |- | data-sort-value="941" | 941 | [[Қазақ хандығының жылнамасы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 7] |- | data-sort-value="942" | 942 | [[Дардай]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B9 7] |- | data-sort-value="943" | 943 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="944" | 944 | [[Батарея]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%8F 7] |- | data-sort-value="945" | 945 | [[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="946" | 946 | [[Арктика]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7] |- | data-sort-value="947" | 947 | [[1641 жыл]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1641_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 7] |- | data-sort-value="948" | 948 | [[Аида Ғалымқызы Балаева]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7] |- | data-sort-value="949" | 949 | [[Жиенбет]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82 7] |- | data-sort-value="950" | 950 | [[Оралды секс]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 7] |- | data-sort-value="951" | 951 | [[Одиссея (фильм, 2026)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%8F_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2026%29 7] |- | data-sort-value="952" | 952 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7] |- | data-sort-value="953" | 953 | [[Сиыр малының атаулары]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7] |- | data-sort-value="954" | 954 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 7] |- | data-sort-value="955" | 955 | [[Асқар Ақайұлы Ақаев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="956" | 956 | [[Ұлдана Қалдарханқызы Мырзуан]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D1%83%D0%B0%D0%BD 7] |- | data-sort-value="957" | 957 | [[BMW]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BMW 7] |- | data-sort-value="958" | 958 | [[Жалпақши]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B8 7] |- | data-sort-value="959" | 959 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 7] |- | data-sort-value="960" | 960 | [[Алтынбек Қоразбайұлы Қоразбаев]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7] |- | data-sort-value="961" | 961 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7] |- | data-sort-value="962" | 962 | [[Бельгия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="963" | 963 | [[Екібастұз]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7 7] |- | data-sort-value="964" | 964 | [[Демократия]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 7] |- | data-sort-value="965" | 965 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7] |- | data-sort-value="966" | 966 | [[Махмұд Қашқари]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 7] |- | data-sort-value="967" | 967 | [[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]] | data-sort-value="7" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 7] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} h9fnoyqe5mmmbo9ico50o9mbdt6f85w 0 783131 3641268 3641055 2026-08-09T16:53:27Z Kasymov 10777 Kasymov [[Duman Marat]] бетін [[Думан Марат]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады) 3641055 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Duman Marat |Шынайы есімі = Думан Марат |Сурет = Duman Marat.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Duman Marat |Туған күні = 04.11.2002 |Туған жері = [[Тараз]], Қазақстан |Белсенділік жылдары = 2020 жылдан бері |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = әнші, ән авторы, композитор |Аспаптары = домбыра, фортепиано, гитара |Жанрлары = [[Поп-музыка]] |Лақап аттары = Duman |Лейблдері = Turan Media }} '''Duman Marat''' (қаз. '''Думан Марат'''; 2002 жылғы 4 қараша, [[Тараз]]) — қазақстандық поп-әнші, ән авторы және композитор. == Өмірбаяны == Думан Марат 2002 жылғы 4 қарашада Тараз қаласында дүниеге келген. Музыкаға қызығушылығы бала кезінен басталды. Жеті жасынан бастап түрлі вокалдық байқауларға қатыса бастаған. 2015 жылы өткен «Bala Turkvizyon Kazakhstan» ұлттық іріктеуінің финалисті болды. П. И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжін «Эстрадалық вокал» мамандығы бойынша тәмамдаған.<ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://ticketon.kz/star/duman-marat|website=Ticketon|language=ru|access-date=2026-07-06}}</ref> == Шығармашылығы == Duman Marat кәсіби музыкалық мансабын 2020 жылы «Оп-оңай» атты дебюттік синглін шығарудан бастады. 2022 жылы жарық көрген «Жіберем қалай» ән орындаушының шығармашылығындағы танымалы болды.<ref>{{Cite web|title=Жас әнші Думан Марат «Жіберем қалай» әнінің қалай шыққанын айтып берді|url=https://www.nur.kz/showbiz/scandals/1990739-otandyq-oryndausy-duman-marat-ziberem-qalai-aninin-qalai-syqqanyn-aityp-berdi-video/|website=KAZ.NUR.KZ|date=2022-10-03|language=kk|access-date=2026-07-06}}</ref>. Кейін «Өзгенің жанындасың», «Баяғыдай», «Миллион», «Әдет», «Тұмар» және басқа да әндерін жарыққа шығарды. Орындаушылық қызметімен қатар, Duman Marat басқа қазақстандық орындаушыларға арналған әндердің авторы ретінде де белгілі. Ән жазған орындаушылар қатарында: * [[Alisher Konysbaev]] — «Tango», «4 маусым», «Түсінбеймін», «OMG», «Сені сүйіп»; * [[Ali Otenov]] — «Сонда да жақсы көрем», «Алдамайсың» (xansamat-пен бірге). 2026 жылғы 2 мамырда Алматы қаласындағы Республика сарайында жеке концерт өткізетіні жарияланды.<ref>...</ref> == Дискография == === Синглдері<ref>{{Cite web|title=Marat Duman — Biography and Songs|url=https://popnable.com/kazakhstan/artists/54784-marat-duman|website=Popnable|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> === * «Оп-оңай» (2020) * «Qaitadan» (Dakentiy-пен бірге, 2021) * «Aldamshy» (2021) * «Nege munaidyn?» (2021) * «Bakytty bol» (2021) * «Кино» (2022) * «Жіберем қалай» (2022) * «Есіңе ал мені» (2022) * «Jurek» (xansamat-пен бірге, 2022) * «Salem» (2022) * «Өзгенің жанындасың» (2022) * «Бір, екі, үш» (2023) * «Sagynam» (2023) * «Сүйемін деші» (2023) * «Жылу» (2024) * «Кездестіргім келеді» (2024) * «Nege kerek?» (Akimmmich-пен бірге, 2024) * «Баяғыдай» (2024) * «Мен болмасам кім?» (2024) * «Асықпай» (2024) * «Мен болуым керек (Acoustic Version)» (2024) * «Бір кездесу» (2024) * «Сағырып үлгердім» (2024) * «Аруым» (2025) * «Жоғалттым» (2025) * «Әдет» (2025) * «Jaraid» (2025) * «Миллион» (2025) * «Шынымды айтсам» (2025) * «Нөмірімді де» (2025) * «INTRO» (2025) * «Ештеңе етпейді» (2026) * «Тұмар» (2026) * «Ұмыталмайм-ау» (2026) * «Күрделім-ай» (2026) <ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://music.apple.com/ru/artist/duman/1536425190|website=Apple Music|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://open.spotify.com/artist/6e7rMLAtwn5YRapc2iHAlG|website=Spotify|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Marat Duman — Biography, Songs|url=https://popnable.com/kazakhstan/artists/54784-marat-duman|website=Popnable|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> == Авторлық қызметі == Duman Marat орындаушылық қызметімен қатар, ән авторы ретінде де белгілі. Ол қазақстандық орындаушыларға арналған бірнеше әннің сөзін және әуенін жазған. Ән жазған орындаушылар: * [[Alisher Konysbaev]] ** «Tango» ** «4 маусым» ** «Түсінбеймін» ** «OMG» ** «Сені сүйіп» * [[Ali Otenov]] ** «Сонда да жақсы көрем» ** «Алдамайсың» (xansamat-пен бірге) == Концерттері == === Жеке концерттері === * '''2026''' — ''Duman Marat'' жеке концерті, [[Республика сарайы]], Алматы.<ref>{{Cite web|title=DUMAN MARAT — Республика сарайындағы жеке концерт|url=https://ticketon.kz/event/duman-marat-dr-almaty|website=Freedom Ticketon|language=kk|access-date=2026-07-06}}</ref> == Марапаттары мен жетістіктері == 2015 жылы «Bala Turkvizyon Kazakhstan» ұлттық іріктеу кезеңінің финалистерінің бірі болды.<ref>{{Cite web |title=Bala Turkvizyon ұлттық іріктеу кезеңінің ақтық сынына қатысушылар анықталды |url=https://kaz.inform.kz/news/bala-turkvizyon-ulttyk-irikteu-kezeninin-aktyk-synyna-katysushylar-anyktaldy-foto_a2819936/ |website=ҚазАқпарат |language=kk |date=2015-09-20 |access-date=2026-07-06 }}</ref><ref>{{Cite web |title=В Астане определились восемь финалистов «BalaTurkvizyon» |url=https://qazaqstan.tv/news/102562/ |website=Qazaqstan |language=ru |date=2015-09-20 |access-date=2026-07-06 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/duman_marat/ Duman Marat — Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCqGurK2OdizH7BfBLp585nQ Duman Marat — YouTube] * [https://www.tiktok.com/@duman_marattt Duman Marat — TikTok] * [https://music.apple.com/ru/artist/duman/1536425190 Duman Marat — Apple Music] * [https://open.spotify.com/artist/6e7rMLAtwn5YRapc2iHAlG Duman Marat — Spotify] {{DEFAULTSORT:Marat, Duman}} [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Қазақстан композиторлары]] [[Санат:Таразда туғандар]] [[Санат:Тірі адамдар]] k464orb7h6zhz9il8jmohtilmjxwkq1 3641271 3641268 2026-08-09T16:55:46Z Kasymov 10777 3641271 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Думан Марат |Шынайы есімі = |Сурет = Duman Marat.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Duman Marat |Туған күні = 04.11.2002 |Туған жері = {{туғанжері|Тараз|Таразда}}, Қазақстан |Белсенділік жылдары = 2020 жылдан бері |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = {{әнші|Қазақстан}}, ән авторы, композитор |Аспаптары = домбыра, фортепиано, гитара |Жанрлары = [[Поп-музыка]] |Лақап аттары = Duman |Лейблдері = Turan Media }} '''Думан Марат''' (2002 жылғы 4 қараша, [[Тараз]]) — қазақстандық поп-әнші, ән авторы және композитор. == Өмірбаяны == Думан Марат 2002 жылғы 4 қарашада Тараз қаласында дүниеге келген. Музыкаға қызығушылығы бала кезінен басталды. Жеті жасынан бастап түрлі вокалдық байқауларға қатыса бастаған. 2015 жылы өткен «Bala Turkvizyon Kazakhstan» ұлттық іріктеуінің финалисті болды. П. И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжін «Эстрадалық вокал» мамандығы бойынша тәмамдаған.<ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://ticketon.kz/star/duman-marat|website=Ticketon|language=ru|access-date=2026-07-06}}</ref> == Шығармашылығы == Duman Marat кәсіби музыкалық мансабын 2020 жылы «Оп-оңай» атты дебюттік синглін шығарудан бастады. 2022 жылы жарық көрген «Жіберем қалай» ән орындаушының шығармашылығындағы танымалы болды.<ref>{{Cite web|title=Жас әнші Думан Марат «Жіберем қалай» әнінің қалай шыққанын айтып берді|url=https://www.nur.kz/showbiz/scandals/1990739-otandyq-oryndausy-duman-marat-ziberem-qalai-aninin-qalai-syqqanyn-aityp-berdi-video/|website=KAZ.NUR.KZ|date=2022-10-03|language=kk|access-date=2026-07-06}}</ref>. Кейін «Өзгенің жанындасың», «Баяғыдай», «Миллион», «Әдет», «Тұмар» және басқа да әндерін жарыққа шығарды. Орындаушылық қызметімен қатар, Duman Marat басқа қазақстандық орындаушыларға арналған әндердің авторы ретінде де белгілі. Ән жазған орындаушылар қатарында: * Alisher Konysbaev — «Tango», «4 маусым», «Түсінбеймін», «OMG», «Сені сүйіп»; * Ali Otenov — «Сонда да жақсы көрем», «Алдамайсың» (xansamat-пен бірге). 2026 жылғы 2 мамырда Алматы қаласындағы Республика сарайында жеке концерт өткізетіні жарияланды.<ref>...</ref> == Дискография == === Синглдері<ref>{{Cite web|title=Marat Duman — Biography and Songs|url=https://popnable.com/kazakhstan/artists/54784-marat-duman|website=Popnable|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> === * «Оп-оңай» (2020) * «Qaitadan» (Dakentiy-пен бірге, 2021) * «Aldamshy» (2021) * «Nege munaidyn?» (2021) * «Bakytty bol» (2021) * «Кино» (2022) * «Жіберем қалай» (2022) * «Есіңе ал мені» (2022) * «Jurek» (xansamat-пен бірге, 2022) * «Salem» (2022) * «Өзгенің жанындасың» (2022) * «Бір, екі, үш» (2023) * «Sagynam» (2023) * «Сүйемін деші» (2023) * «Жылу» (2024) * «Кездестіргім келеді» (2024) * «Nege kerek?» (Akimmmich-пен бірге, 2024) * «Баяғыдай» (2024) * «Мен болмасам кім?» (2024) * «Асықпай» (2024) * «Мен болуым керек (Acoustic Version)» (2024) * «Бір кездесу» (2024) * «Сағырып үлгердім» (2024) * «Аруым» (2025) * «Жоғалттым» (2025) * «Әдет» (2025) * «Jaraid» (2025) * «Миллион» (2025) * «Шынымды айтсам» (2025) * «Нөмірімді де» (2025) * «INTRO» (2025) * «Ештеңе етпейді» (2026) * «Тұмар» (2026) * «Ұмыталмайм-ау» (2026) * «Күрделім-ай» (2026) <ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://music.apple.com/ru/artist/duman/1536425190|website=Apple Music|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Duman Marat|url=https://open.spotify.com/artist/6e7rMLAtwn5YRapc2iHAlG|website=Spotify|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Marat Duman — Biography, Songs|url=https://popnable.com/kazakhstan/artists/54784-marat-duman|website=Popnable|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> == Авторлық қызметі == Duman Marat орындаушылық қызметімен қатар, ән авторы ретінде де белгілі. Ол қазақстандық орындаушыларға арналған бірнеше әннің сөзін және әуенін жазған. Ән жазған орындаушылар: * Alisher Konysbaev ** «Tango» ** «4 маусым» ** «Түсінбеймін» ** «OMG» ** «Сені сүйіп» * Ali Otenov ** «Сонда да жақсы көрем» ** «Алдамайсың» (xansamat-пен бірге) == Концерттері == === Жеке концерттері === * '''2026''' — ''Duman Marat'' жеке концерті, [[Республика сарайы]], Алматы.<ref>{{Cite web|title=DUMAN MARAT — Республика сарайындағы жеке концерт|url=https://ticketon.kz/event/duman-marat-dr-almaty|website=Freedom Ticketon|language=kk|access-date=2026-07-06}}</ref> == Марапаттары мен жетістіктері == 2015 жылы «Bala Turkvizyon Kazakhstan» ұлттық іріктеу кезеңінің финалистерінің бірі болды.<ref>{{Cite web |title=Bala Turkvizyon ұлттық іріктеу кезеңінің ақтық сынына қатысушылар анықталды |url=https://kaz.inform.kz/news/bala-turkvizyon-ulttyk-irikteu-kezeninin-aktyk-synyna-katysushylar-anyktaldy-foto_a2819936/ |website=ҚазАқпарат |language=kk |date=2015-09-20 |access-date=2026-07-06 }}</ref><ref>{{Cite web |title=В Астане определились восемь финалистов «BalaTurkvizyon» |url=https://qazaqstan.tv/news/102562/ |website=Qazaqstan |language=ru |date=2015-09-20 |access-date=2026-07-06 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/duman_marat/ Duman Marat — Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCqGurK2OdizH7BfBLp585nQ Duman Marat — YouTube] * [https://www.tiktok.com/@duman_marattt Duman Marat — TikTok] * [https://music.apple.com/ru/artist/duman/1536425190 Duman Marat — Apple Music] * [https://open.spotify.com/artist/6e7rMLAtwn5YRapc2iHAlG Duman Marat — Spotify] [[Санат:Қазақстан композиторлары]] 0ubfz54unbvl5p5oelrlkot48krtwyt 10 783355 3641309 3641090 2026-08-10T05:21:43Z Мағыпар 100137 үлгі 3641309 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аты = Латвия қалалары |тақырыбы = Латвия қалалары |сурет2 = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] |мазмұны = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Виляка]]{{•}} [[Виляны]]{{•}} [[Гробиня]]{{•}} [[Гулбене]]{{•}} [[Дагда]]{{•}} [[Даугавпилс]]{{•}} [[Добеле]]{{•}} [[Дурбе]]{{•}} [[Екабпилс]]{{•}} [[Елгава]]{{•}} [[Зилупе]]{{•}} [[Иецава]]{{•}} [[Икшкиле]]{{•}} [[Илуксте]]{{•}} [[Кандава]]{{•}} [[Карсава]]{{•}} [[Кегумс]]{{•}} [[Рига]] |асты = |асты_стиль = }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]] </noinclude> sgwq38o0ikwswcee38mzzrbdb4uo004 0 783543 3641283 3635077 2026-08-09T18:20:45Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3641283 wikitext text/x-wiki {{Оқиға|атауы=Мидас операциясы|ана тілі={{Lang-uk|Операція Мідас}}|дата=[[2024 жыл]] — [[2025 жыл]] [[10 қараша]]|ұзақтық=15 ай|орын=Энергоатом, {{UKR}}|түрі=энергетика саласындағы ауқымды пара алу|мақсат=сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу|қаражат=4 миллион $|ұйымдастырған=Тимур Миндич басқарған қылмыстық топ|сотталғандар=Игорь Миронюк, Дмитрий Басов, Игорь Фурсенкон, Людмила Зорина|сурет=Операція «Мідас».jpg}} '''«Мидас» операциясы''' ({{Lang-uk|Операція «Мідас»}}) — Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро (НАБУ) мен Жемқорлықпен күрес жөніндегі мамандандырылған прокуратура (САП) 2024 жылы бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу амалы. Тергеу Ресейдің басып кіруі кезеңіндегі Украинаның энергетика саласындағы ауқымды пара алу фактілеріне қатысты болды.<ref>{{Cite web|title=Операция «Мидас»: разоблачение «масштабной коррупции» в энергетике, и обыск у Миндича. Это связано?|url=https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2025-11-10|accessdate=2025-11-12|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162207/https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|archivedate=2025-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|title=НАБУ обнародовало часть записей по масштабному коррупционному делу в энергетике|lang=uk|website=[[ТСН (телепрограмма, Украина)|ТСН]]|date=2025-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162548/https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|archivedate=2025-11-18|accessdate=2025-11-12}}</ref> 15 айға созылған операция барысында 70-тен астам тінту жүргізіліп, 4 миллион АҚШ доллары тәркіленді<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2025/11/11/8006782/|title=Коррупция в энергетике: НАБУ и САП изъяли уже более $4 млн во время обысков|lang=uk|website=[[Украинская правда]]|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> және айыпталушылардың өзара келіссөздері жазылған 1000 сағатқа жуық аудиожазба алынды.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-ta-galushchenko-nabu-opublikuvalo-audiozapisi-v-mezhah-operaciji-midas-video-50559412.html|title=Операция «Мидас»: НАБУ опубликовало аудиозаписи по делу о коррупции в энергетике — видео|lang=uk|website=NV|access-date=2025-11-12}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-anti-corruption-bureau-says-large-scale-operation-underway-energy-2025-11-10/|title=Ukraine's anti-graft agency alleges $100 million energy kickback scheme|publisher=[[Reuters]]}}</ref> «Мидас» операциясы [[Орыс-украин соғысы]] басталғаннан бергі ең резонансты сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулердің бірі болып саналады.<ref name=":0" /> == Тарихы == === Сотталушылардың телефондарын тыңдау === Істің айыпталушыларын тыңдауды операцияның белгілі бастапқы нүктесі деп санауға болады. Бұған дейін 2024–2025 жылдары, тергеу жарияланғанға дейін, 15 ай бойы осы іске қандай да бір қатысы бар тұлғаларды тыңдау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 1000 сағаттық аудиожазба алынды, оның белгілі бір бөлігі «Мидас» операциясының алғашқы күндерінде көпшілікке қолжетімді болып үлгерді.<ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|last=NABU|date=2025-11-10|title=Операція з викриття корупції у сфері енергетики: СХЕМА|url=https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|date=2025-11-13|lang=uk|title=В операції «Мідас» зʼявляються нові фігуранти і цікаві подробиці. Ми зібрали головне про Міндіча, Чернишова і розмову з Зеленським|url=https://babel.ua/texts/123005-v-operaciji-midas-z-yavlyayutsya-novi-figuranti-i-cikavi-podrobici-mi-zibrali-golovne-pro-mindicha-chernishova-i-rozmovu-z-zelenskim|website=babel.ua}}</ref> === НАБУ өкілеттіктерін шектеу әрекеті === {{Толық мақала|Украинадағы наразылықтар (2025)}} 2025 жылғы 22 шілдеде [[Верховна Рада|Украина Жоғарғы Радасы]] НАБУ мен САП сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарының өкілеттіктерін шектеуге бағытталған №12414 заң жобасын қабылдады.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2025/07/22/7522972/|title=Последний генпрокурор с таким количеством полномочий – это Пшонка. Как в вопросе борьбы с коррупцией Украину возвращают во времена Януковича|lang=ru|website=[[Украинская правда]]|date=2025-07-22|access-date=2025-07-24}}</ref> Үкіметке қарсы наразылықтар толқынынан кейін бұл заң күшін жойды, ведомстволардың тәуелсіздігі қалпына келтірілді.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|title=Рада приняла закон Зеленского о НАБУ и САП|lang=ru|website=[[РБК-Украина]]|date=2025-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803231712/https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|archive-date=2025-08-03|access-date=2025-07-31}}</ref> Заңның қабылдануының алдында НАБУ қызметкерлерін ұстау және тінту шаралары жүргізілді. Ресей арнайы қызметтерімен сыбайлас болды деген күдікпен детективтер Руслан Магомедрасулов пен Виктор Гусаров ұсталды. Украина Қауіпсіздік қызметі Магомедрасуловтың әкесімен бірге Дағыстанмен техникалық қарасора саудасын ұйымдастыруды жоспарлағанын, бұл Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылатынын мәлімдеді. УҚҚ жариялаған және Дағыстанмен сауда жасауға дайындықты дәлелдеуі тиіс болған аудиожазбаларда айыпталушылар Өзбекстанмен сауда туралы айтқан, алайда УҚҚ субтитрлерде оны Дағыстан деп көрсеткен.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/anticorruption/aresht-detektiva-nabu-mahamedrasulova-shabunin-opublikuvav-ochishchene-audio-de-chuti-shcho-mova-jde-pro-uzbekistan-a-ne-dahestan.html|title=Арешт детектива НАБУ Магамедрасулова: Шабунін опублікував очищене аудіо, де чути, що мова йде про Узбекистан, а не Дагестан|lang=uk|website=Зеркало недели {{!}} Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2025-11-16}}</ref> Кейінірек УҚҚ Магомедрасуловтың «Өмір үшін — Оппозициялық платформа» партиясының бұрынғы депутаты, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей ФҚҚ]] агенті Федор Христенкомен байланыста болғанын мәлімдеді; тұжырым бойынша, 2020 жылдан бастап НАБУ «ресейлік ықпалды күшейту» мәселесіне жетекшілік еткен.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://suspilne.media/1117310-sbu-proti-nabu-za-so-sidat-u-sizo-dvoe-pracivnikiv-buro-ta-batko-odnogo-z-nih/|title=СБУ проти НАБУ: в чому підозрюють Руслана Магамедрасулова|lang=uk|first=Олексій|last=Арунян|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-17|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/1121998-obsuki-u-nabu-apelacijnij-sud-zalisiv-detektiva-magomedrasulova-pid-vartou/|title=Апеляційний суд залишив детектива Магомедрасулова під вартою|lang=uk|first=Марія Патока, Ліля|last=Гончарук|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-23|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/malyuk-rozkriv-detali-rezonansnoyi-spravi-1753210507.html|title=Малюк розкрив деталі резонансної справи топдетектива НАБУ|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ детективі Александр Абакумовтың түсініктемесіне сәйкес, Магомедрасулов «Мидас» операциясы аясындағы тергеуге тікелей жетекшілік еткен.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CecHhStUGsY|title=Міндіч втік / Обшуки у Галущенка / Розслідування НАБУ і САП {{!}} Спецвипуск УП. Чат|last=Українська правда|date=2025-11-10|access-date=2025-11-12}}</ref> == Жұмыс барысы == === НАБУ іздеулері === 2025 жылғы 10 қарашада НАБУ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен кәсәпкерлердің тұрғылықты жерлері мен жұмыс орындарында бір мезгілде тінту жүргізді. Тергеу анықтағандай, сыбайлас жемқорлық схемасы елдегі электр энергиясының жартысынан астамын өндіретін украиндық АЭС-тердің негізгі операторы — «Энергоатом» мемлекеттік компаниясында жұмыс істеген.<ref name=":0" /><ref name=":10" /> Қылмыстық топ мүшелері «Энергоатомның» мемлекеттік сатып алуларына бақылау орнатып, келісімшарттар құнының 10–15% мөлшерінде жүйелі түрде пара талап етіп отырған. Төлеуден бас тартқан жеткізушілерге орындалған жұмыстары үшін төлемдер бұғатталып немесе олар контрагенттер тізімінен шығарылған. Тізім өз іштерінде «Шлагбаум» деп аталған.<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-i-galushchenko-nabu-rozkrilo-detali-korupciji-v-energoatomi-ta-minenergo-video-50559424.html|title=Корупція в енергетиці: НАБУ назвало учасників схеми, які контролювали Енергоатом та налагодили систему відкатів — відео|lang=uk|website=NV|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ бұл топты энергетика және қорғаныс салаларында сыбайлас жемқорлықпен, [[ақшаның жылыстауы]]мен және заңсыз байумен айналысқан жоғары деңгейдегі қылмыстық қоғамдастық ретінде сипаттады.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/operatsiya-midas-nabu-rozkrilo-pershi-podrobitsi-1762769213.html|title=Операція "Мідас". НАБУ розкрило перші подробиці викриття корупції в енергетиці|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> Айыпталушылардың пара мөлшері мен миллиардтаған жобаларды талқылаған келіссөздерінің аудиожазбалары жарияланды.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://censor.net/biz/resonance/3584343/yak-zaroblyaly-na-zakupivlyah-energoatomu-lyudy-tymura-mindicha|title=Карлсон та друзі: Що відомо про схему Міндіча в "Енергоатомі"?}}</ref> 2025 жылдың қыркүйегіне қатысты көріністердің бірінде, 3 миллиард гривналық келісімшарттан түсетін 90 мың доллар көлеміндегі пара мөлшеріне көңілі толмаған қатысушылар пара көлемін 10%-дан 15%-ға дейін арттыру үшін 4 млрд гривналық жаңа келісімшартты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды. Сөз энергообъектілерге арналған қорғаныс құрылыстарын салу туралы болды. Инфрақұрылымды қорғау жөніндегі ресми кеңестермен қатар, топ мүшелері Хмельницкий АЭС-індегі тасаланатын орындардың құрылысынан алатын өз пайыздарын көбейтуді жоспарлаған.<ref name=":1" /> Тергеу мәліметтері бойынша, бұл топ Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері, қорғаныс және энергетика саласындағы сатып алулардың «[[хаос]]ы» мен шұғылдығын пайдаланып, әрекет ете бастаған. 2023 жылы халық үшін электр энергиясы тарифтерінің өсуі «Энергоатомның» табысын едәуір арттырып, жымқыру үшін қосымша мүмкіндіктер туғызған.<ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/koruptsiyna-skhema-v-enerhetytsi-politoloh-zrobyv-nevtishnyy-prohnoz-shchodo-naslidkiv-2954345.html|title=Корупційна схема в енергетиці: політолог зробив невтішний прогноз щодо наслідків|lang=uk|website=ТСН|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> Басты айыпталушы Игорь Миронюк 10 жылдан астам уақыт бойы мемлекеттік сатқындық жасады деп айыпталған ресейшіл депутат Андрей Деркачтың көмекшісі болған. Қаражатты заңдастыру үшін Деркачпен байланысты кеңсе пайдаланылған, ақша Мәскеудегісін қосқанда, бірқатар жалған фирмалар желiсi арқылы қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған.<ref name=":1" /> === Сот ісі === 2025 жылғы 11 қарашада бұрынғы вице-премьер Чернышовқа заңсыз байыды деген күдік туралы хабарланды.<ref name=":2">{{Cite news|title=Операція «Мідас»: кому саме в НАБУ повідомили про підозру – список|first=Радіо|last=Свобода|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-operatsiya-midas-komu-v-nabu-povidomyly-pro-pidozru/33587531.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-12|lang=uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nabu.gov.ua/news/operatciia-midas-vykryto-vysokorivnevu-zlochynnu-organizatciiu-shcho-diiala-u-sferi-energetyky/|title=Операція «Мідас»: викрито високорівневу злочинну організацію, що діяла у сфері енергетики (ФОТО)}}</ref> Украина Министрлер Кабинеті «Энергоатом» компаниясы бақылау кеңесінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты.<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-economy/4057697-urad-dostrokovo-pripiniv-povnovazenna-nagladovoi-radi-energoatomu-sviridenko.html|title=Уряд достроково припинив повноваження Наглядової ради «Енергоатома» - Свириденко|lang=uk|website=ukrinform.ua|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Уряд розпустив наглядову раду «Енергоатому». Раніше з неї вийшов Милованов через «брак рішучості»|first=|last=|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-uriad-prypynennia-povnovazhen-nahliadova-rada-enerhoatom/33587638.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13|lang=uk}}</ref> 2025 жылғы 12 қарашада Украинаның Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты (ЖШЖҚС) Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Игорь Миронюкті 126 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу құқығымен 2026 жылғы 8 қаңтарға дейін қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831859-koruptsiia-v-enerhoatomi-sud-vziav-pid-vartu-eksradnyka-ministra-enerhetyky|title=Корупція в Енергоатомі: суд взяв під варту ексрадника міністра енергетики|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> «Энергоатом» компаниясының қауіпсіздік жөніндегі атқарушы директоры Дмитрий Басов 40 млн гривна кепілақы енгізу мүмкіндігімен 60 тәулікке қамауға алынды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831831-sud-areshtuvav-vykonavchoho-dyrektora-enerhoatoma|title=Суд арештував виконавчого директора Енергоатома|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> Сот тергеу компанияның «бэк-офисінің» бухгалтері деп атаған Игорь Фурсенконы 95 млн гривна кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://prm.ua/ru/operatsyia-mydas-sud-v-byraet-meru-presechenyia-bukhhalteru-b-k-ofysa-fursenko/|title=Операция "Мидас": суд выбирает меру пресечения "бухгалтеру бэк-офиса" Фурсенко|lang=ru|website=prm.ua|date=2025-11-12|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://epravda.com.ua/energetika/figurantku-spravi-rozkradannya-groshey-energoatomu-ustimenko-vzyali-pid-vartu-814094/|title=Масштабна корупція в енергетиці: фігурантку справи Устименко взяли під варту|lang=uk|website=Економічна правда|access-date=2025-11-13}}</ref> Күдікті Леся Устименко 25 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу баламасымен қамауға жіберілді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-sud-areshtuvav-shche-odnu-pidozrjuvanu-1088047.html|title=Операція «Мідас»: суд арештував ще одну підозрювану|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-12|accessdate=2025-11-13}}</ref> 2025 жылғы 13 қарашада ЖШЖҚС Людмила Зоринаны 12 миллион гривна мөлшерінде баламалы кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=http://telegraph.controller.bot/files/587563450/AgACAgIAAxkBAAJ76WkVlXdyL7HPzGuObOoEoSz3hpLHAALTFGsbT9GoSGHAVOio0KemAQADAgADeQADNgQ|title=Людмила Зоріна}}</ref> Тергеу мәліметтеріне сәйкес, Зорина бақылаудағы компаниялардың бухгалтерлік есебін жүргізумен, құжаттар мен есептілікті дайындаумен, сенімхаттарды бақылаумен, қаражатты заңдастыруға қатысумен айналысқан.<ref>{{Cite web|url=https://censor.net/ua/news/3584815/koruptsiya-v-energetytsi-zoriniyi-obraly-zapobijnyyi-zahid|title=Корупція в енергетиці: ВАКС арештував підозрювану Зоріну. Застава - 12 млн грн}}</ref> Леся Устименко мен Людмила Зорина үшін тиісінше 25 және 12 миллион гривна мөлшерінде кепілақы төленді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-za-dvokh-pratsivnits-bek-ofisu-vneseno-zastavu-1088232.html|title=Операція «Мідас». За двох працівниць «бек-офісу» внесено заставу|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/sprava-mindicha-za-zorinu-ustimenko-vnesli-groshovu-zastavu_n2952319|title=Справа Міндіча: за двох працівниць "бек-офісу" Енергоатома внесли заставу|lang=uk|website=24 Канал|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref> «Схемы» бағдарламасының журналистері құқық қорғау органдарындағы дереккөздер арқылы кепілақы төлеген «Вангард» компаниясының үстіміздегі жылдың мамыр айында құрылған, жарғылық капиталы 1 000 гривнаны құрайтын киевтік фирма екенін анықтады.<ref>{{Cite news|title=Операція «Мідас»: десятки мільйонів гривень застави за працівниць «бек-офісу» внесла нова фірма з капіталом у тисячу гривень|first=Валерія|last=Єгошина|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-zastava-pratsivnytsi-bek-ofis-mindich/33591099.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14|lang=uk}}</ref> Мамандандырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратураның прокуроры Сергей Савицкий Тимур Миндичтің Энергетика министрі Герман Галущенкоға және ҰҚҚК хатшысы Рустем Умеровке ықпал еткенін мәлімдеді.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://censor.net/ua/r3585034|title=Як Умєров у Міндіча бронежилети купував, і що задля цього порушив ДОТ}}</ref> Бөлек айтқанда, айыпталушы мәлімделген сипаттамаларға сәйкес келмейтін сауытты кеудешелерді жеткізуді лоббилеуге тырысқан.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://nako.org.ua/news/plivki-mindica-mozut-svidciti-pro-te-shho-gar-mou-i-nako-zupinili-sprobu-politicnoyi-korupciyi-u-minoboroni|title=«Плівки Міндіча» можуть свідчити про те, що ГАР МОУ і НАКО зупинили спробу політичної корупції у Міноборони}}</ref> 2025 жылғы 22 қарашада «Мидас» операциясының басты айыпталушылары Тимур Миндич пен Александр Цукерманға Украина ІІМ тарапынан іздеу жарияланды. Олардың ғайып болған күні 2025 жылғы 20 қараша деп есептеледі, олар сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасады деген күдікке ілінген.<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2025/11/22/8008515/|title=Украина объявила в розыск Миндича и Цукермана|lang=ru|website=Украинская правда|accessdate=2025-11-23}}</ref> 2025 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Раданың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комитеті НАБУ, САП, Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ұлттық агенттігі (НАЗК), АРМА және СБУ өкілдерінің қатысуымен «Мидас» ісі бойынша кеңес өткізді.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HhN1T-4wdBs|title=НАБУ та САП звітують у Раді. Перші ВИСНОВКИ спецоперації Мідас|last=|date=|access-date=}}</ref> НАБУ басшысы Семен Кривонос Тимур Миндичтің «бэк-офисінен» түрлі шенеуніктерге, депутаттарға, министрлерге, журналистерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне арналған 527 досье табылғанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://thepage.ua/ua/news/midas-nabiraye-obertiv-u-nabu-povidomili-pro-tisk-i-vitoki-danih|title=У Міндіча знайшли 527 профайлів на посадовців та журналістів — НАБУ|lang=uk|website=The Page|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref> Құжаттардың бір бөлігі (кейбірінде «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісі бар) құқық қорғау органдарынан ақпараттың сыртқа шығып кеткенін көрсетеді.<ref name=":02" /> НАБУ детективі Абакумовтың айтуынша, бұл материалдар айыпталушылардың қолына 17 шілдеде, УКҚ-ның НАБУ мен САП қызметкерлеріне қарсы арнайы операция жүргізуінен бірнеше күн бұрын түскен.<ref>{{Cite web|url=https://rubryka.com/2025/11/25/sprava-mindicha-nabu-vyyavylo-ponad-500-profajliv-na-detektyviv-chynovnykiv-ta-zhurnalistiv-u-mezhah-rozsliduvannya/|title="Справа Міндіча": НАБУ виявило понад 500 "профайлів" на детективів, чиновників та журналістів у межах розслідування|first=|last=|website=Рубрика|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/POLITICS/pravookhoronni-ta-derzhavni-orhani-nezakonno-zbirali-dani-pro-detektiviv-nabu-i-ne-lishe-abakumov.html|title=Правоохоронні та державні органи незаконно збирали дані про детективів НАБУ, зокрема й Магамедрасулова – Абакумов|lang=uk|website=|accessdate=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украинадағы жемқорлық]] [[Санат:2025 жылдағы Украина]] [[Санат:Украинадағы саяси жанжалдар]] [[Санат:Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро]] 0re1lva3bqgtk4dczlw8d5a3lw8bu8s 0 784556 3641364 3641030 2026-08-10T07:00:31Z Сарапшы 184403 /* Білімі */ 3641364 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Дина Қайымқызы Мұхамедхан |Шынайы есімі = Дина Қайымқызы Мұхамедхан |Сурет = |Сурет атауы = |Туған күні = |Туған жері = [[Семей]], Қазақстан |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = ғалым, профессор, PhD докторы, қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақыт |Ұйымы = «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қоры |Әкесі = [[Қайым Мұхамедханов]] }} '''Дина Қайымқызы Мұхамедхан''' — қазақстандық ғалым, профессор, PhD докторы, қоғам қайраткері, «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қорының директоры. Ол қазақ әдебиеттанушысы, абайтанушы, алаштанушы және мәтінтанушы ғалым [[Қайым Мұхамедханов]]тың қызы. Дина Мұхамедхан Қазақстандағы абайтану, алаштану және тарихи-мәдени мұраны сақтау бағытындағы ғылыми және ағартушылық жұмыстарымен танымал.<ref name="didar">{{cite web |url=https://didar-gazeti.kz/ |title=Дина Мұхамедхан: Әкем Әуезовтің үш аманатын да орындады |website=Дидар газеті |date=11 қаңтар 2017 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Қазіргі уақытта ол Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасын зерттеу, жүйелеу және жариялау жұмыстарын үйлестіріп келеді. Сонымен қатар Қазақстандағы жоғары оқу орындары, ғылыми мекемелер мен кітапханаларда ұйымдастырылатын халықаралық ғылыми конференциялар мен ағартушылық іс-шаралардың тұрақты қатысушысы әрі ұйымдастырушысы болып табылады.<ref name="gov">{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/1170370 |title=Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиум өтті |website=Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Өмірбаяны == Дина Қайымқызы Мұхамедхан Семей қаласында қазақтың белгілі ғалымы Қайым Мұхамедхановтың отбасында дүниеге келген. Оның атасы Мұхамедхан Сейтқұлұлы Алаш қозғалысын қолдаған қоғам қайраткері, ағартушы және меценат болған. Осындай ұлттық рухани ортада тәрбиеленген Дина Қайымқызы бала кезінен қазақ әдебиеті мен мәдениетінің көрнекті өкілдері туралы естеліктерді тыңдап өсті.<ref name="didar"/> Отбасында Қайым Мұхамедханов балаларына адалдықты, ғылымға құрметті және ұлттық құндылықтарды дәріптеуді үйретті. Кейін Дина Мұхамедхан осы бағыттағы жұмысты жалғастырып, әкесінің ғылыми мұрасын сақтау ісіне өмірін арнады.<ref name="didar"/> == Білімі == Дина Мұхамедхан 1973 жылы Семей қаласындағы №6 мектепті бітіріп, 1977 жылы Алматы шетел тілдері педагогикалық институтын үздік дипломмен тәмамдады. 1977–1995 жылдары Н.Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының шетел тілдері кафедрасында оқытушы, аға оқытушы, кафедра доценті қызметтерін атқарған. Мұғалімдердің біліктілігін арттыру курстарында педагогика пәнінен дәріс оқыды. 1987–1990 жылдары КСРО Педагогика ғылымдары академиясының Ленинградтағы Ересектерге үздіксіз білім беру ғылыми-зерттеу институтының (НИИ непрерывного образования взрослых АПН СССР) аспирантурасында оқыды. 1990 жылғы 17 қазанда «Мұғалімнің кәсіби сөйлеу мәдениетін дамыту» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. Аспирантурада оқып жүрген кезінде білім беру мен мәдениеттің өзекті мәселелеріне арналған ЮНЕСКО конференцияларында баяндамалар жасады. Ленинградтан оралған соң Семей педагогикалық институтындағы қызметін жалғастырды. Елдер арасындағы шекаралар ашылғаннан кейін ол АҚШ Үкіметі ұйымдастырған байқауға қатысып, біліктілігін арттыру үшін Бостон университетіне жіберілді. Онда білім беруді халықаралық дамыту бағыты бойынша маманданып, білім беру саласы бойынша философия докторы (PhD in Education) ғылыми дәрежесіне ие болды. Дина Бостон және Монтана университеттерінде өз авторлық курстарын жүргізді, сондай-ақ Стэнфорд, Аризона және Гарвард университеттерінде лекциялар мен баяндамалар жасады. <ref>{{cite journal |title=Қайым Мұхамедханов мұрасы және қазіргі ғылым |journal=Shakarim University хабаршысы |year=2024 }}</ref> == Ғылыми қызметі == Дина Мұхамедхан Қазақстандағы жоғары оқу орындарында ғылыми-педагогикалық қызмет атқарған. Сонымен қатар халықаралық білім беру бағдарламаларына қатысып, білім беру менеджменті мен жоғары білім беру жүйесін дамыту мәселелері бойынша ғылыми жобаларды жүзеге асырды. Әртүрлі жылдары USAID халықаралық білім беру бағдарламасының академиялық директоры болып еңбек етті. Сондай-ақ UNESCO, Soros Foundation, TACIS және Азия даму банкінің (ADB) білім беру саласындағы жобаларына сарапшы ретінде қатысты.<ref>{{cite journal |title=Қайым Мұхамедханов мұрасы және қазіргі ғылым |journal=Shakarim University хабаршысы |year=2024 }}</ref> Ғалымның ғылыми қызығушылығы білім беру саясаты, жоғары білімді интернационалдандыру, мәдени мұраны сақтау және қазақ әдебиетінің тарихын зерттеу мәселелерін қамтиды. Сонымен қатар ол Қайым Мұхамедхановтың архивтік қорын ғылыми жүйелеумен айналысып келеді. == Қоғамдық қызметі == Дина Қайымқызы Мұхамедхан – «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қорының директоры. Қор 2008 жылдан бері Қайым Мұхамедхановтың ғылыми, әдеби және тарихи мұрасын сақтау, зерттеу және көпшілікке насихаттау бағытында жұмыс істейді. Қордың қызметі архивтік құжаттарды жинақтау, ғылыми басылымдарды әзірлеу, конференциялар ұйымдастыру және жастар арасында ұлттық рухани құндылықтарды дәріптеуді қамтиды.<ref>{{cite web |url=https://civilcenteralmaty.kz/upload/pdf/20241209/5dFweNNyk4y6jgzU-AMqANAtWnb2_pzL.pdf |title=Алматы қаласының үкіметтік емес ұйымдарының анықтамалығы |website=Ақпараттық ресурстық орталық |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Дина Мұхамедханның бастамасымен Қайым Мұхамедхановтың архивінде сақталған қолжазбалар, хаттар, фотосуреттер және сирек құжаттар ғылыми айналымға енгізіліп, бірнеше кітап болып жарық көрді. Сонымен бірге қор Қазақстанның жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары, музейлері мен кітапханаларымен бірлескен жобаларды жүзеге асырып келеді.<ref>{{cite web |url=https://semeylib.kz/?page_id=6446 |title=«Қайым Мұхамедханов: Хаттар сөйлейді» кітабының тұсаукесері |website=Абай атындағы әмбебап кітапхана |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Қайым Мұхамедханов мұрасын насихаттауы == Дина Мұхамедхан әкесі Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасын жүйелеу мен жариялауды өзінің негізгі қоғамдық қызметінің біріне айналдырды. Оның жетекшілігімен бұрын ғылыми айналымға енбеген көптеген архивтік материалдар жарық көріп, Абайтану, Әуезовтану және Алаштану бағытындағы зерттеулерге пайдаланылуда.<ref>{{cite web |url=https://vestnik-philological.tou.edu.kz/storage/articles/a9c3321a6ffe7960de35d0adf118e5ea/ |title=Қайым Мұхамедханов мұрасының қазіргі әдебиеттанудағы орны |website=Торайғыров университетінің хабаршысы |year=2025 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Ол көптеген сұхбаттарында Қайым Мұхамедхановтың Абай шығармаларының түпнұсқалық мәтінін қалпына келтірудегі, Абайдың әдеби мектебін ғылыми тұрғыдан дәлелдеудегі және Семейдегі Абай музейін ұйымдастырудағы қызметін кеңінен насихаттап келеді.<ref>{{cite web |url=https://didar-gazeti.kz/ |title=Дина Мұхамедхан: Әкем Әуезовтің үш аманатын да орындады |website=Дидар газеті |date=11 қаңтар 2017 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Ғылыми еңбектері == Дина Мұхамедхан ғылыми редактор, құрастырушы және автор ретінде Қайым Мұхамедхановтың мұрасын жариялауға арналған бірнеше кітаптың жарық көруіне атсалысты. Негізгі еңбектері: * ''Ұстаз бен шәкірт: Мұхтар мен Қайым'' (қазақ және орыс тілдерінде); * ''Менің анам Фархинұр Мұхамедханова''; * ''Отец и сын: Мухамедхан Сейткулов и Каюм Мухамедханов''; * ''Қайым Мұхамедханов: библиографиялық көрсеткіш''; * ''Қайым Мұхамедханов: Хаттар сөйлейді'' басылымын әзірлеуге қатысқан.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/images/gazetaorken/2023/7-2023.pdf |title=Ғылыми кітапханаға жаңа кітаптар сыйға тартылды |website=Өркен газеті |year=2023 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Ғалымның еңбектері негізінен абайтану, әуезовтану, әдеби текстология, архивтану және тарихи-мәдени мұраны сақтау мәселелеріне арналған. == Ғылыми конференциялары == Дина Мұхамедхан Қазақстанда және шетелде өткізілетін ғылыми форумдардың тұрақты қатысушысы. 2021 жылы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде өткен Қайым Мұхамедхановтың 105 жылдығына арналған республикалық ғылыми дөңгелек үстелге қатысып, Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасы жөнінде баяндама жасады.<ref>{{cite web |url=https://www.kaznpu.kz/en/19877/press/ |title=Қайым Мұхамедхановтың 105 жылдығына арналған дөңгелек үстел өтті |website=Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті |date=13 желтоқсан 2021 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> 2026 жылы Шәкәрім университетінде өткен Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиумға қатысып, университет кітапханасына Қайым Мұхамедхановтың еңбектері мен жаңадан жарық көрген ғылыми басылымдарды тарту етті.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/1170370 |title=Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиум өтті |website=Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Ағартушылық қызметі == Дина Мұхамедхан Қазақстанның жоғары оқу орындары, кітапханалары мен музейлерінде жастарға арналған дәрістер оқиды. Оның кездесулерінің негізгі тақырыптары – Абай мұрасы, Мұхтар Әуезовтің ғылыми мектебі, Алаш қозғалысы, ХХ ғасырдағы саяси қуғын-сүргін және Қайым Мұхамедхановтың өмірі мен шығармашылығы. Ол Қазақстан Жазушылар кітапханасында, ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында, Мемлекеттік орталық музейде, Абай университетінде, Шәкәрім университетінде және басқа да ғылыми-мәдени мекемелерде өткен кездесулерге қатысып келеді.<ref>{{cite web |url=https://almatylibrary.kz/kk/news/qajym-muhamedhanov-ult-ruhaniyatynyng-shamshyraghy/ |title=«Қайым Мұхамедханов – ұлт руханиятының шамшырағы» |website=Алматы қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесі |date=21 қаңтар 2026 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Таңдамалы еңбектері == Дина Қайымқызы Мұхамедхан ғылыми-зерттеу, құрастырушылық және редакторлық жұмыстарымен айналысады. Оның еңбектері негізінен Қайым Мұхамедхановтың өмірі мен шығармашылығын, Мұхтар Әуезов пен Қайым Мұхамедханов арасындағы ғылыми сабақтастықты, қазақ әдебиеті тарихы мен ұлттық мәдени мұраны зерттеуге арналған. Негізгі еңбектері: * ''Ұстаз бен шәкірт: Мұхтар мен Қайым'' (Алматы: «Курсив», 2023) — Мұхтар Әуезов пен Қайым Мұхамедхановтың ғылыми байланысы, шығармашылық қарым-қатынасы және қазақ әдебиеті тарихындағы орны туралы зерттеу еңбегі. * ''Ұстаз бен шәкірт. Мұхтар мен Қайым'' (орыс тіліндегі нұсқасы: ''Учитель и ученик. Мухтар и Каюм''). * ''Әке мен бала – Мұхамедхан Сейітқұлов пен Қайым Мұхамедханов – Отан патриоттары'' — Мұхамедхан Сейітқұлов пен Қайым Мұхамедханов әулетінің тарихына арналған басылым. Сонымен қатар Дина Мұхамедхан Қайым Мұхамедхановтың хаттарын, архивтік құжаттарын, фотоматериалдарын және ғылыми мұрасын жариялау жұмыстарына атсалысып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{reflist}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан профессорлары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қоғам қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ әдебиеттанушылары]] [[Санат:Абайтанушылар]] [[Санат:Семей өңірінің тұлғалары]] [[Санат:Қазақ мәдениетінің қайраткерлері]] o8sj5timp7leedqfqrfqhqxagwgx8ir 3641379 3641364 2026-08-10T07:33:52Z Сарапшы 184403 /* Ғылыми еңбектері */ еңбектерінің нақты атаулары мен ғылыми үлесі 3641379 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Дина Қайымқызы Мұхамедхан |Шынайы есімі = Дина Қайымқызы Мұхамедхан |Сурет = |Сурет атауы = |Туған күні = |Туған жері = [[Семей]], Қазақстан |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = ғалым, профессор, PhD докторы, қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақыт |Ұйымы = «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қоры |Әкесі = [[Қайым Мұхамедханов]] }} '''Дина Қайымқызы Мұхамедхан''' — қазақстандық ғалым, профессор, PhD докторы, қоғам қайраткері, «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қорының директоры. Ол қазақ әдебиеттанушысы, абайтанушы, алаштанушы және мәтінтанушы ғалым [[Қайым Мұхамедханов]]тың қызы. Дина Мұхамедхан Қазақстандағы абайтану, алаштану және тарихи-мәдени мұраны сақтау бағытындағы ғылыми және ағартушылық жұмыстарымен танымал.<ref name="didar">{{cite web |url=https://didar-gazeti.kz/ |title=Дина Мұхамедхан: Әкем Әуезовтің үш аманатын да орындады |website=Дидар газеті |date=11 қаңтар 2017 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Қазіргі уақытта ол Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасын зерттеу, жүйелеу және жариялау жұмыстарын үйлестіріп келеді. Сонымен қатар Қазақстандағы жоғары оқу орындары, ғылыми мекемелер мен кітапханаларда ұйымдастырылатын халықаралық ғылыми конференциялар мен ағартушылық іс-шаралардың тұрақты қатысушысы әрі ұйымдастырушысы болып табылады.<ref name="gov">{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/1170370 |title=Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиум өтті |website=Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Өмірбаяны == Дина Қайымқызы Мұхамедхан Семей қаласында қазақтың белгілі ғалымы Қайым Мұхамедхановтың отбасында дүниеге келген. Оның атасы Мұхамедхан Сейтқұлұлы Алаш қозғалысын қолдаған қоғам қайраткері, ағартушы және меценат болған. Осындай ұлттық рухани ортада тәрбиеленген Дина Қайымқызы бала кезінен қазақ әдебиеті мен мәдениетінің көрнекті өкілдері туралы естеліктерді тыңдап өсті.<ref name="didar"/> Отбасында Қайым Мұхамедханов балаларына адалдықты, ғылымға құрметті және ұлттық құндылықтарды дәріптеуді үйретті. Кейін Дина Мұхамедхан осы бағыттағы жұмысты жалғастырып, әкесінің ғылыми мұрасын сақтау ісіне өмірін арнады.<ref name="didar"/> == Білімі == Дина Мұхамедхан 1973 жылы Семей қаласындағы №6 мектепті бітіріп, 1977 жылы Алматы шетел тілдері педагогикалық институтын үздік дипломмен тәмамдады. 1977–1995 жылдары Н.Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының шетел тілдері кафедрасында оқытушы, аға оқытушы, кафедра доценті қызметтерін атқарған. Мұғалімдердің біліктілігін арттыру курстарында педагогика пәнінен дәріс оқыды. 1987–1990 жылдары КСРО Педагогика ғылымдары академиясының Ленинградтағы Ересектерге үздіксіз білім беру ғылыми-зерттеу институтының (НИИ непрерывного образования взрослых АПН СССР) аспирантурасында оқыды. 1990 жылғы 17 қазанда «Мұғалімнің кәсіби сөйлеу мәдениетін дамыту» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. Аспирантурада оқып жүрген кезінде білім беру мен мәдениеттің өзекті мәселелеріне арналған ЮНЕСКО конференцияларында баяндамалар жасады. Ленинградтан оралған соң Семей педагогикалық институтындағы қызметін жалғастырды. Елдер арасындағы шекаралар ашылғаннан кейін ол АҚШ Үкіметі ұйымдастырған байқауға қатысып, біліктілігін арттыру үшін Бостон университетіне жіберілді. Онда білім беруді халықаралық дамыту бағыты бойынша маманданып, білім беру саласы бойынша философия докторы (PhD in Education) ғылыми дәрежесіне ие болды. Дина Бостон және Монтана университеттерінде өз авторлық курстарын жүргізді, сондай-ақ Стэнфорд, Аризона және Гарвард университеттерінде лекциялар мен баяндамалар жасады. <ref>{{cite journal |title=Қайым Мұхамедханов мұрасы және қазіргі ғылым |journal=Shakarim University хабаршысы |year=2024 }}</ref> == Ғылыми қызметі == Дина Мұхамедхан Қазақстандағы жоғары оқу орындарында ғылыми-педагогикалық қызмет атқарған. Сонымен қатар халықаралық білім беру бағдарламаларына қатысып, білім беру менеджменті мен жоғары білім беру жүйесін дамыту мәселелері бойынша ғылыми жобаларды жүзеге асырды. Әртүрлі жылдары USAID халықаралық білім беру бағдарламасының академиялық директоры болып еңбек етті. Сондай-ақ UNESCO, Soros Foundation, TACIS және Азия даму банкінің (ADB) білім беру саласындағы жобаларына сарапшы ретінде қатысты.<ref>{{cite journal |title=Қайым Мұхамедханов мұрасы және қазіргі ғылым |journal=Shakarim University хабаршысы |year=2024 }}</ref> Ғалымның ғылыми қызығушылығы білім беру саясаты, жоғары білімді интернационалдандыру, мәдени мұраны сақтау және қазақ әдебиетінің тарихын зерттеу мәселелерін қамтиды. Сонымен қатар ол Қайым Мұхамедхановтың архивтік қорын ғылыми жүйелеумен айналысып келеді. == Қоғамдық қызметі == Дина Қайымқызы Мұхамедхан – «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» қоғамдық қорының директоры. Қор 2008 жылдан бері Қайым Мұхамедхановтың ғылыми, әдеби және тарихи мұрасын сақтау, зерттеу және көпшілікке насихаттау бағытында жұмыс істейді. Қордың қызметі архивтік құжаттарды жинақтау, ғылыми басылымдарды әзірлеу, конференциялар ұйымдастыру және жастар арасында ұлттық рухани құндылықтарды дәріптеуді қамтиды.<ref>{{cite web |url=https://civilcenteralmaty.kz/upload/pdf/20241209/5dFweNNyk4y6jgzU-AMqANAtWnb2_pzL.pdf |title=Алматы қаласының үкіметтік емес ұйымдарының анықтамалығы |website=Ақпараттық ресурстық орталық |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Дина Мұхамедханның бастамасымен Қайым Мұхамедхановтың архивінде сақталған қолжазбалар, хаттар, фотосуреттер және сирек құжаттар ғылыми айналымға енгізіліп, бірнеше кітап болып жарық көрді. Сонымен бірге қор Қазақстанның жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары, музейлері мен кітапханаларымен бірлескен жобаларды жүзеге асырып келеді.<ref>{{cite web |url=https://semeylib.kz/?page_id=6446 |title=«Қайым Мұхамедханов: Хаттар сөйлейді» кітабының тұсаукесері |website=Абай атындағы әмбебап кітапхана |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Қайым Мұхамедханов мұрасын насихаттауы == Дина Мұхамедхан әкесі Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасын жүйелеу мен жариялауды өзінің негізгі қоғамдық қызметінің біріне айналдырды. Оның жетекшілігімен бұрын ғылыми айналымға енбеген көптеген архивтік материалдар жарық көріп, Абайтану, Әуезовтану және Алаштану бағытындағы зерттеулерге пайдаланылуда.<ref>{{cite web |url=https://vestnik-philological.tou.edu.kz/storage/articles/a9c3321a6ffe7960de35d0adf118e5ea/ |title=Қайым Мұхамедханов мұрасының қазіргі әдебиеттанудағы орны |website=Торайғыров университетінің хабаршысы |year=2025 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> Ол көптеген сұхбаттарында Қайым Мұхамедхановтың Абай шығармаларының түпнұсқалық мәтінін қалпына келтірудегі, Абайдың әдеби мектебін ғылыми тұрғыдан дәлелдеудегі және Семейдегі Абай музейін ұйымдастырудағы қызметін кеңінен насихаттап келеді.<ref>{{cite web |url=https://didar-gazeti.kz/ |title=Дина Мұхамедхан: Әкем Әуезовтің үш аманатын да орындады |website=Дидар газеті |date=11 қаңтар 2017 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Ғылыми еңбектері == Дина Мұхамедхан ғылыми редактор, құрастырушы және автор ретінде Қайым Мұхамедхановтың мұрасын жариялауға арналған бірнеше кітаптың жарық көруіне атсалысты. Оның кітаптары мен мақалалары мәдениет пен білім беру мәселелеріне, қуғын-сүргінге ұшыраған тұлғалар туралы тарихи жадты сақтауға, сондай-ақ Абай, Шәкәрім, Алаш, Мұхтар Әуезов және басқа да көрнекті тұлғалардың есімдерімен байланысты ғылым салаларының қалыптасуы мен дамуының тарихи шындығын зерделеуге арналған. Негізгі еңбектері: * Ұстаз бен шәкірт: Мұхтар мен Қайым. Учитель и Ученик: Мухтар и Каюм (қазақ және орыс тілдерінде). – Алматы, 2023. – 336 бет (суретті).  <nowiki>ISBN 978-601-06-9076-9</nowiki> * Слово о Каюме. Сборник воспоминаний. Астана, изд-во «Фолиант», 2006 г. 376 с. <nowiki>ISBN 9965-35-031-0</nowiki>. ** Мұхамедханов, Қ. Хаттар сөйлейді = Письма говорят / Қ. Мұхамедханов. - Алматы, 2016. - 336 б. ISBN 978-601-280-651 ** Әке мен бала - Мұхамедхан Сейтқұлов пен Қайым Мұхамедханов - Отан патриоттары [Мәтін] = Отец и сын - Мухамедхан Сейткулов и Каюм Мухамедханов - патриоты Отечества. - 2017. - 120 б. ISBN 978-601-06-420 ** Шәкәрім мен Қайым : тағдырлас [Мәтін] = Шакарим и Каюм : сплетение судеб [Текст]. - Астана : Фолиант, 2009. - 336 б. <nowiki>ISBN 9965-35-704-8</nowiki> *** Мұхамедханов, Қ. Абай кітабын алғаш шығарған Илияс Бораганский [Мәтін] = Ильяс Бораганский - первый издатель книг Абая [Текст] / Қ. Мұхамедханов; жауапты ред. Ғ. Қабышұлы; Общественный фонд «Центр образования и культуры им. К. Мухамедханова. - Алматы : [Б. и.], 2009. - 64 б. ISBN 978-601-06-0390- *** Мұхамедханов Қайым : тағдыр және Қарлаг [Мәтін] = Каюм Мухамедханов : судьба и Карлаг [Текст] / жауапты ред. Ғ. Қабышұлы; ғылыми кеңесші Ж. Әбiлхожин; алғы сөз Г. Бельгер; Центр образования и культуры им. К. Мухамедханова. - Алматы, 2008. - 278 б. <nowiki>ISBN 9965-784-23-X</nowiki> *** «История страны в судьбах людей». '''Книга''' на казахском и русском языках. Автор идеи создания Книги  о судьбах нескольких поколений людей разных национальностей нашей страны  и составитель книги. 2018 г. 236 л. *** «Менім анам Фархинұр Мұхамедханов». '''Книга.''' 2018 г. 68 л. *** «Алаш ұлағатты». '''Книга''' на казахском и русском языках. Составитель цитат алашординцев на русском языке. 2017 г. *** Качество высшего образования и кредитная система обучения. Алматы. 2005 г. '''Книга.''' 80 л. *** «Образование для всех голосами детей». “Education for all through voices of children”. Рекомендации для Правительств стран Центральной Азии и составление '''брошюр''' на английском (27 л.) и на русском (35 л.) языках Опубликовано ЮНЕСКО. 2004 г. Каюм Мухамедханов – духовный последователь и борец за Абая. В книге «Заветы великого Абая – нравственный ориентир для подрастающего поколения». Университет Алихана Букейханова. Семей. 2025. С. 96-104. ** Поэтическая правда ученика об учителе (к 75-летию поэта Толегена Жангалиева, ученика Каюма Мухамедханова). В книге «Шынғыстаудың бір шыны Абайлық ақын Төлеген Жанғалиев жайлы талғамдар, пікірлер, өлендер». Zhardem. Semey, 2025. Б. 63-67 ** Каюм и Фархинур Мухамедхановы – потомки имамов и хранители культуры в книге: Волго-Уральский регион и Центральная Азия в системе культур и цивилизации Евразии. Казань. 2025 г. С. 405-414. ** Хроника борьбы Каюма Мухамедханова за реабилитацию творчества Шакарима // Шәкәрім. – 2024. –  №2. – Б. 72-78. ** Хроника борьбы Каюма Мухамедханова за реабилитацию творчества Шакарима // Абай. – 2024. – №  6. – Б. 10-22 ** Вклад  Каюма Мухамедханова в создание науки абаеведения // Абай. – 2024. – №  4. – Б. ** Рабиға апай туралы сөз. (память о дружбе и творческом общении Каюма Мухамедханова  и Рабиги Сыздык) в книге «Көп туса қазақ сіздей қызды». Алматы, 2024. Б. 135-137 ** Память и совесть – основа морально-духовной устойчивости государства в журнале «Простор» № 2- 2024 г. С. 145-155. ** Учитель и ученик (М.Ауэзов и К.Мухамедханов) в газете «Вечерняя Астана». 28 сентября 2023 г.  С.6-7 ** Каюм Мухамедханов. Возвращение из забвения имени Ильяса Бораганского. «Туган жир»: ж. Всемирного конгресса татар. Казань. №3 - 2024. С. 102-115. ** Вместе они хранили память (интервью Дины Мухамедхан о вкладе К.Мухамедханова в абаеведение). «Вечерняя Астана». 24 августа 2024 г.   ** Габдулла Тукай и Каюм Мухамедханов. «Туган жир»: ж. Всемирного конгресса татар. Казань. № 4-2023. С. 59-64. ** Вечные ценности. «Казахстанская правда» о презентации книги Д.Мухамедхан «Ұстаз бен шәкәрт – Мухтар мен Қайым». 31 мая 2023 г. ** «Культура памяти. Отец и сын и их служение народу» в кн. «Человековедение». UCA. Душанбе 2020 г. С.221-230. ** Жизнь, посвященная Абаю. «Bilim ainasy» газеті. 19 августа 2019 г. С. 12. ** Отечества сыны. «Казахстанская правда». 6 января 2016 г. ** Лекция о репрессиях двух поколений. Лекторий «Живая память» Ореn mind. 2016 г. ** Достойный след в культуре. «Казахстанская правда». 7 апреля 2015 г. ** Счастье – быть свободным. «Казахстанская правда». 31 мая 2014 г. ** Слово о  маме. «Казахстанская правда». 30 августа 2013 г. ** Другой земли не будет (о культуре молодежи). «Вечерний Алматы». 13 августа 2013  г. ** Дина Мухамедхан: Казахская народная песня - кладезь многовековой мудрости наших предков. 17.10.2013 г. <nowiki>https://e-history.kz/ru/news/show/5973</nowiki> ** Родник души оставь потомкам (о концерте казахской песни). «Казахстанская правда». 17.10.2013. ** Третий не лишний. «Литер». 22 августа 2013 г. (НПО) ** Взаимовыгодное сотрудничество. «Литер». 19 сентября 2013 г. (НПО) ** «Я время выправить хотел». «Литер». 3 сентября 2013 г. ** Открытый урок. «Литер». 23 февраля 2012 г. ** Без права на ошибку. «Литер». 27 марта 2012 г. ** Свобода слова. «Литер». 22. 09. 2011 г. ** '''Авторский курс''' «Местное самоуправление» для преподавателей вузов. Апробирован в Таджикистане по просьбам вузов, июль 2011г.   ** «Путь долог, но уверен шаг, дела не могут быть напрасны» в газете «Казахстанская правда». 10 августа 2010 г. (о заветах Абая и вкладе К.Мухамедханова в сохранение канонического слова поэта и школы поэтов-учеников Абая) ** Красный диплом не показатель знаний. «Таржиман» 4 марта 2009 г. ** Исторические фотографии. Газета «АИФ», № 4-2008 г. ** Образование как культура. «Республика». 28 августа 2008 г. ** Историческая память и образование. Статья и '''авторский курс «Культура и социальная ответственность'''»: Re-thinking Stalinist Terror in the Transformation of Post-Soviet Civil Society. Австрия, Вена 5-7 декабрь 2007. ** Территория страха. «Наше время». 31 мая 2007 г. ** Ум в кредит. Газета «АИФ». № 51-2007 г. ** Горе от ума или горе умов? «Республика» 3 ноября 2006 г. и «Наше дело» 2 ноября 2006 г. ** '''Авторский курс'''  для вузов “Culture and Social Responsibility”- «Культура и социальная ответственность». Преподавала в университете штата Монтана (2006), в вузах Казахстана – КБТУ, Экономический университет. (2007-2018). ** «Подготовка профессионалов и граждан мира». Конференция «Глобализация, разнообразие и образование».  Washington State University. Выступление. Март 10, 2006 г.  International Globalization, Diversity and Education conference. Speech: “Preparation of professional and citizens of the world”. Pullman, WA. March 10, 2006. О социальной ответственности преподавателей вузов. ** Вузы – центры культуры (педагогической, бизнес, гражданской культуры). Проведение индивидуальных авторских семинаров для администраторов и преподавателей вузов. 2005-2014 (Астана, Алматы, Семей, Актау). ** Проекты развития в Казахстане и Центральной Азии. Результаты и ответственность всех участников. Авторский семинар. Университет  штата Аризона. School of Natural Resources. 22. 03. 2006. ** Зарубежный опыт борьбы с плагиатом в университетах. Семинар. 15. 11. 2006. Алматы. ** Система кредитных часов и качество образования (анализ). Международная конференция «Гармонизация системы оценки качества высшего образования в странах СНГ и Балтии». Алматы. Октябрь 28-29. 2004. ** Проведение '''авторских семинаров''' для преподавателей и администраторов вузов Казахстана. 2002-2004 (Алматы, Астана, Семей, Усть-Каменогорск). ** Культура проведения научных исследований. Анализ и рекомендации, ж. «Ednet». Алматы 2001 г., 20 л. ** Анализ состояния гендерных исследований и качества преподавания в Центральной Азии. Индивидуальное исследование. ЮНЕСКО. Алматы. 2002. 150 л. *** Анализ содержания и результатов международных конференций “Этика в экономике и бизнесе: вызовы для вузов». '''Автор идеи и составитель содержания всех конференций'''. CAMAN Herald, 2001, 2002, 2003 гг. *** Гостевые зарубежные лекторы. Рекомендации для развития ими университето». CAMAN Herald. 2001. *** Культура и образование: анализ качества научных работ в вузах Казахстана. Алматы, 2001. 30 л. *** Как я переводила на английский язык стихи Абая в ж. «Абай», № 3-1999 г. С. 39-43. ** Инновации в обучении: '''рекомендации для бизнес школ'''. EDINEB. Норвегия, июнь-1999. США, июнь-2000. ** '''Авторский курс''' «Критическое мышление» и статья в ж. образовательных учреждений. Чехословакия, № 3-1999 г. 50 л. ** Построение сотрудничества общества и вузов. Научная работа. Анализ опыта конкретных достижений CBS - Копенгагенская школа бизнеса. 1999 г. 70 л. ** Юбилейные мероприятия к 150-летию Абая в Вашингтоне. Статья, в которой говорится об использовании сотрудниками Посольства Казахстана переводов стихов Абая Д.Мухамедхан. «Панорама». 24 июня 1995 г. ** '''Перевод''' более 20 стихотворений '''Абая на английский язык'''. Публикация в журнале Бостонского университета 1994 г., в ж. «Абай», № 3-1999 г. Обзор в книге Института литературы и искусства им. М.Ауэзова «Казахско-американские связи: современное состояние и перспективы». 2016. С. 57-58. ** Подготовка и переподготовка педагогов вузов: вызовы современности. Конференция «Современные проблемы образования в мире». Columbia university, США. 15-18 июня 1994 г. Выступление и статья. ** Культура работы с информацией. Конференция ЮНЕСКО о функциональной грамотности. Ленинград, 1990 г. Статья. 5 л. ** Рекомендации для Институтов повышения квалификации учителей «Развитие профессионально-речевой культуры». Ленинград. НИИ ООВ АПН СССР. '''Брошюра.''' 1990 г. 40  л. ** Тезисы выступлений на разных конференциях в Казахстане и России 1977-1987. ** Авторские статьи, а также интервью в качестве корреспондента газеты «Вечерняя Алма-Ата» (1976-1977 гг.): Право быть учителем. 16 июня 1977. Воспитание на лучших традициях. 20 января 1977. Вожатая. 30 декабря 1976. Так мы живем (вузы) . 17 ноября 1976.  Равнение на отличников (вузы). Последний звонок (вузы). Наш студенческий (вузы).15 мая 1976. Другие темы – Первая проба. 31 марта 1976. Открытие серологической лаборатории в Алма-Ате.  Рекордный урожай зерна. Жизнь консерватории. ** Это не забывается. Газета «Иртыш» 9 января 1971 г. == Ғылыми конференциялары == Дина Мұхамедхан Қазақстанда және шетелде өткізілетін ғылыми форумдардың тұрақты қатысушысы. 2021 жылы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде өткен Қайым Мұхамедхановтың 105 жылдығына арналған республикалық ғылыми дөңгелек үстелге қатысып, Қайым Мұхамедхановтың ғылыми мұрасы жөнінде баяндама жасады.<ref>{{cite web |url=https://www.kaznpu.kz/en/19877/press/ |title=Қайым Мұхамедхановтың 105 жылдығына арналған дөңгелек үстел өтті |website=Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті |date=13 желтоқсан 2021 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> 2026 жылы Шәкәрім университетінде өткен Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиумға қатысып, университет кітапханасына Қайым Мұхамедхановтың еңбектері мен жаңадан жарық көрген ғылыми басылымдарды тарту етті.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/1170370 |title=Қайым Мұхамедхановтың 110 жылдығына арналған халықаралық ғылыми симпозиум өтті |website=Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Ағартушылық қызметі == Дина Мұхамедхан Қазақстанның жоғары оқу орындары, кітапханалары мен музейлерінде жастарға арналған дәрістер оқиды. Оның кездесулерінің негізгі тақырыптары – Абай мұрасы, Мұхтар Әуезовтің ғылыми мектебі, Алаш қозғалысы, ХХ ғасырдағы саяси қуғын-сүргін және Қайым Мұхамедхановтың өмірі мен шығармашылығы. Ол Қазақстан Жазушылар кітапханасында, ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында, Мемлекеттік орталық музейде, Абай университетінде, Шәкәрім университетінде және басқа да ғылыми-мәдени мекемелерде өткен кездесулерге қатысып келеді.<ref>{{cite web |url=https://almatylibrary.kz/kk/news/qajym-muhamedhanov-ult-ruhaniyatynyng-shamshyraghy/ |title=«Қайым Мұхамедханов – ұлт руханиятының шамшырағы» |website=Алматы қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесі |date=21 қаңтар 2026 |access-date=5 тамыз 2026 }}</ref> == Таңдамалы еңбектері == Дина Қайымқызы Мұхамедхан ғылыми-зерттеу, құрастырушылық және редакторлық жұмыстарымен айналысады. Оның еңбектері негізінен Қайым Мұхамедхановтың өмірі мен шығармашылығын, Мұхтар Әуезов пен Қайым Мұхамедханов арасындағы ғылыми сабақтастықты, қазақ әдебиеті тарихы мен ұлттық мәдени мұраны зерттеуге арналған. Негізгі еңбектері: * ''Ұстаз бен шәкірт: Мұхтар мен Қайым'' (Алматы: «Курсив», 2023) — Мұхтар Әуезов пен Қайым Мұхамедхановтың ғылыми байланысы, шығармашылық қарым-қатынасы және қазақ әдебиеті тарихындағы орны туралы зерттеу еңбегі. * ''Ұстаз бен шәкірт. Мұхтар мен Қайым'' (орыс тіліндегі нұсқасы: ''Учитель и ученик. Мухтар и Каюм''). * ''Әке мен бала – Мұхамедхан Сейітқұлов пен Қайым Мұхамедханов – Отан патриоттары'' — Мұхамедхан Сейітқұлов пен Қайым Мұхамедханов әулетінің тарихына арналған басылым. Сонымен қатар Дина Мұхамедхан Қайым Мұхамедхановтың хаттарын, архивтік құжаттарын, фотоматериалдарын және ғылыми мұрасын жариялау жұмыстарына атсалысып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{reflist}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан профессорлары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қоғам қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ әдебиеттанушылары]] [[Санат:Абайтанушылар]] [[Санат:Семей өңірінің тұлғалары]] [[Санат:Қазақ мәдениетінің қайраткерлері]] mx7aw6w0494dgtnqaaye84p7hp6ft31 0 784762 3641202 3641201 2026-08-09T11:59:16Z 1nter pares 146705 /* */ 3641202 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1y86x4eihtxj84bnvrunhgdlkcqj3h6 3641203 3641202 2026-08-09T12:00:09Z 1nter pares 146705 /* */ 3641203 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 76vbs0vpseptw70tdennpxqk53t396u 3641204 3641203 2026-08-09T12:00:35Z 1nter pares 146705 3641204 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0vg9peap2amcnatas9aubrfhxw86l1x 3641206 3641204 2026-08-09T12:02:39Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641206 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lptqo4xjcdhfhsnnaw3t85bum6c6a8v 3641207 3641206 2026-08-09T12:04:54Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641207 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 619rlanh85swupfl7b5r548wvcb10cr 3641208 3641207 2026-08-09T12:05:47Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641208 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jea13s9dnun02w0v8767v64tyga283q 3641209 3641208 2026-08-09T12:06:42Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641209 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 7g0zpzgsiudw6stnif7hsq700g71e9o 3641210 3641209 2026-08-09T12:06:55Z 1nter pares 146705 3641210 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} b1b6avecke4c7sn4vl0jz6j3sawnz7n 3641212 3641210 2026-08-09T12:08:06Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3641212 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[Қаржы жылы|қаржы жылында]] 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды<ref name="AR2020" />. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} k2e6jtv8u1bzlozosd0vtwgysgkn2o8 3641213 3641212 2026-08-09T12:08:20Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3641213 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[қаржы жылы]]нда 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды.<ref name="AR2020" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fed6ia54iyflznn551zyyqvy7wm8zqg 3641216 3641213 2026-08-09T12:09:40Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3641216 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[қаржы жылы]]нда 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды.<ref name="AR2020" /> Негізгі бөлімшелері: * Аустралиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Аустралиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 9,1 млрд. * корпоративтік банк ісі — корпорацияларға, қаржы институттарына және үкіметтерге банктік қызмет көрсету; түсімі — 5,8 млрд. * Жаңа Зеландиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Жаңа Зеландиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 3,2 млрд. * Тынық мұхиты аралдары — Тынық мұхиты аралдары мен Азияның кейбір елдерінде банктік қызмет көрсету; түсімі — 0,2 млрд.<ref name="AR2020" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8i2korpgxpw7tt7ake4r0uqyhm4m7nl 3641217 3641216 2026-08-09T12:12:29Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3641217 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[қаржы жылы]]нда 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды.<ref name="AR2020" /> Негізгі бөлімшелері: * Аустралиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Аустралиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 9,1 млрд. * корпоративтік банк ісі — корпорацияларға, қаржы институттарына және үкіметтерге банктік қызмет көрсету; түсімі — 5,8 млрд. * Жаңа Зеландиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Жаңа Зеландиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 3,2 млрд. * Тынық мұхиты аралдары — Тынық мұхиты аралдары мен Азияның кейбір елдерінде банктік қызмет көрсету; түсімі — 0,2 млрд.<ref name="AR2020" /> {| class="wikitable" |+ Аустралия банктерінің «үлкен төрттігі» ! !! Активтер,<br>млрд A$ !! Депозиттер,<br>млрд A$ !! Меншікті<br>капитал,<br>A$ !! Түсім,<br>млрд A$ !! Таза пайда,<br>млрд A$ !! Нарықтық<br>капиталдану,<br>млрд A$ !! Қызметкерлер,<br>мың адам |- | Australia and New Zealand Banking Group || 1042 || 682 || 61,3 || 17,64 || 3,58 || 79,3 || 38,6 |- | [[Commonwealth Bank of Australia]] || 1014 || 702 || 72,01 || 23,93 || 9,63 || 177 || 41,8 |- | [[Westpac]] || 912 || 591 || 68,07 || 20,18 || 2,29 || 93,6 || 36,8 |- | [[National Australia Bank]] || 867 || 546 || 61,29 || 17,26 || 2,56 || 86 || 34,9 |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0xenj3kgsijfvklvzkog9btwnqtr8vq 3641218 3641217 2026-08-09T12:13:16Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3641218 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[қаржы жылы]]нда 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды.<ref name="AR2020" /> Негізгі бөлімшелері: * Аустралиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Аустралиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 9,1 млрд. * корпоративтік банк ісі — корпорацияларға, қаржы институттарына және үкіметтерге банктік қызмет көрсету; түсімі — 5,8 млрд. * Жаңа Зеландиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Жаңа Зеландиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 3,2 млрд. * Тынық мұхиты аралдары — Тынық мұхиты аралдары мен Азияның кейбір елдерінде банктік қызмет көрсету; түсімі — 0,2 млрд.<ref name="AR2020" /> {| class="wikitable" |+ Аустралия банктерінің «үлкен төрттігі» ! !! Активтер,<br>млрд A$ !! Депозиттер,<br>млрд A$ !! Меншікті<br>капитал,<br>A$ !! Түсім,<br>млрд A$ !! Таза пайда,<br>млрд A$ !! Нарықтық<br>капиталдану,<br>млрд A$ !! Қызметкерлер,<br>мың адам |- | Australia and New Zealand Banking Group || 1042 || 682 || 61,3 || 17,64 || 3,58 || 79,3 || 38,6 |- | [[Commonwealth Bank of Australia]] || 1014 || 702 || 72,01 || 23,93 || 9,63 || 177 || 41,8 |- | [[Westpac]] || 912 || 591 || 68,07 || 20,18 || 2,29 || 93,6 || 36,8 |- | [[National Australia Bank]] || 867 || 546 || 61,29 || 17,26 || 2,56 || 86 || 34,9 |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.anz.com/ Ресми сайт] {{Wayback|url=http://www.anz.com/ |date=20090707095603 }}{{ref|en}} h1wbkho5n4wwktw5fv2cegjy1alspfk 3641219 3641218 2026-08-09T12:14:18Z 1nter pares 146705 3641219 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Australia and New Zealand Banking Group |логотипі = ANZ-Logo-2009.svg |суреті = Docklands View with Bolte Bridge & ANZ Headquarter Building (cropped).jpg |сурет атауы = |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = ASX: ANZ |қызметі = |құрылды = [[1835 жыл|1835]] |құрушы = |орналасуы = {{Байрақ|Австралия}}: [[Мельбурн]] |басты адамдары = Пол О'Салливан <small>(директорлар кеңесінің төрағасы)</small><br>Шэйн Эллиотт <small>(бас атқарушы директор)</small><ref name="quote" /> |саласы = банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 61,297 млрд<br><small>$45,4 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |айналым = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]] 17,637 млрд<br><small>$13,1 млрд (2020)</small><ref name="AR2020">{{cite web|title=Annual Report - 2020|url=https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|publisher=Australia and New Zealand Banking Group Ltd|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004425/https://www.anz.com/content/dam/anzcom/shareholder/ANZ-2020-Annual-Report-Spreads.pdf|url-status=live}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{құлдырау}} [[Австралиялық доллар|A$]]3,578 млрд<br><small>$2,65 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |активтер = {{өсім}} [[Австралиялық доллар|A$]] 1,042 трлн<br><small>$772 млрд (2020)</small><ref name="AR2020" /> |капитализация = [[Австралиялық доллар|A$]] 79,3 млрд <small>(2021 жылғы 12 шілде)</small><ref name="quote">{{cite web|title=ANZ.AX - Australia and New Zealand Banking GrpLtd Profile|url=https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|publisher=[[Reuters]]|access-date=2021-07-12|lang=en|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713004422/https://www.reuters.com/companies/ANZ.AX|url-status=live}}</ref> |қызметкерлер саны = 38 579 <small>(2020)</small><ref name="AR2020" /> |басшы компания = |бағынышты компания = [[ANZ National Bank]] |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = [[KPMG]] |сайты = |Ортаққор = }} '''Australia and New Zealand Banking Group''' — [[аустралия]]лық қаржы тобы. [[Commonwealth Bank of Australia|Commonwealth Bank]], [[National Australia Bank]] және [[Westpac]] банктерімен бірге Аустралияның үлкен төрт банкін құрайды. ANZ сондай-ақ [[Жаңа Зеландия]]дағы ең ірі банк болып табылады, онда оның еншілес қоғамы — [[ANZ National Bank]] жұмыс істейді. == Тарихы == Топ үш банктің бірігуі нәтижесінде құрылды, олар XIX ғасырда Лондонда Аустралияда операциялар жүргізу үшін құрылған. Bank of Australasia 1835 жылы құрылды, екі жылдан кейін Union Bank of Australia құрылды. 1852 жылы The English, Scottish and Australian Bank жұмысын бастады, 1921 жылы ол осы өңірде жұмыс істеген тағы екі банкті — Commercial Bank of Tasmania мен London Bank of Australia банктерін — жұтып қойды, ал 1927 жылы оған Royal Bank of Australia қосылды. 1951 жылы Bank of Australasia Union Bank of Australia банкімен біріктіріліп, Australia and New Zealand Bank Limited (ANZ Bank) атауын алды. 1968 жылы ол [[Нью-Йорк]]те өкілдігін ашты, ал келесі жылы — [[Токио]]да. Қазіргі топ 1970 жылғы 1 қазанда ANZ Bank пен English, Scottish and Australian Bank банктерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 1977 жылы топ юрисдикциясын Ұлыбританиядан Аустралияға ауыстырды. 1979 жылы Bank of Adelaide, 1984 жылы Grindlays Bank, ал 1989 жылы Жаңа Зеландияның пошта банкі сатып алынды. 1993 жылы Мельбурнде жаңа штаб-пәтер ашылды, сол жылы Grindlays Bank құрамына кірген Канададағы операциялар сатылды; сатып алушысы [[HSBC|HSBC Bank Canada]]-ның канадалық бөлімшесі болды. 2000 жылы тағы бір британдық банк [[Standard Chartered]] Grindlays Bank-тің азиялық активтерін сатып алды. 2009 жылы шетелдегі операцияларын қысқартуға мәжбүр болған [[Royal Bank of Scotland]]-тың азиялық еншілес құрылымдары 550 млн долларға сатып алынды. == Қызметі == 2020 жылдың ортасына қарай активтері 1,04 трлн аустралиялық долларды (772 млрд АҚШ доллары, Аустралияда бірінші орын) құрады, оның ішінде берілген несиелер 617 млрд доллар болды; қабылданған депозиттер пассивтердің 682 млрд долларын құрады. Түсімнің негізгі бөлігін таза пайыздық кіріс құрайды: 2019–2020 [[қаржы жылы]]нда 17,6 млрд аустралиялық доллар түсімнің 14 млрд доллары таза пайыздық кіріске тиесілі болды.<ref name="AR2020" /> Негізгі бөлімшелері: * Аустралиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Аустралиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 9,1 млрд. * корпоративтік банк ісі — корпорацияларға, қаржы институттарына және үкіметтерге банктік қызмет көрсету; түсімі — 5,8 млрд. * Жаңа Зеландиядағы бөлшек және коммерциялық банк ісі — Жаңа Зеландиядағы жеке тұлғаларға, шағын және орта бизнеске банктік қызмет көрсету; түсімі — 3,2 млрд. * Тынық мұхиты аралдары — Тынық мұхиты аралдары мен Азияның кейбір елдерінде банктік қызмет көрсету; түсімі — 0,2 млрд.<ref name="AR2020" /> {| class="wikitable" |+ Аустралия банктерінің «үлкен төрттігі» ! !! Активтер,<br>млрд A$ !! Депозиттер,<br>млрд A$ !! Меншікті<br>капитал,<br>A$ !! Түсім,<br>млрд A$ !! Таза пайда,<br>млрд A$ !! Нарықтық<br>капиталдану,<br>млрд A$ !! Қызметкерлер,<br>мың адам |- | Australia and New Zealand Banking Group || 1042 || 682 || 61,3 || 17,64 || 3,58 || 79,3 || 38,6 |- | [[Commonwealth Bank of Australia]] || 1014 || 702 || 72,01 || 23,93 || 9,63 || 177 || 41,8 |- | [[Westpac]] || 912 || 591 || 68,07 || 20,18 || 2,29 || 93,6 || 36,8 |- | [[National Australia Bank]] || 867 || 546 || 61,29 || 17,26 || 2,56 || 86 || 34,9 |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.anz.com/ Ресми сайт] {{Wayback|url=http://www.anz.com/ |date=20090707095603 }}{{ref|en}} [[Санат:ANZ (банк)]] [[Санат:1835 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Аустралия банктері]] [[Санат:Жаңа Зеландия банктері]] [[Санат:Аустралия бағалы қағаздар биржасында листингтен өткен компаниялар]] [[Санат:S&P/ASX 50 құрамындағы компаниялар]] [[Санат:S&P/NZX 50 индексіндегі компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия биржасында листингтен өткен компаниялар]] [[Санат:Мельбурнде орналасқан компаниялар]] [[Санат:1835 жылы құрылған аустралиялық компаниялар]] ku1gqwpu8hralr932oiw4j52ft8vnde 3 784763 3641215 2026-08-09T12:09:11Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641215 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=YevKad}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 17:09, 2026 ж. тамыздың 9 (+05) 5vz2g2sx0ehyp6gk2f8eo0y6p7gqohe 14 784764 3641220 2026-08-09T12:15:06Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:1835 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:1830 жылдары құрылған банктер]] 3641220 wikitext text/x-wiki [[Санат:1835 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:1830 жылдары құрылған банктер]] eaw5m2cl7dbtjuawnebpj2lduq00hle 14 784765 3641221 2026-08-09T12:19:05Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Аустралия банктері]] [[Санат:Жаңа Зеландия биржасында листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Мельбурнде орналасқан компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия банктері]] 3641221 wikitext text/x-wiki [[Санат:Аустралия банктері]] [[Санат:Жаңа Зеландия биржасында листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Мельбурнде орналасқан компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия банктері]] bgqwjty4ty618s26er977qjsb4ytimg 14 784766 3641222 2026-08-09T12:20:16Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Биржалар бойынша листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия компаниялары]] 3641222 wikitext text/x-wiki [[Санат:Биржалар бойынша листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия компаниялары]] 67tvngr0w9nanbv1l5abwq3pxz6l74i 14 784767 3641224 2026-08-09T12:22:37Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша компаниялар]] [[Санат:Океания елдері бойынша компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия экономикасы]] [[Санат:Жаңа Зеландияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] 3641224 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша компаниялар]] [[Санат:Океания елдері бойынша компаниялар]] [[Санат:Жаңа Зеландия экономикасы]] [[Санат:Жаңа Зеландияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] lzgndd9zmperrpl4zl676p95qam6sn4 14 784768 3641225 2026-08-09T12:25:17Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океания компаниялары]] [[Санат:Океания елдері бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] 3641225 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океания компаниялары]] [[Санат:Океания елдері бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] k0lun9wqstkltvvkwzlv0kajsx2933b 14 784769 3641226 2026-08-09T12:27:03Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрлықтар бойынша компаниялар]] [[Санат:Океания экономикасы]] [[Санат:Океанияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] 3641226 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрлықтар бойынша компаниялар]] [[Санат:Океания экономикасы]] [[Санат:Океанияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] d28l04o5rehusqhi1lb7bvg1zq82ecu 14 784770 3641227 2026-08-09T12:28:36Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Аустралия және Океания]] [[Санат:Құрлықтар бойынша экономика]] 3641227 wikitext text/x-wiki [[Санат:Аустралия және Океания]] [[Санат:Құрлықтар бойынша экономика]] eu0yiv9k70tbb1uyae7d1g09u00tuw2 14 784771 3641228 2026-08-09T12:33:20Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрлықтар бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океаниядағы бизнес]] [[Санат:Бағыты бойынша Океаниядағы іскерлік ұйымдар]] 3641228 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрлықтар бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океаниядағы бизнес]] [[Санат:Бағыты бойынша Океаниядағы іскерлік ұйымдар]] 4yxoayznmqg5ske9kb93lzhqqa0099l 14 784772 3641229 2026-08-09T12:34:57Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрлықтар бойынша бизнес]] [[Санат:Океания экономикасы]] 3641229 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрлықтар бойынша бизнес]] [[Санат:Океания экономикасы]] 3hl3lwbuxtmzvi9cuhcqeetqcgwjyyn 14 784773 3641230 2026-08-09T12:38:59Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океанияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Құрлықтар және бағыты бойынша ұйымдар]] 3641230 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океанияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Құрлықтар және бағыты бойынша ұйымдар]] g8v4osgip483uomh9vhjd8kqen2lwbk 14 784774 3641231 2026-08-09T12:40:22Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрлықтар бойынша ұйымдар]] [[Санат:Аустралия және Океания]] 3641231 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрлықтар бойынша ұйымдар]] [[Санат:Аустралия және Океания]] 3ynt32l9cbifk0u4zh6nulq9bza0vqp 14 784775 3641232 2026-08-09T12:42:44Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океанияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша бизнес]] [[Санат:Бағыты және елдері бойынша Океаниядағы ұйымдар]] 3641232 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океанияда орналасқан іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша бизнес]] [[Санат:Бағыты және елдері бойынша Океаниядағы ұйымдар]] a2bt2f8ce5mw8pw5koz675o907vqnxt 14 784776 3641233 2026-08-09T12:44:44Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океаниядағы бизнес]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] 3641233 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океаниядағы бизнес]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] 0fsa67q3ugsqmyhxok5vait766ot4pp 14 784777 3641234 2026-08-09T12:46:31Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океания экономикасы]] [[Санат:Океания елдері]] [[Санат:Елдер бойынша экономика]] 3641234 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океания экономикасы]] [[Санат:Океания елдері]] [[Санат:Елдер бойынша экономика]] twbxsv950pe03hxwrrztbj86dw3nbz6 14 784778 3641235 2026-08-09T12:48:48Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океания елдері бойынша ұйымдар]] [[Санат:Бағыты бойынша Океаниядағы іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдер бойынша ұйымдар]] 3641235 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океания елдері бойынша ұйымдар]] [[Санат:Бағыты бойынша Океаниядағы іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдер бойынша ұйымдар]] gs1nz9eif3rl04ade50wslu6n2yfpsh 14 784779 3641236 2026-08-09T12:50:08Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Океанияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Елдер және құрлықтар бойынша ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері]] 3641236 wikitext text/x-wiki [[Санат:Океанияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Елдер және құрлықтар бойынша ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері]] t6cmjnoj9wkvb0eyv8q6xncp55yj9ys 14 784780 3641237 2026-08-09T12:52:08Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Жаңа Зеландия]] [[Санат:Елдер бойынша экономика]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] 3641237 wikitext text/x-wiki [[Санат:Жаңа Зеландия]] [[Санат:Елдер бойынша экономика]] [[Санат:Океания елдері бойынша экономикалар]] c4o2ktxc2oqznhqfm931p2riz2d0kyq 14 784781 3641238 2026-08-09T12:54:23Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты бойынша Жаңа Зеландиядағы ұйымдар]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы бизнес]] 3641238 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты бойынша Жаңа Зеландиядағы ұйымдар]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы бизнес]] 94du3dwa2rud4k1y6py30z55c4c99sv 14 784782 3641239 2026-08-09T13:00:29Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдер бойынша ұйымдар]] [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] 3641239 wikitext text/x-wiki [[Санат:Іскерлік ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдер бойынша ұйымдар]] [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] n7wuj7bfdke7o3eq9xxeiqz81gkooa3 14 784783 3641240 2026-08-09T13:02:37Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер және бағыты бойынша ұйымдар]] [[Санат:Жаңа Зеландияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдері бойынша Океаниядағы ұйымдар]] 3641240 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер және бағыты бойынша ұйымдар]] [[Санат:Жаңа Зеландияда орналасқан ұйымдар]] [[Санат:Бағыты және елдері бойынша Океаниядағы ұйымдар]] 63rhbazx4cdf6sx3uir8bdf5fyur867 14 784784 3641241 2026-08-09T13:04:10Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Жаңа Зеландия]] [[Санат:Елдер бойынша ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша ұйымдар]] 3641241 wikitext text/x-wiki [[Санат:Жаңа Зеландия]] [[Санат:Елдер бойынша ұйымдар]] [[Санат:Океания елдері бойынша ұйымдар]] seztushk7skulnvafkazpxh4go1biiv 14 784785 3641242 2026-08-09T13:05:43Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] [[Санат:Жаңа Зеландия экономикасы]] [[Санат:Океания елдері бойынша бизнес]] 3641242 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша бизнес]] [[Санат:Жаңа Зеландия экономикасы]] [[Санат:Океания елдері бойынша бизнес]] 60ge7hnp45wy0z41lkyzoie7ociwjn1 14 784786 3641244 2026-08-09T13:08:10Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша банктер]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы банк ісі]] [[Санат:Жаңа Зеландияның қаржылық қызметтер компаниялары]] [[Санат:Океания елдері бойынша банктер]] 3641244 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша банктер]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы банк ісі]] [[Санат:Жаңа Зеландияның қаржылық қызметтер компаниялары]] [[Санат:Океания елдері бойынша банктер]] 9bh7usrcxb3p18dh4c93aqbb8mypdk4 14 784787 3641245 2026-08-09T13:12:05Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойынша банк ісі]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы қаржылық қызметтер]] [[Санат:Океания елдері бойынша банк ісі]] 3641245 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойынша банк ісі]] [[Санат:Жаңа Зеландиядағы қаржылық қызметтер]] [[Санат:Океания елдері бойынша банк ісі]] 8mj6www7dscs29stouxg9z3sgo49bon 0 784788 3641246 2026-08-09T13:19:50Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1389) Онни | symbol = | image = [[Сурет:1389Onnie (Lightcurve Inversion).png|220px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Х. ван Гент | discovered = 28.09.1935 | mp_name = | alt_names = 1935 SS₁, 1949 QV₁,<br>1955 XB₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[ht... 3641246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1389) Онни | symbol = | image = [[Сурет:1389Onnie (Lightcurve Inversion).png|220px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Х. ван Гент | discovered = 28.09.1935 | mp_name = | alt_names = 1935 SS₁, 1949 QV₁,<br>1955 XB₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1389 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 2,9118 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,8183 а. б. | semimajor = 2,8650 а. б. | eccentricity = 0,0163 | period = 4,85 жыл | avg_speed = | inclination = 2,048° | asc_node = 174,57° | mean_anomaly = 183,28° | arg_perihelion = 297,53° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 12–15 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,198±0,016 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 11,7}} '''(1389) Онни''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1935 жылдың 28 қыркүйегінде [[Хендрик ван Гент]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Нидерланд астрономы Г. Пельстің ұсынысы бойынша соның туысының есімімен аталды. Пельс Хендрик ван Гентпен бірге істеп, ол ашқан талай астероидтың орбиталарын есептеуге көмектескен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] * [[(1667) Пельс]] [[Санат:Астероидтар]] kaxrz9tabtxbxc6n06sbwk7xi25iefg 0 784789 3641247 2026-08-09T13:23:43Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1390) Абастумани | symbol = | image = [[Сурет:001390-asteroid shape model (1390) Abastumani.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Пелагея Шайн | discovered = 3.10.1935 | mp_name = | alt_names = 1935 TA, 1926 GN,<br>1929 UL, A907 GN,<br>A916 VA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_re... 3641247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1390) Абастумани | symbol = | image = [[Сурет:001390-asteroid shape model (1390) Abastumani.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Пелагея Шайн | discovered = 3.10.1935 | mp_name = | alt_names = 1935 TA, 1926 GN,<br>1929 UL, A907 GN,<br>A916 VA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1390 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 3,5547 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 3,3166 а. б. | semimajor = 3,4356 а. б. | eccentricity = 0,0347 | period = 6,37 жыл | avg_speed = | inclination = 19,932° | asc_node = 28,919° | mean_anomaly = 290,65° | arg_perihelion = 332,76° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 101,58±2,3 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0298±0,001 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = P | abs_magnitude = 9,40}} '''(1390) Абастумани''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1935 жылдың 3 қазанында [[Пелагея Фёдоровна Шайн]] [[Қырым]]дағы [[Симеиз обсерваториясы]]нда ашты. Грузиядағы [[Абастумани]] қаласының құрметіне аталды. 1930-шы жылдары онда [[Абастумани астрофизикалық обсерваториясы|жаңа обсерватория]] ашылған-ды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] sqosixiy8dumoyoom77x3ijvq8wvokv 0 784790 3641248 2026-08-09T13:27:26Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1391) Карелия | symbol = | image = [[Сурет:001391-asteroid shape model (1391) Carelia.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 16.02.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 DA, 1949 MR | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_l... 3641248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1391) Карелия | symbol = | image = [[Сурет:001391-asteroid shape model (1391) Carelia.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 16.02.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 DA, 1949 MR | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1391 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 31.05.2020 | aphelion = 2,9677 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1278 а. б. | semimajor = 2,5478 а. б. | eccentricity = 0,1648 | period = 4,07 жыл | avg_speed = | inclination = 7,596° | asc_node = 103,33° | mean_anomaly = 228,13° | arg_perihelion = 85,875° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 11,079±0,111 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,214±0,021 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 11,8}} '''(1391) Карелия''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 16 ақпанында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Ол ашқан жүзден астам астероидтың ішіндегі алғашқысы. Ашылған кезде Финляндиянің құрамында болған [[Карелия]] аймағының атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] f8c7pdlqbk8wxifq7yjkyg7q6umi75o 3 784791 3641249 2026-08-09T13:28:13Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641249 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Alizey123}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 18:28, 2026 ж. тамыздың 9 (+05) m3kwp3h9v0xnt0me06e8geb4o6zfeto 0 784792 3641250 2026-08-09T13:31:26Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1392) Пьер | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 16.03.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 FO, 1938 SZ,<br>1955 TZ, 1959 SH,<br>A917 UB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1392 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09... 3641250 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1392) Пьер | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 16.03.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 FO, 1938 SZ,<br>1955 TZ, 1959 SH,<br>A917 UB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1392 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,1355 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,0788 | semimajor = 2,6071 | eccentricity = 0,2026 | period = 4,21 жыл | avg_speed = | inclination = 12,263° | asc_node = 358,24° | mean_anomaly = 244,35° | arg_perihelion = 44,290° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 26,44±1,6 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0519±0,007 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 11,72}} '''(1392) Пьер''' — [[Негізгі белдеу]]де айналып жатқан [[астероид]], [[(15) Эвномия|Эвномияның]] жанұясына жатады. Оны 1936 жылдың 16 наурызында [[Луи Буайе]] [[Алжир обсерваториясы]]нда ашты. Өз туысының атымен атады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] ad43uvoiyft9grgg3krvwabpd4a13v3 0 784793 3641251 2026-08-09T13:36:12Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1393) Софала | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 25.05.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 KD, 1928 FB,<br>1951 GL, 1956 TE,<br>1958 CA, 1971 SJ,<br>1975 UB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1393 JPL Small-B... 3641251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1393) Софала | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 25.05.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 KD, 1928 FB,<br>1951 GL, 1956 TE,<br>1958 CA, 1971 SJ,<br>1975 UB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1393 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,6997 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1685 а. б. | semimajor = 2,4341 а. б. | eccentricity = 0,1091 | period = 3,80 жыл | avg_speed = | inclination = 5,847° | asc_node = 56,701° | mean_anomaly = 146,78° | arg_perihelion = 183,46° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 11,3 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,223±0,046 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 12,1}} '''(1393) Софала''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[астероид]], [[(4) Веста|Вестаның]] жанұясына жатады. Оны 1936 жылдың 25 мамырында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Оңтүстік-шығыс Африкадағы [[Мозамбик]] елінің ең ірі провинциясы атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] 0f10hkn130odcy308qr0kq20a4f2239 0 784794 3641252 2026-08-09T13:40:17Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1394) Альгоа | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 12.06.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 LK, 1929 TT,<br>1933 UY₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1394 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch =... 3641252 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1394) Альгоа | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 12.06.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 LK, 1929 TT,<br>1933 UY₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1394 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,6253 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,2531 а. б. | semimajor = 2,4392 а. б. | eccentricity = 0,0763 | period = 3,81 жыл | avg_speed = | inclination = 2,674° | asc_node = 178,83° | mean_anomaly = 94,682° | arg_perihelion = 114,12° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 14,22 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,20 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 11,6}} '''(1394) Альгоа''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 12 маусымында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Оңтүстік Африкадағы [[Қайырлы үміт мүйісі]]нен шамамен 700 шақырым шығысқа қарай орналасқан айлақтың атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] h68zankejy654s0oyx4zikay4b24f9d 0 784795 3641254 2026-08-09T13:45:12Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1395) Арибеда | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 16.07.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 OB, 1972 VD₁,<br>1976 NK | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1395 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21... 3641254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1395) Арибеда | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 16.07.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 OB, 1972 VD₁,<br>1976 NK | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1395 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 3,4158 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,9822 а. б. | semimajor = 3,1990 а. б. | eccentricity = 0,06777 | period = 5,73 жыл | avg_speed = 16,64 ш/с | inclination = 8,6602° | asc_node = 244,727° | mean_anomaly = 159,309° | arg_perihelion = 107,239° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 19,9 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,123±0,015 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 11,5}} '''(1395) Арибеда''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 16 шілдесінде [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Атауы '''A'''stronomisches '''R'''echen-'''I'''nstitut, '''Be'''rlin '''Da'''hlem мекемесінің қысқартып жазылуынан шыққан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] ffkfhetqfamuj5bg4hwkva1z2iys79w 3 784796 3641261 2026-08-09T14:06:44Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641261 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Yumeeeeeee}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 19:06, 2026 ж. тамыздың 9 (+05) bf034ky5hb6iymf6nb61w5ugvdhg5b0 0 784797 3641263 2026-08-09T16:28:56Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1396) Оутениква | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 9.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1930 XV, 1933 SL₁,<br>1936 PF, 1949 HG₁,<br>1950 TO₂, 1957 WE₁,<br>1977 TB₄, A912 HF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <re... 3641263 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1396) Оутениква | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 9.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1930 XV, 1933 SL₁,<br>1936 PF, 1949 HG₁,<br>1950 TO₂, 1957 WE₁,<br>1977 TB₄, A912 HF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1396 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,61828 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,88029 а. б. | semimajor = 2,24929 а. б. | eccentricity = 0,1640478 | period = 3,37 жыл | avg_speed = 19,87 ш/с | inclination = 4,4918° | asc_node = 359,3882° | mean_anomaly = 210,8604° | arg_perihelion = 266,7740° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 11 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,234 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 11,94}} '''(1396) Оутениква''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 9 тамызында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Оңтүстік Африкадағы [[Утениква]] таулы қыратының атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] 6u4opde00h2ho40ss8pced00w69ch4z 0 784798 3641264 2026-08-09T16:33:42Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1397) Умтата | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 9.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 PG, 1931 GK,<br>1945 QF, 1945 RC,<br>1948 EB₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1397 JPL Small-Body Databa... 3641264 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1397) Умтата | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 9.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 PG, 1931 GK,<br>1945 QF, 1945 RC,<br>1948 EB₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1397 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,3646 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,9967 а. б. | semimajor = 2,6806 а. б. | eccentricity = 0,2551 | period = 4,39 жыл | avg_speed = | inclination = 3,510° | asc_node = 77,437° | mean_anomaly = 173,37° | arg_perihelion = 206,53° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 21 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,11 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 11,47}} '''(1397) Умтата''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 9 тамызында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Оңтүстік Африкадағы [[Умтата]] қаласының атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] 0xk94lbheedg7tu1ew5rliifvno6uzs 0 784799 3641265 2026-08-09T16:38:15Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1398) Доннера | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 26.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QL, 1930 OM,<br>1930 QZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1398 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | apheli... 3641265 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1398) Доннера | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 26.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QL, 1930 OM,<br>1930 QZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1398 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 3,47572 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,84866 а. б. | semimajor = 3,16219 а. б. | eccentricity = 0,099149 | period = 5,61 жыл | avg_speed = 16,77 ш/с | inclination = 11,8483° | asc_node = 296,862° | mean_anomaly = 307,542° | arg_perihelion = 72,916° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 24,5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,267 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,2}} '''(1398) Доннера''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 26 тамызында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Хельсинки обсерваториясының директоры болған [[Андерс Доннер]]дің (1854–1938) құрметіне орай аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] tc93l3izi5s80xqqc4h8vwzohrywpiw 0 784800 3641266 2026-08-09T16:42:19Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1399) Тенериффа | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 23.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QY, 1956 TD | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1399 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion... 3641266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1399) Тенериффа | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 23.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QY, 1956 TD | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1399 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,58258 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,84958 а. б. | semimajor = 2,21608 а. б. | eccentricity = 0,165381 | period = 3,29 жыл | avg_speed = 20,01 ш/с | inclination = 6,5075° | asc_node = 161,5775° | mean_anomaly = 338,5590° | arg_perihelion = 223,9916° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = ~5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,227 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 13,5}} '''(1399) Тенериффа''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 23 тамызында [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Атлант мұхитындағы Канар аралдарының бірі [[Тенерифе]] атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1301—1400)]] [[Санат:Астероидтар]] tj7knzom7glv831fgtwi5ci68blvo8v 3 784801 3641278 2026-08-09T17:37:20Z Deepfriedokra 74131 Deepfriedokra [[Қатысушы талқылауы:SilentSpike]] бетін [[Қатысушы талқылауы:ExtrapolatingVanquisher]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SilentSpike|SilentSpike]]" to "[[Special:CentralAuth/ExtrapolatingVanquisher|ExtrapolatingVanquisher]]" 3641278 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:ExtrapolatingVanquisher]] 1jnb3abt048o3qt6n92gfs5ozjq6b6a 10 784802 3641280 2026-08-09T18:00:38Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-08-10|POTD 2026-08-10]]: filename only 3641280 wikitext text/x-wiki Finnish Air Force Hawker Hurricane warbird and US Navy T-6 Texan warbird in flight over Finland.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> nqcltavv5z6l1nx28ftvvlt4ycltfuo 3 784803 3641299 2026-08-10T03:32:25Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641299 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Köñil-Küy}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 08:32, 2026 ж. тамыздың 10 (+05) q9o4g28xy311rifw66uvocxoebhmodq 0 784804 3641301 2026-08-10T04:48:49Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Жаңа бетте: {{Химиялық зат |аты = Линол қышқылы |суреті = Linoleic acid.svg |сурет_ені = 280px |сол_суреті = Linoleic-acid-from-xtal-1979-3D-balls.png |сол_сурет_ені = 280px |IUPAC_атауы = (9Z,12Z)-октадека-9,12-диен қышқылы |басқа_атаулары = цис,цис-9,12-октадекадиен қышқылы; 18:2(n−6); 18:2 cis-9,12; LA |химиялық_формуласы = C₁₈H<... 3641301 wikitext text/x-wiki {{Химиялық зат |аты = Линол қышқылы |суреті = Linoleic acid.svg |сурет_ені = 280px |сол_суреті = Linoleic-acid-from-xtal-1979-3D-balls.png |сол_сурет_ені = 280px |IUPAC_атауы = (9Z,12Z)-октадека-9,12-диен қышқылы |басқа_атаулары = цис,цис-9,12-октадекадиен қышқылы; 18:2(n−6); 18:2 cis-9,12; LA |химиялық_формуласы = C₁₈H₃₂O₂ |рационалды_формуласы = CH₃(CH₂)₄CH=CHCH₂CH=CH(CH₂)₇COOH |күйі = түссіз немесе бозғылт сары май тәрізді сұйықтық |мольдік_массасы = 280,45 |тығыздығы = шамамен 0,90 |балқу_t = −12...−5 |қайнау_t = шамамен 230 (2,1 кПа; 16 мм сын. бағ.) |ерігіштігі = суда өте нашар; көптеген органикалық еріткіштерде ериді |pKa = 4,77 (25 °C) |CAS = 60-33-3 |PubChem = 5280450 |ChEBI = 17351 |ChemSpider = 4444105 |SMILES = CCCCC/C=C\C/C=C\CCCCCCCC(=O)O |InChI = 1S/C18H32O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18(19)20/h6-7,9-10H,2-5,8,11-17H2,1H3,(H,19,20)/b7-6-,10-9- |ортаққор = Linoleic acid }} '''Линол қышқылы''' (қысқаша '''LA''') — химиялық формуласы C₁₈H₃₂O₂ болатын түзу тізбекті, екі қос байланысы бар көпқанықпаған май қышқылы. Оның жүйелік атауы — '''(9Z,12Z)-октадека-9,12-диен қышқылы'''. Табиғи линол қышқылындағы екі көміртек–көміртек қос байланысы да ''цис'' (Z) конфигурациясында орналасады.<ref name="PubChem">National Center for Biotechnology Information. ''PubChem Compound Summary for CID 5280450, Linoleic Acid''. PubChem. Қаралған күні: 10 тамыз 2026.</ref><ref name="ChEBI">EMBL–EBI. ''Linoleic acid (CHEBI:17351)''. Chemical Entities of Biological Interest (ChEBI). Қаралған күні: 10 тамыз 2026.</ref> Линол қышқылының липидтік белгіленуі — '''18:2(n−6)''', '''18:2 ω−6''' немесе '''18:2 cis-Δ^9,12'''. Метил ұшынан санағанда молекуланың алғашқы қос байланысы алтыншы көміртек атомынан басталатындықтан, ол омега-6 май қышқылдары тобына жатады. Линол қышқылы мен альфа-линолен қышқылы адам үшін негізгі алмастырылмайтын май қышқылдары болып саналады: адам организмі оларды жеткілікті мөлшерде өздігінен синтездей алмайды, сондықтан олар тағаммен бірге түсуі қажет.<ref name="Whelan">{{cite journal |last1=Whelan |first1=Jay |last2=Fritsche |first2=Kevin |year=2013 |title=Linoleic Acid |journal=Advances in Nutrition |volume=4 |issue=3 |pages=311–312 |doi=10.3945/an.113.003772}}</ref> Табиғатта линол қышқылы бос күйінде салыстырмалы түрде аз кездеседі; оның басым бөлігі триацилглицериндер, фосфолипидтер және басқа липидтер құрамында '''линолеоил қалдығы''' түрінде болады. Әсіресе көптеген өсімдік майлары линол қышқылына бай.<ref name="FAO">{{cite book |year=2010 |title=Fats and Fatty Acids in Human Nutrition: Report of an Expert Consultation |series=FAO Food and Nutrition Paper |volume=91 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |location=Rome |isbn=978-92-5-106733-8}}</ref> == Атауы және зерттелу тарихы == «Линол» атауы латынның ''linum'' — «[[зығыр]]» және ''oleum'' — «май» деген сөздерінен шыққан. Бұл атау қосылыстың алғаш рет [[зығыр майы]]нан бөлініп алынуымен байланысты. 1844 жылы Ф. Сакк (F. Sacc) зығыр майын зерттеу барысында кейін линол қышқылы деп аталған май қышқылын бөліп сипаттады.<ref name="Sacc">{{cite journal |last=Sacc |first=F. |year=1844 |title=Ueber das Leinöl, seine physicalischen und chemischen Eigenschaften und seine Oxydationsproducte |journal=Justus Liebigs Annalen der Chemie |volume=51 |issue=2 |pages=213–230 |doi=10.1002/jlac.18440510207}}</ref> 1886 жылы К. Петерс (K. Peters) оның молекуласында екі қос байланыс бар екенін анықтады.<ref name="Peters">{{cite journal |last=Peters |first=Karl |year=1886 |title=Über Leinölsäure |journal=Monatshefte für Chemie |volume=7 |pages=552–555 |doi=10.1007/BF01516597}}</ref> 1929–1930 жылдары америкалық биохимиктер [[Джордж Освальд Бёрр]] және Милдред Бёрр жүргізген тәжірибелер кейбір май қышқылдарының жануар организмі үшін міндетті екенін көрсетті. 1930 жылғы жұмысында линол қышқылы осындай алмастырылмайтын май қышқылдарының бірі ретінде анықталды; осы зерттеулерден кейін «essential fatty acids» — «алмастырылмайтын май қышқылдары» ұғымы орнықты.<ref name="Burr">{{cite journal |last1=Burr |first1=George O. |last2=Burr |first2=Mildred M. |year=1930 |title=On the Nature and Rôle of the Fatty Acids Essential in Nutrition |journal=Journal of Biological Chemistry |volume=86 |issue=2 |pages=587–621 |doi=10.1016/S0021-9258(20)78929-5}}</ref> XX ғасырдың алғашқы жартысында алмастырылмайтын май қышқылдары кейде шартты түрде '''F дәрумені''' деп аталған. Кейін олардың дәрумендер емес, май қышқылдары екені толық анықталғаннан кейін бұл атау ғылыми қолданыстан негізінен шықты. 1950 жылы Р. А. Рафаэль (R. A. Raphael) мен Франц Зондхаймер (Franz Sondheimer) линол қышқылының толық химиялық синтезін жүзеге асырды.<ref name="Synthesis">{{cite journal |last1=Raphael |first1=R. A. |last2=Sondheimer |first2=Franz |year=1950 |title=The synthesis of long-chain aliphatic acids from acetylenic compounds. Part III. The synthesis of linoleic acid |journal=Journal of the Chemical Society |pages=2100–2103 |doi=10.1039/JR9500002100}}</ref> == Молекулалық құрылысы == Линол қышқылы молекуласында 18 көміртек атомы бар. Оның ықшамдалған құрылымдық формуласы: :<chem>CH3-(CH2)4-CH=CH-CH2-CH=CH-(CH2)7-COOH</chem> Молекуланың бір ұшында полярлы карбоксил тобы (−COOH), екінші бөлігінде ұзын гидрофобты көмірсутектік тізбек орналасқан. Карбоксил көміртегінен санағанда қос байланыстар C⁹–C¹⁰ және C¹²–C¹³ арасында орналасады. Екі қос байланыс бір-бірінен бір метилен тобы (−CH₂−) арқылы бөлінген, сондықтан олар '''конъюгацияланбаған''' немесе '''метиленмен бөлінген''' қос байланыстар болып табылады. Табиғи линол қышқылында екі қос байланыс та ''cis'' немесе Z конфигурациясында болады. ''Цис''-байланыстар көмірсутектік тізбекті иіп, молекулалардың бір-біріне тығыз орналасуына кедергі жасайды. Осы себептен линол қышқылы бөлме температурасында сұйық күйде болады. '''18:2(n−6)''' белгіленуінде: * '''18''' — көміртек атомдарының саны; * '''2''' — қос байланыстар саны; * '''n−6''' немесе '''ω−6''' — метил ұшына ең жақын қос байланыстың алтыншы көміртек атомынан басталатынын көрсетеді. Линол қышқылының тұздары мен күрделі эфирлері '''линолеаттар''', ал одан түзілетін ацил қалдығы '''линолеоил тобы''' деп аталады. == Физикалық қасиеттері == Таза линол қышқылы — түссіз май тәрізді сұйықтық; техникалық өнімдер қоспалар мен тотығу өнімдерінің әсерінен бозғылт сары түсті болуы мүмкін. Мольдік массасы 280,45 г/моль.<ref name="PubChem"/> Әртүрлі анықтамалықтарда тазалық дәрежесі мен өлшеу жағдайларына байланысты балқу температурасы шамамен −12-ден −5 °C-қа дейінгі аралықта беріледі. Қалыпты атмосфералық қысымда жоғары температурада тотығу және ыдырау жүруі мүмкін болғандықтан, қайнау температурасы әдетте төмендетілген қысымда анықталады; шамамен 2,1 кПа (16 мм сын. бағ.) қысымда ол 229–230 °C маңында қайнайды.<ref name="PubChem"/> Линол қышқылы: * суда іс жүзінде ерімейді; * этанол, эфир, хлороформ және көптеген басқа органикалық еріткіштерде ериді; * гидрофобты көмірсутектік тізбек пен полярлы карбоксил тобын қатар қамтитындықтан беттік-белсенді қасиет көрсете алады. == Химиялық қасиеттері == Линол қышқылының реакциялық қабілеті карбоксил тобы мен екі көміртек–көміртек қос байланысына байланысты. Карбон қышқылдарына тән реакциялар нәтижесінде ол сілтілермен '''линолеат тұздарын''', ал спирттермен '''күрделі эфирлерді''' түзеді. Қос байланыстар бойынша сутек қосылғанда қанықпағандық дәрежесі азаяды. Толық гидрлеу нәтижесінде линол қышқылы [[стеарин қышқылы]]на айналады: :<chem>C18H32O2 + 2 H2 -> C18H36O2</chem> Жартылай гидрлеу кезінде әртүрлі моноқанықпаған және ''cis/trans'' изомерлер түзілуі мүмкін. === Тотығуы === Екі қос байланыс арасындағы бис-аллилді метилен тобының болуына байланысты линол қышқылы [[олеин қышқылы]] сияқты моноқанықпаған май қышқылдарына қарағанда ауа оттегінің әсерінен оңайырақ тотығады. Автототығудың алғашқы сатыларында липидтік гидропероксидтер түзіледі. Олардың кейінгі ыдырауы кезінде альдегидтер, кетондар, спирттер, эпоксидтер және төмен молекулалы карбон қышқылдары пайда болуы мүмкін. Жарық, жоғары температура және темір мен мыс сияқты ауыспалы металдардың иондары бұл процестерді жылдамдатады. Линол қышқылы қалдықтарына бай өсімдік майларының ауада тотығып, біртіндеп полимерлену қабілеті олардың кейбірін '''кебетін майлар''' ретінде пайдалануға мүмкіндік береді.<ref name="Poth">{{cite encyclopedia |last=Poth |first=Ulrich |year=2002 |title=Drying Oils and Related Products |encyclopedia=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry |publisher=Wiley-VCH |doi=10.1002/14356007.a09_055}}</ref> == Табиғатта кездесуі == Линол қышқылы өсімдіктер әлемінде өте кең таралған. Ол көптеген тұқымдардың қор липидтерінде және жасуша мембраналарының липидтерінде кездеседі. Тағамдық майларда линол қышқылы көбіне бос қышқыл түрінде емес, [[глицерин]]нің күрделі эфирлері — триацилглицериндер құрамында болады. Линол қышқылына бай негізгі тағамдық көздерге: * мақсары майы; * [[күнбағыс майы]]; * жүзім сүйегінің майы; * көкнәр тұқымының майы; * [[жүгері майы]]; * [[соя майы]]; * [[күнжіт майы]]; * жаңғақтар мен кейбір тұқымдар жатады.<ref name="Foodreview">{{cite journal |last1=Kaur |first1=Narinder |last2=Chugh |first2=Vishal |last3=Gupta |first3=Anil K. |year=2014 |title=Essential fatty acids as functional components of foods—a review |journal=Journal of Food Science and Technology |volume=51 |issue=10 |pages=2289–2303 |doi=10.1007/s13197-012-0677-0}}</ref> Кейбір майлардағы линол қышқылының май қышқылдарының жалпы мөлшеріндегі шамамен үлесі: {| class="wikitable" ! Май ! Линол қышқылының шамамен үлесі |- | Мақсары майы || 72–78 % |- | Көкнәр тұқымының майы || шамамен 74 % |- | Жүзім сүйегінің майы || шамамен 65–75 % |- | Кәдімгі жоғары-линолды күнбағыс майы || шамамен 60–70 % |- | Жүгері майы || шамамен 50–55 % |- | Соя майы || шамамен 50 % |- | Күнжіт майы || шамамен 40–50 % |- | Рапс/канола майы || шамамен 15–20 % |- | Зәйтүн майы || әдетте 10 %-дан төмен |} Көрсетілген мәндер орташа сипатта. Май қышқылдарының құрамы өсімдіктің сортына, өсіру жағдайларына және майды өңдеу әдісіне байланысты едәуір өзгеруі мүмкін. Мысалы, арнайы шығарылған '''жоғары олеинді''' күнбағыс пен мақсары сорттарында линол қышқылының үлесі кәдімгі сорттарға қарағанда әлдеқайда төмен болады.<ref name="FAO"/> == Биосинтезі == Жоғары сатыдағы өсімдіктер линол қышқылын [[олеин қышқылы]]нан синтездей алады. Бұл реакцияда олеат молекуласына Δ¹² орнында екінші қос байланыс енгізіледі. Эндоплазмалық торда бұл реакцияны негізінен '''FAD2''' деп аталатын ω−6 немесе Δ¹²-май қышқылы десатуразасы катализдейді. Пластидтерде ұқсас қызметті FAD6 ферменті атқара алады.<ref name="FAD2">{{cite journal |last1=Okuley |first1=J. |last2=Lightner |first2=J. |last3=Feldmann |first3=K. |last4=Yadav |first4=N. |last5=Lark |first5=E. |last6=Browse |first6=J. |year=1994 |title=Arabidopsis FAD2 gene encodes the enzyme that is essential for polyunsaturated lipid synthesis |journal=The Plant Cell |volume=6 |issue=1 |pages=147–158 |doi=10.1105/tpc.6.1.147}}</ref> Қарапайым түрде: :'''Олеин қышқылы (18:1 n−9) → линол қышқылы (18:2 n−6)''' Адам мен басқа сүтқоректілерде май қышқылы тізбегінің Δ¹² орнына жаңа қос байланыс енгізетін фермент жоқ. Сондықтан олар олеин қышқылынан линол қышқылын синтездей алмайды және оны тағамнан алуы қажет.<ref name="Whelan"/> == Биологиялық рөлі және метаболизмі == Линол қышқылы жасушалық липидтердің құрамдас бөлігі болып табылады. Оның линолеоил қалдықтары мембраналық [[фосфолипид]]тердің қасиеттеріне және мембраналардың сұйықтығына әсер етеді. Линол қышқылы терінің эпидермалдық тосқауылын қалыптастыруға қатысатын кейбір [[церамид]]тердің құрамына да кіреді. Сондықтан оның жеткілікті болуы терінің су өткізбейтін тосқауылының қалыпты қызметі үшін маңызды.<ref name="Whelan"/> Адам организмінде линол қышқылының бір бөлігі ферменттік десатурация және тізбектің ұзаруы арқылы басқа омега-6 май қышқылдарына айналады: :'''Линол қышқылы (18:2 n−6)''' :↓ Δ⁶-десатураза :'''[[Гамма-линолен қышқылы]] (18:3 n−6)''' :↓ элонгаза :'''Дигомо-γ-линолен қышқылы (20:3 n−6)''' :↓ Δ⁵-десатураза :'''[[Арахидон қышқылы]] (20:4 n−6)''' Арахидон қышқылы өз кезегінде [[простагландин]]дер, [[тромбоксан]]дар, [[лейкотриен]]дер және басқа липидтік медиаторлар түзілетін метаболизмдік жолдардың субстраты болып табылады.<ref name="FAO"/> Сонымен қатар линол қышқылы липоксигеназалар, циклооксигеназалар және цитохром P450 ферменттері арқылы тікелей тотыға алады. Осы реакциялар барысында 9-HODE, 13-HODE және әртүрлі эпоксидті әрі гидроксилді туындылар сияқты '''оксилипиндер''' түзіледі. == Тамақтанудағы маңызы == Линол қышқылы — адам үшін алмастырылмайтын қоректік зат. Оның тапшылығы қалыпты аралас тағаммен қоректенетін сау адамдарда сирек кездеседі, өйткені линол қышқылы өсімдік майларында және көптеген тағамдарда кең таралған.<ref name="Whelan"/> Айқын тапшылық майы мүлдем немесе өте аз ұзақ мерзімді парентералдық қоректену кезінде, майлардың ауыр мальабсорбциясында немесе басқа ерекше клиникалық жағдайларда байқалуы мүмкін. Тапшылық белгілеріне қабыршақты дерматит, балаларда өсудің баяулауы, қан плазмасындағы май қышқылдары арақатынасының өзгеруі және тромбоцитопения жатуы мүмкін.<ref name="Whelan"/> Әртүрлі ғылыми ұйымдардың линол қышқылын тұтынуға қатысты референстік көрсеткіштері бірдей емес. 2010 жылғы FAO/WHO сарапшылық есебінде ересектер үшін омега-6 май қышқылдарының, негізінен линол қышқылының, қолайлы тұтыну аралығы тәуліктік энергияның шамамен '''2,5–9 %-ы''' деңгейінде қарастырылды. Төменгі шек тапшылықтың алдын алуға байланысты белгіленген.<ref name="FAO"/> Еуропалық азық-түлік қауіпсіздігі агенттігі (EFSA) линол қышқылы үшін орташа қажеттілік деңгейін дәл есептеуге ғылыми деректер жеткіліксіз деп бағалап, ересектер үшін '''адекватты тұтыну деңгейін жалпы энергияның 4 %-ы''' деп белгіледі.<ref name="EFSA">{{cite journal |author=EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies |year=2010 |title=Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol |journal=EFSA Journal |volume=8 |issue=3 |pages=1461 |doi=10.2903/j.efsa.2010.1461}}</ref> Бұл көрсеткіштер дәрілік дозалар емес және нақты адамның тағамдық қажеттілігі жасына, жалпы рационына, энергия шығынына және физиологиялық жағдайына байланысты болады. == Денсаулыққа әсері == Линол қышқылы мен омега-6 май қышқылдарының денсаулыққа әсері көптеген эпидемиологиялық және клиникалық зерттеулерде қарастырылған. Үлкен когорттық зерттеулерді біріктірген мета-талдауларда линол қышқылын көбірек тұтыну жалпы өлім-жітімнің, жүрек-қантамыр ауруларынан болатын өлімнің және кейбір басқа қолайсыз нәтижелердің төмен жиілігімен статистикалық тұрғыдан байланысты болған. Алайда бақылаулық зерттеулер мұндай байланыстың тікелей себеп-салдарлық сипатын өздігінен дәлелдемейді.<ref name="Li2020">{{cite journal |last1=Li |first1=Jun |display-authors=etal |year=2020 |title=Dietary linoleic acid and risk of coronary heart disease, cardiovascular mortality, and all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of cohort studies |journal=The American Journal of Clinical Nutrition |volume=112 |issue=1 |pages=150–167 |doi=10.1093/ajcn/nqz349}}</ref> Рандомизацияланған зерттеулерді талдағанда тағамдағы омега-6 май қышқылдарын арттыру жалпы холестерин деңгейін төмендететіні көрсетілген, алайда жалпы өлім-жітім мен жүрек-қантамырлық клиникалық оқиғаларға әсері бойынша дәлелдердің сенімділігі бірқатар шектеулерге ие.<ref name="Cochrane">{{cite journal |last1=Hooper |first1=Lee |display-authors=etal |year=2018 |title=Omega-6 fats for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |issue=7 |pages=CD011094 |doi=10.1002/14651858.CD011094.pub3}}</ref> Линол қышқылы арахидон қышқылының метаболизмдік ізашары болғандықтан, омега-6 май қышқылдарын көп тұтыну қабынуды міндетті түрде күшейтеді деген болжам жасалған. Алайда дені сау адамдардағы рандомизацияланған зерттеулерді жүйелі талдау линол қышқылын көбірек тұтынудың зерттелген қабыну маркерлерін тұрақты түрде жоғарылататынын көрсететін дәлел таппаған.<ref name="Inflammation">{{cite journal |last1=Johnson |first1=Guy H. |last2=Fritsche |first2=Kevin |year=2012 |title=Effect of dietary linoleic acid on markers of inflammation in healthy persons: a systematic review of randomized controlled trials |journal=Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics |volume=112 |issue=7 |pages=1029–1041 |doi=10.1016/j.jand.2012.03.029}}</ref> Қазіргі тағамдық ұсыныстар әдетте жеке бір май қышқылына емес, рационның жалпы құрылымына мән береді. Қаныққан майлардың бір бөлігін өсімдік майлары, жаңғақтар, тұқымдар және басқа қанықпаған май көздерімен алмастыру жүрек-қантамыр денсаулығына бағытталған тағам үлгілерінің құрамына кіреді.<ref name="AHA2026">{{cite journal |last1=Lichtenstein |first1=Alice H. |display-authors=etal |year=2026 |title=2026 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association |journal=Circulation |doi=10.1161/CIR.0000000000001435}}</ref> == Өнеркәсіпте қолданылуы == Линол қышқылы және оның күрделі эфирлері химия және материалдар өндірісінде қолданылады. === Кебетін майлар, бояулар және лактар === Линол қышқылы қалдықтарына бай майлар ауадағы оттекпен автототығып, радикалдық реакциялар нәтижесінде молекулааралық көлденең байланыстар түзеді. Нәтижесінде бастапқы сұйық май біртіндеп қатты, берік полимерлік қабықшаға айналады. Бұл қасиет: * майлы бояулар; * лактар; * алкидті шайырлар; * әртүрлі қорғаныш жабындар өндірісінде пайдаланылады.<ref name="Poth"/> Майдың құрамында линол және әсіресе үш қос байланысы бар альфа-линолен қышқылы неғұрлым көп болса, оның ауада кебу қабілеті, әдетте, соғұрлым жоғары болады. === Химиялық синтез === Линол қышқылы: * әртүрлі линолеат эфирлерін; * сабындар мен беттік-белсенді заттарды; * линолеил спиртін; * эпоксидтелген және гидроксилденген туындыларды; * полимерлерге арналған бастапқы және аралық өнімдерді алу үшін шикізат ретінде пайдаланылады. Карбоксил тобын тотықсыздандыру арқылы '''линолеил спиртін''' алуға болады. === Косметика === Линол қышқылы мен линол қышқылына бай өсімдік майлары тері күтіміне арналған әртүрлі косметикалық өнімдердің құрамына кіреді. Оның терінің липидтік тосқауылы құрамындағы физиологиялық рөлі косметикалық және дерматологиялық зерттеулердің нысаны болып табылады. Косметикалық өнімдегі әсері оның концентрациясына, химиялық формасына, басқа компоненттерге және өнімнің жалпы құрамына тәуелді. == Алынуы және анықталуы == Өнеркәсіптік линол қышқылын көбіне линол қышқылына бай өсімдік майларын гидролиздеу немесе сабындандыру арқылы алынған май қышқылдары қоспасынан бөледі. Қоспаны тазарту мен фракциялауда төмен температуралық кристалдандыру, айдау және хроматографиялық әдістер қолданылуы мүмкін. Тағамдарда, майларда және биологиялық үлгілерде линол қышқылын анықтау үшін май қышқылдары көбіне олардың метил эфирлеріне айналдырылып, [[газ хроматографиясы]] арқылы талданады. Қос байланыстардың орны мен конфигурациясын егжей-тегжейлі зерттеуде газ хроматографиясы–масс-спектрометрия, күміс ионды хроматография және спектроскопиялық әдістер қолданылуы мүмкін. == Ұқсас қосылыстардан айырмашылығы == Линол қышқылын атауы немесе құрылысы ұқсас бірнеше қосылыспен шатастырмау керек: {| class="wikitable" ! Қосылыс ! Липидтік белгіленуі ! Тобы ! Негізгі ерекшелігі |- | '''Линол қышқылы''' || 18:2(n−6) || омега-6 || екі ''cis'' қос байланыс: Δ^9,12 |- | [[Альфа-линолен қышқылы]] || 18:3(n−3) || омега-3 || үш қос байланыс: Δ^9,12,15 |- | [[Гамма-линолен қышқылы]] || 18:3(n−6) || омега-6 || үш қос байланыс: Δ^6,9,12 |- | [[Олеин қышқылы]] || 18:1(n−9) || омега-9 || бір ''cis'' қос байланыс: Δ⁹ |- | [[Конъюгацияланған линол қышқылы]] || әртүрлі 18:2 изомерлері || — || қос байланыстары бір дара байланыс арқылы конъюгацияланған |} '''Конъюгацияланған линол қышқылы''' (CLA) деген атау бір жеке затты емес, линол қышқылының қос байланыстарының орны мен геометриясы өзгеше бірнеше позициялық және геометриялық изомерлерінің тобын білдіреді. Сондықтан CLA мен табиғи ''cis,cis''-9,12-линол қышқылы химиялық және биологиялық тұрғыдан бір зат емес. == Тағы қараңыз == * [[Майлы қышқылдар]] * [[Арахидон қышқылы]] * [[Олеин қышқылы]] * [[Өсімдік майы]] == Дереккөздер == <дереккөздер/> [[Санат:Майлы қышқылдар]] [[Санат:Көпқанықпаған май қышқылдары]] nja4hexiyaw1zl6mrnoze1olfltaexe 3 784806 3641306 2026-08-10T05:11:40Z Leaderboard 128437 Leaderboard [[Қатысушы талқылауы:Forest-Daizy Li]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Morrigna]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Forest-Daizy Li|Forest-Daizy Li]]" to "[[Special:CentralAuth/Morrigna|Morrigna]]" 3641306 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Morrigna]] homacd3omgo74lyu0a4wkk212oxou3s 0 784807 3641307 2026-08-10T05:20:27Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіред, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3641307 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіред, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] nov56lj1tvk9rskapxw8gua9xi66v16 3641308 3641307 2026-08-10T05:21:02Z Мағыпар 100137 үлгі 3641308 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіред, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 2wnpya6l2pr9vmmhp6idx6qyu0rzwaf 3641310 3641308 2026-08-10T05:23:30Z Мағыпар 100137 толықтыру 3641310 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіред, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] qdxp151nhiungiaq8ikhyvcsvim0tbv 3641314 3641310 2026-08-10T05:35:00Z Мағыпар 100137 дереккөз 3641314 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] pm26vrj1vgjhmuwsovfam1ix0uyxg5v 3641318 3641314 2026-08-10T05:50:17Z Мағыпар 100137 толықтыру 3641318 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында, Лиелварде және Огре қалаларының арасында орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] kgukel2use37otkrl00elq9z2vwt5q2 3641321 3641318 2026-08-10T05:53:02Z Мағыпар 100137 /* Географиялық орналасуы */ дереккөз 3641321 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс | город|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jmg3bvv8c5784rxr7qnaxdf1jg9m5ac 3641322 3641321 2026-08-10T05:54:29Z Мағыпар 100137 /* Географиялық орналасуы */ дереккөз 3641322 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 7gasvaucpmkwj2m39xe8ef337qp1zby 3641387 3641322 2026-08-10T09:35:30Z Мағыпар 100137 толықтыру 3641387 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 394ciygvrrlcmi9bk7k8khq1zn4kcbi 3641389 3641387 2026-08-10T09:42:26Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3641389 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] hvcuds59bkw79myt3wn6adgmovl6g7w 3641390 3641389 2026-08-10T09:44:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3641390 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 8aj0sur2ndcllyhcymucmmzdrbc9w4w 3641391 3641390 2026-08-10T09:46:21Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3641391 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3ux7hapr0oddi1316se1rwbubs2alt5 3641394 3641391 2026-08-10T09:48:13Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3641394 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады. 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 02lx9u9g1qa0fvh0m1ru840ohptthp8 3641396 3641394 2026-08-10T09:49:17Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3641396 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] i995wtxghw128qbhfx99hw4sr85si8a 3641397 3641396 2026-08-10T09:54:23Z Мағыпар 100137 толықтыру 3641397 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] d10w0v6yd1w71kyyeplgse6kswyhe6l 3641400 3641397 2026-08-10T09:57:52Z Мағыпар 100137 толықтыру 3641400 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Ең жақын ірі қала - Рига, шамамен 60 км қашықтықта орналасқан. Кегумстағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] h0p77rdia2ip1i3efz63euigkufzlxj 3641401 3641400 2026-08-10T09:59:57Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641401 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Ең жақын ірі қала - Рига, шамамен 60 км қашықтықта орналасқан. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 919us5n01wqia16r1rk3bexha775j5y 3641402 3641401 2026-08-10T10:01:34Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641402 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Ең жақын ірі қала - Рига, шамамен 60 км қашықтықта орналасқан. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] lkef3lxpi3nq8op1uzwx9s8622ud9cz 3641407 3641402 2026-08-10T10:03:20Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641407 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Ең жақын ірі қала - Рига, шамамен 60 км қашықтықта орналасқан. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *Кегумс жағажайы — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 4dh6dponbzlhfjsxanfjxz9w3oc073u 3641409 3641407 2026-08-10T10:04:23Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641409 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Ең жақын ірі қала - Рига, шамамен 60 км қашықтықта орналасқан. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *'''Кегумс жағажайы''' — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. *'''Порука жартасы''' — Кегумс маңында орналасқан ерекше жартас. Жергілікті аңыз бойынша, жартас көптеген ғасырлар бұрын болған ұлы шайқастың орнын белгілейді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ma89zdkgiufe12mruoo211pm60gjj1v 3641421 3641409 2026-08-10T10:40:05Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641421 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *'''Кегумс жағажайы''' — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. *'''Порука жартасы''' — Кегумс маңында орналасқан ерекше жартас. Жергілікті аңыз бойынша, жартас көптеген ғасырлар бұрын болған ұлы шайқастың орнын белгілейді. *'''Кегумс теміржол көпірі''' — Даугава өзенін кесіп өтетін көпір, айналадағы ландшафттың таңғажайып көріністерін ұсынады. Көпірдің ұзындығы 500 метрден асады және 20 ғасырдың басында салынған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] him8ocwd32nhdiw8hmb2bz7adco0np2 3641422 3641421 2026-08-10T10:41:47Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641422 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *'''Кегумс жағажайы''' — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. *'''Порука жартасы''' — Кегумс маңында орналасқан ерекше жартас. Жергілікті аңыз бойынша, жартас көптеген ғасырлар бұрын болған ұлы шайқастың орнын белгілейді. *'''Кегумс теміржол көпірі''' — Даугава өзенін кесіп өтетін көпір, айналадағы ландшафттың таңғажайып көріністерін ұсынады. Көпірдің ұзындығы 500 метрден асады және 20 ғасырдың басында салынған. *Кегумс орманы — келушілерді Латвия ормандары арқылы алып өтетін, ауылдық жерлер мен жабайы табиғаттың таңғажайып көріністерін ұсынатын соқпақ. Соқпақпен жүру оңай және барлық жастағы және дене шынықтыру деңгейлеріндегі адамдар үшін қолайлы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] modjoiyee06hnhcffsxjph2j9mgx4y6 3641423 3641422 2026-08-10T10:43:33Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641423 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *'''Кегумс жағажайы''' — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. *'''Порука жартасы''' — Кегумс маңында орналасқан ерекше жартас. Жергілікті аңыз бойынша, жартас көптеген ғасырлар бұрын болған ұлы шайқастың орнын белгілейді. *'''Кегумс теміржол көпірі''' — Даугава өзенін кесіп өтетін көпір, айналадағы ландшафттың таңғажайып көріністерін ұсынады. Көпірдің ұзындығы 500 метрден асады және 20 ғасырдың басында салынған. *'''Кегумс орманы''' — келушілерді Латвия ормандары арқылы алып өтетін, ауылдық жерлер мен жабайы табиғаттың таңғажайып көріністерін ұсынатын соқпақ. Соқпақпен жүру оңай және барлық жастағы және дене шынықтыру деңгейлеріндегі адамдар үшін қолайлы. *'''Латвия спорттық білім беру академиясы''' — Латвиядағы жетекші спорттық білім беру мекемелерінің бірі, спорт ғылымы, дене шынықтыру және жаттықтыру курстарын ұсынады. Келушілер кампустарға экскурсияға барып, академияның тарихы мен жұмысы туралы біле алады == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 35yh8iazenikggghze356yighpzxlo7 3641424 3641423 2026-08-10T10:45:12Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3641424 wikitext text/x-wiki '''Кегумс''' ({{lang-lv|Ķegums}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала, [[Огре аймағы]]ның құрамына кіреді, бұрынғы Кегумс аймағының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Кегумс қаласының халқы 2197 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-kegums-11483.html|title=Население Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Рига]]дан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде, Даугава өзенінің оң жағалауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://wikimapia.org/7911732/ru/%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BC%D1%81|title=Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Тарихы == Осы қалада Марта Скавронскаяның (Екатерина I императрицаның) жақын туыстары латыш шаруалары жұмыс істеген деп есептеледі. Кеңес дәуірінде мұнда балық өсіру зауыты ашылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/kegums_lc4375|title=Европа > Латвия > Кегумс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> Кегумста су электр станциясының жобасын әзірлеудің алғашқы әрекеті 1914 жылы жасалды, бірақ оның құрылысы 1936 жылға дейін басталған жоқ. Бірінші блок 1939 жылдың қазан айында іске қосылды, ал үшіншісі — 1940 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді. 1944 жылдың қазан айында шегінген неміс әскерлері су электр стансасын ішінара қиратты. 1945 жылдың 8 қарашасында бауырлас республикалардың көмегімен қалпына келтірілген бірінші блок қайта ашылды. 1947 жылы Кегумс соғысқа дейінгі қуатына жетті, ал 1953 жылы төртінші блокты орнатумен Кегумс 68 000 киловатт электр энергиясын өндіре бастады.<ref>{{citeweb|url=https://geospilve.livejournal.com/51287.html|title=По Огрскому району (часть 1)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> 1949 жылы Кегумс қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. Кегумсқа 1993 жылы қала мәртебесі берілді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кегумс Рига-Даугавпилс теміржол желісіне (Кегумс стансасы) және А6 негізгі тас жолына жақын, көлік үшін ыңғайлы жерде орналасқан. P8 аймақтық жолы Кегумсты Сигулдамен байланыстырады, ал P85 жолы (Яунйелгава-Чекава) Даугава өзенінің сол жағалауымен өтеді. Кегумста теміржол вокзалы, пошта бөлімшесі, емхана, дәріхана, ветеринарлық дүкен, кітапхана, бизнес мектебі, қоғамдық орталық және балабақша бар. == Көрікті орындары == Бұл балық аулау, байдаркамен жүзу және басқа да ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Кегумстағы ең көрікті жерлер: *'''Кегумс су электр стансасы''' — Латвияның ең үлкен инженерлік жетістіктерінің бірі болып табылады, ол 1930 жылдардан бері аймақты электр энергиясымен қамтамасыз етіп келеді. Зауыт келушілер үшін ашық, олар оны аралап, экскурсияларға бара алады. Келушілер сонымен қатар зауыттың бақылау алаңынан Даугава өзенінің көріністерін тамашалай алады. *'''Селпилс қамалының қирандылары''' — Кегумстағы маңызды тарихи ескерткіш болып табылады, ол 13 ғасырға жатады. Бір кездері Ливон рыцарларының үйі болған қамал ішінара қалпына келтірілді, мұнда мұражай және серуендеуге арналған саябақ бар. *'''Кегумс жағажайы''' — қаладан қашық емес, бұл келушілерге демалуға және күнге қыздырынуға, өзенде шомылуға немесе қайықпен жүзуге мүмкіндік береді. *'''Порука жартасы''' — Кегумс маңында орналасқан ерекше жартас. Жергілікті аңыз бойынша, жартас көптеген ғасырлар бұрын болған ұлы шайқастың орнын белгілейді. *'''Кегумс теміржол көпірі''' — Даугава өзенін кесіп өтетін көпір, айналадағы ландшафттың таңғажайып көріністерін ұсынады. Көпірдің ұзындығы 500 метрден асады және 20 ғасырдың басында салынған. *'''Кегумс орманы''' — келушілерді Латвия ормандары арқылы алып өтетін, ауылдық жерлер мен жабайы табиғаттың таңғажайып көріністерін ұсынатын соқпақ. Соқпақпен жүру оңай және барлық жастағы және дене шынықтыру деңгейлеріндегі адамдар үшін қолайлы. *'''Латвия спорттық білім беру академиясы''' — Латвиядағы жетекші спорттық білім беру мекемелерінің бірі, спорт ғылымы, дене шынықтыру және жаттықтыру курстарын ұсынады. Келушілер кампустарға экскурсияға барып, академияның тарихы мен жұмысы туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-kegums.htm|title=Карта Кегумса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ccaj7fnqx9vh9zz5m3t0ddqnmfj3ir1 3 784808 3641323 2026-08-10T06:22:03Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641323 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Mtdi20}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 11:22, 2026 ж. тамыздың 10 (+05) 4jkkp8dky2ow43alnqzqwxhksp2gjw8 0 784809 3641346 2026-08-10T06:44:37Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Акционерлік қоғам]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>1 қаңта... 3641346 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Акционерлік қоғам]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = {{ill|Philippe Heim|fr}} (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. p1doocjlc6264aa30u238rqatn8uuk0 3641347 3641346 2026-08-10T06:44:55Z 1nter pares 146705 3641347 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = [[Акционерлік қоғам]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = {{ill|Philippe Heim|fr}} (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} f7ym1oa4tio6t51u61lzhot34nrmjfs 3641348 3641347 2026-08-10T06:45:04Z 1nter pares 146705 /* */ 3641348 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = {{ill|Philippe Heim|fr}} (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} j00crkby7aypzr0ykdiv87i5mcsb2mq 3641349 3641348 2026-08-10T06:45:22Z 1nter pares 146705 /* */ 3641349 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Philippe Heim (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mna8wt6iowx4df8cjxxejrbl9cxjtsm 3641350 3641349 2026-08-10T06:45:53Z 1nter pares 146705 /* */ 3641350 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} izagzn0t6jero51oof7ni7dkwzgdvi3 3641351 3641350 2026-08-10T06:47:32Z 1nter pares 146705 /* */ 3641351 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ph4rf1s3rgb13b03w793m3amykzvlb1 3641352 3641351 2026-08-10T06:49:21Z 1nter pares 146705 3641352 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nal5du4et55zlk7irpvu2stukr9auiq 3641353 3641352 2026-08-10T06:49:47Z 1nter pares 146705 3641353 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} h8vkj049xacoxt9z2ima86wawt6nvqz 3641354 3641353 2026-08-10T06:52:37Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641354 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qf0amm3lztc9b6r6kqbd15i4jijqqv3 3641355 3641354 2026-08-10T06:53:18Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641355 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} aesomofy9688t6wjuyo5jjb464nc1rj 3641357 3641355 2026-08-10T06:54:33Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641357 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} juy91etyjhlzzoeo9x0koylby1y3w8k 3641358 3641357 2026-08-10T06:55:09Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641358 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rqintpvl4ujapjhly4l1cvq192ksf9b 3641360 3641358 2026-08-10T06:56:39Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3641360 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6acsqbbx8mzb6zs71nxs4hv0yplvttu 3641361 3641360 2026-08-10T06:57:43Z 1nter pares 146705 3641361 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hcgfspvzwnqxuutfhh4py3h1zvkrwsv 3641362 3641361 2026-08-10T06:58:05Z 1nter pares 146705 /* Даулар */ 3641362 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} po476digvjrz1eoywj8qe565e2rypnz 3641367 3641362 2026-08-10T07:07:47Z 1nter pares 146705 /* Даулар */ 3641367 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Климат саясаты == 2021 жылғы қазанда банк бұдан былай [[мұнай және газ]] компанияларына қаржылық қызмет көрсетпейтінін, осы секторда жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салмайтынын және онымен байланысты жобаларды қаржыландырмайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Rajbhandari |first=Alexandre |title=La Banque Postale Unveils Plan to Exit Oil and Gas by 2030 |url=https://www.bloombergquint.com/business/la-banque-postale-receives-sbti-backing-for-its-climate-strategy |access-date=2022-03-28 |website=BloombergQuint |date=14 October 2021 |language=en}}</ref> Сонымен қатар, ол 2030 жылға қарай мұнай және газ салаларынан толық шығу жоспарын ұсынып, мұндай міндеттеме қабылдаған алғашқы банк болды. Бұл саясатты [[экологиялық ұйымдар]], соның ішінде Reclaim Finance, Friends of the Earth France және Oxfam France банк секторындағы «тарихи прецедент» деп сипаттады.<ref>{{Cite web |last= |title=Oil Gas Policy Tracker |url=https://oilgaspolicytracker.org/ |access-date=2022-03-28 |website=Oil Gas Policy Tracker |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-10-14 |title=French lender Banque Postale commits to exit oil and gas by 2030 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/sustainable-business/french-lender-banque-postale-commits-exit-oil-gas-by-2030-2021-10-14/ |access-date=2022-03-28}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5w338hqu6h893fod64m5tukncakm5uv 3641368 3641367 2026-08-10T07:07:56Z 1nter pares 146705 3641368 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Климат саясаты == 2021 жылғы қазанда банк бұдан былай [[Қазбалы отын|мұнай және газ]] компанияларына қаржылық қызмет көрсетпейтінін, осы секторда жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салмайтынын және онымен байланысты жобаларды қаржыландырмайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Rajbhandari |first=Alexandre |title=La Banque Postale Unveils Plan to Exit Oil and Gas by 2030 |url=https://www.bloombergquint.com/business/la-banque-postale-receives-sbti-backing-for-its-climate-strategy |access-date=2022-03-28 |website=BloombergQuint |date=14 October 2021 |language=en}}</ref> Сонымен қатар, ол 2030 жылға қарай мұнай және газ салаларынан толық шығу жоспарын ұсынып, мұндай міндеттеме қабылдаған алғашқы банк болды. Бұл саясатты [[экологиялық ұйымдар]], соның ішінде Reclaim Finance, Friends of the Earth France және Oxfam France банк секторындағы «тарихи прецедент» деп сипаттады.<ref>{{Cite web |last= |title=Oil Gas Policy Tracker |url=https://oilgaspolicytracker.org/ |access-date=2022-03-28 |website=Oil Gas Policy Tracker |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-10-14 |title=French lender Banque Postale commits to exit oil and gas by 2030 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/sustainable-business/french-lender-banque-postale-commits-exit-oil-gas-by-2030-2021-10-14/ |access-date=2022-03-28}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} tbl48727qicqi98i2ia2o2w6xzdwxb3 3641369 3641368 2026-08-10T07:08:36Z 1nter pares 146705 3641369 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Климат саясаты == 2021 жылғы қазанда банк бұдан былай [[Қазбалы отын|мұнай және газ]] компанияларына қаржылық қызмет көрсетпейтінін, осы секторда жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салмайтынын және онымен байланысты жобаларды қаржыландырмайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Rajbhandari |first=Alexandre |title=La Banque Postale Unveils Plan to Exit Oil and Gas by 2030 |url=https://www.bloombergquint.com/business/la-banque-postale-receives-sbti-backing-for-its-climate-strategy |access-date=2022-03-28 |website=BloombergQuint |date=14 October 2021 |language=en}}</ref> Сонымен қатар, ол 2030 жылға қарай мұнай және газ салаларынан толық шығу жоспарын ұсынып, мұндай міндеттеме қабылдаған алғашқы банк болды. Бұл саясатты [[экологиялық ұйымдар]], соның ішінде Reclaim Finance, Friends of the Earth France және Oxfam France банк секторындағы «тарихи прецедент» деп сипаттады.<ref>{{Cite web |last= |title=Oil Gas Policy Tracker |url=https://oilgaspolicytracker.org/ |access-date=2022-03-28 |website=Oil Gas Policy Tracker |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-10-14 |title=French lender Banque Postale commits to exit oil and gas by 2030 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/sustainable-business/french-lender-banque-postale-commits-exit-oil-gas-by-2030-2021-10-14/ |access-date=2022-03-28}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Парижде орналасқан банктер]] [[Санат:1998 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Француз брендтері]] [[Санат:Пошта жинақ жүйесі]] [[Санат:Францияның мемлекеттік меншігіндегі банктері]] ak42779dneis1n8vr71yzrwb2u0jd1z 3641370 3641369 2026-08-10T07:09:10Z 1nter pares 146705 3641370 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Климат саясаты == 2021 жылғы қазанда банк бұдан былай [[Қазбалы отын|мұнай және газ]] компанияларына қаржылық қызмет көрсетпейтінін, осы секторда жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салмайтынын және онымен байланысты жобаларды қаржыландырмайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Rajbhandari |first=Alexandre |title=La Banque Postale Unveils Plan to Exit Oil and Gas by 2030 |url=https://www.bloombergquint.com/business/la-banque-postale-receives-sbti-backing-for-its-climate-strategy |access-date=2022-03-28 |website=BloombergQuint |date=14 October 2021 |language=en}}</ref> Сонымен қатар, ол 2030 жылға қарай мұнай және газ салаларынан толық шығу жоспарын ұсынып, мұндай міндеттеме қабылдаған алғашқы банк болды. Бұл саясатты [[экологиялық ұйымдар]], соның ішінде Reclaim Finance, Friends of the Earth France және Oxfam France банк секторындағы «тарихи прецедент» деп сипаттады.<ref>{{Cite web |last= |title=Oil Gas Policy Tracker |url=https://oilgaspolicytracker.org/ |access-date=2022-03-28 |website=Oil Gas Policy Tracker |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-10-14 |title=French lender Banque Postale commits to exit oil and gas by 2030 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/sustainable-business/french-lender-banque-postale-commits-exit-oil-gas-by-2030-2021-10-14/ |access-date=2022-03-28}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Париж банктері]] [[Санат:1998 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Француз брендтері]] [[Санат:Пошта жинақ жүйесі]] [[Санат:Францияның мемлекеттік меншігіндегі банктері]] c2vhqn5qywgi0ailjwyvbwo6qamwxsu 3641371 3641370 2026-08-10T07:09:21Z 1nter pares 146705 3641371 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = La Banque postale |логотипі = Logo La Banque postale 2022.svg |суреті = |сурет атауы = |түрі = |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[9 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]] — ''La Poste Financial Services'' ретінде<br>[[1 қаңтар]] [[2006 жыл|2006]] — ''La Banque Postale'' ретінде |құрушы = |орналасуы = 115 rue de Sèvres, [[Париж]], Франция |басты адамдары = Филипп Хайм (Басқарма төрағасы) |саласы = пошта банк ісі |өнімі = |меншікті капиталы = {{өсім}} [[Еуро|€]]20,5 млрд (2024)<ref name="ar">{{Cite web|url=https://www.labanquepostale.com/content/dam/lbp/documents/communiques-de-presse/2025/LBP_FY2024_Results_EN.pdf|title=2024 Annual Results|website=labanquepostal.com|access-date=27 February 2025}}</ref> |айналым = {{өсім}} [[Еуро|€]]7,553 млрд (2024)<ref name="ar" /> |операциялық кіріс = {{өсім}} €2,439 млрд (2024)<ref name="ar" /> |таза табысы = {{өсім}} €1,186 млрд (2024)<ref name="ar" /> |активтер = {{құлдырау}} €727 млрд (2025 жылғы 3-тоқсан)<ref name="ar" /> |капитализация = |қызметкерлер саны = 32 000 (2024)<ref name="ar" /> |басшы компания = [[La Poste (France)|La Poste]] |бағынышты компания = |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |аудитор = |сайты = {{URL|https://www.labanquepostale.com/|labanquepostale.com}} |Ортаққор = }} '''La Banque postale''' — 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық пошта қызметі [[La Poste (Франция)|La Poste]] еншілес ұйымы ретінде құрылған француз [[Пошта-жинақ кассалары|пошта банкі]]. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банк қадағалауы]] күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме ретінде белгіленді және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date={{date|2014/09/04}} }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date={{date|2023/01/01}} |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> == Шолу == Банк 10,8 миллионнан астам белсенді жеке клиентке, сондай-ақ 400 000-нан астам бизнеске, кәсіпқойларға, әлеуметтік экономика субъектілеріне және жергілікті [[мемлекеттік сектор]] органдарына қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.html|access-date=2020-10-16|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> Компания жергілікті билік органдарына несие беретін жетекші банктердің бірі болып саналады, Франция бойынша 17 000-нан астам байланыс нүктесі мен 7 700 пошта бөлімшесінен тұратын кең бөлімшелер желісін қолдайды.<ref>{{Cite web|title=Philippe Heim has been appointed Chairman of the Board of Directors of La Banque Postale|url=https://le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/le-groupe-laposte/589b7711-8f72-4ade-ba0a-c43e0c116a3d_CP+Nomination+Pr%C3%A9sident+du+Directoire+La+Banque+Postale+EN+VF.pdf|website=le-groupe-laposte.cdn.prismic.io/}}</ref> Ол 2008 жылы француз экономикасын жаңғырту жөніндегі заңнамалық бастама аясында халыққа банктік қызмет көрсетуді жүзеге асыру міндеті жүктелген Франциядағы жалғыз банк болып табылады.<ref>{{Cite web|title=About us|url=https://www.linkedin.com/company/la-banque-postale|access-date=2020-10-18|website=[[linkedin.com]]}}</ref> La Banque postale таза кірісін 5,602 млрд еуро деп хабарлады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға төмен.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.keyfigures.html|access-date=2020-10-19|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Тарихы == [[Сурет:Caisse nationale d'épargne.jpg|thumb|La Banque Postale-дің ізашары болған {{lang-fr|Caisse Nationale d'Epargne}} мекемесінің бұрынғы ғимараты (Париж, Сен-Ромен көшесі)]] 1875 жылы пошта бөлімшелеріне жинақ өнімдерін ұсынуға рұқсат берілді.<ref>{{Cite web |date=July 22, 2015 |title=Taux, collecte, législation, histoire... Tout savoir sur le Livret A |url=https://www.challenges.fr/argent-placements/taux-collecte-legislation-histoire-tout-savoir-sur-le-livret-a_37480 |access-date=February 5, 2026 |website=Challenges |language=fr}}</ref> 1881 жылы<ref>{{Cite web |title=France. Ministère des Postes et Télécommunications. Direction de la Caisse nationale d’épargne (1881-1941) |url=https://francearchives.gouv.fr/authorityrecord/FRAN_NP_052955 |access-date=May 14, 2026 |website=France Archives}}</ref> Франция мемлекеті француз пошта бөлімшелері желісі арқылы жиналатын бөлшек жинақтарды басқару үшін [[Caisse Nationale d'Épargne]] (CNE) мекемесін құрды. Осылайша CNE жеке секторға жататын жергілікті [[Groupe Caisse d'Épargne|Caisses d'Épargne]] мекемелерімен (бұл контексте {{lang|fr|Caisses d'épargne ordinaires}} деп те аталады) шағын бөлшек жинақтарды тарту үшін бәсекелесті.<ref name="Monnet">{{citation |title=Flight-to-safety and the Credit Crunch: A new history of the banking crisis in France during the Great Depression |author=Patrice Baubeau, Eric Monnet, Angelo Riva, and Stefano Ungaro |date=2018 |publisher=Banque de France |url=https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp698.pdf }}</ref> 1918 жылғы 7 қаңтардағы заң Францияда пошталық ағымдағы шоттар мен чектерді енгізді.<ref>{{Cite news|url=https://www.jstor.org/stable/24683814|title=Le chèque postal français|date=1918|pages=505–520|work=Revue d'économie politique|language=fr}}</ref> 1988 жылы La Poste пен [[Caisse des dépôts et consignations|Caisse des Dépôts et Consignations]] қаржылық еншілес ұйымы Sogéposte құрылды.<ref>{{Cite web |date=June 28, 1996 |title=Sogéposte: près de 120 milliards d'actifs gérés... avec prudence |url=https://www.lesechos.fr/1996/06/sogeposte-pres-de-120-milliards-dactifs-geres-avec-prudence-837562 |access-date=October 16, 2025 |website=Les Echos}}</ref> 2012 жылы компания барлық өңірлік мүдделі тараптармен жұмыс істеуге баса назар аудара отырып, мемлекеттік сектор үшін эталондық серіктес болуды мақсат етті. 2015 жылға қарай La Banque postale-дің міндеттемелері орындалып, ол жергілікті билік органдары үшін қаржыландыру мен банктік қызметтер бойынша, сондай-ақ әлеуметтік тұрғын үй саласындағы, жергілікті мекемелердегі, мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелеріндегі және мемлекеттік-жекеменшік корпорациялардағы мүдделі тараптар үшін негізгі банк ретінде танылды.<ref>{{Cite web|title=CIVIC-MINDED BANK|url=https://www.labanquepostale.fr/en/about-us/presentation.activity.html|access-date=2020-10-18|website=La Banque Postale|language=en}}</ref> == Даулар == 2010 жылы Франция үкіметінің [[Бәсекелестік жөніндегі орган|Autorité de la concurrence]] (бәсекелестікті реттеуге жауапты орган) La Banque postale қоса алғанда, он бір банкке чектерді өңдеу үшін негізсіз алымдар алуға сөз байласқаны үшін жалпы сомасы 384,9&nbsp;млн еуро көлемінде айыппұл салды. Атап айтқанда, қағаз чектерді өңдеуден «Exchanges Check-Image» электрондық аударымына көшу кезінде алынған қосымша алымдар да осыған кірді.<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |title=3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel - WSJ.com |website=online.wsj.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924041339/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html |archive-date=2010-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472|title=Autorité de la concurrence}}</ref> == Климат саясаты == 2021 жылғы қазанда банк бұдан былай [[Қазбалы отын|мұнай және газ]] компанияларына қаржылық қызмет көрсетпейтінін, осы секторда жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салмайтынын және онымен байланысты жобаларды қаржыландырмайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Rajbhandari |first=Alexandre |title=La Banque Postale Unveils Plan to Exit Oil and Gas by 2030 |url=https://www.bloombergquint.com/business/la-banque-postale-receives-sbti-backing-for-its-climate-strategy |access-date=2022-03-28 |website=BloombergQuint |date=14 October 2021 |language=en}}</ref> Сонымен қатар, ол 2030 жылға қарай мұнай және газ салаларынан толық шығу жоспарын ұсынып, мұндай міндеттеме қабылдаған алғашқы банк болды. Бұл саясатты [[экологиялық ұйымдар]], соның ішінде Reclaim Finance, Friends of the Earth France және Oxfam France банк секторындағы «тарихи прецедент» деп сипаттады.<ref>{{Cite web |last= |title=Oil Gas Policy Tracker |url=https://oilgaspolicytracker.org/ |access-date=2022-03-28 |website=Oil Gas Policy Tracker |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-10-14 |title=French lender Banque Postale commits to exit oil and gas by 2030 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/sustainable-business/french-lender-banque-postale-commits-exit-oil-gas-by-2030-2021-10-14/ |access-date=2022-03-28}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Париж банктері]] [[Санат:1998 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Франция брендтері]] [[Санат:Пошта жинақ жүйесі]] [[Санат:Францияның мемлекеттік меншігіндегі банктері]] 3lwa6b62jgzz4f69znk8krmzu9jx7gw 3 784810 3641356 2026-08-10T06:53:40Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641356 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Сарапшы}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 11:53, 2026 ж. тамыздың 10 (+05) pnsjaovopi91rkhtlc5zfuwklwod93b 3 784811 3641359 2026-08-10T06:55:52Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641359 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Айдарбек Мухаметкалиев}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 11:55, 2026 ж. тамыздың 10 (+05) jg8b3j5futqffqkpw7zv6gs07b4szrx 14 784812 3641372 2026-08-10T07:10:30Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Банктер]] [[Санат:Пошта қызметтері]] 3641372 wikitext text/x-wiki [[Санат:Банктер]] [[Санат:Пошта қызметтері]] serc8faeblygjc5kmqcnzv22jgkz7cr 14 784813 3641373 2026-08-10T07:11:18Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Пошта]] 3641373 wikitext text/x-wiki [[Санат:Пошта]] hcyo9m6dohx84sxjuimq6556hkrrpc2 3 784814 3641374 2026-08-10T07:15:57Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3641374 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Professor istory}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 12:15, 2026 ж. тамыздың 10 (+05) rc39qj5fadp8cwkgzkxdnjoivcmz0k1 0 784815 3641404 2026-08-10T10:02:26Z Casserium 68287 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема... 3641404 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[3 тамыз]] [[2026 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитеті''' — фармацевтика өнеркәсібі, дәрілік заттар айналысын бақылау салаларында басшылықты жасайтын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді. == Міндеттері == == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер * «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|Ф]] ic753gacqt3f8f0ngrklng352smnj4j 3641406 3641404 2026-08-10T10:02:54Z Casserium 68287 3641406 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[3 тамыз]] [[2026 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Фармация комитеті''' — фармацевтика өнеркәсібі, дәрілік заттар айналысын бақылау салаларында басшылықты жасайтын [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]нің ведомствосы. == Тарихы == 2001 жылы қайта ұйымдастырылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамында Фармация, фармацевтика және медицина өнеркәсiбi комитетi болып құрылды. 2004 жылы ол Фармация комитеті, 2007 жылы Фармацевтикалық бақылау комитеті болып өзгертілді. 2009 жылы Медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитеті Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті және Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті болып екіге бөлініп, Фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитетіне қосылды. 2014 жылы екі комитет ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің құрамына енді. 2017 жылы қайта құрылған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құрамына еніп, Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау комитеті Фармация комитеті болып өзгертіліп, желтоқсан айында оған Медициналық қызметке ақы төлеу комитеті қосылды. 2019 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті мен Фармация комитеті Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау комитеті болып бірікті. 2020 жылы аталған комитет Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті болып екіге бөлінді. 2026 жылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті Медициналық бақылау комитеті және Фармация комитеті болып екіге бөлінді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2600000695 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> == Міндеттері == == Қарамағындағы мекемелер == * Облыстар және Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттер * «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|Ф]] atihyr9o056hfxsf98wt3ao5axd5pd4 0 784816 3641412 2026-08-10T10:05:24Z Casserium 68287 Casserium [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті]] бетін [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті]] бетіне жылжытты 3641412 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық бақылау комитеті]] 3w30i8ef9qcpby9fghmnaz0lambxlpr 2 784817 3641420 2026-08-10T10:35:12Z Mtdi20 184402 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> 3641420 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99 0 784818 3641427 2026-08-10T11:30:26Z Қарағанды обл. тіл басқармасы 179140 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Мұхамедияр Елжетті Құсайынұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туылған кездегі есімі = |Туған... 3641427 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Мұхамедияр Елжетті Құсайынұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туылған кездегі есімі = |Туған күні = 07.09.1936 |Туған жері = {{туғанжері|Семей облысы Абай ауданы|Семейде}}, [[Қазақстан]] |Мансабы = дәрігер |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Мұхамедияр Елжетті Құсайынұлы'''- ([[07 қыркүйек]] [[1936 жыл|1936]] дүниеге келген, [[дәрігер]]. ==Өмірбаяны == Мұхамедияр Елжетті Құсайынұлы 1936 жылы 7 қыркүйекте Семей өлкесінің [[Абай ауданында]], дүниеге келген. Елжетті Құсайынұлы орта мектепті Ақтоғай ауданында бітіріп, 1955 жылы Қарағанды Мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетіне оқуға түседі. 1961 жылы оқуын ойдағыдай бітірген соң, еңбек жолын Ақтоғай ауданында емдеу дәрігері болып бастады. Осы ауданда санитарлық-эпидемиялогиялық станция ұйымдастырып, 10 жыл сол станцияның бас дәрігері болып істеді. 1973 жылдың шілде айынан бастап жана кұрылған Жезқазған облыстык санэпидстанциясы бас дәрігерінің орынбасары болып тағайындалды. Осы жылдың қыркүйек айында жолдамамен Балқаш қаласы санэпидстанциясын басқаруға жіберілді. Балқаштың санитарлық-эпидемиологиялық станциясында бас санитарлық дәрігер болып жүрген кезінде, Елжетті Құсайынұлы өзін талапты ұйымдастырушы, алғыр басшы ретінде көрсете білді. Ол 1981-1985 жылдар аралығында Балқаш қаласы денсаулық сақтау бөлімін басқарды. Ал, 1985-1998 жылдары аймақтық СЭС-тің бас дәрігері болып, 1998 жылы кұрметті демалысқа шықты. 2 рет Жезқазған облыстық мәслихатының депутаты, 4 мәрте калалық мәслихаттың депутаты болып сайланды. 1976 жылы еңбегі бағаланып «Бүкілодақтык денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен, 1991 жылы Қазақстан Жоғарғы кеңесінің мақтау грамотасымен марапатталған. 2002 жылы 20 қарашада Елжетті Құсайынұлына Балқаш қалалық мәслихатының шешімімен «Балқаш қаласының құрметті азаматы» атағы берілді. == Марапаттары== 1976 жылы еңбегі бағаланып, «Бүкілодақтық денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған; 1991 жылы Қазақстан Жоғарғы кеңесінің мақтау грамотасын иеленді; 2002 жылы 20 қарашада Елжетті Құсайынұлына Балқаш қалалық мәслихатының шешімімен «Балқаш қаласының құрметті азаматы» атағы берілді.<ref>https://balkhashlib.kz/kk/muhamediar</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Еренсілтемелер == stxnuh2f1l8kkyoqu0tfxut5vvyrh19