Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 2068 3642480 3088038 2026-08-13T11:37:04Z Mtdi20 184402 қате кеткен 3642480 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Bicycle evolution-numbers.svg|400px|нобай|Велосипед [[эволюция]]сы]] [[Сурет:RacingBicycle-non.JPG|thumb|Жарысу велосипеді]] '''Велосипед''' ({{lang-fr|vélocipède}}, шығу тегі {{lang-la|velox}} —<ref name="source1">Балалар энциклопедиясы, III-том</ref> жылдам, жедел және ''pes'' — аяқ) — адам күшімен қозғалатын көлік түрі. Көбінесе екі доңғалақты, кейбір кездерде үш доңғалақты түрлері де кездеседі. Бірінші велосипедтер Еуропада [[19 ғасыр]] пайда болып, одан бері әлемге кең тарап, қазіргі дағдылы кейіпіне дейін дамып келген. Бүгінгі күні саны 1,000,000,000-тан асатын бұл көлік әлемнің кейбір аумақтарында серуендеуге, не спортта қолданылса, көп региондарда негізгі транспорт түрі болып табылады. Велосипедтің жалпы бейнесі, рамасының конфигурациясы, доңғалақтары, педальдары, отырғышы және тұтқасы 1885 жылы алғашқы жасалған шынжырлы нұсқасынан аса көп өзгерген емес. Әрине сол уақыттан бері, әсіресе кейінгі кезде, жаңа материалдар қолданылып, [[компьютер]]і орнатылған модельдері де дамытылып, велосипедтің дизайнына айтарлықтай өзгерістер жасалды Велосипед – жедел жүруге арналған қарапайым көлік. Ол 16 ғасырдан бастап көптеген елдердің өнертапқыштары: Г.Гантшель ([[Германия]], 1649), Р. Ла Рошелли ([[Франция]], 1693), Леонтий Шамшуренков ([[Ресей]], 1752), Овенден ([[Англия]], 1761), тағыда басқа жасаған төрт доңғалақты арба негізінде шыққан. Алғашкы екі доңғалақты велосипед Ресейде жасалды. [[Ефим Артамонов]] жасаған велосипед 1801 жылы [[Мәскеу]]де көпшілікке көрсетілді. Оның алдыңғы үлкен доңғалағы педаль арқылы қозғалысқа келетін де, артқы кішкене доңғалағы сүйемелдеуіш қызметін атқаратын. Соңынан [[Батыс Еуропа]] елдерінде әр түрлі велосипедтер (Карл Драйс, Германия, 1815) пайда болды. 19 ғасырдың 50-жылдары неміс механигі Ф.М. Фишер велосипедтің алдыңғы дөңгелегіне педаль кигізілген шатун орнатуды ұсынды. 19 ғасырдың аяқ кезінен бастап велосипед көптеп шығарыла бастады. Бұл кезде оның құрылысына пневматикалық шина, шарикті ішпек ([[подшипник]]), болат түтіктен жасалған рама, шынжырлы беріліс, еркін жүріс механизмі, тағыда басқа енгізілді. Қазіргі велосипед үстіне ершік орнатылған рамадан, екі (кейде үш) доңғалақтан тұрады. Ол аяқ күшімен педальді беріліс арқылы қозғалысқа келтіріледі. Оның рульмен байланысқан алдыңғы доңғалағы бағыттаушы қызметін атқарады. Велосипед пайдалану мақсатына және құрылымдық ерекшеліктеріне қарай: көліктік велосипед, көліктік жеңіл велосипед, жасөспірімдер велосипеді, спорттық велосипед, балалар велосипеді және арнаулы велосипед болып ажыратылады. Көліктік велосипедтің рамасы берік, шинасы жалпақ, рулі биік орналасқан, салмағы 16 килограмм шамасында, пайдалануда барынша қарапайым болып келеді. Көліктік жеңіл велосипедтің салмағы жеңілдеу (14 килограмм) әрі шинасы жіңішкелеу, әдетте қол тежеуішпен жабдықталады. Жасөспірімдер велосипеді ересектерге арналған көліктік велосипедтің көшірмесі іспетті, құрылымы мейлінше қарапайым әрі бөлшектері үлкен велосипедтегіден гөрі кішірек келеді. Спорттық велосипедтердің тас жолға және трекке арналған түрлері бар. Олардың салмағы жеңіл (8 – 11 килограмм), камерасыз шиналары жіңішке болады; құралымдық жабдықтары легирленген болат және дюралюминий сияқты берік әрі барынша жеңіл материалдардан жасалады, рулі төмен орнатылып, қол тежеуішпен және жылдамдық ауыстырғышпен (сегіз – он сатылы) жабдықталады. Спорттық велосипедтің бір түрі – тандем. Ол екі кісіге лайықталып, қос доңғалақты және қос берілісті болып жасалады. Мұндай велосипедтің жылдамдығы сағатына 70 километрге дейін жетеді. Балалар велосипедінің екі және үш доңғалақты, сондай-ақ құрама түрлері (үш доңғалақты велосипедті екі доңғалақты велосипедке және керісінше өзгертуге болады) бар. Балалар велосипедінің шиналары тұтастай құйылып немесе үрлемелі резина күйінде шығарылады. Арнаулы велосипедтерге циркте ойнауға, жүк тасуға, қарт адамдардың жүріп-тұруына арналған бір – үш доңғалақты велосипедтер, велоарба, тағыда басқа жатады. Соңғы кезде жиналмалы велосипедтер көп тарады. Аспалы қозғалтқышпен жабдықталған велосипед [[мопед]] деп аталады.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref> == Тарихы == Велосипедтің шығу тарихы мен ойлап шығарған адамы нақты белгілі емес. Ең ықтимал болжам ретінде неміс бароны [[Карл Дрез]]дің<ref>[[:de:Karl Drais]]</ref> есімі аталады. К. Дрез өз машинасын 1817жылы ойлап тауып, [[патент]]ін алған. Бұл көлік адамның жерді аяғымен итеру арқылы қозғалған. [[Сурет:Celerifere.png|нобай|1791 жылғы беделді(де Сиврак)адамға арналған велосипед]] Велосипедтің тарихы терең. Кейбір деректерге қарағанда, 1863 жылы Парижде 20 жас­тағы франциялық өнертапқыш [[Пьер Лалман]] қазіргі велосипедке ұқсайтын ең алғаш көлік құралын жасап шығарған кө­рі­не­ді. Тағы бір жылдан кейін франциялық инженер [[Пьер Мишо]] бұл көлікке «вело­сипед» деген атау берген екен. 1866 жылдың қараша айында Пьер Лалман Америкаға барып, өзі жасап шығарған велосипедке патент алды. [[Сурет:Ordinary bicycle01.jpg|thumb|A ''[[penny-farthing]]'' or ''ordinary bicycle'' photographed in the [[Škoda museum]] in the [[Czech Republic]]]] Сөйткен велосипед жылдар бойы техникалық жағынан жетіліп, бүгінгі күнге дейін адамзат кәдесіне жарап келеді. Бір қызығы, XX ғасырда велосипедке деген қызығушылық біресе артып, біресе төмендеп отырған. 1905 жылдан бастап АҚШ пен Гер­мания сияқты дамыған елдерде автокөлік индустриясының дамуына байланысты ве­ло­сипед сән болудан қалды. Жол полициясы велосипедшілерді автокөлік қозғалысына кедергі туындататындар деп санайтын. Алай­да 1960 жылдың аяғына таман эколо­гиялық мәселелерге алаңдаумен қатар, салауатты өмір салтын насихаттайтын да­мы­ған елдерде велосипедке деген қызығу­шы­лық қайтадан артты. Өткен ғасырдың аяғына таман [[Кеңес Одағы]]нда адамның жас шамасына қарай сұрыпталған «Дружок», «Школьник», «Орленок», «Салют», «Кама», «Урал», «Уралец», «Украина», «Аист» сияқ­ты велосипедтер кеңінен тарағанын біз­дер жақсы білеміз. Велосипедтің әлеуметтік рөлі зор болды. Еуропада бастау алған велосипед өндірісі автокөлік пен ұшақ құрастыру ісі­нің техникалық базасын құруға негіз беріпті. Велосипед қаңқасы мен басқа бөлшектерін жасауға бағытталған метал өңдеу техноло­гиялары кейіннен көліктің өзге түрлерінде қолданыс тапты. «Ровер», «Шкода», «Пежо», «Опель» сияқты өткен ғасырдың басында құрылған автокөлік шығаратын көптеген компаниялар әуел баста велосипед зауыты­нан бастаған екен. Жүргізушінің жынысы­на қарамайтын велосипед гендерлік теңсіз­дікті жоюға да үлес қосты. Оның арқасында әйелдер еркін қимылдауға мұрша бермейтін тар корсетті тастап, велосипедтің арқасында сәнге айналған ықшам, әрі ыңғайлы шалбар кие бастады. VІІІ (?!) ғасырдың аяғында велоси­педтің арқасында ауыл тұрғындары көрші­лес ауыл мен қалаларға барып, түрлі елді мекендер өзара қыз алысып, қанның жаңа­руынан халықтың генетикалық денсаулығы да жақсарғанын ғалымдар жоққа шығар­майды. Велосипедтің арқасында халық бір қала­да шоғырланбай, қала сыртында өмір сүріп, алыс жерлерде жұмыс істеу мүмкін­дігін алған. == Түсініктемелер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == {{commons|Bicycle|Bicycle}} * A range of [http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/tpm/tal/cyclefacilities/ Traffic Advisory Leaflets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113080655/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/tpm/tal/cyclefacilities/ |date=2010-01-13 }} produced by the [[Department for Transport|UK Department for Transport]] covering cycling. * [http://www.OldRoads.com/ Menotomy Vintage Bicycles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329083404/http://www.oldroads.com/ |date=2019-03-29 }} - Databases of antique bicycle photos, features, price guide and research tools. Very large archives. * [http://gotoes.org/bikestuff/index.htm The Bicycle - Worlds most efficient form of transportation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204084117/http://gotoes.org/bikestuff/index.htm |date=2010-02-04 }} Discussion of the Bicycle and its advantages over motor vehicles * [http://sheldonbrown.com/ Brown, Sheldon] (2005). Extensive Online [http://sheldonbrown.com/glossary.html Bicycle Glossary] * Hudson, William (2003). [http://www.jimlangley.net/ride/bicyclehistorywh.html Myths and Milestones in Bicycle Evolution]. Retrieved [[Наурыздың 30]] [[2005]]. * [http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles.cfm A History of Bicycles and Other Cycles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140916100955/http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles.cfm |date=2014-09-16 }} at the [[Canada Science and Technology Museum]] * Jones, David E. H. (1970). [http://ist-socrates.berkeley.edu/~fajans/Teaching/MoreBikeFiles/JonesBikeBW.pdf The Stability of the Bicycle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081030114634/http://ist-socrates.berkeley.edu/~fajans/Teaching/MoreBikeFiles/JonesBikeBW.pdf |date=2008-10-30 }}. Scanned in copy for download for personal use. * [http://www.bicyclecity.com Bicycle City] {{Human-powered vehicles}} <!-- The Danish article is *not* a FA, the star has a different meaning on that Wikipedia. Please don't add this star again --> == Дереккөздер== *Балалар энциклопедиясы <references/> [[Санат:Көліктер]] h34cw1jrj6pmrbqi5ighqbu9b9xdzl7 0 11913 3642280 2878423 2026-08-12T14:04:29Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]]» деген «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]]» дегенмен алмастырылды. 3642280 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Насырұлла хан | Шынайы есімі = | Суреті = Nasrullah Khan.png | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = 9-[[Ауғанстан әмірлігі|Ауғанстан әмірі]] | Лақап аты = | Ту = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | Ту2 = | Басқара бастады = [[21 ақпан]] [[1919 жыл|1919]] | Басқаруын аяқтады = [[28 ақпан]] [[1919 жыл|1919]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Хабибұлла хан]] | Ізбасары = [[Аманұлла хан]] | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Ислам|ислам]], [[Сунниттер|суннит бағыты]] | Азаматтығы = | Туған күні = 1874 | Туған жері = {{туғанжері|Самарқан|Самарқанда}}, [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 13.4.1920 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Кабул|Кабулда}}, [[Ауғанстан әмірлігі]] | Жерленді = [[Кабул]] | Династия = [[Барақзайлар]] | Туған кездегі есімі = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = {{Әулие Микаил мен Әулие Георгий ордені|GCMG}} | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = Nasrullah Khan }} '''Насырұлла хан''' (1874—1920) — 1919 жылы бір апта бойы Ауған тағын ұстаған Ауғанстан әмірі [[Әбдірахман (Ауғанстан әмірі)|Әбдірахманның]] ұлы. == Жас кезі == Насырұлла — Әбдірахманның үш ұлының екіншісі. Ол 1874 жылы әкесі [[Түркістан генерал-губернаторлығы|Ресейлік Түркістан]] жерінде айдауда жүргенде [[Самарқан|Самарқанда]] дүниеге келген. 1880 жылы Әбдірахман [[Екінші ағылшын-ауған соғысы|ағылшын-ауған соғысын]] пайдаланып, Ауғанстандағы билікті басып алды және британдықтар оны Ауғанстан әмірі деп танып, нәтижесінде оның ұлдары Хабибұлла мен Насырұлла шаһзаде («тақ мұрагерлері») атанды. == Еуропаға сапары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Бұқар әміршілері]] [[Санат:1860 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] rz1mqf82dwg9627i0mr2gz495c3dwbe 0 13978 3642281 3618149 2026-08-12T14:04:32Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]]» деген «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]]» дегенмен алмастырылды. 3642281 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Машиналық аударма|}} {{Қарулы қақтығыс |қақтығыс=Ресейдегі азамат соғысы |сурет=Russian Civil War montage.png |сурет атауы='''Сағат тілімен''' (жоғарғы сол жақта): Дон әскербасының Сарбаздары. Сібір әскербасының сарбаздары. Кронштадт көтерілісін басу. Араласу кезінде Владивостоктағы американдық әскерлер. Қырымдағы қызыл террордың құрбандары. Аустриялықтардың Екатеринославқа жұмысшыларды іліп қоюы. Мәскеуде Қызыл әскері әскерлерінің байқауы. |дата=[[7 қараша]] [[1917 жыл|1917]] — [[25 қазан]] [[1922 жыл|1922]] (1923 жылдың 16 шілдесіне дейін шағын қақтығыстар) |орын=([[Ресей империясы]]ның көп бөлігі), [[Орталық Азия]], [[Кавказ]], [[Шығыс Еуропа]], [[Сібір]]. |бөлім=[[Ақпан төңкерісі|Ақпан]] және [[Қазан төңкерісі|Қазан төңкерістерінің]] бөлігі. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғыстың]] салдары. |причина=<br/> * [[Ақпан төңкерісі]] * Корнилов бүлік. * [[Қазан төңкерісі]] {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = бейбітшілік шарттар: | ** [[Брест келісімі]] <small>1918 жылғы 3 наурызда қол қойылды</small> ** Тарту бейбітшілік шарты (КСРО - Эстония) <small>1920 жылы 2 ақпанда қол қойылды</small> ** Кеңес-Литва бейбітшілік шарты <small>1920 жылғы 12 шілдеде қол қойылды</small> ** Тарту бейбітшілік шарты (КСРО - Финляндия) <small>1920 жылы 14 қазанда қол қойылды</small> ** Латвия-Кеңестік бейбітшілік шарты <small>1920 жылғы 11 тамызда қол қойылды</small> ** [[Рига бітім шарты (1921)]] <small>1921 жылы 17 қыркүйекте қол қойылды</small> ** [[Карс шарты]] <small>1921 жылы 13 қазанда қол қойылды</small> }}|себеп=<br/> * [[Ақпан төңкерісі]] * Корнилов бүлік. * [[Қазан төңкерісі]] {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = бейбітшілік шарттар: | ** [[Брест келісімі]] <small>1918 жылғы 3 наурызда қол қойылды</small> ** Тарту бейбітшілік шарты (КСРО - Эстония) <small>1920 жылы 2 ақпанда қол қойылды</small> ** Кеңес-Литва бейбітшілік шарты <small>1920 жылғы 12 шілдеде қол қойылды</small> ** Тарту бейбітшілік шарты (КСРО - Финляндия) <small>1920 жылы 14 қазанда қол қойылды</small> ** Латвия-Кеңестік бейбітшілік шарты <small>1920 жылғы 11 тамызда қол қойылды</small> ** [[Рига бітім шарты (1921)]] <small>1921 жылы 17 қыркүйекте қол қойылды</small> ** [[Карс шарты]] <small>1921 жылы 13 қазанда қол қойылды</small> }}|нәтиже='''Большевиктердің жеңісі'''<br/> * II Николайдың патша отбасын ату. * Коммунистердің билікке келуі. * Ресей Республикасы мен Ресей мемлекетінің ыдырауы. * Ақ қозғалыстың жеңілісі. * Кеңес Одағының Құрылуы. '''Тәуелсіздік қозғалыстарының ішінара жеңісі:'''<br/> * Финляндия, Эстония, Латвия, Литва және Польша тәуелсіздік алуда. * Украина, Беларусь, Грузия, Армения, Әзірбайжан, Молдова және бұрынғы Ресей империясының көптеген басқа халықтарын большевиктер немесе басқа халықтарға қосты. * Финляндия, Эстония, Латвия, Литва және Польшадағы большевиктік қуыршақ мемлекеттер жеңілді. |қарсылас1='''[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|Большевиктер]]:''' * [[File:Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg|22px|border]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Ресей КФСР]] (1917–1922) * [[File:Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1919–1929).svg|22px|border]] [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украин КСР]] (1917–1918; 1918; 1919–1922) * [[File:Flag of the Lithuanian-Byelorussian SSR.svg|22px|border]] [[Белорус Кеңестік Социалистік Республикасы|Белорус КСР]] (1919; 1920–1922) * [[File:Flag of the Transcaucasian SFSR (variant).svg|22px|border]] [[Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы|Күнгей Кавказ СФКР]] (1922) {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = қуыршақ мемлекеттер: | * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Бессараб КСР <small>(1919)</small> * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Донецк-Криворог КР <small>(1918)</small> * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Одесса КР <small>(1918)</small> * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Финляндия СЖР <small>(1918)</small> * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Таурида КСР <small>(1918)</small> * [[File:Flag of the Commune of the Working People of Estonia.svg|22px|border]] Эстон еңбек коммунасы <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg|22px|border]] Латвия СКР <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg|22px|border]] Литва КСР <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg|22px|border]] Литва-Беларус КСР <small>(1919)</small> * [[File:Flag of Far Eastern Republic.svg|22px|border]] [[Қиыр Шығыс республикасы]] <small>(1920–1922)</small> * [[File:Flag of the Galician SSR.svg|22px|border]] Галисия СКР <small>(1920)</small> * [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Польшаның уақытша төңкерістік комитеті <small>(1920)</small> * [[File:Flag of Persian Socialist Soviet Republic.svg|22px|border]] Парсы КР <small>(1920–1921)</small> * [[File:Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1922).svg|22px|border]] Армян КСР <small>(1920–1922)</small> * [[File:Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1920–1921).svg|22px|border]] Әзірбайжан КСР <small>(1920–1922)</small> * [[File:Flag of the Georgian Soviet Socialist Republic (1921–1922).svg|22px|border]] Грузин КСР <small>(1921–1922)</small> * [[File:Flag of Khiva 1920-1923.svg|22px|border]] [[Хорезм Халық Кеңес Республикасы|Хорезм ХСР]] <small>(1920 жылдан кейін)</small> * [[File:Flag of Khiva 1920-1923.svg|22px|border]] [[Бұхара Халық Кеңес Республикасы|Бұхара ХКР]] <small>(1920 жылдан кейін)</small> }} ---- '''Қолдау кезінде:''' * [[File:Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg|22px|border]] Қытай Коммунистері <small>(1917–1923)</small> * [[File:Red flag.svg|22px|border]] Қызыл латыш жебелері <small>(1917–1920)</small> * Моңғол Халық партиясы <small>(1920–1923)</small> ---- '''Анархистер''': * [[File:Red flag.svg|22px|border]] Солшыл социалистік төңкерістерлер партиясы <small>(1917–1921)</small> * [[File:Darker green and Black flag.svg|22px|border]] Жасыл әскерлер <small>(1918–1921)</small> * [[File:Махновское знамя.svg|22px|border]] Еркін аумақ <small>(1918–1921)</small> * [[File:Petropavlovsk-Krondstadt flag.svg|22px|border]] Кронштадт <small>(1921)</small> |қарсылас2='''Ақ қозғалыс:''' * [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Ресей Республикасы <small>(1917–1918)</small> * [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Ресей мемлекеті <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Ресейдің оңтүстігіндегі Қарулы Күштердің Бас қолбасшылығы <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Ресейдің Шығыс Шеті <small>(1920)</small> * [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Солтүстік облыстың жоғарғы басқармасы <small>(1920)</small> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Жергілікті күштер: | * [[File:Flag of the Crimean Regional Government.svg|22px|border]] Қырым өлкелік Үкіметі <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of Don Cossacks.svg|22px|border]] Дон Республикасы <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of Kuban People's Republic.svg|22px|border]] Кубан Халық Республикасы <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of the Provisional Regional Government of the Urals.svg|22px|border]] Оралдың уақытша облыстық Үкіметі <small>(1918)</small> * [[File:Flag of Provisional Siberian Government.svg|22px|border]] Уақытша Сібір үкіметі <small>(1918)</small> * [[File:Red flag.svg|22px|border]] [[Комуч]] <small>(1918)</small> }} ---- '''Қолдау кезінде:''' * [[File:Flag of Bogd Khaanate Mongolia.svg|22px|border]] Монғолия <small>(1921)</small> ---- '''Шетелдік әскери араласу:''' * {{байрақ|Ұлыбритания}} <small>(1918–1920)</small> * {{байрақ|АҚШ}} <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|22px|border]] [[Франция]] <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of Japan (1870–1999).svg|22px|border]] [[Жапония]] <small>(1918–1922)</small> * [[File:Flag of the Czech Republic.svg|22px|border]] [[Чехословакия]] <small>(1918–1920)</small> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Жергілікті күштер: | [[File:Flag of Australia (converted).svg|22px|border]] [[Аустралия]] <small>(1918–1919)</small><br/> [[File:Flag of Canada (1921–1957).svg|22px|border]] [[Канада]] <small>(1918–1919)</small><br/> [[File:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg|22px|border]] [[Оңтүстік Африка Одағы]]<br/> [[File:British Raj Red Ensign.svg|22px|border]] Британдық Үндістан<br/> [[File:State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|22px|border]] Грекия патшалығы<br/> [[File:Flag of Romania.svg|22px|border]] Румыния патшалығы<br/> [[File:Flag of Serbia (1882–1918).svg|22px|border]] Сербия патшалығы →<br/> [[File:Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg|22px|border]] Югославия <small>(1918 жылдан кейін)</small><br/> [[File:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg|22px|border]] Италия патшалығы<br/> [[File:Flag of China (1912–1928).svg|22px|border]] Бейян Үкіметі }}|қарсылас3='''Сепаратистер:''' * [[File:Flag of Poland (1928–1980).svg|22px|border]] Екінші Польша Республикасы <small>(1917–1918; 1918–1921)</small> * [[File:Flag of Finland.svg|22px|border]] Финляндия <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] Украина Халық Республикасы <small>(1918–1920)</small> * {{Байрақ|Эстония}} <small>(1918–1920)</small> * {{Байрақ|Литва}} <small>(1918–1920)</small> * {{Байрақ|Латвия}} <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of the Turkestan (Kokand) Autonomy.svg|22px|border]] [[Түркістан автономиясы]] <small>(1917–1918)</small> * [[File:Proposed Flag of the Alash Autonomy (horizontal).svg|22px|border]] [[Алаш автономиясы]] <small>(1917–1920)</small> * [[File:Flag of Turkestan.svg|22px|border]] [[Басмашылар қозғалысы|Басмашылар]] <small>(1918–1922)</small> * [[File:Flag of Emirate of Bukhara-Buxoro Amirligi Bayrog'i.svg|22px|border]] [[Бұхара әмірлігі]] <small>(1920)</small> * [[File:Flag of the Khanate of Khiva.svg|22px|border]] [[Хиуа хандығы]] <small>(1918–1920)</small> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Сондай-ақ: | * [[File:Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg|22px|border]] Беларус Халық Республикасы <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] Батыс Украина Халық Республикасы <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of Central Lithuania 1920.svg|22px|border]] Орталық Литва Республикасы <small>(1920–1922)</small> * [[File:National flag of the Moldavian Democratic Republic.svg|22px|border]] Молдова Демократиялық Республикасы <small>(1917–1918)</small> * [[File:National flag of the Moldavian Democratic Republic.svg|22px|border]] Молдова Демократиялық Республикасы <small>(1917–1918)</small> * [[File:Flag of the Transcaucasian Federation.svg|22px|border]] Күнгей Кавказ Демократиялық Федерациялық Республикасы <small>(1918)</small> * [[File:Flag of Georgia (1918–1921, 4-5).svg|22px|border]] Грузия Демократиялық Республикасы <small>(1918–1921)</small> * [[File:Flag of Armenia (1918–1922).svg|22px|border]] Бірінші Армения Республикасы <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of the Republic of Aras.svg|22px|border]] Араз Республикасы <small>(1918–1919)</small> * [[File:Flag of North Caucasian Emirate.svg|22px|border]] Солтүстік Кавказ әмірлігі <small>(1919–1920)</small> * [[File:Flag of the Centrocaspian Dictatorship.svg|22px|border]] Орталық Каспий Диктатурасы <small>(1918)</small> * [[File:Flag of Azerbaijan 1918.svg|22px|border]] Әзірбайжан Демократиялық Республикасы <small>(1918–1920)</small> * [[File:Flag of the Mountain Republic.svg|22px|border]] Солтүстік Кавказ Таулы Республикасы <small>(1917–1921)</small> * Якутия <small>(1918)</small> * Қарақорым уезі <small>(1917–1920; 1921–1922)</small> * [[File:Karelian National Flag.svg|22px|border]] Ухта Республикасы <small>(1918–1920; 1920; 1920–1923)</small> * [[File:Karelian National Flag.svg|22px|border]] Солтүстік Ингрия Республикасы <small>(1919–1920)</small> }} ---- '''Қолдау кезінде:''' * {{Байрақ|Швеция}} <small>(1918)</small> * [[File:Flag of Hungary (1918-1919; 3-2 aspect ratio).svg|22px|border]] Мажарстан Халық Республикасы <small>(1919–1920)</small> * [[File:Flag of China (1912–1928).svg|22px|border]] Бейян Үкіметі <small>(1921)</small> * [[File:State flag of Persia (1907–1933).svg|22px|border]] Қажар Иран <small>(1919–1920)</small> * [[File:Flag of Afghanistan (1909–1926).svg|22px|border]] Ауғанстан әмірлігі <small>(1922 жылға дейін)</small> * [[File:Flag of Germany (1867–1918).svg|22px|border]] [[Германдық империясы|Германия империясы]] <small>(1917–1918)</small> → * [[File:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg|22px|border]] [[Веймар Республикасы]] <small>(1919)</small> * [[File:Civil ensign of Austria-Hungary (1869-1918).svg|22px|border]] [[Аустрия-Мажарстан]] <small>(1917–1918)</small> * [[File:Flag of the Iron Division Freikorps.svg|22px|border]] Фрайкорлар <small>(1918–1919)</small> * {{байрақ|Осман империясы}} <small>(1917–1918)</small> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Коллаборационистер: | * [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] Украина мемлекеті <small>(1918)</small> }} |командир1=[[File:Emblem of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1920–1954).svg|22px|border]] [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ленин]]<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] [[Лев Давидович Троцкий|Лев Троцкий]]<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Яков Свердлов<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] <br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Климент Ворошилов<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Семён Будённый<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Иоаким Вацетис<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] [[Михаил Николаевич Тухачевский|Михаил Тухачевский]]<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Сергей Каменев<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Николай Подвойский<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Александр Егоров<br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] Михаил Левандовский <br /> [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|22px|border]] [[Михаил Васильевич Фрунзе|Михаил Фрунзе]] <br /> [[File:Flag of Far Eastern Republic.svg|22px|border]] Александр Краснощёков<br /> ---- [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Владимир Вольский<br /> [[File:Socialist red flag.svg|22px|border]] Мария Спиридонова <br /> [[File:Darker green and Black flag.svg|22px|border]] Никифор Григорьев †<br /> [[File:Махновское знамя.svg|22px|border]] Нестор Махно<br /> [[File:Petropavlovsk-Krondstadt flag.svg|22px|border]] Степан Петриченко|командир2=[[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] [[Александр Фёдорович Керенский|Александр Керенский]]<br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] [[Александр Васильевич Колчак|Александр Колчак]] † <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] [[Лауыр Георгиевич Корнилов|Лауыр Корнилов]] † <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] [[Антон Иванович Деникин|Антон Деникин]] <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Пётр Врангель <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Николай Юденич <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Григорий Семёнов <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] Евгений Миллер <br /> [[File:Flag of Don Cossacks.svg|22px|border]] Пётр Краснов <br /> [[File:Flag of Russia.svg|22px|border]][[File:Flag of Bogd Khaanate Mongolia.svg|16px|border]] Роман фон Унгерн-Штернберг †<br /> ---- [[File:Flag of the United Kingdom.svg|22px|border]] Эдмунд Айронсайд<br /> [[File:Flag of the United States.svg|22px|border]] Уилльям Сидней Грейвс<br /> [[File:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|22px|border]] Морис Жанен<br /> [[File:Flag of Japan (1870–1999).svg|22px|border]] Отани Кукудзо<br /> [[File:Flag of the Czech Republic.svg|22px|border]] Радола Гайда<br /> |командир3=[[File:Flag of Poland (1928–1980).svg|22px|border]] [[Юзеф Пилсудский]] <br /> [[File:Flag of Finland.svg|22px|border]] [[Карл Густав Эмиль Маннергейм|Карл Маннерхейм]] <br /> [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] [[Симон Васильевич Петлюра|Симон Петлюра]] <br /> [[File:Flag of Estonia.svg|22px|border]] Константин Пятс <br /> [[File:Flag of Latvia.svg|22px|border]] Янис Чаксте <br /> [[File:Flag of Lithuania.svg|22px|border]] Антанас Сметона <br /> [[File:Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg|22px|border]] Ян Серада<br /> [[File:Flag of Georgia (1918–1921, 4-5).svg|22px|border]] Ной Жордания<br /> [[File:Flag of Armenia (1918–1922).svg|22px|border]] Александр Хатисян<br /> [[File:Flag of Azerbaijan 1918.svg|22px|border]] Нәсиб бек Юсуфбейли<br /> ---- [[File:Flag of Germany (1867–1918).svg|22px|border]] Германн фон Эйххорн † <br /> [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|22px|border]] Нури Киллигил<br /> [[File:Flag of Baltic Germans.svg|22px|border]] Рюдигер фон дер Гольц<br /> [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] Павло Скоропадський<br /> |күштер1=[[File:Soviet Red Army Hammer and Plough.svg|22px|border]] [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскері]]: 5,498,000 ---- [[File:Death to oppressors of workers.svg|22px|border]] Қара әскері: 103,000<br /> [[File:Darker green and Black flag.svg|22px|border]] Жасыл әскері: 70,000<br /> [[File:Petropavlovsk-Krondstadt flag.svg|22px|border]] Кронштадт көтерілісшілері: 17,961 |күштер2=[[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Ақ әскері: 1,023,000<br /> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Жергілікті күштер: | [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Ресейдің оңтүстігіндегі Қарулы Күштер: 270,000<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Сібір әскері: 60,000<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Комуч әскері: 30,000<br /> [[File:СЗА нарукавный знак.JPG|22px|border]] Солтүстік-Батыс әскері: 18,500<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Солтүстік әскері: 54,700<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Батыс жеке әскері: 48,000<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Орынбор жеке әскері: 25,000<br /> [[File:Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png|22px|border]] Орал әскері: 17,200<br /> }} ---- [[File:War flag of the Imperial Japanese Army (1868–1945).svg|22px|border]] Жапон императорлық әскері: 70,000<br /> [[File:Flag of the United Kingdom.svg|22px|border]] Британдық әскері: 57,636<br /> [[File:Coat of arms of the Czechoslovak Legion.svg|22px|border]] Чехословак легионы: 50,000<br /> [[File:Flag of Romania.svg|22px|border]] Румыния әскері: 50,000<br /> [[File:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|22px|border]] Француз әскері: 15,600<br /> [[File:Flag of the United States.svg|22px|border]] "Сібір" американдық экспедициялық корпусы: 7,950<br /> {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Сондай-ақ: | [[File:State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|22px|border]] Грек әскері: 23,000<br /> [[File:Flag of Canada (1921–1957).svg|22px|border]] Канадалық Сібір экспедициялық корпусы: 5,000<br /> [[File:Flag of the United States.svg|22px|border]] Американдық экспедициялық корпус, Солтүстік Ресей: 5,000<br /> [[File:Flag of the Royal Italian Army.svg|22px|border]] Легионе Редента: 2,500<br /> [[File:Beiyang star.svg|22px|border]] Бейян Әскері: 2,300<br /> [[File:Flag of Serbia (1882–1918).svg|22px|border]] Серб Әскері: 2,000<br /> [[File:Purported flag of the Royal Indian Army.svg|22px|border]] Британдық Үнді Әскері: 950<br /> Аустралия Әскері: 150<br /> }}|күштер3=[[File:Orzełek II RP.svg|22px|border]] Поляк әскері: 1,000,000 <br /> [[File:Coat of arms of Finland.svg|22px|border]] Финдық әскері: 90,000 <br /> [[File:Coat of Arms of UNR.svg|22px|border]] Украиндық әскері: 100,000 <br /> ---- [[File:Coat of Arms of Latvian National Armed Forces.svg|22px|border]] Латвияның әскері: 69,232 <br /> [[File:Maavagi crest.svg|22px|border]] Эстонияның әскері: 86,000 <br /> [[File:Insignia of the Lithuanian Armed Forces.svg|22px|border]] Литваның әскері: 20,000 <br /> ---- {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Қолдау кезінде: | [[File:Infantry Colour of the Royal Hungarian Defence Forces (1939-1945).svg|22px|border]] Мажарлық әскері: 30,000 <br /> ---- [[File:Flag of Finland.svg|22px|border]] Фин еріктілері: 8,000 <br /> [[File:Flag of Karel.svg|22px|border]] Орман партизандары: 2,000 <br /> ---- [[File:Flag of the Swedish Brigade (Ruotsalainen prikaati).svg|22px|border]] Швед бригадасы:: 2,000 <br /> [[File:Kaiserstandarte.svg|22px|border]] Неміс әскері: 547,000<br /> }} {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Сондай-ақ: | [[File:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg|22px|border]] Саксондық еріктілер: 10,000<br /> [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|22px|border]][[File:Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan (1918).svg|22px|border]] Кавказ Ислам әскері: 20,000<br /> [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|22px|border]] Түрік әскері: 20,000<br /> [[File:Flag of the Iron Division Freikorps.svg|22px|border]] Фрайкорлар: 14,000<br /> [[File:Flag of Baltic Germans.svg|22px|border]] Балтық ландесвері: 10,500<br /> [[File:WestRussianVolunteerArmy.svg|22px|border]] Батыс еріктілер әскері: 50,000<br /> }} |шығындар1=[[File:Soviet Red Army Hammer and Plough.svg|22px|border]] 1,500,000 <br /> * 259,213 қаза тапты * 616,605 аурудан/жарадан қайтыс болды * 60,059 хабар-ошарсыз кеткен * 548,857 жаралылар/үсік шалғандар * 3878 адам жазатайым оқиғалар/суицидтерден қайтыс болды |шығындар2=[[File:Flag of Russia.svg|22px|border]] 1,500,000 <br /> * 127,000 қаза тапты * 784,000 өлім жазасына кесілді/қаза тапты * 450,000 жаралылар/науқастар ---- [[File:Flag of Japan (1870–1999).svg|22px|border]] 6,500 қаза тапты<br /> [[File:Flag of the United Kingdom.svg|22px|border]] +938 қаза тапты<br /> [[File:Flag of the United States.svg|22px|border]] 596 қаза тапты<br /> [[File:Flag of the Czech Republic.svg|22px|border]] 13,000 қаза тапты<br /> [[File:Flag of Romania.svg|22px|border]] 350 қаза тапты<br /> [[File:Flag of Greece.svg|22px|border]] 179 қаза тапты<br /> |шығындар3=[[File:Flag of Poland (1928–1980).svg|22px|border]] 400,000 <br /> * 57,000 қаза тапты * 113,000 жаралылар * 50,000 әскери тұтқын [[File:Flag of Ukraine.svg|22px|border]] 125,000 <br /> * 15,000 қаза тапты [[File:Flag of Finland.svg|22px|border]] 5,000 <br /> * 3,500 қаза тапты * 1,650 өлім ---- [[File:Flag of Estonia.svg|22px|border]] 3,888 қаза тапты<br /> [[File:Flag of Latvia.svg|22px|border]] 3,046 қаза тапты<br /> [[File:Flag of Lithuania.svg|22px|border]] 1,444 қаза тапты<br /> ---- [[File:Flag of Sweden.svg|22px|border]] 55 қаза тапты<br /> [[File:Flag of Germany (1867–1918).svg|22px|border]] 500 қаза тапты<br /> |жалпы шығындар=7,000,000 — 12,000,000 Жалпы құрбандар, соның ішінде азаматтық және әскери емес тұлғалар <small>Ресейден тыс 1-2 миллион босқын</small> }} '''Ресей империясының азамат соғысы''' ([[7 қараша]] [[1917 жыл]] – [[25 қазан]] [[1923 жыл]] (1923 жылдың 16 шілдесіне дейін шағын қақтығыстар)) — кейінгі Ресей Империясының жерінде болған соғыс. 1917 ж. 25 қазаннан [[Ресей империясы]]ның астанасы – [[Санкт-Петербург]]те төңкерісшіл жұмысшы солдаттар мен матростар отряды Қысқы сарайды тіке шабуылмен алып, Уақытша үкіметті құлатты. Сол күні жұмысшылар мен шаруалар республикасы дүниеге келді. Алғашқы КСРО республикасы [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] деп аталған. Алайда Қазан төңкерісіне ұшыраған патша генералдары мен чиновниктері Ресейдің бұрынғы тәртіпі қайта орнатпақ болды. Олар өздерінің ақ әскерлерін жасақтап, жұмысшылар мен шаруалардан кұрылған [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Әскері]] қарсы шықты. Азамат соғысының өрті тұтанды. == Сібір және Орал майданы == [[Ұлыбритания]], [[Франция]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Жапония]] және басқа елдердің үкіметтері Ресейге өз әскерлерін жіберіп, ақ генералдарға көмек көрсетті. Шетел соғыс [[интервенция]] бысталды. Совет республикасы жаудың темір кұрсауында қалды. Жапондар мен американдар [[Қиыр Шығыс]]қа әскер бөлемдерін түсірді. Ресейдің солтүстігіне, Орта Азия мен Закавказьеге ағылшын әскерлері басып кірді, неміс басқыншылары [[Украина]], [[Беларусь]] мен Прибалтиканы басып алды. [[Одесса]] мен [[Севастополь]]де француз кемелері тұрды. Орал өзені бойында, Еділдің орта шені мен Кама жағалауында ақтар армиялары топтасты. Олар [[Мәскеу]]ге қауіп төндірді. Көп елдер Ресей Империясынан шығып өз тәуелсіз жариялды. Олар: Еуропада – [[Финляндия]], [[Латвия]], [[Литва]], [[Эстония]], [[Польша]], [[Украина]], [[Беларусь]], Кубань Халық Республикасы және [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]; Орта Азияда – [[Алаш автономиясы]],[[Түркістан автономиясы]]. Хиуа хандығы және Бұхара әмірлігі; Кавказда – [[Армения]], [[Грузия]], [[Әзірбайжан]] және т.б. Сібір мен Оралды басып алған бұрынғы патша адмирал [[Колчак]], ол Сібірде [[Приморск]] Республикасы деп жариялды. Оған шет мемлекеттер қол ұшын берген еді. Колчак Еділге дейін тұмсық тіреп келіп қалған-ды. Осы кезде Большевиктердың партиясы «Колчакқа қарсы күреске шығындар!» деген ұран тастады. Қызыл әскерлер Шығыс майданға аттанды, оларды қолбасшы [[Михаил Васильевич Фрунзе|Фрунзе]] бастады. Колчакқа қарсы соғыста Чапаев дивизиясы даңққа бөленді. Совет өкіметінің жауларына қарсы [[Қостанай облысы]]ның Маринск аулында көтеріліс болды. Тарбағатайда «Қызыл тау қырындары» тобы құрылып, Қазақстанның шығысын жаулан азат ету жолында ерілікпен шайқасты. Қазақстан жеріндегі ұлт-азаттық көтерілісінің қолбасшыларың бірі [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Аманкелді Иманов]] осынау ел басына қауіп төнген жылдары қызыл партизандар отрядын ұйымдастырып Совет өкіметін қорғау және нығайту барысында ерлік күрес жүргізді. [[1919]] жылғы қазанда Қызыл Армия бөлімдері Колчактың елордасы Омбі қаласы – алды. [[1920]] жылдың басында Колчак армиясы талқандалды. Қиыр Шығыста жапон интервенттері партизан отрядтарымен күрес жүргізді. [[1922]] ж. Қызыл Әскері бөлімдері партизан отрядымен бірлесе отырып [[Владивосток]]ты алды. == Тәуелсіздік жарияланған мемлекеттер == === Батыста === * {{flagicon|Poland}}&nbsp;&nbsp;[[Польша]] (Тәуелсіз [[1918]] бастап) * {{flagicon|Ukraine|1918}}&nbsp;&nbsp;[[Украина]] (Тәуелсіз [[1917]]-[[1921]]) * {{flagicon|Belarus|1991}}&nbsp;&nbsp;[[Беларусь]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1919]]. === Балтикада === * {{flagicon|Finland}}&nbsp;&nbsp;[[Финляндия]] (Тәуелсіз [[1918]] бастап) ** [[Финляндия азамат соғысы]] * {{flagicon|Estonia}}&nbsp;&nbsp;[[Эстония]] * {{flagicon|Latvia}}&nbsp;&nbsp;[[Латвия]] * {{flagicon|Lithuania|1918}}&nbsp;&nbsp;[[Литва]] === Ресейде === ** [[Сурет:Flag of Idel-Ural State.svg|24px]]&nbsp;&nbsp;[[Идель-Урал]] ** [[Сурет:Flag of Don Cossacks.svg|24px|border]]&nbsp;&nbsp;[[Дон Республикасы]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1919]] ж. [[РКФСР]]мен басып алынған) === Шығыста === * [[Сурет:Siberian flag.svg|24px]]Сібір * [[Приморск]] === Кавказда === * {{flagicon|Azerbaijan|1918}}&nbsp;&nbsp;[[Әзірбайжан]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1920]]. Сосын [[Azerbaijan SSR]]) * {{flagicon|Armenia|1918}}&nbsp;&nbsp;[[Армения]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1921]]. Сосын [[Armenian SSR]]) * {{flagicon|Georgia|1990}}&nbsp;&nbsp;[[Грузия]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1921]]. Сосын [[Грузин КСР]]) * [[Сурет:Flag of Kuban People's Republic.svg|border|22px]]&nbsp;&nbsp;[[Кубань Халық Республикасы]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1920]]. [[РКФСР]]мен басып алынған) === Орталық Азияда === * [[Түркістан]]мен and [[Қазақстан]]да: ** [[Сурет:Bandera de Khiva abans 1917.svg|22px|border]]&nbsp;&nbsp;[[Хива]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1920]]. Сосын [[Хорезм Халық Кеңес Республикасы]]) ** [[Сурет:Flag of Emirate of Bukhara-Buxoro Amirligi Bayrog'i.svg|22px|border]]&nbsp;&nbsp;[[Бұқара]] (Тәуелсіз [[1918]]-[[1920]]. Сосын [[Бұқар Халық Кеңес Республикасы]]) ** [[Сурет:Flag of the Alash Autonomy.svg|24px]]&nbsp;&nbsp;[[Алаш аутономиясы]] == Батыс майданы == Сібірде шайқастар әлі жүріп жатса да, Ресейдің оңтүстігінде, Солтүстік Кавказда және Украинада – бұрынғы патша генералы Деникин армиясы бас көтерді. Ағылшын және француз үкіметтері оны танк бригадысымен және винтовкалармен жабдықтады. [[1919]] ж. қарашада Деникин Орел қаласы басып алды. Оның Мәскеуға жетуіне 300 км жол қалған еді. Азамат соғысы басталысымен С. М. Буденный атты әскер отрядын құрды. [[1919]] ж. қарашада Бірінші атты әчкер армиясы ұйымдыстырылды. Оны даңкты басшы Буденный, Ворошилов, Шайденко басқарды. [[1919]] ж. 20 қазанда Қызыл Армия әскерлері [[Орел]] қаласы алды, ал үш күннен кейні Буденныйдың атты әскерлері генерал Шкуроның таңдаулы атты әскер бөлемдерін Воронежден куып шықты. Қызыл Армия Деникин талқандады. Петроград тубінде Юденичтің армиясы талқандалды. Ақтардың әскерлері тек Қиыр Шығыста, Орта Азия мен [[Қырым]]да ғана қалғанды. Бірақ 1920 жылдың көктемінде Польшаның сарбазтар өз тауелсіз жариялып Батыс Украинаға басып кірді. Осы кезде Қырымда генерал Врангель армиясы құрылып, күш жинап келе жатты. Қызыл Армияның бірнеше құрамалары Врангельге қарсы күреске аттанды. Қырым түбегі жіңішке [[Перекоп]] мойнағы арқылы құрлықпен жалғасады. Ақ гвардияшылар бұл араны мықтап бекініске айналдырды. Қылтадан өте алмайтын биік қорған салынып, алдынан терең ор қазылды. 8 қарашада Қызыл Армия бөлімдері [[Перекоп]]қа тіке шабуылға шықты. Бір тәулектен кейін Перекоп алынды. Қырымды жаудан босату кезеңі басталды. == Шайқастары және операциялары == == Қолбасшылар == Қызыл Армия: * [[Фрунзе Михаил Васильевич]] * [[Ворошилов, Климент Ефремович]] * [[Троцкий, Лев Давидович]] * [[Буденный, Семён Михайлович]] * [[Тухачевский Михаил Николаевич]] Ақ гвардия: * [[Врангель, Пётр Николаевич]] * [[Колчак Александр Васильевич]] * [[Деникин, Антон Иванович]] == Тағы қараңыз == * [[КСРО]] * [[Алаш аутономиясы]] * [[Ресей империясы]] == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Азамат соғыстары]] [[Санат:КСРО тарихы]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Ресейдегі азамат соғысы| ]] 83jat09q059hmcuuz0uquzieivv0ns1 0 14322 3642486 3144886 2026-08-13T11:43:43Z Mtdi20 184402 қысқа жазылған 3642486 wikitext text/x-wiki '''Импорт'''<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref><ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007 жыл. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6</ref> ''([[латын тілі|латынша]]: ''іmportare'' – әкелу)'' – [[Ішкі нарық|ішкі рынокта]] өткізу үшін елге шет елдерден тауарлар, технологиялар әкелу. Импорт құрылымы белгілі бір елдің табиғат жағдайларының ерекшеліктерімен‚ оның экономикасының дамуымен және оның халықаралық еңбек бөлінісіндегі рөлімен айқындалады. Экономиканы [[индустрияландыру]]‚ технологияларды жаңарту үшін шетелден машиналар мен жабдықтарды әкелудің маңызы зор. Импортқа ерекше [[кеден]] тәртіптемесі‚ [[салық]] төлемдері‚ лицензиялар‚ т.б. белгіленеді. Бір елдің импорты екінші елдің экспортына тең болады. '''Реимпорт''' — бұрын шет жерге шығарылған және ұқсатуға ұшырамаған (сатылмаған, жарамсыз деп табылған және тағы басқа) отандық [[тауар]]ларды елге қайта әкелу жиынтығы. Олардың болмауы [[реквизит]]тің заңды күшін жояды.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Әлемдік экономика]] [[Санат:Халықаралық сауда]] [[Санат:Кеден ісі]] {{stub}} 76iklfd4dynb6c79yd6i2wdpygxdpgy 0 14787 3642461 3544884 2026-08-13T11:03:48Z Mtdi20 184402 толық жазып шықтым 3642461 wikitext text/x-wiki [[Сурет:GRACE Amazon hydrology.jpg|thumb|alt=A.]] '''Гидрология''' — [[су]] туралы ғылым. Гидросфераның қасиетін, [[динамика]]сын және жердің географиялық қабығындағы басқа элементтермен өзара байланыстылығын зерттейтін ғылым. Зерттейтін объектілері бойынша ол құрлық гидрологиясы және мұхиттар мен теңіздер ([[океанология]]) гидрологиясы болып екіге бөлінеді. [[Су]]мен қамтамасыз ету, электр қуатын алу, егін суару, көпірлер салу тағы басқалар. Мәселелерді шешу жөнінде гидрологияның маңызы өте зор.<ref>*Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алматы, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.</ref> <br /> '''Гидрология'''( гидро-су және грек. logos – ілім) – табиғи суларды, оларда өтіп жатқан процестерді, олардың [[атмосфера]]мен, литосферамен және биосферамен байланысын зерттейтін [[ғылым]]. Гидрологияның зерттеу нысандарына мұхиттар, теңіздер, өзендер мен көлдер, бөгендер, батпақтар, мұздықтар, топырақ және жер асты суларының [[физика]]-[[химия]] қасиеттері жатады. Жалпы гидрология мұхиттар гидрологиясына (мұхиттану) және құрлық гидрологиясына жіктеледі. Құрлық гидрологиясы зерттеу нысандары бойынша: өзендер гидрологиясы; көлдер мен бөгендер гидрологиясы ([[лимнология]]); батпақтар гидрологиясы ([[гельматология]]); жер асты суларының гидрологиясы (гидрогеология); мұздықтар гидрологиясы ([[гляциология]]) болып, ал зерттеу бағыты мен әдіс-тәсілдеріне қарай жалпы гидрология, гидрография, гидрометрия, инженер гидрология және гидрологиялық болжам салаларына жіктеледі. Мұхиттану немесе мұхиттар гидрологиясы – дүниежүзінің мұхитта өтіп жатқан физика, химия, геология және биология процестерді зерттейді. Мұхиттану [[мұхит]] физикасына (физ. мұхиттану, теңіз физикасы), [[мұхит]] биологиясы мен геологиясына, мұхит гидрографиясына, т.б. бөлінеді. Республика аумағындағы 85 мың өзен мен маусымдық жылғалар, 48 мыңнан астам көлдер, үлкенді-кішілі жүздеген бөгендер мен тоғандар, т.б. [[су]] объектілерінің гидрологиялық жағдайы олардың география орнына, жер бедеріне және климатқа тығыз байланысты қалыптасқан. [[Қазақстан]] жерінің жазық бөлігінде жиналған қар жамылғысындағы су ресурстары, қардың еру режимі, қар түсу мен қар еру кездеріндегі метеорология жағдайлар мен топырақтың [[гидрофизика]] ахуалы, т.б. факторлар мен деректер әр жыл сайын шығатын гидрология жылнамаларда жарияланып отырады.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref><ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref> Гидрология — табиғи суларды және оларда болатын құбылыстар мен процестерді зерттейтін ғылым саласы. Жер туралы ғылымдар санатына жатады. [[Геофизика]]мен, [[география]]мен (көбіне физикалық географияның бөлігі деп қарастырылады), сондай-ақ [[геология]] және [[биология]] ғылымдарымен тығыз байланысты. Гидрология пәніне [[гидросфера]] суының барлық түрлері: мұхиттар, теңіздер, өзендер, көлдер, батпактар, топырақ және жер асты сулары, сондай-ақ [[атмосфера]] сулары жатады. Зерттейтін нысандары бойынша гидрология құрлық гидрологиясы және мұхитты зерттеу болып бөлінеді. Гидрология XVII ғасырда қалыптаса бастады.<ref>О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Гидрология]] {{Geology-stub}} 1ly4alasn2bnntt09t2dam3uz2d7z4k 0 20473 3642253 3615776 2026-08-12T12:31:51Z Sagzhan 29953 3642253 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =*[[Криминалды фильм]] *[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі <ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлу пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол 18 маусым 1974 жылы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] fdri7jnnp1ij2km4r1mmuadje8d3fe9 3642254 3642253 2026-08-12T12:32:07Z Sagzhan 29953 3642254 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =*[[Криминалды фильм]] *[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі <ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол 18 маусым 1974 жылы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 6ncxwc5f5r69sgz8d0xilgoxb08dnvy 3642255 3642254 2026-08-12T12:32:35Z Sagzhan 29953 3642255 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =*[[Криминалды фильм]] *[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі <ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол [[18 маусым]] [[1974 жыл]]ы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] j5pq964klfppspx0yowg4j3lmw1eq2u 3642256 3642255 2026-08-12T12:33:05Z Sagzhan 29953 3642256 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі <ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол [[18 маусым]] [[1974 жыл]]ы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] n08ld9416pt3m3wa9xzi2kjlxd44ccs 3642257 3642256 2026-08-12T12:33:36Z Sagzhan 29953 3642257 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі <ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол [[18 маусым]] [[1974 жыл]]ы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 5hixr62blk0jzzklfp23l9eeoqd34j7 3642258 3642257 2026-08-12T12:34:04Z Sagzhan 29953 3642258 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері әрі моделі<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref>. [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол [[18 маусым]] [[1974 жыл]]ы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 552cyb63lwnw8b59amp3k3z2gkwauyp 3642260 3642258 2026-08-12T12:36:10Z Sagzhan 29953 3642260 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «Deli Yürek» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «Karadayı» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды. түрік актері әрі моделі<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref>. [[Соңғы Османлы Яндем Әли]] Фильмдерде Имирзалыоғлы пайда болды Туған жері-Анкара қаласы,Учем Байла ауылы. Түркияның белгілі актері әрі моделі ол [[18 маусым]] [[1974 жыл]]ы [[Анкара]] қаласы Илчи ауданы Учем,Байла деген жерде дүниеге келген,Йылдыз техникалық унивирситетін математика бөлімі бойынша бітіріп,1995 жылдан бастап сәндік салонында жұмыс істеп 2001 жылы "Best Model Of Turkey" және "Best Model Of The World". Деген байқаудың жеңімпазы болады,содан Осман Сынав деген режиссер "Асау жүрек" (1999-2002) деген фильмге түсіруге шақырады және ол өз келісімін беріп алғашқы киносына түседі, Угура Юджела деген режиссер екі фильмге түсіуге шақырады оғанда өз келісімін береді фильмнің аттары "Ымырт" және "Аждаһа тұзағы" деген фильмдер және Кенанды осындай еңбегі үшін алтын колон деген сыйлық тартады, ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] pc48c1ix5w7cw8sw7q43pm9cw849n2l 3642261 3642260 2026-08-12T12:38:11Z Sagzhan 29953 3642261 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «Deli Yürek» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «Karadayı» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref>. [ ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] a82ebsio4yccu7eztz9crqdq5jga1ed 3642262 3642261 2026-08-12T12:38:29Z Sagzhan 29953 3642262 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «Deli Yürek» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «Karadayı» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref>. ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] qcuiapndtt7tzekyaafkeo07um4x7az 3642263 3642262 2026-08-12T12:38:49Z Sagzhan 29953 3642263 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «Deli Yürek» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «Karadayı» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 8j67rr74npdfqoblr82nogm8b7x1b73 3642264 3642263 2026-08-12T12:39:28Z Sagzhan 29953 3642264 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «Karadayı» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 2ouwmanqk2zmn1bswa6hsqgu5b9nxyt 3642265 3642264 2026-08-12T12:39:59Z Sagzhan 29953 3642265 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «[[Қарадайы]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сұлулығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] nzl37s2rqdq7cqecmd1v0f5537peee6 3642266 3642265 2026-08-12T12:40:40Z Sagzhan 29953 3642266 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «Ezel» (2009–2011) және «[[Қарадайы]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сымбаттылығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] gs43yxy7amyihknrcx44zo5sisy1apc 3642267 3642266 2026-08-12T12:41:24Z Sagzhan 29953 3642267 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «[[Езел (телесериал)|Езел]]» (2009–2011) және «[[Қарадайы]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сымбаттылығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] pk1zrpecedzggh7nnypwgojdtl7n7t0 3642268 3642267 2026-08-12T12:41:54Z Sagzhan 29953 3642268 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «[[Езел (телесериал)|Езел]]» (2009–2011) және «[[Қарадайы (телесериал)|Қилы күндер]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сымбаттылығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] rp04o0cfi99sy6z95kemr6u1bih7aw9 3642272 3642268 2026-08-12T12:49:33Z Sagzhan 29953 /* Фильмография */ 3642272 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «[[Езел (телесериал)|Езел]]» (2009–2011) және «[[Қарадайы (телесериал)|Қилы күндер]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сымбаттылығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Атауы !! Рөлі !! Түрі !! Ескертпелер |- | 1998–2002 || ''Deli Yürek'' || Юсуф Мироғлу || Телевизия || Басты рөлде |- | 2001 || ''Hayat Bağları'' || Өзі || Телевизия || Қонақ актер |- | 2001 || ''Deli Yürek: Bumerang Cehennemi'' || Юсуф Мироғлу || Кино || Басты рөлде |- | 2003–2005 || ''Alacakaranlık'' || Ferit Çağlayan || Телевизия || Басты рөлде |- | 2004 || ''Yazı Tura'' || Джевхер || Кино || Басты рөлде |- | 2005–2007 || ''Acı Hayat'' || Мехмет Косовалы || Телевизия || Басты рөлде |- | 2006 || ''Son Osmanlı Yandım Ali'' || Али || Кино || Басты рөлде |- | 2007 || ''Kabadayı'' || Девран || Кино || Басты рөлде |- | 2009–2011 || ''Ezel'' || Эзель Байрактар || Телевизия || Басты рөлде |- | 2010 || ''Ejder Kapanı'' || Акреп Джелал || Кино || Басты рөлде |- | 2012 || ''Uzun Hikâye'' || Социалист Али || Кино || Басты рөлде |- | 2012–2015 || ''Karadayı'' || Махир Кара || Телевизия || Басты рөлде |- | 2017 || ''Cingöz Recai: Bir Efsanenin Dönüşü'' || Реджаи || Кино || Басты рөлде |- | 2018 || ''Mehmed: Bir Cihan Fatihi'' || Фатих Сұлтан Мехмет Хан || Телевизия || Басты рөлде |- | 2019–2024 || ''Kim Milyoner Olmak İster?'' || Өзі || Телевизия || Жүргізуші |- | 2020 || ''Alef'' || Кемал || Интернет || Басты рөлде |- | 2026–қазіргі уақыт || ''A.B.I.'' || Доған Ханджыоғлу || Телевизия || Басты рөлде |} {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] ccjpqkrqwj3kjpqcit1c8hdk97023yf 3642273 3642272 2026-08-12T12:51:14Z Sagzhan 29953 /* Фильмография */ 3642273 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Кенан Имирзалыоғлы |шынайы есімі ={{lang-tr|Kenan Imirzalioglu}} |сурет =Kenan İmirzalıoğlu.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні =18.06.1974 |туған жері = [[Түркия]], [[Анкара]], Учем Бала ауылы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы ={{актер|Түркия}} |азаматтығы ={{TUR}} |белсенді жылдары =1990 – қазіргі |бағыты =[[Криминалды фильм]]<br />[[Атыс-шабыс фильм]] |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} '''Кенан Имирзалыоғлы''' ({{lang-tr|Kenan İmirzalıoğlu}} [[18 маусым]]да [[1974 жыл]]ы [[Түркия]] [[Анкара]] Учем Байла ауылы дүниеге келді) — түрік актері, тележүргізуші және бұрынғы модель. 1997 жылы ол «10. Best Model of the World» («Әлемнің үздік моделі») байқауында Түркияның атынан қатысып, бірінші орынға ие болды. Кейін телесериалдар мен кинофильмдерде актер ретінде өнер көрсетті. Ержүрек әрі кек алуға ұмтылатын кейіпкерлерді сомдауымен танымал болды. Түркияда «[[Асау жүрек]]» (1998–2002), «[[Езел (телесериал)|Езел]]» (2009–2011) және «[[Қарадайы (телесериал)|Қилы күндер]]» (2012–2015) телесериалдарындағы рөлдері арқылы кеңінен танымал болды.<ref>{{cite web|url=http://www.sinematurk.com/kisi/5458-kenan-imirzalioglu/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=sinemalar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beyazperde.com/sanatcilar/sanatci-182476/|title=Kenan İmirzalioğlu|publisher=beyazperde}}</ref> ==Өмірбаяны== ===Отбасы және балалық шақ=== Кенан [[1974 жыл]]ы [[18 маусым]]да Учим (Бала, Анкара) ауылында дүниеге келген. Кенан Йылдыз және Мұстафа Имирзалыоғлы фермерлерінің отбасында кіші бала болып табылады. Кенанның Дервиш ағасы мен Ясмин әпкесі бар. Барлығы кішкентай Кенанның керемет сымбаттылығын атап өтіп, 12 жасқа дейін ауылда таң қалды.<ref>[http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113811/http://fotogaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=28772&p=2&rid=2 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Білімі== Туған ауылда бастауыш білім алып, 12 жасында Кенан Түркияның астанасы [[Анкара]]ға барып, оқуын жалғастырды. Орта білім алып, Кенан Стамбулға жоғары білім алу үшін аттанды. Ол [[Йылдыз Техникалық Университеті]]не түсіп, бүгінгі таңда Кенан математика саласында бакалавр дәрежесіне ие. ===Модельдік мансап=== Кенан "Түркияның үздік үлгісі 1997" байқауына қатысып, 4000 үміткердің 20-на кірді. Ол финалға шығып, осы байқаудың жеңімпазы атанды. Сол жылы ол" әлемнің ең үздік моделі 1997 " байқауына қатысып, Түркияда жеңіске жетті.<ref>[http://www.milliyet.com.tr/galeri/yeni/goster.asp?prm=0,4048342&id=2&galeriid=8157#galeriStart]</ref> ===Актерлік мансап=== Модельдік конкурстардағы жеңістерінің арқасында оны продюсер және сценарист Осман Синав байқап, оған "[[Асау Жүрек]]" (Deli Yürek) сериалында басты рөлді ұсынды. Тану бірнеше жылдан кейін жемісті жұмыс жасады. Кенан 14 жобаға қатысты. Қазіргі уақытта оның соңғы жобасы (Мехмед. Әлем жеңімпазы / Mehmed. Bir Cihan fati) түрік арнасын "D"таратады.<ref>[https://web.archive.org/web/20100317023301/http://beyazperde.mynet.com/film/1030]</ref> ==Жеке өмірі== Кенан жеті жыл бойы актриса Зейнеп Бешерлермен кездесті, бірақ жұп "Эзель" сериалында Кенанды түсіру кезінде ажырасты. 2015 жылы ақпан айында [[Синем Кобал]]мен кездесті. Ақпан айында 2016 — жұп келісім туралы хабарлады. Үйлену 2016 жылы 14 мамырда өтті. ==Фильмография== {| class="wikitable sortable" |- ! Жыл !! Атауы !! Рөлі !! Түрі !! Ескертпелер |- | 1998–2002 || ''Deli Yürek'' || Юсуф Мироғлу || Телевизия || Басты рөлде |- | 2001 || ''Hayat Bağları'' || Өзі || Телевизия || Қонақ актер |- | 2001 || ''Deli Yürek: Bumerang Cehennemi'' || Юсуф Мироғлу || Кино || Басты рөлде |- | 2003–2005 || ''Alacakaranlık'' || Ferit Çağlayan || Телевизия || Басты рөлде |- | 2004 || ''Yazı Tura'' || Джевхер || Кино || Басты рөлде |- | 2005–2007 || ''Acı Hayat'' || Мехмет Косовалы || Телевизия || Басты рөлде |- | 2006 || ''Son Osmanlı Yandım Ali'' || Али || Кино || Басты рөлде |- | 2007 || ''Kabadayı'' || Девран || Кино || Басты рөлде |- | 2009–2011 || ''Ezel'' || Эзель Байрактар || Телевизия || Басты рөлде |- | 2010 || ''Ejder Kapanı'' || Акреп Джелал || Кино || Басты рөлде |- | 2012 || ''Uzun Hikâye'' || Социалист Али || Кино || Басты рөлде |- | 2012–2015 || ''Karadayı'' || Махир Кара || Телевизия || Басты рөлде |- | 2017 || ''Cingöz Recai: Bir Efsanenin Dönüşü'' || Реджаи || Кино || Басты рөлде |- | 2018 || ''Mehmed: Bir Cihan Fatihi'' || Фатих Сұлтан Мехмет Хан || Телевизия || Басты рөлде |- | 2019–2024 || ''Kim Milyoner Olmak İster?'' || Өзі || Телевизия || Жүргізуші |- | 2020 || ''Alef'' || Кемал || Интернет || Басты рөлде |- | 2026–қазіргі уақыт || ''A.B.I.'' || Доған Ханджыоғлу || Телевизия || Басты рөлде |} {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюссер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 1998-2002 | [[Асау Жүрек]] | [[Юсуф Мероғлы]] | Хикая |- |} ===Ток-шоу=== {| class="wikitable |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Жыл ! Продюсер ! Рөл ! Ескертпелер |- | 2019- | [[Кім Миллионер Болғысы Келеді]] | Жетекші | Конкурстық Бағдарлама |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! Жыл !! Марапаттаушы ұйым !! Санат !! Жоба !! Нәтиже |- | rowspan="3" | 2005 || 37. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri<ref></ref> || Ең үздік ер адам рөлі || rowspan="3" | ''Yazı Tura'' || style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |- | 10. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri || Ең табысты ер адам рөлі || style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |- | 12. Altın Koza Film Festivali || Ең үздік ер адам рөлі || style="background: #D4EDDA;" | Kazandı |- | rowspan="2" | 2008 || 13. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri<ref></ref> || Жылдың ең табысты ер адам рөлі || rowspan="2" | ''Kabadayı'' || rowspan="2" style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |- | 40. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri<ref></ref> || Ең үздік ер адам рөлі |- | rowspan="3" | 2010 || 37. Altın Kelebek Ödülleri || Ең үздік ер адам рөлі || ''Ezel'' || rowspan="6" style="background: #D4EDDA;" | Kazandı |- | 15. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri<ref></ref> || Ayhan Işık қазылар алқасының арнайы жүлдесі || ''Ejder Kapanı'' |- | İsmail Cem Televizyon Ödülleri || Ең үздік ер адам рөлі || ''Ezel'' |- | rowspan="4" | 2013 || 40. Altın Kelebek Ödülleri || Ең үздік ер адам рөлі || rowspan="5" | ''Karadayı'' |- | Altın Aslan Ödülleri || Ең үздік драмалық ер адам рөлі |- | Ayaklı Gazete TV Yıldızları Ödülleri || Ең үздік ер адам рөлі |- | — || Ең үздік ер адам рөлі || style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |- | 2015 || 42. Altın Kelebek Ödülleri<ref></ref> || Ең үздік ер адам рөлі || style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |- | 2017 || 44. Altın Kelebek Ödülleri || Өз кереметін жасаған қаһармандар || — || style="background: #D4EDDA;" | Kazandı |- | 2022 || 48. Altın Kelebek Ödülleri || Ең үздік ер тележүргізуші || rowspan="3" | ''Kim Milyoner Olmak İster?'' || rowspan="2" style="background: #D4EDDA;" | Kazandı |- | 2023 || 49. Altın Kelebek Ödülleri || Ең үздік ер тележүргізуші |- | 2024 || 50. Altın Kelebek Ödülleri || Ең үздік ер тележүргізуші || style="background: #F8D7DA;" | Aday gösterildi |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Балада туғандар]] 8wa51j49sr3r1pg3663stu4yqwnqher 0 23075 3642463 2869568 2026-08-13T11:05:58Z Mtdi20 184402 қысқартылған 3642463 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Гидралар | image = Feathery.jpg | domain = [[Эукариоттар]] | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Стрекательділер]] | subphylum = [[Medusozoa]] | classis = Hydrozoa | binomial_authority = [[Оуэн, Ричард|Owen]], [[1843]] | subdivision_ranks = Кіші табтары және тайпалары | subdivision= * ''[[Hydroidolina]]'' ** ''[[Anthoathecata]]'' ** ''[[Leptothecata]]'' ** [[Сифонофорлар]] (''Siphonophorae'') * ''[[Trachylinae]]'' ** ''[[Actinulida]]'' ** [[Limnomedusae|Лимномедузалар]] (''Limnomedusae'') ** [[Narcomedusae|Наркомедузалар]] (''Narcomedusae'') ** [[Trachymedusae|Трахимедузалар]] (''Trachymedusae'') }} '''Гидралар''' (''Hydrozoa'') – [[ішек]]қуыстылар типінің [[омыртқа]]сыз жануарлар отрядына жататын жыртқыштар. Қазір гидралардың 10-нан астам түрі белгілі. Соның ішінде [[Қазақстан]]да кәдімгі гидралар (''Hydra vulgarіs''), жасыл гидралар (''Chlorohudra vіrіdіssіma''), сабақтәрізді гидралар (Pelmatohudra olіgactіs) кездеседі. Гидралар – дене тұрқы 1 см-ге дейін жететін цилиндр пішінді, тұщы суда мекендейтін полип. Ол табанымен [[су]] астындағы өсімдіктерге, тасқа, т.б. заттарға жабысып, баяу қозғалып, тіршілік етеді. Гидралардың денесі [[эктодерма]] және [[энтодерма]] қабаттарынан тұрады. Аузының айналасында 6 – 12 қармалауыштары бар. Қармалауыштарының және атпа [[клетка]]ларының көмегімен ұсақ жәндіктерді, әсіресе, шаянтәрізділерді ұстап алып жұтады. Энтодерма қабатына түскен қорегін жасуша ішінде қорыту үшін олардың безді жасушалары ас қорыту сөлдерін бөледі. Қорытылмаған қалдықтары ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Гидралар жынысты және жыныссыз (бүршіктену арқылы) жолмен көбейеді, дара жынысты да, гермафродит түрлері де кездеседі. Гидралардың қайта қалпына келу қасиеті өте жоғары дамыған, мысалы, денесінің мөлшері 1 мм-ге жетпейтін особь (дарабас) тез арада біртұтас Гидралар қалпына келеді.Гидралар негізінен лаб-да тәжірибе жасау үшін пайдаланылады. == Сыртқы құрылысы == Денесі екі бөлімнен тұрады: *үстіңгі бөлім – ауыз тесігі және қармалауыштар; *қарын бөлімі – гастральды қуыс және табаны; Гидра табаны арқылы жерге (субстрат) бекінеді. == Жасушалары == ===Эктодерма қабатында === *'''Эпителиальды-бұлшықетті (эпителиально-мускульные) жасушалар''' – гидра осы жасушалар арқылы қысқара алады; *'''Стрекательді жасушалар''' – бұл жасушалар гидраның бүкіл денеінде кезедеседі, көбінесе шупальцаларында. Әр стрекательді жасушада капсула болады – книда немесе нематоциста деп аталады. Стрекательді жасушалардың үш түрі бар: пенетранттар (28 қармалауыш), глютинанттар (7) және вольвенттер(65); Ең үлкені – пенетранттар. Олар азықтың жамылғысын тесіп өту үшін қолданылады. Глютинанттар екіге бөлінеді: кішкене глютинанттар (стереолиндер) – тікеншесіз (без шипиков) жабысқақ жәпше лақтырады және үлкен глютинантар (стрептолин) – жіпшелерінде қорғаныштық қызмет атқаратын тікеншелер болады. *'''Жүйке жасушалары''' – эктодермада дифузды түрде, яғни шашыранды орналасқан, көбінесе ауыз шеттерінде және табанда көбірек болады. Бұл жасушалар шартты рефлекстер түзе алады. *'''Аралық жасушалар''' – эпителиальды жасушалардың арасында кездеседі, діннің қызметін атқарады. Барлық басқа да жасушаларға бастау береді. ===Энтодерма қабатында=== Екі негізгі типтері бар: '''эпителиальды-бұлшықетті асқорыту және безді жасушалардан''' тұрады. Жасушалары бұлшық етті талшықардан тұрады, бір-біріне перпендикуляр орналасады. Олар асқорыту қуысына литикалық ферменттер бөледі. == Гидраның тамақтануы == Гидра жыртқыш жануар болып табылады, ол көбінесе дафниялармен, циклоптармен және қарапайымдылармен қоректенеді. Зоолог Герданың айтуы бойынша гидра ұсақ балықтады да жеуі мүмкін. Гидра қоректтік заттарды екі түрлі жолмен сіңіреді: # Фагацитоз арқылы # Асқорыту қуысында гидроликалық ферменттер арқылы == Көбеюі == Жынысты және жыныссыз көбейеді. '''Жыныссыз көбею''' – жаз кезінде бүршіктену арқылы жүреді. Бүршіктену кезінде дененің ортаңғы бөлімінде бүршік пайда болады. Олардан жас гидралар дамиды. Біраз уақыт жас гидралар орнынан қозғалмай сол жерінде қала береді. '''Жынысты көбею''' – күз айында өтеді. Барлық гидратірізділерде гамета аралық жасушалардан түзіледі. Еркек гидрада олар көп бөліне береді де, сперматазоидттар жиынтығы пайда болады. Ал ұрғашы гидрада әр аралық жасуша бір жұмыртқа-жасушаға бастау береді. Ұрықтану ана денесінде жүреді. Жынысты көбею кезінде судағы температура төмендейді == Өкілдері == [[Гидра]] [[Тұщы су гидрасы]], [[Обелия]] == Дереккөздер== <ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> <references/> {{wikify}} [[Санат:Ішекқуыстылар]] 3hmuqqj71y8tbhzhh2nsjlxv60geld6 0 23098 3642464 3363845 2026-08-13T11:09:16Z Mtdi20 184402 сөзде қате 3642464 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Hydroponic g12.jpg|thumb|right|300px]] '''Гидропоника''' ({{lang-el|һуdor}} — су, ponos — жұмыс) – бұл топырақсыз өсімдіктерді, әдетте дақылдарды немесе дәрілік өсімдіктерді, жасанды ортада су негізіндегі минералды қоректік ерітінділерді пайдалана отырып өсіруді қамтитын бағбандықтың бір түрі және гидрокультураның бір тармағы. Құрлықтық немесе су өсімдіктері тамырларын қоректік сұйықтыққа батырып немесе перлит, қиыршық тас немесе басқа субстраттар сияқты инертті орта арқылы механикалық қолдауға ие бола отырып өседі. Өсімдікті топырақсыз өсірудің бірнеше тәсілі бар. Бұлар ашық және жабық грунттарда гүл, қияр, бұрыш, қызанақ, жүзім, жидек және т.б. өсіруде қолданылады. Гидропоникада қолданылатын ерітінділердің құрамы өсімдіктердің биологиялық қасиетіне қарай әр түрлі болады, көп тарағаны — кноп және гельригель ерітінділері. Өсімдік тамыры ерітіндіде ауытқымай тұру үшін әр түрлі [[қиыршықтас]], [[құм]], қож және т.б. пайдаланылады. Өсімдікке қажетті ауа желдеткіш арқылы беріліп тұрады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл</ref> '''Гидропоника''' – ''өсімдіктерді [[топырақ]]сыз, жасанды ортада – қоректік заттардың судағы ерітіндісінде өсіру әдісі.'' Онда өсімдік тамыры арнайы дайындалған субстратта (топырақ орнына қолданылатын заттар) орналасады. Гидропониканың бірнеше түрі бар: су дақылды Гидропоника – тамыр жүйесінің тіршілік ортасы – минералдық тұз]дардың судағы ерітіндісі; агрегатопоника – қатты [[агрегат]]ты субстратта (қиыршықтас, керамзит, [[құм]], вермикулит, [[перлит]], шлак, [[полимер]] материалдар) дақыл өсіру; хемопоника – [[минерал]]дық тыңайтқыштардың ерітіндісімен ылғалдандырылатын органик. субстратта дақыл өсіру, тамыр жүйесінің тіршілік ортасы – борпылдақ органик. материалдар (таза шым, [[сабан]], [[ағаш]] үгіндісі және басқа да органик. материалдар); ионитопоника – екі түрлі шайыр қоспасы – катионит пен анионитте дақыл өсіру; аэропоника – [[тамыр]] жүйесінің тіршілік ортасы – ауа. Өндірістік [[жылыжай]]ларда, көбінесе, агрегатопоника мен хемопоника қолданылады. Гидропониканың артықшылығы: бір қалыпты [[минерал]]дық қоректендіру мүмкіндігі, автоматиканы кеңінен пайдалануға болады, бұл әдіспен өндірілетін көкөніс дақылдары топырақта өсірілетін дақылдарға қарағанда өнімді ертерек ([[қияр]] 3 – 4 күн, [[қызанақ]] 15 – 18 күн бұрын) береді, жалпы өнімділігі де жоғары болады. Кемшіліктері: қоректік ерітінді жасап, оны жылыжайдағы өсімдікке беретін механизмдер мен құрал-жабдықтар қымбатқа түседі.<ref name="source1">Қазақ тілі терминдер сөздігі,I том</ref> === Гидропониканың ерекшеліктері === Инертті ортаға қарамастан, тамырлар ризосфераның pH-ын өзгерте алады, ал тамырдан бөлінетін заттар екінші реттік метаболиттер өндірілу кезінде ризосфера биологиясына және қоректік ерітіндінің физиологиялық балансына әсер етуі мүмкін. Гидропоникалық жолмен өсірілген трансгенді өсімдіктер тамыр экссудатының бір бөлігі ретінде гидропоникалық ортаға фармацевтикалық ақуыздардың бөлінуіне мүмкіндік береді. === Гидропоникалық жүйелерде қолданылатын қоректік заттар === Гидропоникалық жүйелерде қолданылатын қоректік заттар әртүрлі органикалық немесе бейорганикалық көздерден алынуы мүмкін, оның ішінде балық экскременттері, үйрек көңі, сатып алынған химиялық тыңайтқыштар немесе жасанды стандартты немесе гибридті қоректік ерітінділер. === Өсімдіктерді өсірудің айырмашылықтары === Далада өсіруден айырмашылығы, өсімдіктер әдетте гидропоникалық жолмен жылыжайда немесе инертті ортада бақыланатын орта ауыл шаруашылығы (CEA) процесіне бейімделген қоршаған ортада өсіріледі. Гидропоникалық жолмен өсірілетін өсімдіктерге қызанақ, бұрыш, қияр, құлпынай, салаттар және каннабис, әдетте коммерциялық пайдалану үшін, сондай-ақ өсімдік ғылымы мен генетикасында модельдік организм ретінде қызмет ететін Arabidopsis thaliana жатады. === Гидропониканың артықшылықтары === Гидропоника ауыл шаруашылығында суды пайдалануды азайту сияқты көптеген артықшылықтарды ұсынады. Интенсивті егіншілік әдістерін пайдалана отырып, 1 килограмм қызанақ өсіру үшін 214 литр су қажет болса, гидропоникада бұл көрсеткіш 70 литрге, ал аэропоникада тек 20 литрге дейін азаяды. Гидропоникалық дақылдар өсімдіктердің бірдей экологиялық жағдайларда және бірдей мөлшерде қоректік заттармен қамтамасыз етілген жағдайда, басқа өсіру субстраттарына қарағанда ең жоғары биомасса және ақуыз өндірісіне әкеледі. === Болашақтағы гидропоника мүмкіндіктері === Гидропоникалық өсіру өнімді өсіру үшін әлдеқайда аз су мен қоректік заттарды қажет етеді, ал климаттың өзгеруі ауылшаруашылық өнімділігін қауіп-қатерге салатындықтан, болашақта қатал ортада, қолжетімді суы аз адамдар гидропоникалық жолмен өздерінің өсімдік негізіндегі азық-түліктерін өсіре алады. === Гидропоника және ғарыш === Гидропоника жер бетінде ғана қолданылмайды, сонымен қатар ғарышта өсімдік өсіру тәжірибелерінде де өзін дәлелдеді. Гидропоника жүйелері ғарышта өсімдіктерді өсірудің сәтті әдісі болып табылады, өйткені олар топырақтың болмауы және ресурстарды тиімді пайдалану сияқты ғарыштық ортаның қиындықтарына бейімделеді. Гидропоника – бұл ауыл шаруашылығы мен бағбандықтың болашағы, өйткені ол суды үнемдеуге, қоректік заттарды тиімді пайдалануға және өсімдік өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл әдіс болашақта климаттық өзгерістер мен су ресурстарының жетіспеушілігі жағдайында азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Су шаруашылығы]] d080ygw8wa9js4qd4gttllilsvxy62s 0 24637 3642454 3341119 2026-08-13T10:54:14Z Mtdi20 184402 аударылмаған, дефисті сызықшаға аудардым 3642454 wikitext text/x-wiki [[File:Excursion Tanger.jpg|thumb|right| Экскурсиялық топ автобус жанында демалуда]] '''Экскурсия''' ({{lang-la|excursіo}} – сапар) – ғылыми, білім беру, танымдық, мәдени-ағарту, демалу, т.б. мақсаттарда белгілі бір орындарға ұйымдастырылатын ұжымдық сапар немесе жорық. Экскурсияның мазмұны зерттеу нысанына (табиғат, музей, өндіріс, тарихи оқиғалар болған орын, т.б.) байланысты. Тақырыбы бойынша мәдени-тарихи, жаратылыстану, өндірістік, өлкетану, т.б. Экскурсиялар болады. Экскурсия оқу жүйесіне байланысты мектептерде жиі қолданылады. Мұндай жағдайларда Экскурсия оқушылардың ой-өрісін кеңейтуге бейімдейтін оқу-бағдарламалық және мектептен тыс Экскурсиялар болып бөлінеді. Экскурсия негізіне оның ақпараттық бөлімі, коршаған ортамен байланысы, ғылыми мәні, адамдардың бір-бірімен байланысы, оның идеялығы сияқты спектлерді қарастырады<ref>http://tourlib.net</ref>. ==Тарихы== '''«Экскурсия»''' (excursio) [[латын тілі]]нен аударғанда «[[серуендеу]]» деген мағынаны білдіреді. Экскурсия – жеке [[тұлға]]ның уақытша болатын елдегі (жердегі) туристік ресурстарды танымдық мақсатта жиырма төрт сағаттан аспайтын уақытқа барып көруі. Негізінен бұл пән оқу үрдісіне Батыс [[Еуропа]] және [[Ресей]] оқытушылары арқылы ХVIII-ХІХ ғғ. енгізілді. 1910 жылы [[Мәскеу]]де «Орталық экскурсиялық комиссия» құрылды оқушылар мен оқытушыларға қызмет көрсету үшін. Совет үкіметі экскурсияны оқу үрдісінде ең қажет элементі деп қарастырды. 1918 жылы Мәскеуде «Орталық оқушылар экскурсиялық бюро» құрылды. Экскурсиялар туризмде мәдени-танымдық түрі ретінде, құрама бөлігі ретінде 20-жылдардың сонымен 30-жылдардың басында өрлей бастады. 1928ж «Советский турист» АҚ құрылды, 1930 ж «Бүкілсоветтік пролетарлық [[туризм]] және экскурсия еркін қоғамы» (ОПТЭ) болып өзгертілді. Көптеген қалаларда «Норкампросаның» эксурсиялық-туристік орталықтары ашылды. 1936 ж бастап туризм және экскурсияны дамыту төрағалығын ВЦСПС және оның өкілдігіне иық артылды. '''Экскурсиялық іс''' – халық арасында мәдени-ағарту жұмысының маңызды белгісі. Оның тарихы жалпы 100 жылдан асқанымен ең дамыған кезі өткен ғасырдың 70-80 жылдары. Экскурсия білім алудың негізгі формасы. Сондықтан экскурсия өткізген уақыты бойынша емес, тақырыбы бойынша жүйеленген. Экскурсияның бірнеше түрлері бар. Олар: тарихи, кәсіптік, табиғи, архитектуралық, әдеби және тағы басқа. Алғашқы экскурсияға себепші болған өткен ғасырлардың қоғамдық өмірі. Сол кезде жиі діни, әулие жерлерге қажылық жасаумен байланысты болды. Жалпы айтқанда, экскурсиялар мемлекеттің түрлі кезеңдерінде әр түрлі функцияларды атқарған. Ол ғасырдың қызығушылығына байланысты болған. Экскурсиятанудың пән ретінде дамуы Совет Одағында педагогика, өлкетану, мұражайтану, туризмнің дамуымен тығыз байланысты болды. Өткен ғасырлардың белгілі мұғалімдері экскурсияны оқу процесінің белсенді түрі деп санаған. Сондықтан экскурсия алғашында мектептерге енгізілген. Табиғатқа шығу, айналамен тануда, экскурсияның маңызы зор. Кейіннен оқу экскурсияларымен қатар оқудан тыс экскурсиялар пайда бола бастады. Бірақ олар алғашында өте аз, тек қана бай адамдардың қолына жеткен. Олар сол кезде Крымға, Кавказға, шет ел курорттарына саяхат жасаған.Экскурсия кезінде білім алу мақсаты XVIIIғ алдыңғы қатардағы прогрессивті адамдар қойған. Ол үшін түрлі қоғамдық бірлестіктер құрып, қаржы мәселелерін ірі демеуші арқылы шешкен. «Экскурсия» сөзі латын тілінен пайда болған. Орыс тіліне XIX ғ. енгізген. Басында бұл сөз «әскери шапшаңдық», кейіннен «серуенге шығу», «[[жорық]]» деп белгіленген. ==Экскурсияның классификациясы== [[File:Indonesian children Prambanan Temple excursion.JPG|thumb|Балаларға арналған экскурсия, Индонезия]] [[File:Excursion vessel on the Volga in Moskva.jpg|thumb|left| Мәскеу өзені бойынша экскурсия]] [[File:Alberta Prairie Railway Excursions 3412.jpg|thumb|Alberta Prairie теміржол экскурсиялары]] [[File:Excursion boat on Lake Lucerne.jpg|thumb|Lucerne көлі бойымен болатын экскурсия қайығы]] [[File:0408sg duraton excursiones 02.JPG|thumb|Велосипед арқылы болатын экскурсия]] Экскурсияларды топқа бөлу жаңа экскурсия дайындаған процесінде үлкен мағынасы бар. Экскурсияларды жүйелеу көптеген экскурсия саласының жұмысшыларының, зерттеушілерінің көп уақыт ішінде зерттеген. Бірінші бұл мәселе туралы өткен ғасырдың 20-жылдары көрсетілген. Экскурсия ісі дамыған сайын әр түрлі жүйелер ұсынылған. Бірақ 1970 жылдары ғана келесі жүйеге тоқталды: 1. Мазмұны бойынша; 2. Қатысушылардың құрамына, санына қарай; 3. Өткізген орнына қарай; 4. Жылжу тәсіліне қарай; 5. Экскурсияның ұзақтылығына қарай; 6. Өткізу түріне қарай. 1) Мазмұны бойынша экскурсиялар 2 шағын топқа бөлінеді: 1. '''Шолу экскурсиялар'''. Шолу экскурсиялар көп тақырыпты қамтиды. Бұндай экскурсиялар көпжоспарлы деп аталады. Оларда тарихи және қазіргі мәліметтер қолданылады. Бұндай экскурсия көптеген түрлі объектілерді – тарихи-мәдени ескерткіштер, ғимараттар ме нқұрылыстарды, табиғи объектілерді, кәсіп және ауыл шаруашылық орындарын көрсету арқылы құрастырылады. Шолу экскурсияларда оқиғалар ірі жоспармен баяндалады. Ол қала, мемлекет, аудан туралы жалпы түсінік береді. Шолу экскурсияның ерекшеліктері бар: кез келген қалада олар бір-бірімен құрылымы жағынан ұқсас болады, қаланың тарихы, кәсіпорынның тарихы, сипаттамасы, ғылымы, мәдениеті сияқты тақырыпшалардан тұрады. 2.'''Тақырыптық экскурсия'''. Тақырыптық экскурсия бір тақырыпқа ғана арналады. Тақырыптық экскурсия бірнеше топтарға бөлінеді: 1) Тарихи экскурсия – мазмұны бойынша бірнеше кіші топқа бөлінеді: а) тарихи-өлкетану; ә) [[археология]]лық; б) [[этнография]]лық; в) тарихи-өмірбаяндық; г) тарихи мұражайларға бару; ғ) тарихи шайқастар болған жерге бару. 2)'''Өндірістік экскурсиялар''' бірнеше топқа бөлінеді: а) тарихи өндірістік; ә) [[экoномика]]лық өндірістік; б) [[техника]]лық кәсіптік. 3) '''Өнерге байланысты экскурсиялар''' бірнеше топқа бөлінеді: а) тарихи-театралдық; ә) тарихи-музыкалық; б) халықтың қол өнері; в) [[КӨРМЕ|көрме]] залдарына экскурсия ұйымдастыру. 4) '''Әдебиет экскурсиялары''' келесі топтарға бөлінеді: а) әдеби-[[өмірбаян]]дық; ә) тарихи-әдебиеттік; б) көркем-әдебиеттік. 2) Қатысушылар құрамына, санына қарай. Қатысушылардың құрамына байланысты келесі бөлімдерге бөлінеді: 1. Жеке; 2. Жергілікті халық үшін; 3. Шетелдік туристер үшін; 4. Ересек адамдар үшін; 5. Мектеп оқушыларына. Әр топтың өз ерекшеліктерін ескере отырып, экскурсия мазмұнына жүргізілу техникасы мен тәсілінің ұзақтылығына өзгерістер енгізіледі. 3) '''Өткізген орнына қарай экскурсиялар''' келесі түрлерге бөлінеді: 1. Қалалық; 2. [[Қала]] маңы; 3. [[Өндіріс]]тік; 4. [[Мұражай]]лық; 5. Комплексті. 4) '''Жылжу тәсіліне қарай''' келесі түрлерге бөлінеді: 1. Жаяу; 2. Әр түрлі транспортты қолдану арқылы жүргізу. 5) '''Экскурсияның ұзақтылығы'''на қарай 1 академиялық сағаттан 1 тәулікке дейін болады. Қысқа мерзімді турлар (3-4 тәулікке дейін) демалыс күнгі маршруттар деп аталады және солардың барысында бірнеше экскурсиялар жүргізілуі мүмкін. 6) '''Өткізу түріне''' қарай келесі түрлерге бөлінеді: 1. Экскурсия-серуендеу; 2. Экскурсия-[[ЛЕКЦИЯ|лекция]]; 3. Экскурсия-[[музыка]]лдық; 4. [[Жарнама]] экскурсиясы. Сонымен, дұрыс жүйеленген экскурсия экскурсоводтың [[клиент|тұтынушылармен]]термен жұмысын жақсы ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Заңдылықты пайдалана отырып дайындалған экскурсия нақты топтың [[сұраныс]]тарын іске асыруға мүмкіндік береді<ref>Емельянов Б.В. Экскурсоведение. Учебное пособие. М., 2002.</ref>. ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Саяхат]] [[Санат:Ғылым]] [[Санат:Терминология]] [[zh:科学考察]] pu6r6i1dtarzw421s2rt5dm6wi81jif 0 24641 3642466 3595588 2026-08-13T11:11:34Z Mtdi20 184402 атауы өзгертілді 3642466 wikitext text/x-wiki {{Айырып көрсету|Экспедиция (айыру)}} '''Экспедиция''' ({{lang-la|expeditio}} — «тәртіпке, ретке келтіру», «жорық», «жіберу») — әр түрлі мағынада қолданылатын көп мағыналы термин. Негізгі мағыналары төмендегідей: == Негізгі мағыналары == # '''Ғылыми-зерттеу экспедициясы''' — белгілі бір ғылыми, зерттеушілік, барлау немесе әскери мақсатпен арнайы ұйымдастырылған сапар немесе [[Жорық|жорық]]. Мысалы: [[География|географиялық]], [[археология]]лық, [[Этнография|этнографиялық]], [[Геология|геологиялық]] экспедициялар. # '''Тарихи мағынада''' — [[Ресей империясы]]ндағы кейбір мемлекеттік мекемелердің немесе олардың бөлімдерінің атауы (мысалы, [[Сенат]]тың құпия экспедициясы, [[18 ғасыр|XVIII ғасыр]]). # '''Құқықтық мағынада''' — [[Көлік экспедициясы|көлік экспедициясы]] шартынан туындайтын азаматтық-құқықтық қатынастар. Бұл шарт бойынша экспедитор клиенттің есебінен жүкті тасымалдауға байланысты қызметтерді көрсетуге міндеттенеді. # '''Ұйымның бөлімшесі ретінде''' — [[Құжат]]тарды, материалдарды, баспасөз өнімдерін, поштаны, т.б. қабылдау, сұрыптау және [[Пошта|жіберу]]мен айналысатын ұйымның құрылымдық бөлімшесі немесе осындай қызметпен айналысатын дербес ұйым. == Тарихы == «Экспедиция» сөзі [[Латын тілі|латын тілінен]] енген және алғашында «жіберу», «жорыққа аттандыру» деген мағыналарды білдірген. [[Орта ғасырлар]]да бұл термин көбіне әскери жорықтарды атау үшін қолданылған. [[XV ғасыр|XV–XVI ғасырлардағы]] [[Ұлы географиялық ашылулар]] дәуірінен бастап «экспедиция» сөзі ғылыми-зерттеу мақсатындағы ұйымдастырылған сапарларды білдіре бастады. [[Ресей империясы]]нда XVIII ғасырда «экспедиция» сөзі мемлекеттік мекемелердің бөлімшелерін белгілеу үшін де қолданылды. Мысалы, 1762 жылы [[Екатерина II]] тұсында құрылған [[Сенаттың құпия экспедициясы]] саяси істермен айналысатын жасырын мекеме болған. == Экспедиция түрлері == === Ғылыми экспедициялар === Ғылыми экспедициялар зерттеу нысанасына қарай бөлінеді: * [[География|географиялық]] — белгісіз немесе аз зерттелген аумақтарды зерттеу; * [[археология]]лық — ежелгі ескерткіштерді қазу және зерттеу; * [[Этнография|этнографиялық]] — халықтардың тұрмысы мен мәдениетін зерттеу; * [[Геология|геологиялық]] — пайдалы қазбаларды іздеу және жер қыртысын зерттеу; * [[Биология|биологиялық]] — флора мен фаунаны зерттеу; * [[Океанография|океанографиялық]] — теңіздер мен мұхиттарды зерттеу; * [[ғарыш]]тық — ғарыш кеңістігін зерттеу. === Көлік экспедициясы === [[Көлік экспедициясы]] — жүктерді тасымалдауды ұйымдастырумен байланысты қызмет түрі. [[Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі]]не сәйкес, көлік экспедициясы шарты бойынша экспедитор тұтынушының тапсырмасы және есебінен жүкті тасымалдауға қатысты қызметтерді орындауға міндеттенеді. == Белгілі экспедициялар == Дүние жүзі тарихындағы атақты экспедициялар: * [[Христофор Колумб]]тың Америкаға экспедициялары (1492–1504); * [[Фернан Магеллан|Магелланның]] жер шарын айналып шығуы (1519–1522); * [[Витус Беринг|Берингтің]] [[Камчатка экспедициясы|Камчатка экспедициялары]] (1725–1741); * [[Джеймс Кук|Кук]]тың саяхаттары (1768–1779); * [[Шоқан Уәлиханов]]тың [[Қашғария]]ға экспедициясы (1858–1859). == Сондай-ақ қараңыз == * [[Саяхат]] * [[Жорық]] * [[Көлік экспедициясы]] * [[Ұлы географиялық ашылулар]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі''. — Алматы: Дайк-Пресс, 2008. * ''Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі'' (Ерекше бөлім). — Алматы, 1999. * ''Қазақ Совет энциклопедиясы''. — Алматы, 1972–1978. [[Санат:Тарих]] [[Санат:Транспорт]] [[Санат:Ғылыми зерттеулер]] [[Санат:География]] [[Санат:Латын тілінен енген сөздер]] eh5dzazrvy89k4ss83rc35buw4j47bf 0 24647 3642468 3565609 2026-08-13T11:17:19Z Mtdi20 184402 кіші әріппен жазылған 3642468 wikitext text/x-wiki '''Экспорт''' ({{lang-la|exportare}} – шығару‚ әкету) – тауарды‚ [[капитал]]ды‚ жұмыстарды‚ қызметтерді‚ зияткерлік қызмет нәтижелерін‚ соның ішінде оларға айрықша [[құқық]]тарды сыртқы нарықтарға өткізу үшін шетелге әкету. Түрлері: тауарлар‚ бұйымдар‚ материалдық‚ заттай игіліктер экспорты; шетелдік серіктеске өндірістік сипаттағы және тұтыну мақсатындағы қызметттерді көрсету; [[капитал экспорты]] – капиталды шет елге ақшалай немесе тауарлы нысанда‚ қызмет көрсету саласы арқылы (соның ішінде патенттер‚ [[лицензия]]лар‚ “ноу-хау” нысанында) орналастыру. Экспорт ақиқаты елдің кеден шекарасынан тауардың өтуі‚ қызметтер көрсету және зияткерлік қызмет нәтижелеріне құқықтарды табыстау сәтінде тіркеледі. Тауарларды елдің кеден аумағынан әкетпей жасалған‚ атап айтқанда‚ шетелдік тұлғаның елдегі тұлғадан сатып алуы, қайта өңдеу және қайта өңделген тауарды кейіннен шетелге әкету үшін оны елдегі тұлғаға табыстау кезінде жасалған жекелеген коммерц. [[операция]]лары тауар экспортына теңестіріледі. Дамыған [[нарықтық қатынастар]] жағдайында экспорт халықар. экономикалық ынтымақтастық пен еңбек бөлінісінің негізгі нысаны болып табылады. Сондай-ақ экспорт импорттың материалдық алғы шарты‚ өйткені ол [[импорт]]қа төлеудің және сыртқы қарыз бойынша есеп айырысудың негізгі көзі.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> ==Тауардың экспорттық құны == '''Тауардың Экспорттық Құны''' - шетелдік сатып алушыға ұсынылған [[шот]] бойынша айқындалатын құн, мұнда белгілі бір [[тауар]]лардың өткізілуіне байланысты шетелдік валюта түріндегі үстеме шығындар шегеріп тасталады. ==Экспорттық баж / Әкетілім бажы == '''Экспорттық баж / Әкетілім бажы''' — [[Тауар экспорты|тауарлар экспорты]] кезінде мемлекет өндіріп алатын кеден бажы. Елдің ішінде үлкен сұранымға ие өнім тапшылығына жол бермеу мақсатымен белгіленеді. Баждың мұндай түрінің шамасын белгілеу кезінде бұрын төленген сатудан алынатын салықтар мен акциздік алымдардың мөлшері ескеріледі. ==Экспорттық несие == '''Экспорттық несие''' - тауарлар мен көрсетілетін қызметтер сатылымын қаржыландыру мақсатымен шетелдік сатып алушыларға немесе олардың банкілеріне берілетін несие, экспортты ынталандыру құралы. Импортшылар мен экспортшылар несиені тікелей өздерінің шетелдік контрагенттерінен немесе оларға қызмет көрсетуші банкілерден алады. Ол әрқашанда сыртқы сауда келісімшартын жасасу жолымен беріледі. Оның мөлшері, мерзімі, құны, пайыз төлеу және өтеу шарттары экспортшы және импортшы елдердің экономикалық және саяси жағдайына, тауардың түріне және тараптардың өзара қатынастарының сипатына қарай айқындалады. ==Экспорттық лизинг == '''Экспорттық лизинг''' - [[лизинг]]ілік компания ұлттық фирмадан жабдық сатып алатын, сонан соң оны шетелдегі жалгерге беретін мәміле. ==Экспорттық әлеует == '''Экспорттық әлеует''' - елдің ұлттық шаруашылығының сыртқы нарық үшін бәсекелесуге жарамды өнімді қажетті мөлшерде өндіру қабілеті; елдің игерілген табиғат байлықтарының, сыртқы нарықтың қажеттерін қанағаттандыруға бағдарланған экономикалық және өндірістік мүмкіндіктерінің жиынтығы. Халық шаруашылығының сыртқы рынокта бәсекеге түсе алатын өнімнің қажетті көлемін өндіру жөніндегі экономикалық қабілеті; елдің игерілген табиғат байлықтарының, экономикалық және өндірістік мүмкіндіктерінің жиынтығы. == Экспорттық детаксация == '''Экспорттық детаксация''' - сыртқы рынокқа шығаруға арналған өнімдерге салынатын жанама салықты кеміту немесе мүлде салмау. == Экспорттық кредиттер == '''Экспорттық кредиттер''' - тауарлар мен қызметтердің сатылуын қаржыландыру мақсатында шетелдік сатып алушыларға немесе олардың банктеріне берілетін несие; экспортты көтермелеу құралы. == Экспорттық сыйлықтар == '''Экспорттық сыйлықтар''' - тауарларды шетке шығаруды кеңейту үшін мемлекетгік органдар экспорттаушыларға беретін қаржы жеңілдіктері.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9 </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қаржы]] [[Санат:Экономика]] [[Санат:Банк терминдері]] {{Economy-stub}} pu8fvv7ynw7mr5bz5s7fynbnjzbjevf 0 26657 3642472 3243007 2026-08-13T11:22:30Z Mtdi20 184402 рынок сөзін нарыққа ауыстырдым 3642472 wikitext text/x-wiki [[Сурет:All-currency-symbol.svg|thumb|Бүкіл әлем валюта символы]] '''Валюта'''({{lang-it|voluta}} — [[құн]], [[баға]]) — [[тауар]]лар құнының шамасын өлшеу үшін пайдаланылатын [[ақша]] [[өлшем]]і. Халықаралық валюталық [[қаржы]] операциялары тәжірибесінде ол мынадай мәндерде қолданылады: 1) [[мемлекет]]тің ақша өлшемі және оның типі ([[алтын]], [[күміс]], [[қағаз]] ақша),<ref>Орысша-қазақша заңдык түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6</ref> мысалы, [[Қазақстан]]ның ұлттық ақшасы — [[теңге]], [[Ресей]]дікі — [[рубль]]; 2) шет мемлекеттердің ақшасы; 3) халықаралық (аймақтық) есеп айырысу өлшемі (вексель, чек, банкнот) және төлем құралы. 19 ғ-ға дейін күміс валюта мен биметаллизм кең тарады. 19 ғ-дың басында [[Ұлыбритания]]да, 19 ғ-дың 2-жартысынан басқа елдерде алтын валюта енгізілді. Валютаның жалпы [[дағдарыс]]ы кезеңінде (1-дүниежүзілік соғыс кезінде) қағаз валюта кеңінен қолданыла бастады. Алтын мен күміске айырбасталмайтын [[банкнот]]тар қағаз ақша түрінде болды. Ел [[экономика]]сында ауық-ауық [[инфляция]] болғанда, қағаз валюта құнсызданып отырды. Мұндай жағдайда кейбір елдер өз валютасының номиналды алтындық баламын тұрақтандыруға тырысады. Көптеген елдерде валюта курсы валюталық шектеу арқылы реттеледі. Валюталар пайдаланылу тәртібіне қарай айырбасталымды (конверсияланатын), ішінара толық айырбасталымды және айырбасталмайтын (томаға тұйық) валюта болып үшке бөлінеді. <ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том</ref> Бірінші топқа валюталық шектеу жойылған елдердің валютасы (АҚШ доллары, т.б.) жатады. Ол кез келген шет ел валютасына айырбасталады. Ішінара айырбасталымды валютаға валюта операцияларын жасауға толықтай валюталық шектеу жойылмаған елдердің валютасы (мысалы, [[Ұлыбритания]]ның, [[Франция]]ның, [[Италия]]ның, сондай-ақ [[ТМД]] елдерінің) жатса, соңғы топқа барлық операциялар бойынша валюталық шектеу сақталған елдердің валютасы жатады. Томаға-тұйық валюта өз мемлекеті шегінде ғана айналыста болады.<ref name="source1"/> == Валюталандыру == Клиенттің немесе корреспонденттің жеке есептік шоты бойынша, банк жазған әрбір соммаға пайыздар есептелетін күнді белгілеу үшін колданылатын термин. == Валюталық реттеу == Елдің төлемдік балансын нығайтуды, ұлттық валютаның тұрақтылығын, ішкі валюталық нарықтың дамуын және оны қадағалап, бақылауды қамтамасыз ету мақсатында валюталық операцияларды өткізу тәртібін тұрақтандыру бойынша өкілеттелген мемлекеттік органдардың (валюталық реттеу органдары) қызметі. === Валюталық реттеудің мақсаттары мен міндеттері === * Валюталық, реттеудің мақсаты тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізу және экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттің саясатына жәрдемдесу болып табылады. '''Валюталық реттеудің міндеттері''': * Қазақстан Республикасында валюталық құндылықтардың айналысының тәртібін белгілеу; * Қазақстан Республикасының дүниежүзілік экономикаға одан әрі кірігуі үшін жағдайлар жасау; * Валюталық операциялар мен капитал легі жөніндегі ақпараттық базаны қамтамасыз ету болып табылады. == Валюталық басқыншылық == Шетелдік валютаның комақты партиясын банктің сатып алуы немесе сату жолымен жүзеге асырылатын валюталық рынок пен валюта курсына әсер ету үшін елдің Ұлттық банкісінің мақсатты түрде бағытталған бір реттік елеулі әрекеті. Валюталық басқыншылық мемлекеттің мүддесіне орай, шетелдік валюталардың бағамын реттеу үшін жүзеге асырылады.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9 </ref> == Валюта операциялары == Валюталық құндылықтарға меншік құқығының және өзге де құқықтардың көшуіне, сондай-ақ валюталық, құндылықтарды төлем қаражаты ретінде пайдалануға байланысты операциялар; валюталық құндылықтарды, ұлттық валютаны, номиналы ұлттық валютамен көрсетілген бағалы қағаздарды және төлем құжаттарын, резиденттер шығарған номиналы жоқ бағалы қағаздарды [[Қазақстан Республикасы]]на әкелу, жіберу және аудару, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан әкету, жіберу және аудару. == Валюта құндылықтары == Валюталық заңнамаға сәйкес, елдің аумағында айналысқа түсуге қатысты ерекше режим бекітілген құндылықтар. Мыналар валюта құндылықтары болып табылады: *шетел валютасы; *номиналы шетел валютасымен көрсетілген бағалы қағаздар және төлем құжаттары; *резидент еместер шығарған номиналы жоқ бағалы қағаздар; *тазартылған құйма алтын; *резиденттер мен [[резидент]] еместер арасында, сондай-ақ резидент еместер арасында операциялар жасалған жағдайда қолданылған ұлттық. валюта, номиналы ұлттық. валютамен көрсетілген бағалы қағаздар және төлем құжаттары; *резиденттер мен резидент еместер арасында, сондай-ақ резидент еместер арасында операциялар жасалған жағдайда қолданылған резидент шығарған номиналы жоқ бағалы қағаздар. == Валюта тәуекелдігі == Қор және тауар биржаларында сыртқы сауда, кредиттік және валюталық операцияларды өткізу кезінде, ұлттық валютаға қатынасы бойынша шетелдік валюта курсынын өзгеруімен байланысты валюталық құндылықтарды жоғалту қаупі. Ашық валюталық ұстанымы бар болған кезде пайда болады. == Валютаның қайтымдылығы == Валютаның қайтымдылығы - бір ел валютасының басқа бір елдердің валютасына қолданыстағы валюталық бағам бойынша айырбасталу мүмкіндігі; алтын стандартында - банк билеттерін алтынға айырбастаудың әртүрлі нысандары. Аралық режимдегі валютаны ішінара қайтымды валюта деп атайды. Мұндай жағдайда қайтымдылық белгілі бір валютаның нақты иелеріне және операциялардың жекелеген түрлеріне қолданылады. == Валютаның бағамын белгілеу == Валютаның бағамын белгілеу - валютаның бағамын айқындау. Валютаның бағамын белгідеудің тарихи тұрғыда екі әдісі қалыптасқан, олар тікелей белгілеу, мұнда шетел валютасы өлшемінің бағамы ұлттық валютаның белгілі бір сомасымен көрсетіледі (мыс., 1 АҚШ доллары = 6,8 француз франкі); жанама түрде белгілеу, мұнда валюта өлшемі ретінде валютаның белгілі бір сомасына теңестірілетін ұлттық валюта қабылданады (мыс., 1 стерлинг фунт = 1,55 АҚШ доллары). Кең таралғаны валютаның бағамын тікелей белгілеу әдісі. Валютаның бағамын ресми түрде орталық банк белгілейді, бейресми түрде банкілер банкілер белгілейді. Валюта биржалары сақталған елдерде валютаның бағамын бегілеу күннің белгіл бір уаытында тіркеледі. Алайда биржалық белгіленім негізінен анықтамалық сипатта болады. Валюта нарығының көбінде бағам белгілеу кезінде фиксинг - валютаның банк аралық бағамын әрбір валюта бойынша сұраным мен ұсынымды салыстыру жолымен айқындау рәсімі қолданылады. Сонан соң сатушының бағамы (жоғары) мен сатып алушының бағамы (төмен) белгіленеді. Банкілер сатылатын шетел валютасын сатып алынатын валютадан гөрі қымбатқа бағалайды.Қ<ref>аржы-экономика сөздігі. Алматы</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Экономика]] [[Санат:Құқық]] [[Санат:Заң]] 1b2wmu21tscsm532sqvmuyh0oqe6jfd 0 27918 3642283 3641782 2026-08-12T14:14:17Z CommonsDelinker 165 «[[:File:The_radial_velocity_method_(artist’s_impression).jpg]]» деген «[[:File:The_radial_velocity_method_(artist's_impression).jpg]]» дегенмен алмастырылды. 3642283 wikitext text/x-wiki {{мағына|Жұлдыз (айрық)}} '''Жұлдыз''', кейде '''тұрақты жұлдыз''' ([[астрономия]]дағы белгісі: ✱), — массасы ерекше ауыр, өзегіндегі [[Термоядролық реакциялар|термоядролық реакция]] арқылы айналасына тұрақты [[жарық]] шығаратын,<ref>{{cite web|url=http://www.astronet.ru/db/msg/1162211|title=Звезда|author=Засов А. В.|publisher=Астронет |accessdate=2013-04-04|archiveurl=http://www.webcitation.org/6FehrzMWN|archivedate=2013-04-05}}</ref> плазмалық [[газ]] және [[плазма]] күйдегі аспан денесі. Жұлдыздарды арнаулы түрде [[Жұлдыз астрономиясы]] ғылымы зерттейді. [[Сурет:Starsinthesky.jpg|250px|thumb|[[Жетіқарақшы]] жұлдызы]]‎ [[Сурет:Artist's impression of supernova 1993J.jpg|thumb|right|250px|1993J [[ғаламатжұлдыз]]ы]] Әдетте қазақ тілінде жұлдыз сөзі көптеген мағынада қолданылады: барлық аспан денелерін (Күн, Ай, [[Марс]], [[Шолпан (ғаламшар)|Шолпан]], [[Комета|құйрықты жұлдыз]]дар т.б.) жай тілмен жұлдыз деп бірдей атай береді. Дегенмен, ғылыми арнаулы мағынада жұлдыз тек [[Күн (жұлдыз)|Күн]] секілді, [[сүмбіле]], [[темірқазық]], [[жетіқарақшы]], [[үркер]] секілді, [[қос жұлдыз]],<ref name="ReferenceA">{{кітап|авторы= Қадыкенов М.М. |тақырыбы= Қазақша-ағылшынша-орысша физика-техникалық сөздік |жыл= 2010 |баспасы= Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Ядролық физика институты |isbn=9965-675-57-0 }}</ref> [[жұлдыздар шоғыры]],<ref name="ReferenceA"/> [[ғаламатжұлдыз]],<ref name="ReferenceA"/> секілді өзінен жарық шығаратын алып аспан денелеріне қаратылады. Астрономдар [[жұлдыздардың спектрлік жіктелуі|жұлдыздардың спектрін]], [[жұлдыздың жарқырауы|жарық шамасын]], кеңістіктегі қозғалысын өлшеу арқылы оның салмағын, жасын, құрамындағы металл мөлшерін және басқа да қасиеттерін таниды. Жұлдыздың жалпы сапасы оның өзгерісі мен кейінгі тағдырының маңызды көрсеткіші. Басқа қасиеттері, мысалы диаметрі, өз осьінде айналуы, қозғалысы мен температурасы қатарлылар оның тарихи өзгерісі барысында ұқсамайды. Жұлдыз температурасының жарық шамасына байланысты суреті әдетте [[Герцшпрунг — Рассел диаграммасы|"HR диаграммасы"]] деп аталады. Ол арқылы жұлдыздың жасы мен өзгеріс сатысы айқындалады. Жұлдыз негізгі уақытын өзегіндегі термоядролық реакция арқылы айналасына жарық шашуымен өткізеді. Өзегіндегі термоядролық реакция өзектің шетіне дейін жоғары [[энергия]] бөліп шығарады, сосын оны сыртқы әлемге радиация болып шашырайды. [[Сутегі]] мен [[гелий]]ден ауыр [[химиялық элементтер|элементтер]] термоядролық реакциядан пайда болады. Жұлдыздар негізінен сутегіні негіз еткен күйде пайда болады және гелий мен аз мөлшерде [[ауыр металдар|ауыр элементтер]]дің сығылуынан құралады. Өзегінде жеткілікті тығыздық болса, кейбір сутегі термоядролық реакция барысында тұрақты түрде гелийге айналады<ref>{{cite web | url= http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | archiveurl= http://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | archivedate= 2008-02-10 | title= Stellar Evolution & Death | publisher= NASA Observatorium | accessdate= 2006-06-08}}</ref> (мысалы, Күнде 4 атом сутегі 1 атом гелийге айналудан біз тұтынатын жылу мен жарық қалыптасады). Жұлдыздың ішіндегі артық энергия радиацияланып сыртқа шығып кетеді. Жұлдыз ішкі [[гравитация]] әсерінде өз салмағының жеміріп жібермеуіне (өз өзегіне бірақ құйылып, шөгіп кетпеуге де, айналасына шашырап тозып кетпеуге де) қол жеткізеді. Жұлдыздың өзегіндегі сутегі отыны таусылса салмағы күн салмағының 0,5 есесінен кем болмаса, онда ол өсіп [[Алып қызыл жұлдыз]]ға айналады.<ref name="late stages">{{cite web | last = Richmond | first = Michael | url = http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html | title = Late stages of evolution for low-mass stars | publisher = Rochester Institute of Technology | accessdate = 2006-08-04 }}</ref> Кейбір жағдайда оның өзегінде тіпті де ауыр атомдар отынға айналып қайта жана бастауы мүмкін. Мұндай жұлдыздар ақыры ықшамдалып, ғарыштағы материялық денеге айналады, басқаларға қосылады, немесе жаңа элементтер пайда болу сатысына өтеді.<ref>{{cite web | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | title = Stellar Evolution & Death | publisher = NASA Observatorium | accessdate = 2006-06-08 }}</ref> Жұлдыздар ғарышқа біркелкі шашылған емес. Олардың көбі тартылыс күш әсерінде ұйысып екіден көп [[қос жұлдыз]]дарға біріксе, тіпті неше миллиард жұлдыздар топтасып алып [[жұлдыздар шоғыры]]дарға айналады. Екі жұлдыздың орбитасы оларды жақындатқанда олардағы өзгеріс тездейді.<ref name="iben">{{cite journal | last= Iben | first= Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | date=1991 | volume=76 | pages=55–114}}</ref> Мысалы, [[Ақ ергежейлі]] жұлдыз өзінің серік жұлдызына жақындағанда оның газдарын өзіне сіміріп, [[Алып жұлдыз|жаңа жұлдыз]] болып жарқырайды. Жұлдыздар әлемі өте әр алуан. Кейбір жұлдыздар Күннен мың есе үлкен (көлемі бойынша) әрі жарығырақ болып келсе (алып жұлдыздар), ал кейбіреуінің мөлшері мен шығаратын [[жарық|жарығының]] [[энергия]]сы Күннен әлдеқайда аз болып (ергежейлі жұлдыздар) келеді. Жұлдыздардың жарқырауы да түрліше болады. Алтын Балық шоқжұлдызының S жұлдызы Күннен 400 мың есе артық жарқырайды. Күн өзінің барлық белгілері жағынан қатардағы жұлдыз болып саналады. Көптеген жұлдыздарды күн секілді ғаламшарлық жүйеден тұрады деп санауға толық негіз бар. Жұлдыздар өте алыс қашықтықта орналасқандықтан, олардың серіктері ең күшті телескоппен де көрінбейді. Оларды анықтау үшін зерттеудің нәзік әдістер қолданып, бірнеше ондаған жылдар бойы ұқыпты бақылау мен күрделі есептеулер жүргізу қажет. Жұлдыз спектріне талдау жасау арқылы да жұлдыздың ғаламшар серігі бар-жоғы анықталады. == Этимологиясы == Қазақ тіліндегі ''жұлдыз'' сөзі прото-түркі ''*yulduŕ'' сөзінен шыққан. [[Әзербайжан тілі|Әзірбайжан]]ша ''ulduz'', [[Шағатай тілі|шағатай]]ша {{Rtl-lang|ar|یولدوز}}, [[Долған тілі|долған]]ша ''һулус'', [[Ғағауыз тілі|ғағауыз]]ша ''yıldız'', [[Қарашай-балқар тілі|қарашай-балқар]]ша ''жулдуз'', [[Башқұрт тілі|башқұрт]]ша ''йондоҙ'', [[Хакас тілі|хакас]]ша ''чылтыс'', [[Құмық тілі|құмық]]ша ''юлдуз'', [[Қырғыз тілі|қырғыз]]ша ''жылдыз'', [[Ноғай тілі|ноғай]]ша ''юлдыз'', [[Шор тілі|шор]]ша ''чылтыс'', [[Татар тілі|татар]]ша ''йолдыз'', [[Түрікмен тілі|түрікмен]]ше ''ýyldyz'', [[Тыва тілі|тыва]]ша ''сылдыс'', [[Ұйғыр тілі|ұйғыр]]ша {{Rtl-lang|ar|يۇلتۇز}}, [[Өзбек тілі|өзбек]]ше ''yulduz'', [[Саха тілі|саха]]ша ''сулус'' және басқа түркі жұлдыз атауларының когнаты болып табылады.<ref>{{Cite web|url=https://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?single=1&basename=%2fdata%2falt%2fturcet&text_number=++76&root=config|title=Starling Etymologic Base|author=S. Starostin|lang=en}}</ref> [[Латын тілі]]ндегі ''stella'' сөзі прото-италикше ''*stērolā'' сөзінен шыққан, ал ''astrum'' [[ежелгі грек тілі]]ндегі {{Polytonic|ἄστρον}} сөзінен алынған. {{Polytonic|Ἄστρον}} мен ''stella'' бір прото-үнді-еуропа ''*h₂stḗr'' сөзінен шыққан, демек екеуі де туыс сөз. == Күзету-өлшеу тарихы == [[Сурет:Nebra_Scheibe.jpg|thumb|right|200px|Аспан кестесі, б.з.д. XVII ғ.]] Адамзаттың жұлдыздарды күзетіп тұрмысқа пайдалану, діни рәсімдерді орындау тарихы арыдан бастау алады. Ежелгі мысырлықтар осында 5-6 мың жыл бұрын [[Сүмбіле]] жұлдызының шығыс көкжиектен көтерілуін негіз етіп, [[Ніл]] өзенінің тасуын мөлшерлеген және бір жылдың 365,25 күн болатынын дәл анықтаған. Қытайдың Шан патшалығы осыдан 4 мың жыл бұрын аспанды бақылайтын арнайы орда мансаптыларын тағайындап, егіс жұмыстарын уағында жүргізуге қол жеткізген. [[Сурет:PSM_V78_D326_Ptolemy.png|thumb|left|120px|[[Клавдий Птолемей|Птолемей]]]] Тұрақты жұлдыздар діни рәсімдер үшін де айырықша маңызға ие болды. Көптеген ежелгі ғалымдар ерте заманның өзінде-ақ адамдар жұлдызды аспанды [[шоқжұлдыз]]дарға бөлген.<ref>{{cite book | author=Forbes, George | title=History of Astronomy | publisher=Watts & Co. | location=London | year=1909 | format =Free e-book from Project Gutenberg | url=http://www.gutenberg.org/etext/8172 }}</ref> Ежелгі заман астрономы [[Клавдий Птолемей|Птолемей]]дің тіркеуі бойынша бүкіл аспанда 48 шоқжұлдыз болса, қазіргі кезде 88 шоқжұлдыз бар делінеді. Бұл шоқжұлдыздар [[күнтізбе]] жасауға тікелей ықпал етті. Қазіргі жер шарында ең кең қолданылатын, дәлдігі жоғары [[григориан күнтізбесі]] жерге ең жақын тұрақты жұлдыз — күнді негіз етіп жасалған.<ref>{{cite web | last = Tøndering | first = Claus | url = http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html | title = Other ancient calendars | publisher = WebExhibits | accessdate = 2006-12-10 }}</ref> Көп уақытқа дейін жұлдыздар орнынан қозғалмайды, еш өзгермейді, мәңгі солай бола береді, аспан шарына мәңгілік байланған деп есептеді. Сондықтан жұлдыздарды тұрақты жұлдыз деп атаған. Әсіресе [[Аристотель]]дің (б.з.б. IV ғасыр) идеясының ықпалында көптеген ғасырлар бойы жұлдызды аспан мәңгілік және өзгермейтін [[хрусталь]] [[сфера]] тәрізді, оның сыртында құдайлар өмір сүреді деп жорамалдауы негізгі ғарыш түсінігі болды. [[Сурет:Biruni_Iranian.jpg|thumb|left|120px| [[Әбу Райхан әл-Бируни]]]] Ең ежелгі дәлдігі жоғары, уақыты көрсетілген жұлдыз картасы б.з.д. 1534 ж. ежелгі [[Мысыр]]да жасалды.<ref>{{cite journal | last=von Spaeth | first=Ove | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | accessdate=2007-10-21 }}</ref> [[Мұсылман]] астрономдары анықтаған көптеген жұлдыз атаулары бүгінге дейін қолданылуда. Олар және көптеген жұлдыз өлшеу аспаптарын жасады. ХІ ғасырда [[Әбу Райхан әл-Бируни]] [[құс жолы]]н көптеген жұлдыздар мен тұмандықтардан құралған деп есептеп, 1019 жылғы [[Тұтылу|айдың тұтылуы]] кезінде біраз жұлдыздың ендік бұрышын өлшеді.<ref>{{cite web | last=Zahoor | first=A. | year=1997 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University | accessdate=2007-10-21 }}</ref> Осыдан 3 мың жыл бұрын Қытайдың Чжоугун деген қаласында бірінші астрономиялық обсерватория салынған. Ол өте қарапайым, онда телескоп болған жоқ. Жұлдыздарды қарапайым көзбен бақылаған. Қытайдың б.з.д. V ғасырдағы ғалымдары жұлдыздардың ауадан (газдан) құралатынын жазып қалдырған екен.<ref name="clark">Clark, D. H.; Stephenson, F. R., The Historical Supernovae, Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute, 355–370 бет, Dordrecht, D. Reidel Publishing Co, маусым 29, 1981, Cambridge, England, [http://adsabs.harvard.edu/abs/1982sscr.conf..355C] 2006-09-24</ref> [[Самарқан]] қаласындағы зерттеуші ғалымдар орта ғасырда мыңдаған жұлдыздың орнын дәл анықтаған. [[Ұлықбек]]тің кейін бір ғасырдан соң өмірге келген дат ғалымы [[Тихо Браге]] де обсерватория салып, жұлдыздар әлеміне бақылау жасаған.<ref name="he history">{{cite web | last = Drake | first = Stephen A. | date = 2006 | url = http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html | title = A Brief History of High-Energy (X-ray & Gamma-Ray) Astronomy | publisher = NASA HEASARC | accessdate = 2006-08-24 }}</ref> [[Сурет:Giordano_Bruno.jpg|thumb|left|120px| [[Джордано Бруно]]]] 16-ғасырдың соңында [[Джордано Бруно]] «Жұлдыздар да Күн сияқты аспан денелері, олардың арасында ай секілді, жер секілділері де бар, және олар да бірін бірі айналып жүреді» деген пікір айтты. Жұлдыздарды алыстағы күн дейтін көзқарасты [[Ежелгі Грекия|ежелгі грек]] ойшылдарынан шексіздік туралы айтқан [[Анаксимандр]] мен [[атом]] теориясының негізін қалаушы [[Демокрит]], [[Рим]] философы [[Эпикур]] айтып өткен болатын.<ref>{{cite web | date = 2006 | url = http://www.eso.org/outreach/eduoff/edu-prog/catchastar/CAS2004/casreports-2004/rep-226/ | title = Exoplanets | publisher = ESO | accessdate = 2006-10-11 }}</ref> Теолог Ричард Бентли «Егер олар күн секілді жұлдыз болса, неге күн жүйесіне гравитация (тартылыс күш) түсірмейді?» - деп сұрақ қойған екен, оған [[бүкіл әлемдік тартылыс заңы]]н ашқан [[Ньютон]] «Әрбір тараптағы жұлдыздар тудырған тартылыс күші бір-бірін жойып, жоққа шығарады» - деп жауап берген екен.<ref>{{cite web | last = Hoskin | first = Michael | year=1998 | url = http://www.stsci.edu/stsci/meetings/lisa3/hoskinm.html | title = The Value of Archives in Writing the History of Astronomy | publisher = Space Telescope Science Institute | accessdate = 2006-08-24 }}</ref> [[Сурет:Tycho_Brahe.JPG|thumb|left|120px|[[Тихо Браге]]]] [[1596 жыл]]ы алғаш рет айнымалы жұлдыз (неміс астрономы [[Йоханнес Фабрициус]]), ал [[1650 жыл]]ы алғаш рет қос айнымалы жұлдыз (италиялық ғалым [[Джованни Риччоли]]) анықталды. Дания ғалымы [[Тихо Браге]] аспаннан бір жаңа (бұрын болмаған) тұрақты жұлдызды байқап, аспан ежелден осылай емес деген пікірге келген екен. Кейін ол жаңа жұлдыз [[ғаламатжұлдыз]] екені анықталды да, «Тихо ғаламатжұлдызы» деп аталады. [[Италия]] ғалымы [[Джеминиано Монтанари]] [[1667 жыл]]ы [[Алголь]]дағы жарық өзгерісін тіркеген. [[Эдмонд Галлей]] ежелгі грек Птолемей заманынан сол кезге дейінгі жұлдыздар орнының өзгерісі туралы зерттеу жасап, жұлдыз тұрақты деген көзқарасты өзгертті.<ref name="he history" /> [[Фридрих Вильгельм Бессел]] [[1838 жыл]]ы көру бұрышының айырмасына сүйеніп [[Аққу шоқжұлдызы]]ндағы 61 жұлдыздың арақашықтығын 11.4 жарық жыл етіп өлшеп, ғарыштың кеңдігі мен ғарыш денелері арасындағы алыс кеңістікті танытты. [[Сурет:William_Herschel01.jpg|thumb|left|120px|[[Уильям Гершель]] ]] [[Уильям Гершель]] тұрақты жұлдыздардың аспандағы жайласу орнын анықтауға талпынған тұңғыш ғалым. [[1780 жыл]]дары ол [[метрология]] арқылы 600 жаққа бірдей өлшеу жасап, сол арқылы көзге көрінетін жұлдыздардың санын анықтауға кірісті. Бұл арқылы ол жұлдыздар саны аспанның бір шетіне қарай көбейе түсетінін, бұл [[Құс жолы]]ның орталық өңірі екенін айқындады. Оның баласы [[Джон Гершель]] [[Оңтүстік жарты шар]]да әкесінің ғылыми тәжірибесін қайталап, ұқсас қорытынды шығарды.<ref>{{cite journal | last=Proctor | first=Richard A. | title=Are any of the nebulæ star-systems? | journal=Табиғат | year=1870 | pages=331–333 | url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=div&did=HISTSCITECH.0012.0052.0005&isize=M | doi=10.1038/001331a0 | volume=1 }}</ref> Осы өлшеу, күзету барысында Уильям Гершель кейбір жұлдыздардың ұқсас бағытта қозғалып қана қоймай, өзара физикалық байланысы бар [[қосаржұлдыз]] екенін айқындады. [[1835 жыл|1835]] – [[1839 жыл|39]] жылдары орыс астрономы [[Василий Васильевич Струве|Василий Струве]], неміс астрономы [[Фридрих Вильгельм Бессел|Фридрих Бессель]] және ағылшын астрономы [[Томас Джеймс Хендерсон|Т.Хендерсон]] алғаш рет ең жақын үш жұлдызға дейінгі қашықтықты анықтады. Джозеф Фраунгофера және Анджело Секки Сүмбіле мен күнді салыстырып, жұлдыздарды жарығына қарай түрге бөлудің ғылыми жүйесін жасады.<ref>{{cite web | last = MacDonnell | first = Joseph | url = http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | title = Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) the Father of Astrophysics | publisher = Fairfield University | accessdate = 2006-10-02}}</ref> Дегемен қазіргі заманғы жұлдыздар жүйесін бөлу амалын Энни Кэннон 1900 жылы тапқан. [[Сурет:Friedrich_Wilhelm_Bessel.jpeg|thumb|left|120px|[[Фридрих Вильгельм Бессел]]]] ХІХ ғасырда [[Қосаржұлдыз]]ды күзетудің маңызы да еселеп артты. [[1834 жыл]]ы Ф.В.Бессель Сүмбіленің өзіндегі өзгерісті өлшеп, оның жасырын серігі бар екенін ашты. Эдвард Пикеринг [[1899 жыл]]ы периоды 104 күндік спектрлі қосаржұлдызды байқады. Астроном Струве және [[Шербёрн Уэсли Бёрнхем]] қатарлылар қосаржұлдыздар туралы материалдарды топтап, олардың орбитасы арқылы сапасын өлшеуге мүмкіндік алды. 19-ғасырдың 60-шы жылдары жұлдыздарды зерттеу үшін [[спектроскоп]], ал [[1880 жыл]]дан бастап [[фотография]] пайдаланыла бастады.<ref>{{cite book | first=Robert G. | last=Aitken | title=The Binary Stars | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | year=1964 }}</ref> Тұрақты жұлдыз зерттеуі XX ғасырда тез дамыды. [[Карл Шварцшильд]] көзбен көрінетін жұлдыз бен оның аппаратқа тартылған фотосын салыстырып, жұлдыздың түсі мен температурасын білуге жол ашты. 1921 фотоэлектрлі фотометр жұлдыздарды өлшеуге қолданыла бастады. Алғаш рет Альберт Майкельсон Гук телескопы арқылы жұлдыз диаметрін өлшеді.<ref>{{cite journal | author=Michelson, A. A.; Pease, F. G. | title=Measurement of the diameter of Alpha Orionis with the interferometer | journal=Astrophysical Journal | year=1921 | volume=53 | pages=249–259 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1921ApJ....53..249M | doi = 10.1086/142603 }}</ref> [[1913 жыл]]ы HR диаграммасы дамып, [[астрофизика]]ға жаңа мүмкіндік берді. 20-ғасырдың басында, әсіресе [[1920 жыл]]дан кейін, жұлдыз жөніндегі ғылыми көзқараста төңкеріс болды. Жұлдыз физикалық дене ретінде қарастырылып, оның құрылысы мен құрамындағы заттардың тепе-теңдік шарттары, энергия көздері зерттеле бастады. Ол арқылы ендігі жерде жұлдыздардың ішкі қасиеті мен құрылымы [[квант физикасы]] арқылы сәтті түсіндіріліп, жұлдыздар атомосферасының химиялық құрамы да айқындала бастады. Бұл төңкеріс, әрине [[атомдық физика]]ның жетістіктерімен тығыз байланысты еді. 20-ғасырдың орта шенінде [[ЭЕМ]]-ді қолдануға байланысты жұлдыздарды зерттеу мәселесі одан әрі тереңдей түсті.<ref name="new cosmos">{{cite book | author=Unsöld, Albrecht | title=The New Cosmos | publisher=Springer-Verlag | location=New York | year=1969 }}</ref> [[Ғаламатжұлдыз]]дарды айтпағанда, басқа жұлдыздарды Құс жолы галактикасы тәуелді жергілікті галактикалар жүйесінде күзетуге болады.<ref>e. g. {{cite journal | author=Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno | title=Carbon Star Survey in the Local Group. V. The Outer Disk of M31 | journal=The Astronomical Journal | year=2003 | volume=125 | issue=3 | pages=1298–1308 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003AJ....125.1298B | accessdate=2007-02-04 | doi = 10.1086/346274 }}</ref><ref>{{cite news | title=Millennium Star Atlas marks the completion of ESA's Hipparcos Mission | publisher=ESA | date=1997 | url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS&page=esa_msa | accessdate=2007-08-05 }}</ref> Дегенмен, бұл күндері тіпті жерден 100 млн жарық жылы қашықтықтағы [[Бикеш (шоқжұлдыз)|Бикеш]] галактикалар жүйесіндегі [[M 100 галактикасы]]ндағы жұлдыздарды да өлшеп-тексеруден өткізуге мүмкіндік туып отыр.<ref>{{cite web | author=Villard, Ray; Freedman, Wendy L. | date=1994 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ | title=Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet | publisher=Hubble Site | accessdate = 2007-08-05 }}</ref><ref>{{cite news | title=Hubble Completes Eight-Year Effort to Measure Expanding Universe | publisher=Hubble Site | date=1999 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ | accessdate=2007-08-02 }}</ref><ref>{{cite news | title=UBC Prof., alumnus discover most distant star clusters: a billion light-years away. | publisher=UBC Public Affairs | date=2007 | url=http://www.publicaffairs.ubc.ca/media/releases/2007/mr-07-001.html | accessdate=2007-08-02 }}</ref> == Жұлдыздардың аталуы == [[Сурет:Venice ast sm.jpg|thumb|right|200px|Астрология тақтайшасы]] Шоқжұлдыз ұғымы ежелгі [[Вавилон]] мәдениетінде қалыптасқан. Ежелгі заманның жұлдыз бақылаушылары біршама әйгілі жұлдыздарды табиғат мифологиясындағы белгілі бір оқиғалармен байланыстырып, олардан түрлі пішіндер елестеткен. [[Эклиптика]]ның төңірегіндегі 12 жұлдыз [[Астрология]]ның негізі болды. Кейбір арнайы тұрған ерекше жұлдыздар да арнаулы атауға ие болды, әсіресе оларға латынша және арабша атаулар берілді. [[Сурет:Planisphæri cœleste.jpg|thumb|left|300px|XVII ғ. жұлдыз картасы, Голландия]] Кейбір жұлдыздар туралы арнайы аңыздар құрастырылды.<ref name="mythology">{{cite web | last = Coleman | first = Leslie S | url = http://www.frostydrew.org/observatory/courses/myths/booklet.htm | title = Myths, Legends and Lore | publisher = Frosty Drew Observatory | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> Мысалы, [[Алголь]] жыланшаш пері [[Медуза]]ға арналған. Ежелгі гректер ғаламшарларды айналушы жұлдыз (серуендеуші) деп танып, маңызды Құдайларының атын берді. Бұл планеталардың аты Меркурий, Венера, Марс, Юпитер және Сатурн.<ref name="mythology" /> Уран мен Нептун да грек-рим Құдайларының атында аталғанымен, олардың жарқырау шамасы әлсіз, ежелгі адамдар оларды байқай алмаған. Олар тек кейін байқалған, сондықтан аттары да кеш қойылды. Шамамен 1600 жылдарға дейін шоқжұлдыздардың аты, ауқымы, жұлдыздар аты әр өңірде өзгеше болып келді. 1603 жылы неміс астрономы Иоганн Байер грек әліппесі мен шоқжұлдыздар атын бірлестірген "Байер белгілемесі" Уранометрияны жасап, әр шоқжұлдыздағы әрбір жұлдызға ат берді. Кейін ағылшын астрономы Джон Флемстид сандық жүйе арқылы белгілеу амалын тауып, ол кейін "Флемстид белгілемесі" деп аталды. Бұдан басқа да жұлдыздарды белгілеу амалдары ойлап табылды. Ғылым әлемінде жұлдыздар мен басқа да аспан денелеріне ат беретін бірден-бір орган [[Халықаралық астрономиялық одақ]] ({{lang-en|International Astronomical Union}}).<ref name="naming">{{cite web | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.309 | title = The Naming of Stars | publisher = National Maritime Museum | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> Бірақ кейбір астрономиялық органдар алдамшылыққа барып, жұртқа жұлдыз атын сатумен айналысады. Дегенмен, олар (мысалы: “''International Star Registry''” қатарлылар) қандай амалмен жұлдыздар атын сатумен айналысса да, бұл атаулар ғылым жағынан мойындалмайды, оны ешкім де пайдаланбайды.<ref name="naming" /> Оның бәрі адам алдап ақша табудың бір амалы ғана. <ref>{{cite web | last = Adams | first = Cecil | date = 1998 | url = http://www.straightdope.com/classics/a3_385.html | title = Can you pay $35 to get a star named after you? | publisher = The Straight Dope | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> == Жұлдыздар саны және жайыласуы== [[Сурет:Ngc6397 hst blue straggler.jpg|thumb|right|250px|Жұлдыз меруерті]] Астрономдар ғарыштағы жұлдыздар саны көп, мөлшері әрқилы деген. АҚШ астрономы [[Карл Саган]] өзінің «Триллионның триллионы» кітабында «Ғаламда триллион галактика бар. Әр галактикада триллион жұлдыз бар», — деген жорамал айтты. АҚШ астрономы [[Чарли Конрой]] қатарлылар галактикалар спектріне талдау жасағаннан кейінгі жорамалы бойынша ғаламда шамамен 3•10²³ жұлдыз бар деген болжам береді.<ref>{{cite journal | url=http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature09578.html | title=A substantial population of low-mass stars in luminous elliptical galaxies | author=Pieter G. van Dokkum & Charlie Conroy | journal=NATURE | year=2010 | doi=10.1038/nature09578}}</ref> Жұлдыздардың әлемге жайласуы біртегіс, біркелкі емес. Жұлдыздар ғарыштағы газдар мен тозаңдармен араласып, галактикаларда өмір сүреді. Құс жолы тәрізді өлшемді галактикада әдетте 100 млрд-таған тұрақты жұлдыз болады. Ғарыштағы күзетуге болатын жұлдыздардың саны да 100 млрд-тан асады.<ref>{{cite web | title=What is a galaxy? How many stars in a galaxy / the Universe? | publisher=Royal Greenwich Observatory | url=http://www.nmm.ac.uk/server/show/ConWebDoc.20495 | accessdate=2006-07-18 }}</ref> Кезінде жұлдыздар тек Галактикаларда ғана болады деп түсіндірілді,<ref>{{cite news | title=Hubble Finds Intergalactic Stars | publisher=Hubble News Desk | date= 1997 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ | accessdate=2006-11-06 }}</ref> бірақ галактикалар арасында бос аймақта өз алдына жүрген жұлдыздар да жетерлік екен. Астрономдардың межелеуінше, ғарышта шамамен 700 Гай (7×10 ²²) жұлдыз бар.<ref>{{cite news | title=Astronomers count the stars | publisher=BBC News | date= 2003 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3085885.stm | accessdate=2006-07-18 }}</ref> Жұлдыздар бірін-бірі толықтыратын екі бағытта зерттеледі. Жұлдыз астрономиясы жұлдыздардың қозғалысын, олардың галактика мен шоғырлардағы таралуын, әр түрлі статистикалық заңдылықтарын қарастырады. Ал [[астрофизика]]ның зерттейтіні – жұлдыздарда өтетін физикалық процестер, олардың сәулесі, құрылысы және [[эволюция]]сы. Жеке жұлдыздардан басқа, Қосарлы жұлдыздар жүйесінде екі, немесе одан да көп жұлдыздар өзара бір-біріне [[гравитация]]лық тартылыс күш туғызып, өзара орағытып айналуы да жиі кездеседі және олар [[Қосаржұлдыз]] деп аталады. Қосаржұлдыздар массаларының ортақ центрі маңында айналып, қосақталып орналасады. Сондай-ақ жұлдыздардың үштік және еселік жүйелері де кездеседі. Қосаржұлдыздың массасы олардың орбиталарын зерттеу арқылы тікелей анықталады. Мұның нәтижесінде жұлдыздардың массасы мен жарқырауының арасында статистикалық тәуелділік тізбегі болатыны айқындалды.<ref>{{cite book | first=Victor G. | last=Szebehely | coauthors=Curran, Richard B. | year=1985 | title=Stability of the Solar System and Its Minor Natural and Artificial Bodies | publisher=Springer | id=ISBN 90-277-2046-0 }}</ref> Дегенмен, олардың орбитасының тұрақты болса, қосаржұлдыздар ортақ жұлдыздық топ құраса, жұлдыздар саны өте көп болса, онда олар [[Үйіржұлдыз]] делінеді. Қосаржұлдыздар өзар байланысты бірнеше жұлдыздар болса, ал Үйіржұлдыздар бірнеше жүз жұлдыздан жүз мыңдаған жұлдыздардың шоғырлы одағы болуы да мүмкін. Қосарлы жұлдыз шоғыры жүйесі ұзақ уақыт бойғы гравитация әсерінде өзара бір-бірін шектеу күйіндегі жұлдыз тобы болып, ондай үйіржұлдыздар көбінесе алып О және В жұлдыздарынан құралады. Олардың 80% жұлдызы [[қосаржұлдыз]] болып келеді.<ref>{{cite press release |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=2006 | url=http://www.cfa.harvard.edu/press/pr0611.html |title=Most Milky Way Stars Are Single |accessdate=2006-07-16 }}</ref> Құс жолы жүйесіндегі жұлдыздардың көбі жеке жұлдыз болып келеді. Ұсақ ғарыш денелерінің байқау техникасына ілесіп байқалған жеке жұлдыздар көбейе түсті. Әлемнің 85% жұлдызы [[Қызыл ергежейлі]] болса, олардың 25%-ында [[серік жұлдыз]] бар. [[Сурет:NGC7293 (2004).jpg|thumb|right|250px|NGC 7293 (Бұранда тұмандығы), NASA ESA және C. R. O'Dell (Вандербильт университеті) суреті]] Күннен басқа жерге ең жақын жұлдыз [[Кентавр шоқжұлдызы]]ндағы [[Проксима]] жұлдызы болып, оның жерден арақашықтығы 39.9 триллион км (10 ¹² км), яғни 4.2 жарық жылы қашықтықта. Яғни, жарық Проксимадан шығып, 4.2 жылда әрең жер бетіне жете алады. Егер жер шарын айналып жүрген ғарыштық тасығыштың жылдамдығы 8 км/сек (сағатына 30,000 км) деп есептесек, ол 150,000 жылда әрең Проксимаға бара алады екен.<ref>3.99 × 10¹³ km / (3 × 10⁴ км/сағ × 24 × 365.25) = 1.5 × 10⁵ years.</ref> Қашықтықтың мұнша алыстығы әлемдегі жұлдыздар арасындағы үйреншікті жағдай деп есептеледі.<ref>{{cite journal | author=Holmberg, J.; Flynn, C. | title=The local density of matter mapped by Hipparcos | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=313 | issue=2 | year=2000 | pages=209–216 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2000MNRAS.313..209H | accessdate=2006-07-18 | doi = 10.1046/j.1365-8711.2000.02905.x }}</ref> [[Галактика]]лардың өзек өңірінде, немесе [[Шар тәрізді үйіржұлдыз]]дар ішінде жұлдыздардың арақашықтығы бұған қарағанда жақынырақ болуы мүмкін. Сол Шар тәрізді үйіржұлдыздарда және галактикалардың өзек өңірінде жұлдыздардың өзара соқтығысып қалуы жиі кездеседі. Ал, галактикалардың сыртқы [[қоралану]] өңірінде жұлдыздар бір-біріне өте алыс жайласқан. Онда галактикалар өзегіне салыстырғанда жұлдыздар арақашықтығы біршама кең болып, жұлдыздар соқтығысы сирек кездеседі. Бірақ Шар пішінді жұлдыз шоғыры жүйесі мен галактика өзегінде жұлдыздар соқтығысуы жиі кездесетін құбылыс.<ref name="DarkMatter">{{cite news | title=Astronomers: Star collisions are rampant, catastrophic | publisher=CNN News | date=2000 жыл 2 шілде| url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ | accessdate=2006-07-21 }}</ref> Жұлдыздар қақтығысынан [[Көк жұлдыз]]дар пайда болып, олардың айналасындағы [[Негізгі тізбек жұлдызы]]на салыстырғанда беткі температурасы өте жоғары болады.<ref>{{cite journal | first = J. C. | last= Lombardi, Jr. | coauthors= Warren, J. S.; Rasio, F. A.; Sills, A.; Warren, A. R. | title = Stellar Collisions and the Interior Structure of Blue Stragglers | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=568 | pages=939–953 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002ApJ...568..939L | doi = 10.1086/339060 }}</ref> == Параметрі және өлшем бірлігі == Жұлдыздардың негізгі сипаттамалары – олардың [[масса]]сы, [[радиус]]ы және [[жарқырау]]ы. Бұл шамалар, көбінесе [[Күннің массасы]], [[Күннің радиусы|радиусы]] және [[Күннің жарқырауы|жарқырауының]] үлестерімен салыстыра өлшенеді. Жұлдыздар параметрі көбінесе [[Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі|СИ]] бірлігі арқылы өрнектеледі. Кейде [[CGS]] бірлігі де қолданылады. :{| |Күн массасы： |<math>\begin{smallmatrix}M_\odot = 1.9891 \times 10^{30}\end{smallmatrix}</math>килограмм<ref name="constants">{{cite journal | author = Sackmann, I.-J.; Boothroyd, A. I. | title=Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars | journal=The Astrophysical Journal | year=2003 | volume=583 | issue=2 | pages=1024–1039 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003ApJ...583.1024S | doi=10.1086/345408 }}</ref> |- |Күн жарығы： |<math>\begin{smallmatrix}L_\odot = 3.827 \times 10^{26}\end{smallmatrix}</math> Ватт<ref name="constants" /> |- |Күн радиусы： |<math>\begin{smallmatrix}R_\odot = 6.960 \times 10^{8}\end{smallmatrix}</math>метр<ref>{{cite journal | author= Tripathy, S. C.; Antia, H. M. | title=Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius | journal=Solar Physics | year=1999 | volume=186 | issue=1/2 | pages=1–11 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999SoPh..186....1T | doi = 10.1023/A:1005116830445 }}</ref> |} Негізгі параметрлерден басқа эффективтік температура, спектрлік класс, абсолюттік жұлдыздық шама, түрлі-түстілік көрсеткіші тәрізді туынды параметрлер де қолданылады. Ең ұзын қашықтық, мысалы алып жұлдыздардың радиусы, немесе [[қосаржұлдыз]]дың ұзын жарты өсі көбінесе [[астрономиялық бірлік]]пен өлшенеді. Астрономиялық бірлік дегеніміз жер шары мен күннің арақашықтығы. Ол шамамен 150 млн км, немесе 93 млн ағылшын милі. == Қалыптасуы мен өзгеруі == [[Сурет:Witness the Birth of a Star.jpg|thumb|right|200px|Жұлдыз пайда болатын тығыздығы жоғары молекулярлық бұлт өңірі, NASA суреті]] Жұлдыздар жұлдызаралық материя кеңеюінің тығыздығы жоғары өңірлерінде пайда болған. Бірақ сондай өңірлердің тығыздығы жер бетіндегі адам жасаған [[вакуум]]дардың тығыздығынан төмен болады. Сондай тығыздығы жоғары өңір Молекулярлық бұлт деп аталып, ондағы негізгі элемент сутегі болса, гелий шамамен 23-28% болып келеді. Бұдан басқа өте аз мөлшерде түрлі ауыр элементтер болады. Оған [[Аңшы үлкен тұмандығы]]ндағы жұлдыздардың қалыптасуы жақсы мысал бола алады.<ref> {{cite journal | last=Woodward | first=P. R. | title=Theoretical models of star formation | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1978 | volume=16 | pages=555–584 | doi = 10.1146/annurev.aa.16.090178.003011 | unused_data=|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1978ARA&A..16..555W }}</ref> Үлкен массаға ие молекурлярлық бұлттан жұлдыз қалыптасқанда, ол сондағы тұмандық газдарды жарқыратып, сутегіні иондап, [[H II өңірі]]н қалыптастырады. Жұлдыздардың сиретілген газдардан, сондай-ақ өте тығыз газдардан (ақ ергежейлілер) құралған түрлері де болады. Жалтырауы периодты түрде өзгеріп отыратын жұлдыздар [[айнымалы жұлдыз]]дар деп аталады. [[Ғаламатжұлдыз|Жаңа жұлдыз]]дардың жалтырауы кенеттен өзгеретіндіктен, оларда әр түрлі құбылыстар жүретіндігі байқалады. Алғашқы бірнеше тәулікте кішкентай ергежейлі жұлдыз үлкейеді де, одан газ қабаты бөлініп шығып, кеңістікке тарала бастайды. Сонан соң ол қайта сығылады. Ал аса жаңа жұлдыздардың оталуы кезінде бұдан да үлкен өзгерістер болады. === Протожұлдыздың пайда болуы === {{main|Протожұлдыз}} [[Сурет:Herbig-Haro object HH32.jpg|thumb|right|200px| HH32 Хербиг–Аро нысаны]] Жұлдыздар ғаламатжұлдыздың (алып жұлдыздар жарылысы) [[импульс толқыны]] әсерінде, немесе екі галактиканың соғылысуы салдарынан молекулярлық бұлттың ішкі бөлігіндегі [[гравитация]]ның тұрақсыздығы пайда болады. Әдетте, молекулярлық бұлттың мәлім өңірінің тығыздығы [[Джинс тұрақсыздығы]] шамасына жетіп барғанда ол өзінің ішкі гравитациясының әсерінде жеміріле бастайды. Молекулярлық бұлт жемірілгенде, ұйысқан тозаңдар мен газдар күн массасының 50 есесіндей болған кішкентай бок добы секілді шар денеге айналады. Шар дене жалғасты күйреп, тығыздығы жалғасты артып, ауырлық нүктесі ауысып, барынша қыза бастайды. Алғашқы [[Протожұлдыз]] бұлтының ағысы белгілі бір тұрақты қозғалыс сипатын сақтаған кезде протожұлдыздың өзегі қалыптасады.<ref>{{cite web | last = Seligman | first = Courtney | url = http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm | title = Slow Contraction of Protostellar Cloud | work=Self-published | accessdate = 2006-09-05 }}</ref> Бұл ''негізгі тізбек жұлдызының'' алғашқы сатысында протопланета дискасы болады, ауырлық күшінің тоғысуына кем дегенде 10-15 млн жыл керек. Алғашқы протожұлдыздардың массасы күн массасынан 2 есе кішілері ''Торпақ T'' жұлдызы секілділер болса, үлкендері [[Хербиг жұлдыздары]]на ұқсас жұлдыздарды құрайды. Бұл жаңа пайда болған жұлдыздар өз өсінде айналуынан екі полюсінен ағын бүркіп шығарып, Хербиг–Аро нысанын ({{lang-en|Herbig–Haro object}}) құрайды.<ref>{{cite conference | author=Bally, J.; Morse, J.; Reipurth, B. | year = 1996 | title=The Birth of Stars: Herbig-Haro Jets, Accretion and Proto-Planetary Disks | booktitle = Science with the Hubble Space Telescope - II. Proceedings of a workshop held in Paris, France, December 4–8, 1995 | editor = Piero Benvenuti, F.D. Macchetto, and Ethan J. Schreier | publisher = Space Telescope Science Institute | pages = 491 | url =http://adsabs.harvard.edu/abs/1996swhs.conf..491B | accessdate =2006-07-14 }}</ref> === Негізгі тізбек жұлдызы === {{main|Негізгі тізбек жұлдызы}} [[Сурет:HRDiagram.png|thumb|right|200px|HR (Герцшпрунг-Рассел) диаграммасы]] [[Герцшпрунг — Рассел диаграммасы|HR диаграммасы]]ндағы жұлдыздар жайласуы бейберекет емес, олар белгілі бір өңірлерге арнайы орналасқан. Әсіресе сол жақ үстіңгі бұрыштан оң жақ астыңғы бұрышқа дейінгі тар өңірге көп санды жұлдыздар шоғырлы түрде орналасқаны бірден көзге түседі. Күн де осы диагональді өңірге жайғасқан екен. Демек, осынау диагональ Негізгі тізбек ({{lang-en|Main sequence}}) деп аталады да, негізгі тізбектегі жұлдыздар [[Негізгі тізбек жұлдызы]] ({{lang-en|main-sequence stars}}), немесе [[Ергежейлі жұлдыз]] ({{lang-en|dwarf}}) деп аталады. Негізгі тізбек жұлдыздары өз ғұмырының [[сутегі]]лік жану сатысында болады. Ондағы сутегі отыны жанып таусылған соң гелийлік жану басталады да, ісініп [[Алып қызыл жұлдыз]]ға айналады. Күн жүйесіндегі күн дәл қазір сондай [[негізгі тізбек жұлдызы]]на жатады. Тұрақты жұлдыздардың бүкіл ғұмырының 90%-ында жоғары температура мен жоғары қысым арқылы өзегіндегі сутегіні гелий етіп біріктірумен болады және осы барыста мол энергия жасап шығарады. Негізгі тізбек жұлдыздары алғашқы сәттерден бастап, сутегінің салыстырмасы өзегінде арта береді де, нәтижесінде өзегінде термоядролық реакция ұлғайып, жұлдыздың температурасы біртіндеп жоғарылап, жарығы да арта береді.<ref>{{cite journal | author= Mengel, J. G.; Demarque, P.; Sweigart, A. V.; Gross, P. G. | title=Stellar evolution from the zero-age main sequence | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1979 | volume=40 | pages=733–791 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1979ApJS...40..733M | doi = 10.1086/190603 }}</ref> Күнді мысал етсек, шамамен 4.6 млрд жыл бұрын негізгі тізбек сатысына жеткен, содан бері оның жарығы 40% артқан.<ref name=sun_future /> Әрбір жұлдыз [[жұлдыз бораны]]н ({{lang-en|Stellar Wind}}) бүрку арқылы зарядты бөлшектерді ғарышқа шашумен болады. Көп санды жұлдыздардың осындай жолмен массасын кемітуі тым болымсыз болғандықтан есепке алынбайды. Күн жылына тек 10 −14 күн массасын жоғалтады,<ref>{{cite journal | author=Wood, B. E.; Müller, H.-R.; Zank, G. P.; Linsky, J. L. | title=Measured Mass-Loss Rates of Solar-like Stars as a Function of Age and Activity | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=574 | pages=412–425 | url=http://www.journals.uchicago.edu/ApJ/journal/issues/ApJ/v574n1/55336/55336.text.html | doi = 10.1086/340797 | format= ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3A+intitle%3AMeasured+Mass-Loss+Rates+of+Solar-like+Stars+as+a+Function+of+Age+and+Activity&as_publication=The+Astrophysical+Journal&as_ylo=2002&as_yhi=2002&btnG=Search Scholar search]} }}</ref> осылайша ол бүкіл ғұмырында өз массасының әрең 0.01% пайызын ғана жоғалтады. Алып массаға ие жұлдыздарда жыл сайын жоғалтатын массасы 10−7 ден 10−5 %-ға жетеді. Бұл олардың өзгерісіне біршама әсер етеді.<ref>{{cite journal | last=de Loore | first=C. | coauthors=de Greve, J. P.; Lamers, H. J. G. L. M. | title=Evolution of massive stars with mass loss by stellar wind | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=2 | pages=251–259 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&A....61..251D }}</ref> Массасы күн массасының 50 есесіндей жұлдыз Негізгі тізбек сатысында өз массасының жартысына дейін жоғалтады.<ref>{{cite web | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.727 | title = The evolution of stars between 50 and 100 times the mass of the Sun | publisher = Royal Greenwich Observatory | accessdate = 2006-09-07 }}</ref> Жұлдыздың негізгі тізбек белдеуіндегі уақыты олардағы отынның жану, ысрап болу жылдамдығына байланысты болады. Күннің жарқырауы мен массасына негізделіп, оның өмірінің 10 млрд жыл шамасында екенін мөлшерлейміз. Алып жұлдыздардың массасын құртатын жану тез, өмірі қысқа болады. Ұсақ жұлдыздардың өртену жылдамдығы ақырын, неше миллиард жылға жетеді және олардың соңғы мезгілі үздіксіз қызару, бозару болады. Ондай жұлдыздар қазіргі ғарыштық жастан (13.7 млрд жыл) көбірек өмір сүретіндіктен, ондай жұлдыздардың өлімі әлі туыла қойған жоқ. Массасынан басқа, гелийден ауыр элементтер жұлдыздар өзгерісі барысында маңызды рөл ойнайды. Астрономияда гелийден ауыр элементтер түгелдей металл деп аталады, олардың химиялық қоюлығы метал мөлшері делінеді. Метал мөлшері тұрақты жұлдыз жану жылдамдығына, магнитті өрістің қалыптасуына әсер етеді, жұлдыз боранының күшіне ықпал етеді.<ref>{{cite journal | author=Pizzolato, N.; Ventura, P.; D'Antona, F.; Maggio, A.; Micela, G.; Sciortino, S. | title=Subphotospheric convection and magnetic activity dependence on metallicity and age: Models and tests | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2001 | volume=373 | pages=597–607 | url=http://www.edpsciences.org/articles/aa/abs/2001/26/aah2701/aah2701.html | doi=10.1051/0004-6361:20010626 }}</ref> Жұлдыз бораны күшіне әсер етеді.<ref>{{cite web | date = 2004 | url = http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html | title = Mass loss and Evolution | publisher = UCL Astrophysics Group | accessdate = 2006-08-26 }}</ref> Жұлдызды қалыптастыратын молекулярлық тұмандықтың құрамы ұқсамайтындықтан, қартайған, екінші жұлдыз әулетіндегі жұлдыздардың метал мөлшері жас бірінші жұлдыздар әулетіндегілерден төмен болады (дегенмен кәрі жұлдыздар өліп, атмосферасы молекулярлық тұмандықтарға шашылғанда, ол үздіксіз ауыр метал жасауға өтіп, ондағы метал мөлшері уақыт өтуімен көбейе береді). === Алып қызыл жұлдыз === {{main|Алып қызыл жұлдыз}} [[Сурет:Mira 1997.jpg|thumb|right|200px|1997 жылы Хаббл суретке түсірген Алып қызыл жұлдыз — Мира]] Массасы күн массасының 0.5 есесіндей жұлдыздың өзегіндегі термоядролық реакцияға қажетті отын (көбінесе сутегі мен гелий) таусылғанда сыртқы қабатындағы газы ұлғайып, және біртіндеп суып, ақырында [[Алып қызыл жұлдыз]]ға ({{lang-en|Red giant}}) айналады. Мысалы, 5 млрд жылдан кейін күн Алып қызыл жұлдызға айналады. Ол кезде күннің радиусы кезектегісінің 250 есесіндей (1 астрономиялық бірлік 150 млн км) болады. Бірақ ол кезде кезектегі массасының 30% жоғалтады екен.<ref name="sun_future">{{cite journal | author=Sackmann, I. J.; Boothroyd, A. I.; Kraemer, K. E. | title=Our Sun. III. Present and Future | pages=457 | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...418..457S | doi = 10.1086/173407 }}</ref><ref name="sun_future_schroder">{{cite journal | first=K.-P. | last=Schröder | coauthors=Smith, Robert Connon | year=2008 | title=Distant future of the Sun and Earth revisited|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 386 | pages = 155 }} Тағы қараңыз {{cite news | url=http://space.newscientist.com/article/dn13369-hope-dims-that-earth-will-survive-suns-death.html?feedId=online-news_rss20 | title=Hope dims that Earth will survive Sun's death | date=2008 | work=NewScientist.com news service | first=Jason | last=Palmer | accessdate=2008-03-24 }}</ref> 2,25 есе күн массасына ие Алып қызыл жұлдызда сутегінің термоядролық өзгерісі (бейнелеп айтқанда сутегінің жануы) өзегінің тысқарысындағы бірнеше қабатта қатар жүреді.<ref name="hinshaw">{{cite web | last = Hinshaw | first = Gary | date = 2006 | url = http://map.gsfc.nasa.gov/m_uni/uni_101stars.html | title = The Life and Death of Stars | publisher = NASA WMAP Mission | accessdate = 2006-09-01 }}</ref> Соңында өзегі қусырылып, Гелийдің термоядролық өзгерісіне (бейнелеп айтқанда гелийдің жануына) ауысады. Бұл кезде жұлдыздың радиусы біртіндеп қусырылып, бетіндегі температурасы жоғарылайды.<ref>{{cite journal | last = Iben | first = Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1991 | volume=76 | pages=55–114 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1998RPPh...61...77K | accessdate=2007-03-03 | doi=10.1086/191565 }}</ref> Тіпті де үлкен жұлдыздардың өзегіндегі өңірлерде сутегінің термоядролық өзгерісі мен гелийдің теромядролық өзгерісі қатар жүреді. Жұлдыз өзегіндегі сутегі таусылған соң, өзегіндегі термоядролық өзгеріс жоғары темпратурадағы көміртегі мен оттегіні негіз еткен газ қабаттарын да қамтиды, сосын Алып қызыл жұлдыз болу сатысына баяу енеді және оның өзгерісі үздіксіз жалғаса береді. === Массасы үлкен жұлдыздар === [[Сурет:Wolf rayet2.jpg|thumb|right|350px|Хаббл ғарыш телескопы түсірген M1-67 тұмандығы, орталығы [[Вольф-Райе жұлдызы]] WR 124]] Массасы күннен 10 есе үлкен тұрақты жұлдыздар сутегілік термоядролық реакция барысында [[Аса алып қызыл жұлдыз]]ға ({{lang-en|Red supergiant}}) айналады. Олардың өзегіндегі сутегі мен гелий секілді отындар жанып таусылғанда гелийден ауыр элементтер де жана бастайды.<ref>{{cite web | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.299/ | title = What is a star? | publisher = Royal Greenwich Observatory | accessdate = 2006-09-07 }}</ref> Олардың өзегі қусырылып, жоғары температурасы мен жоғары қысым туады да көміртегінің термоядролық реакциясын (көміртегінің жануы) туғызады. Бұл барыс үздіксіз жалғасып, [[неон]]ның термоядролық рекциясына (неон жануы), [[оттегі]]нің термоядролық реакциясына (оттегінің жануына), [[кремний]]дің термоядролық реакциясына (кремнийдің жануына) ұласады. Жұлдыздың соңғы сәтіне жақындағанда термоядролық реакция бейне сарымсақ қабаты секілді жұлдыз ішінің әрбір қабатында толық жүріледі. Әр қабаттағы отын ұқсамайды. Термоядролық реакциядан [[темір]] жасалуымен тең соңғы сатыға жетіп үлгіреді. Өйткені темір ядросының басқа элементке қарағанда шектемесі ауыр болғандықтан, оның термоядролық реакциясы энергия бөлуге қарағанда, энергияны ысрап етуі асқынады (энергия жұмсалады). Сондай-ақ ол біршама жеңіл элементтермен бірігетіндіктен, оның термоядролық реакциясы жылу бөліп шығармайды.<ref name="hinshaw" /> Сондықтан біршама кәрі, массасы да үлкен жұлдыздардың өзегіне мол темір жиналады. Бұл жұлдыздардың ауыр элементтері оның айналуы арқылы жұлдыз бетіне тарқал [[Вольф-Райе жұлдызы|Вольф-Райе жұлдыздарын]] қалыптастырады, олар өз атмосфера қабатынан тығыздығы жоғары жұлдыз боранын айналасына бүркумен болады. === Гравитациялық коллапс=== {{main|Гравитациялық коллапс}} [[Сурет:Crab Nebula.jpg|thumb|right|200px|Шаян (Краб) тұмандығындағы [[ғаламатжұлдыз]] қалдығы]] Үлкендігі орташа жұлдыз өз дамуында сыртқы атмосфера қабаттары кеңейіп [[ғаламшар]] пішінді [[ғаламшарлық тұмандық]]қа ({{lang-en|Planetary nebula}}) айналады. Егер сыртқы қабатындағы газдар тарқаған соң қалған қалдықтың массасы күн массасының 1.4 есесінен төмен болса, ол кішірейіп үлкендігі жер шары көлеміндей ұсақ аспан денесіне айналады. Оны әдетте [[Ақ ергежейлі]] деп атаймыз.<ref>{{cite journal | author=Liebert, J. | title=White dwarf stars | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1980 | volume=18 | issue=2 | pages=363–398 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1980ARA&A..18..363L | doi = 10.1146/annurev.aa.18.090180.002051 }}</ref> Жұлдыздар негізінен [[плазма]]лық заттан құралғанымен, Ақ ергежейлі жұлдыздың ішіндегісі плазмалық зат емес. Өте ұзақ замандар өткен соң Ақ ергежейлі жұлдыз үздіксіз күңгірттеніп, [[Қара ергежейлі]] жұлдызға айналады. Үлкенірек жұлдыздардың термоядролық реакциясы үздіксіз жалғасып, өзегіндегі темір мөлшері белгілі бір деңгейге жеткенде (күн массасының 1.4 есесінен үлкен массаға ие болғанда) өз массасын ұстап тұра алмайды. Бұл кезде өзегіндегі шұғыл [[Гравитациялық коллапс]] электронды [[протон]]ның ішіне еңгізеді, Anti-β мен электронның ыдырауынан протондар, немесе ұсақ протондар толассыз пайда болады. Осындай шұғыл туған коллапстың әсерінде соққы толқындар айналаға тарап, жұлдыз жарылысынан ғаламатжұлдыз пайда болады. Құс жолы ішінде туған ондай жұлдыздар туралы тарихтар бойы көптеген деректер тіркелген, оларды бұрынғы адамдар бұрын болмаған "жаңа жұлдыз" туды деп түсінген.<ref name="supernova">{{cite web | date = 2006 | url = http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html | title = Introduction to Supernova Remnants | publisher = Годдард ғарышқаұшу орталығы | accessdate = 2006-07-16 }}</ref> Жұлдыздың негізгі массасы жарылыстан айналасына тарқап ([[Шаян тұмандығы]] секілді) кеткен соң, қалған қалдық [[Нейтрон жұлдыз]]ы болып, немесе тіпті де үлкен масса жағдайында [[Қара құрдым]] болып қалыптасады (Қара құрдым болу үшін ғаламатжұлдыз қалдығы күн массасының 4 есесінен үлкен болуға тиіс).<ref>{{cite journal | author=Fryer, C. L. | title=Black-hole formation from stellar collapse | journal=Classical and Quantum Gravity | year=2003 | volume=20 | pages=S73–S80 | url=http://www.iop.org/EJ/abstract/0264-9381/20/10/309 | doi = 10.1088/0264-9381/20/10/309 }}</ref> Нейтрон жұлдыз ішіндегі материя негізінен нейтрон болып, ол өзегі өте тұрақсыз [[QCD материясы]]н да қамтиды. Қара құрдым өзегіндегі бұл материя туралы дерек күні бүгінге дейін анық емес. Ол әлі де зерттеуді талап етеді. Коллапстан өлген жұлдыздың сыртқы қабатынан айналасына таралған материялар (көбі ауыр элементтер) жаңа тұрақты жұлдыз қалыптасуына пайдалы материал болады. Бұл ауыр элементтер жартас секілді түрлі ғаламшарларды құрайды. Ғаламатжұлдыз бен алып жұлдыздың жұлдыз бораны айналасына бүріккен материя жұлдызаралық қатты заттарды қалыптастыратын негізгі себеп есептеледі.<ref name="supernova" /> == Жұлдыздардың қасиеттері == [[Сурет:Star_life_cycles_red_dwarf_en.svg|thumb|right|350px|КІші массадағы (солдағы) және үлкен массадағы (оңдағы) жұлдыздардың өзгеру эвалюциясы]] Жұлдыздың барлық ерекшелігін оның әу бастағы массасы белгілейді. Оның негізгі қасиеттері болған жарқырауы, үлкен-кішілігі, өзгерісі, жасы, тағдыры дегендер оның массасына байланысты болады. === Жасы === Көпшілік жұлдыздардың жасы 1 млрд-тан 10 млрд жыл арасында болады. Кейбір жұлдыздардың жасы [[Жойқын жарылыс|ғарыш жасы]]мен (13,7 млрд жыл) қарайлас. Қазірге дейінгі ең кәрі жұлдыз HE 1523-0901 болып, оның жасы 13,2 млрд жыл екен.<ref>{{cite news | author=Frebel, A.; Norris, J. E.; Christlieb, N.; Thom, C.; Beers, T. C.; Rhee, J | title=Nearby Star Is A Galactic Fossil | publisher=Science Daily | date=2007 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070510151902.htm | accessdate=2007-05-10 }}</ref> Жұлдыз массасы қанша үлкен болса — оның жарқырау ғұмыры сонша қысқа болады. Өйткені массасы үлкен жұлдыздың өзегіндегі гравитация өте жоғары болады да, [[сутегі]]нің термоядролық реакциясы өте тез жүреді. Көптеген массасы үлкен жұлдыздардың орташа жасы 1 млн жыл көлемінде. Ал массасы оған қарағанда жеңіл жұлдыздар ([[Қызыл ергежейлі]]) өте ақырын жанатындықтан, ғұмыры миллиард жылға дейін барады.<ref>{{cite web | author = Naftilan, S. A.; Stetson, P. B. | date = 2006 | url =http://www.sciam.com/askexpert_question.cfm?articleID=000A6D41-76AA-1C72-9EB7809EC588F2D7&catID=3&topicID=2 | title =How do scientists determine the ages of stars? Is the technique really accurate enough to use it to verify the age of the universe? | publisher =Ғылыми Америка | accessdate = 2007-05-11 }}</ref><ref>{{cite journal | author=Laughlin, G.; Bodenheimer, P.; Adams, F. C. | title=The End of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal | year=1997 | volume=482 | pages=420–432 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1997ApJ...482..420L | accessdate=2007-05-11 | doi = 10.1086/304125 }}</ref> === Химиялық құрамы === Жұлдыздар [[спектр]]ін зерттеу арқылы олардың атмосферасының химиялық құрамы анықталады. Күн тәрізді жұлдыздар да жер бетіндегі заттарды құрайтын химиялық элементтерден тұрады. Массасы бойынша есептегенде, жұлдыз қалыптасқан кездегі салыстырмада сутегі 70%, ал гелий 28% ұстайды және аздап басқа ауыр элементтер болады. Темір өте қарапайым элемент болған соң, әсіресе оның [[спектр сызығы]]н ажырату оңай болғандықтан, жұлдыздардың химиялық құрамындағы темір секілді элементтерге талдау жасау арқылы оның жасын мөлшерлеуге болады.<ref>{{cite web | date = 2006 | url = http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2006/pr-34-06.html | title = A "Genetic Study" of the Galaxy | publisher = ESO | accessdate = 2006-10-10 }}</ref> Ауыр элемент құрамының болу-болмауы оның ғаламшар серігінің болу-болмауын да мөлшерлеуге жәрдем береді.<ref>{{cite journal | author= Fischer, D. A.; Valenti, J. | title=The Planet-Metallicity Correlation | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=622 | issue=2 | pages=1102–1117 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2005ApJ...622.1102F | doi = 10.1086/428383 }}</ref> Өлшенген жұлдыздар арасында, темір құрамы ең аз жұлдыз ергежейлі HE1327-2326 жұлдызы болып, темір құрамы күннің екі жүз мыңынан біріндей ғана.<ref>{{cite web | date = 2005 | url = http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050417162354.htm | title = Signatures Of The First Stars | publisher = ScienceDaily | accessdate = 2006-10-10 }}</ref> Темір құрамы өте жоғары жұлдыз [[Арыстан (шоқжұлдыз)|Арыстан шоқжұлдызы]]ндағы μ (Leo μ) жұлдызы болып, темір құрамы күннен бір есеге жуық артық. Ал, айналатын ғаламшары бар [[Геркулес (шоқжұлдыз)|Геркулес шоқжұлдызы]] 14 жұлдызының темір құрамы күннің 3 есесіндей.<ref>{{cite journal | last=Feltzing | first=S. | coauthors=Gonzalez, G. | title=The nature of super-metal-rich stars: Detailed abundance analysis of 8 super-metal-rich star candidates | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2000 | volume=367 | pages=253–265 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2001A&A...367..253F | accessdate=2007-11-27 | doi=10.1051/0004-6361:20000477 }}</ref> Кейбір жұлдыздардың химиялық элементтері басқаларынан өзгеше. Олардың спектрінен [[хром]] және [[сирек жер элементтері]] көбірек байқалады.<ref>{{cite book | first=David F. | last=Gray | year=1992 | title=The Observation and Analysis of Stellar Photospheres | publisher=Cambridge University Press | id=ISBN 0-521-40868-7 }}</ref> === Диаметрі === [[Сурет:Comparison of planets and stars (sheet by sheet) (Jan 2015 update).png|thumb|right|400px|Жұлдыздардың салыстырмасы. Алдыңғы реттегі ең үлкен нысан келесі реттегі ең кішісі ретінде басталады. [[Меркурий]]ден басталады, алғашқы қатардағы ең үлкені [[Жер]] шары, сосын салыстырма жалғаса береді, ең соңғы [[Аса жойқын жұлдыз]] UY Scuti]] Жер шары тым алыста болғандықтан, күнді айтпағанда басқа барлық жұлдыздар аспанда тек бір жарық нүкте болып қана көрінеді, жер атмосферасының әсерінде жылтылдап тұрады. Күннен басқа диаметрі ең үлкен көрінетін жұлдыз Алтын балық R жұлдызы (R Doradus) болып, оның диаметрі 0.057 бұрыштық секунд.<ref>{{cite news | title=The Biggest Star in the Sky | publisher=ESO | date= 1997 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-1997/pr-05-97.html | accessdate=2006-07-10 }}</ref> Біздің жұлдызды түсінуіміздің көбі теорияны моделдеу мен ұқсатуға негізделген. Жұлдыз туралы теория болса жұлдыздың спектрі мен диаметрін өлшеп талдау жасауға негізделген. Күннен басқа, диаметрі алғаш есептелген жұлдыз [[Бетельгейзе]] болып, Альберт Майкельсон оны 1921 жылы Вильсон тауындағы обсерваторияда Гук телескопын пайдаланып өлшеген болатын. Өлшеу нәтижесі бойынша ол күн диаметрінің 450 есесіндей екен Жердегі телескоптарға аспандағы жұлдыздар өте кішкене көрінеді де, олардың диаметрін шамалау мүмкін болмайды. Сондықтан жұлдыз диаметрін өлшеу үшін [[интерферометр]] телескоптар қолданылады. Жұлдыз диаметрін өлшеудің тағы бір амалы жұлдыз тұтылуы (күн тұтылуы, ай тұтылуы секілділер). Бұл амал көбінесе ай тұтылған кездегі жұлдыздан жеткен әлсіз жарық пен қайта ай жарығы түскен кездегі жарықтың өзгерісіне сүйеніп, жұлдыздардың диаметрін өлшейді.<ref>{{cite journal | author=Ragland, S.; Chandrasekhar, T.; Ashok, N. M. | title=Angular Diameter of Carbon Star Tx-Piscium from Lunar Occultation Observations in the Near Infrared | journal=Journal of Astrophysics and Astronomy | year=1995 | volume=16 | pages=332 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995JApAS..16..332R | accessdate=2007-07-05 }}</ref> Жұлдыздың өлшемі туралы айтсақ, диаметрі 20-40 км аралығындағы салмағы өте ауыр, бірақ көлемі кішкене [[Нейтрон жұлдыз]]дар бар. Сондай-ақ Аңшы шоқжұлдызындағы (Орион) Бетельгейзе жойқын жұлдызының (Betelgeuse Supergiant star) диаметрі күн диаметрінің 650 есесіндей үлкен, яғни 900 млн км. Бірақ оның тығыздығы күннен әлденеше есе төмен.<ref>{{cite web | last = Davis | first = Kate | date = 2000 | url = http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml | title = Variable Star of the Month—December, 2000: Alpha Orionis | publisher = AAVSO | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> === Қозғалысы және арақашықтықты есептеу === [[Сурет:The radial velocity method (artist's impression).jpg|thumb|right|350px|Жұлдыздың радиалды жылдамдығын есептеу]] Жұлдыздардың күнге салыстырмалы қозғалысы сол жұлдыздың жасы мен келіп шығуы туралы, сондай-ақ айналасындағы галактикалардың құрылымы мен өзгерісі туралы пайдалы ақпарат береді. Бір жұлдыздың қозғалысы радиалды жылдамдығын және [[аспан]]ды кесіп өтудің [[импульс моменті]]н қамтиды. [[радиалды жылдамдық]] жұлдыздың күнге салыстырмалы жақындау, не алыстауына қаратылса, ал импульс моменті оның өз бетінше қозғалысына қаратылады. Радиалды жылдамдық жұлдыз спектріндегі [[Доплер құбылысы|Доплер ауысымы]]н өлшеу арқылы анықталады, оның бірлігі км/сек. Жұлдыздың өз бетінше қозғалуынан туған импульс моментін тауып шығу нәзік [[астроесептеу]]лер арқылы орындалады, оның бірлігі миллионнан бір доғалық секунд (МП/жыл). Жұлдыздардың көріну парқын өлшеу арқылы нақты жылдамдықты есептеуге болады. Егер жұлдыздың жылдамдығы жоғары болса, ол сөзсіз күнге біршама жақын болғаны.<ref>{{cite web | date = 1999 | url = http://www.rssd.esa.int/hipparcos/properm.html | title = Hipparcos: High Proper Motion Stars | publisher = ESA | accessdate = 2006-10-10 }}</ref> Екі жылдамдық та өлшенген жағдайда оның күн жүйесі кеңістігіне салыстырмалы қозғалысын есептеп шығаруға болады. Жақын маңдағы жұлдыздарда бірінші әулет жұлдыздарының жылдамдығы екінші әулет жұлдыздарынан төменірек болады. Кейінгілері жазыққа бейім эллиптис орбитада айлналады.<ref>{{cite journal | last = Johnson | first = Hugh M. | title=The Kinematics and Evolution of Population I Stars | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | year=1957 | volume=69 | issue=406 | pages=54 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1957PASP...69...54J | doi=10.1086/127012 }}</ref> Белгілі бір жұлдызды есептеу арқылы қасындағы одақтас, не қосар жұлдызының жылдамдығын да есептеп шығуға болады. Олар ортақ молекулялрық тұмандықтан келіп шыққан жағдайда, қозғалыстарында белгілі бір ортақтық ерекшеліктер болады.<ref>{{cite journal | author = Elmegreen, B.; Efremov, Y. N. | title=The Formation of Star Clusters | journal=American Scientist | year=1999 | volume=86 | issue=3 | pages=264 | url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | accessdate=2006-08-23 | doi=10.1511/1998.3.264 }}</ref> Жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтаудың негізгі әдісі — Жердің Күн төңірегінде айналуын негізге ала отырып, жұлдыздардың көрінерлік орын ауыстыруын өлшеу. Сол ауытқу ([[параллакс]]) бойынша жұлдызға дейінгі қашықтық есептеліп шығарылады. Әр түрлі спектрлік кластағы жұлдыздардың орташа абсолюттік жұлдыздық шамасын анықтай отырып және оны сол кластағы жекелеген жұлдыздардың көрінерлік жұлдыздық шамасымен салыстыра отырып, жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтауға болады. Жұлдыздың өз осінен айналуы оның спектрлері бойынша зерттеледі. Айналу кезінде жұлдыз дискісінің бір шеті бізден алыстайды, ал екінші шеті сондай жылдамдықпен бізге қарай жақындайды. Сондықтан, [[Доплер құбылысы|Доплер принципі]] бойынша жұлдыздың айналу жылдамдығын анықтауға болады. Температурасы жоғары (экватор аймағында) жұлдыздар 100 – 200 км/с және одан да артық [[жылдамдық]]пен, ал температурасы салқындау жұлдыздар одан кем, яғни секундына бірнеше км жылдамдықпен айналады === Электромагнит өрісі === [[Сурет:Suaur.jpg|thumb|left|200px|Орташа Зеемана-Доплер арқылы құрылған [[Арбакеш шоқжұлдызы]] (Auriga) SU бетіндегі электромагнит өрісі]] Жұлдыздың [[электрмагниттік өріс]]і оның ішкі бөлігіндегі [[конвекция]]лы [[цикл]] (қарама-қарсы айналыс) қалыптасқан өңірде пайда болады. Жұлдызды құраған [[Электрөткізгіштік|электрөткізгіштігі]] бар плазма бейне мотор секілді жұлдыздың электромагнит өрісін пайда қылады. Электромагнит өрісінің күші жұлдыз массасы мен құрамының өзгерісіне қатысты өзгеріп отырады. Бетіндегі электромагнит өрісі әрекеті жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығына да қатысты болады. Бетіндегі қозғалыстар [[жұлдыз дағы]]н пайда қылады. Жұлдыз дағы өңірі қалыпты өңірге қарағанда электромагнит өрісі біршама күшті, темпратурасы төмен өңір есептеледі. [[Жұлдыз шудасы]] электромагнит өрісі күшейген [[Күн тәжі|жұлдыз тәжі]] өңіріндегі белсенділіктен басталады. Жұлдыз жалыны болса электромагнит өрісіндегі қозғалыста бүркілген энергетикалық бөлшектер жарылысынан туылады.<ref>{{cite web | last=Brainerd | first=Jerome James | date= 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/observation/XRayCorona.html | title=X-rays from Stellar Coronas | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate= 2007-06-21 }}</ref> Электромагнит өрісінің әсерінде, жоғары жылдамдықта өз өсінде айналатын жас жұлдыздың беткі қозғалыстары көп болады. Электромагнит өрісі жұлдыз дауылын өршітеді. Ал жұлдыз қартайған сайын қозғалысы баяулап, ондағы электромагнит өрісі туғызған құбылыстар салыстырмалы әлсірей түседі. Сондықтан, күн секілді жасы егде жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығы баяулады, беткі қозғалыстар да біршама аз. Өз өсіндегі айналысы ақырындаған жұлдыздың бетіндегі электромагнит өрісі туғызған белсенді қозғалыстар біртіндеп [[период]]ты тұрақты қозғалысқа ауысады. Кейде тіпті ұзақ заман еш белсенділік болмайды.<ref>{{cite web | last = Berdyugina | first = Svetlana V. | year=2005 | url =http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ | title =Starspots: A Key to the Stellar Dynamo | publisher =Living Reviews | accessdate = 2007-06-21 }}</ref> Мысалы, [[Маундер минималы]]нда ({{lang-en|Maunder Minimum}}) күн шамамен 70 жыл бойы еш қара дақсыз қозғалған екен. {{Фотоқатар|NOAA 875.ogv|NOAA 875 Flare.ogv|е1=280|е2=280|мәтін='''1. Күн дағы қозғалысы'''<br />'''2. Күн шудасы'''|color=#BBBBDD}} === Салмағы === [[Сурет:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|thumb|right|300px|G түріндегі жерге ең жақын жұлдыз – Күн. Күн — [[негізгі тізбек жұлдызы]]ның бірі, ол өзегіндегі термоядролық реакциядан энергия жасап нұр шашады, онда сутегі [[атом]]ы [[гелий]] атомына айналады. Оның өзегінде секундына 620 миллион тонна сутегі реакцияға түседі. NASA суреті]] Жұлдыздардың массасы және жарқырауы бір-бірімен белгілі бір тәуелділік арқылы байланысады. Жұлдыздың ішкі қойнауын тікелей бақылап көру мүмкін емес. Сондықтан жұлдыз, оның массасы, радиусы және жарқырауы шын мәніндегі жұлдызға сәйкес етіп жасалған теориялық жұлдыз моделін құру арқылы зерттеледі. Теория жүзінде жұлдыз механикалық және жылулық тепе-теңдікте болатын әрі ұзақ уақыт бойы ұлғаймайтын және сығылмайтын газдан тұратын шар деп қарастырылады. Әдеттегі жұлдыздың температурасы оның беткі қабатында бірнеше мың градусқа, ал центрінде ондаған миллион градусқа жетеді. Жұлдыз энергиясының негізгі көзі – термоядролық реакциялар. Мұнда жеңіл ядролардан неғұрлым ауыр ядролар пайда болады. Көп жағдайда [[сутегі]] [[гелий]]ге айналады. Жұлдыздардың табиғаты мен құрылысы дүние жүзінің көптеген обсерваториялары мен астрономиялық мекемелерінде, ал Қазақстанда [[Астрофизика институты]]нда зерттеледі.<ref name=source1>Балалар энциклопедиясы</ref> [[Сурет:Ngc1999.jpg|thumb|right|200px|Рефлексті тұмандық NGC 1999 әдетте Аңшы жоқжұлдызы V380 жағынан жарқырайды. Оның массасы күннің 3,5 есесіндей. NASA суреті]] Карина шоқжұлдызының ({{lang-en|Carina}}) ''η'' жұлдызы белгілі болған массасы ең үлкен жұлдыздың бірі есептеледі.<ref>{{cite journal | first = Nathan | last = Smith | year = 1998 | url = http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | title = The Behemoth Eta Carinae: A Repeat Offender | publisher = Astronomical Society of the Pacific | journal=Mercury Magazine | volume=27 | pages=20 | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> Ол күн массасының 100–150 есесіндей үлкен. Бірақ оның ғұмыры тым қысқа, ең ары болғанда бірнеше миллион жыл ғана. [[Аркес үйіржұлдызы]] ({{lang-en|Arches cluster}}) туралы зерттеулер бойынша, әлемде күннің 150 есесіндей басқа да алып жұлдыздар бар, бірақ әлі нақтыланбады.<ref>{{cite news | title=NASA's Hubble Weighs in on the Heaviest Stars in the Galaxy | publisher=NASA News | date= 2005 | url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html | accessdate=2006-08-04 }}</ref> Не үшін 150 есе болуды соңғы шек ету керек, бұл анық емес. Тек Эддингтон жарқырау шамасы бұл мәселеге белгілі бір жауап береді: жұлдыз өз беткі қабатына атқылай алатын жарығының ең жоғары шегі осы болуға тиіс. [[Жойқын жарылыс]]тан кейін ең алғаш пайда болған жұлдыздар күннен 300 есеге дейін ауыр болған.<ref>{{cite news | title=Ferreting Out The First Stars | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | date= 2005 | url=http://cfa-www.harvard.edu/press/pr0531.html | accessdate=2006-09-05 }}</ref> Олардың құрамында [[литий]]ден ауыр элемент болмағандықтан, ондай жұлдыздар таусылды. Бұл түрдегі жұлдыздар қазір тек теория жүзінде ғана расталады. [[Алтынбалық шоқжұлдызы]] ({{lang-en|Doradus}}) AB A-ның серігі Алтын балық AB C жұлдызының ауырлығы [[Юпитер]]дің 93 есесіндей. Ол қазірге дейінгі белгілі өте кішкентай жұлдыз есептелсе де, оның өзегінде термоядролық реакция жүріп жатыр.<ref>{{cite news | title=Weighing the Smallest Stars | publisher=ESO | date= 2005 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2005/pr-02-05.html | accessdate=2006-08-13 }}</ref> Темір құрамы күнмен бірдей жұлдыздың ары қарай термоядролық реакция жасауына аз дегенде Юпитерден 75 есе үлкен болуға тиіс.<ref>{{cite web | first = Alan | last = Boss | date = 2001 | url = http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html | title = Are They Planets or What? | publisher = Carnegie Institution of Washington | accessdate = 2006-06-08 }}</ref><ref name="minimum">{{cite web | last = Shiga | first = David | date = 2006 | url = http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html | title = Mass cut-off between stars and brown dwarfs revealed | publisher = New Scientist | accessdate = 2006-08-23 }}</ref> Темір құрамы өте аз болған жағдайда, қазіргі күңгірт жұлдыздарды зерттеу арқылы ең кіші жұлдыздың массасы күннің 8,3 есесіндей, Юпитер массасының 87 есесіндей болатыны белгілі болды.<ref name="minimum" /><ref>{{cite news | title=Hubble glimpses faintest stars | publisher=BBC | date= 2006 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5260008.stm | accessdate=2006-08-22 }}</ref> Одан да кіші жұлдыздар жұлдыз бен газ шары болу арасында болып, оларды әдетте [[Қоңыр ергежейлі]] жұлдыз деп атайды. Жұлдыздың радиусы мен салмағы арқылы оның бетіндегі гравитацияны «Тартылыс күші» белгілеуге болады. Әдетте алып жұлдыздар бетіндегі гравитация [[негізгі тізбек жұлдызы]]на қарағанда біршама төмен болады. Ал Ақ ергежейлі жұлдыздар бетіндегі гравитация біршама жоғары болып келеді. Гравитация жұлдыздан шығатын жарыққа да әсер етеді, гравитация жоғары болған сайын оның спектрінде айқын өзгешелік байқалады.<ref name="new cosmos" /> Жұлдыз массасының шегі бар. Егер бір жұлдыздың массасы 0.07 күн массасынан төмен болса, онда ол жұлдыз болу "салауатынан" айырылады. Егер өте кішкене жұлдыздың темпратурасы онда сутегіің термоядролық реакциясын туғыза алмаса, онда ол Қоңыр ергежейліге айналады. === Өз өсінде айналуы === [[Сурет:Lightsmall-optimised.gif|thumb|left|200px|Импульс әсерінің қалыптасуы: импульсты жұлдыз [[пульсар]]дың электромагнитті радиациясын бейнелеп көрсеткен флаш сурет]] Жұлдыздың өз өсінде айналуын [[спектрометрия]]лық құрылым арқылы өлшеуге болады, немесе жұлдыз дағының жылжуымен де шамалауға болады. Жас жұлдыздар өз өсінде тез айналады, экваторында жылдамдық 100 км/сек-ке дейін жетеді. Мысалы, В түрдегі [[Ахернар]] жұлдызының экваторындағы жылдамдық 225 км/сек -тан асады. Сондықтан оның экваторының радиусы екі полюсіне қарағанда 50% үлкен. Мұндай жылдамдық Ахернарды бөлшектеп тынатын 300 км/сек жылдамдықтан сәл кішкене ғана болып тұр.<ref>{{cite news | title=Flattest Star Ever Seen | publisher=ESO | date= 2003 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2003/pr-14-03.html | accessdate=2006-10-03 }}</ref> Салыстырма үшін айтсақ, күн 25 – 35 күндік периодта өз өсін бір рет айналып шығады. Экваторындағы жылдамдық бар болғаны 1.994 км/сек қана. Жұлдыздың электромагнит өрісі мен жұлдыз дауылы негізгі тізбектегі жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығын ақырындатады, өзгерісіне де ықпал етеді.<ref>{{cite web | last = Fitzpatrick | first = Richard | date = 2006 | url = http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | title = Introduction to Plasma Physics: A graduate course | publisher = The University of Texas at Austin | accessdate = 2006-10-04 }}</ref> Тығыз жұлдыздар тығыз материяны пайда қылады, өз өсінде тез айналады. Төмен жылдамдық [[импульс моменті]]н тұрақты сақтайды. Егер жұлдыздың көлемінде өзгеріс болса, ол міндетті түрде жылдамдығына әсер етеді. Көп санды импульс моментін сыртқа қарай созылған жұлдыз бораны мен жұлдыз шудасы әлсіретеді.<ref>{{cite journal | last = Villata | first = Massimo | title=Angular momentum loss by a stellar wind and rotational velocities of white dwarfs | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | year=1992 | volume=257 | issue=3 | pages=450–454 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1992MNRAS.257..450V }}</ref> [[Нейтрон жұлдыз]]ының бір түрі болған [[Пульсар]]дың өз өсінде айналуы өте тез болады, [[Теңіз шаяны тұмандығы]] өзегіндегі пульсар секундына 30 рет айналады.<ref>{{cite news | title=A History of the Crab Nebula | publisher=ESO | date= 1996 | url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1996/22/astrofile/ | accessdate=2006-10-03 }}</ref> Ол төңірегіне үздіксіз [[импульс]] жіберетіндіктен [[Импульс жұлдызы]] деп те аталады. Бірақ олардың жылдамдығында ақырындау болдады, оның айналу жылдамдығы [[радиация]] тарату барысында үздіксіз әлсірей береді. {{Фотоқатар|Chandra-crab.jpg|Millisecond pulsar and accretion disk - NASA animation (hi-res).ogv|е1=250|е2=250|е3=250|мәтін='''1. Теңіз шаяны тұмандығындағы [[Пульсар]] рентгендік көрінетін жарық суреті'''<br />'''2. Жақын жұлдызды сорып алған [[Пульсар]]дың ұқсатылған көркем анимациясы'''|color=#BBBBDD}} === Температурасы === Негізгі тізбектегі жұлдыздардың беткі температурасы өзегінде жасалатын энергияға және оның радиусына байланысты болады. Оны рең индексі арқылы мөлшерлеуге болады.<ref name='astronomynotes'>{{cite web |url=http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm |title=Properties of Stars: Color and Temperature |accessdate=2007-10-09 |last=Strobel |first=Nick |date=2007 |work=Astronomy Notes |publisher=Primis/McGraw-Hill, Inc. |archiveurl=http://web.archive.org/web/20070626090138/http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm |archivedate=2007-06-26 }}</ref> Жұлдызды идеалдастырылған қара шар деп есептеп, оның өзегінда жасалатын энергия оның беткі қабатына жеткенде қанша болатыны арқылы есептеу теориялық есептеу болып, ол әдетте "өнімді температура" деп аталады. Бірақ, өнімді температура тек бір көрсеткіш қана. Өйткені жұлдыз температурасы өзегінен бетіне жеткенше үздіксіз әлсірейтін бірнеше сатылардан өтеді.<ref>{{cite web | first=Courtney | last=Seligman | work=Self-published | url=http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm | title =Review of Heat Flow Inside Stars | accessdate = 2007-07-05 }}</ref><ref name="aps_mss" /> Ал өзегінде миллион К ге жетеді.<ref name="aps_mss" /> Жұлдыздың термпературасы ондағы түрлі элементтердің [[иондану]] салыстырмасын туғызады. Жұлдыздың беткі температурасы, жұлдыз көрінуінің абсолюттік шамасы қатарлылар жұлдыздарды түрге бөлуге негіз болады.<ref name="new cosmos" /> Үлкен массаға ие негізгі тізбек жұлдызының беткі температурасы 50,000 K-ге жетеді. Ал, Күн секілді біршама кіші жұлдыздың беткі температурасы бірнеше мың К. Алып қызыл жұлдыздың беткі температурасы 3,600 K болғанымен, бірақ оның жарқырайтын аумағы үлкен болған соң жерден жарық болып көрінеді.<ref name=zeilik>{{cite book | last=Zeilik | first=Michael A. | coauthors=Gregory, Stephan A. | title=Introductory Astronomy & Astrophysics | edition=4th ed. | year=1998 | publisher=Saunders College Publishing | isbn=0030062284 | pages=321 }}</ref> === Cәулеленуі (радиация) === [[Сурет:Ecliptic path.jpg|thumb|right|350px|Күн, Жер және оны қоршаған жұлдыздардың жердегілерге көрінуі]] Жұлдызда пайда болған энергия термоядролық реакцияның нәтижесі болып, ол [[электромагнит]]тік [[сәулелену]] (''радиация'') және [[бөлшек]]тер сәулеленуы арқылы [[әлем]]ге тарайды.<ref name="Roach 2003">{{cite news | last=Roach | first=John | title=Astrophysicist Recognized for Discovery of Solar Wind | publisher=National Geographic News | date= 2003 | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/08/0827_030827_kyotoprizeparker.html | accessdate=2006-06-13 }}</ref> Бөлшектік сәулелену (олар жұлдыздың сыртқы қабатындағы еркін [[протон]]дар, [[α бөлшек]]тер, [[β бөлшек]]тер болып газды ағындарға ілеседі) жұлдыз бораны болып таралады.<ref name="Roach 2003"/> Әрине, жұлдыз боранында тағы жұлдыз өзегінен келетін [[нейтрино]]лар да болады. Өзегінде пайда болған энергия жұлдызды қалай жарқыратады? Мәлім [[элемент]]тің екі және одан да көп атомдары өзара бірігіп, одан да ауыр элементті пайда қылғанда, [[γ-сәуле]]лер мен [[фотон]]дар термоядролық реакция арқылы сыртқа атылады. Бұл энергия беткі қабатына жеткенде көрінетін сәуле секілді формадағы [[электромагниттік энергия]]ға айналады. Жұлдыздың реңі көрінетін сәуленің толқындық жиілік мәнімен өлшенеді.<ref name="The Colour of Stars">{{cite web | url = http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html | title = The Colour of Stars | publisher = Australian Telescope Outreach and Education | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> Ол жұлдыз сыртқы қабатындағы температурамен тіке байланысты болады.<ref name="The Colour of Stars"/> Жұлдыз әдетте көрінетін сәуледен басқа көрінбейтін электромагниттік сәулеленуден де тұрады. Шынтуайтында, электромагниттік сәулелену жұлдыздың бүкіл [[электромагниттік спектр]]ін — ұзын толқынды [[инфрақызыл сәуле]]сі мен [[радиотолқын]]дарды және қысқа толқынды [[ультракүлгін сәуле]]сін, [[рентген сəулесі]]н және [[γ-сәулесі]]н жауып тұрады. Жұлдыздың электромагнитті сәулеленуі, мейлі көрінетін, көрінбейтіні болсын, тегіс назар аударуға тұралық. Жұлдыздың спектрі арқылы астрономдар жұлдыз бетінің температурасын, беттік тартылыс күшін (гравитация), металл мөлшері мен өз өсінде айналу жылдамдығын өлшей алады. Егер жұлдыздың қашықтығын білсек, [[параллаксті өлшеу]] арқылы жұлдыздың жарқырау шамасын есептеп шығара аламыз. Массасы, радиусы, беткі гравитациясы, өз өсінде айналу периоды дегендер жұлдыз моделін тануға көмектеседі (Қосаржұлдыздарда болса жұлдыз массасы бірден есептеледі<ref>{{cite news | title=Astronomers Measure Mass of a Single Star—First Since the Sun | publisher=Hubble News Desk | date= 2004 | url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2004/24/text/ | accessdate=2006-05-24 }}</ref>). Ауырлық күші микролинз технологиясы арқылы жұлдыз массасын тіке өлшеуге болады. Бұл шамаларды білу арқылы астроном ары қарай аталған жұлдыздың жас шамасын да айқындай алады.<ref>{{cite journal | author= Garnett, D. R.; Kobulnicky, H. A. | title=Distance Dependence in the Solar Neighborhood Age-Metallicity Relation | url= https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2000-04-01_532_2/page/1192 | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=532 | pages=1192–1196 | doi = 10.1086/308617 }}</ref> === Жарқырауы === [[Сурет:Neutron star cross section.svg|thumb|right|300px|[[Нейтрон жұлдыз]]дың ішкі келбеті]] Астрономия саласында, жарқырау дегеніміз аспан денесінің мәлім уақыт бірлігінде сәулеленген жарығы мен басқа да энергиялар шашырауының бірбүтін жиынтығы. Жұлдыздың жарқырауы жұлдыз радиусына және беткі темпратурасына байланысты болады. Бірақ, көптеген жұлдыздардың сәулелену ағыны біртегіс болмайды. Тез айналатын [[Вега жұлдызы]]н алсақ, одан сәулеленген энергия ағыны [[экватор]]ында ең көп болады екен.<ref>{{cite news | author=Staff | date= 2006 | title=Rapidly Spinning Star Vega has Cool Dark Equator | publisher=National Optical Astronomy Observatory | url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html | accessdate=2007-11-18 }}</ref> Жұлдыз бетіндегі жұлдыз дағы дегеніміз сәулеленген энергия мен температура орташа сәулеленген аймақтан төмен өңір есептеледі. Шағын, Күн секілді ергежейлі жұлдыздардың бетінде дақтардан басқа өзгеше құбылыстар сирек болады. Алып жұлдыздардағы жұлдыз дағы үлкен және анығырақ болады.<ref name="Michelson Starspots">{{cite journal | author= Michelson, A. A.; Pease, F. G. | title=Starspots: A Key to the Stellar Dynamo | journal=Living Reviews in Solar Physics | publisher=Max Planck Society | year=2005 | url=http://www.livingreviews.org/lrsp-2005-8 }}</ref> Олардың жиек өңірінде айқын күңгірттену құбылысы болады, яғни жарығы жұлдыз табақшасының орталық өңірінен айналасына дейін біртіндеп әлсіреумен болады.<ref>{{cite journal | author=Manduca, A.; Bell, R. A.; Gustafsson, B. | title=Limb darkening coefficients for late-type giant model atmospheres | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=6 | pages=809–813 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&A....61..809M }}</ref> Қызыл ергежейлі [[флэшжұлдыз]] (Әйдікжұлдыз), мысалы [[Кит UV жұлдызы]]нда жұлдыз дағы біршама айқын байқалады.<ref>{{cite journal | author= Chugainov, P. F. | title=On the Cause of Periodic Light Variations of Some Red Dwarf Stars | journal=Information Bulletin on Variable Stars | year=1971 | volume=520 | pages=1–3 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&A....61..809M }}</ref> === Жұлдыз шамасы (Магнитудасы) === {{main|Көрнеулік жұлдыз шамасы|Мүлделік жұлдыз шамасы}} Жұлдыздың көрнеулік жарқырауы көрнеулік жұлдыз шамасы арқылы өлшенеді. Бұл жарқырау жұлдыз жарығының шынайы шамасына, жер шарынан қашықтығына, жер шары ауа қабатынан өткендегі өзгеру жағдайына байланысты болады. Ішкі және мүлделік жұлдыз шамасы жұлдыздың жерден 10 парсек (32,6 жарық жылы) қашықтықта көрінген жұлдыз шамасы болып, ол тек жұлдыздың өзіндегі жарқырау шамасына байланысты болады. {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=6 | '''Жұлдыз шамасынан жарығырақ жұлдыздар саны''' |--- class='bright' | Көрнеу жұлдыз шамасы|| Жұлдыз саны<ref>{{cite web | url = http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archivedate = 2008-02-06 | title = Magnitude | publisher = National Solar Observatory—Sacramento Peak | accessdate = 2006-08-23 }}</ref> |--- class='shadow' |- style="text-align: center;" ||0 ||4 |- style="text-align: center;" ||1 ||15 |- style="text-align: center;" ||2 ||48 |- style="text-align: center;" ||3 ||171 |- style="text-align: center;" ||4 ||513 |- style="text-align: center;" ||5 ||1,602 |- style="text-align: center;" ||6 ||4,800 |- style="text-align: center;" ||7 ||14,000 |} Көрнеулік жұлдыз шамасы мен Мүлделік жұлдыз шамасының өзгерісі логарифм формасында болады: жұлдыз шамасындағы бір бірлік өзгеріс 265 есе (100-дің 5-дәрежелі мәні (Rms) шамамен 2,512-ге тең) жарқырау өзгешелігін тудырады.<ref name="luminosity">{{cite web | url = http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_luminosity.html | title = Luminosity of Stars | publisher = Australian Telescope Outreach and Education | accessdate = 2006-08-13 }}</ref> Демек, бірінші жұлдыз шамасы (+1.00) екінші жұлдыз шамасының 2,5 есесіндей жарқыраса, ал, алтыншының (+6.00) 100 есесіндей жарқырайды. Демек, таза ауада көзі ең өткір адамдар көре алатын жұлдыз шамасы алтыншы шамадағы жұлдыз (+6.00) есептеледі. Жұлдыз дәрежесін білдітертін сан қанша кіші болса, жұлдыз сонша жарық болады және керісі керісінше. Ең жарық жұлдыздың жұлдыз шамасы теріс (0 ден кіші) болады. Екі жұлдыз арасындағы жарқырау айырмасын (ΔL) есептеу үшін күңгіртінің жұлдыз шамасынан жарығырағының жұлдыз шамасын азайтып, 2,512 негізгі санын шыққан айырма дәрежесіне еселесе жеткілікті. Яғни: :<math> \Delta{m} = m_\mathrm{x} - m_\mathrm{p} </math> :<math>2,512^{\Delta{m}} = \Delta{L}</math> (жарқырау айырмасы) Жарқырауы және жерден алыстығына салыстырмалы түрде айтқанда, Мүлделік жұлдыз шамасы (М) мен Көрнеулік жұлдыз шамасы (m) жеке жұлдыз үшін бірдей шамада болмайды. Мысалы, Сүмбіленің Көрнеулік жұлдыз шамасы −1.44 болса, оның Мүлделік жұлдыз шамасы +1.41 ге тең. Күннің Көрнеулік жұлдыз шамасы −26,7; ал оның Мүлделік жұлдыз шамасы +4,83 ғана. Сүмбіле жер бетінен қарағандағы ең жарық жұлдыз болып, мүлделік жарқырауы күннің 23 есесіндей. Ал, аспандағы екінші жарық жұлдыз [[Канопус]] (Мүлделік жұлдыз шамасы -5,33) күннен 14,000 есе жарық. Канопус Сүмбілеге қарағанда әлдеқайда жарық, бірақ жерден қарағанда Сүмбіле әлдеқайда жарық көрінеді. Себебі Сүмбіле бар болғаны жерге 8,6 жарық жылы қашықтықта ғана. Ал, Канопус біршама ұзақта, ол жер шарына 310 жарық жылы қашықтыққа орналасқан. [[2006 жыл]]ы Мүлделік жұлдыз шамасы ең жоғары жұлдыз LBV 1806-20, оның жарығы −14.2 шамада болып, күннен 5 000 000 есе жарық.<ref>{{cite web | author = Hoover, Aaron | date = 2004 | url = http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | title = Star may be biggest, brightest yet observed | publisher = HubbleSite | accessdate = 2006-06-08 }}</ref> Бізге белгілі жарқырауы ең нашар (күңгірт) жұлдыз NGC 6397 үйіржұлдызындағы бір жұлдыз болып, бұл қызыл ергежейлі жұлдыздың мүлделік жұлдыз шамасы +26 болса, ал ең өшкін Ақ ергежейлі жұлдыздың мүлделік жұлдыз шамасы +28 ғана. Бұл жұлдыздың қараңғылығы сондай, оның жарқындығы жерден қарағандағы ай бетінде жағылған бір тал май шамдай ғана.<ref>{{cite web | date = 2006 | url = http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/37/image/a | title = Faintest Stars in Globular Cluster NGC 6397 | publisher = HubbleSite | accessdate = 2006-06-08 }}</ref> === Жұлдыз түрлері === {{Main|Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі}} {| class="wikitable" style="float: right; text-align: center; margin-left: 1em;" |+ ''Ұқсамаған жұлдыз түрінің<br />беткі температура диапазоны''<ref>{{cite web | last = Smith | first = Gene | date = 1999 | url = http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html | title = Stellar Spectra | publisher = University of California, San Diego | accessdate = 2006-10-12 }}</ref> ! Санаты ! Температура ! Мысал |-style="background: {{star-color|O}}" | O | 33,000 K -ден жоғары | [[Зета кемесі]] |-style="background: {{star-color|B}}" | B | 10,500–30,000 K | [[Ригель (жұлдыз)|Ригель]] |-style="background: {{star-color|A}}" | A | 7,500–10,000 K | [[Альтаир]] |-style="background: {{star-color|F}}" | F | 6,000–7,200 K | [[Процион|Procyon A]] |-style="background: {{star-color|G}}" | G | 5,500–6,000 K | [[Күн (жұлдыз)|Күн]] |-style="background: {{star-color|K}}" | K | 4,000–5,250 K | [[Үндіс ε жұлдызы]] |-style="background: {{star-color|M}}" | M | 2,600–3,850 K | [[Проксима Центавр]] |} Кезекте қолданылатын жұлдыздарды түрге бөлу жүйесі ХХ ғасырдың басында пайда болған. Ол кезде сутегінің [[спектр сызығы]]на негізделіп, А дан Q дейінгі санатқа ажыратқан.<ref>{{cite journal | last=Fowler | first=A. | title=The Draper Catalogue of Stellar Spectra | journal=Ұлы табиғат, a Weekly Illustrated Journal of Science | year=1891–2 | volume=45 | pages=427–8 }}</ref> Ол кезде температураның спектр сызығына өте әсер ететіні беймәлім еді. Ал температураны негіз етіп санатқа жіктеу қазіргі түрге бөлу амалы есептеледі.<ref name=carlos>{{cite book | first=Carlos | last=Jaschek | coauthors=Jaschek, Mercedes | year=1990 | title=The Classification of Stars | publisher=Cambridge University Press | isbn=0521389968 }}</ref> Жұлдыз спектріндегі ұқсамастықтарға негізделіп, ұқсамаған әріптермен өзара ажыратылады. О түрі ең ыстық жұлдыз болса, М түріндегі жұлдыз ерекше суық болып, [[молекула]] жұлдыз атмосферасында пайда болады. Температураның жоғарысынан төменіне дейін жұлдыздар O, B, A, F, G, K және M түрлеріне бөлінеді. Түрлі сирек [[спектр]]лерге негізделіп, арнайы бөлулер де болады. Ең көп кездесетін ерекше түр – L және T болып, оларға ең суық кішкентай жұлдыздар мен [[Қоңыр ергежейлі]] жұлдыздар тән. Әрбір әріп тағы да сан бойынша 0 -ден 9 -ға дейін тармақталып, температураның кемуі 10 деңгейге бөлінеді. Бірақ бұл жүйе ғаламат ыстық шекте бұзылады: әлі күнге О0 және О1 түріндегі жұлдыз айқындалмады.<ref name="spectrum">{{cite web | first=Alan M | last=MacRobert | url =http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html | title = The Spectral Types of Stars | publisher = Sky and Telescope | accessdate = 2006-07-19 }}</ref> Тағы бір тұрғыдан, жұлдыз спектріндегі жарқырау әсеріне орай түрлерге бөлінеді. Бұл оның көлемі мен сыртқы гравитациясына байланысты. Олар диапазоны 0 ден ([[Аса алып жұлдыз]] ) және ІІІ ([[Алып жұлдыз]]) -ден V (Ергежейліні ерткен негізгі тізбек жұлдызы) және VII (Ақ ергежейлі) дейінгі жұлдыздар. Көптеген жұлдыздар негізгі тізбекке тән. Бұл Мүлделік жұлдыз шамасы мен HR диаграмма торындағы тар және ұзын өңір болып, сутегі реакциясы жалғасып жатқан жұлдыздарды қамтиды. Біздің күн болса [[Негізгі тізбек жұлдызы]] өңірдегі орташа деңгейдегі, ғарышта жиі кездесетін үлкендіктегі, темпратурасы қалыпты G2V түріндегі сарғыш ергежейлі жұлдыз есептеледі. Күн ерекше өзгеше жұлдыз емес, тек ол бізге өте жақын болғандықтан және ол туралы ақпаратымыз біршама молырақ болғандықтан басқа жұлдыздарды сол күннің қасиетімен салыстырып тануға қолданамыз. Ұсақ әріптермен белгіленетін қосымша қасиеттер жұлдыз спектрінің арнайы ерекшелігін білдіру үшін қолданылады. Мәселен, "е" атқыланған спектр сызығы барлығын, "m" металдар дәрежесінің жоғарылығы туғызған өзгешеліктер, “var” болса спектр сызығының жиі өзгеріп тұруын білдіреді. Ақ ергежейлінің өз арнайы түрлері болады және D әрібінде таңбаланады. Бұл түрдегі жұлдыздар спектр сызығындағы ерекшеліктеріне сай DA, DB, DC, DO, DZ және DQ санаттарына түрлендіріліп, оның температура көрсеткіштерінің сандық мәні қосылады.<ref>{{cite web | url = http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | title = White Dwarf (wd) Stars | publisher = White Dwarf Research Corporation | accessdate = 2006-07-19 }}</ref> === Айнымалы жұлдыз === [[Айнымалы жұлдыз]] — ішкі-сыртқы әсерге сай жарқырау периодында және басқа қасиеттерінде өзгеріс туған жұлдыз. Ішкі себептік өзгерістен негізінен үш түрлі жұлдыз тобы қалыптасады. Жұлдыз өзгерісі мезгілінде кейбір жұлдыздар кеңейіп-тарайып өзгеру барысын бастан кешіреді. Кеңею-тараю түріндегі өзгергіш жұлдыз уақытқа сай өз радиусы мен жарқырауын өзгертіп отырады. Жұлдыздың үлкендігіне сай кеңею, немесе тараю периоды бірнеше минуттан неше жылдарға дейін созылуы мүмкін. Мұндай жұлдыздарға [[Цефеид]] жұлдыздары мен цефеид жұлдыздары секілділер және ұзақ периодтық [[Мирида]] жұлдыздары кіреді.<ref name="variables">{{cite web | url = http://www.aavso.org/vstar/types.shtml | title = Types of Variable Stars | publisher = AAVSO | accessdate = 2006-07-20 }}</ref> Тез айнымалы жұлдыздар — нұрлануы, немесе массасының атқылануы себепті жарқырауы кенет еселенетін жұлдыздар.<ref name="variables" /> Бұл түрдегілерге [[протожұлдыз]]дар, [[Волф — Райе жұлдызы]] және жарқын жұлдыздар тән болып, олардың бәрі тегіс алып жұлдыздар және аса алып жұлдыздар болып келеді. Ұлы өзгерістен және жарылыстан туындаған өзгергіш жұлдыз ғаламат өзгеріске түседі. Бұл түрдегілерге [[жаңа жұлдыз]]дар, немесе Ia түріндегі Ғаламатжұлдыздар тән. Ақ ергежейлі өз серігінен сутегі сімірсе, массасының шұғыл артуынан теромядролық реакция қозады<ref>{{cite web | date = 2004 | url = http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/cataclysmic_variables.html | title = Cataclysmic Variables | publisher = NASA Годдард ғарышқаұшу орталығы accessdate = 2006-06-08 }}</ref> Кейбір жаңа жұлдыздар үздіксіз қопарылысқа ұшырап, орта амплитудалы периодтағы жарылыстарды бастан кешіреді.<ref name="variables" /> Жұлдыздар сыртқы себептен де өз жарқырауын өзгертуі мүмкін, мысалы [[қосаржұлдыз]]дар. Кейбір ерекше жағдайда, жұлдыздардың айналуы да жұлдыз дағы өзгерісінен жарқырау өзгерісін туғызуы мүмкін.<ref name="variables" /> Айнымалы қосаржұлдыздардың бірі, мысалы [[Алголь]] болып, ол 2,87 күн периодында жарқырауы 2,3 ден 3,5 дейін өзгеріп үлгіреді. === Құрылымы === [[Сурет:Sun parts big.jpg|thumb|left|350px|Күн тақілетті жұлдыздардың құрылымы, NASA суреті]] Тұрақтылық сақтаған жұлдыздардың ішкі бөлігіндегі [[гидростатик]] ағысы тепе-тең болады: ұсақ күштер арасындағы қайшылық бүтіндік теңгерімін бұлжытпай, компенсациялап отырады. Тепе-теңдіктің негізі ішке қарай бағытталған бүкіл әлемдік тартылыс күші ([[гравитация]]) және сыртқа бағытталған қысым күш [[градиент]]і ортасында қалыптасып, жұлдызды тұрақты ұстайды. Қысым градиенті — жұлдыз плазмалық затының температура айырмашылығынан қалыптасады: жұлдыздың ішкі бөлігіндегі температура сыртқы бөлігінен жоғары болатыны анық. Негізгі тізбек жұлдызының, немесе алып жұлдыздардың өзегіндегі температура 107 К ден жоғары болады. Мұндай температура негізгі тізбек жұлдызын жұлдыз ішілік [[термоядролық реакция]]ға алып барып қана қалмай, жұлдыздың [[Гравитациялық коллапс|коллапс]]ын тосуға қажет энергия да бөліп шығарады.<ref name="hansen">{{cite book | author=Hansen, Carl J. | coauthors= Kawaler, Steven D.; Trimble, Virginia | title=Stellar Interiors | publisher=Springer | year=2004 | ISBN=0387200894}}</ref><ref name="Schwarzschild">{{cite book | first=Martin | last=Schwarzschild | title=Structure and Evolution of the Stars | publisher=Princeton University Press | year=1958 | id=ISBN 0-691-08044-5}}</ref> Жұлдыз ішінде атом ядросы бөлшектенсе, пайда болған энергия гамма（γ) сәулесіндік нұрлану күйінде айнала шашырайды. Бұл фотондар мен айналасындағы жұлдыздық плазмалар өзара реакцияланып, ядроның энергиясын асырып барады. Негізгі тізбек жұлдызында [[сутегі]] [[гелий]]ге айналып, өзегіндегі гелий біртіндеп көбейіп кетеді. Соңында өзегінде гелий негізгі құрамға айналған соң, ядродан энергия шығару тоқтайды. Әдетте күн массасының 0.4 есесінен үлкен жұлдыздардағы реакция гелийлі өзекті орап тұрушы сутегі қабатында аталған қабатты сыртқа жылжыту күйінде жалғасады.<ref>{{cite web | url = http://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html | title = Formation of the High Mass Elements | publisher = Smoot Group | accessdate = 2006-07-11 }}</ref> Гидростатик тепе-теңдіктен басқа, тұрақты жұлдыздың ішкі бөлігінде жылу тепе-теңдігі сақталады. Ішінен сыртына үздіксіз жылу градиенті ағып, қабаттар температурасының бірдей болуы сақталады. Радиация қабаты — жұлдыз ішкі бөлігіндегі радиация толық және өнімді тарқалатын өңір болып, бұл өңірдің [[плазма]]сы пертурбацияға түспей, массаға әсер етер қозғалыс туғызбайды. Олай болмағанда, плазма тұрақсыз болып, [[конвекция]] ағысы туылады да, біртекті қозғалатын қабат пайда болады. Мұндай жағдай мәлім өңірде жоғары қарқынды қозғалыстар жиілегенде, мысалы ядролық өңір мен сыртқы қабат өте жұқа қабатпен жақындасқанда пайда болады.<ref name="Schwarzschild" /> [[Сурет:Star types.svg|thumb|right|250px|Салмағы түрліше жұлдыздардың радиация аймағы және конвекциясы]] Негізгі тізбек өңіріндегі жұлдыздардың сыртқы қабатында конвекция болу-болмауы оның массасына байланысты. Күн массасынан неше есе алып жұлдыздарда ішкі бөлікке дейін жеткен конвекция болады және олардың радиация қабаты оның сыртқы жағында болады. Кішкентай жұлдыздарда, мысалы күн секілді жұлдыздарда жағдай басқаша болады. Олардың конвекциясы сыртқы бөлігіне орналасады.<ref name="imagine">{{cite web | date = 2006 | url = http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html | title = What is a Star? | publisher = NASA | accessdate = 2006-07-11 }}</ref> Күн массасының 0,4 есесінен кіші [[Қызыл ергежейлі жұлдыз]]дарда бүкілдей біртұтастанған [[конвекция]] болады да, гелий ядросының жиналып қалуына жол берілмейді.<ref name="late stages" /> Әрине, көп санды жұлдыздардың конвекциясы жұлдыз қартаюына ілесіп өзгеріп отырады.<ref name="Schwarzschild" /> Жұлдыздың көзбен көрінетін бөлігі [[фотосфера]] делінеді. Ол жұлдыз плазмасы жарқырап, фотон арқылы энергия жеткізетін қабат есептеледі. МҰнда, ядродан шығатын энергия әлемге тарайтын фотонға айналады да, температурасы біршама төмен өңірлер [[жұлдыз дағы]] болып көрінеді. Жұлдыз дағы фотосферада болатын құбылыс есептеледі. фотосфера қабатының сыртындағысы [[жұлдыз атмосфера]]сы. Күн секілді [[Негізгі тізбек жұлдызы]]нда ең төменгі атмосфера қабаты [[хромосфера]] болып, [[спикула]] және [[жұлдыз алаулауы]] осында туылады. Хромосфера сыртдағысы өтпелі қабат болып, 100км қашықтыққа жетпейтін өңірде термпература шұғыл көтерілген болады. Оның сыртында [[Жұлдыз тәжі]] болып, ол жоғары температураға ие плазмалық заттан құралады және сыртқа қарай жүздеген миллион километр созылып жатады.<ref>{{cite press release | publisher=ESO | date=2001 | title=The Glory of a Nearby Star: Optical Light from a Hot Stellar Corona Detected with the VLT | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2001/pr-17-01.html | accessdate=2006-07-10 }}</ref> Жұлдыз тәжі жұлдыздың сыртқы қабатындағы конвенция өңірімен<ref name="imagine" /> байланысты. Жұлдыз тәжінің температурасы жоғары болғанымен бірақ жарығы әлсіз болады. Мысалы Күн тәжісі тек күн толық тұтылған кезде ғана біршама айқын көрінеді. Жұлдыз тәжінен шыққан жұлдыз бораны жоғары температураға ие плазмалық бөлшектердің сыртақ жаппай кеңейіп, жұлдызара материяға ұшырауынан туылады. Күн туралы айтар болсақ, [[Күн бораны]] ықпалына ұшыраған аумақтағы шар пішінді кеңістік әдетте [[гелиосфера]] деп аталады.<ref>{{cite journal | author=Burlaga, L. F.; Ness, N. F.; Acuña, M. H.; Lepping, R. P.; Connerney, J. E. P.; Stone, E. C.; McDonald, F. B. | title=Crossing the Termination Shock into the Heliosheath: Magnetic Fields | url=https://archive.org/details/sim_science_2005-09-23_309_5743/page/2027 | journal=Science | year=2005 | volume=309 | issue=5743 | pages=2027–2029 | doi= 10.1126/science.1117542 | pmid= }}</ref> === Термоядролық реакция жолдары === [[Сурет:Proton proton cycle.png|thumb|right|400px|Протон-протондық айналыс реакциясы]] {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Fusion in the Sun.svg|image2=CNO Cycle.svg|width=200|caption1=Протон-протондық айналыс реакциясы|caption2=Көміртегі-азот-оттегі айналысы реакциясы}} Жұлдыздар жұлдыз ядросының құрамына сай, жұлдыздың массасы мен ішкі құрылымына сай өзегінде әртүрлі термоядролық реакциялар жасайды. Атомдар біріккеннен кейінгі таза салмағы ядроның өз жалпы салмағынан кішірек болады, өйткені материяның энергияға айналуы заңы бойынша — ''E'' = ''mc''² — қалған салмақтағы материя тең шамадағы электромагнитті энергияға айналады. Термоядролық реакция температура өзгерісіне өте сезгір болып, өзектегі температураның сәл өзгерісінің өзі реакция жылдамдығына үлкен әсер етеді. [[Негізгі тізбек жұлдыздары]]ның ядролық температурасы массасы ең кішкентай М жұлдыздарындағы 4 млн [[кельвин]]нен массасы ауыр О жұлдыздарындағы 40 млн кельвинге дейін жетеді.<ref name="aps_mss">{{cite web | date = 2005 | url = http://www.astrophysicsspectator.com/topics/stars/MainSequence.html | title = Main Sequence Stars | publisher = The Astrophysics Spectator | accessdate = 2006-10-10 }}</ref> Ядросы 10 млн кельвинге дейін қызған Күннің өзегінде сутегі гелийге [[протон - протондық айналыс реакциясы|протон — протондық айналысы]] ({{lang-en|Proton–proton chain reaction}}) формасындағы реакцияға түседі:<ref name="synthesis">{{cite journal | author = Wallerstein, G.; Iben Jr., I.; Parker, P.; Boesgaard, A. M.; Hale, G. M.; Champagne, A. E.; Barnes, C. A.; KM-dppeler, F.; Smith, V. V.; Hoffman, R. D.; Timmes, F. X.; Sneden, C.; Boyd, R. N.; Meyer, B. S.; Lambert, D. L. | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | journal=Reviews of Modern Physics | year=1999 | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | url=http://www.cococubed.com/papers/wallerstein97.pdf | format=pdf | accessdate=2006-08-04 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 }}</ref> :4[[Сутегі-1|¹H]] → 2[[Дейтерий|²H]] + 2[[Позитрон|e⁺]] + 2[[Нейтрино|ν_e]] (4,0 M[[Электроволт|eV]] + 1,0 MeV) :2¹H + 2²H → 2[[Гелий-3|³He]] + 2[[Фотон|γ]] (5,5 MeV) :2³He → [[Гелий-4|⁴He]] + 2¹H (12,9 MeV) Бұл реакция нәтижесінде: :4¹H → ⁴He + 2e⁺ + 2γ + 2ν_e (26,7 MeV) Бұл жердегі e⁺ [[позитрон]], γ [[гамма]]лық сәулеленген [[фотон]], νe [[нейтрино]], H және He [[сутегі]] мен [[гелий]]дің [[изотоп]]тары. Бұл реакция нәтижесінде бөлінген энергияның шамасы миллиондаған электрон-вольтқа жеткенімен, жалпы энергия мүмкіндігі үшін өте аз мөлшер есептеледі. Әр реткі реакция шығынын қамту үшін барлық қажетті энергия үздіксіз өндіріліп, [[жұлдыз радиациясы]] болып таралып жатады. {| class="wikitable" style="float:left;margin-right:20px;" |+ Жұлдыз реакциясы үшін қажетті минимал масса: |- !элемент ![[Күн массасы|күн<br />массасы]] |- | Сутегі ||style="text-align: center;"| 0.01 |- | Гелий ||style="text-align: center;"| 0.4 |- | Көміртегі ||style="text-align: center;"| 4 |- | Неон ||style="text-align: center;"| 8 |} Массасы бұдан ауыр жұлдыздарда [[катализатор]]ы көміртегі болған [[Көміртегі]]-[[Азот]]-[[Оттегі]] айналысы формасындағы реакция арқылы гелийді бөліп шығарады.<ref name="synthesis" /> Массасы 0,5-тен 10 күн массасына дейінгі жұлдыздардың өзегіндегі температура өзгерісі 100 млн кельвинге жеткенде гелий [[бериллий]]ді дәнекер еткен күйде [[үштік алфа барысы]] ({{lang-en|triple-alpha process}}) арқылы көміртегіге айналады:<ref name="synthesis" /> :⁴He + ⁴He + 92 keV → [[Бериллий|^8*Be]] :⁴He + ^8*Be + 67 keV → ^12*C :^12*C → [[Көміртегі-12|¹²C]] + γ + 7.4 MeV Жалпы реакция барысы: :3⁴He → ¹²C + γ + 7.2 MeV Алып массаға ие жұлдыздардағы ядролық қысымда [[неон]] жану және оттегі жану барысында [[ауыр элемент]]тер пайда болады. Жұлдыздағы термоядролық реакцияның соңғы сатысы [[кремний]] жану барысы болып, нәтижесінде тұрақты изотоп – темір-56 жасалады. Бұдан соң [[Эндотермикалық реакция|эндотермикалық үрдісі]] ({{lang-en|Endothermic process}}) арқылы реакция жалғасып, ол жаңа элемент жасай алмайды да, [[гравитациялық сығылу]] нәтижесінде қалған энергиясын шығарады. Төмендегі мысалда, массасы Күннен 20 есе жұлдыздың термоядролық реакцияның орындалып біту уақыты көрсетілген. Ол негізгі тізбектегі О жұлдызы, радиусы күннің 8 есесіндей, жарқырауы күннің 62 000 есесіндей.<ref>{{cite journal | author= Woosley, S. E.; Heger, A.; Weaver, T. A. | title=The evolution and explosion of massive stars | journal=Reviews of Modern Physics | year=2002 | volume=74 | issue=4 | pages=1015–1071 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002RvMP...74.1015W | doi = 10.1103/RevModPhys.74.1015 }}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;" !valign="bottom"| жанушы<br />отын !valign="bottom"| температура<br />（млн. K） !valign="bottom"| тығыздығы<br />(kg/cm³) !valign="bottom"| жану уақыты<br />（жыл бірлігі） |- |align="center"| Сутегі |align="center"| 37 |align="center"| 0.0045 |align="center"| 8.1млн. |- |align="center"| Гелий |align="center"| 188 |align="center"| 0.97 |align="center"| 1.2 млн. |- |align="center"| Көміртегі |align="center"| 870 |align="center"| 170 |align="center"| 976 |- |align="center"| Неон |align="center"| 1,570 |align="center"| 3,100 |align="center"| 0.6 |- |align="center"| Оттегі |align="center"| 1,980 |align="center"| 5,550 |align="center"| 1.25 |- |align="center"| Күкірт / Кремний |align="center"| 3,340 |align="center"| 33,400 |align="center"| 0.0315<ref>11.5 күн 0.0315 жылға тең.</ref> |} == Жұлдыздардың каталогтары == {{Main|Жұлдыздар каталогы}} Жұлдыздар каталогы — белгілі бір біртекті сипаттамалары ([[Аспан координаттар жүйесі|координаттары]], [[жұлдыздық шама]]лар, [[Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі|спектрлік кластар]], т.б.) көрсетілген жұлдыздардың тізімі. Алғашқы каталогтар біздің заманымызға дейін пайда бола бастаған. Кез келген жұлдыздар каталогында әрбір жұлдызға белгілі бір нөмір беріледі. Кейбір каталогтар жұлдыздардың тек бір түрін ғана қамтиды, мысалы [[айнымалы жұлдыз]]дардың каталогы, қосаржұлдыздар мен еселік жұлдыздардың каталогы. == Ең әйгілі жұлдыздар == {| class="standard" |- style="font-size: 80%" ! № ! Таңбалануы ! Атауы ! [[Шоқжұлдыз]] ! Көрнеу магнитудасы ! Жерден қашықтығы ([[жарық жылы]]) ! Сипаттамасы |- |style="text-align: center"| 1 |style="text-align: center"| [[Сурет:Sun symbol.svg|25px]] |style="text-align: center"| [[Күн (жұлдыз)|Күн]] |style="text-align: center"| Құс жолы |style="text-align: center"| −26,72 |style="text-align: center"| 8,32 ± 0,16 св. мин | [[Күн жүйесі]]ндегі орталық жұлдыз, [[жер шары]] қатарлы [[ғаламшар]]лар оны тынымсыз айналып жүреді. |- |style="text-align: center"| 2 |style="text-align: center"| Центавр α^С |style="text-align: center"| Проксима Центавр |style="text-align: center"| Центавр шоқжұлдызы |style="text-align: center"| +11,09 |style="text-align: center"| 4,225 | Күнге жақын жұлдыз. |- |style="text-align: center"| 3 |style="text-align: center"| Үлкен арлан α |style="text-align: center"| [[Сүмбіле]] |style="text-align: center"| Үлкен арлан шоқжұлдызы |style="text-align: center"| −1,43 |style="text-align: center"| 8,58 | Күнді айтпағанда жерден қарағандағы ең жарық жұлдыз. |- |style="text-align: center"| 4 |style="text-align: center"| Кіші аю α |style="text-align: center"| [[Жетіқарақшы]] |style="text-align: center"| [[Кіші Аю (шоқжұлдыз)]] |style="text-align: center"| +1,97 |style="text-align: center"| 431,4 | Солтүстіктен көрінетін жетектеуіш жұлдыз. |- |style="text-align: center"| 5 |style="text-align: center"| Кеме η |style="text-align: center"| — |style="text-align: center"| Кеме шоқжұлдызы (Carina) |style="text-align: center"| +6,21 |style="text-align: center"| 7000—8000 | Гипергигант. Ондағы ең жарық жұлдыз күннен 5 млн есе жарық. |- |style="text-align: center"| 6 |style="text-align: center"| Сарышаян α |style="text-align: center"| [[Антарес]] |style="text-align: center"| [[Сарышаян (шоқжұлдыз)]] |style="text-align: center"| +1,06 |style="text-align: center"| 604 | Жерге жақын аса жарық және алып жұлдыз. Үлкен телескоппен қарағанда нүкте емес, диск болып көрінеді.<ref>''А. Остапенко.'' [http://nauka.relis.ru/35/0210/35210066.htm Снова на берегах «Молочной реки»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506101352/http://nauka.relis.ru/35/0210/35210066.htm |date=2008-05-06 }} // Наука и жизнь. — 2002. — № 10. ISSN 0028-1263</ref> |- |style="text-align: center"| 7 |style="text-align: center"| HIP 87937 |style="text-align: center"| Барнард жұлдызы |style="text-align: center"| Жыланшы шоқжұлдызы (Ophiuchus) |style="text-align: center"| +9,53 |style="text-align: center"| 5,963 | Өз өсінде айналуы ең тез жұлдыз есептеледі. |- |style="text-align: center"| 8 |style="text-align: center"| PSR B1919+21 |style="text-align: center"| — |style="text-align: center"| Түлкі шоқжұлдызы |style="text-align: center"| ? |style="text-align: center"| 2283,12 | Алғаш ашылған [[пульсар]] жұлдызы. (1967 жылы) |} == Адамзат үшін ең маңызды жұлдыз – Күн == {{main|Күн (жұлдыз)}} Күн жерге ең жақын жұлдыз есептеледі, және ол жер энергиясының негізгі қайнар көзі болып табылады. Күн [[Жер]]ге жақын болғандықтан және оның жарығы нұрлы болғандықтан [[күндіз]] басқа жұлдыздар көрінбейді. Тек түнгі ашық аспаннан ғана самсыған жұлдыздарды байқауға болады. == Карта == <imagemap> Image:Local_Group.svg|frame|center|[[Жергілікті топжұлдыз]] (Әріптерге аялдап, сарыларын түртіп көріңіз) circle 167 27 20 [[Секстант B]] circle 120 36 23 [[Секстант A]] circle 318 239 20 [[Құс жолы]] circle 289 197 16 [[Арыстан шоқжұлдызы I (Ергежейлі галактика)]] circle 334 201 15 [[Canes Ергежейлі]] rect 303 185 318 215 [[Арыстан шоқжұлдызы II (Егрежейлі галактика)]] circle 357 289 28 [[NGC 6822]] circle 288 323 24 [[Финикс ергежейлі]] circle 248 391 35 [[Тукан ергежейлі]] circle 363 416 20 [[Арлан-Lundmark-Melotte]] circle 363 383 17 [[Кит ергежейлі]] circle 369 346 11 [[IC 1613]] rect 381 335 393 357 [[SagDIG]] rect 393 335 406 356 [[Суқұйғыш ергежейлі]] circle 417 304 17 [[Үшбұрыш галактикасы]] circle 417 254 15 [[NGC 185]] rect 432 237 447 260 [[NGC 147]] circle 461 229 17 [[IC 10]] poly 440 282 455 260 511 259 493 285 [[Андромеда галактикасы]] poly 450 264 434 265 431 280 442 280 [[Мессье 110|M110]] circle 295 110 20 [[Арыстан A]] circle 84 128 20 [[NGC 3109]] circle 109 149 14 [[Antlia ергежейлі]] circle 412 332 12 [[LGS 3]] circle 460 361 21 [[Пегас ергежейлі Сұр галактика|Пегас ергежейлі]] circle 394 272 14 [[Андромеда II]] rect 427 279 438 294 [[Андромеда III]] rect 438 282 450 294 [[Андромеда I]] desc bottom-left </imagemap> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Әдебиет == * H.H. Voigt: ''Abriß der Astronomie''. 4. überarb. Aufl. ISBN 3-411-03148-4 * H. Scheffler, Hans Elsässer: ''Physik der Sterne und der Sonne''. 2. überarb. Aufl. ISBN 3-411-14172-7 * Rudolf, A. Weigert: ''Stellar structure and evolution''. 2nd corr. ed., ISBN 3-540-50211-4 (englisch) {{en}} * N. Langer: ''Leben und Sterben der Sterne''. Originalausgabe, Becksche Reihe, München 1995, ISBN 3-406-39720-4 * D. Prialnik: ''An Introduction to the Theory of Stellar Structure and Evolution''. Cambridge University Press 2000, ISBN 0-521-65065-8 (hardback), ISBN 0-521-65937-X (paperback) {{en}} * Pickover, Cliff (2001). The Stars of Heaven. Oxford University Press. ISBN 0-19-514874-6. {{en}} * Gribbin, John, Mary Gribbin (2001). Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection. Yale University Press. ISBN 0-300-09097-8. {{en}} * Hawking, Stephen (1988). A Brief History in Time. Bantam Books. ISBN 0-553-17521-1. {{en}} == Сыртқы сілтемелер == {{commons|Category:Stars|Жұлдыз}} * [http://science.howstuffworks.com/star1.htm How Stars Work] at HowStuffWorks * [http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html Star, World Book @ NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050508094147/http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html |date=2005-05-08 }} * [http://simbad.u-strasbg.fr/sim-fid.pl Query star by identifier, coordinates or reference code]. Centre de Données astronomiques de Strasbourg * [http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp How To Decipher Classification Codes]. Astronomical Society of South Australia * [http://www.astronet.ru/db/map/ Карта звёздного неба] * {{cite web | last=Kaler | first=James | title=Portraits of Stars and their Constellations | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=Query star by identifier, coordinates or reference code | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=How To Decipher Classification Codes | publisher=Astronomical Society of South Australia | url=http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | display-authors=1 | last1=Prialnick | first1=Dina | last2=Wood | first2=Kenneth | last3=Bjorkman | first3=Jon | last4=Whitney | first4=Barbara | last5=Wolff | first5=Michael | last6=Gray | first6=David | last7=Mihalas | first7=Dimitri | title=Stars: Stellar Atmospheres, Structure, & Evolution | date=2001 | publisher=University of St. Andrews | url=http://www-star.st-and.ac.uk/~kw25/teaching/stars/stars.html | accessdate=2010-08-20 }} {{таңдаулы мақала}} {{Жұлдыздар}} [[Санат:Астрономиялық нысандар]] [[Санат:Жұлдыз астрономиясы]] [[Санат:Астрофизика]] [[Санат:Жұлдыздар]] it148jm779qq4iieydtjmb5xb5ofwz2 0 28174 3642487 2594605 2026-08-13T11:44:30Z Mtdi20 184402 Кіші әріппен жазылып кеткен 3642487 wikitext text/x-wiki '''Импорттық квота''', ''импорттық үлестеме'' – [[өнім]]нің алуан түрлерін өндірудің жалпы көлемінде елдің шаруашылығы‚ жекелеген салалар‚ фирмалар мен [[кәсіпорын]]дар‚ халықаралық ұйымға қатысушылар үшін [[импорт]]тың мәнділігін сипаттайтын мөлшерлік көрсеткіш. Заттай немесе құндық тұлғадағы тауарлардың әкелімін белгілі бір кезеңге мөлшерлік шектеуді белгілеу жолымен импорт операцияларын реттеу әдісі. '''Импорттық квота''' – импорттық тауарлардың көлемін сандық шектеу. Импорттық квотаның екі түрі ажыратады: а) абсолюттік квота – берілген елге əкелуге рұқсат етілген тауарлар көлемі; ə) тарифтік квота – төмен ставка бойынша белгілі уақыт аралығында нақты тауар əкелуге рұқсат беру. <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> <ref>Дереккөз: Доғалов А. Н., Досмағанбетов Н. С. Макроэкономика: экономикалық мамандықтарға арналған оқу лық/ А. Н. Доғалов, Н. С. Досмағанбетов – 2-бас., өңд. жəне толықт. – Алматы: ЖШС РПБК «Дəуір», 2012. – 416 б.</ref> ==Тағы қараңыз== *[[Импорт]] ==Сілтемелер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Халықаралық сауда]] {{stub}} 5sylhw3t76v2dhtcdqikjsozix6u5ic 0 37255 3642421 3290529 2026-08-13T09:57:03Z Mtdi20 184402 қ әріпін к өзгерттім 3642421 wikitext text/x-wiki '''Аэродром ''' — құрылыстар салынған, құрал-жабдықтар орналастырылған, сондай-ақ [[ұшақ]]тардың ұшып-қонуына, қозғалуына, тоқтап тұруына және күтімделуіне арналған кең аймақты жер. '''Аэродром''' — ұшу аппараттарын ұшыру, қондыру, оған қызмет көрсету үшін кажетті түрліше ғимараттары бар алаң. [[Сурет:Planes in Chicago - 16.JPG|thumb|Аэродром]] '''Аэродром ауданы''' (Аэродромный район) — қатынас жолдары және байланыс құралдары арқылы өзара байланысқан бірнеше аэродром тораптарының жиынтығы. Аэродром ауданына кіретін аэродромдар саны [[авиация]] құрамы және [[авиация]]лық бөлімдердің орналасу тығыздығына қарай белгіленеді. Аэродром ауданына 2-4 және одан көп аэродромдық тораптар кіруі мүмкін. '''Аэродром желісінің сыйымдылығы''' (Емкость аэродромной сети) — ұрыстық қимылдар театры, стратегиялық бағытта немесе белгілі бір ауданда бар аэродромдарға бір уақытта орналасуы мүмкін [[авиация]] түрлеріндегі [[авиация]]лық құрамалар, бөлімдер, бөлімшелердің ең көп саны. Ол дайындалған аэродромдар санына және оның сыйымдылығына байланысты. '''Аэродром сыйымдылығы''' (Емкость аэродрома) — қабылданған бытыратып орналастыру нормаларына сәйкес аэродромда бірыңғай орналастырылған ұшу аппараттарының (әуе бөлімшелерінің) ең көп мөлшері. '''Аэродром сыйымдылығы''' ұшу алаңының көлеміне, ұшу-қону жолақтарының санына, ұшу аппаратының тұрағындағы орындардың болуына, аэродромның жарақталуы дәрежесіне, техникалық құралдармен қамтамасыз етілуіне, сонымен бірге ондағы орналасқан ұшу аппараттарына байланысты болады. '''Аэродром торабы''' (Аэродромный узел) — авиациялық құрамаларды орналастыруға арналған аэродромдар тобы. Аэродром торабына қатынас жолдары және байланыс желілері арқылы өзара байланысқан майдандағы, қордағы және жалған аэродровдар, сонымен бірге маневр аэродромдары да жатады. Әрбір аэродром торабы үшін оның шерасы, жалпы ұшу тәртібі белгіленіп, ұшуды өткізу бойынша нұсқаулар даярланады және аға авиация бастығы тағайындалады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Қоғамдық көлік түрлері}} [[Санат:Көлік инфрақұрылымы]] [[Санат:Аэродромдар]] [[Санат:Авиация]] {{stub}} 82azaq0zzkhim9n2npojlub2j0f75va 0 38983 3642277 3419916 2026-08-12T13:36:18Z Lp0 on fire 174781 [[Арнайы:Үлесі/Gitareha|Gitareha]] ([[Қатысушы талқылауы:Gitareha|талқылауы]]) істеген нөмір 3341838 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] cross-wiki spam 3642277 wikitext text/x-wiki {{ambox | text = Бұл мақаланы оқу барысында түсінбеушілік туындауы мүмкін, қайта жазып шығу керек. }} {{АҚШ штаты |атауы = Огайо |шынайы атауы = State of Ohio |ту = Flag of Ohio.svg |белгісі = Seal of Ohio (B&W).svg |карта = Ohio in United States.svg{{!}}300px |лақапаты = «Атбасталшын штаты»<br>{{lang-en|The Buckeye State}} |ұраны = «Құдаймен бірге бәрі мүмкін»<br>{{lang-en|With God, all things are possible}} |әні = «Beautiful Ohio»<br />[[File:Beautiful Ohio - Henry Burr & Ruth Lenox, 1919.ogg|center]] |астанасы = [[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] |ірі қаласы = [[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] |ірі қалалары = [[Кливленд]]<br>[[Синсинатти (Огайо)|Цинциннати]] <br>[[Толедо (Огайо)|Толедо]] |тұрғыны = 11 808 848<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/data/tables/2020/dec/2020-apportionment-data.html |title=2020 Census Apportionment Results |date=2021-04-26 |lang=en |website=[[U.S. Census Bureau]] |access-date=2021-04-30 |archive-date=2021-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426210008/https://www.census.gov/data/tables/2020/dec/2020-apportionment-data.html |deadlink=no}}</ref> |санақ жылы = 2020 |тығыздығы = 109 |тұрғыныОрны = 7 |ауданы = 116 096 |құрлық ауданы = 106 055 |су ауданы = 10 041 |су пайызы = 8,7 |ауданыОрны = 34 |ені = 355 |ұзындығы = 355 |ендік1 = 38° 27' |ендік2 = 41° 58' |бойлық1 = 80° 32' |бойлық2 = 84° 49' |максимал биіктігі = 472 |орташа биіктігі = 260 |минимал биіктігі = 139 |штат реті = 17 |штат стасусы = [[1 наурыз]] [[1803 жыл]] |штатқа дейін = Солтүстік-батыс территориясының бөлігі |губернаторы = Ричард Майкл Девайн |вице губернаторы = Джон Хустед |заң шығару органы = Огайо Бас Ассамблеясы |жоғарғы палатасы = Огайо сенаты |төменгі палатасы = Огайо өкілдер палатасы |сенат мүшелері = Шеррод Браун<br />Роберт Портман |уақыт белдеуі = UTC−5<br />[[Жазғы уақыт|жазда]] UTC−4 |автомобиль коды = |домені = |сайты = http://www.ohio.gov/ |ортаққордағы санаты = Ohio |түсініктемелер = }} '''Огайо''' ({{lang-en|Ohio}}) — бұл штат [[АҚШ]]та. Онда 11,5 миллион адам тұрады. Огайоның ең үлкен қаласы мен астанасы [[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] аталады. Басқа үлкен қалалар — [[Кливленд]] және Синсиннати. 1803 жылы Огайо АҚШ-тың он жетінші штаты болды. Огайо «букай штат» («каштан штат») деп те аталады, себебі осы жерде көп каштан ағашы бар. Огайоның адамдары да «букай» деп аталады. == Географиясы және климаты == [[File:Geographic regions ohio.svg|thumb|left|Огайо штатының физикалық географиясы]] Солтүстікте Ири көлінің жағалауында Огайо 502 км жалғасады. Огайоның онтүстік шекарасы — Огайо өзені. Басқа маңызды өзендер - Куяхога өзені, Үлкен Майами өзені, Mауми өзені, Мускингум өзені, жене Сиото өзені аталады. Огайоның климаты ылғалды, континенталды. Жазы әдетте ыстық және ылғалды болады, ал қысы салқын немесе суық болады, орташа жауын-шашынды. Ири көлінің жанында қатты қар болады — сол жер «Қар-белбеу» аталады. Ең жоғары градус 45° (1934 жылда) болады, ал ең төмен градус -39° (1899 жылда) болды. Огайода көп жолдар бар және үш үлкен халықаралық әуежай бар: «Клевланд Хопкинс Халықаралық Әуежайы» Кливлендде, «Порт Колумбус Халықаралық Әуежайы» Колумбуста, «Дайтон Халықаралық Әуежайы» Дайтон қаласында орналасқан. [[Сурет:Map of Ohio NA.png|thumb|215px|right|Огайоның картасы]] == Тарихы == Ең бірінші Огайо тұратын адам көшпелі адам болды. Көшпенді халық, біздің жыл санауымыздан бұрынғы 13,000 жылы осы жерге келді. Олар 1,000 BC жыл бұрын кеткен. 900 BC жылда, сарт адам келді, Адена халық атылады. Адена халық ауылда турады, бұғы аулады, жүгері, көкөніс, мен "сол-гул" өсімдік егді. 100 BC жылда Хопуел Халық келді, шым төбелер құрылді. Хопуел Халық 600 жылде кетті. Басқа тарихиның кезінде Огайода тұратын адам да бар: Миами, Уайандот, Делауар, Шауни, Оттауа, жене Ири халық атылады. 18-бекте, Еуропадан француз адам Огайога келді, аң терісіні сата басталды. Соғысдан кейін, Француз ел 1752 жылда Огайо аумақ Англияға берді. АҚШның Револуциясыдан кейін, Англия 1783 жылда Огайо аумақ АҚШға берді. 1803 жылда, АҚШның Президент Томас Джеферсон Огайон штат жасады. 1861-дан 1865-ға жылда, Огайо көп солдат АҚШның азамат соғысыға жіберді. Жеті АҚШның президент Огайода туған — cондықтан, бұл штат «президенттер анасы» атылады. Осы шақ, Огайоның губернаторы — Джон Касыч. Осы штат — «қара қошқыл түс», өйткені жарты сайлаушы «қызыл» [[Республықалық партия (АҚШ)|республикалық партиясын]] сайлады, ал жарты сайлаушы «көк» [[Демократиялық партия (АҚШ)|демократиялық партиясын]] сайлады. 2008 жылда, Президент [[Барак Обама]] Огайода 51% сайлау жеңді.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 7 том, 4 бөлім</ref> == Тұрақты адам == [[Сурет:Ohio.JPG|left|thumb|Белгі: «Барлығының жүрегінде қош келдіңіз!»]] Огайодан адамдар «огайоан» атылады. Огайода 2010 жылда 11,536,504 адам турады. 3.6% Огайоның халық саны шетел тұған. Огайоның бес ең үлкен халық: * Неміс (28.9%); * Ирландық (14.8%); * Ағылшын (10.1%); * Поляк (8.4%); * Итальян (6.4%). Бұл штатта несіл райіз: * 82.8% Ақ (Eyропа арғы ата) * 11.8% Қара (Африка арғы ата) * 2.3% Испан (Оңтүстік Америка арғы ата) * 1.5% Азиялық (Азия арғы ата) * 1.3% Аралас Несіл * 0.2% Жергілікті Американ (Солтүстік Америка арғы ата) Огайода көп адам христиан немесе атеист: * 76% Христиан * 17% Атеист Ал басқа дін де бар: * 1% Иегова * 1% Еврей * 1% Мұсылман * 0,5% Индус * 0,5% Буддист * 0,5% Мормон == Экономика == [[Сурет:Cincinnati-procter-and-gamble-headquarters.jpg|thumb|right|250px|Синсиннатиның Проктор & Гамбл -- өте бай Огайо компаниясы, жоғары кіріс бар.]] Огайоның бизнес таныс. 2007 жылда, ЖІӨ 466 миллиард доллар болды. Огайо елу АҚШ штаты салыстырғанда, жетінші үлкен экономика бар. Огайоның орта шама үй шаруасы жалақы: $46,645 жыл сайын. Әдетте, огайоандар кесіп, тасу, денсаулық, білім, мемлекет, немесе фабрика секторінде жұмыс істейді. Банкинг да өте маңызды сектор. Америкада, Огайо ең көп есем де, өшіргіш те, металлургия да, электр жабдық та, кұрал да өндіреді. 5 миллион огайоан казір жұмыс істейді. == Университеттер == Басқа штатпен салыстырғанда, Огайо көп университет бар. Ең белгілі — Огайо Штат Университет. Осы университет артық 40,000 студент бар. Басқа үлкен университеттер: Университет Акроны, Боулинг Жасыл, Орта Штат, Университет Синсиннати, Клевланд Штат, Кент Штат, Майами Университет, Огайо Университет, Урайт Штат, жене Иунгстоун Штат қоса алды. == Спорт == Огайода көп кәсіби спорт командалары бар: Синсиннати Редс (бейсбол), Клевланд Индианс (бейсбол), Синсиннати Бенгалс (америкалық футбол), Клевланд Браунс (америкалық футбол), Клевланд Кавалиерс (баскетбол), Колумбус Блю Джекетс (хоккей) жене Колумбус Крю (футбол). Ең маңызды командасы: Огайо Штат Букайс (америкалық футбол). == Штат символы == [[Сурет:Aesculus glabra nuts.jpg|right|thumb|«Букай», Огайо букай ағаштан дән.]] * Штат аңы: ақ-құйрық бұғы * Штат cусыны: томат шырыны * Штат құсы: Кардинал (қызыл құс) * Штат астанасы: Колумбус, Огайо * Штат гүлі: Қызыл Карнатион * Штат жәндігі: Лайдибаг (әйел жәндігі) * Штат ұраң: «Құдаймен, бері мүмкін» * Штат еңы: «Әдемі Огайо» * Штат тасы: Флинт * Штат ағашы: Огайо "Букай" (бұғының көзі деген сөз) == Мәлімет == Штатның вебсайт -- http://www.ohio.gov. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Commonscat|Ohio}} {{АҚШ әкімшілік бөлінуі}} [[Санат:АҚШ штаттары]] [[Санат:Огайо]] {{US-geo-stub}} n3xnmz4arxtc9om048fkym2dpwg3poj 0 47140 3642473 1767892 2026-08-13T11:23:43Z Iktsokh 127346 3642473 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Caucasus and Crimea.png|нобай|Қырым және Кавказ]] '''Скиф плитасы''' ([[Скифтер|скиф тайпасының]] атымен аталған) — берік [[шөгінді]] тыспен қапталған, байкалдық, кей жерде герциндік негіздегі [[платформалы аймақ]]. Скиф плитасының жер бедерінде жазықтар (Солтүстік Кавказ, далалы [[Қырым]]) басым. Іргетасы қатпарларға жиналған тақтатасты-әктасты қатқабатта, тысы юралық, бор, палеогендік ([[құмтас]], [[құм]], [[әктас]], [[әксаз]], [[саз]]) теңіздік шөгінді қатқабаттарында, сонымен қатар неогендік және антропогендік құрлықтық түзілімдерде шоғырланған. Скиф плитасы солтүстігінде Шығыс [[Еуропа]] платформасымен, оңтүстігінде [[Таулы Қырым]], [[Керчь түбегі|Керчь түбегімен]], [[Солтүстік Кавказ]] қатпарлы құрылымдарымен шектелген.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 7 том</ref> ==Пайдаланылған cілтемелер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:География]] cdyn2259x5hh897s4hs97nl064f986r 0 48990 3642469 3624514 2026-08-13T11:18:41Z Mtdi20 184402 дұрыс жазылмаған 3642469 wikitext text/x-wiki [[File:Max Weber 1894.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Макс Вебер]]''.]] '''Нарықтық қатынастар'''<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]]«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, 10 том</ref>– нарықтың жұмыс істеуіне байланысты туындайтын қоғамдық қатынастар. Қоғамдық еңбек бөлінісі мен өндірушілердің экономикалық оқшаулануы нәтижесінде бұдан бірнеше мыңдаған жыл бұрын пайда болған. Сырт көзге тауар иелерінің өзара іс-қимылы ретінде көрініс табады, осы іс-қимыл барысында тауарлар – сату үшін өндірілген өнімдер еркін, яғни тең құқықты негізде айырбасталады. ==Толығырақ== Өнім тауарға айналуы үшін онда мыналар болуға тиіс: # сатып алушы үшін тұтыну құны (''пайдалылығы''), яғни сатып алушының кейбір қажеттерін қанағаттандыруға жарамды болуы. Сондықтан сату үшін өндірілген әрбір өнімнің нақты тауарға айналуы екі талай: нарықта сұранысы жоқ өнімдер, шынын айтқанда, тауар емес; #айырбас құны болуға тиіс, яғни белгілі бір үйлесімде басқа тауарға теңестіруге жарамды болуға тиіс. Бұл теңдіктің материалдық негізі туралы көзқарас алуан түрлі. ==Неолассиктер== [[File:Smith.gif|thumb| alt=A.| ''[[Адам Смит]]''.]] Саяси экономиядағы классикалық мектептен (''[[Адам Смит]] пен [[Давид Рикардо]], т.б.'') бастау алған маркстік бағыттың жақтаушылары оның негізінде тауардың құнын (''құндылығын'') құрайтын қоғамдық өндіріс шығыны деп пайымдады. [[Құнның еңбек теориясы]] [[К.Маркстің]] “[[Капитал]]” деген зерттеуінде барынша дәйектілікпен баяндалған 19 ғ-дың 2-жартысында пайда болған маржинализм теориясына сәйкес тауардың шын құны нақ айырбас үдерісінде айқындалды. Алайда құндылық пен бағаның ең кең таралған түсініктемесі негізін ағылшын экономисі [[А.Маршалл]] қалаған неоклассик. теорияның (''мектептің'') көзқарасында берілді. Оның еңбектерінде құн мен баға ұсыныс тарапында да (''өндіріс шығыны ескеріледі''), сұраныс тарапында да (''тауардың шекті пайдалылығы'') нарықтық күштердің өзара іс-қимылының нәтижесі ретінде көрінеді. Тауар қатынастарында ақшаның болуы көзделеді. Адамдардың шаруашылық қызметінің нәтижесінде ақша тауарлар дүниесінен ерекше тауар ретінде бөлініп шықты. Ақша бірнеше атқарымды, соның ішінде құн өлшемі, айырбас құралы, қорлану құралы және төлем құралы қызметін атқарады. Белгілі бір сатыда ол әлемдік ақша атқарымын жүзеге асырады. Қазіргі заманғы ақша – барынша өтімді, жалпы жұрт таныған айырбас құралы, бұл орайда ақша айналысының орнықтылығы айналыстағы ақшаның көлемімен айқындалады. Қазіргі заманғы ақша айналысы кейбір ұлттық ақша өлшемдерінің (''мысалы, [[АҚШ]] [[доллар]]ы, жапон [[иен]]і'') сақтық қор валюталарының рөлін атқаруымен, яғни ұлттық шекарадан тысқарыға таралуымен сипатталады. Халықаралық есептесуде 1979 жылдан [[Еуропа Одақ|Еуропа Одағы]] елдерінің бірыңғай валюта өлшемі ЭКЮ қолданылды, ол 1999 жылы еуромен ауыстырылып, 2002 жылдан ЕО-ның 12 елінің бірыңғай ақша өлшеміне айналды, сондай-ақ оны бұрынғы “[[француз франкі аймағы]]” елдері де пайдаланады. Тауар-ақша қатынастарының пайда болуы – адамзат тарихында экономиканың тиімділігін айтарлықтай арттырған маңызды қадам, өйткені натуралдық шаруашылық та, қолма-қол (''ақшасыз, тікелей'') айырбас та қоғамдық еңбек өнімділігін тез арттыра алмады. ==Тиімділігі== [[File:Marshall.gif|thumb| alt=A.| ''[[Альфред Маршалл]]''.]] Нарықтық қатынастардың қоғамдық өндірістің жоғары тиімділігіне қол жеткізуге мүмкіндік беретінін іс-тәжірибе дәлелдеді, әйтсе де жекелеген аяларда оларды заң шығару жолымен шектеу немесе оларға тән ішкі қайшылықтарды шешу мақсатымен реттеу талап етіледі. [[Жеке кәсіпкерлік]] еркіндігі мен мемлекеттік реттеудің оңтайлы ұштастырылуы қажеттігін іс жүзінде жалпы жұрт мойындап отыр. 20 ғасырдың 2-жартысынан бастап нарықтық қатынастар аясы айтарлықтай кеңейді. [[Дамушы елдер]]де, сондай-ақ бұрынғы социалистік мемлекеттерде ұлттық экономикалардың өзара іс-қимылы мен өзара тәуелділігі тереңдеп, ғаламдық сипат ала бастады. Алайда ұлттық экономиканы нарықтық қағидат негізінде қайта құру ұзақ әрі шетін үдеріс екенін тәжірибе көрсетіп отыр. ==Сілтемелер== * [[Неоклассиктер]] * [[Экономистер]] * [[Теория]] * [[Қазақстан]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Экономика]] f8cl2huqrnh9olhospnblbnb90snww1 0 63484 3642324 3220107 2026-08-12T22:22:26Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642324 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Rivalta Probe.jpg|нобай|189x189 нүкте|Оң Ривалта сынағы. Жақсырақ көру үшін сұйықтық метилен көкімен боялған.]] '''Транссудат''' —(син.: ісікті сұйық)—ісіну кезінде, дененің қуыстарында және тканьнің саңылауларында жиналған құрамында [[белок]] аз (жетіспейтін) сұйық.<ref>Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: Ана тілі. 1996. ISBN 5-630-00473-5</ref><ref>Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8</ref> == Экссудат пен транссудаттың айырмашылығы == Эффузияның дифференциалды диагностикасында экссудат пен транссудатты ажырату маңызды. Транссудат қабыну емес, [[Гидростатика|гидростатикалық]] немесе коллоидты-осмостық қысымның бұзылуына байланысты пайда болады. Құрамында серозды экссудат транссудатқа жақын.<ref>[http://vmede.org/sait/?page=16&id=Patofiziologija_novickij_goldberg&menu=Patofiziologija_novickij_goldberg Патофизиология Новицкого, Е. Д. Гольдберга Тома 1 и 2. 2009. Глава 10. Воспаление] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029193728/http://vmede.org/sait/?page=16&id=Patofiziologija_novickij_goldberg&menu=Patofiziologija_novickij_goldberg |date=2013-10-29 }}</ref> Трансудат экссудатпен салыстырғанда аз мөлшерде ақуызды қамтиды. Транссудат пен экссудат арасындағы айырмашылықты сұйықтықтың үлес салмағын өлшеу арқылы анықтауға болады, бұл оның құрамындағы ақуызды жанама түрде көрсетеді. Сонымен қатар, Ривальта сынағы сұйықтықтың табиғатын анықтауда пайдалы болуы мүмкін. == Тағыда қараңыз == * [[Жалқаяқ|Экссудат]] == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Stub}} [[Санат:Биологиялық сұйықтар]] h060mdufn14o77pt1rxj5de9as7nr3f 0 66515 3642423 3434525 2026-08-13T10:01:42Z Mtdi20 184402 сөздер аудармасы дұрыс емес, қателер көп 3642423 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tour eiffel at sunrise from the trocadero.jpg|thumb|right|300px|[[Париж]], [[Эйфель]]. [[Франция]] әлемдегі ең көп турист қабылдайтын ел.]] '''Туризм''' (франц. ''tourіsme'', ''tour'' – серуендеу, жол жүру) — адамның бос уақытында негізінен айтқанда жұмыстық, не мәлім міндеттік мәжбүрлеумен емес, туысшылаумен емес, өз еркінше көңіл көтеру мен демалу үшін, тәуекел жасау үшін, көріп қызықтау үшін, яғни субъективті рухани қажеттілік бойынша басқа бір жерге ерікті саяхаттап, серуендеп баруы. Жақын жердегі қысқа мезетті орындалатыны — [[серуен]] делінсе, алыс жерге аттанған ұзақ мерзімдісі — [[саяхат]] делінеді. Туризм әлемдік экономикада басты рөлдің бірін атқарады. [[Дүниежүзілік туризм ұйымы]]ның (ДТҰ) деректері бойынша ол әлемдегі [[Жалпы Ұлттық Өнім|жалпы ұлттық өнімнің]] оннан бір бөлігін, [[халықаралық инвестиция]]ның 11 пайыздан астамын ұстайды, әлемдік [[өндіріс]]тің әрбір 9-шы жұмыс орнын туризм қамтамасыз етеді. Туризмнен түскен табыс мұнай, өнімдері және автомобиль экспорты табысынан кейін тұрақты 3-ші орында келеді. Мұндай оң үрдіс жаңа мың жылдықтың бас кезінде де ұсақталады деп күтілуде. Әлемдік туристік рыноктың дәстүрлі аудандары өзінің рекреациялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебінде басым дамитын болады. Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік рынокта өзінің лайықты орнын табуға бірегей мүмкіндігі бар. [[Дүниежүзілік туризм ұйымы]]ның болжамы бойынша ХХI ғасырда туристік индустрияның өсуі артады және 2020 жылы әлемдегі туристік саяхаттар 1,6 биллион бірлік құрайды. Туристерді жағымды пікір ғана емес, қайта тұмса табиғат, тылсым құбылыс, ғажайыптар, тәуекелдер, бұрын-соңды болмаған жаңалықтар, басқа да оларды өз елдерінде бола бермейтін ерекше жағдай мен көңіл күйлер қызықтырады. Сондықтан туризмді дамыту үшін туристік өңір туралы романтикалық (бәлкім тылсым, бәлкім қорқыныш, бәлкім таңғажайып) түсініктердің қалыптасуына айырықша мән беру керек. == Алғышарты == [[Сурет:Urban_backpacking.jpg|thumb|left|200px|[[Рюкзак]] туристер [[Вена]]да]] Туризм ол мәжбүрлілік емес. Жұмыс бабы да емес. Туысының алыс жердегі үйіне қыдырып, қонақ болып, не басқа бір себеппен (тойға, өлім-жітімге...) бару да емес. Ол бос уақыт шығарып, тек қызықтау мен көңіл ашуға, тамашалау мен дем алуға бола, жаңа нәрселерді көруге, басқаша тұрмысты сынақ етуге, тың сезімге бөленуге, қауіп-қатерді тәукел етуге, өзін басқаша сезінуге деген рухани талап пен талпыныстан туған алысқа аттану. [[Дүниежүзілік туризм ұйымы]]ның белгілеуі бойынша әдетте әлдекім ''88.5км'' (55 ағылшын милі) қашықтыққа барып, кем дегенде ''24 сағат'' аялдаса онда ол [[турист]] есептеледі. Демек, мәлім бір туристтік аймақтан қысқа уақытта (24 сағаттан төмен уақытта) өту де әлдекімді турист етпейді. Туризмнің экономикалық маңызы зор болғанымен, қаражаты жеткілікті турист экономикалық мүддені көздемейді. Әрине, туристердің бәрі де тек көңіл ашумен шектеледі деуге болмайды, турист өзінің туристік сапары барысында көптеген тың ойлар мен шешімдерге келеді, жаңа жоспар жасауы, батыл бекімге келуі мүмкін. Бірақ мұның бәрі оның алдағы істерінде көрініс табуға қалдырылады да, дәл сол уақыт, дәл сол жерде ол тек өзін еркін, ерікті, көңіл ашушы, сынақ етуші, қызықтаушы, денсаулығын қалпына келтіруші, ойын ойнаушы ғана болады. == Түрлері == === Негізінен === Туризм негізінен үлкен екі түрге бөлінеді: * ішкі (ұлттық) туризм, * халықаралық (шетелдік) туризм === Мазмұнына қарай === [[Сурет:Aerial_view_Yacht_Harbour_Residence_Rostock_Yachthafenresidenz_Hohe_D%C3%BCne_6.jpg|thumb|right|200px|Germany, Rostock, Mecklenburg]] [[File:Community Tourism (Riven No 2).webm|thumb|Сьерра-Леонедағы туризм өңірі]] *'''[[Демалыс туризмі]]''' *'''[[Экотуризм|Экологиялық туризм]]''': "экологиялық туризм" ұғымы жер шарының адам аяғы баспаған, әрі пайдаланылмаған жерлерімен саяхат жасауды ғана білдірмейді. Қазіргі уақытта бұл ұғым кең ауқымды қамтиды. Ол экологиялық туризмнің басты мақсатымен анықталады: табиғатпен бірігу, оның түпкілікті маңызын ұғыну және қорғау қажеттілігін түсіну. Сондықтан туризмді адамзаттың «ашық» ортада болуымен сипаттауға болады. Сонымен қатар оның көркемдік, экзотикалық, қайталанбас табиғат құбылыстары мен объектілер арасындағы тығыз байланысты білдіретін, адамның ғылыми аймақтанушылық қажеттіліктерін қанағаттандыруын білдіруге болатынын айта кетуіміз керек. *'''[[Оқу бітіру туризмі]]''' *'''[[Ойын-сауық туризмі]]''' *'''[[Спорт туризмі]]''' *'''[[Балалар туризмі]]''' [[Сурет:Peru Machu Picchu Sunrise.jpg|thumb|right|300px|Әлемге әйгілі [[Мачу-Пикчу]]]] *'''[[Бал айы туризмі]]''' *'''[[Медициналық туризм]]''' *'''[[Секс-туризм]]''' *'''[[Емделу туризмі]]''' *'''[[Жиналыс туризмі]]''': Жиналыс болардан бұрын және кейін жасалатын туризм шаралары. *'''[[Іскерлік туризмі]]''': (business travel) сауда келісімі мен жиналысы мезгілдерінде жасалатын туризм шаралары. *'''[[Діни туризм]]''' *'''[[Мәдени туризм]]''': туристке мәдени мұралар мен тарихи орындар туралы мол білім беретін туризм саласы. Ол тарихи шындықтарды соған қызығатын адамзат баласына таптіштеп түсіндіріп, сол арқылы мәдени мұраларды қорғау мен тарқатуға, танытуға тырысады. *'''[[Ғылыми тексеру туризмі]]''' *'''[[Қонақ туризмі]]''': бір жақтың шақыруымен және оның жатын орын, басқа да қажеттіліктерді әзірлеуімен қалыптасатын туризм. *'''[[Соғыс туризмі]]''' *'''Топтық мәдени туризм''': жәрмеңке, конгресс, мереке... === Орнына қарай === [[Сурет:Au dessus du ciel (Piton de la Fournaise, Ile de la Réunion).jpg|thumb|left|200px|Турист]] Қатерлі туризм — тауға шығу, шыңға шығу, жартасқа жармасу, шөл даланы кесіп өту, жаяу сапарлау, [[велосипед]]пен (немесе басқа қатынас құралымен) аралау, иен далаға қаңғыру, көлдің, теңіздің астына сүңгуі секілділер. Онда ерікті түрде тәуекел жасап, қауіп-қатерді жеңу, тұмса табиғаттың ішіне ену арқылы ерік-жігерін шынықтырып, рахат алу. [[Көкке шығу]] - әріптестер, не басқа да жақындар белгілі бір уақытта (көктемде, күзде, қыста, жазда...) жиналып, тым алыс емес қашықтыққа барып тамашалап, тамақ ішіп, көңіл көтеріп қайтуы. Шетелге туристік сапар - Өз елінен кез келген басқа бір елге туристік мақсатта баруы. Шетелдіктер туризмі - басқа елдің туристері өз еліне, өз жеріне келуі. Өңірлік, аймақтық туризм - Бір ел туристерінің өз елінің мәлім жеріндегі туристік аймақтарына, өңірлеріне баруы. Мысалы, Қазақстанның түкпір-түкпірінен Астанаға, Бурабайға туристік сапармен барып, көңіл ашып, демалып қайтуы. === Бұдан басқа === Бұлардан басқа туризмді мезгілдік (қысқы, жазғы, ...), мерекелік түрлерге бөлуге болады. == Маңызы == [[Сурет:Perito_Moreno_Glacier_Patagonia_Argentina_Luca_Galuzzi_2005.JPG|thumb|right|200px|[[Аргентина]], [[Перито Морено]], [[Патагония]]]] Туризм: # халықтың [[рекреация]]лық қажеттілігін (денсаулығын жақсарту, күш-қуатын қалпына келтіру, шығармашылығына қайта шабыт беру, түсіңкі көңілін көтеріп, өмірге құштарлығын арттыру үшін істелген іс, т.б.) қанағаттандырады. # ол мол кіріс кіргізеді. Қазіргі кезде пайдалы қазбалар қоры жоқ көптеген мемлекеттер туризмді дамыту арқылы үлкен пайдаға кенеліп отыр. # ол рухани-мәдени дамуға, өнер мен ғылым-техникаға серпін беріп, [[инновация]]ға орай жаратады. # адамаралық қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтеріп, интеграцияны тездетеді. # сол жер, сол халық, сол елді өзге ел мен халыққа танытып, шынайы жарнама жасайды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref> Қазіргі туризм - бұл әлемдік экономиканың қүлдырауды білмейтін саласы. Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен бір шетелдік туристің беретін табысын алу үшін оған бара бар шамамен 9 тонна тас көмір, немесе 15 тонна мұнай, немесе 2 тонна жоғары сортты бидайды әлемдік нарыққа шығару керек. Бұл ретте, шикізат сату елдің энергия көздерін азайтады, ал туристік өндіріс таусылмайтын ресурстармен жұмыс істейді. Шетелдік экономистердің есебі бойынша, 100 мың турист қалада орташа есеппен екі сағат болған кезде кемінде 350 мың доллар немесе адам басына бір сағатта 17,5 доллар жұмсайды. . Сөйтіп, шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризмді дамыту — ұзақ мерзімді, экономикалық тиімді болашақ. Туризм мемелекеттің экономикасына үш оң нәтиже береді: 1. Шетел валютасының қүйылуын қамтамасыз етеді және төлем теңгерімі мен жиынтық экспорт сияқты экономикалық көрсеткіштерге оң ықпал жасайды. 2. Халықтың жұмыспен қамтылуын көбейтуге көмектеседі. ДТҰ мен Дүниежүзілік туризм және саяхат кеңесінің бағалауы бойынша туризм өндірісінде құрылатын әрбір жұмыс орнына басқа салаларда болатын 5-тен 9-ға дейін жұмыс орны келеді екен. Туризм тура немесе жанама түрде экономиканың 32 саласының дамуына ықпал жасайды. 3. Елдің инфрақұрылымын дамытуға жәрдемдеседі.<ref>http://www.bauka.kz/index.php/2011-08-20-05-59-56/2011-08-21-04-24-05/1084-2011-09-10-10-05-44 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160525022435/http://www.bauka.kz/index.php/2011-08-20-05-59-56/2011-08-21-04-24-05/1084-2011-09-10-10-05-44 |date=2016-05-25 }}</ref> == Қазақстанның туризмдік әлеуеті == {{Толық мақала|Қазақстандағы туризм}} [[Сурет:Burabailakephoto.jpg|thumb|right|350px|[[Бурабай (көл)|Бурабай]] көлі]] Туризм саласы Қазақстанда әлі де төмен деңгейде қалып отыр. Бірақ Қазақстанда туризм дамуының болашағы жарқын. Себебі: — еліміздің қолайлы геосаяси жағдайы. Батыс пен Шығыс аралығындағы халықаралық туристік және коммерциялық ағымдардың өсуі; — саяси тұрақтылық, демократиялық қайта құру, экономикалық реформаның өтуі және инвестициялық ахуалдың тұрақтылығы мен ашықтығы; — еліміздің тарихи- мәдениет мұрасының ерекшелігі; — мұсылман, христиан, будда ескерткіштерінің болуы; -Қазақстанның көп мәдениеттілігі, музей, мәдениет ошақтарының, фольклорлы- этнографиялық және ұлттық кәсіпқой өнерпаздардың көп болуы;-Туристік- рекреациялық аймақтардың болуы, табиғи ландшафтар, өсімдік, жануарлар дүниесінің ерекшелігі, экзотикалық тур, балық аулау, аң аулау, өсімдіктер жинау т.б.; — бос еңбек ресурстарының болуы (мамандар). Маркетинг стратегиясын іске асыру мақсатында мемлекет мынадай міндеттер белгілеп отыр: * Сапалы туристік қызмет көрсетуді ұсынатын туристік орталық ретінде Қазақстан туралы туристер жіберілетін негізгі елдерде жағымды пікір қалыптастыру; * Қазақстанды ерекшелейтін сипаттамаларға және артықшылықтарға негізделген маркетингтік іс-шараларды әзірлеу және жүзеге асыру; * Қосымша мүмкіндіктер бере отырып, төлем қабілеті жоғары деңгейдегі туристерді тарту; * Жеке сектордың маркетингтік жұмысына қолдау көрсету; * Германия, АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Ресей, Қытай, Жапония және тағы басқа туристер ағынының дәстүрлі рыноктарына ұлттық туристік өнімнің енгізілуін күшейту; * Рыноктың жаңа сегментерін айқындауға бағытталған зерттеулер жүргізу; * Ел аумағында орналасқан көрнекті туристік орындар мен обьектілердің бүкіл ауқымын әлемдік рынокқа жылжыту; * Ғылыми негізделген өткізу элеуетін ескере отырып, республика аумақтарына туристік ағынның теңдестіре бөлінуін қамтамасыз ету; * Жыл ішінде туристік инфрақұрылымның бірқалыпты жүктемесін камтамасыз етуге бағытталған маркетингтік және базалық тэсілдерді қолдану арқылы туризмнің маусымдық жылжытылуын күшейту; * Ұлттық, туристік өнімді жылжытудың жаңа ақпараттык технологияларын пайдалану;. * Туризмді дамытудың тұрақты сипатын насихаттау қажет. == Туризмі дамыған елдер == 2014 жылғы есептеулер бойынша, [[Франция]] әлемдегі ең көп турист қабылдайтын ел болса, [[АҚШ]] әлемдегі туризмнен ең көп кіріс кіргізетін ел, Ал, [[Қытай]] әлемдегі туризмге ең көп қаржы құйған ел. [[File:World’s Top 10 Tourism Destinations.png|thumb|center|650px|2014 World’s Top 10 Tourism Destinations]] 2014 жылы 1.133 миллиард халықаралық турист кең дүниені шарлаған екен. Ол 2013 жылға салыстырғанда 4.3% артыпты. 2013 жылы бұл сан 1.087 миллиардты көрсеткен болатын.<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition">{{cite press release |title= UNWTO Tourism Highlights 2015 Edition|publisher=UNWTO |date=25 маусым 2015 |url=http://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284416899 |accessdate=3 шілде 2015}}</ref> Халықаралық туризмнің 2014 жылғы 10 көзеулі елі:<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition"/><ref name="april11">{{cite journal |url=http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom11_iu_april_excerpt.pdf|title=Interim Update |journal=UNWTO World Tourism Barometer |accessdate=26 маусым 2011 |publisher=UNWTO |date=April 2011}}</ref> === Туризмі дамыған он ел === {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Мемлекет ! [[Дүниежүзілік туризм ұйымы|UNWTO]]<br>[[Әлем макроаймақтары (БҰҰ)|Макроаймақтар]]<ref name="europe.unwto.org">See [http://europe.unwto.org/en/members/states] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181115112934/http://europe.unwto.org/en/members/states|date=2018-11-15}} Retrieved 14 қараша 2012.</ref> ! Халықаралық<br> турист<br> келді<br> (2014)<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition"/> ! Халықаралық<br> турист<br> келді<br> (2013)<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition"/> || Өзгеріс<br> (2013 to<br> 2014)<br> (%) || Өзгеріс<br> (2012 to<br> 2013) <br> (%) |-align=center |1 ||align="left"| {{FRA}} ||Еуропа|| 83.7 million || 83.6 million ||align="left"| {{increase}} 0.1 || align="left" |{{increase}} 2.0 |-align=center |2 ||align="left"| {{USA}} ||Солтүстік Америка|| 74.8 million || 70.0 million ||align="left"| {{increase}} 6.8 ||align="left" | {{increase}} 5.0 |-align=center |3 ||align="left"| {{ESP}} ||Еуропа|| 65.0 million || 60.7 million ||align="left"| {{increase}} 7.1 ||align="left"| {{increase}} 5.6 |-align=center |4 ||align="left"| {{CHN}} ||Азия|| 55.6 million || 55.05 million || align="left"| {{decrease}} 0.1 ||align="left"| {{decrease}} 3.5 |-align=center |5 ||align="left"| {{ITA}} ||Еуропа|| 48.6 million || 47.7 million ||align="left"| {{increase}} 1.8 ||align="left"| {{increase}} 2.9 |-align=center |6 ||align="left"| {{TUR}} ||Еуропа|| 39.8 million || 37.8 million ||align="left"| {{increase}} 5.3 ||align="left"| {{increase}} 5.9 |-align=center |7 ||align="left"| {{DEU}} ||Еуропа|| 33.0 million || 31.5 million ||align="left"| {{increase}} 4.6 ||align="left"| {{increase}} 3.7 |-align=center |8 ||align="left"| {{GBR}} ||Еуропа|| 32.6 million || 31.1 million ||align="left"| {{increase}} 5.0 ||align="left"| {{increase}} 6.1 |-align=center |9 ||align="left"| {{RUS}} ||Еуропа|| 29.8 million || 28.4 million ||align="left"| {{increase}} 5.3 ||align="left"| {{increase}} 10.2 |-align=center |10||align="left"| {{MEX}} ||Солтүстік Америка|| 29.1 million || 24.2 million ||align="left"| {{increase}} 20.5 ||align="left"| {{increase}} 3.2 |} ===Халықаралық туризм кірісі=== Халықаралық туризмнен түсетін кіріс 2014 жылы {{US$|1.2}} триллионға артты. Ол 2013 жылға салыстырғанда 3.7% көп.<ref name="pr12027">{{cite press release |title= International tourism receipts surpass US$ 1 trillion in 2011|publisher=UNWTO |date=7 мамыр 2012 |url=http://media.unwto.org/en/press-release/2012-05-07/international-tourism-receipts-surpass-us-1-trillion-2011 |accessdate=15 маусым 2012}}</ref> [[Дүниежүзілік туризм ұйымы]]ның есептеуі бойынша 2014 жылы туризмнен ең көп кіріс кіргізген елдер төмендегідей: {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Мемлекет/өңір ! [[Дүниежүзілік туризм ұйымы|UNWTO]]<br> [[Әлем макроаймақтары (БҰҰ)|Макроаймақтар]]<br><ref>name="europe.unwto.org" http://europe.unwto.org/en/members/states {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181115112934/http://europe.unwto.org/en/members/states |date=2018-11-15 }}</ref> ! Халықаралық<br>туризм<br>кірісі<br>(2014)<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition"/> ! Халықаралық<br>туризм<br>кірісі<br>(2013)<ref name="WTO Tourism Highlights 2014 Edition">{{cite web|title=World's top destinations by international tourism receipts|url=http://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284416226|work=World Tourism Highlights 2014 Edition|publisher=[[World Tourism Organization]]|accessdate=5 шілде 2015|date=маусым 2014}}</ref>|| Өзгеріс<br> (2013 to<br> 2014)<br> (%) || Өзгеріс<br> (2012 to<br> 2013)<br> (%) |- align=center |1 ||align="left"| {{USA}} ||Солтүстік Америка|| $177.2 миллиард || $172.9 миллиард ||align="left"| {{increase}} 2.5 ||align="left"| {{increase}} 7.0 |- align=center |2 ||align="left"| {{ESP}} ||Еуропа|| $65.2 миллиард || $62.6 миллиард ||align="left"| {{increase}} 4.2 ||align="left"| {{increase}} 7.6 |- align=center |3 ||align="left"| {{CHN}} ||Азия|| $56.9 миллиард || $51.7 миллиард ||align="left"| {{increase}} 10.2 ||align="left"| {{increase}} 3.3 |- align=center |4 ||align="left"| {{FRA}} ||Еуропа|| $55.4 миллиард || $56.7 миллиард ||align="left"| {{decrease}} 2.3 ||align="left"| {{increase}} 5.6 |- align=center |— ||align="left"| {{MAC}} ||Азия|| $50.8 миллиард || $51.8 миллиард ||align="left"| {{decrease}} 1.9 ||align="left"| {{increase}} 18.1 |- align=center |5 ||align="left"| {{ITA}} ||Еуропа|| $45.5 миллиард || $43.9 миллиард ||align="left"| {{increase}} 3.7 ||align="left"| {{increase}} 6.6 |- align=center |6 ||align="left"| {{GBR}} ||Еуропа|| $45.3 миллиард || $41.0 миллиард ||align="left"| {{increase}} 10.3 ||align="left"| {{increase}} 12.1 |- align=center |7 ||align="left"| {{DEU}} ||Еуропа|| $43.3 миллиард || $41.3 миллиард ||align="left"| {{increase}} 5.0 ||align="left"| {{increase}} 8.2 |- align=center |8 ||align="left"| {{THA}} ||Азия|| $38.4 миллиард || $41.8 миллиард ||align="left"| {{decrease}} 8.0 ||align="left"| {{increase}} 23.4 |- align=center |— ||align="left"| {{HKG}} ||Азия|| $38.4 миллиард || $38.9 миллиард ||align="left"| {{decrease}} 1.4 ||align="left"| {{increase}} 17.7 |- align=center |9 ||align="left"| {{AUS}} ||Океания|| $32.0 миллиард || $31.2 миллиард ||align="left"| {{increase}} 1.8 ||align="left"| {{decrease}} 0.5 |- align=center |10||align="left"| {{TUR}} ||Еуропа|| $29.5 миллиард || $27.9 миллиард ||align="left"| {{increase}} 3.7 ||align="left"| {{increase}} 4.1 |} ===Халықаралық туризм қаражаты=== Дүниежүзілік туризм ұйымы есептеуі бойынша төмендегі елдер 2014 жылы туризмге ең көп қаражат салған екен: {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Мемлекет ! [[Дүниежүзілік туризм ұйымы|UNWTO]]<br /> [[Әлем макроаймақтары (БҰҰ)|Макроаймақтар]]<br><ref name="europe.unwto.org"/> ! Халықаралық <br /> туризм<br /> қаражаты<br /> (2014)<ref name="WTO Tourism Highlights 2015 Edition"/> ! Халықаралық <br /> туризм<br /> қаражаты<br />(2013)<ref name="WTO Tourism Highlights 2014 Edition"/> ! Базар <br /> Share <br /> (%) ! Өзгеріс <br /> (2013 to <br /> 2014) <br /> (%) |-align=center |1 ||align="left"| {{CHN}} ||Азия|| $164.9 billion || $128.6 billion || 13.2 || align="left"| {{increase}} 27.1 |-align=center |2 ||align="left"| {{USA}} ||Солтүстік Америка|| $110.8 billion || $104.1 billion || 8.9 || align="left"| {{increase}} 6.4 |-align=center |3 ||align="left"| {{DEU}} ||Еуропа|| $92.2 billion || $91.4 billion || 7.4 || align="left"| {{increase}} 0.9 |-align=center |4 ||align="left"| {{GBR}} ||Еуропа|| $57.6 billion || $52.7 billion || 4.6 || align="left"| {{increase}} 3.8 |-align=center |5 ||align="left"| {{RUS}} ||Еуолпа|| $50.4 billion || $53.5 billion || 4.0 || align="left"| {{decrease}} 13.7 |-align=center |6 ||align="left"| {{FRA}} ||Еуропа|| $47.8 billion || $42.9 billion || 3.8 || align="left"| {{increase}} 11.3 |-align=center |7 ||align="left"| {{CAN}} ||Солтүстік Америка|| $33.8 billion || $35.2 billion || 2.7 || align="left"| {{increase}} 3.3 |-align=center |8 ||align="left"| {{ITA}} ||Еуропа|| $28.8 billion || $27.0 billion || 2.3 || align="left"| {{increase}} 6.9 |-align=center |9 ||align="left"| {{AUS}} ||Океания|| $26.3 billion || $28.6 billion || 2.1 || align="left"| {{decrease}} 1.7 |-align=center |10||align="left"| {{BRA}} ||Солтүстік Америка|| $25.6 billion || $25.0 billion || 2.1 || align="left"| {{increase}} 11.7 |-align=center |- |} ===Mastercard әлемдегі туристік қалалар индексі=== Әуе тасымалын негіз еткенде [[Mastercard]] әлемдегі туристік қалалар индексі бойынша төмендегі қалалар 2015 жылы халықаралық туристердің көздеулі қаласы болыпты:<ref name="insights.Mastercard.com">{{cite web|title=Mastercard 2015 Global Destination Cities Index|url=http://newsroom.Mastercard.com/wp-content/uploads/2015/06/Mastercard-GDCI-2015-Final-Report1.pdf|publisher=[[Mastercard]]|accessdate=5 шілде 2015|date=маусым 2015}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Қала ! Мемлекет ! Халықаралық <br /> туристер барған<ref name="insights.Mastercard.com"/> |-align=center |1 ||align="left"| [[Лондон]] ||align="left"| {{GBR}} || 18.82 million |-align=center |2 ||align="left"| [[Бангкок]] ||align="left"| {{THA}} || 18.24 million |-align=center |3 ||align="left"| [[Париж]] ||align="left"| {{FRA}} || 16.06 million |-align=center |4 ||align="left"| [[Дубай]] ||align="left"| {{UAE}} || 14.26 million |-align=center |5 ||align="left"| [[Ыстамбұл]] ||align="left"| {{TUR}} || 12.56 million |-align=center |6 ||align="left"| [[Нью-Йорк]] ||align="left"| {{USA}} || 12.27 million |-align=center |7 ||align="left"| [[Сингапур]] ||align="left"| {{SGP}} || 11.88 million |-align=center |8 ||align="left"| [[Куала-Лумпур]] ||align="left"| {{MYS}} || 11.12 million |-align=center |9 ||align="left"| [[Сеул]] ||align="left"| {{KOR}} || 10.35 million |-align=center |10||align="left"| [[Гонконг]] ||align="left"| {{CHN}} || 8.66 million |-align=center |- |} Mastercard төмендегі қалаларды халықаралық туризмнен 2015 жылы ең көп пайда тапқан елдер деп есептейді.<ref name="insights.Mastercard.com"/> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Қала ! Мемлекет ! Халықаралық <br /> туристер төлеген<ref name="insights.Mastercard.com"/> |-align=center |1 ||align="left"| [[Лондон]] ||align="left"| {{GBR}} || $20.2 billion |-align=center |2 ||align="left"| [[Нью-Йорк]] ||align="left"| {{USA}} || $17.3 billion |-align=center |3 ||align="left"| [[Париж]] ||align="left"| {{FRA}} || $16.6 billion |-align=center |4 ||align="left"| [[Сеул]] ||align="left"| {{KOR}} || $15.2 billion |-align=center |5 ||align="left"| [[Сингапур]] ||align="left"| {{SGP}} || $14.6 billion |-align=center |6 ||align="left"| [[Барселона]] ||align="left"| {{ESP}} || $13.8 billion |-align=center |7 ||align="left"| [[Бангкок]] ||align="left"| {{THA}} || $12.3 billion |-align=center |8 ||align="left"| [[Куала-Лумпур]] ||align="left"| {{MYS}} || $12.0 billion |-align=center |9 ||align="left"| [[Дубай]] ||align="left"| {{UAE}} || $11.6 billion |-align=center |10 ||align="left"| [[Ыстамбұл]] ||align="left"| {{TUR}} || $9.3 billion |-align=center |- |} ===Euromonitor International бойынша көзеулі он қала=== [[Euromonitor International]] бұл рейтингіні 2015 жылы қаңтардағы ең көп туристер қабылдаған 10 қалаға негізделіп жасаған:<ref>{{cite web|title=World's most visited cities|publisher=[[CNN]]|date=March 3, 2015|url=http://www.cnn.com/2015/01/29/travel/gallery/most-visited-cities-euromonitor/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/most-visited-cities-in-the-world-2015-1#no-20-miami-63-million-international-visitors-1|title=The 20 most visited cities in the world|publisher=''[[Business Insider]]''|date=February 2, 2015}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto;" ! Реті ! Қала ! Мемлекет ! Халықаралық <br /> туристер барған<ref>{{cite web|title=Top 100 City Destinations Ranking|url=http://blog.euromonitor.com/2015/01/top-100-city-destinations-ranking.html|publisher=[[Euromonitor International]]|date=January 27, 2015}}</ref> |-align=center |1 ||align="left"| [[Гонконг]] ||align="left"| {{HKG}} || 25.58 million |-align=center |2 ||align="left"| [[Сингапур]] ||align="left"| {{SGP}} || 22.45 million |-align=center |3 ||align="left"| [[Бангкок]] ||align="left"| {{THA}} || 17.46 million |-align=center |4 ||align="left"| [[Лондон]] ||align="left"| {{GBR}} || 16.78 million |-align=center |5 ||align="left"| [[Париж]] ||align="left"| {{FRA}} || 15.20 million |-align=center |6 ||align="left"| [[Макао]] ||align="left"| {{CHN}} || 14.26 million |-align=center |7 ||align="left"| [[Нью-Йорк]] ||align="left"| {{USA}} || 11.85 million |-align=center |8 ||align="left"| [[Шэньчжэнь]] ||align="left"| {{CHN}} || 11.70 million |-align=center |9 ||align="left"| [[Куала-Лумпур]] ||align="left"| {{MYS}} || 11.18 million |-align=center |10||align="left"| [[Анталия]] ||align="left"| {{TUR}} || 11.12 million |-align=center |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстандағы туризм]] [[Санат:Туризм]] 0ehboo6rhaeuirdrg5f1v3vv3pcz8zk 0 68428 3642479 3641013 2026-08-13T11:36:45Z Вилюс М 183627 Суретшінің фотосуреті мен оның жұмыстарының фотолары қосылды 3642479 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Шереметьев Григорий Тимофеевич. 1922-1997.jpg|нобай|'''Григорий Тимофеевич Шереметьев''']] ''' Григорий Тимофеевич Шереметьев''' (1922 ж. -1997 ж.) - [[суретші]]. Кескіндеме, графика саласында жұмыс істейді. == Өмірдерек == Шереметьев Григорий Тимофеевич [[1922 жыл]]ы [[Алтай өлкесі]]ндегі Сидоровка селосында туған. [[1946 жыл]]ы Алматы көркемсурет училищесін бітірген. [[1954 жыл]]дан бастап тағдыры Семеймен байланысты, осында 40 жылдан астам жұмыс істеген. Қазақстан Суретшілер Одағының Семейдегі тұңғыш уәкілетті өкілі бола жүріп, [[Шереметьев]] қаладағы шығармашылық ұжымдардың қалыптасуына белсене араласты. Ол республикалық, Одақтық маңызы бар көрмелерге қатысушы. [[1989 жыл]]ы [[Гурфуз]]да [[Ұлы Отан соғысы]] [[ардагер]]лері суретшілерінің көрмесіне қатысты. [[1974ж.]], [[1982 жыл]]дары Алматыда, [[2002 жыл]]ы (қайтыс болған соң) Невзоровтар отбасы атындағы мұражайға жеке, мерейтойға арналған көрмелері өткізілді. Суретшінің шығармашылығы көп қырлы Семейдің өткені мен бүгіні, осы өңірдің қайта жаңғыруын өзін үнемі толғандырған тақырып ретінде таңдаған Шереметьев көптеген [[пейзаж]]дар, [[портрет]]тер мен тақырыптық картиналарды осы өлкеге аранды. [[КСРО]] суретшілер Одағының мүшесі. == Шығармашылығы == Суретшінің пейзаж диапазоны өте кең. [[Табиғат]]тың әртүрлі кезеңін шебер көрсете білген. Әйтсе де суретшінің ең ұнататын мезгілі — [[көктем]]дегі табиғаттың оянуы. Шереметьевті «гүлдердің біртіндеп, ақырын көбеюі қызықтырған» «Көктем» картинасында суретші сан алуан бояуларды пайдалана отырып, табиғаттың поэтикалық бейнесін жасай білген. Жұмсақ сия-көкшіл бояулармен салынған суреттерге қарап отырып, көктемгі дымқыл, таза ауаны сезгендей боласың. Ағаштардың ұшар басы алғашқы жасыл желекті жамыла бастағанмен, ағып жатқан судан суық леп әлі де есіп тұрғандай…Жағалауда жайылған жылқылар мен еркін ойнақтаған құлындар. Суретшінің қылқаламы жеңіл ғана полотноны сипап өтіп, тіршіліктің құбылмалы да аумалы — төкпелі мінезін дәл көрмете білген. Шығармаға ұлылық, тыныштық пен мәрттік тән<ref>{{cite web | url=http://referatkaz.kz/sheremetev-grigorij-timofeevich/ | title=Шереметьев Григорий Тимофеевич}}</ref>. [[Абай]]дың туған өлкесіне байланысты Шереметьев * «Алыстағы Семей» (1959, кенеп, майлы бояу, Қазақстан мемл. енер музейі қоры), * «Қарауыл төбе» (1959, кенеп, майлы бояу, Семейдегі облысы тарихи-өлкетану музейі қоры), * «Көктемгі Ертіс әуендері» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу), * «Семей. Қыстау» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу, екеуі де Қазақстан мемл. енер музейі қоры), * «Қарауыл тауы» (1968, қатырма қағаз, майлы бояу, автордың жеке қоры), * «Абай және Долгополов» (1970, кенеп, майлы бояу, Қарағандыдағы «Горняк» мәдениет үйі қоры), * «Долгополов, Абай және Әйгерім» (1975, кенеп, майлы бояу, Семей облысы, «Абай» совхозының қоры), * Абайдың мемл. қорық музейінің ұсынысымен: ** «Абай лирикасы әуенімен», ** «Әсем ән» және ** «Болды да партия» (1991, қағаз, тушь, Абайдың мемл. қорық-музейі) еңбектер жазған.<ref>Абай. Энциклопедия. – [[Алматы]]: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Шапандар. Кенеп, майлы бояу.1984.jpg Сурет:Чапаевшы Арменковтың портреті. Кенеп, майлы бояу.1966..jpg Сурет:Цемзавод. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 2003.jpg Сурет:ҰОС және еңбек ардагері Н.И.Бондарев. Қатты қағаз, майлы бояу. 1985.jpg Сурет:Сауыншылар. Кенеп, майлы бояу.2003.jpg Сурет:Пейзаж. Этюд. Қатты қағаз бетіндегі кенеп, майлы бояу. 1985.jpg Сурет:Кұзгі алтын. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 1982.jpg Сурет:Көлі бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1969.jpg Сурет:Көктем. Кенеп, майлы бояу.1981.jpg Сурет:Кошкарева Н.М.-география мұғалімі. Кенеп. майлы бояу.1985..jpg Сурет:Жаз. Кенеп. майлы бояу. 1973.jpg Сурет:Астық жинау. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg Сурет:Алакөл. этюд. Қатты қағаз, майлы бояу.1971.jpg Сурет:А.А.Пестерев портреті. Кенеп, майлы бояу.1980.jpg Сурет:«Кемпірқосақты нөсерлер». Кенеп, майлы бояу.1985.jpg </gallery> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1922 жылы туғандар]] [[Санат:Суретшілер]] {{stub}} pi5d5vjyulf7eidxp0sfx9egmr3i1q7 3642482 3642479 2026-08-13T11:38:14Z Вилюс М 183627 3642482 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Шереметьев Григорий Тимофеевич. 1922-1997.jpg|нобай|'''Григорий Тимофеевич Шереметьев''']] ''' Григорий Тимофеевич Шереметьев''' (1922 ж. -1997 ж.) - [[суретші]]. Кескіндеме, графика саласында жұмыс істейді. == Өмірдерек == Шереметьев Григорий Тимофеевич [[1922 жыл]]ы [[Алтай өлкесі]]ндегі Сидоровка селосында туған. [[1946 жыл]]ы Алматы көркемсурет училищесін бітірген. [[1954 жыл]]дан бастап тағдыры Семеймен байланысты, осында 40 жылдан астам жұмыс істеген. Қазақстан Суретшілер Одағының Семейдегі тұңғыш уәкілетті өкілі бола жүріп, [[Шереметьев]] қаладағы шығармашылық ұжымдардың қалыптасуына белсене араласты. Ол республикалық, Одақтық маңызы бар көрмелерге қатысушы. [[1989 жыл]]ы [[Гурфуз]]да [[Ұлы Отан соғысы]] [[ардагер]]лері суретшілерінің көрмесіне қатысты. [[1974ж.]], [[1982 жыл]]дары Алматыда, [[2002 жыл]]ы (қайтыс болған соң) Невзоровтар отбасы атындағы мұражайға жеке, мерейтойға арналған көрмелері өткізілді. Суретшінің шығармашылығы көп қырлы Семейдің өткені мен бүгіні, осы өңірдің қайта жаңғыруын өзін үнемі толғандырған тақырып ретінде таңдаған Шереметьев көптеген [[пейзаж]]дар, [[портрет]]тер мен тақырыптық картиналарды осы өлкеге аранды. [[КСРО]] суретшілер Одағының мүшесі. == Шығармашылығы == Суретшінің пейзаж диапазоны өте кең. [[Табиғат]]тың әртүрлі кезеңін шебер көрсете білген. Әйтсе де суретшінің ең ұнататын мезгілі — [[көктем]]дегі табиғаттың оянуы. Шереметьевті «гүлдердің біртіндеп, ақырын көбеюі қызықтырған» «Көктем» картинасында суретші сан алуан бояуларды пайдалана отырып, табиғаттың поэтикалық бейнесін жасай білген. Жұмсақ сия-көкшіл бояулармен салынған суреттерге қарап отырып, көктемгі дымқыл, таза ауаны сезгендей боласың. Ағаштардың ұшар басы алғашқы жасыл желекті жамыла бастағанмен, ағып жатқан судан суық леп әлі де есіп тұрғандай…Жағалауда жайылған жылқылар мен еркін ойнақтаған құлындар. Суретшінің қылқаламы жеңіл ғана полотноны сипап өтіп, тіршіліктің құбылмалы да аумалы — төкпелі мінезін дәл көрмете білген. Шығармаға ұлылық, тыныштық пен мәрттік тән<ref>{{cite web | url=http://referatkaz.kz/sheremetev-grigorij-timofeevich/ | title=Шереметьев Григорий Тимофеевич}}</ref>. [[Абай]]дың туған өлкесіне байланысты Шереметьев * «Алыстағы Семей» (1959, кенеп, майлы бояу, Қазақстан мемл. енер музейі қоры), * «Қарауыл төбе» (1959, кенеп, майлы бояу, Семейдегі облысы тарихи-өлкетану музейі қоры), * «Көктемгі Ертіс әуендері» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу), * «Семей. Қыстау» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу, екеуі де Қазақстан мемл. енер музейі қоры), * «Қарауыл тауы» (1968, қатырма қағаз, майлы бояу, автордың жеке қоры), * «Абай және Долгополов» (1970, кенеп, майлы бояу, Қарағандыдағы «Горняк» мәдениет үйі қоры), * «Долгополов, Абай және Әйгерім» (1975, кенеп, майлы бояу, Семей облысы, «Абай» совхозының қоры), * Абайдың мемл. қорық музейінің ұсынысымен: ** «Абай лирикасы әуенімен», ** «Әсем ән» және ** «Болды да партия» (1991, қағаз, тушь, Абайдың мемл. қорық-музейі) еңбектер жазған.<ref>Абай. Энциклопедия. – [[Алматы]]: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Шапандар. Кенеп, майлы бояу.1984.jpg Сурет:Чапаевшы Арменковтың портреті. Кенеп, майлы бояу.1966..jpg Сурет:Цемзавод. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 2003.jpg Сурет:ҰОС және еңбек ардагері Н.И.Бондарев. Қатты қағаз, майлы бояу. 1985.jpg Сурет:Сауыншылар. Кенеп, майлы бояу.2003.jpg Сурет:Пейзаж. Этюд. Қатты қағаз бетіндегі кенеп, майлы бояу. 1985.jpg Сурет:Кұзгі алтын. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 1982.jpg Сурет:Көлі бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1969.jpg Сурет:Көктем. Кенеп, майлы бояу.1981.jpg Сурет:Кошкарева Н.М.-география мұғалімі. Кенеп. майлы бояу.1985..jpg Сурет:Жаз. Кенеп. майлы бояу. 1973.jpg Сурет:Астық жинау. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg Сурет:Алакөл. этюд. Қатты қағаз, майлы бояу.1971.jpg Сурет:А.А.Пестерев портреті. Кенеп, майлы бояу.1980.jpg Сурет:«Кемпірқосақты нөсерлер». Кенеп, майлы бояу.1985.jpg </gallery> ==Дереккөздер== <references/> * Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 * Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1922 жылы туғандар]] [[Санат:Суретшілер]] {{stub}} 8mho5w19ur6jte0gevbuio1d4wue09w 0 68612 3642489 3479505 2026-08-13T11:47:22Z Mtdi20 184402 қысқаша 3642489 wikitext text/x-wiki {{Философ|есімі=Иммануил Кант|Бағыты=Неміс идеализмі <br/>(неміс классикалық философиясы)|Қолтаңбасы=Immanuel Kant signature.svg|Мұрагерлері=[[Фридрих Ницше]], [[Георг Вильгельм Фридрих Гегель]], [[Артур Шопенгауэр]], [[Фридрих Генрих Якоби]], [[Людвиг Витгенштейн]], Карл Леонхард Рейнхольд, Мозес Мендельсон, Иоганн Фридрих Гербарт, [[Йоһанн Готтлиб Фихте]], Соломон Маймон, [[Фридрих Вильгельм Йозеф Шеллинг]], Якоб Фридрих Фриз, Герман Людвиг Фердинанд Гельмгольц, Герман Кохен, [[Пауль Герхард Наторп]], Вильгельм Виндельбанд, Генрих Риккерт, Алоис Риль, Ганс Файхингер, Эрнст Кассирер, Эдмунд Гуссерль, [[Мартин Хайдеггер]], Карл-Отто Апель, [[Юрген Хабермас]], Питер Фредерик Стросон, Уиллард Ван Орман Куайн, Жиль Делёз, Мишель Фуко, Константин Бранкович, [[Николай Александрович Бердяев]]|Ізашарлары=Платон, Готфрид Вильгельм Лейбниц, Христиан фон Вольф, Иоганнес Николаус Тетенс, Рене Декарт, Мишель де Монтень, Николя Мальбранш, Жан-Жак Руссо, Исаак Ньютон, Джордж Беркли, Джон Локк, Дэвид Юм, Бенедикт Спиноза|Қызығушылығы=[[Эпистемология]], [[Этика]], [[Метафизика]]|Кезең=XVIII ғасыр философиясы|Мектеп=Кантианизм|Азаматтығы=[[File:Flag of Prussia (1892-1918).svg|22px|border]] [[Пруссия|Пруссия патшалығы]] (1724–1758; 1762–1804)<br/> [[File:Flag of Russia (1858–1896).svg|22px|border]] [[Ресей империясы]] (1758–1762)|шынайы есімі={{lang-de|Immanuel Kant}}|Шығармалардың тілі=[[Неміс тілі]]|Ұлты=[[Немістер|Неміс]]|Қайтыс болған жері=[[Калининград|Кёнигсберг]], [[Пруссия|Пруссия патшалығы]]|Туған жері=[[Калининград|Кёнигсберг]], [[Пруссия|Пруссия патшалығы]]|Қайтыс болған күні=12.02.1804|Туған күні=22.04.1724|сурет=Immanuel Kant portrait c1790.jpg|nocat=Immanuel Kant}} '''Иммануил Кант''' ({{lang-de|Immanuel Kant}}; [[22 сәуір]] [[1724 жыл]] – [[12 ақпан]] [[1804 жыл]]) — XVIII ғасырда Пруссия патшалығының [[Кенигсберг]] қаласында тұрған [[Германия|неміс]] философ. Ол қазіргі заман [[Еуропа]]сының және [[Ағарту дәуірі]]нің аса ықпалды ойшылдарының бірі болып, әсіресе [[Таным философиясы|адам танымы философиясында]] ежелгі Грек ойшылы [[Аристотель]]ден кейінгі ең ықпалды тұлға есептеледі. == Өмірбаяны == Кант [[1724]] жылы Қазіргі Ресей иелігіндегі [[Кенигсберг]] қаласындағы бір отбасының он бір баласының төртіншісі болып дүниеге келген екен, өкінішке орай олардың алтауы балалық шағында көз жұмыпты. Оған шіркеудегі рәсімде "Емануел" деген ат берілген болатын, бірақ Канттың өзі кейінірек еврей тілін үйренген соң оны "Иммануил" деп өзгертіп алады. Ол бүкіл өмірін өзінің туған қаласында өткізеді, өмірінде одан ұзап тек 180 км қашықтыққа ғана барған көрінеді.<ref>Lewis, Rick. 2007. 'Kant 200 Years On'. ''Philosophy Now''. No. 62.</ref> Оның әкесі Йоһанн Георг Кант (1682-1746) [[Пруссия]]ның солтүстік-шығысындағы [[Клайпеда|Мемель]] қаласында туған, кәсібі қолөнерші, ұлты неміс. Анасы Анна Регина Портер (1697-1737) Нюрнберг қаласында туған, Шотландиядан көшіп келген ер-тұрман жасаушының қызы. Жас шағында Кант тиянақты, бірақ ерекше жетістік көрсете қоймаған студент болатын. Ол шынайы діни сенім, кішіпейілдік және [[Киелі кітап]]ты көп зерттеуге баса назар аударатын [[пиетизм|пиетистік]] көзқарастарды ұстанатын отбасында туып-өсті. Соның арқасында Кант қатаң тәрбие алды, оның алған білімінде математика мен ғылымға қарағанда [[латын тілі]] мен діни тәрбие басым болды.. Бар өмірі Кенигсбергте өткен, сонда университетін бітірді ([[1745]]), университеттің 1755 – 1770 жылдары доценті, ал 1790 – 1796 жылдары профессоры болды.<ref>Өмірбаяндық мәліметтер мына дереккөзден алынды: Kuehn, Manfred. ''Kant: A Biography.'' Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-49704-3 which is now the standard biography of Kant in English.</ref> Қарапайым отбасының түлегі, әкесі теріден ер-тұрман, жүген, шідер жасайтын шаруа болған. Канттың гимназияға, кейін Кенигсберг университетіне түсіп, білім алуына Шульц деген пастор қол ұшын берген. Университетте Кант философия мен қатар жаратылыстану ғылымдарын (математиканы, физиканы, астрономияны, географияны және меднцинаны) тиянақты оқып, меңгереді. Белгілі грузин, кеңес философы М.К. Мамардашвилидің жазғанындай, біз үшін Канттың ілімімен, еңбектерімен бірге оның өзі, оның өмірі - сабақ аларлық. Бір қызық жәйт - Канттың өмірінде, дейді Мамардашвили, назар аударарлық ешқандай оқиғалар болмаған деуге болады. Өмір бойы бір қалада – Кенигсбергте тұрған. Шығыс Пруссия жерінен ешқайда шықпаған. Басқа жерлерден оны көруге, онымен сөйлесуге атақты адамдар оған келіп тұрған (Фихте, Карамзин т.б.), ал өзі ешқайда, ешкімге бармаған. Сөйткен адам, оқымысты кейін университетте өне бойы географиядан сабақ беріп, «Физикалық география» деген үш томдық еңбек жазған. Еш жерде болмаған адам калайша мұхиттар, теңіздер, кұрлықтар, таулар, жан - жануарлар жөнінде, әр түрлі халықтар, елдер, олардың салт-дәстүрлері, әдет - ғұрыптары, мәдениеті жөнінде мамандар күмән келтірмейтіндей мағлұматтар береді?! Ғажап емес пе? Канттың не нәрсені болса да көзімен көргендей, сол жерге, сол елге, өзі арнай барғандай көз алдына келтіре алатын, сол жерді, сол елді, сол нәрсені сонда тұрған адамдардай суреттей алатын ойлау қабілеті болған. Кант ойлау, киял қабілеті жөнінде кеп жазды, терең пікірлер айтты. Тектен тек емес екен. Канттың априорлық (латынша аргіогі-бұрынғыдан) ұғымдар, априорлық түсінік жөніндегі ілімі бар: адам санасында тәжірибеден тыс пайда болатын түсінік. Кант өмір бойы үйленбеген, ұрпақ сүймеген. Бірақ бала оқыту, тәрбиелеу жөнінде аса құнды пікірлерге толы «Педагогика» деген еңбек жазып қалдырған. Кант жасынан шалағай, әлсіз, әлжуаз болып, бала кезінде көп ауырған. Тума - туысқандары, көршілері «бұл бала көп тұрмайтын шығар» деген ойда болған. Жоқ, Кант творчестволық табысқа толы ұзақ ғұмыр кешкен; ержеткен соң еш те бір ауырмаған. Бұл күйге ол өзінің табандылығымен, еңбекқорлығымен, езін-өзі шынықтырып, жетілдіруімен, қатаң тәртіппен (режиммен) жеткен. Ұзақ жылдар бойы бір мезгілде жатып, бір мезгілде тұрып, бір мезгілде серуенге шығуды әдетке айналдырған. Қала тұрғындары Канттың аскан ұкыптылығын, дәлдігін ескеріп, ол серуенге шыққанда, айталық, кешкі сағат 5-те, сағаттарын түзей бастайтын болған. Кант жөнінде біз: «ол өзін өзі жасады» деп айта аламыз. Канттың өмірбаянын зерттеушілер оның асқан еңбекқорлығын атап көрсетеді. Күн сайын (Кант демалыс, мереке күндерін білмеген) 10-12 сағат студенттерге дәріс оку және ғылыммен айналысу Кант үшін үйреншікті әдет болған. Демалғанда шаршатқан бір пәнді (ғылымды), мысалы, математиканы қоя тұрып, баска пәнмен (логикамен), философиямен, физикамен т.т. мен айналысады екен. Кант - жан-жақты ғұлама. Ол университетте жыл сайын 5-6 паннен сабақ беріп, әртүрлі ғылым салаларынан күрделі еңбектер жазған. Өзінін ерен еңбекқорлығының, дарындылығының арқасында қарапайым отбасында дүниеге келген Кант әлем таныған философ, ғалым, ұстаз болды, үш академияның толық мүшесі болды. Әдебиетте Кант шығармашылығын екі кезеңге бөліп қарастыру дәстүрге айналды: 1770 жылдарға - сыни кезеңге дейінгі (докритический) және одан кейінгі сыни кезең (критический период). Алғашқы кезеңде Кант өз еңбектерінде жаратылыстанушы – ғалым ретінде танылады және объективтік дүние жөнінде материалистік тұжырымдар жасайды. Оның әйгілі бағдарламалық пікірі мынадай: «маған материяны беріндер, мен одан дүниені калай құру керек екендігін көрсетейін». Бізді қоршаған дүние, Канттың пікірінше, адамға тәуелсіз өз алдына объективтік реалдылық ретінде өмір сүреді. Бұл, - әрине, материалистік түсінік. Кант өзінің аспан әлемінің механикалық заңдарға сай табиғи жолмен пайда болуы жөніндегі ғылыми тұжырымын «Аспанның жалпы табиғи тарихы және теориясы» (1755) деген еңбегінде жария қылады. Аспандағы планеталар бір кезде табиғи жолмен заңды түрде пайда болған, бір кезде олар жоқ болуы мүмкін; Күн де мәңгі жанып тұрмайды, түбі сөнеді; табиғат құбылыстарына тарихи тұрғыдан қарау керек деген диалектикалық тұжырым жасайды. 1754 жылы Кант бір еңбегінде «Жер физикалық тұрғыдан картая ма?» - деген мәселе көтереді. Кант жаратылыстану саласындағы еңбектерімен, дейді Энгельс, метафизикалық көзқарасқа түңғыш соқкы берді. Ағылшын философы А.Н. Уайтхед Кант жөнінде: егерде Кант барлық күш-жігерін философияға жұмсамағанда, ол аты әлемге жайылған ұлы физик болар еді - деп жазды<ref>Уайтхед А. Избранные работы по философии. М.:Прогресс, 1990, с. 199</ref>. Кант бірақ ғылымда жаратылыстану саласымен шектеліп калмады. Оны қызықтырған тағы бір ғылым саласы философия болды. Философтың өзінің айтқаны бар: «өмір бойы мені екі нәрсе таңдандырумен келеді: төбемдегі жүлдызды аспан мен бойымдағы моральдық заң»<ref>Кант И. Соч. в 6-т. М., «Мысль» 1965 ч. 1. с.499</ref>. 1770 жылдан бастап Канттың шығармашылық өмірінің екінші — «сыни» кезеңі басталады. Кант философиясын әдебиетте сыни философия деп атайды. Әңгіме неміс ойшылының өзіне дейінгі болмаса өз заманындағы философтарды, философиялық көзқарасты сынауы жөнінде емес: Кант теориялық және практикалык зердені, таным теориясын, адам санасында орын алып келе жатқан түсініктерді, бәрін де танып білуге болады деген оптимистік көзқарасты талдап, сын елегінен өткізеді. Осы екінші кезеңде Кант өзінің философиялық жүйесін құраған атақты сыни кітаптарын жазады: «[[Таза пайымға сын]]» (1781), «[[Практикалық пайымға сын]]» (1788) және «[[Тұжырым қабілеті сыны]]» (1790). Кант ғылымда ғана емес, философия саласында да іргелі жаңалықтар ашты, өзі айтқандай, «коперниктік төңкеріс» жасады. Бұлай деп мәлімдеуге оның толық құқы болды.<ref name="Кант философиясы">{{cite web | url=http://www.uniface.kz/index.php?post=article&section=3&id=8 | title=Кант философиясы}}</ref> == Канттың философиядағы таным мәселесі == Кант таным мәселелерін жаңаша қойды және жаңаша шешті. Ең алдымен ол таным процесінін аумағын, шекарасын анықтады: бұл-субъект пен объектің ара - қатынасы, өзара әрекеті. Субъект және объект жөнінде Кантқа дейінгі таным теориясында әңгіме болмады: таным процесінде қайдағы бір абстракты адам кайдағы бір абстракты дүниені қалай болса солай тануға тырысады. Кантқа дейін тіпті философияда субъект жоғалып кетті. Субъекті философияға енгізген Кант және оның ізбасары И.Г. Фихте болды. Адам мен сыртқы дүниенің қарым-қатынасында бұрынғы түсінік бойынша, белсенді рөлді сыртқы дүниедегі құбылыстар атқарады деп есептелді. Адам санасы, адам («субъект») сыртқы дүниенің әсерін қабылдаушы ғана. Сыртқы дүниенің (Кант ілімінде «объектің») әсерімен адам ол жөнінде мағлұматтар ала алады. Объектпен қарым-қатынас жасап, объект субъектіге әсер еткенше адам санасында ешқандай мәлімет жоқ («таза тақта»). Кант осы түсінікті қатал сынады. Оның ойынша. объект субъектіге тәуелді: объекті анықтайтын, объект ретінде қарастыратын субъект. Субъект болмаса объект жоқ. Таным процесі,- деп атап көрсетеді неміс философы, жай пайымдау, бейнелеу емес, белсенді әрекет. Сананың, ойлаудың, танымның, субъектің белсенділігі, жасампаздығы жөніндегі идея, сөйтіп, Канттаң бастау алады. Адам кез келген объектіні тани бермейді, өзіне қажет, өзін қызықтырған объектіні ғана таниды. Кант философияда алғаш рет практика жөнінде мәселе қойып, практиканы адамның іс - әрекетімен байланыстырып, танымның негізі практика болып табылатынын болжап білді. Таным процесін жай бейнелеу деп тану жеткіліксіз екендігін ескерткенде Кант мына жәйтты естерімізге салып отыр: таным процесінде субъект объектіні сырттан жай бақылап қоймайды, оның ішкі құрылымын, байланыстарын ашады, объектіні өзгертеді. Кант «таным субъекті» және «таным объекті» деген ұғымдарды жаңаша қарастырды. Таным субъекті - өзімен өзі өмір сүретін, дара адам, аралдағы Робинзон емес; Ол - басқа адамдармен әр алуан қарым-қатынаста болатын, әлеуметтік ортада тәрбиеленіп жетілген қоғам өкілі; таным субъекті — бүкіл қоғам. Субъект бүкіл адамзат игілігіне — мәдениетіне, ғылымына, біліміне, техникасына арқа сүйеді. Таным процесінде, ғылымда, философияда қоғам алға тартқан мәселелер қойылып, шешімін табады. Таным объектін де Кант жаңаша түсінеді: бұл - бүкіл объективтік реалдылық емес, онымен субъект қарым-қатынас жасай алмайды. Объективтік дүние - шексіз. Таным объекті сол шексіз дүниенің бір жағы, бөлшегі (фрагменті) ғана. Сондықтан философиядағы дәстүрлі мәселе: «дүние таныла ма?» деген мәселе - абстракты қойылған мәселе. Ол жөніндегі әдеттегі түсінікте: «дүние танылады» деген тұжырым - абстракты. Дәұрысында - «дүние таныла ма?» - деген сұраққа: - «Жок, танылмайды» - деп жауап беру орынды. Әрине, Кант-ғалым дүниенің танылатынына күмән келтірмейді, бірақ дүние шексіз болғандықтан, ол ешкашан да бұратала танылмайды. Канттың кезінде де, одан кейінде де Кантты «агностик» деп айыптау Канттын ұстанымын түсінбеуден туған. Кант таным процесіне нақты, тарихи тұрғыдан карауды талап етеді. Формальды тұрғыдан «дүние танылмайды» деген пікір агностицизмді білдіреді. Бірақ Канттың пікірі таным процесінін күрделілігін, дүниенің шексіздігін, ал субъект пен объектің тарихи, нақты кұбылыстар екендігін түсінуден туған. Кант объективтік реалдылық ретіндегі шексіз дүние мен белгілі бір кезеңде таным объектіне айналған нақты дүниені (құбылыстарды) ажыратады. Алғашқысын «өзіндік зат» деп атайды; ол жөнінде біздің санамызда нақты түсінік жоқ, біз онымен қарым-қатынасқа енген жоқпыз. Сондықтан ол дүние танылмайды. Ал объект - бұл «біздік зат», бізді қызықтырған, біз танығымыз келетін дүние. Объект, сөз жоқ, ерте ме, кеш пе танылады. «Өзіндік зат» та, дейді Ленин, бүгін танылмағанмен кейін бара-бара танылады, «біздік затқа» айналады. Болашақта қойылатын осындай сұрақтарға жауап ретінде Кант мынаны ескертеді: таным объектері үнемі өзгеріп, күрделеніп отырады, жаңа объектер пайда болады, бірақ қай кезде де әлі таным объектіне айналмаған, сондықтан танылмаған «өзіндік заттар» болады. Кант философияда тұңғыш рет таным ерекшелігі жөніндегі мәселені қойды. Нақты таным процесіне кіріспестен бұрын, дейді Кант, «таным дегеніміз не?», «таным қалай жүзеге асады?», «танитын кім және танылатын не?», «танымның шегі бар ма?» деген сияқты мәселелерді шешіп алу керек. Таным процесімен барлық ғылымдар айналысады, бірақ жаңағыдай мәселелерді шешу тек философияның ғана қолынан келеді. Өйткені, философияны таным нәтижесі ғана қызықтырмайды, сол нәтижеге, яғни объект жөніндегі ақиқат білімге апаратын жол да қызықтырады. Философияның гносеологиялық тұжырымдары басқа ғылымдар үшін методологиялық нұсқау болып табылады. Сонымен, философия, Канттың ойынша, нақты таным процесінен тыс, оған дейін таным жайын, мүмкіндігін анықтап алуы керек. Ұстазының бұл идеясын кейін Гегель келеке кылады: «Кант бұл арада суға түспей тұрып, суда жүзуді үйренбек болған схоластка ұқсап кеткен» - дейді. Гегель сөзінің де жаны бар: суда жүзуді үйрену үшін суға түсу керек, әлденеше рет батып шығу керек. Сол сияқты танымның мәні, мүмкіндігі таным процесінде ғана анықталады. Оған дейін оны қалай білесің? Сонымен бірге Канттың ойында да терең мағына жатыр: танымның өзіндік ерекшеліктері бар, таным жайын объект арқылы да, субъект арқылы да тиянақты біліп алу мүмкін емес. Адамға салсаң, ол бәрін де танып білгісі келеді, ал бұл мүмкін емес. Кантқа дейінгі материалистер танымды сыртқы дүниедегі заттардың айнадағыдай бейнесі деп танып, таным жайын сыртқы дүние арқылы түсіндірмек болды. Мұндай әрекеттен бірақ ештеңе шықпады. Субъективтік идеалистер, керісінше, таным процесін субъектің іс-әрекеті деп, ал субъекті «Менге», ойлауға, санаға теңеп, таным мәнін субъект арқылы түсіндіруге тырысты. Бұдан да нәтиже шықпады. Таным күрделі кұбылыс болып шықты. Кант ілімінде осы кезге дейін мәнін жоймаған құнды идеялар жетерлік. Мына бір идеяға назар аударып көрейік: адам кімге, неге болса да құрал болмауы керек; керісінше, өзіне де, басқаға да, қоғамға да мақсат болғандай дәрежеге жетуі керек<ref>Кант И. Соч. в 6 т. Т.4,4.1, с. 209-270</ref>. Нағыз гуманистік, адами идея! Өкінішке орай, бұл идея әлі де еш елде, еш жерде жүзеге аса қойған жоқ. Барлық жерде адам өзін де, басқаларды да құрал ретінде пайдаланып келеді және басқаға да, қоғамға да өзін құрал етіп пайдалануға мүмкіндік беріп келеді. Бұрынғы кеңес кеністігінде соңғы кезге дейін Кантты дұрыс түсініп, орынды бағалау деген болған жоқ. Кеңес философтары, маркстік-лениндік философияның өкілдері Канттың алдында үлкен қарыздар. Ол жөнінде сөз бола қалса, еститініміз бір сарын еді: Кант - агностик, Кант - субъективтік идеалист, Кант - дуалист т.т.; Кант танымның өрісін тарылтып жіберді; тұтас дүниені танылатын затқа және танылмайтын затқа бөліп тастады; мән мен құбылыстың арасына өтпестей шек қойды; Кант білімнің, ұғымнын субъект пен объектің әр алуан қарым-қатынасынан, тәжірибеден туғанын көре тұра, априоризмге бой ұрды, яғни, тәжірибеден тыс, тәжірибеден бұрын пайда болатын білім бар деген пікірге келді; материализм мен идеализмнің арасында ауытқып, дәйексіздік танытқанмен, Кант негізінде субъективтік идеализмді жақтайды деген сияқты алып-қашпа пікірлер келтірілетін еді. Кант ілімінде дүниенің, өмірдің қайшылықты сипаты терең ашылған. Осының салдарынан таным да қайшылыққа, антиномияларға кездесіп отырады. Мысалы, дүние шекті ме, әлде шексіз бе? Бұл сұраққа бір мағынада - шекті не шексіз деп - жауап бере алмайсың; шекті де, шексіз де деп жауап беруге тура келеді. Адам қашан да дүниенің шегіне жете алмайды. Сонымен қатар дүние шегі бар, шекарасы бар заттардан тұрады. Басқаша айтқанда, дүниенің шексіздігі шекті заттардың болуымен байланысты. Бірінсіз бірі болмайды, қарама-қарсылықтар (шектілік және шексіздік) бірін бірі керек етіп тұрады.<ref name="Кант философиясы"/> == Шығармашылығы == :Кант шығармашылығы төрт кезеңге бөлінеді<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9,, IV-том</ref>: * 1) жаратылыстану саласындағы ғылым ізденістер кезеңі, ол ''“Жалпыға бірдей жаратылыстану тарихы және аспан теориясы”'' ([[1755]]) туындысымен аяқталады. Бұл кезеңнің негізгі өзегі – табиғаттың дамуы мәселелеріне арналды. Бұл идея метафиз. көзқарасқа берілген алғашқы соққы болды; * 2) метафизикалық зерттеулер кезеңі, онда Кант вольфтік философиядан гносеологияға қадам басты және Сведенборг мистикасын сын тезіне алды (''“Аруақшыл адамның қиялы”, “Сезім дүниесі мен парасат дүниесінің формасы мен негіздері туралы”''), ([[1770]]); * 3) сын кезеңі. Іс жүзінде мұнда гносеология жасалады және таным теориясына субъект пен оның қызметі енгізіледі. Бұл кезең “[[Таза пайымға сын]]нан” ([[1781]]) басталып, сонан соң “[[Практикалық пайымға сын]]” ([[1788]]), ''“[[Тұжырым қабілеті сыны]]”'' ([[1790]]) сияқты, іргелі еңбектерде жалғасын тапты. Кейбір философия тарихшылары К-тың осы еңбектерінен кейін философияның бүкіл тарихын “сынға дейінгі” және “сыншылдық” деген екі кезеңге бөледі, мұның өзі оның жалпы философияға орасан зор дәрежеде ықпал еткендігін көрсетеді; * 4) Кант шығармашылығының соңғы кезеңі [[логика]], [[педагогика]], [[физика]], [[география]] және [[антропология]] туралы дәрістерінің жариялануымен сипатталады. Мұнда ол гносеология мен табиғат метафизикасының арасындағы байланыстырушы буынды табуға тырысты. Кант өзіне дейінгі ойшылдардың эмпиризм мен рационализм саласындағы сыңаржақ кеткен кемшіліктерін көрсете отырып, философияда бұрын-соңды болмаған үлкен жаңалық ашты. Ол бұл жаңалықты философиядағы'' “коперниктік төңкеріс”'' деп атады. Кантқа дейінгі ойшылдар табиғатты зерттей отырып, болмысты, материяны философияның негізгі нысанына айналдырса, ол керісінше, философиялық талдау-ойлауға, идеяға, ақыл-зердеге, субъектіге бағытталуға тиіс деді. Ал болмыс, материя, объекті осы ойлауға, идеяға, ақыл-зердеге, субъектіге бағынады және солардан келіп шығады деп білді. Мұның өзі Канттың сол уақытқа дейін кеңінен орын алып келген таным теориясындағы және философиядағы көзқарасты толығынан қайта қарап, жаңа ілімнің, ағымның іргетасын қалағанын көрсетеді. Кант таным процесіндегі қайшылықтарды кеңінен ашып, олардан шығудың жолын көрсетті. Ол адамның таным қабілетін: сезім, пайым және зерде деп үшке бөледі. Таным процесін бұлай үшке бөлу философия тарихында [[ренессанс]] дәуіріндегі [[Николай Кузанский]]дің шығармасында алғаш рет байқалған болатын. Бірақ Кант таным процесін басқа тарихи жағдайда басқаша қарастырды. Оның мақсаты – жаңа дәуірдегі эмпиризм мен рационализмнің тар өрістілігінен шығып, оларды өзара ымыраластыру еді. Сондықтан ол априорлы (латынша априорлы – тәжірибеден тыс пайда болған ұғым, ой, идея) синтетикалық пікірдің жаратылыстану саласында қандай орын алғандығын көрсету үшін білімдердің әр түрлі салаларын алды. Кант, ең алдымен, математиканы, жаратылыстануды және метафизиканы (философияны) априорлы синтетикалық тұжырым арқылы талдай келіп, таным процесінің қалыптасуы мен белгілі бір сатылардан өту жағдайын көрсетті. Осыдан математика – сезімділікке, жаратылыстану – пайымға, метафизика, яғни философия – зердеге қатысты екені анықталды. == Канттың “Таза пайымға сын” еңбегі == Канттың :''“Таза зердеге сын”'' еңбегінің трансцендентальды эстетика деп аталатын бөлімі сезімнің формалары туралы ілім. Сезімнің априорлы формалары – уақыт пен кеңістік, математика ілімімен тығыз байланысты болғанымен, олардың дүниетанымға тікелей қатысы бар. Кеңістік – априорлық танымдағы сезімділіктің сыртқы формасы, ал уақыт болса – сезімділіктің ішкі формасы. Міне, осы анықтамасы арқылы ол өзіне дейінгі философтардың сезімділіктің формалары – кеңістік пен уақытты тек онтологиялық түрде, яғни оларды заттардың өмір сүруінің формалары ретінде қарастыруына қарсы шықты. Сөйтіп, Кант уақыт пен кеңістік жаратылыстану саласындағы ұғымдар ғана емес, олар дүниетанудың сезімдік формалары екендігін философия тарихында алғаш рет айқындап берді. Мұндай көзқарас уақыт пен кеңістікті метафизикалық тұрғыдан пайымдап келген жаратылыстану саласының өкілдеріне ғана емес, сондай-ақ, осы формаларды философиялық танымдық негізде түсіне алмаған ойшылдарға да қарсы бағытталған. Өйткені, әрбір ғалым, әсіресе, жаратылыстану саласымен айналысатындар белгілі бір нысанды уақыт пен кеңістік арқылы зерттеп тани алады. Канттың айтуынша, сыртқы дүние біздің сезім мүшелерімізге әсер ете отырып, көптеген түйсіктер жинақтаған материалдар мен фактілердің пайда болуына жол ашады. Бірақ, олар тек құбылыстарды, заттарды бейнелейді. Олар әлі де білімге әкелмейді. Ал бұл құбылыстарды білу – адамның ойлау қызметінің жемісі. Ендеше, таным туралы ғылым, ол ең алдымен ойлау туралы ғылым – логика. Канттың “Таза зердеге сын” еңбегінің негізгі бөлігі'' “трансцендентальды логика” ''(''латынша трансцендентальды – аттап өту'') білім категорияларының пайда болуын қарастырды. Философияда білім, ұғым, сана, идея тәжірибе арқылы пайда болмайды, оны аттап өтеді. Ал тәжірибе білімдердің жиынтығынан пайда болады. Сезімділік формалары жинақталған материалдар мен фактілер белгілі бір ұғымдар арқылы анықталуға тиісті. Осы заттар мен құбылыстар пайымдау категорияларын тудырады. Категориялар, Канттың айтуынша, тәжірибе заттарындағы объективті, жалпы және қажетті байланыстардың пайымдық синтезінің формалары. Кант зерденің кемшілігін таным теориясынан аңғарып қана қоймай, оның практикалық өмірдегі мәнін анықтауға да ұмтылды. Бұл жағынан алғанда оның зерде туралы ілімі екінші бір қырынан көрінеді. “Мен нені білуім мүмкін?” деп сұрақ қойған [[Сурет:Kant gemaelde 1.jpg|нобай|308x308 нүкте|Иммануил Кант 1791.ж]] ==Кант философиясындағы Пайым== [[Жаңа заман]] философиясында, әсіресе, оның таным теориясында пайым мен сананың бір-бірінен алшақ кеткенін, ендігі жерде олардың ымыраға келмейтінін айқын көріп, соларға ерекше назар аударған И.[[Кант]] (1724 – 1804) болды. Канттың айтуынша, зерде дегеніміз - ол да пайым. Бірақ ол – пайымның жоғары формасы. Зерде таным процесінде категориялар арқылы емес, принциптер арқылы көрініс береді. Канттың тілімен айтқанда, адамның “''зердесі дегеніміздің өзі - принциптерді тудыру қабілеті''”. Кант өзінің философиясында зерденің идеяны тудыратын ерекшелігін айқындап берді. Зерденің негізгі идеялары адам, әлем және [[Құдай]] туралы. Бірақ бұл идеяларды тану, оны толығымен зерттеп шығу мүмкін емес. Өйткені олар бір жағынан – жалпылама әрі абстрактылы, екінші жағынан – ешқандай мазмұны, мәні жоқ. Сондықтан зерде әлемді, бүкіл дүниені және олар туралы идеялардың негізін ашамын деп шешілмейтін қайшылықтарға тап болады. Бұл қайшылықтарды Кант өзінің философиясында “зерденің антиномиялары” деп атады. Кант бұл жерде қайшылық тек зерденің табиғатына ғана тән деп анықтама берді. Себебі, зерденің өзі “бүкіл әлемді, дүниені қалай да толық білемін, оның мәнін ашамын” деп өнбейтін іспен айналысады. Осындай ой-пікірлер арқылы Кант өзінің дәуіріне дейінгі философтар мен ойшылдардың арасында кеңінен өркен жайып келген “философия бүкіл әлем туралы ілім” деген көзқарасты қатты сынап отыр. Оның ойынша, бүкіл әлемді білу және оны толығынан тану мүмкін емес. Адам тек қана өзін-өзі білуге ұмтылып, өзінің рухани қызметінен шыққан білімдерге ғана ие бола алады. Ендеше зерденің бұл әрекеті қайшылықтан басқа ештеңе тудырмайды. Кант зерде тудырған қайшылықтарға ерекше назар аудара отырып, оның антиномияларын да жан-жақты талдағанымен, олардың мәнін аша алмады. Олардың белгілі бір шешімге келмейтін себебін зерденің әлемді тануға ұмтылудағы дәрменсіздігі деп білді. Сондықтан Кант ендігі жерде зердені, оның дәрменсіздігін қатты сынға алып, оны айыптауға кірісті. Ал шындығына келгенде, бұл мәселеде ол күтпеген жерден табиғат пен қоғамдағы орын алған қайшылықтарды танимын деп ұмтыла отырып, зерденің диалектикалық сипатына тап болғанын байқамады. Мәселе зердеде емес, дүниедегі шым-шытырық диалектикалық қайшылықтарға толы процесте жатыр еді. Таным процесінің мақсаты – осы қайшылықтардың мәнін ашып, оның шешімін табу болмақ. Кант өз заманының саяси-әлеуметтік тар өрісті жағдайына байланысты бұл қайшылықтардың мәнін түсіне алмады. Сондықтан ол зердені айыптауға, сынауға көшті. Канттың ойынша, зерденің даму тарихының үш кезеңі бар. ''Алғашқы кезеңде'' зерде бүкіл әлемге, барлық ойлау процесіне әсерін тигізіп тұрған құдіретті күшке ие болады. Оның қағидалары ешбір өзгермейтін, мәңгі жасайтындай көрінеді. Сөйтіп, ол барлық ғылымдардың ғылымына айналды. Кант бұл жерде зерденің тарихы арқылы философияның бір кезде, яғни жаңа дәуірде барлық ғылымдар үшін шешуші рөл атқарғанын көрсетіп отыр. Шынында да, сол бір кезде философия ғылымдарының атасы болғаны сөзсіз. ''Екінші кезең'' зерденің идеялары мен принциптеріне деген сенімсіздіктің, күмәннің бірте-бірте пайда болуымен сипатталады. Бұл кезеңде зерденің қағидалары әрі жалпы, әрі абсолюттік рөл атқарудан қала бастады. Сондықтан оның негізгі идеялары мен принциптері жаңа заман ағымына ілесе алмай, өзінің дәрменсіздігін көрсетті. Дәл осы кезде ағылшынның атақты ойшылы [[Давид Юм]] өзінің [[скептицизм]]і мен [[агностицизм]]і арқылы зерденің бүкіл дүниені, әлемді тануға болады деген қағидасына алғаш рет күмән келтірді. Зерденің дамуының үшінші кезеңі, Канттың ойынша, сыншылдық дәуір деп аталады. Бұл кезең Канттың өз философиясынан басталады. Канттың бұл ойын кейбір зерттеушілер түсінбей, “Кант зердеден бас тартты, ендігі жерде ол ғылымды мойындамайды, діни сенімге ғана есік ашық деп жариялады” деп айыптады. Ал, шындығында, бұл дұрыс емес еді. Өйткені, ол дәл осы кезде өзінің ''“Дін зерденің шектелуінде”'' атты атақты шығармасын жазған болатын. Ұлы философ бұл еңбегінде зерденің дінге шек қойып, оның аумағын тарылта беретінен айқын көрсетті. Жалпы зерде мен пайым ұғымдарын тек [[философия]] тарихы үшін маңызды “ескірген категориялар” ретінде қарастыруға болмайды. Қазіргі заманғы философиядағы дүниені рационалды және иррационалды қабылдау пішіндерін зерттеу ойлаудың зерде мен пайым түріндегі пішімдерінің мәнін терең зерделеумен тығыз байланысты. Зерде категориясы, сондай-ақ, қазіргі заманғы [[психология]], [[педагогика]] ғылымдарының болашақ даму бағдарларын анықтауда да маңызды рөл атқарады.<ref>[["Қазақ Энциклопедиясы"]],4 том 3 бөлім</ref> == Канттың «Практикалық пайымға сын» еңбегі == Кант оған :''«Практикалық зердеге сын»'' деген шығармасында жауап беруге тырысты. Бұл шығарма негізінен этика мәселелерін, яғни адамгершілік, мораль, парасат мәселелерін және оларды шешуді қамтиды. Сөйтіп, Кант теориялық зердеден, оның шешілмейтін шым-шытырық қайшылықтарынан – практикалық зердеге қарай өтті. Кант адамның еркі, бостандығы туралы мәселелерде, негізінен алғанда, француз ағартушылығының, әсіресе, оның көрнекті өкілі [[Жан-Жак Руссо|Жан-Жак Руссоның]] ықпалында болғандығы байқалады. Сондықтан Кант тірі жандардың ішінде ең саналысы – адам деп санады. Осы мәселелерді өзінің «Практикалық зердеге сын» деген шығармасында жан-жақты талдады. Атап айтқанда, философ еркіндіктегі себептілік идеясы арқылы жаңа заман ойшылдарының біразына сын айтты. Ол, әсіресе, Спинозаның жалпыға тән себептілікті қамтамасыз ету ілімін барынша сынады. Канттың ойынша, адамның адамдығын айқындайтын нәрсе – парасат пен адамгершілік. Ендеше, адамгершіліктің өзі адамның еркіндікте екендігін көрсетеді. Сонымен бірге адамгершілік, парасат адам баласының бақытқа қарай ұмтылуымен тығыз байланысты. Бірақ бақыт деген ұғымның өзі эмпирикалық, оның өзгеруі мен дамуы белгілі бір дәуірдің жағдайымен байланысты. Ендеше, адамгершілік деген не? Біз адамгершілікке ие болған адамды қалай қалыптастырамыз? Шындығында, ондай адамды қалыптастыру үшін материя керек. Ендеше, бұл мүмкіндіктің жүзеге асуы үшін, ол адамгершілік болуы үшін форма қажет. Мұндай категориялы форма, Канттың ойынша, парыз деп аталады. Егер адам белгілі бір іс-әрекетте парызға сәйкес іс атқарса, ондай адамда адамгершілік бар, ол парасатты. Алайда, адамның іс-қимылында әлі де адамгершілік, парасаттылық жоқ. Қайырымдылық өзінен-өзі адамгершілік не парасат бола кетпейді. Өйткені қайырымдылық міндетті түрде белгілі бір парызға сәйкес келуі керек. Бірақ бір мәселенің шешілмей тұрған жайы бар.'' “Мен мұның адамгершілік, әлде адамгершілік емес екендігін қайдан білемін?”''. Бұған жауап ретінде Кант барлық адам баласына ортақ болып есептелетін тұжырымды императив ұсынады. Бұл адамгершіліктің заңы. Ендеше, адамгершілікті адамгершілік сақталмайтын кездегіден айыру үшін адамның өзін мақсат деп білу міндет. Сен өзіңнің іс-әрекетіңде басқаға, барлық адамға мақсат ретінде қарауың қажет. Кімге болмасын, сен оған тек құрал ретінде қарама. Сондықтан, Кант мақсат – оған жету жолындағы құралдарды ақтайды деген теріс принципке жан-тәнімен қарсы шықты. Сөйтіп, ол философия тарихында алғашқылардың бірі болып гуманистік, адамгершілік рухтағы этиканың негізін қалады. Канттың ойынша, адамгершілік заңын жай ғана қағазға жазып, іліп қоюға болмайды. Адамға, ең алдымен, құдайдың болмысын және мәңгі өшпейтін, өлмейтін идеяны беру керек. Бұл адамгершіліктің мақсатына жатады. Сондықтан ұлы философ бұл шығармасында зердеге қарсы шығып, сенімге қарай жол ашады. Оның айтуынша, Құдайдың болмысын ғылыми түрде дәлелдеу мүмкін емес, бірақ Құдайға сену адамгершілікке бастайды. Канттың осы идеясы, зерделі ойы кейінгі ойшылдар мен ақын-жазушыларға ерекше әсер етті. Канттың философиясына талдау жасай отырып, қысқаша мынадай қорытындыға келуге болады. Ол өзінің зерделі философиясы арқылы өткен заман ойшылдары тап болған қайшылықтарды шешуге тырысты. Ең алдымен ол 17 – 18 ғасырлардағы философияда өріс алып, кейін келе өзара сыйыспай, бір-бірінен алшақ кеткен эмпиризм мен рационализмнің басын біріктірмекші болады. Бұл жағынан алғанда, Кант үлкен жетістіктерге жетті. Ол таным теориясында адам танымының қабілеттілігін сезімділік пен пайым деп бөле отырып, олардың бірлігін көрсетті. Канттың ойынша, сезімділік пен пайымның айырмашылығы, танымның бірі – мазмұны, екіншісі – формасы болғандығында.'' “Сезімділіксіз бірде бір зат бізге берілмес еді, ал пайымсыз олардың бірде бірін ойдан өткізу мүмкін емес. Ойда мазмұн болмаса, ол бос нәрсе, ал аңдаушылық ұғымдарсыз соқыр...”''. Бұл екі қабілеттіліксіз таным процесі болмайды. Міне, өзінің осындай ілімі арқылы Кант ұзақ жылдар бойы айтыс-тартыстың қайнар көзі болған эмпиризм мен рационализмді бірлікте деп қарап, проблеманың шешімін тапты. == Философ ұмтылысы == Сондай-ақ, Кант пайым мен зерденің диалектикалық бірлігін анықтауға да ұмтылды. Оның ойынша, пайым мен зерде бір-бірінен онша алшақ кете қойған жоқ. Қайта ұлы философтың айтуынша, пайым категориялармен, ұғымдармен қарулана отырып, зердеден гөрі адамға жақынырақ тұрады. Ал зерде болса, өзінің идеялары және принциптері арқылы өмірден қол үзіп, “бүкіл әлемді танимын, білемін” деп бос әрекеттеніп, шешілмейтін қайшылықтарға ұрынады. Пайым мен зерденің өзара байланысын айқындау процесінде Канттың не себептен пайымға ерекше бет бұрғанын аңғаруға болады (қ. Зерде, Пайым). Өйткені, ұлы ойшыл шығармашылығының алғашқы кезеңі жаратылыстану саласында өткен болатын. Ол, ең алдымен, математик, астроном, биолог, сондай-ақ, тағы басқа да ғылымдар саласының маманы болды. Алайда шығарм. өмірінің келесі, сыншылдық кезеңінде оның философияға бет бұруы зердеге ерекше мән беруіне, сол арқылы адамзатты ғасырлар бойы толғандырып келген әлемдік проблемаларға бой ұруына жол ашты. Алайда оның зерде туралы ілімі таным теориясы, логика, диалектика мәселелерінде, сондай-ақ, адамгершілік, мораль және сезімділік, проблемаларында таңғажайып жаңалықтарды ашты. Дегенмен оның зерделі философиясы шешілмейтін қайшылықтарға тап болып, адам баласының алдында тұрған көптеген сұрақтарға жауап бере алмады. Біз оның зерделі философиясы шешпеген аса бір үлкен мәселе “өзіндік зат” идеясы дер едік. Өйткені, Кант “өзіндік зат” біздің санамыздан, бізден тыс өмір сүреді деп мойындай отырып, “бірақ оны тану мүмкін емес, өйткені оған біздің зердеміздің шамасы келмейді” деген қайшылыққа ұрынады. Оның зерделі философиясынан туған осындай қайшылықтарды шешу және ''“өзіндік зат”'' проблемасын белгілі бір нысан етіп қарау, философия тарихында жаңа бағытқа жол бастаған философтардың үлесіне тиді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Immanuel Kant}} [[Санат:Германия философтары]] [[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Натурфилософтар]] i46s8ru7h29wlpbvxyxqebt08nt86rp 0 78471 3642320 3575002 2026-08-12T21:01:42Z ~2026-44172-78 184537 /* Еңбектері */ 3642320 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 22.1.1955 |Туған жері = [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1955-1991) |Ғылыми аясы = [[филология]] |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[филология]] ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер =Қазақ Ұлттық қыздар педагогикалық Университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Өлең жинақтарымен |Марапаттары =Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Тұржан Оңайгүл Ізтұрғанқызы''' (1955 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы|Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы]], [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]]) — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, ақын, [[филология]] ғылымдарының кандидаты, [[Еуразия|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық]] университетінің профессоры. Маңғыстау облысының Құрметті Азаматы. Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің"Құрметті профессоры". == Өмірбаяны == Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан 1972 жылы орта мектепті бітіріп, 1973 жылы Алматы қаласындағы Қазақ Қыздар педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы бітірген. Еңбек жолын Алматыда Қазақ Мемлекеттік Телерадио Комитетінде режиссердың ассистенті қызметімен бастаған. 1982–1984 жылдар аралығында Қарағанды облыстық Телерадиосында редактор-комментатор, 1985–1990 жылдар аралығында Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1990–1995 жылдар аралығында Алматы қаласында республикалық «Жалын» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі, 1997–2000 жылдар аралығында Алматыдағы республикалық «Қазақстан» баспасында редактор-менеджер болып жұмыс істеді. 2000-2002 жылдар Қазақстан Республикасы Әділет министрілігі Баспасөз қызметінің жетекшісі. 2002 жылдан бері Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-да «Телерадио және PR» кафедрасының доценті, профессоры қызметінде. == Еңбектері == О.Тұржан – «Шерқала» (1998),«Жыр-дала» (2001), «Теңіздер де шөлдейді» (2003), «Жыр кітабы» (2007), "Ағаштар үнсіз өседі" (2023) атты өлең жинақтарының, «Махамбет өлеңдерінің поэтикасы», «Серікбол Қондыбайдың арғықазақ мифологиясын зерттеуде қолданған методологиясы мен логикалық тұрғыдан жобалау ерекшеліктері» атты монографиялардың, "Қаламқас", "Күлтегін" драмалық шығармаларының авторы. "Паблик рилейшнз теориясы мен практикасы", "Имиджелогия теориясы мен практикасы" атты жоғары оқу орындары білім алушыларына арналған оқулықтардың авторы. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2021), 2026 жылы Президент Жарлығымен Ақорда да Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың қолынан «Парасат» орденімен наградталған. "Маңғыстау ауданының құрметті азаматы" (2015), "Маңғыстау облысының құрметті азаматы" (2025) , Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің (КТжИУ) "Құрметті профессоры", Төлеген Айбергенов атындағы республикалық әдеби сыйлықтың, "Махамбет" әдеби сыйлығының иегері. "Қазақстанның құрметті жазушысы", "Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін" төсбелгілерімен марапатталған. [[Стефан Цвейгт]]ің, [[Зигмунд Фрейд]]тің, [[Воле Шоинка]]ның еңбектерін қазақшаға аударған. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]] r4kbquv1eziqci7yhj7dwxrdgfkoefb 3642344 3642320 2026-08-13T05:39:18Z 1nter pares 146705 Неге дереккөзсіз? [[Арнайы:Үлесі/~2026-44172-78|~2026-44172-78]] ([[Қатысушы талқылауы:~2026-44172-78|талқылауы]]) істеген нөмір 3642320 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3642344 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 22.1.1955 |Туған жері = [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1955-1991) |Ғылыми аясы = [[филология]] |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[филология]] ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер =Қазақ Ұлттық қыздар педагогикалық Университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Өлең жинақтарымен |Марапаттары =Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Тұржан Оңайгүл Ізтұрғанқызы''' (1955 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы|Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы]], [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]]) — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, ақын, [[филология]] ғылымдарының кандидаты, [[Еуразия|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық]] университетінің профессоры. Маңғыстау облысының Құрметті Азаматы. Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің"Құрметті профессоры". == Өмірбаяны == Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан 1972 жылы орта мектепті бітіріп, 1973 жылы Алматы қаласындағы Қазақ Қыздар педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы бітірген. Еңбек жолын Алматыда Қазақ Мемлекеттік Телерадио Комитетінде режиссердың ассистенті қызметімен бастаған. 1982–1984 жылдар аралығында Қарағанды облыстық Телерадиосында редактор-комментатор, 1985–1990 жылдар аралығында Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1990–1995 жылдар аралығында Алматы қаласында республикалық «Жалын» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі, 1997–2000 жылдар аралығында Алматыдағы республикалық «Қазақстан» баспасында редактор-менеджер болып жұмыс істеді. 2000-2002 жылдар Қазақстан Республикасы Әділет министрілігі Баспасөз қызметінің жетекшісі. 2002 жылдан бері Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-да «Телерадио және PR» кафедрасының доценті, профессоры қызметінде. == Еңбектері == О.Тұржан – «Шерқала» (1998),«Жыр-дала» (2001), «Теңіздер де шөлдейді» (2003), «Жыр кітабы» (2007), "Ағаштар үнсіз өседі" (2023) атты өлең жинақтарының, «Махамбет өлеңдерінің поэтикасы», «Серікбол Қондыбайдың арғықазақ мифологиясын зерттеуде қолданған методологиясы мен логикалық тұрғыдан жобалау ерекшеліктері» атты монографиялардың, "Қаламқас", "Күлтегін" драмалық шығармаларының авторы. "Паблик рилейшнз теориясы мен практикасы", "Имиджелогия теориясы мен практикасы" атты жоғары оқу орындары білім алушыларына арналған оқулықтардың авторы. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалімен наградталған (2021). "Маңғыстау ауданының құрметті азаматы" (2015), "Маңғыстау облысының құрметті азаматы" (2025) , Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің (КТжИУ) "Құрметті профессоры", Төлеген Айбергенов атындағы республикалық әдеби сыйлықтың, "Махамбет" әдеби сыйлығының иегері. "Қазақстанның құрметті жазушысы", "Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін" төсбелгілерімен марапатталған. [[Стефан Цвейгт]]ің, [[Зигмунд Фрейд]]тің, [[Воле Шоинка]]ның еңбектерін қазақшаға аударған. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]] 8ph9zncbml8lf5noyum9x6hl2qn133y 3642345 3642344 2026-08-13T05:39:42Z 1nter pares 146705 /* */ 3642345 wikitext text/x-wiki {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Ғалым |Есімі = Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 22.1.1955 |Туған жері = [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1955-1991) |Ғылыми аясы = [[филология]] |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[филология]] ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер =Қазақ Ұлттық қыздар педагогикалық Университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Өлең жинақтарымен |Марапаттары =Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Тұржан Оңайгүл Ізтұрғанқызы''' (1955 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы|Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы]], [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]]) — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, ақын, [[филология]] ғылымдарының кандидаты, [[Еуразия|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық]] университетінің профессоры. Маңғыстау облысының Құрметті Азаматы. Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің"Құрметті профессоры". == Өмірбаяны == Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан 1972 жылы орта мектепті бітіріп, 1973 жылы Алматы қаласындағы Қазақ Қыздар педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы бітірген. Еңбек жолын Алматыда Қазақ Мемлекеттік Телерадио Комитетінде режиссердың ассистенті қызметімен бастаған. 1982–1984 жылдар аралығында Қарағанды облыстық Телерадиосында редактор-комментатор, 1985–1990 жылдар аралығында Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1990–1995 жылдар аралығында Алматы қаласында республикалық «Жалын» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі, 1997–2000 жылдар аралығында Алматыдағы республикалық «Қазақстан» баспасында редактор-менеджер болып жұмыс істеді. 2000-2002 жылдар Қазақстан Республикасы Әділет министрілігі Баспасөз қызметінің жетекшісі. 2002 жылдан бері Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-да «Телерадио және PR» кафедрасының доценті, профессоры қызметінде. == Еңбектері == О.Тұржан – «Шерқала» (1998),«Жыр-дала» (2001), «Теңіздер де шөлдейді» (2003), «Жыр кітабы» (2007), "Ағаштар үнсіз өседі" (2023) атты өлең жинақтарының, «Махамбет өлеңдерінің поэтикасы», «Серікбол Қондыбайдың арғықазақ мифологиясын зерттеуде қолданған методологиясы мен логикалық тұрғыдан жобалау ерекшеліктері» атты монографиялардың, "Қаламқас", "Күлтегін" драмалық шығармаларының авторы. "Паблик рилейшнз теориясы мен практикасы", "Имиджелогия теориясы мен практикасы" атты жоғары оқу орындары білім алушыларына арналған оқулықтардың авторы. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалімен наградталған (2021). "Маңғыстау ауданының құрметті азаматы" (2015), "Маңғыстау облысының құрметті азаматы" (2025) , Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің (КТжИУ) "Құрметті профессоры", Төлеген Айбергенов атындағы республикалық әдеби сыйлықтың, "Махамбет" әдеби сыйлығының иегері. "Қазақстанның құрметті жазушысы", "Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін" төсбелгілерімен марапатталған. [[Стефан Цвейгт]]ің, [[Зигмунд Фрейд]]тің, [[Воле Шоинка]]ның еңбектерін қазақшаға аударған. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]] sgczukt23mvkksoqvg53t5ys7mj0dww 3642346 3642345 2026-08-13T05:41:03Z 1nter pares 146705 /* */ 3642346 wikitext text/x-wiki {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Ғалым |Есімі = Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 22.1.1955 |Туған жері = [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1955–1991) |Ғылыми аясы = [[филология]] |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[филология]] ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер =Қазақ Ұлттық қыздар педагогикалық Университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Өлең жинақтарымен |Марапаттары =Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Тұржан Оңайгүл Ізтұрғанқызы''' ([[1955 жыл|1955]], [[Маңғыстау ауданы|Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы]], [[Үштаған (Маңғыстау облысы)|Үштаған]]) — Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, ақын, [[филология]] ғылымдарының кандидаты, [[Еуразия|Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық]] университетінің профессоры. Маңғыстау облысының Құрметті Азаматы. Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің"Құрметті профессоры". == Өмірбаяны == Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан 1972 жылы орта мектепті бітіріп, 1973 жылы Алматы қаласындағы Қазақ Қыздар педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы бітірген. Еңбек жолын Алматыда Қазақ Мемлекеттік Телерадио Комитетінде режиссердың ассистенті қызметімен бастаған. 1982–1984 жылдар аралығында Қарағанды облыстық Телерадиосында редактор-комментатор, 1985–1990 жылдар аралығында Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1990–1995 жылдар аралығында Алматы қаласында республикалық «Жалын» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі, 1997–2000 жылдар аралығында Алматыдағы республикалық «Қазақстан» баспасында редактор-менеджер болып жұмыс істеді. 2000-2002 жылдар Қазақстан Республикасы Әділет министрілігі Баспасөз қызметінің жетекшісі. 2002 жылдан бері Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-да «Телерадио және PR» кафедрасының доценті, профессоры қызметінде. == Еңбектері == О.Тұржан – «Шерқала» (1998),«Жыр-дала» (2001), «Теңіздер де шөлдейді» (2003), «Жыр кітабы» (2007), "Ағаштар үнсіз өседі" (2023) атты өлең жинақтарының, «Махамбет өлеңдерінің поэтикасы», «Серікбол Қондыбайдың арғықазақ мифологиясын зерттеуде қолданған методологиясы мен логикалық тұрғыдан жобалау ерекшеліктері» атты монографиялардың, "Қаламқас", "Күлтегін" драмалық шығармаларының авторы. "Паблик рилейшнз теориясы мен практикасы", "Имиджелогия теориясы мен практикасы" атты жоғары оқу орындары білім алушыларына арналған оқулықтардың авторы. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері, «Ерен еңбегі үшін» медалімен наградталған (2021). "Маңғыстау ауданының құрметті азаматы" (2015), "Маңғыстау облысының құрметті азаматы" (2025) , Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің (КТжИУ) "Құрметті профессоры", Төлеген Айбергенов атындағы республикалық әдеби сыйлықтың, "Махамбет" әдеби сыйлығының иегері. "Қазақстанның құрметті жазушысы", "Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін" төсбелгілерімен марапатталған. [[Стефан Цвейгт]]ің, [[Зигмунд Фрейд]]тің, [[Воле Шоинка]]ның еңбектерін қазақшаға аударған. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]] 187wc0halkqn0ji8dhpbc4bl7d4ldlh 0 86285 3642471 2096151 2026-08-13T11:21:27Z Mtdi20 184402 ң әріпін н өзгерттім 3642471 wikitext text/x-wiki '''Экспорт пен импорт салығы''' — сыртқы [[сауда]] бағасы мен ішкі республикалк баға деңгейлеріндегі айырмашылық нәтижесінде құралатын табысты [[мемлекет]] кірісіне алу нысаны. Ол ішкі нарықты экономикалық жағынан қорғауды мақсат етеді. [[Салық]] төлеушілер заңда белгіленген тәртіппен сыртқы экономикалық байланыстарға қатысушы ретінде тіркелген барлық заңды тұлғалар мен өзінің қызметін [[заңды тұлға]] құрмай-ақ жүзеге асыратын кәсіпкерлер. Салық салу объектісі әкелінетін және әкетілетін тауарлардың келісімшарттық құны. Салық төлеуші тікелей ұлттық валютамен немесе еркін айырбасталымды [[валюта]]мен тауардың келісімшарттық құнының пайызы есебімен есептейді. [[Кеден]] бақылауына дейін немесе оған көрсетілген сәтте төленеді. Төленген салық сомасы өндіріс шығынына жатқызылады.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Салықтар]] {{Economy-stub}} fwfu6utsug1oxte3vm4aasqek4yphds 0 86493 3642318 3625460 2026-08-12T19:23:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642318 wikitext text/x-wiki Мемлекеттік органдардың, азаматтар мен лауазымды адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін террористік әрекеттердің алдын алу, террористерді (лаңкестерді) зарарсыздандыру, сондай-ақ [[террористік акция]]лардың зардаптарын барынша төмендету мақсатында өткізетін арнайы іс-шаралар кешені. [[Терроризм]]ге қарсы операцияларға [[Қазақстан]] Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасының бұрынғы Президентінің және Қазақстан Республикасы Президенті бекітетін тізім бойынша басқа адамдардың, сонымен қатар мемлекет басшылары, шетелдік мемлекет үкіметтері мен Қазақстан аумағында болған кезендегі халықаралық ұйымдардың басшыларының кауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша күзеттік іс-шаралар кіреді.<ref>Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: Жеті жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6</ref> [[Сурет:PI2G 2F.jpg|нобай|GIGN операторлары 2015 жыл. GIGN — француз ұлттық жандармериясының лаңкестікке қарсы тактикалық бөлімшесі.]] == Тарихы == Ең алғашқы терроризмге қарсы бөлімше [[1883 жыл|1883]] жылы [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] (Митрополит полициясында) құрылды. Басында ол «Арнайы ирландиялық бөлімше» деп аталып, ирландиялықтардың жарылыстарына қарсы күресті. Кейінірек оның міндеті кеңейіп, басқа да қауіптермен күресе бастаған соң, атауы '''«'''Арнайы филиал'''»''' деп өзгертілді. Кейіннен мұндай бөлімшелер басқа елдерде де пайда болды.<ref>"[https://books.google.com/books?id=1fqAZzIDlgYC Полиция қызметінің сөздігі]."</ref> Әлемдегі ең алғашқы заманауи терроризмге қарсы арнайы полиция бөлімшесі — GSG9. Ол [[1972 жыл|1972]] жылы [[Мюнхен]] Олимпиадасындағы қайғылы оқиғадан кейін [[Германия|Батыс Германияда]] құрылған. Басында Шекара күзетінің құрамында болса, [[2005 жыл|2005]] жылдан бастап Федералдық полицияның қарамағына өтті. Қазіргі таңда GSG 9 — терроризммен күресетін және кепілге алынған адамдарды құтқаратын ең мықты (элиталық) жасақтардың бірі.<ref>«[http://www.sapstf.org/pdf/1972%20GSG9%20Formation%20Document.pdf Полицияның арнайы операциялары бойынша Шекара қызметінің бөлімшесін (GSG9) құру және жұмысқа орналастыру тұжырымдамасы] {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.sapstf.org/pdf/1972%20GSG9%20Formation%20Document.pdf |date=2022-10-09 }}»</ref> [[Еуропа|Батыс елдеріндегі]] лаңкестік шабуылдар әдетте пропорционалды емес бұқаралық ақпарат құралдарында көрсетілсе де лаңкестік оқиғалардың көпшілігі дамымаған аймақтарда орын алады . Ғалымдар үкіметтің лаңкестікке қарсы әрекеті кейде күтпеген салдарға, соның ішінде операциялық сәтсіздіктерге немесе [[Зорлық-зомбылық|зорлық-зомбылықтың]] күшеюіне әкелуі мүмкін екенін атап өтеді . Мюнхендегі қырғын кезіндегі сәтсіз құтқару әрекеті дағдарысқа қарсы әрекет ету мүмкіндіктерінде үлкен реформаларды жүргізуге түрткі болған кеңінен келтірілген мысал.<ref>"[https://web.archive.org/web/20160720174918/https://fivethirtyeight.com/features/which-countries-terrorist-attacks-are-ignored-by-the-u-s-media/ Қай елдердегі лаңкестік шабуылдарды американдық БАҚ елемейді]?"</ref> == Жоспарлау == Терроризмге қарсы стратегиялардың көпшілігі полиция операцияларын күшейтуді және ішкі барлау мәліметтерін жинауды қамтиды. Негізгі әдістерге [[Қатынасу|коммуникацияларды]] ұстау және орындарды бақылау кіреді. Жаңа технологиялар әскери және құқық қорғау органдарының барлау мәліметтерін жинау мүмкіндіктерін кеңейтті. Көптеген елдер полиция қызметінде бет-әлпетті тану жүйелерін жиі қолдануда. [[Сурет:Customer cleared to board flight (46092017161).jpg|нобай|АҚШ әуежайындағы бетті тану бағдарламалық құралы.]] Ұқсас жүйелердің дамуы [[1960 жыл|1960]] жылдары компьютерлік қолданбалардың бір түрі ретінде басталды. Құрылғаннан бері бет-әлпетті тану жүйелері әсіресе смартфондарда және [[робототехника]] сияқты басқа да технологиялық салаларда кеңінен тарала бастады. Компьютерге негізделген бет-әлпетті тану адамның [[Физиология|физиологиялық]] сипаттамаларын өлшеуді қамтитындықтан, бұл жүйелер [[Биометрия|биометрияның]] бір түрі ретінде жіктеледі. Биометриялық технология ретінде бет-әлпетті тану жүйелерінің дәлдігі иристі сканерлеу, саусақ ізін бейнелеу, алақан тану немесе дауысты танумен салыстырғанда төмен болғанымен, олар контактісіз болғандықтан кеңінен қолданылады. Қарсы барлау ұялы жүйелердің қауіпсіздігі үшін айтарлықтай қиындық тудырады, өйткені идеалды - іс жүзінде қол жетімсіз болса да - мақсат - ұяшықтағы жасырын көзге қол жеткізу. Қаржылық бақылау, мысалы, коммуникацияларды ұстап алу рөл атқара алады. Дегенмен, екі тәсілді де құпиялылыққа қатысты заңды күтулермен салыстыру қажет.<ref>"[https://www.unodc.org/e4j/en/terrorism/module-12/key-issues/surveillance-and-interception.html Терроризмге қарсы 12-модульдің негізгі мәселелері: қадағалау және жолын кесу]".</ref> === жүйелі алдын алу === [[Сурет:Transparent garbage bins at Central station.jpg|нобай|Аустралияның Сидней қаласындағы орталық вокзалға мөлдір қоқыс жәшігі орнатылды. Қоқыс жәшігінің мөлдірлігі полицияға оның мазмұнын оңай тексеруге мүмкіндік береді, осылайша ішіне бомбалар немесе қару-жарақ қоюды болдырмайды.]] Адам қауіпсіздігінің [[Парадигма|парадигмасы]] террористік әрекетті тудыратын тұрақты [[Теңсіздік|теңсіздіктерді]] шешуге бағытталған әскери емес тәсілді сипаттайды. Негізгі себептерді анықтау және барлық адамдардың ресурстарға тең қолжетімділігін және тұрақты дамуды қамтамасыз ететін шараларды жүзеге асыру өте маңызды. Мұндай күш-жігер азаматтарды «қорқыныштан босату» және «жоқтықтан босату» мүмкіндігін береді. Бұл әртүрлі нысандарда болуы мүмкін, соның ішінде таза ауыз сумен қамтамасыз ету, білім беру, [[вакцинация]] бағдарламалары, азық-түлік пен [[баспана]], сондай-ақ әскери немесе басқа да зорлық-зомбылықтан қорғау. Табысты адам қауіпсіздігі науқандары үкіметтерді, [[Үкіметтік емес ұйымдар|үкіметтік емес ұйымдарды]] және азаматтарды қоса алғанда, әр түрлі субъектілер тобының қатысуымен сипатталады. Шетелдік ішкі қорғаныс бағдарламалары қауіп төніп тұрған үкіметке сараптамалық көмек көрсетеді. Мұндай бағдарламалар терроризмге қарсы әрекеттің әскери емес аспектілерін де, әскери аспектілерін де қамтуы мүмкін. [[2017 жыл|2017]] жылғы зерттеу «үкімет пен [[Азаматтық қоғам|азаматтық қоғамның]] көмегі ішкі терроризмді ауыздықтауда тиімді, бірақ бұл әсер алушы елде [[Азамат соғысы|азаматтық қақтығыс]] болмаған жағдайда ғана көрінеді» деп көрсетті.<ref>Savun, Burcu; Tirone, Daniel C. (2018). "Foreign Aid as a Counterterrorism Tool – Burcu Savun, Daniel C. Tirone". ''Journal of Conflict Resolution''. '''62''' (8): 1607–1635.</ref> === Әскери тәсіл және интервенция === [[Сурет:Car bombing, Baghdad.jpg|нобай|2007 жылы желтоқсанда Бағдадтағы көлік жарылысының салдары.]] [[Интервенция|Әскери араласу]] болашақтағы лаңкестік әрекеттердің алдын алуда немесе тоқтатуда әрдайым сәтті бола бермейді, мысалы, [[Малайя топаралы|Малайядағы]] төтенше жағдай кезінде, Мау-Мау көтерілісі және Ирландияның Азаматтық соғысы кезіндегі IRA-ға қарсы науқандардың көпшілігі, S жоспары, шекаралық науқан және [[Солтүстік Ирландия|Солтүстік Ирландиядағы]] қақтығыстар. Әскери әрекеттер лаңкестік топтың әрекетіне уақытша кедергі келтіруі мүмкін болғанымен, кейде қауіп-қатерді толығымен жоя алмайды.<ref>Pape, Robert A. (2005). ''Dying to Win: The Strategic Logic of Suicide Terrorism''. Random House. pp. 237–250.</ref> Әскери [[Репрессия|қуғын-сүргін]] әдетте қысқа мерзімді жеңістерге әкеледі, бірақ әдетте ұзақ мерзімді [[Перспектива|перспективада]] сәтсіз аяқталады (мысалы, колониялық [[Үндіқытай түбегі|Үндіқытай]] мен [[Алжир|Алжирде]] қолданылған француз доктринасы), әсіресе басқа шаралармен бірге жүрмеген<ref>Тринкиер, Роджер (1961). «[https://web.archive.org/web/20080112132017/http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/trinquier/trinquier.asp Заманауи соғыс: қарсы көтеріліске француз көзқарасы]».</ref>. Дегенмен, [[Ирак|Иракта]] қолданылғандар сияқты жаңа әдістер әлі тиімді немесе тиімсіз деп танылған жоқ.<ref>Нагл, Джон А.; Петреус, Дэвид Х.; Амос, Джеймс Ф.; Сьюолл, Сара (2006 ж. желтоқсан). «[https://fas.org/irp/doddir/army/fm3-24.pdf 3-24 далалық нұсқаулық: көтеріліске қарсы күрес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822033651/https://fas.org/irp/doddir/army/fm3-24.pdf |date=2019-08-22 }}»</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Құқық]] [[Санат:Заң]] j9wotzamd9g3objtafc5x86kin8mzhh 0 91292 3642470 2093631 2026-08-13T11:19:37Z Mtdi20 184402 ауыстырылды 3642470 wikitext text/x-wiki '''Капитал экспорты''' - [[капитал]]ды шетелге шығару, оны [[монополия]]лар мен мемлекеттер монополиялық пайданы көбейту, [[экономика]]лық және саяси жайғасымды нығайту мақсатымен ақша немесе тауар нысанында шығарады.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қаржы]] [[Санат:Экономика]] {{Economy-stub}} eg3uiekohlqyncwhzdvfm9j0hnfjxsc 0 95778 3642488 3026463 2026-08-13T11:46:36Z Mtdi20 184402 сөйлемнің құрылымы қате 3642488 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Impala | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=IUCN SSC Antelope Specialist Group |year=2008|id=550|title=Aepyceros melampus|downloaded=18 қаңтар 2009}} Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern</ref> | trend = stable | image = Serengeti Impala3.jpg | image_caption= Импала ([[Серенгети]], [[Танзания]]) | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Сүтқоректілер]] | ordo = [[Жұптұяқтылар]] | familia = [[Қуысмүйізділер]] | subfamilia = '''Aepycerotinae''' | subfamilia_authority = [[Джон Эдуард Грей]], 1872 | genus = '''''Aepyceros''''' | genus_authority = [[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1847 | species = '''''A. melampus''''' | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = * ''[[Aepyceros melampus petersi|A. m. petersi]]'' * ''A. m. melampus'' | binomial = ''Aepyceros melampus'' | binomial_authority = ([[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1812) | range_map = Impala.png | range_map_caption = Импала ареалы <br /> Қызыл =A. m. melampus <br /> Көк = A. m. petersi }} '''Импала''' ({{lang-la|Aepyceros melampus}}) - қара тұяқ киік, [[қуысмүйізді]] [[сүтқоректілер]]ге жатады. [[Қарақұйрық]]тарға ұқсас. Ұзындығы130- 180 см, шоқтығының биіктігі, 75- 100 см. Аталықтарының мүйізінің ұзындығы 50-92 см. Оңтүстік шығыс және оңтүстік [[Африка]]ның сирек орманды және шілікті, талды даласын мекендейді. Қауіпті жағдайда 3 м биіктікпен 10 м ұзындыққа секіре алады. Бір тұқым береді.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> Жылдамдығы 75-90км/сағ. Импаланың денесінің ұзындығы аталықтарында 125-160 см, аналықтарда 120-150 см, құрғаудағы биіктігі сәйкесінше 80-95 см және 75-90 см, құйрық ұзындығы 30-45 см. салмағы 45-80 кг, еркек және 40-60 кг аналығы. == Этимология == Импала сөзі зулус тілінен шыққан. Одан Уганда астанасы Кампаланың аты шыққан. == Мінез-құлықтары == Импалалар әдетте шағын топтарда немесе гарем табындарында ұстайды. Кейде құрғақшылық кезінде жануарлар үлкен табындарға жиналады (әрқайсысы 100-200 дара); пілдер және басқа тұяқтылар көбінесе импалалармен бір табында болады. Импалалар күндізгі болып табылады, бірақ күн тым ыстық болса, олар түнде қоректенуі мүмкін. == Қоректенуі == Импалалар - шөпқоректілер. Олар жапырақтар, бүршіктер, шөптер, жемістер және акация бүршіктерімен қоректенеді. Импала су көздеріне жақын жерлерді жақсы көреді және су тапшы болса, шырынды өсімдіктерге жүгінеді. Талдау рациондағы шөптердің үлесі алғашқы жаңбырдан кейін айтарлықтай өсетінін (90%-ға дейін) көрсетті, бірақ құрғақшылық кезінде азаяды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Қуысмүйізділер]] {{Biosci-stub}} eskl4aq5js869dldt1a8ed925wh9wak 0 118583 3642459 3352352 2026-08-13T11:01:45Z Mtdi20 184402 дұрыс жазылмаған 3642459 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tour guide at the National Museum of the American Indian.jpg|нобай|оңға|[[Америкалық үнділер ұлттық мұражайы]] экскурсиясының жетекшісі]] [[File:Nikolaychuk a tour guide.JPG|thumb|[[Турист]]ерге нысан көрсетудегі гид]] '''Гид''' ({{lang-fr|guide}} деген сөзі; кейде '''экскурсия жетекшісі''', '''жолбасшы''') — [[экскурсия]]ға басшылық ететін маман, клиенттерге аймақ, жерді көрсететін, мәдениетін, тарихын түсіндіретін адам. == Қажет қабілеттері == Экскурсия жетекшісінде ұстазға да тән төрт қабілеттер болу керек: конструктивтік, ұйымдастырушылық, коммуникативтық және аналитикалық. * Конструктивтік қабілеттері. Экскурсиялық материалды таңдап, дұрыс ресімдеп ол түсінікті және сенімді болуы қажет. Қажет болған жағдайда экскурсияның өткізілуін жоспар, әдістемелік қабылдау, [[схема]]ларды пайдалану арқылы қайта жоспарлауы қажет. Қабілеттің осы түрі гидтің ойлау қызметін дамытуға арналған. * Ұйымдастырушылық қабілеттері. Экскурсиялық топты басқаруды жүзеге асырып, экскурсанттардың қажет объекттеріне ықыласты бағыттауға арналады, сонымен бірге [[турист]]тер және басқа қаладан келген экскурсанттарға көрсетілген [[бағдарлама]]ны орындауды қамтамасыз етуді жүзеге асырады. * Коммуникативтік қабілеттері. Экскурсиялық топпен іскерлік қатынастар орнатып, оларды экскурсияның соңына дейін сақтап, маршруттағы [[автобус]]ты жүргізушімен жақсы арақатынаста болуы керек, мұражай жетекшісі, экскурсанттар қатысатын көрменің қызметкерлері, басқа туристтік топтардың гидтерімен, жетекшілерімен, саяхаттар және экурсияларды ұйымдастырушыларымен дұрыс қарым-қатынаста болуы керек. * Аналитикалық қабілеттері. Өз жұмысының сыншыл талдауы, өткізілген экскурсияның сапасының нақты бағасы, әдістемелік қабылдауларды қолданудың тиімділіктері осыған негіз болады. Барлық гидтер қабілеттіліктерге ие бола бермейді, дагенмен оларға ие болуға әрқайсысы ұмтылуы керек. Экскурсия жетекшілері қабілеттерінің дамуындағы маңызды рөлді әдістемелік секциялар, объекттердің жанында дербес жұмыстары, әдістеме және экскурсияларды өткізу техникасын терең меңгеруі, курстар, жұмысқа дайындықтар құрайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қызмет көрсету саласындағы мамандықтар]] [[Санат:Туризм]] 0q7wbry9532e29tnxhzyysqc6nc70nc 0 163079 3642449 3596608 2026-08-13T10:51:18Z Mtdi20 184402 аударылмаған 3642449 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = |қазақша атауы = Турин |шынайы атауы = {{Lang-it|Torino}} |сурет = Turin Montage.png |сурет атауы = Монте-де-Капуччиниден Туриннің көрінісі |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = Stemma di Torino (CoA of Turin).svg |ту = Flag of Turin.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir = |lat_deg = 45 |lat_min = 04 |lat_sec = 00 |lon_dir = |lon_deg = 07 |lon_min = 04 |lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Италияның әкімшілік бөліністері{{!}}Облыс |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Провинция |ауданы = Турин провинциясы |кестедегі аудан = Турин провинциясы{{!}}Турин |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = Коммуна |қауым = Турин |кестедегі қауым = Турин |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = [[Аппендино, Кьяра|Кьяра Аппендино]] |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 130,17 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 240 |климаты = қоңыржайдан субтропикке ауысу |ресми тілі = Итальян |тұрғыны = 878 735<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/pop2018/index3.html|title= Statistiche demografiche ISTAT}}</ref> |санақ жылы = 31-07-2018 |тығыздығы = 6 750,67 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = туриндік, туриндіктер |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 10121-10156 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT |сандық идентификаторы = 001272 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.comune.torino.it/ |сайт тілі = it |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |сайт тілі 2 = en |сайт тілі 3 = fr |сайт тілі 4 = es |сайт тілі 5 = |add1n = Коммуна күні |add1 = [[24 маусым]] |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Турин''' ([[Пьемонт тілі|пьем.]] ''Turin'' [tyˈɾiŋ]), '''Торино''' ({{lang-it|Torino}} {{IPA|[toˈriːno]}}) — [[Италия]]дағы [[қала]], [[Солтүстік Италия|солтүстік Италияның]] маңызды іскерлік және мәдени орталығы. [[Пьемонт]] облысы және сол аттас Турин провинциясының [[әкімшілік орталық|әкімшілік орталығы]]. Халқының саны бойынша шамамен 847 мың адам (2021)<ref>{{Cite web|url=http://www.demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|website=www.demo.istat.it|access-date=2018-06-02|archive-date=19 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019020626/http://www.demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html|url-status=dead}}</ref>, қала маңымен бірге 1,7 млн адам тұратын Италиядағы [[Рим]], [[Милан]] және [[Неаполь]]дан кейінгі төртінші қала. Ол [[Дора-Рипария]] өзенінің [[По]] өзеніме құятын жерінде, [[Батыс Альпі]]нің етегіндегі Падан жазығында, Альпі асуларының шетінде орналасқан. [[Рисорджименто]] аяқталғаннан кейін (1861), Турин төрт жыл бойы біртұтас Италияның астанасы болып қала берді. Бұл кезде мұнда Еуропаның оңтүстігіндегі ең ірі құрылыс жобалары жүзеге асырылды. Қала әлемде Христиан жәдігері — Турин шапанымен, сондай-ақ "[[Ювентус]]" және "[[Торино]]" футбол командаларымен танымал. Турин — [[2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары]]ның астанасы. Қала қамқоршысы киелі [[Жақия (пайғамбар)|Шомылдыру рәсімін жасаушы Иоанн]] ([[италиян тілі|итал.]] ''San Giovanni Battista''). Қала мерекесі — [[24 маусым]]. == Тарих == {{Quote box |width=17em |align=top |bgcolor=#B0C4DE |title=Тарихи байланыстар |fontsize=80% |quote= [[File:Consul et lictores.png|15px]] [[Рим Республикасы]] 58–27 BC <br> [[File:Vexilloid of the Roman Empire.svg|15px]] [[Рим империясы]] 27 BC–285 AD <br> [[File:Vexilloid of the Roman Empire.svg|15px]] [[Батыс Рим империясы]] 285–476 <br> {{flagicon image|Odovacar Ravenna 477.jpg}} [[Одоакр|Одоакер корольдігі]] 476–493 <br> {{flagicon image|Teodorico re dei Goti (493-526).png}} [[Остроготикалық патшалық]] 493–553 <br> [[File:Simple Labarum.svg|12px]] [[Шығыс Рим империясы]] 553–569 <br> [[File:Corona ferrea monza (heraldry).svg|15px]] [[Ломбардтар патшалығы]] 569–773 <br> [[File:Charlemagne autograph.svg|15px]] [[Каролинг империясы]] 773–888 <br> [[File:Corona ferrea monza (heraldry).svg|15px]] [[Иврея таңбасы]] 888–941 <br> [[File:Corona ferrea monza (heraldry).svg|15px]] [[Турин таңбасы]] 941–1046 <br> [[File:Coat of arms of the House of Savoy (early).svg|15px]] [[Савойя Графтығы]] 1046–1416<br> [[File:Blason duche fr Savoie.svg|15px]] [[Савойя Герцогтігі]] 1416–1792 <br> [[File:Flag of France (1790-1794).svg|15px|border]] [[Бірінші Француз Республикасы]] 1792–1804 <br> [[File:Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg|15px|border]] [[Бірінші француз империясы]] 1804–1814 <br> [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg|15px|border]] [[Сардиния корольдігі]] 1814–1861 <br> [[File:Flag of Italy (1861-1946).svg|15px|border]] [[Италия Корольдігі]] 1861–1943 <br> [[File:War flag of the Italian Social Republic.svg|15px|border]] [[Италия әлеуметтік республикасы]] 1943–1945 <br> [[File:Flag of Italy (1861-1946).svg|15px|border]] [[Италия Корольдігі]] 1945–1946 <br> [[File:Flag of Italy.svg|15px|border]] [[Италия|Италия Республикасы]] 1946–қазіргі уақытқа дейін }} [[Рим империясы]] кезінде Castra Taurinorum әскери лагері (б.з.д. 28 жылы құрылған) император [[Октавиан Август|Август]]тың құрметіне Augusta Taurinorum колониясы болып өзгертілді. [[File:Umberto Biancamano di Savoia.jpg|thumb|left|150px|Гумберт I (Савойя графы)]] 940-шы жылдары Турин Турин Маркасы деп аталатын феодты басқарған Ардинуичидің марграфтарының резиденциясы болды. XI ғасырдан бастап — Савойя графтары мен жергілікті князь-епископтардың бірлескен иелігі. 1563 жылы [[Эммануэль Филиберт]] Туринді қуатты Савойя әулетінің астанасы етті. Ол жаңа сарай резиденцияларын тұрғызды және 1404 жылы құрылған, бірақ кейіннен таратылған Турин университетін қайта бастады. [[File:"S. Sindone in gloria di angeli, il Miracolo Eucaristico, i Santi". Torino, Giovanni Boglietto, 1701.jpg|thumb|left|150px|Турин 1701 ж]] Испандық мұрагерлік соғыстың басты оқиғаларының бірі — француздардың 117 күндік Туринді қоршауы болды (1706). Француздарды жеңіп, Савойя билеушілері король титулын қабылдап, [[Филиппо Юварра]]ға қаланы Еуропаның басқа корольдік астаналары деңгейіне көтеруді тапсырды. Туринді кейде «итальяндық бостандықтың бесігі» деп те атайды, өйткені бұл Камилло Бенсо ди Кавура сияқты [[Рисорджименто]]ға үлкен үлес қосқан көрнекті саясаткерлер мен адамдардың туған қаласы. Қалада көптеген университеттер, колледждер, академиялар, лицейлер мен гимназиялар орналасқан. Олардың арасында XV ғасырда құрылған Турин университеті бар. Туриндегі ең танымал бағдарлар — Египет мұражайы және қаланың символы Моль Антонеллиана. Осы және басқа да көрнекті орындар қаланы әлемнің түкпір-түкпірінен келетін туристер үшін тартымды етеді және Туринді Италиядағы ең көп баратын он қаланың қатарына қосады. [[File:Maggi, Giovanni Battista - Torino - Panorama.jpg|thumb|19 ғасырдың аяғындағы Туриннің көрінісі. Артқы жағында Моле-Антонеллиана салынуда]] XIX ғасырдағы қала Еуропаның маңызды саяси орталығы болды. [[1861 жыл]]ы Турин біріккен Италияның алғашқы астанасы болды және сонымен бірге [[Италия корольдігі]]нің билеуші ​​әулеті Савойя үйінің астанасы болды. Италияда монархия жойылғаннан кейін Туриннің саяси маңызы едәуір жоғалғанына қарамастан, қала Еуропа мен Италияның маңызды өндірістік, экономикалық және сауда орталығы болып қала береді. [[1911 жыл]]ы Туринде [[Дүниежүзілік көрме]] өтті. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін ауыр жағдайлар ереуілдер мен жұмысшылардың наразылықтарын тудырды. 1920 жылы Lingotto Fiat фабрикасы алынды. Фашистік режим әлеуметтік толқуларды тоқтатты, кәсіподақтарға тыйым салып, социалистік лидерлерді, әсіресе [[Антонио Грамши]]ді түрмеге жапты. Екінші жағынан, [[Бенито Муссолини]] армияны көлік құралдарымен қамтамасыз ету үшін автомобиль индустриясын субсидиялады. [[File:Fiat Lingotto veduta-1928.jpg|thumb|Fiat Lingotto фабрикасы 1928 ж]] Содан кейін Турин [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде одақтастардың стратегиялық бомбалауының нысаны болды, оның өнеркәсіптік аудандары мен қала орталығы әуе шабуылынан қатты зақымданды. [[Милан]], [[Генуя]] және [[Ла-Специя]]мен қатар Турин Италияның аумағында әуе күштерінен бомбалауды бастан өткерген төрт қаласының бірі болды; ең ауыр рейд 1943 жылы 13 шілдеде болды, 295 бомбалаушы 763 тонна бомба тастап, 792 адамды өлтірді. Жалпы алғанда, бұл рейдтер Туриннің 2069 тұрғындарын өлтіріп, қаладағы барлық ғимараттардың 54% -ын қиратты немесе бүлдірді. [[File:6 maggio 1945 liberazione torino.jpg|thumb|Туриндегі азаттық парады, 6 мамыр 1945 жыл]] Одақтастардың Италиядағы жорығы [[Оңтүстік Италия|оңтүстік]]тен басталып, келесі екі жылда баяу солтүстікке қарай жылжып, бірнеше жыл бойы солтүстік аймақтарды немістер мен бірлескен күштер басып алды. 1945 жылдың көктемгі шабуылының соңына дейін Туринді одақтастар басып алмады. Бразилия экспедициялық күшінің броньды барлау бөлімшелерінің авангарды қалаға жеткен кезде, оны 1945 жылы 25 сәуірде немістерге қарсы көтеріліс бастаған итальяндық партизандар босатып алды. Бірнеше күннен кейін бразилиялықтардың орнына АҚШ армиясының 1-ші бронды және 92-ші жаяу әскер дивизиясының әскерлері келді. Турин — экономикалық көрсеткіштері бойынша елдегі [[Милан]] мен [[Рим]]нен кейінгі үшінші қала<ref>[https://web.archive.org/web/20040318203933/http://www.regione.basilicata.it/dipattivitaproduttive/default.cfm?fuseaction=linkdoc&doc=519&link=527 CENSIS]</ref>. Сонымен қатар Турин - Италиядағы автомобиль индустриясының өзіндік астанасы. 2007 жылдан бастап қалада [[FIAT]], [[Lancia]], [[Iveco]] компанияларының штаб-пәтерлері орналасқан<ref>{{cite web|url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/609705/Turin|title=Turin (Italy) – Britannica Online Encyclopedia|author=Encyclopædia Britannica|date=|publisher=Britannica.com|accessdate=2009-12-26}}</ref>. Соғыстан кейінгі жылдары Турин тез қалпына келтірілді. Қаланың автомобиль өнеркәсібі 1950-1960 жылдардағы итальяндық экономикалық ғажайыпта шешуші рөл атқарды, қалаға жүз мыңдаған иммигранттарды, әсіресе Италияның оңтүстік ауылдық аймақтарынан қоныс аударды. Иммигранттар санының көп болғаны соншалық, Турин «Италияның Неаполь мен [[Палермо]]дан кейінгі үшінші оңтүстік қаласы» деп айтылды. Халық көп ұзамай 1960 жылы 1 миллионға жетіп, ал 1971 жылы шамамен 1,2 миллионға жетті. Қаланың ерекше өсуі оған ''Италияның автомобиль астанасы'' деген лақап ат берді. 1970-80 ж.ж. мұнай мен автомобиль өнеркәсібіндегі дағдарыс қаланы қатты соққыға жықты, ал оның халқы күрт төмендей бастады, 30 жылдағы жалпы санының төрттен бірінен көбін жоғалтты. Қаланың ұзақ уақытқа созылған азаюы тек соңғы жылдары ғана қалпына келе бастады, өйткені халықтың саны ғасырдың аяғында 865 000-нан 900 000-ға сәл өсті. 2006 жылы Турин [[2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|Қысқы Олимпиада ойындарын]] өткізді. == Экономикасы == Туриннің географиялық жағдайы оның экономикалық дамуына ықпал етті. Турин — маңызды көлік торабы, елдің Миланнан кейінгі екінші өнеркәсіп орталығы, кеңінен дамыған сауда-қаржылық функциялары бар. Қаланың өзінде және оның жақын маңындағы аудандарда (мысалы, Мирафиориде және т.б.) [[ауыр өнеркәсіп]] жетекші орынға ие, жетекші орын FIAT концернінің өндірістік кешеніне жатады. Қаланың өнеркәсіп саласында жұмыс істейтіндердің жартысына жуығы осы кәсіпорындарда жұмыс істейді. Бүкіл кешеннің өзегі - [[Автомобиль өнеркәсібі|автомобиль зауыттары]], олар итальяндық автомобиль өндірісінің 80% құрайды. FIAT сонымен қатар металлургия, авиация, автомобиль жасау, трактор зауыттары, кеме қозғалтқыштары өндірісі және т.б. иеленеді. Туриндегі екінші қуатты өнеркәсіп кешені - бұл RIV компаниясының кәсіпорындары (шарикті мойынтіректер мен оларды жасауға арналған станоктар өндірісі). Сонымен қатар, Туринде басқа да фирмалардың көптеген машина жасау зауыттары, резеңке, кабель, химия ([[күкірт қышқылы]], бояғыштар, химиялық талшықтар және т.б.), фармацевтика өнеркәсібі кәсіпорындары бар. Турин өнеркәсібінің ескі салалары — тоқыма, тігін, баспа, тамақ (оның ішінде шарап жасау, кондитерлік өнімдер және т.б.) маңыздылығын сақтайды. == Климаты == Турин Италияның солтүстік-батысында орналасқан. Ол батысында және солтүстігінде Альпімен, ал шығыста Монферрато шоқыларының табиғи жалғасы болып табылатын биік шоқымен қоршалған. Қаладан төрт ірі өзен өтеді: По және оның үш саласы: Дора Рипария, Стура ди Ланцо және Сангоне. Туриннің климаты Жерорта теңізіне жақын, дегенмен, бұл типтік климаттан айырмашылығы, қалада жыл бойы жауын-шашын түседі, ал ең жоғарғы көрсеткіші көктем мен күз айларында болады. Қаладағы қыс суық, тұрақты түнгі аяздар мен қар жауады. Тұман күзде және қыста жазық жерлерде жиі кездеседі.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.torino.it/canaleturismo/en/clima.htm |title=Torino Turistica – Servizio Telematico Pubblico – Città di Torino |publisher=Comune.torino.it |accessdate=2009-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429121444/http://www.comune.torino.it/canaleturismo/en/clima.htm |archivedate=2009-04-29 |deadlink=yes }}</ref> {{Қаланың ауа райы | Жер_ілік = Турин | Дерекнама = [http://clima.meteoam.it/Clino61-90.php MeteoAM] | Қаң_ор = | Қаң_ор_ж-ш = 40.5 | Ақп_ор = | Ақп_ор_ж-ш = 52.5 | Нау_ор = | Нау_ор_ж-ш = 76.9 | Сәу_ор = | Сәу_ор_ж-ш = 104.1 | Мам_ор = | Мам_ор_ж-ш = 120.3 | Мау_ор = | Мау_ор_ж-ш = 97.6 | Шіл_ор = | Шіл_ор_ж-ш = 66.6 | Там_ор = | Там_ор_ж-ш = 79.8 | Қыр_ор = | Қыр_ор_ж-ш = 70.1 | Қаз_ор = | Қаз_ор_ж-ш = 88.9 | Қар_ор = | Қар_ор_ж-ш = 75.5 | Жел_ор = | Жел_ор_ж-ш = 41.6 | Жыл_ор = | Жыл_ор_ж-ш = 914.4 | Қаң_ор_мин = -3.3 | Қаң_ор_макс = 5.8 | Ақп_ор_мин =-1.1 | Ақп_ор_макс = 8.4 | Нау_ор_мин =2.1 | Нау_ор_макс = 12.7 | Сәу_ор_мин =5.6 | Сәу_ор_макс = 16.6 | Мам_ор_мин =9.9 | Мам_ор_макс = 20.7 | Мау_ор_мин =13.8 | Мау_ор_макс = 24.7 | Шіл_ор_мин = 16.3 | Шіл_ор_макс = 27.6 | Там_ор_мин = 15.7 | Там_ор_макс = 26.5 | Қыр_ор_мин =12.6 | Қыр_ор_макс = 23.1 | Қаз_ор_мин = 7.2 | Қаз_ор_макс = 17.3 | Қар_ор_мин = 1.8 | Қар_ор_макс = 10.8 | Жел_ор_мин = -2.3 | Жел_ор_макс = 6.9 | Жыл_ор_мин =6.5 | Жыл_ор_макс = 16.8 | Қаң_а_мин = | Қаң_а_макс = | Ақп_а_мин = | Ақп_а_макс = | Нау_а_мин = | Нау_а_макс = | Сәу_а_мин = | Сәу_а_макс = | Мам_а_мин = | Мам_а_макс = | Мау_а_мин = | Мау_а_макс = | Шіл_а_мин = | Шіл_а_макс = | Там_а_мин = | Там_а_макс = | Қыр_а_мин = | Қыр_а_макс = | Қаз_а_мин = | Қаз_а_макс = | Қар_а_мин = | Қар_а_макс = | Жел_а_мин = | Жел_а_макс = | Жыл_а_мин = | Жыл_а_макс = }} == Демографиясы == 2009 жылы қала халқының саны шамамен 910 000 адамды құрады, бұл 2001 жылғы санаққа қарағанда едәуір артты. Бұл нәтиже оңтүстік Италиядан және шетелден көшіп келудің өсуіне байланысты. Халықтың шамамен 13,5% (122,946) шетелдіктер құрайды, олардың көпшілігі Румыниядан (51,017), Мароккодан (22,511), Албаниядан (9,165), Қытайдан (5483) және Молдовадан (3417)<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/str2006/index.html |title= Statistiche demografiche ISTAT |publisher=Demo.istat.it |date=|accessdate=2009-04-30}}</ref>. Италияның көптеген солтүстік қалаларындандағыдай, Туринде де зейнеткерлердің көп бөлігі бар. Халықтың 18 пайызға жуығы 20-ға толмаған, ал 22 пайызы 65-тен асқан<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/pop2007/index.html |title=Statistiche demografiche ISTAT |publisher=Demo.istat.it |date=|accessdate=2009-04-30}}</ref>. Турин қалалық агломерациясының халқы 1,7 миллион тұрғын, Италияда төртінші орында, ал Турин муниципалды аймағында 2,2 миллион адам тұрады. Орташа жасы - 43,7 жас<ref name= "competitive1">{{cite web|url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF |title=Competitive Cities in the Global Economy |author=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] |accessdate=2009-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081001192936/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF |archivedate= 2008-10-01 |deadlink=yes }}</ref>. == Көрікті жерлері == Бекіністердің, сарайлардың көп бөлігі (атап айтқанда Палазцо Мадама), бақтар мен алаңдар [[ХВЫ ғасыр|XVI]]-[[ХВЫЫЫ ғасыр|XVIII]] ғасырларда [[Савойя герцогтігі]]нің (кейінірек [[Сардиния корольдігі]]) астанасын [[Шамбери]]ден (қазіргі [[Франция]]) Туринге ауыстыру барысында салынған. Туриннің тікбұрышты қалалық құрылымы ежелгі Рим әскери лагерінің орналасуына негізделген. Қаланың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * Шомылдыру рәсімін жасаушы Иоанн соборы Иса Мәсіхтің кебінін сақтайды. Исаның денесі айқышқа шегеленгеннен кейін оның денесі дәл осы төсенішпен жабылған деп есептеледі. * Туриннің басты рәміздерінің бірі — қазіргі уақытта Италияның Ұлттық кинематография мұражайы орналасқан Моле Антонеллиана мұнарасы. * Египет Турин мұражайы — ежелгі Египет өркениетіне арналған Еуропадағы алғашқы мамандандырылған мұражай. * Автокөлік мұражайы * Ежелгі сәулет ескерткіштерінің ішінде ежелгі Рим театры мен Палатина қақпасы (Палатина порты) ішінара сақталған. * [[Суперга]] монастыры бүкіл қаланың төбесінен билік етеді. Бұл сәулетші [[Филиппо Юварра]]ның [[барокко]] шедеврі және Савойя үйінің дәстүрлі жерленген орны. 1997 жылы [[ЮНЕСКО]] [[Әлемдік мұра|Дүниежүзілік мұралар]] тізіміне Туриндегі [[Савойя үйі]]нің және оның айналасындағы тұрғын үйлерді енгізу туралы шешім қабылдады, олардың ішіндегі ең маңыздылары: * [[Палаццо Реале]] [[Сабауда]] өнер галереясымен * [[Палаццо Мадама]] * [[Палаццо Кариньяно]] * [[Валентино бекінісі]] * [[Раккониджи қамалы]] — Туриннің сыртында * [[Ступиниджи қорғаны]] — Туриннің сыртында. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="20%"|[[File:Torino-portapalatina01.jpg|center|205px]] |width="20%"|[[File:Valentino castle.jpg|center|205px]] |width="20%"|[[File:Turin piazza costello.JPG|center|250px]] |width="20%"|[[File:Basilica di superga.jpg|center|205px]] |width="20%"|[[File:PalazzoMadamaNotte.jpg|center|215px]] |- |Қаланың Палатин қақпасын ежелгі римдіктер салған |XVI-XVII ғасырлардағы Валентино сарайы — Савойя үйінің резиденцияларының бірі |Piazza Castello |Барокко Суперга базиликасы қаланың үстінде |[[Палаццо Мадама (Турин)|Палаццо Мадама]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Италия қалалары]] gl4nvqi3esdiipsp6rh6njzsf902w9g 0 165064 3642370 2980271 2026-08-13T06:52:55Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642370 wikitext text/x-wiki '''Fidelio жүйесі''' - [[қонақ үй]] мен [[мейрамхана]] [[бизнес]]тері үшін Fidelio FO (Fidelio front office), Fidelio F&B (Fidelio food & Beverage) мен Fidelio eng сияқты әйгілі автоматтандырылған [[жүйе]]лердің өндірушісі болып табылатын немістің Fidelio [[фирма]]сы жасаған. Олардың бас офисі Мюнхен қаласында орналасқан. Fidelio жүйесі Amadeus, Sabre,Galileo, Worldspan глобальды компьютерлік [[брондау]] жүйелерінің құрамының бір бөлігі болып табылады. Fidelio жүйесінде ұсынылған барлық қонақ үйлер автоматты түрде осы глобальды компьютерлік брондау жүйелеріне салынады. Fidelio жүйесін [[Ресей]]де HRS (Hotel and Restourant System) фирмасы ұсынады, ол Fidelio фирмасының бағдарламалық [[өнім]]дерін өңдеп, жүзеге асырады, сонымен бірге осы жүйенің [[техника]]лық қолдау көрсетеді және [[пайдаланушы]]ларға қолдануды үйретеді<ref>http://turgostinica.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515131346/http://turgostinica.ru/ |date=2021-05-15 }}</ref>. ==Fidelio FO жүйесінің негізгі [[функция]]лары== * брондау мен [[қонақ]]тарды орналастыру; * қонақ үйде тұрғаны үшін және де басқа да қызметтер үшін соммаларды есептеу; * түрлі сауда нүктелерінен түсетін [[клиент]]тердің төленбеген [[шот]]тары туралы [[ақпарат]]тарды жинақтау; * клиенттермен есептеу үшін аралық және соңғы шоттарды шығару; * қолма - қол ақшасыз есептесулер туралы ақпараттарды тіркеу; * қаржылық және статистикалық есептерді алу. * Клиенттер мен клиенттердің шоттары туралы ақпараттарды жүргізу. Мұнда келесі ақпарат қосылады: клиенттер туңралы оқиғаларды жүргізу; брондау; орналастыру, шоттарды жүргізу; шығару; клиенттермен қолма - қол ақшамен есептесу. ==Брондау типтері== * жеке брондау; * компанияға брондау; * туристік фирмаға брондау; * топқа брондау; * соңғы брондау; * жоғарыдағы көрсетілген түрлерінің біріне брондау; * брондау күту мерзімінде<ref>http://www.referatbar.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228023335/http://www.referatbar.ru/ |date=2011-12-28 }}</ref>. ==Нөмірлік қорды жүргізудегі бағдарламалық модулі== Нөмірлік қорды жүргізудегі [[бағдарлама]]лық модулі оның жағдайын оперативті [[бақылау]]ды іске асыру үшін, нөмірлік қордың толуы туралы статистикалық ақпараттарды жинау үшін,жағдайы туралы түрлі есептерді алу үшін, бөлме жинаушылардың жұмысын бақылау үшін арналған . Жүйе бөлме жиналған немесе жиналмағанын қадағалайды, егерде, клиент жиналмаған бөлмеге орналастырылатын болса, онда [[ескерту]]лер береді. Бағдарламада келесі ұғымдар пайдаланылады: қонақтың [[КАРТОЧКА|карточка]]сы; бронь;бөлме мен клиенттің шоты; қызмет [[код]]ы; қайта бағыттау нұсқасы. * '''Қонақтың карточкасы'''. Онда клиент туралы ақпараттар бар: Тегі, аты, тілі, VIP коды, мекені, тұратын елі, телефоны, факс, туған күні, қалайтын қонақ үйдегі бөлмесі және де т.б. Қонақтардың мәліметтер базасының архивін жүргізу, компьютерге тұрақты қонақтың тегі мен атын компьютерге енгізгеннен кейін, бұрын қонақтың қонақ үйде қанша тұрғаны, оның тоқтаған бөлмелерінің сипаты туралы, оның төлқұжатының мәліметтері, төлемдерді төлеуі туралы және де т.б.туралы ақпараттарды толық білуе мүмкіндік туғызады. Мұндай ақпараттарды алуға, тұрғылықты қонаққа оның ең жақсы көретін бөлмесін ұсынуға, қосымша қызметтер мен т.б. алуға мүмкіндік береді. Осының барлығы табыс алуды қамтамасыз етіп, қонаққа жоғары деңгейлі қызмет көрсетуді жасайды. * '''Бронь'''. Ол бөлме алынған кезден бастап қалыптасады, одан кейін бронь алынып тасталады немесе өзгертіледі. Бронь әрқашан тек бір ғана қонақтың карточкасымен байланысады, бірақ қонақтың бір карточкасы үшін бірнеше түрдегі брондар болуы мүмкін. Қонақтың карточкасында келесі ақпараттар бар: - тұру мерзімі (түнеумен есептеледі ); - бөлмеде тұрып жатқан адамдар саны. Егерде осылардың арасында балалар болатын болса, онда оны белгілеу қажет, өйткені көптеген қонақ үйлерде балалар белгілі бір жасқа дейін ақысыз тұралы; - бөлменің типі. Қонақ тұратын бөлменің категориясы мен типі оның қалауы бойынша , сондай – ақ берілген категориядағы бөлмелердің болуына байланысты анықталады.Бөлмелер категориясына, бағасына, төсектердің санына байланысты ажыратылады. Әдетте ең бірінші арзан бөлмелер, содан кейін барып қымбат бөлмелер,сатылады. Әрбір бөлмелердің қонақтарды қызықтыратын нақты бір жақсы және жаман жақтары бар (бөлме терезесінің ішкі аулаға немесе көшеге қарап тұруы;бөлме орталықта немесе бұрышта, бұрыштар мен лифтің жанында орналасуы және т.б.). Бөлмелерді брондау кезінде қонақтардың тілектерін ескеу қажет; * '''Бағалық код'''. Әдетте бірнеше әріптермен немесе сандармен белгіленеді, олар тез есте сақталады;алғашқы әріптен немесе сөздердің алғашқы әріптерінен тұрады, компанияның атынан топтар үшін бағалардан және т.б. тұрады. Брондау туралы тапсырыстарды жиі жіберетін және түнеу санын толығымен қамтамасыз ететін компаниялар мен турфирмалар үшін қонақ үй арнайы жеңілдіктер береді, ол арнайы бағалық кодпен белгіленеді. Брондау қызметінің міндетіне компаниялар мен турфирмалар үшін бағалардың дұрыс анықталуын қадағалау кіреді; ==Брондау типі (кепілі бар немесе кепілі жоқ)== * '''Кепілі бар брондаулар'''. Бұл бөлмені қонақ келгенге дейін ұстап тұруға мүмкіндік береді , қонақ кез – келген уақытта келіп кепілденген бөлмені ала алады. Өз кезегінде қонақ келе алмай қалған немесе қонақ үй белгілеген уақытқа дейін келуден бас тартқан жағдайларда бөлменің төлемін төлеуге кепілдеме береді.Егерде қонақ келмесе немесе белгіленген уақытқа дейін брондауды мүлдем жоймаса онда оған міндетті түрде айыппұл санкциялвры салынады. ==Кепілі бар брондаулардың әдістері== - '''Алдын ала төленіп қойған төлемдерді қонақ үйге аудару'''. Алдын ала төленген төлемдер туралы хабарландыру қағаздары қонақ үйге қонақ келгенге дейін екі күн бұрын түсуі керек .Әдетте ол банкілік аударулар. Алдын ала төленген төлемдерді растау мерзімі қонақ үймен анықталады және ол бір тәліктен бірнеше аптаға дейін өзгереді. - '''[[НЕСИЕ КАРТАСЫ|Несие картасы]]мен кепілдемелер'''.Несие карталарының қызметін қолдайтын негізгі компаниялар кепілденген брондаулар кезінде келмегені үшін айыппұлды есептеп шығаруға мүмкіндік беретін жүйені ойлап шығарды. Егерде несие картасымен кепілденген брондауларды қонақ үй белгілеген уақытқа дейін жоймаса немесе қонақ келмесе , онда қонақ үй айыппұл сомасын несие картасына (әдетте түнеп шығудың бағасы) есептеп жібереді. Одан кейін банк берілген соманы қонақ үйдің шотына аударып, содан кейін картаның иесін хабардар етеді. - '''[[Депозит]]ті енгізу'''. Әдетте депозит банкілік аударылымдар немесе несие карталарының кепілі болмаған жағдайда енгізіледі. Қонақ немесе оның өкілі қонақ үйдің кассасына белгілі бір мөлшерде ақша енгізеді.Әдетте,енгізілген ақша мөлшері қонақ үйге бір рет түнеп шығудың бағасынан жоғары болады және көбінесе о,ан телефонды пайдалану,кірлерді жуу және де т.б. кіреді. Брондауды жойған жағдацда депозит қайтарылады. Келу күнін өзгерткен жағдайда ол ауыстырылады. Келесіде депозит қонақ үй ұсынатын қызметтер мен тұрудың төлемдерін төлеу үшін қонақпен пайдаланылады. - '''Компаниялар кепілдемелері''' . Брондауды кепілдеудің бұл түрі көбінесе қонақ үй келісім шартқа отырған компаниялармен қолданылады. Осындай жағдайларда компания әкілінен “келмей қалғанда......(қонақтың аты) және кешкі сағат 6-ға дейін, келетін күннің, брондауды жоя алмаған жағдайларда компания... (аты) бір күн түнеп шығудың төлемін төлеуге кепілдеме береді” деген мағынада жазылған хат қажет. - '''[[Айыппұл]] санкцияларын салған жағдайда компания оларды төлеуге міндетті'''.Мұндай кепілдемелерді қабылдаған кезде сақ болған жөн. Кепілдемелерді серіктестік процесс кезінде өздерін жақсы жағынан көрсеткен, қаржы жағдайы тұрғылықты және ешқандай қорқыныш туғызбайтын компаниялардан ғана қабылдау керек. Ондай болмаған жағдайда айыппұлды қайтара алмауы мүмкін. - '''[[Ваучер]]–төлеу құжатын пайдалану'''. Ваучермен брондау кепілдемесі туроператорларға тән.Ваучер – қонақ үйде тұратын қонақтың қолданыстарын, бір қатар қосымша қызметтер мен тұру мерзімін түгелімен төлеуді растайтын төлеу құжаты.Егерде қонақ өзінің тұруы үшін төлемді турфирмада төлесе , онда ваучер шығарылады. Туроператор өзінің табысын ваучерге салады, белгіленген қонақ үйге қонақтарды орналастыру үшін комиссионныйдың нақты процентін алмайды. Бөлменің нақты бағасы мен ол үшін қонақтан туроператордың сұрап отырған бағаның арасындағы айырмашылық көбінесе қонақ үйдің стандартты бағасынан жоғары болады. Түсініспеушілікті болдырмау үшін, туроператорларға белгіленіп ұсынылатын бағаны қонақтан жасырын түрде ұстау керек. * '''Кепілдемесі жоқ брондаулар''' болған кезде қонақ үй бөлмені белгілі бір сағатқа дейін сатпай сақтап отыруға келіседі. Брондаудың бұл түрі, қонақ келмей қалған жағдайда бөлменің төлемін қонақ үйдің қайтарып алуына кепілдеме бермейді.Егерде қонақ кешкі сағат 6- ға дейін бөлмеге келмесе онда қонақ үй брондауды жойып, оны сатуға қойған бөлмелердің тізіміне кіргізуге құқылы.Төлемдерді төлеу әдісі әртүрлі болуы мүмкін: қолма- қол ақша , несие картасы (картаның типі көрсетіледі), компаниямен төлеу және т.б. Бөлменің бағасына кіретін қосымша қызметтерге жататындар: таңғы ас, ақылы теледидар,аймақтық, қалааралық немесе халықаралық қоңыраулар және де т.б. Егерде брондаулар кезінде талап етілген типтегі бөлмелер бос болмаса , онда ол броньды тосушылар тізіміне орналастыруға болады. Берілген типтегі бөлмелердің біреуі босатылған кезде, тосушылар тізімінде осындай типтегі броньннің бар екенін жүйенің өзі ескертеді<ref name="source1">http://www.npark.ru</ref>. ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Туристік технологиялар]] 0q3zi7p6w8kda9ri6bp4wu4s17h6ve0 0 171626 3642456 2143090 2026-08-13T10:59:35Z Mtdi20 184402 сөздерде қателер кеткен 3642456 wikitext text/x-wiki [[File:Khosrov Reserve Excursion.jpg|thumb| right| St. Stepanos шіркеуіне экскурсия бастамасы]] '''«Экскурсия»''' (excursio) [[латын тілі]]нен аударғанда [[СЕРУЕНДЕУ|«серуендеу»]] деген мағынаны білдіреді. Экскурсия - жеке [[тұлға]]ның уақытша болатын елдегі (жердегі) туристік ресурстарды танымдық мақсатта жиырма төрт сағаттан аспайтын уақытқа барып көруі<ref name="source1">http://ru.wikipedia.org</ref>. [[Экскурсия]] негізінен 3 [[бөлім]]нен тұрады: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды. Экскурсия білім алудың негізгі формасы. Сондықтан экскурсия өткізген уақыты бойынша емес, тақырыбы бойынша жүйеленген. Экскурсияның бірнеше түрлері бар. Олар: тарихи, кәсіптік, табиғи, архитектуралық, әдеби және т.б. Алғашқы экскурсияға себепші болған өткен ғасырлардың қоғамдық өмірі. Сол кезде жиі діни, әулие жерлерге қажылық жасаумен байланысты болды. Жалпы айтқанда, экскурсиялар мемлекеттің түрлі кезеңдерінде әр түрлі функцияларды атқарған. Ол ғасырдың қызығушылығына байланысты болған. Экскурсиятанудың пән ретінде дамуы Совет Одағында педагогика, өлкетану, мұражайтану, туризмнің дамуымен тығыз байланысты болды. Өткен ғасырлардың белгілі мұғалімдері экскурсияны оқу процесінің белсенді түрі деп санаған. Сондықтан экскурсия алғашында мектептерге енгізілген. Табиғатқа шығу, айналамен тануда, экскурсияның маңызы зор. Кейіннен оқу экскурсияларымен қатар оқудан тыс экскурсиялар пайда бола бастады. Бірақ олар алғашында өте аз, тек қана бай адамдардың қолына жеткен. Олар сол кезде Крымға, Кавказға, шет ел курорттарына саяхат жасаған.Экскурсия кезінде білім алу мақсаты XVIIIғ алдыңғы қатардағы прогрессивті адамдар қойған. Ол үшін түрлі қоғамдық бірлестіктер құрып, қаржы мәселелерін ірі демеуші арқылы шешкен. «Экскурсия» сөзі латын тілінен пайда болған. Орыс тіліне XIXғ енгізген. Басында бұл сөз «әскери шапшаңдық», кейіннен «серуенге шығу», [[«жорық»]] деп белгіленген<ref name="source1">http://tourlib.net</ref>. ==Кіріспе== Кіріспе әдетте 2 бөлімнен тұрады. Оның мақсаты- экскурсовод пен топ арасында байланыс орнату, экскурсанттардың назарын тақырыпқа аудару. Кіріспе көрікті, эмоционалды, қызықты, 5-7 минут аралықты қамтуы керек. ==Негізгі бөлім== [[File:EXCURSION BOAT "TOM SAWYER" CRUISES ON THE MAIN OSAGE ARM OF LAKE OF THE OZARKS - NARA - 551215.jpg|thumb| Экскурсия кемесі "Том Сойер"]] - Ұйымдастырушылық ( экскурсиялық топпен танысу және де экскурсанттарды жолдағы қауіпсіздік, өзін ұстау ережелерімен және маршрут кезінде таныстыру). Осы бөлімде экскурсовод хабардар етеді: * Өзінің аты-жөнін, қай турфирмада істейтінін; * Транспортты жүргізушінің аты-жөні; * Экскурсия тақырыбы, оның атауы; * Маршрут, уақыт және экскурсияның аяқталу орнын; * Экскурсиядағы тәртіп ережелерін; * Қауіпсіздік ережелерін. - Ақпараттық ( тақырып жөнінде қысқаша мәлімет, маршруттың ұзақтығы, бару және қайту уақыты, санитарлық аялдамалар және де экскурсияның аяқталу орны). Негізгі білім нақты экскурсиялық объектілер негізінде көрсету мен баяндаудың бірлігінен құрылады. Оның мазмұны бірнеше тақырыпшалардан тұрады, олар объектілерде және тақырыппен байланысты болуы қажет. Ондай тақырыпшалардың саны 5-12- дейін болады. Сонымен қоса, экскурсия құрудағы маңызды мәселе болып, объектілерді таңдау, яғни тақырыптың мазмұнын ашатындарды ғана таңдап алу және де олар тақырыпшаларға байланысты болуы керек. ==Қорытынды== [[File:Excursion - Hiking in Jdrdouz.JPG|thumb| Экскурсия]] Негізгі бөлім сияқты экскурсиялық объектілермен байланысты болмайды. Ол уақыт бойынша 5-7 минутты алу керек және 2 бөлімнен тұру керек. 1-сі – экскурсияның негізгі мазмұнының қорытындысы, тақырып бойынша қорытынды, экскурсияның мақсатын жүзеге асыру. 2-сі- басқа экскурсиялар жөнінде ақпарат, яғни олар берілген тақырыпты кеңейте және тереңдете алуы керек. Қорытынды негізгі бөлім, кіріспе сияқты өте маңызды. Экскурсияның қызықты болуы өте маңызды. Дегенмен де, ол туристерге қажетсіз ақпаратпен толықпауы қажет, материалды ұсыну әдісі де қиын блмауы керек, оны керісінше оңай әрі түсінікті игерілетіндей дәрежеде жасалуы керек. Осыған байланысты экскурсия тақырыптары тек қана белгілі бір экскурсанттар тобына сай болу керек( үлкен кісілер және балалар, жастар, қала немесе ауыл тұрғындары, гуманитарлық профессия жұмысшылары, шетелдіктер және т.б.). Мұндайды экскурсиондық қызмер көрсетуге дифференциалдық әдісті қолдану деп атайды. Ол тұтынушының қызығушылықтарын ғана емес, олардың мақсаттарын ескеруі тиіс. Егер экскурсия фольклорлық тур шегінде көрсетілетін болса, онда негізінен көрсету мен баяндауда көбінесе осы өңірдің тарихына, ескерткіштеріне, ұлттық ерекшеліктеріне көп көңіл бөлу қажет. Егер де экскурсия іскерлік турдың программасына кірген болса, онда көбінесе іскерлік және қоғамдық орталықтарға көп көңіл бөлу қажет. Экскурсиондық қызмет көрсетуді курорттық аймақтарда ұйымдастырған кезде, негізінен экскурсиондық серуендеуді, яғни олар ( табиғи ландшафтыларды, ескерткіштерді, объектілерді тамашалау) көбірек жасау қажет <ref>Емельянов Б.В. Экскурсоведение. Учебное пособие. М., 2002.</ref>. ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Туризм]] lt6gwmvddl7u65ikbkwh9jw9yy7qs38 0 176930 3642455 2637103 2026-08-13T10:57:41Z Mtdi20 184402 сөздер қосылып жазылған 3642455 wikitext text/x-wiki [[File:CUYAHOGA VALLEY LINE STEAM POWERED WEEKEND EXCURSION TRAIN PASSENGERS AT THE IRA ROAD AND RIVERVIEW ROAD STOP - NARA - 557961.jpg|thumb|Экскурсанттар демалуда]] '''Экскурсия''' (латын. excursio — серуендеу) — жеке тұлғаның өзі уақытша болатын елдегі (жердегі) туристік ресурстарды танымдық мақсатта жиырма төрт сағаттан аспайтын уақытта көріп тамашалауы. Сөз тұлғасы орыс тіліне XIX ғасырда енген. Басында бұл сөз «әскери шапшаңдық» деген мағынада қолданылып, кейін сөз мағынасы «серуенге шығу», [[«жорық»]], саяхаттау деген ұғымға ауысқан.<ref name="source1">http://tourlib.net</ref> Бұл пән оқу үрдісіне Батыс [[Еуропа]] және [[Ресей]] оқытушылары арқылы ХVIII-ХІХғғ енгізілген. 1910 жылы оқушылар мен оқытушыларға қызмет көрсету үшін [[Мәскеу]]де «Орталық экскурсиялық комиссия» құрылды. Совет өкіметі экскурсияны оқу үрдісіне ең қажет элемент ретінде қарастырды. 1918 жылы Мәскеуде «Оқушылардың орталық экскурсиялық бюросы» құрылды. Экскурсиялар туризмнің мәдени-танымдық түрі және құрама бөлігі ретінде 1920-1930 жылдарда қарқынмен өрлей бастады. 1928 жылы «Советский турист» АҚ құрылды, 1930 жылы «Бүкілсоветтік пролетарлық [[туризм]] және экскурсия еркін қоғамы» (ОПТЭ) болып өзгертілді. Көптеген қалаларда «Норкомпросаның» эксурсиялық-туристік орталықтары ашылды. 1936 жылдан бастап туризм және экскурсияны дамыту төрағалығы ВЦСПС-ке өткізілді <ref name="source1">http://ru.wikipedia.org</ref>. Экскурсиятанудың пән ретінде дамуы Кеңестер Одағында педагогика, өлкетану, мұражайтану, туризмнің дамуымен тығыз байланысты болды. Өткен ғасырларда оқу-білім беру ісінің белгілі мамандары экскурсияны оқу процесінің белсенді түрі ретінде санаған. Экскурсия бастапқы кезде мектептегі белгілі бір пәндердің бағдарламаларына енгізіліп, табиғатқа шығу, айналамен танысу сипатында өткізілген. Кейін оқу экскурсияларымен қатар оқудан тыс экскурсиялар да жолға қойыла бастаған. Бірақ мұндай экскурсияларға алғашында тек ауқатты адамдардың ғана шамасы келген. Олар сол кезде Қырымға, Кавказға, шетел курорттарына саяхат жасаған.Экскурсия кезінде танымдық білім алу мақсатын XVIII ғасырдағы алдыңғы қатардағы прогрессивті адамдар қойған. Ол үшін түрлі қоғамдық бірлестіктер құрып, қаржы мәселелерін ірі демеушілер арқылы шешкен. Экскурсия — білім алудың негізгі формасы. Экскурсиялардың түрлі қоғамдық формацияда да, мемлекеттің түрлі кезеңдерінде де өзіндік орны болған. Сондықтан экскурсия өткізген уақыты бойынша емес, тақырыбы бойынша жүйеленген. Экскурсияның тарихи, кәсіптік, табиғи, архитектуралық, әдеби және т.б.бірнеше түрлері бар. Алғашқы экскурсиялар өткен ғасырлардың қоғамдық өмірімен танысуға қызығушылықтан жүзеге асқан. Бұл сол кезеңде діни, әулие жерлерге қажылық жасау сапары арқылы көрініп отырды. ==Экскурсияның белгілері== [[File:United Nations Tour Guide Male Rodsan18a.jpg|thumb|Экскурсант объект маңында]] [[Экскурсия]]ның 8 белгісі: '''1.''' '''Экскурсияның ұзақтығы.''' Экскурсия 1 сағаттан 24 сағатқа дейін созылады. Уақыт академиялық сағат бойынша есептеледі. Ең аз уақыт алатын экскурсиялар — музей және көрме экскурсиялары. Ең ұзағы – қала сыртына жасалған экскурсиялар. '''2.''' '''[[Экскурсант]]тардың болуы.''' Экскурсанттар саны негізінде 1 адамнан 50 адамға дейін болады. Кей кездері 70 адамға жетеді. '''3.''' '''Жоғары маманды экскурсоводтың болуы.''' ===Экскурсоводтар категориялары=== [[File:Japanese tour guide.jpg|thumb|right| Жапон экскурсанты]] Экскурсоводтар 4 категорияға бөлінеді: * 1-категориялы экскурсоводтар 1 тақырыпты біліп, 2-3 экскурсия жүргізуі керек; * 2-категориялы экскурсоводтар 2-3 тақырып біліп, 7-8 экскурсия жүргізу керек; * 3-категориялы экскурсоводтар 4-5 тақырып біліп, 15-20 экскурсия жүргізу керек; * 4-категориялы экскурсоводтар 10 тақырыптан артық біліп, жеке экскурсияларды жеке ұйымдастырады. '''4.''' Экскурсия кезінде объектілерді көрсету. '''5.''' Экскурсанттардың алдын ала жоспарланған маршрутпен жүруі. '''6.''' Экскурсиялық объектілерді көрсетудің мақсаты. '''7.''' Экскурсиялық құжаттар: 1) Экскурсиялық маршруттың сызбасы; 2) Экскурсия мәліметтері; 3) Экскурсоводтың портфелі7 '''8.''' Экскурсанттардың белсенділігі. ===Экскурсияның қызметтері=== 1. Танымдық; 2. Ақпараттық; 3. Демалыс уақытын ұйымдастыру; 4. Тәрбие, сауықтыру және т.б<ref>Емельянов Б.В. Экскурсоведение. Учебное пособие. М., 2002.</ref>. ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Туризм]] 0xng4076xcibhn904dwjsqklwtvvdj7 0 204092 3642481 3575866 2026-08-13T11:38:04Z Mtdi20 184402 3642481 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Германия}} |Қазақша атауы = Саксония-Анхальт |Шынайы атауы = Sachsen-Anhalt |Елтаңба = Wappen Sachsen-Anhalt.svg |Ту = Flag of Saxony-Anhalt (state).svg |Ел = Германия |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Статусы = федералды жер |Астанасы = |Ірі қалалары = |Басшысы = [[Райнер Хазелофф]] ([[Христиан-демократиялық одағы|ХДО]])<br />(19 сәуір 2011) |Басшының түрі = Премьер-министр |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = |Тұрғыны = 2&nbsp;367&nbsp;554(по состоянию на 30.06.2009) |Санақ жылы = |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = 121 |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессионалдық құрамы = |Жер аумағы = 20&nbsp;445 |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = |Карта = Deutschland Lage von Sachsen-Anhalt.svg |Карта ені = 250 |Уақыт белдеуі = |ISO =DE-ST |Телефон коды = |Пошта индекстері = |Автомобиль коды = |Сайты = http://www.sachsen-anhalt.de www.sachsen-anhalt.de |Commons санаты = |Түсініктемелер = }} '''Саксония-Анхальт''', не '''Саксония-Ангальт'''<ref>[http://www.sachsen-anhalt.de/index.php?id=l_ru Саксонию-Ангальтқа қош келдіңіз. Ресми сайт ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110820024921/http://www.sachsen-anhalt.de/index.php?id=l_ru |date=2011-08-20 }}</ref> ({{lang-de|Sachsen-Anhalt}}) — [[Германия]] [[Германия жері|жері]], ГДР қосылысынан кейін ГФР мүшесіне кірген жаңа жерлердін бірі. Астанасы — қала [[Магдебург]]. == Ортақ мәлімет== Анхальт (нем. Anhalt) алғашқы рет 1212 жылы аскан княздарының басқару кезеңдерінде кездеседі. Жердің гербі — бұрынғы пруссялық Саксония провинциясы және Ангальт жерлерінің гербтерінің қисындасуы болып келеді. Әкімшілік орталығы— Магдебург қаласы. XIX ғасырының басынан аяғына дейін Саксония провинциясының гербі сары-қара түсті тілкемді және қия беріс жасыл түсті тісті тәж қосылған болған. Веймар республикасының кезеңдерінде үстінгі он жақ шетіне пруссиялық бүркіт, ал астынғы жағына— Анхальт жерінің ескерткіш таңбасы —[[Аюлар|аюдың]] қызыл түсті тісті қабырға бойында адымдап жүргені қосылды. Саксония-Анхальт флагы екі түсті — үстінгі жағы сары, ал астынғы жағы қара. == География == Саксония-Анхальт Германияның жүрегінде орналасқан. Саксония-Анхальт жері солтүстігінде Төменгі Саксониямен шектесетін Альтмарк аймағынан, Германияның ең теріскей жағындағы шарап жасайтын ауданы болып келетін, Зале және Унструт өзендері бойндағы белес баурайында жүзімдікпен толы жерлерімен аяқталады. Осы жерлердің арасында шұрайлы Магдебург жазықтығы және Галле мен Биттерфельд өнеркәсіптік аймақтары орналасқан. Жердің аумағынын 300 шақырымға созылып [[Эльба]] ағып өтеді. Оңтүстік-шығысында Магдебург жазығында Гарц таулары орналасқан. Ен биік нүктесі-Броккен (1142 метра).Аса байтақ әрі көз тартатын қорықты зоналары, ұлттық Гарц саябағы, және әлі де жабайы құндыздары мекен ететін Эльбы маңындағы биосфериялық резервтері. == Қалалар== <div align="center"> {| id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em" |- | bgcolor="#C0C0C0" | '''Тұрғындары 20 мыңнан асатын қалалар'''<br />31 желтоқсан 2010 жылғы санақтар бойынша |- | <table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0"> <tr align="left"> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Халле (Саксония-Анхальт)|Галле]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">233,0</td> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Цайц]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">31,6</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Магдебург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">231,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Зангерхаузен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">29,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Дессау-Рослау]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">86,9</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ашерслебен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">29,1</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Виттенберг]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">49,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Штасфурт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">28,6</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Биттерфельд-Вольфен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">45,2</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Кведлинбург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">28,4</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Хальберштадт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,6</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Кётен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">28,2</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Штендаль]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Лютерштадт-Айслебен|Айслебен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">25,5</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Вайсенфельс]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">41,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Зальцведель]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">24,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Бернбург (Заале)|Бернбург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">35,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Бург (Магдебург)|Бург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">24,2</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Мерзебург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">35,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Гарделеген]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">24,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Вернигероде]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">34,4</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Цербст]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">23,2</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Наумбург (Заале)|Наумбург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">34,3</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Бланкенбург (Гарц)|Бланкенбург]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">21,9</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Шёнебек (Эльба)|Шёнебек]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">33,9</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Ошерслебен]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">20,8</td> </tr> </table> |} </div> == Тарихы == Х ғасырда қазіргі Саксонии-Анхальтының бүкіл территориясына жуығы, Киелі Римдік империясының құрамында болған, ірі Саксония герцогтігінің мүшесі болған. XII—XIII ғасырларында Саксония герцогтігі бірнеше тәуелсіз герцогтігілеріне және графтықтарға ыдырады. 1157 жылы кейін Бранденбург империялық маркграфтығына айналған, Солтүстік марка (қәзіргі Альтмарк өңірі) құрамынан бөлінді. Анхальт графтығы 1212 жылы аскан княздары билік кезенінде бөлініп, князь Анхальт-Дессау Леопольд III билік кезенінде мәдени нұрланды. Саксония бөліктерінің ең маңыздысы Саксен-Виттенберг герцогтығының иелері Саксония курфюрсті лауазымымына ие болды. 1423 мұрагерсіз қалған Саксен-Виттенберг герцогтығы Мейсен маркграфтығына берілді. Сонымен бірге маркграф Саксония курфюрсті лауазымымына ие болды (кеінірек курфюрсттік корольдікке айналды). Наполеондік соғыстарынан кейін қазіргі Саксония-Анхальт территориясының түгеліне жуығы(сонымен қоса өткен Саксен-Виттенберг герцогтығы) Пруссиямен жауланып алынды. Сол жерде пруссиялық Саксония провинциясы құрылды. Ангальт герцогтығы Германиялық империясына 1871 жылы қосылды. 1918 жылы, Германияда монархияның құлатылуынан кейін, Ангальт еркін Ангальт мемлекетіне айналды; 1934 жылынан кейін— Ангальт жеріне. Екінші дүниежүзілік соғысынан кейін Ангальт совет басқыншылық зонасына енгізіліп, біраз уақытқа өткен пруссиялық Саксония провинциясымен Саксония-Анхальт жеріне қосылды. Саксония-Анхальтінің еркін жер ретіндегі тарихы өте қысқа болып келеді. 1947 жылы пайда болып, 1952 жылына дейін өмір сүрді. 1952 жылы 25 шілдеде "ГДР жерлеріндегі мемлекеттік органдарының структурасының және жұмыс методтарының ары қарай демократияландыру" заңының қабылдағанынан кейін, Саксония-Ангальт ландтагі өз-өзінің таратылуы және Галле мен Магдебург округтарының құрылуы туралы ұйғарды. 1990 ж. 3 қазанда Германияның қайта қауысуы болды. Саксония-Ангальт қайтадан Германия картасында жеке жер ретіде пайда болды. 14 қазанда алғашқы рет 1946 жылдан кейін тұрғындар жер парламентінің ерікті сайлауында қатысты. Саксония-Ангальт жеріне кіретін жеке аймақтар Германияның отағасы мәдени орталығы болып саналады. == Назар аударарлық орындар == Назар аударлық қалалар Гарцта орналаласқан, XVI—XVIII ғасырлық фахверковтік үйлерімен көз тартатын Гальберштадт, Вернигероде және Кведлинбург қалалары. Кведлинбургтың ескі бөлігінің, әрдайым реконструкцияланатын 1200 фахверковтік үйлерді ЮНЕСКО Әлемдік мәдени мұрасы тізіміне енгізді. Наумбургта XIII ғасырда қаланған, ішінде Эккехард және Ута негіздеушілерінің мүсіндері бар, назар аударарлық қасиетті Истра және Павлдың соборы орналасқан. 1773 ж. қаланған, Леопольд III сарайы орналасқан, Дессаудағы Берлиндік саябағы (ауданы — 112 га) Европадағы ен көрікті ағылшын саябағы болып есептеледі. Саяхатшылардың назарын, Саксония-Анхальт террииториясында 1000 шақырымға созылып 70 архитектуралық ескерткіштерді қосатын "Роман стиліндегі жол " аударады. Дессауда әлемдегі ен танымал «Баухауз» әрлем мектебі орналасқан. 1922 жылдан 1933 жылдарында бұл мектепте Василий Кандинский ұстаз болған.<ref>[http://www.artonline.ru/encyclopedia/247 Кандинский Василий Васильевич. Суретшінің өмірбаяны<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123083935/http://artonline.ru/encyclopedia/247 |date=2009-01-23 }}</ref> == Экономикасы == Саксония-Анхальт экономикасы даму кезенінде табылады. Германияның қайта қауысуынан кейін кәсіпорындарының көбі жабылды немесе кедейленді. Сол үшін Саксония-Анхальтта жұмыссыздық деңгейі өте биік (жұмыссыздардың саны: 184 558 / жұмыссыздық деңгейі — 14,6 % (2007 ж. желтоқсан өлшемі бойынша))<ref>[http://www.sachsen-anhalt.de/LPSA/index.php?id=22299 Саксония-Ангальт жайлы қысқа очергі<!-- Заголовок добавлен ботом -->]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-de}}</ref> Маңызды экономика бөлімдері ауыл шаруашылық және химиялық өндіріс болып табылады. Магдебург жазықтығының және Гарц тау етегінің орманды жерлері Германияның ен құнарлы жерлері болып саналады. Сол жерлерде көбінесе дәнді-дақылдылар, қант қызылшасы, картоп ж2не к-кен3стер егіледі. Және де, Кведлинбург қаласының арқасында Саксония-Анхальт жерлері Германияның шекарасының ар беттерінде тұқым өсіру шаруашылығының орталығы ретінде белгілі. Сонымен қатар Саксония-Анхальт көптеген азық-түлік өнеркәсібтерімен толы. Оған қант зауыттары да қосылады. Магдебург пен Дессауда маңызды рольды салмақты көлікті машина жасау атқарады. == Атақты адамдар == * Ресейлік патшаханым Екатерина II Анхальта-Цербстта дүниеге келген. * Айслебенде Мартин Лютер дүниугу келіп кейін қаза тапты. Оның бейіті Виттенберг шіркеуінде орналасқан. Кезінде 1517 жылы ол Виттенберг шіркеуінің есігіне өзінің 95 тезисін ілген. * XIII ғасырда Фалькенштайн сарайында Айке фон Репгов "Саксондық зерцало" атты айтарлықтай орта ғасырлық құқықтық жинағын жазды. Х ғасырда «Мерзебург сиқырлары» атты, неміс тілінің екі көней әдеби мұралары жазылды. * Дессауда біздің ғасырдың ерекше композиторларының бірі Курт Вейль дүниеге келген. * Галлада Георг Фридрих Гендель дүниеге келген. * Магдебургта — Георг Филипп Телеман. * Кетендік князьдің сарайының айналасынд аИоганн Себастьян Бах «Бранденбург концерттерін» шығарған. * 1663 жылы табиғат зерттеуші Отто фон Герике атмосфералық қысымның бар екенін дәлелдеу үшін «магдебург жарты шарымен» тәжірибесін көрсетті. Ауа тартатын сорғыны да ол ойлап шығарған. * 1754 жылы Галла қаласының университетінің ғылыми дәрежесіне ие болған тұңғыш неміс әйел-дәрігер Доротея Кристиана Эркслебен-Лепорин Кведлинбургта дүниеге келген. * Шёнхаузенде (Альтмарк) 1815 ж. Отто фон Бисмарк дүниеге келген(германдық рейхсканцлер 1871-90 ж.) Қайтыс болған күнінің 100 жылдығына арнайы Шёнхаузенде Бисмарк мұражайы ашылды. * Реккен қонысында 1844 жылы филослв әрі жазушы Фридрих Ницще дүниеге келген. * Валлхаузенде Оттон дүниеге келген I Қасиетті Римдік империясының германдық ұлтынан тұңғыш шыққан Ұлы императоры(нем. Otto I der Große) 23 қараша 912 жылы. == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.sachsen-anhalt.de/LPSA/index.php?id=l_ru Саксония-Анхальт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901162322/http://www.sachsen-anhalt.de/LPSA/index.php?id=l_ru |date=2007-09-01 }} — Ресми сайт {{Германия жерлері}} [[Санат:Саксония-Анхальт|*]] en3k3a8od3clel2qg6s4xm4lfaqu6z4 0 207972 3642338 3568858 2026-08-13T04:31:24Z Gliwi 67438 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Kirchheim (Thueringen).png]] → [[File:DEU Kirchheim (Amt Wachsenburg) COA.svg]] PNG → SVG 3642338 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Кирхгайм |шынайы атауы = Kirchheim (Thüringen) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Kirchheim (Amt Wachsenburg) COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=52 |lat_sec=55 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=1 |lon_sec=10 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 3 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Вольфганг Леман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 21,22 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1215 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036200 |пошта индексі = 99334 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 031 |ортаққордағы санаты = Kirchheim (Thüringen) |сайты = |сайт тілі = de }} '''Кирхгайм''' ({{lang-de|Kirchheim (Thüringen)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1215 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 |date=2021-04-28 }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 21,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 031''. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Леман. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Тюрингия аудандары}} {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] nbntxhjz981liodp9b28zr8z2sh41p1 0 208678 3642366 1971256 2026-08-13T06:14:26Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642366 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ферль |шынайы атауы = Verl |сурет = [[Сурет:Verl Heimathaus 20060723 034.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen der Stadt Verl.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=52 |lat_sec=59 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=31 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Солтүстік Рейн-Вестфалия |кестедегі аймақ = Солтүстік Рейн-Вестфалия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Гютерсло |кестедегі аудан = Гютерсло (аудан){{!}}Гютерсло |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 5 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Пауль Хермрек |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 71,36 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 92 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24984 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05246 |пошта индексі = 33415 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GT |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 05 7 54 044 |ортаққордағы санаты = Verl |сайты = http://www.verl.de/ |сайт тілі = de }} '''Ферль''' ({{lang-de|Verl}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Солтүстік Рейн-Вестфалия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]]. [[Детмольд (округ)|Детмольд]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Гютерсло (аудан)|Гютерсло]] ауданының құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 24984 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 71,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''05 7 54 044''. Қаланың басшысы — Пауль Хермрек. Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.verl.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125030909/https://www.verl.de/ |date=2020-11-25 }} {{Солтүстік Рейн-Вестфалия аудандары}} {{Германия:Гютерсло ауданы:Қалалар}} {{NorthRhineWestphalia-geo-stub}} [[Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері]] hvwopupe9lrq0x1js8xzte7g3c6muqo 0 211835 3642369 3594880 2026-08-13T06:41:22Z Gliwi 67438 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Stützerbach.jpg]] → [[File:DEU Stützerbach COA.svg]] JPG → SVG 3642369 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Штютцербах |шынайы атауы = Stützerbach |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Stützerbach COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=38 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=51 |lon_sec=44 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Франк Юффа |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11,37 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 620 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1473 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036784 |пошта индексі = 98714 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 049 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.stuetzerbach.de/ |сайт тілі = de }} '''Штютцербах''' ({{lang-de|Stützerbach}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1473 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 11,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 049''. Муниципалитеттің басшысы — Франк Юффа. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.stuetzerbach.de/ Ресми сайты] {{Тюрингия аудандары}} {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] rncdfyreqb9npq9n6gy8kvf2t25iu6r 0 222478 3642372 1831244 2026-08-13T07:07:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642372 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Финестрат  |шынайы атауы = Finestrat |сурет = |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба = Escut_de_Finestrat.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=38 |lat_min=34 |lat_sec=01 |lon_dir=W |lon_deg=0 |lon_min=12 |lon_sec=45 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Валенсия (автономды бірлестік){{!}}Валенсия |кестедегі аймақ = Валенсия (автономды бірлестік){{!}}Валенсия |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Аликанте (провинция){{!}}Аликанте |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = Марина-Баха (комарка){{!}}Марина-Баха |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Онорато Альгадо |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 42,25 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 238 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6386 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = finistrense, finestratense, finestratí |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 03500, 03509 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.finestrat.org |сайт тілі = es }} '''Финестрат ''' ({{lang-es|Finestrat}}) — [[Испания]]дағы [[муниципалитет]]. [[Валенсия (автономды бірлестік){{!}}Валенсия]] автономды бірлестігіне қарасты [[Аликанте (провинция)|Аликанте]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Марина-Баха (комарка)|Марина-Баха]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан. [[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,25 км² шамасында. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.finestrat.org Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803052510/http://www.finestrat.org/ |date=2012-08-03 }} {{Марина-Баха ауданы муниципалитеттері}} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Аликанте елді мекендері]] e00xi7cxofmqpeu253yjozwl602vqg9 0 233047 3642270 1836693 2026-08-12T12:44:17Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642270 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Сориано-Калабро |шынайы атауы = Soriano Calabro |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=38 |lat_min=36 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=16 |lon_min=14 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Калабрия |кестедегі аймақ = Калабрия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Вибо-Валентия (провинция){{!}}Вибо-Валентия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3068 |санақ жылы = |тығыздығы = 205 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0963 |пошта индексі = 88017 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 0102040 |ортаққордағы санаты = Soriano Calabro |сайты = http://www.comunedasa.it/soriano/index.asp |сайт тілі = it }} '''Сориано-Калабро''' ({{lang-it|Soriano Calabro}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Калабрия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Вибо-Валентия (провинция)|Вибо-Валентия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3068 адамды құрайды. Халық тығыздығы 205 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 88017. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comunedasa.it/soriano/index.asp Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101207001030/http://www.comunedasa.it/soriano/index.asp |date=2010-12-07 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Вибо-Валентия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Калабрия елді мекендері]] 9q9w8pou3lgvr0odl8fpxpwajamedef 0 240152 3642243 1843060 2026-08-12T12:09:06Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642243 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Соммарива-Перно |шынайы атауы = Sommariva Perno |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=45 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=54 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кунео (провинция){{!}}Кунео |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Mario Bertolusso |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 389 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2816 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 162 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 171 |пошта индексі = 12040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 04223 |ортаққордағы санаты = Sommariva Perno |сайты = http://www.comune.sommarivaperno.cn.it |сайт тілі = it }} '''Соммарива-Перно''' ({{lang-it|Sommariva Perno}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кунео (провинция)|Кунео]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2816 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 162 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 12040. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0172 46021 * Электронды поштасы: info@comune.sommarivaperno.cn.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.sommarivaperno.cn.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204023108/http://www.comune.sommarivaperno.cn.it/ |date=2011-02-04 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кунео провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] 9cswqyj57w68a8uc2tkgzmrg73mcfrf 0 250712 3642434 1046700 2026-08-13T10:18:36Z Mtdi20 184402 толық емес 3642434 wikitext text/x-wiki '''Туризм шебері''', деген атақ турист нормативтері мен ережелерін орындаған адамдарға беріледі ([[1949]] ж). Республикада осындай атаққа алғашқы кезекте В.Хомулло, И.Ларионовқа ([[1957]]), В.Зиминге ([[1958]]), Ю.Ереминге, Ю.Накатковқа ([[1962]]) берілді. 1960 жылдың басында құрылған туристік-экскурциялық басқарманың туризмге арналған орталығының кеңесі басында құрылды, туристік спорт жетістіктерінің мамандандыруға қатысты жағдайларды бекітті.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Спорт]] ciw11w5sajczz28dbpizjjhseld4nkq 3642485 3642434 2026-08-13T11:42:27Z Mtdi20 184402 құырылым қате 3642485 wikitext text/x-wiki '''Туризм шебері''', деген атақ туристтік нормативтер мен ережелерді орындаған адамдарға беріледі ([[1949]] ж). Республикада осындай атаққа алғашқы кезекте В.Хомулло, И.Ларионовқа ([[1957]]), В.Зиминге ([[1958]]), Ю.Ереминге, Ю.Накатковқа ([[1962]]) берілді. 1960 жылдың басында құрылған туристік-экскурциялық басқарманың туризмге арналған орталығының кеңесі басында құрылды, туристік спорт жетістіктерінің мамандандыруға қатысты жағдайларды бекітті.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Спорт]] 82c5higdmclw3dc8gtu7oovcxgb0zzh 0 253644 3642432 1061251 2026-08-13T10:17:08Z Mtdi20 184402 /* */ ету сөзін өтуге ауыстырдым 3642432 wikitext text/x-wiki '''Туризмдегі қамсыздандыру''' туристік [[жорық]] жасағанда табиғи кедергілерден өтудегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатын көздейтін шаралардың бірі.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Спорт]] qrg4021ue8afsetlnum43av4b9xx5hp 4 491233 3642397 3642140 2026-08-13T09:00:38Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642397 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35540]||623||26||18||263||28||3||34395||8||0||176||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2930]||277||7||6||380||8||15||2223||0||4||10||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1186]||38||0||0||12||17||0||1108||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 489]||15||0||7||44||6||1||399||0||0||17||0||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] on6spmc2v6vhx7puzfwj7seu6hvgssy 4 492279 3642240 3641713 2026-08-12T12:01:37Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3642240 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3044}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2089}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1193}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 5 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:237}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 6 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:229}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 7 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 8 || [[User:Marksscheider|Marksscheider]] || [[Special:Contributions/Marksscheider|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Marksscheider}} |- | 9 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:156}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 10 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:112}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 11 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:96}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}} |- | 12 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:83}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 13 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:66}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 14 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 15 || [[User:Muzeologist|Muzeologist]] || [[Special:Contributions/Muzeologist|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Muzeologist}} |- | 16 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:62}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 17 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:60}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 18 || [[User:Вилюс М|Вилюс М]] || [[Special:Contributions/Вилюс М|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Вилюс М}} |- | 19 || [[User:Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] || [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Айжан Утепбаева}} |- | 20 || [[User:KoishibaevaA|KoishibaevaA]] || [[Special:Contributions/KoishibaevaA|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|KoishibaevaA}} |- | 21 || [[User:Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова]] || [[Special:Contributions/Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}} |- | 22 || [[User:НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА]] || [[Special:Contributions/НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА}} |- | 23 || [[User:Садыкова Улболсын|Садыкова Улболсын]] || [[Special:Contributions/Садыкова Улболсын|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Садыкова Улболсын}} |- | 24 || [[User:Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}} |- | 25 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 26 || [[User:AlibekKS|AlibekKS]] || [[Special:Contributions/AlibekKS|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|AlibekKS}} |- | 27 || [[User:PushkinVko|PushkinVko]] || [[Special:Contributions/PushkinVko|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|PushkinVko}} |- | 28 || [[User:Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі]] || [[Special:Contributions/Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|{{formatnum:34}}]] || {{Permissions|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі}} |- | 29 || [[User:Айнур Мырзабекова|Айнур Мырзабекова]] || [[Special:Contributions/Айнур Мырзабекова|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Айнур Мырзабекова}} |- | 30 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:27}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 31 || [[User:Орын Толғанай|Орын Толғанай]] || [[Special:Contributions/Орын Толғанай|{{formatnum:27}}]] || {{Permissions|Орын Толғанай}} |- | 32 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 33 || [[User:Mtdi20|Mtdi20]] || [[Special:Contributions/Mtdi20|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Mtdi20}} |- | 34 || [[User:Қарағанды обл. тіл басқармасы|Қарағанды обл. тіл басқармасы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл. тіл басқармасы|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл. тіл басқармасы}} |- | 35 || [[User:Қарақия ауданы|Қарақия ауданы]] || [[Special:Contributions/Қарақия ауданы|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Қарақия ауданы}} |- | 36 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 37 || [[User:Нұрғазықызы Айгерім|Нұрғазықызы Айгерім]] || [[Special:Contributions/Нұрғазықызы Айгерім|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Нұрғазықызы Айгерім}} |- | 38 || [[User:Karagandanese|Karagandanese]] || [[Special:Contributions/Karagandanese|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Karagandanese}} |- | 39 || [[User:Tansheber|Tansheber]] || [[Special:Contributions/Tansheber|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Tansheber}} |- | 40 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Qanattan}} |- | 41 || [[User:Aiman Tauman|Aiman Tauman]] || [[Special:Contributions/Aiman Tauman|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aiman Tauman}} |- | 42 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}} |- | 43 || [[User:Ербол Асан|Ербол Асан]] || [[Special:Contributions/Ербол Асан|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Ербол Асан}} |- | 44 || [[User:Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы]] || [[Special:Contributions/Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы}} |- | 45 || [[User:WellDone7|WellDone7]] || [[Special:Contributions/WellDone7|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|WellDone7}} |- | 46 || [[User:Жанар Чушекова|Жанар Чушекова]] || [[Special:Contributions/Жанар Чушекова|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Жанар Чушекова}} |- | 47 || [[User:Аянов|Аянов]] || [[Special:Contributions/Аянов|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Аянов}} |- | 48 || [[User:~2026-42935-53|~2026-42935-53]] || [[Special:Contributions/~2026-42935-53|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|~2026-42935-53}} |- | 49 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 50 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 51 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 52 || [[User:Бекзада Серікахметқызы|Бекзада Серікахметқызы]] || [[Special:Contributions/Бекзада Серікахметқызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Бекзада Серікахметқызы}} |- | 53 || [[User:Айгерім Нұрғазықызы|Айгерім Нұрғазықызы]] || [[Special:Contributions/Айгерім Нұрғазықызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Айгерім Нұрғазықызы}} |- | 54 || [[User:Jadr 1988|Jadr 1988]] || [[Special:Contributions/Jadr 1988|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Jadr 1988}} |- | 55 || [[User:Zama.Dana|Zama.Dana]] || [[Special:Contributions/Zama.Dana|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Zama.Dana}} {{/end}} 9ty3tmxfh2jo4tkryt9jdab0m6n8mvn 0 508662 3642475 3641014 2026-08-13T11:27:57Z Вилюс М 183627 Суретшінің фотосуреті мен оның жұмыстарының фотолары қосылды 3642475 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Валентин Александрович Христолюбов 1918-1979.jpg|нобай|'''Христолюбов Валентин Александрович''']] '''Христолюбов Валентин Александрович''' ([[1918 жыл]]-[[1979 жыл]]) — суретші, живописьші. Қиыр Шығыста көп балалы отбасында дүниеге келген. [[1932 жыл]]ы [[Семей]]ге қоныс аударады. Мектепті тәмамдаған соң Омбы көркемсурет училищесіне оқуға түсіп, оны соғыстың алдында,[[1940 жыл]]ы бітіріп шығады. Әскер қатарында жүргенде [[Ұлы Отан соғысы]] басталады да, Ленинград қоршауын бұзуға қатысады. Майдандағы ерлігі үшін үкімет ордендарымен бірнеше мәрте марапатталады. [[1945 жыл]]ы Семей қаласына қайтып оралады. В.Христолюбов 32 жыл бойы қаланың көркемсурет өнеркәсіптік щеберханаларында еңбек етті. Қала көшелерінің жыл сайынғы мерекелік безендірулері, өнеркәсіп ғимараттары мен мемлекеттік мекемелерінің интерьер дизайнынын жетілдіруге жалықпай үлес қосты. Шығармашылық жұмысы және көрмелерге белсене қатысуы жемісті еңбегінің айғағы деуге болады. Христолюбовтың пейзаждары аса ыждахаттылықпен орындалған.<ref>Шығыс Қазақстан облыстық Семей қаласындағы Невзоровтар атындағы бейнелеу өнері мұражайы. — Семей. — 2003. — 204с</ref> == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Үймен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Тарбағатай тауларында. 1978. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Сабираның портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу 0608.jpg Сурет:Қысқы пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Қысқы пейзаж. 1974. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Көл жағалауында. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Киіз үй бейнеленген пейзаж. Фанера бетіндегі қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Кепке киген жас бала. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Кемпірқосақ бейнеленген пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Жазғы өзенімен пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Әйелдер фигурасымен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Ертіс өзенінде. 1973. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Бозбала этюды. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Аналардың қайғысы. Кенеп, майлы бояу. 1977.jpg Сурет:Азаткермен кездесу.Кенеп, майлы бояу.1970.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Суретшілер]] 58p9m8zug2bkcl7vk3374u1urtu2ziz 3642477 3642475 2026-08-13T11:29:44Z Вилюс М 183627 3642477 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Валентин Александрович Христолюбов 1918-1979.jpg|нобай|'''Христолюбов Валентин Александрович''']] '''Христолюбов Валентин Александрович''' ([[1918 жыл]]-[[1979 жыл]]) — суретші, живописьші. Қиыр Шығыста көп балалы отбасында дүниеге келген. [[1932 жыл]]ы [[Семей]]ге қоныс аударады. Мектепті тәмамдаған соң Омбы көркемсурет училищесіне оқуға түсіп, оны соғыстың алдында,[[1940 жыл]]ы бітіріп шығады. Әскер қатарында жүргенде [[Ұлы Отан соғысы]] басталады да, Ленинград қоршауын бұзуға қатысады. Майдандағы ерлігі үшін үкімет ордендарымен бірнеше мәрте марапатталады. [[1945 жыл]]ы Семей қаласына қайтып оралады. В.Христолюбов 32 жыл бойы қаланың көркемсурет өнеркәсіптік щеберханаларында еңбек етті. Қала көшелерінің жыл сайынғы мерекелік безендірулері, өнеркәсіп ғимараттары мен мемлекеттік мекемелерінің интерьер дизайнынын жетілдіруге жалықпай үлес қосты. Шығармашылық жұмысы және көрмелерге белсене қатысуы жемісті еңбегінің айғағы деуге болады. Христолюбовтың пейзаждары аса ыждахаттылықпен орындалған.<ref>Шығыс Қазақстан облыстық Семей қаласындағы Невзоровтар атындағы бейнелеу өнері мұражайы. — Семей. — 2003. — 204с</ref> == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Үймен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Тарбағатай тауларында. 1978. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Сабираның портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу 0608.jpg Сурет:Қысқы пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Қысқы пейзаж. 1974. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Көл жағалауында. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Киіз үй бейнеленген пейзаж. Фанера бетіндегі қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Кепке киген жас бала. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Кемпірқосақ бейнеленген пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Жазғы өзенімен пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Әйелдер фигурасымен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg Сурет:Ертіс өзенінде. 1973. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Бозбала этюды. Кенеп, майлы бояу.jpg Сурет:Аналардың қайғысы. Кенеп, майлы бояу. 1977.jpg Сурет:Азаткермен кездесу.Кенеп, майлы бояу.1970.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} * Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 * Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 [[Санат:Суретшілер]] o9avnrfl6pggvto9k1eg7iri4wthy4h 0 513068 3642328 3409343 2026-08-13T02:25:05Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642328 wikitext text/x-wiki '''Тілме''' бұл бетагенолитикалық стрепококкпен шақырылатын, жедел және созылмалы түрлерінде өтетін, клиникасында қызбамен, интоксикациямен және терінің серозды немесе серозды-геморрагиялық ошақты қабынымен көрінетін антропонозды бактериальды инфекция. ==Этиологиясы== Қоздырғышы бетагенолитикалық стрептококк. Клиникалық көріністерін туғызатын: *эритрогенді экзотоксин *O.S стерптомицин *бір қатар ферменттер бөледі Қасиеттері: *факультативті анаэроб *Z түріне өте алады *сыртқы ортада төзімді *бірнеше серологиялық түрлері бар ==Эпидемиологиясы== Эпидемиологиясы: таралымы кең, сырқаттану көбінесе бірен-саран оқиғалар түрінде кездеседі. Аурудың көздері: *әр түрлі стрептококкты аурулармен (ангина, скарлатина, пневмония, стрептодерлин т.б.) сырқаттанған адамдар *бактерия тасымалдаушылар (өздері сау) ==Тарау жолдары:== *экзогенды түрінде – жұғу жарақаттанған тері қабаттары арқылы *эндогенды түрінде – организм өзіндегі стрептококкты ошақтардан тарау ==Мерзімділігі== Мерзімділігі біріншілік түрінде көбінесе жаз-күз айлары, рецидивті түрінде күз-қыс айлары. Тілмемен көбінесе қабылдау мүмкіншілігі жоғары адамдар ауырады. Қабылдау мүмкіншілікті жоғарлататын факторлардың ішінде генетикалық, ұзақ уақыт бойы стероидты препараттарды қабылдау, тамырлардың варикозды кеңеюі, тромбофлебит және басқа созылмалы аурулар, әр түрлі травмалар, салқын тию т.б. ==Иммунитет:== инфекциядан кейінгі иммунитет қоздырғыштың түрімен байланысқан. Өте тұрақсыз. Сондықтан қайталап ауру жиі кездеседі (рецидивті және қайталанған түрлері).\ ==Патогенезі:== Тілме экзогенді және эндогенды жолмен туады. Сырқатты тудыру факторлары: *инфекциялық (бактеремия) *токсикалық (токсинемия) *аллергиялық (БТСЖ) *иммунопатологиялық (иммунды жетіспеушілік) Тілменің біріншілік және қайталанған түрлері қоздырғыш организмге көбінесе экзогенды түрінде ену себебінен жедел стрептококты инфекция болып өтеді. Инфекциялық процесс циклдік түрінде өтеді. Стрептококтар енген орнында (терінің лимфа капиллярларында) көбейіп, эндо және экзотоксин бойы жергіліктік әсерін береді (қабыну), әрі қарай қанға өтіп интоксикацияны тудырады. Интоксикацияның негізгі себебі- токсинемия және сонымен қатар аз уақыт бактеремия да болады. Жергілікті қабыну өзгерістерінде баяу өтетін сезімталдықтың жоғарлауы (аллергия) және иммунопатологиялық (ЦИК) реакциялар маңызды роль атқарады. Қабынудың түрі: серозды және серозды-геморрагиялық. Тілменің рецидивті түрлері созылмалы ағымының көрінісі. Патогенезінің негізгі организмнің макрофагальды жүйесінде стрептококктарды ұзақ персистенциялы (бактериальды немесе Z-түрлерінде) *аллергиялық өзгерістер *екіншілік иммунологиялық жетіспеушілік (макрофагтардың және басқа лимфоидты клеткалардың иммунорегуляциясы бұзылу деңгейінде) ==Патанатомиясы.== Теріде қабыну ошағы қалыптасу. Қабыну көбінесе ұсақ капилярлардың маңайында ұсақ клеткалық лейкоцитарлы инфильтрациямен қалыптасатын серозды және серозды геморрагиялық түрлерінде байқалады. ==Клиникалық жіктелуі.== ===Жергілікті өзгерістер бойынша:=== 1)эритематозды 2)эритематозды-буллезды 3)эритематозды-геморрагиялық 4)буллезды-геморрагиялық ===Ауырлығы бойынша=== 1)жеңіл 2)орташа 3)ауыр. ===Өту жиілігі бойынша=== 1)біріншілік түрі 2)қайталанған түрі (бірінші ауырғаннан кейін 2 жылдан аса басқа орында қалыптасқан тілме) 3)рецидивті: 1)ерте көрінетін( бір жылдың арасында) 2)кеш көрінетін (бір жылдан аса) 3)үнемі рецидивті (бір жылдың ішінде 3-4 қайталанған) ===Жергілікті өзгерістердің таралуы бойынша:=== 1)локальды 2)таралған а)миграциялық б)метастазды ===Асқынулар=== 1)жергілікті 2)жалпы ===Калдықтары=== 1)лимфодена 2)екіншілік фибродена ==Клиникасы== Инкубациялық мерзімі бірнеше сағаттан 3-5 тәулікке дейін. Клиникалық көріністері 2 синдромға бөлінеді: *интоксикациялық *жергілікті өзгерістер (тері бетіндегі) Сырқат көбінесе жедел, интоксикация көріністерімен басталады: *қалтырау *дене қызуы бірнеше сағатта 39-40С жетеді, кейде 5-6 күнге дейін сақталады. * бас ауруы *әлсіздік, селқостық *жүрек айну, құсу жиі байқалады Бұл кезде регионарлы лимфа түйіндерінде ауырсыну байқалады. 12-48 сағат ішінде жергілікті өзгерістер қалыптасады. Қабынудың орналасуы: *aяқтарда 55-68% * бетте 25-30% * қолдарда 6-10% Дененің, жыныс ағзаларының қабаттарында өте сирек болады. ==Эритематозды түрі.== Атына сай қабынған орнында эритема қалыптасады. Шыққан кезде қызарған дақ болып біраз уақытта жойылып типті белгілерімен байқалады: *айқын шектелген гиперемия. Шекарасы оттың жалыны немесе географиялық карта тәрізді болып көрінеді. *инфильтрация *эритема үстіндегі тері тығыздалып тартылған *пальпация кезінде ауырсынады, әсіресе шеттеріне қарай *ісіну эритема шеттерінен кең жайылады, әсіресе тері асты клетчаткасы мол жерлерде (көбінесе ошақ көз, ерін, іштің алдыңғы жағында, жыныс ағзаларында орналасқанда) *терінің жедел қабынуы ісінуімен қатар лимфа айнасының бұзылуымен байланысты лимфостаз қалыптасады. *аурулардың көбінде регионарлы лимфоаденит байқалады. *тілменің эритематозды түрі өз бетімен және басқа түрлерінің бастапқы өзгерісі болып өтуіне тиісті. ==Эритематозды== Эритематозды-буллезды түрі эритеманың үстінен (бірнеше сағаттан 2-5 тәуліктің ішінде), пайда болатын көпіршіктермен өтеді. Көпіршіктер: *әр түрлі көлемде болады *іші түссіз сұйықтыққа толы болады Сұйықтықтың пайда болу себебі қабыну ошағында эксудация жоғарлауы, эпидернис дермадан бөлініп арасына эксудат толуы. Көпіршіктер кейіннен өздері жарысып эрозиеларды қалыптастырады немесе біртіндеп тарап кетеді. Эритематозды-геморрагиялық түрінде эритьема ішінде қан құйылу себебінен әр түрлі көлемдегі геморрагиялармен өтеді. ==Буллезды-геморрагиялық== Буллезды-геморрагиялық түрі эритематозды-геморрагиялық немесе эритематозды-буллезды түрлерімен қалыптасады. Тілменің бұл түрінде көпіршіктердің іші фибрин қоспалары бар қоңыр сұйықтықпен толады. Көбінесе бойы жарылып орнында эрозиелар, терінің некрозы қалыптасады. Сырқаттың ауырлығы тілменің түріне, интоксикация және жергілікті өзгерістердің деңгейіне байланысты болады. Интоксикация синдромы 4-5 күнге дейін созылады, ол қабыну өзгерістердің қайтуы 5-7 күннен 10-15 күнге дейін созылады. Рецидивтер біріншілік тілмемен ауырғандар ішінде 4-5% кезінде, ал созылмалы рецидивті өтімде 40-60% ауруларда болады. Тілме кезінде қанның жалпы анализінде нейтрофильді лейкоцитоз, таяқшалардың көбеюі, ЭТЖ жоғарлауы байқалады. ==Асқынулар== Асқынулары 3-8% ауруларда болады. Жалпы асқынулар: *инфекциялық-токсикалық шок *сепсис *тромбоэмболия Жергілікті асқынулары: *абсцесс *флегиона *флебит, тромбофлебит ==Диагностикасы== *айқын клиникалық көріністер (интоксикациялық белгілер мен тері қабынуы) *эпидемиологиялық мәліметтер Диагнозды ешқандай арнайы лабораторлы тексерусіз қоя беруге болады. ==Салыстырмалы диагнозы:== *абсцесс *флегиона *экзе.... *дерматит *эризипиелоид *белдеуленген лишай т.б. аурулармен жүргізеді. ==Емі== Тілменің ауырлығына қарай ем емханада немесе ауруханада жүргізіледі. Ем комплексты және жекеленген болу керек. Этиотропты ем: *пенициллин *линкомицин *цефалосперин қатарының препараттары 7-10 күн. Патогенетикалық ем-дезинтоксикация, қабынуға қарсы, десенсибилизивті препараттармен жүргізіледі. *иммуномодуляциялық препараттар *клиникалық және иммунологиялық көрсеткіштері бойынша жүргізіледі ==Жергілікті ем:== *физиотерапия (УФС, УФУ) *көпіршіктер жарылған кезде адсорбенттер (тагансорбент, тагангель) *репарацияны жылдамдататын дәрілер (қызыл май, леваниколь және т.б.) ==Аурудың соңы:== *жазылу *созылмалы рецидивті түріне өту *өлім (сирек, көбінесе асқынулар) Ауруханадан шығару ережелері клиникалық сауығу кезінде. ==Диспансеризация:== =біріншілік тілме кезінде – 3 ай =рецидивті ағымда, соңғы рецидивтен 2 жыл бойы жүргізіледі ==Алдын алу:== Тілмеге қолайлы факторларға қарсы әрекеттер жүргізу. Спецификалық профилактикасы жоқ. ==Дереккөздер== *http://vlanamed.com/rozha-bolezn/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502032604/http://vlanamed.com/rozha-bolezn/ |date=2014-05-02 }} *http://medkarta.com/?cat=article&id=20444 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140402165528/http://medkarta.com/?cat=article&id=20444 |date=2014-04-02 }} *http://vse-zabolevaniya.ru/bolezni-infekcionnye/rozha.html *http://health.mail.ru/disease/roja/ *http://www.medn.ru/statyi/opisanie-bolezney-i-narodnyie-sovetyi-po-ih-lecheniyu/rozha.html{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} dl77pb4zebbw9ufqrwui5nyed13l5yv 0 518688 3642447 3124759 2026-08-13T10:46:09Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642447 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтары |Шынайы атауы = ''{{lang|fr|Territoire des Terres australes et antarctiques françaises}}''{{spaces|2}}(TAAF) |Атау септігі = |Елтаңба = Armoiries des Terres australes et antarctiques françaises.svg |Байрақ = Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg |Ұраны = "Liberté, Égalité, Fraternité" |Әнұранның аты = "La Marseillaise" |Аудио = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Картада = TAAF-fr.png |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = Тәуелді аймақ |Құрылды = 1955 |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = Француз тілі |Мемлекеттік діні = |Астанасы = Сен-Пьер |Ірі қаласы = |Басшы қызметі = Префект |Басшылары = Паскаль Болот |Жер аумағы = 439 672 (Адель жерін қоспағанда) |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = 0 |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2011 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 0 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = |ЖІӨ (номинал)бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = |АДИ жылдық есебі = |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Еуро]] |Интернет үйшігі = [[.tf]] |ISO = |Телефон коды = |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтары''', '''(ФОАА)''' ({{lang-fr|Terres australes et antarctiques françaises}}, '''TAAF''')- [[Антарктика]]да орналасқан [[Франция]]ның [[тәуелді аймақ|тәуелді аймағы]]. == Әкімшілік бөлінуі == Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтарына 5 әкімшілік аймақ кіреді: # [[Кергелен]] архипелагы (''{{lang|fr|Archipel des Kerguelen}}''); # [[Сен-Поль]] және [[Амстердам]] аралдары (''{{lang|fr|Îles Saint Paul et Amsterdam}}''); # [[Крозе]] аралдары (''{{lang|fr|Îles Crozet}}''); # [[Адель жері]] (''{{lang|fr|Terre Adélie}}''); # [[Эпарсе]] аралдары (''{{lang|fr|Îles Éparses}}''). <div style="width:800"> {| class="wikitable" style="text-align:right;" |- !rowspan="2"| Аймақ !rowspan="2"| Әкімшілік орталығы !rowspan="2"| Басшысы !colspan="2"| Халықы !rowspan="2"| Ауданы, км² |- ! Қыс !! Жаз |- |align="left"| [[Сен-Поль]] және [[Амстердам]] аралы |align="left"| [[Мартин-де-Вивье]] |align="left"| Эрик Морбо ({{lang-fr|Eric Morbo}}) | 25 || 45 || 61 |- |align="left"| [[Крозе]] аралы |align="left"| [[Альфред-Фор]] |align="left"| Серж Фустер ''(Serge Fuster)'' | 25 || 45 || 352 |- |align="left"| [[Кергелен архипелагы]] |align="left"| [[Порт-о-Франсэ]] |align="left"| Кристиан Фрессиньяк ''(Christian Fressignac)'' | 70 || 110 || 7215 |- |align="left"| [[Адель жері]] |align="left"| [[Дюмон-д’Юрвиль (антарктикалық станция)|Дюмон-д’Юрвиль]] |align="left"| Максим Эметти ''(Maxime Aimetti)'' | 30 || 110 || 432 000 |- |align="left"| [[Эпарсе]] аралдары |align="left"| [[Сен-Пьер (Реюньон)|Сен‑Пьер]] |align="left"| Кристоф Жан ''(Christophe Jean)'' | — || — || 38,6 |-class="dark" |align="left"| {{comment|'''ФОАА'''|Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтары}} |align="left"| [[Сен-Пьер (Реюньон)|Сен‑Пьер]] |align="left"| Паскаль Болот ''(Pascal Bolot)'' | 150 || 310 || 439 781 |- |colspan="6" align="center"| ''Дереккөзі: [http://www.taaf.fr/IMG/pdf/organigramme_suite_reorg_v34_octobre_2013_avec_districts.pdf Organigramme des Terres australes et antarctiques francaises] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203022043/http://www.taaf.fr/IMG/pdf/organigramme_suite_reorg_v34_octobre_2013_avec_districts.pdf |date=2013-12-03 }}'' {{ref-fr}} |} </div> Қазіргі таңда Антарктика туралы келісім бойынша және оңтүстік полюс туралы халықаралық келісім бойынша бұл аймақта тек қана ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Мод патшайымының жерінде бірнеше ғылыми станцияларда жұмыс жүріп жатыр. 1994 жылдан бастап ФОАА туризм үшін ашылды. Крозе, Кергелен және Амстердам аралдарына «Марион Дюфрен II» кемесімен 28 күнде (оның 12-14 күні - ашық теңізді) жетіге болады. Тек Адель жеріне ғана саяхат шектелген. Француз азаматтығы жоқ адамдарға ФОАА-на кіру үшін кәдімгідей виза қажет. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.taaf.fr/ Официальный сайт Французских Южных и Антарктических территорий] {{ref-fr}} * [http://www.awaytravel.ru/страна/французские-южные-и-антарктические-территории Статья о Французских Южных и Антарктических территориях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140728203130/http://www.awaytravel.ru/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0/%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%8E%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%B8-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8 |date=2014-07-28 }} {{ref-ru}} * [http://www.glober.ru/countries/french-southern-and-antarctic-lands.html Информация на сайте «Glober.ru»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102406/http://www.glober.ru/countries/french-southern-and-antarctic-lands.html |date=2016-03-04 }} {{ref-ru}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fs.html Французские Южные и Антарктические территории] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224214852/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fs.html |date=2018-12-24 }} {{ref-en}} * [http://www.discoverfrance.net/Colonies/Antarctic.shtml Информация о ФЮАТ на сайте «Discover France!»] {{ref-en}} {{Тәуелді аймақтар}} [[Санат:Тәуелді аймақтар]] pvouysx2jukkl0auzl4gtezqv4xal4q 0 534225 3642483 2254419 2026-08-13T11:40:29Z Mtdi20 184402 валдық -әлемдік жалпы ішкі өнім 3642483 wikitext text/x-wiki Туризм географиясының ғылым ретінде дамуының тарихы ертеден басталады. Оның тарихы да өзге ғылымдар сияқты фактілермен, оқиғалармен, есімдермен бай. Ол ХІХ ғасырдың аяғында пайда болып, осы қалпында қалыптасты. Қоғамдық қарым-қатынас пен техника және технологияның қарқынды даму кезеңінде – XX ғасырдың екінші жартысында туризм гүлдене дами түсті. Бүгін де туризм ірі капиталдарды, негізгі қаражаттарды және еңбек ресурсының ауқымды бөлігін іске қосқан, әлемдік жалпы ішкі өнім өнімнің 11 пайызына дейін орын алып отырған ірі әлемдік сала. Бұл жаһандану деңгейдегі салмақты саясат, үлкен ақша және ірі бизнес болып саналады. "Туризм" және "турист" деген терминдер әдебиет беттерінде XVII ғасырдың соңында пайда болды, XIX-XX ғасырларда кең қолданыла бастады. Солай бола тұрса да, ең алғаш бұл сөз XVIII ғасырда Британ аралында осы елге келетін Англия жастарының саяхатын анықтау үшін қолданылды. Франция, Англия, Германия жастарының оқуларын толықтыру үшін жіберіліп тұрды. Туризм географиясы облысына еңбегін сіңіріп, атағы шыққан В.С.Преображенскийдің айтуынша, "туризм" термині арқылы мынадай негізгі түсініктер беріледі: * [[демография]] мен халық географиясы оқитын халық қозғалысының ерекше түрі * экономика мен [[экономикалық география]]мен айналысатын халықтың әлеуметтік-мәдени қажеттілігін өтейтін салалардың бірі * [[социология]] мен [[рекреациялық география]] айналысатын тұрақты жерден бос уақытты өткізудің түрі<ref>http://stud.kz/referat/lists/39/1</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{суретсіз мақала}} [[Санат:География]] {{stub}} k2c9q2ebvn9z4wltac1owqttow6s3dq 4 537752 3642341 3641953 2026-08-13T05:00:32Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642341 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96614" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 614] | data-sort-value="1106" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1106] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86567" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="86314" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 86 314] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84040" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 040] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55564" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 564] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="49018" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 49 018] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="34255" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 34 255] | data-sort-value="57" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 57] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22906" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 906] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="22800" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 22 800] | data-sort-value="222" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 222] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19763" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 763] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17257" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 257] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13765" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11426" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 426] | data-sort-value="59" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10147" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 147] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8373" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8373] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8251" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8208" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8208] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7952" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7488" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7488] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4515" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4515] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4435" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4435] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3755" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3755] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3398" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3295" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3295] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3136" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3136] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2912" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2912] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2470" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2414" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="2146" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2146] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1611" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1611] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1542" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1542] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1540" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1174" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1174] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1082" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1082] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="932" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 932] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="729" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 729] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="685" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 685] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="619" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="596" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 596] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="516" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] fnb2nfk6wq67yh7qzy9jtlgw9rb763a 0 567862 3642444 3443329 2026-08-13T10:38:54Z PushkinVko 184261 3642444 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Кинематограф |есімі = Тарык Акан |шынайы есімі = Tarik Akan |сурет = Tarık Akan.jpg |сурет атауы = Тарык Акан, 2008 ж. |туған кездегі есімі = Tarık Tahsin Üregül |туған күні = 13.12.1949 |туған жері = [[Түркия]] [[Ыстамбұл]] |қайтыс болған күні = 16.9.2016 |қайтыс болған жері = [[Түркия]] [[Мраморномор аймағы]] |мамандығы = [[Актер]] |азаматтығы = {{TUR}} |белсенді жылдары = |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 0015081 |сайты = }} '''Тарык Акан''' ({{Lang-tr|Tarık Akan}}; туған кездегі аты Тарык Тахсин Урегюль [[13 желтоқсан]] [[1949 жыл|1949]], — [[16 қыркүйек]] [[2016 жыл]],) — түрік актері және продюсері, 1970 жылдары негізгі кезеңде қызмет үлесіне тиген. Тарык Акан 111 көркем фильмдерде және 4 киносериалдарда рөл сомдаған.[[1973 жыл|1973]] және [[2002 жыл]]дар аралығында 12 премияның лауреаты атанды. == Өмірбаяны == [[1949 жыл|1949 жылы]] [[13 желтоқсан]]да [[Ыстанбұл]] қаласында дүниеге келген. Отбасындағы 3-ші бала болды. Аканның әкесі әскери адам болғандықтан, олар жиі көшіп отырды. Сондықтан да Тарык Акан мектепке Эрзурумда барған, ал бастауыш білімді Кайсериде тәмамдады. Аканның әкесі әскери қызметтен шығып кеткен соң, отбасы Бакыркёй стамбулдық ауданға көшіп орнықты. Акан Йылдыз техникалық университетін бітірді, содан кейін журналистика колледжін тәмамдады. Тарык Акан әскерде қызмет еткен, қызметті [[1979 жыл|1979 жылы]] Денизлиде атқарды. Актерлік мансапты бастамас бұрын Акан жағажай құтқарушысы болып қызмет атқарған. [[1980 жыл]]дық мемлекеттік төңкерістен кейін Акан екі жарым айдай түрмеге отырғызылды. [[2016 жыл]]дың [[16 қыркүйек|16 қыркүйег]]інде [[Ыстанбұл|Ытанбұлда]] өмірден өтті. Акан Тарык Зухурутбаба зиратында жерленген болатын. Актермен қоштасу салтанатына 1000 адам қатысқан, және олардың арасында Ахмет Сезер және Кемаль Кылычдароглу болған болатын. [[1986 жыл|1986 жылы]] Акан Тарык Ясемин Эркутқа үйленді. Сол жылы олардың ұлы Барыш Зеки Эрегюль дүниге келді. Тағы 2 жыл өткен соң Акан мен Ясеминда егіз балалар туылды, ұлы Яшар Озгюр және қызы Озлем. [[1989 жыл]]ы ерлі-зайыптылар ажырасып кетеді. Тарык Аканның ұлы Барыш Зеки де сонымен қатар киноға түсті. [[1989 жыл]]ы ол «Deli Deli Olma» фильмінде рөл ойнады, онда Барыш Зеки өзінің әкесінің жас күніндегі рөлін сомдады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ыстанбұлда туғандар]] [[Санат:Ыстанбұлда қайтыс болғандар]] [[Санат:Түркия актерлері]] [[Санат:XX ғасыр актерлері]] [[Санат:Өкпе обырынан қайтыс болғандар]] a4h4nmao612xj1hdbfmq5ubxjryh0eo 0 567864 3642368 3641429 2026-08-13T06:38:25Z PushkinVko 184261 3642368 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Кертолғау»''' — көшпелі [[алаш]] жұртының мәдениетінде өзінің терең мағынасымен бөлек тұрған, салиқалы ойды білдіретін толғаулы [[күй]]. == Тарихы == Күйдің хикаясы көне [[мифология]]дан бастап, орта ғасырдың соңғы шағымен аралықтағы құқық проблемаларын кеңінен қамтиды. Бұл күй жайында қазақ халқы арасында тараған аңыз да бар. Күйдің шығу тарихына қатысты кең тараған аңыздардың бірінде екі жастың тағдыры баяндалады. Ерте заманда бір жігіт пен бір қыз бір-біріне ғашық болады. Бірақ қыздың атастырылған жері бар. Соған қарамастан екеуі сөз байласып, ешкім білмейтін, таба алмайтын бір жаққа қашпақ болады. Айтылған күні жігіт қамыстың ішінде қызды тосып отырады. Күтуден жалыққан жігіт байқамай ұйықтап кетеді. Сол кезде қамыс аралап келе жатқан жолбарыс оның ішін жарып өлтіреді. Аңыз сорабында бұл күй сүйгенін іздеп келген қыздың өліп жатқан жігітті көріп, өкіне жылағанын бейнелейді. Бұл жерде алдымызда ортағасырлық моральдың тұрғандығында ешқандай күмән жоқ. Қыз да, жігіт те ескі жарғыны бұзып, әнтек іске аяқ басқаны үшін жазаланған. Тәңірі қосқан адамдар ұрланып қамыс ішінде емес, ақ төсекте жолығатын болар. Сол себепті Тәңірінің лайықтаған жері емес, Тәңірінің лайықтаған адамдары емес, ата жолымен, елдің ықтиярымен санаспай бәрін өздері кесіп-пішіп, өздері шешкен екі жасқа зауал, қамыс аралаған аш жолбарыс бейнесінде келеді. Немесе, халықтың қарапайым тілімен айтатын болсақ, біреудің атастырылған адал қосағында нең бар? Түн қатып, қамыс ішінде не жорық? Қамыс жолбарысқа Тәңірінің өзі берген өріс. Ал, жолбарыстың жолында жатсаң, жолбарыстың азуынан қаза тапсаң айтар өкпең не?<ref>''Есенұлы Айтжан, Елеусізқызы Гүлперизат:'' "Күй керуені" — Алматы: "ӨЛКЕ", 1997.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақ күйлері]] azbrwj8xcww9me4os7m6z14psvp053h 0 568292 3642409 3640261 2026-08-13T09:25:32Z PushkinVko 184261 3642409 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Бүйрек трансплантациясы''' – бүйрек ауруы соңғы сатыдағы науқасқа бүйректі ауыстыру процесі. Бүйрек трансплантациясы донордың көзіне байланысты қайтыс болған донор немесе тірі донор болып жіктеледі. Тірі донорды трансплантациялау донор мен реципиент арасындағы биологиялық қарым-қатынастарға байланысты генетикалық байланысты немесе туыстықсыз трансплантациялар ретінде жіктеледі. Бірінші бүйрек трансплантациясын 1960 жылы Ұлыбританияда жасаған болатын. Қазір бұл ең кең таралған және қауіпсіз операцияның түрі, мүшелердің трансплантациясы бойынша жыл сайын Ұлыбританияда 1800 дейін операция жасалады және бұл көрсеткіш донорлар саны көп болған жағдайда өсер еді. Операцияның жақсы өтуінің мүмкіндігі өте жоғары болады және ағзаның қабылдамауы (отторжение) циклоспорин А препараты арқылы жеңеді. 1996 жылы жаңа препарат пайда болды. Алғашқы 3 айда қатты қабылдамауды 50% төмендетеді. Донорлы бүйректі ауыстырып орналастыру диализбен салыстырғанда: арзан және операция жақсы өткеннен кейін науқас қалыпты өмір сүре алады. Бір жылдық диализдің ақысы: 1990 жылдары 20000 фунт стерилинг тұратын, ал ауыстырып орналастырудан кейінгі медикаменттердің жылдық ақысы: 300 фунт. 1989 жылы Ұлыбританияда 3700 адам күткен болатын. Кейбір кездері донор ретінде жақын туыстар шығуы мүмкін – бұл қабылдамаудың қаупін, төмендетеді, қалыпты өмір сүру үшін бір бүйрек жеткілікті болады. Ұлттық және халықаралық донорларды іздеу жүйесі жұмыс жасайды. Науқас ұлпалары антигендерге «типпируются» және осының негізінде мүшені іздестіреді. Егер мүшені өлген адамнан алатын болса, потенциальды донордың біріншіден мидың өлімін констациялау қажет, содан кейін бүйректі жылдам алып мұзға салады, осы уақытта гепатит пен АИТВ ұлпаларды типируют». Мүшені жылдам қолдану қажет, бірінші екі тәулік ішінде. Көбінесе тізімде тұрған пациент операция алдында бірнеше сағат алдында хабардар болады. == Тарихы == 1902 жылы венгр хирургі Эммерих Ульман жануарға бүйрек трансплантациясын алғаш рет жүзеге асырды. Одан тәуелсіз түрде 1902-1914 жылдары [[Алексис Каррель]] бүйрек трансплантациясы, оны сақтау және қан тамырлық анастомоздарды тігу техникасы бойынша тәжірибелер жүргізді. Ол донорлық ағзаны сақтау мен перфузиялаудың негізгі принциптерін әзірледі. Ағзаларды трансплантациялау саласындағы еңбегі үшін Алексис Каррель 1912 жылы [[Нобель сыйлығы]]мен марапатталды. == Сілтемелер == * https://api.edmodo.com/files/674854835/download?f=132dcyvkijvibj8nx267wlq1k{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20b8dj9tp3m9ih78yg4mi1fn1lc2yvk 0 568412 3642427 3642232 2026-08-13T10:10:35Z PushkinVko 184261 3642427 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}}'''Жандос Қожахметұлы Смағұлов''' (1956 жылы, Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы «Қаратал» кентінде (қазіргі Шабанбай ауылы) - әдебиеттанушы ғалым, сыншы, Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің филология факультеті, қазақ әдебиеті кафедрасының профессоры, филология ғылымдарының докторы, Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) академигі. == '''Қызметтік жолы''' == 1979 жылдан Ақтоғай ауданындағы Қ. Нұржанов атындағы орта мектепте мұғалім, 1980-1982 жылдары «Жамшы» сегізжылдық мектебінде оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарған. 1983 жылы ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасына аға оқытушы болып орналасқаннан бері осы оқу орнында жұмыс жасайды. 1993-1995 жылдары ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 2000-2003 жылдары журналистика кафедрасының меңгерушісі, 1995-1997 жылдары факультет деканы орынбасары болып жұмыс істеді. Қазір қазақ әдебиеті кафедрасында профессорлық қызметте. 2005 жылы ҚР БҒМ Білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау комитетінің шешімімен доцент атағын, 2011 жылы Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) толық мүшесі болып сайланып, академик атағын алды. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың “Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік грантын жеңіп алған. <br /> == '''Зерттеулері''' == Профессор Ж. Смағұловтың зерттеу нысанасының басты бағыты – ұлттық әдебиеттану ғылымының тарихы мен әдіснамасының мәселелері. Қазақ халқының сыншылдық-эстетикалық, әдеби-теориялық, әдеби-тарихи көзқарастардан құралатын ұлттық ғылыми-зерттеушілік ой-пікірінің туып-қалыптасу жолдарын ғылыми таразылады. 1993 жылы 10.01.02 – «Қазақ әдебиеті» мамандығы бойынша «Қазақтың әдеби мұрасын игеру проблемалары» деген тақырып бойынша кандидаттық, 2009 жылы «Қазақ әдебиеттану ғылымының туу және қалыптасу жолдары» атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Ж. Смағұлов —– 6 ғылыми монография, 24 оқулық пен оқу құралы және оқу-әдістемелік құралдардың,  6 ғылыми және тарихи танымдық кітаптар мен 400-ден астам ғылыми, сыни және публицистикалық  мақалалардың авторы.<br /> =='''Негізгі еңбектері:''' == * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (1999) * «Ұлттық әдебиеттану әлемі» (2005) * «Бата сөздердің тағылымдық табиғаты» (2009) * «Әдебиеттану әдіснамасы" (2014) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу жолдары» (1995) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының туу және қалыптасу жолдары» Автореферат диссертациясы (Алматы, 2010) * «ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы» (Қарағанды, 2012), (Алматы, 2014) * «Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау» (2014) * «ХХ ғасырдың алпысыншы жылдарындағы сын, әдебиеттану, библиография» (Қарағанды, 2014) (Қ.Қалыбековамен бірге) * «ХХ ғасырдың қырықыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және әдебиеттану» (Қарағанды, 2015) * «Тарихтан тағылым» (2014) атты екі томдық ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. * «Қазақ тілі мен әдебиетінің 1001 сұрағына жауап» (2003) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (ЭЕМ-ға арналған бағдарлама — электронды оқулық) (2011) * «Әдеби мұраны игеру проблемалары» (1992) * «А. Байтұрсынұлы – қазақ әдебиеттану терминдерінің негізін қалаушы» (1997) * «Ахметтану бастаулары» (2005), «Әдебиеттану ғылымының өзекті мәселелері» (2006) (проф. Т. Кәкішевпен бірге) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (2008) атты екі томдық ұжымдық еңбектің авторларының бірі. * «Тағылымға тағзым» (2005). * ХХ ғасырдың қырқыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және   әдебиеттану. Оқу құралы. (С. Такиров, Қ. Қалыбековамен бірге) Қарағанды: Арко, 2015.'''   ''' - 372 б. * Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С.Такиров, Ж.Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2016. – 250 бет. * ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы. Оқулық. Астана: Фолиант, 2017, 488 бет. * Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы. Оқулық. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 400 бет. * Әдебиеттану ғылымынан ғылыми зерттеуді ұйымдастыру жолдары. Оқу құралы. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 228 бет. * Ұлттық әдебиеттанудың тарихы мен библиографиясы. Монография. Қарағанды, Қарағанды техникалық университет баспасы. 2023. 8,8 баспа табақ, 140 бет. (Қ. Қалыбековамен бірге). * Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С. Такиров, Ж. Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2023. – 142  бет. • '''ӘДЕБИ ҒҰМЫРНАМАЛЫҚ ЖӘНЕ ТАРИХИ ЗЕРТТЕУЛЕРІ'''1. Тағылымға тағзым. Тарихи шежірелік зерттеу. Қарағанды: Арко, 2005.100 б. 2. Ғылымдағы ғұмыр. Эсселер. Қарағанды: Теңгри, 2016. 150 бет. 3. Ж.Қ. Смағұлов. 60 жас. Библиографиялық көрсеткіш. Қарағанды: Дидар баспа орталығы, 2016. - 52 бет. 4. Тұрсынбек Кәкішұлы.  Әдеби - ғылыми ғұмырнама  Астана: Фолиант, 2017, - 488 бет. 5. Қазақстанның 70 тарихи орны. Энциклопедия. Алматы: «Керемет медиа» 2017. – 224 бет. 6. Атамекен. Ақпараттық танымдық жинақ. Алматы: «Palitra-press» баспасы. 2018. - 144 бет. 7. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихи дерекнама. Алматы: Арыс баспасы, 2018. - 216 бет. 8. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. І том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 200 бет. 9. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. ІІ том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 162 бет. 10. Әуездің әсем әлемі.(Әуез Бейсебаев туралы). Ғұмырнамалық зерттеу.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 146 бет. 11. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихнамалық зерттеу. Толықтырылған екінші басылым.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 444 бет. *<br /> '''Халықаралық байланыс''' Профессор Ж. Смағұловтың ғылыми еңбектерімен шетелдіктер де таныс. Мақалалары Ресей, АҚШ, Болгария, Қытай, Түркия, Грузия, Қырғызстан т.б. елдерінің ғылыми журналдарында жарияланған. 2005 жылы Халықаралық «Кәтеп» қорының шақыруымен Түркияда болып Анкарада Гази атындағы университетте, 2014 және 2015 жылдары Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық университетінде, Күйтін қаласындағы Шыңжаң қолданбалы кәсіптік техника институтында дәріс оқып қайтқан. Іле педогогикалық университетінің құрметті профессоры. 2015- 2017 жылдары Қытай Халық Республикасының астанасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінде (Минзу университеті) төрт рет барып дәріс оқыды. == Марапаттары == *1. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2006 ж. *2. «Академик Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-ге 40 жыл» мерейтойлық  төсбелгісі. 2012 ж. *3. «ҚарМТУ–дың 60 жылдығы» мерейтойлық төсбелгісі. 2013 ж. *4.  Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың     «Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік гранты мен      төсбелгісі иегері. 2013 ж. *5. Қытай Халық Республикасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінің  (Минзу  университеті) «Құрмет   граммотасы».  2015 ж. *6. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2015 ж. *7. Республикалық «Өрлеу» ғылым-білім орталығының «Ұлағатты ұстаз»  төсбелгісі және «Құрмет граммотасы». 2016 ж. *8. Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық  университетінің Құрметті профессоры. 2016 ж. *9. ҚР Білім және ғылым министрлігінің «Ы.Алтынсарин» медалі. 2016. *10.  ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің «Құрмет грамотасы». 2017. *11. Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-дың «Еңбек сіңірген қызметкері»  атағы. *12. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2016 ж. *13. «Eurasian Book Fair – 2016» Халықаралық кітап көрмесінің «Дипломы». *14. «Фолиант» баспасының «Арнайы дипломы». 2016. *15. «С.Сейфуллин - 125» атты юбилейлік төсбелгі. 1917 ж. *16. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы». 6 тамыз. 2018. *17. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы».  2019. *18. Қарағанды облысы әкімінің «Тіл жанашыры» байқауының «Тіл майталманы» номинациясының иегері. 2019. *19. ҚР Білім және ғылым министрлігі. Республикалық ғылыми-практикалық білім мазмұнын сараптау  орталығының «Құрмет грамотасы». 2021. *20. Қарағанды облысы «Рухани жаңғыру» кеңсесінің Ж. Тәшенов атындағы «Ғылымға сіңірген еңбегі үшін» жүлдесі. 2021 ж. *21. ҚР Ғылым жәре жоғарғы білім министрлігінің «А. Байтұрсынұлы» атындағы медалі. 2022 ж. *22. «С. Сейфуллин - 130» атты юбилейлік төсбелгісі. 2024 ж. gxf5gc5j22pzypz4fl35iwnvyh56w4j 0 568608 3642411 3640864 2026-08-13T09:37:53Z PushkinVko 184261 3642411 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Андриан Блаау'''- Нидерландық физик және астроном. == Өмірбаяны == 1914 жылы Амстердамда туып, 1938 жылы Лейден университетін аяқтады. 1938-1945 жылдар аралығында Я. К. Каптейн атындағы Гронинген университетініӊ астрономиялық лабораториясында, 1945-1948 жылдары Лейден обсерваториясында жұмыс жасап, 1948-1953 жылдары Лейден университетінде астрономиядан білім берді. 1953-1957 жылдары Чикаго университетінде және Америка Құрама Штаттарындағы Йерк обсерваториясында қызмет атқарды. 1958-1968 жылдары Каптейн атындағы астрономиялық лабораторияның директоры қызметін атқарды. Ал, 1968-1970 жылдары Гронингендік универтитет профессоры және 1970-1974 жылдары Европалық оңтүстік обсерваторияның бас директоры болды. == Ғылым== Негізгі еңбектері жұлдыздарды, соның ішінде айнымалы жұлдыздарды зерттеуге бағытталған. Сонымен қатар Андриан Блаау жұлдыздар шоғырының басты характеристикаларын, галактикалардың жасын, кинематикалық ерекшеліктерін, химиялық құрамын зерттеумен айналысқан. 1948 жылы американдық астроном Отто Струвемен біріге отырып, блажко әсерінің толық циклі кезіндегі RR Лира айнымалысының спектральді өзгерісін егжей-тегжейлі зерттеді. 1953 жылы әріптестерімен бірге β Цефей типіндегі айнымалылардың кезеңдері мен жарықтылығы арасында белгілі бір байланыс орнатты. 1952-1956 жылдары Андриан Блаау О ассоциасиясы қатарындағы жұлдыздардың тұрақсыздық пен ыдырау кезіндегі әрекеттерін зерттеді. == Марапаттары мен атақтары == • Француз астрономиялық қоғамының '''Жюль Жанссен атындағы сыйлығы''' (1978). • Кэтрин Брюс медалі (1989). [[Санат:Астрономдар]] [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] jhm0anm2827mr600ky7196rxzcu1m3v 0 568710 3642451 3600740 2026-08-13T10:52:15Z PushkinVko 184261 3642451 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Von Richthofen LYNN GARRISON - DICK BACH (cropped).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ричард Дэвид Бах''' ({{lang-en|Richard David Bach}} [[23 маусым]], [[1936 жыл]]) - америкалық жазушы, философ, прозашы, публицист, 60 жылдан астам ұшу тәжірибесі бар кәсіби ұшқыш және АҚШ Әскери-әуе күштерінің отставкадағы капитаны. Бахқа «Чайка по имени Джонатан Ливингстон» (Jonathan Livingston Seagull) повесі арқылы әлемге танылды. == Өмірбаяны == Ричард Бах [[23 маусым]]да, [[1936 жыл]]ы Оук-Парк қаласында, Иллинойс штатында дүниеге келген. Кейбір дереккөздерге сенетін болсақ, Ричард Бах композитор [[Иоганн Себастьян Бах]]тың алыс ұрпағы болып келеді. Ол Калифорния штатындағы Лонг-Бич университетінде оқыған. [[АҚШ]] әуе күштерінде F-84F - тың пилоты болып қызмет еткен. Кейінірек ол әуеде әртүрлі трюктер орындаған. Бұл жазушының көптеген шығармалары ұшу тақырыбында жазылған. Жазушыға әдеби даңқ әкелген 1970 жылы жарық көрген «Чайка по имени Джонатан Ливингстон» шығармасы. Бұл шығарма 1974 жылы ҚСРО - да «Шетел әдебиеті» журналының 12 басылымында халық назарына ұсынылған. Бах бірнеше рет жанұялы болған. Бірінші некеден ол алты баланың әкесі атанды. 1970 жылы ажырасқан. «Jonathan Livingston Seagull» фильмінің түсірілімінде Бах Лесли Пэриш атты актрисамен танысып, 1981 жылы үйленді. Лесли жазушының «Мост через вечность», «Единственная», «Бегство от безопасности» атты кітаптарында басты кейіпкер атанды. 90 жылдарда олар ажырасып, 1999 жылдың сәуір айында Бах Сабрина Нельсон-Алексопулос атты әйелге үйленді. 2012 жылдың 31 тамызында шағын ұшаққа мініп, шөп қапталған ҰҚЖ-ға қонуға тырысты, бірақ электр желілерін зақымдап алып, қона алмады. Үзілген сымдар от туғызды. Ричард Бахты ұшақ құлаған жерде туристтер тауып алды. Бахты әрең үзілген сымдардан құтқарып алды. == Шығармалары == * Stranger to the Ground / Чужой на Земле (1963) * Biplane / Биплан (1966) * Nothing by Chance / Ничто не случайно (1969) * Jonathan Livingston Seagull /&nbsp;Чайка по имени Джонатан Ливингстон&nbsp;(1970) * A Gift of Wings / Дар крыльев (1974) * There’s No Such Place As Far Away / Нет такого места&nbsp;— «далеко» (1976) * Illusions: The Adventures of a Reluctant Messiah /&nbsp;Иллюзии, или Приключения Мессии поневоле&nbsp;(1977) * The Bridge Across Forever /&nbsp;Мост через вечность&nbsp;(1984) * One / Единственная (1988) * Running from Safety / Бегство от безопасности (1994) * Out of My Mind / За пределами моего разума (1999) * Flying / Полёт (2003)&nbsp;— переиздание в одном сборнике произведений «Чужой на Земле», «Биплан» и «Ничто не случайно» * Messiah’s Handbook / Карманный Справочник Мессии (2004) * The Ferret Chronicles: / Хроники хорьков: * Air Ferrets Aloft / Хорьки в поднебесье (2002) * Rescue Ferrets at Sea / Хорьки-спасатели на море (2002) * Writer Ferrets: Chasing the Muse / Хорьки-писатели: В погоне за Музой (2002) * Rancher Ferrets on the Range / Хорьки-ранчеры&nbsp;(2003) * The Last War: Detective Ferrets and the Case of the Golden Deed / Последняя война: Хорьки-сыщики и Дело о Золотом Подвиге (2003) * Curious Lives: Adventures from the Ferret Chronicles / Приключения Хорьков (қазан&nbsp;2005, однотомный сборник предыдущих заметок о хорьках) * Hypnotizing Maria / Гипноз для Марии (2009) * Thank Your Wicked Parents: Blessings from a Difficult Childhood (2012) * Travels with Puff: A Gentle Game of Life and Death / Путешествия с Пафф: Нежные игры жизни и смерти (2013) * Illusions II: The Adventures of a Reluctant Student (2014) / Иллюзии II. Приключения одного ученика, который учеником быть не хотел (2014) * Part-Time Angels: and 75 Others (2015) / Ангелы на полставки (2015) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * http://bookmix.ru/authors/index.phtml?id=79 * http://bookmix.ru/authors/index.phtml?id=79 {{commons|Category:Richard Bach}} [[Санат:23 маусымда туғандар]] [[Санат:1936 жылы туғандар]] [[Санат:Оук-Паркте (Иллинойс) туғандар]] [[Санат:Ричард Бах]] [[Санат:XX ғасырдағы АҚШ жазушылары]] [[Санат:XXI ғасыр жазушылары]] [[Санат:АҚШ ұшқыштары]] 92ojdrkxvvp0742qr80lzn4s6o3ok8j 3642452 3642451 2026-08-13T10:52:39Z PushkinVko 184261 3642452 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Von Richthofen LYNN GARRISON - DICK BACH (cropped).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ричард Дэвид Бах''' ({{lang-en|Richard David Bach}} [[23 маусым]], [[1936 жыл]]) - америкалық жазушы, философ, прозашы, публицист, 60 жылдан астам ұшу тәжірибесі бар кәсіби ұшқыш және АҚШ Әскери-әуе күштерінің отставкадағы капитаны. Бах «Чайка по имени Джонатан Ливингстон» (Jonathan Livingston Seagull) повесі арқылы әлемге танылды. == Өмірбаяны == Ричард Бах [[23 маусым]]да, [[1936 жыл]]ы Оук-Парк қаласында, Иллинойс штатында дүниеге келген. Кейбір дереккөздерге сенетін болсақ, Ричард Бах композитор [[Иоганн Себастьян Бах]]тың алыс ұрпағы болып келеді. Ол Калифорния штатындағы Лонг-Бич университетінде оқыған. [[АҚШ]] әуе күштерінде F-84F - тың пилоты болып қызмет еткен. Кейінірек ол әуеде әртүрлі трюктер орындаған. Бұл жазушының көптеген шығармалары ұшу тақырыбында жазылған. Жазушыға әдеби даңқ әкелген 1970 жылы жарық көрген «Чайка по имени Джонатан Ливингстон» шығармасы. Бұл шығарма 1974 жылы ҚСРО - да «Шетел әдебиеті» журналының 12 басылымында халық назарына ұсынылған. Бах бірнеше рет жанұялы болған. Бірінші некеден ол алты баланың әкесі атанды. 1970 жылы ажырасқан. «Jonathan Livingston Seagull» фильмінің түсірілімінде Бах Лесли Пэриш атты актрисамен танысып, 1981 жылы үйленді. Лесли жазушының «Мост через вечность», «Единственная», «Бегство от безопасности» атты кітаптарында басты кейіпкер атанды. 90 жылдарда олар ажырасып, 1999 жылдың сәуір айында Бах Сабрина Нельсон-Алексопулос атты әйелге үйленді. 2012 жылдың 31 тамызында шағын ұшаққа мініп, шөп қапталған ҰҚЖ-ға қонуға тырысты, бірақ электр желілерін зақымдап алып, қона алмады. Үзілген сымдар от туғызды. Ричард Бахты ұшақ құлаған жерде туристтер тауып алды. Бахты әрең үзілген сымдардан құтқарып алды. == Шығармалары == * Stranger to the Ground / Чужой на Земле (1963) * Biplane / Биплан (1966) * Nothing by Chance / Ничто не случайно (1969) * Jonathan Livingston Seagull /&nbsp;Чайка по имени Джонатан Ливингстон&nbsp;(1970) * A Gift of Wings / Дар крыльев (1974) * There’s No Such Place As Far Away / Нет такого места&nbsp;— «далеко» (1976) * Illusions: The Adventures of a Reluctant Messiah /&nbsp;Иллюзии, или Приключения Мессии поневоле&nbsp;(1977) * The Bridge Across Forever /&nbsp;Мост через вечность&nbsp;(1984) * One / Единственная (1988) * Running from Safety / Бегство от безопасности (1994) * Out of My Mind / За пределами моего разума (1999) * Flying / Полёт (2003)&nbsp;— переиздание в одном сборнике произведений «Чужой на Земле», «Биплан» и «Ничто не случайно» * Messiah’s Handbook / Карманный Справочник Мессии (2004) * The Ferret Chronicles: / Хроники хорьков: * Air Ferrets Aloft / Хорьки в поднебесье (2002) * Rescue Ferrets at Sea / Хорьки-спасатели на море (2002) * Writer Ferrets: Chasing the Muse / Хорьки-писатели: В погоне за Музой (2002) * Rancher Ferrets on the Range / Хорьки-ранчеры&nbsp;(2003) * The Last War: Detective Ferrets and the Case of the Golden Deed / Последняя война: Хорьки-сыщики и Дело о Золотом Подвиге (2003) * Curious Lives: Adventures from the Ferret Chronicles / Приключения Хорьков (қазан&nbsp;2005, однотомный сборник предыдущих заметок о хорьках) * Hypnotizing Maria / Гипноз для Марии (2009) * Thank Your Wicked Parents: Blessings from a Difficult Childhood (2012) * Travels with Puff: A Gentle Game of Life and Death / Путешествия с Пафф: Нежные игры жизни и смерти (2013) * Illusions II: The Adventures of a Reluctant Student (2014) / Иллюзии II. Приключения одного ученика, который учеником быть не хотел (2014) * Part-Time Angels: and 75 Others (2015) / Ангелы на полставки (2015) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * http://bookmix.ru/authors/index.phtml?id=79 * http://bookmix.ru/authors/index.phtml?id=79 {{commons|Category:Richard Bach}} [[Санат:23 маусымда туғандар]] [[Санат:1936 жылы туғандар]] [[Санат:Оук-Паркте (Иллинойс) туғандар]] [[Санат:Ричард Бах]] [[Санат:XX ғасырдағы АҚШ жазушылары]] [[Санат:XXI ғасыр жазушылары]] [[Санат:АҚШ ұшқыштары]] mf3n1dqrdku4ovh7haj34pnd52274wa 0 569339 3642474 3579178 2026-08-13T11:27:03Z PushkinVko 184261 Дереккөз қостым 3642474 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == '''«Жастар» саябағы''' == Өскемендегі ең әдемі орындардың бірі Жастар саябағы болып саналады (бұрын - Киров атындағы), ол 2001 жылы Шығыс Қазақстан архитектуралық–этнографиялық және табиғи-ландшафттық музей-қорығының құрамына берілді, содан кейін оны қайта құру басталды.<ref>{{citeweb|url=https://visiteast.kz/kz/turistu/chto-posmotret/istoriya-i-kultura/sayaba%D2%9Btar/park-zhastar.html|title=Жастар саябағы|author=|date=|work=|publisher=|lang=}}</ref> == Тарихы == Революцияға дейінгі кезеңде "Жастар" саябағының территориясы Өскемен қаласының орталығында болып, онда қала базары, Покров соборы және Халық үйі орналасты. Покров соборы көпес Н.М. Михайловтың және басқа да қайырымдылық жасаушылардың қаражаты есебінен 1888 жылы тұрғызылған. Ол тастан жасалған, бес бұрышты, әулие-ана Покров, Иоанна Шоқынушы (оң жағында), Әулие Николай (сол жағында) шектерімен үш күмбезді етіп тұрғызылған. Халық үйі 1902 жылы қала тұрғындарының демеушілігінің, сонымен бірге қалаға жер аударушылардың демеушілігінің арқасында салынған. Бұл алғашқы қалалық мәдени-ағарту мекемесінде кітапхана және мұражай бөлмесі, ал 1902 жылдан бастап театр орналасты. Халық үйі мен Покров соборы арасында Өскемен қазынашылығының ғимараты орналасты. Қазір ол Жамбыл атындағы облыстық драмалық театрының костьюмдер бөлмесі. 1934 жылы Өскеменге С.М.Киров келгенде қала басшыларына аудандық атқару комитетіне (қазіргі қалалық архитектура ғимараты) тура қарама-қарсы жерде базардың орналасқандығынына назар аударуды, оның орнына саябақ салуды ұсынды. 1935 жылдың тамызында саябақтың негізі қаланды. 1935 жылы күзде 4 806 ағаш пен бұталар отырғызылды. 1938 жылы 18 шілдеде саябақтың ортасында С.М. Кировқа арналған ескерткіш қойылды. 2001 жылы мұражайға берілген қалалық саябақта қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізіле бастады. Алтай ботаникалық бағының қызметкерлерінің қатысуымен кәрі және ауру ағаштар орынына біртіндеп жаңа өскіндер отырығызыла бастады. Көбіне облыстық флораға сәйкес келетін ағаштар (самырсын, қарағай, балқарағай, қайың, шетен және т.б.) және қала жағдайында жақсы дамып, өсе алатын және шаң мен газға төзімді болатын ағаштар таңдалып алынды. 2002 жылы Ертістің сол жақ жағалауындағы сәулет-этнографиялық кешен Киров атындағы қалалық саябаққа (Тоқтаров көшесі) ауыстырылды. Киров саябағына ХІХ ғасырдың соңы - ХХ ғасырдың басындағы сәулет ескерткіштері көшіріліп әкелінді. Нәтижесінде ашық аспан астындағы сәулет-этнографиялық қойылым табиғи кешені салынды, онда дәстүрлі шаруашылық құрылыстары бар халықтық өнер ескерткіштері көрсетілген. <ref>http://conf.rating.kz/kk/page/10147 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415045410/http://conf.rating.kz/kk/page/10147 |date=2017-04-15 }}</ref> 01ow6ua175cg7fvz2l9sxx044x35rvo 0 569363 3642476 3630487 2026-08-13T11:28:38Z PushkinVko 184261 3642476 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Мөрлі жүзік''' — ертедегі хан-сұлтандардың, би, әскер басы, т.б. дәрежелі кісілердің бір нәрсені куәландыру үшін мөр басатын арнаулы жүзігі. Ондай жүзіктің көзінде әдейі құйылған таңба болады. Мөрлі жүзік туралы қазақ эпостарында айтылады, өткен ғасырдың басында қолданудан шығып қалған. '''"Хат берген даулы жерге мөр басатын, Қолында қызыл алтын жүзігі бар"''' (Қазақ эпосы, Алматы,[[1958]], 485-б.).<ref>Қазақ қолөнері аталымдарының түсіндірме сөздігі, "Сардар" баспа үйі, Алматы, [[2012]], 312-б. ISBN 978-601-7174-29-3</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lajdtkwmbc2wajkqlzji9t6nwbtpbbw 0 569410 3642460 3175409 2026-08-13T11:03:27Z PushkinVko 184261 3642460 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} '''Халықаралық [[волейбол]] федерациясы — әлемдік волейболды басқарушы құрылым, оған 220 ұлттық федерациялар кіреді. Бас бөлімі швейцарияның [[Лозанна]] қаласында орналасқан. 2012 жылдың қыркүйегінен-2024 жылдың қараша айына дейін ұйымның президенті Ари Граса Фильо болды. 2024 жылдан қазырғы уақытқа дейінгі президенті Фабио Диас Азеведо. == Тарихы == Ұйым 20 сәуір 1947 жылы [[Париж]] қаласында құрылды. 1940-шы жылдардың соңында [[волейбол]] қаумдастығы халықаралық басшы орган қалыптастыру үшін алғашқы қадамдар жасады. Олардың Халықаралық [[волейбол]] федерациясының құруының бастапқы ниеті ол осы спорт түрінен әлем чемпионатын ұйымдастыру. Поль Либо осы ұйымның бірінші президенті болып сайланған. Сол жылдары ресми түрде халқаралық деңгейде ойынның ережелері қабылданған . Сонымен қатар ойын ережелерін жетілдіру мақсатында арнайы коммисия құрған . Халықаралық волейбол федерациясының ресми тілдері ол [[ағылшын]], [[француз]], [[орыс]], испан,[[қытай]], [[араб]] тілдері. <ref>https://ru.wikipedia.org/wiki/Международная_федерация_волейбола</ref> dgt0oaedql2vggf5tq89dyea42a9d77 0 570997 3642467 3641655 2026-08-13T11:15:19Z PushkinVko 184261 3642467 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Нұрмахан Жанаш Нұрмаханұлы''' - ҚазССР еңбегі сіңген ұстаз, КСРО Халық ағарту ісінің үздігі, Жылыой ауданының Құрметті азаматы, Атырау облысының Құрмет кітабына есімі еңгізілген Құрметті азамат, ҚР Жазушылар одағының сыйлық иегері, 10 кітаптың авторы.1922 жылы 4 сәуірде Гурьев облысы, Жылыой ауданы, Жем ауылдық округі, Айранкөл жерінде, шаруа отбасында дүниеге келген. Атырау облысы, Жылыой ауданы, Шоқпартоғай ауылында тұрған. Республикалық дәрежедегі дербес зейнеткер болған. 2013 жылдың 18 наурызында өмірден өткен. == Өмірбаяны == Жанаш - аудандағы алғашқы орта білімді адам. Гурьевтегі Жамбыл атындағы орта мектептің 2 - жылғы түлегі. Абай атындағы КазПИ-ді қазақ әдебиеті мен қазақ тілі мамандығы бойынша бітірген. 1937-1992 жылдары мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, мектеп директоры, 1940-1941 жылдары Кеңес Армиясы қатарында аупарткомда қызмет атқарған. Шығармашылықпен 1937 жылдан бері айналысқан. 900-дей мақалалары Республикалық, облыстық, аудандық баспасөз беттерінде жарияланды.<ref>{{citeweb|url=https://ken-zhyloi.kz/zhanalyqtar/audan/to-san-zhas-a-dejin-900-ma-ala-zhaz-an-zhanash-n-rmakhan-turaly-ojlar.html|title=Тоқсан жасқа дейін 900 мақала жазған (Жанаш Нұрмахан туралы ойлар)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-07|lang=}}</ref> Республикалық, облыстық, аудандық ақындар айтысына, ғылыми конференцияларға қатысып, жүлделі орындарға ие болған. Қазақстан жазушылар одағы сыйлығының, аудандық, облыстық өнер байқауларының лауреатының иегері атанған. 8-сыныптың қазақ әдебиеті оқулығын жазуға қатысқан. «Байбақты Ата», «Жылыойдан ұшып самғаған», «Орта мектепте лириканы оқыту», «Үлгі», «Өнеге - ұлылық бастауы», «Үлкеннен қалған үлгі сөз», «Қазақтың 5000 ақын - жырауы» кітаптарының авторы болған. Далабай Жазықбаев туралы жазған. «Сулика» сазымен айтылатын әні майдан окоптарында айтылған. Отан соғысынан оралмағандарға арналған ескерткіш орнату барысында көп еңбек сіңірген. 1957 - 1959 жылдары «Қазақстан» колхозында өз бастамасымен көп тиражды «Озат» газетін шығарып, редактор болған. == Марапаттары == Орден, медальдармен марапатталған. Қазақ КСР, КСРО ағарту ісінің үздігі, Республикаға еңбек сіңірген мұғалім болған. Жылой ауданының Құрметті азаматы болған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1oeo5mp1aiow2ed0lzpj6a3p179ppjn 0 587521 3642417 3596693 2026-08-13T09:52:12Z Mtdi20 184402 дұрыс жазылмаған 3642417 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Калифорния университеті, Санта-Круз |Эмблемасы = [[File:The University of California 1868 UCSC.svg|175px]] |Шынайы аты = University of California, Santa Cruz |Құрылған жылы= [[1965]] |Түрі = [[штат университеті]] |Басшы лауазымы = [[Канцлер]]і |Басшысы = {{аударылмаған2|Джордж Блюменталь|Джордж Блюменталь|en|George Blumenthal}} |Орналасқан жері = [[Санта-Круз (Калифорния)|Санта-Круз]], [[Калифорния]] |Студенттер = 17,868 <ref name="Enrollment">{{cite web |url=http://planning.ucsc.edu/irps/enrollmt/3rdwk/fall2015.pdf |title=Fall 2015 Enrollment|publisher=University of California, Santa Cruz Institutional Research and Policy Studies |date=2015-11-30}}</ref> |Бакалавриат = 16,231 <ref name="Enrollment"/> |Магистратура = 1,637 <ref name="Enrollment"/> |сайт = http://www.ucsc.edu |Commons = University of California, Santa Cruz |lat_dir =N |lat_deg =37.00 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =W |lon_deg =122.06 |lon_min = |lon_sec = |region = US |CoordScale = 20000 }} "'''Калифорния университеті, Санта-Круз''' (сондай-ақ '''UC Santa Cruz''' немесе '''UCSC''' ретінде белгілі), мемлекеттік зерттеу университеті мен [[Калифорния университеті]] 10 кампустарының бірі. Сан-Францискода оңтүстікке қарай 75 мильде (120&#x20;км) [[Санта-Круз (Калифорния)|Санта-Крус]] қалашығының жағалаудағы шетінде орналасқан, кампус 809,776 гектар орманды төбелерде Тынық мұхит және Монтерей бұғазына қараған жағында орналасқан. 1965 жылы құрылған Калифорния университеті, Санта-Крус прогрессивті, пәнаралық оқыту, оқытудың инновациялық әдістері мен қазіргі заманғы сәулет үлгісі ретінде бастады. Содан бері ол, өз беделі үшін күшті студенттерді қолдау және студенттік саяси белсенділігі сақтай отырып, кең таңдауы бар бакалавриат және магистратура қазіргі заманғы зерттеу университетіне айналды. Колледж жүйесі, он шағын колледждерден тұрады, шағын колледжінің студенттері ресурстарын қолдау үшін біріктіретін ірі университет. == Тарихы == Кейбір бірегей негізін қалаушылардың сол кездің өзінде КУСК сиақты мұндай ұйымның жоспары 1930-шы жылдардың басында айқындалып қойғанмен, жүзеге асыруға ойларын ұсынуға мүмкіндік болған емес, бұл тек Санта-Крус қаласы Калифорния университетінің Регенттеріне 1950 жылдың ортасында кампусты қаланың маңында, Санта-Крус-таулары бөктерінде салу үшін ұсыныс жасаған соң мүмкін болды.<ref name="City council hasn't told">{{Cite news|last=Doyle|first=William T.|title=What the city council has not told us about university expansion|newspaper=Santa Cruz Sentinel|publisher=MediaNews Group|date=October 1, 2006|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=42181|accessdate=February 19, 2010}}</ref> Санта-Крус жағы [[Сан Хосе]] тұрғындар орталығына жақын кампус салу ұсынысы үстінен бәсекелес таңдалды. Санта-Крус сұлулығы үшін таңдалған, оның орналасуы қолайлылығы емес, алайда, оның қашықтығы әкелді резиденттік колледж жүйесін дамыту шешімі - бұл үйдің көпшілігінде кампус студенттері.<ref name="McHenry UCSC origins">{{Кітап}}</ref> Санта-Крус кампусы жобалау процесі формальды соңында басталды 1950-жылдардың шарықтау шегі ұзақ мерзімді даму жоспарын 1963 жылғы.<ref name="1963 LRDP">{{Cite web|title=Long Range Development Plan, University of California Santa Cruz|url=http://ppc.ucsc.edu/cp/planning/1963_lrdp.pdf|format=PDF|publisher=UC Santa Cruz Campus Planning Committee|date=October 21, 1963|accessdate=February 19, 2010}}</ref> стадион 1964 жылы салынып, ал университеті қабілетті сыйдыра өз қабырғалары алғашқы студенттерді (дегенмен өмір сүреді вагончиках қазір Шығыста облысы спорттық аймақ) 1965 жылы құрылған. Кампус тағайындалған болатын, болуы сөремен үшін қазіргі заманғы сәулет өнерінің озық әдістерін оқыту, студенттер мен зерттеулер.<ref name="UC Regents history">{{Cite web|title=Santa Cruz: Historical Overview|url=http://sunsite.berkeley.edu/~ucalhist/general_history/campuses/ucsc/overview.html|work=University of California History Digital Archives|publisher=Regents of the University of California|date=June 18, 2004|accessdate=February 19, 2010}}</ref><ref name="Stadtman">{{Кітап|pages=503–504}}</ref><ref name="Burchyns 45 years">{{Cite news|title=It's been 45 years since UCSC was founded – and Santa Cruz was irrecoverably changed|last=Burchyns|first=Tony|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=39666|work=Santa Cruz Sentinel|publisher=MediaNews Group|date=June 25, 2006|accessdate=February 19, 2010}}</ref> сәйкес құрылтай канцлері Дин Мак-Генри, мақсатқа бөлінген колледжі мүмкіндік беретін жүйенің артықшылықтарын үйлестіруге ірі зерттеу университетінің салыстырмалы түрде шағын колледжі.<ref name="Burns">{{Cite journal|last=Burns|first=Jim|date=March 17, 1998|title=Dean E. McHenry, founding chancellor of UC Santa Cruz, dies at 87|url=http://www.ucsc.edu/oncampus/currents/97-98/03-23/release.html|magazine=Currents|volume=2|issue=30|publisher=University of California Santa Cruz|access-date=February 19, 2010|accessdate=February 19, 2010}}</ref><ref name="Burchyns future">{{Cite news|title=Unlike its nondescript past, UC Santa Cruz's future takes center stage|last=Burchyns|first=Tony|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=39839|work=Santa Cruz Sentinel|publisher=MediaNews Group|date=July 2, 2006|accessdate=February 19, 2010}}</ref> ЯК Президенті Кларк Керр жалпы құмарлықтың бұрынғы [[Стэнфорд университеті|Стэнфорд]] көршім Макгенри салу үшін, университеті үлгіленеді "бірнеше Swarthmores" (т. е. шағын гуманитарлық колледждер) бір-біріне тікелей жақындықта.<ref>{{Кітап|isbn=978-0-520-22367-7}}</ref> жолдарды кампус аумағында аталды құрметіне КО Регентов , пайдасына дауыс берді құрылыс кампус. [[Сурет:UCSC_McHenry_Library.jpg|солға|нобай|Макгенри кітапханасы]] === Санта-Крузге әсері === [[Санта-Круз (Калифорния)|Санта-Крус]] қаласы университет негіздері қаланбай тұрып сол кездің өзінде қуатты табиғатты сақтау этикасы көрсеткенімен, дегенмен контрмәдениетнінің 1960-шы жылдардан бастап кездейсоқ гүлденуі, университет құруда түбегейлі өзгертті, оны одан әрі дамытты. КУСК ерте студенттік және оқытушылық белсенділігі алғашқы қоршаған ортаны қорғау көзқарасын қалыптастырып, қоршаған ауданда өнеркәсіптік дамуға елеулі дәрежеде әсер еткен.<ref>{{Cite news|title=35 years later, students’ environmental report seems prescient|last=Seals|first=Brian|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=27810|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=July 10, 2005|accessdate=February 3, 2008}}</ref> Сайлауда 1971 жылы 18 жасқа жасқа дейін төмендеуі қуатты студенттік сайлау блогының пайда болуына әкелді.<ref name="Burchins3">{{Cite news|title=1980s ushered in discussion of UCSC expansion that continues today|last=Burchyns|first=Tony|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=40020|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=July 9, 2006|accessdate=February 2, 2008}}</ref> КУСК үлкен және өсіп келе жатқан халық саяси либералды түлектері қаланың электоратын басым [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалықтардан]]<ref>{{Cite news|title=Santa Cruz was once Reagan country|last=Honig|first=Tom|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=June 4, 2004}}</ref>, қала және студенттер тарапынан отандық кәсіпкерлерге үнемі кеңейтуге қарсы шараларға дауыс берушілерден айтарлықтай [[солшылдар]]ға өзгертті. {| cellpadding=3 cellspacing=6 style="float:right; margin:5px; border:3px solid;" ! style="width:40px; height:40px; background:#00458c; text-align:center; font-size:24pt; color:#fff;"|'''UCSC''' ! style="background:white;"| '''Канцлерлер''' |- | colspan="2" style="text-align:center;"| <timeline> # All measures all in pixels ImageSize = width:170 height:570 PlotArea = width: 26 height:500 left:40 bottom:65 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1960 till:2009 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1960 # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Define $dx = 25 # shift text to right side of bar Legend = columns:2 left:20 top:40 columnwidth:100 Colors = id:invested value:rgb(0.16,0.35,0.57) legend:Invested id:acting value:rgb(1,0.87,0.51) legend:Acting PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:1961 till:1974 shift:($dx,-3) color:Invested text:[[Дин МакХенри]] from:1974 till:1976 shift:($dx,-3) color:Invested text:Марк Кристенсен from:1976 till:1977 shift:($dx,-3) color:Invested text:Ангус Тейлор from:1977 till:1987 shift:($dx,-3) color:Invested text:Роберт Синсхеймер from:1987 till:1991 shift:($dx,-3) color:Invested text:Роберт Стивенс from:1991 till:1996 shift:($dx,-3) color:Invested text:Карл Пистер from:1996 till:2004 shift:($dx,-5) color:Invested text:М.Р.С. Гринвуд from:2004 till:2005 shift:($dx,-5) color:Acting text:Мартин Хемерс from:2005 till:2006 shift:($dx,-5) color:Invested text:[[Денис Дентон]] † from:2006 till:end shift:($dx,+1) color:Invested text:[[Джордж Блюмтальф]] </timeline> ::<small>†Кеңседе қайтыс болды</small> |} === Кеңейту жоспарлары === 19 500 студент қабылдау және 1,500 оқытушылары мен қызметкерлер қосу арқылы 2020 жылға қарай арттыру жоспарлары бар, сондай-ақ мұндай іс-әрекеттер күтілетін экологиялық салдары, қала халқынан бөлек жергілікті қоғамдастықтың, студенттер корпусының қарсылығының артуы мәселелермен бетпе-бет келді.<ref>{{Cite news|title=As College Grows, a City Is Asking, ‘Who Will Pay?’|last=Marshall|first=Carolyn|url=https://www.nytimes.com/2007/01/19/us/19campus.html|work=[[New York Times]]|date=January 27, 2007|accessdate=January 16, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tie-dyed philosophy majors of the past make way for pencil-protected science majors|last=Burchyns|first=Tony|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=40191|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=July 16, 2006|accessdate=February 2, 2008}}</ref> Қалалық сайлаушылар 2006 жылы КУСК кампустың өсу салдарын төлеуге шақыратын екі іс-шара өткізді. Санта-Крус-Жоғарғы Сот шараларды заңсыз деп таныды, шешім бойынша олар дауыс беруге сұрақ дұрыс қойылмаған. 2008 жылы университет, қала, округ және аудандық ұйымдар көптеген сот процесстерін тоқтатты және кеңейтуге мүмкіндік беретін уағдаластыққа қол жеткізді. КУСК келісті жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдарымен, оның Солтүстік кампустағы кеңейту жоспарларын кампус аумағында студенттердің қосымша 67% тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін қадағалауға және коммуналдық дамытуға және су ақысын төлеуге міндет алды.<ref name="bookwalter">{{Cite news|title=Suits over UCSC growth settled: City, county, neighbors reach deal; university agrees to concessions over roads, water and housing|last=Bookwalter|first=Genevieve|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_10150203|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=August 9, 2008|accessdate=September 18, 2008}}</ref> Джордж Блюменталь, КУСК 10-ші канцлері [[Силикон алқабы]]нда тыс кампус кампустарды дамыту арқылы Санта-Крузде өсім шектеуін жеңілдетуге ниетті. НАСА Эймс зерттеу орталығы сайып келгенде, 2,000 КУСК студенттерін – 2020 жылға көзделгендей болашақ университет студенттерінің барлығы 10% - ға жуығына, кампус салу жоспарлауда.<ref>{{Cite news|title=Think of UCSC as UC-Silicon Valley, new chancellor says|last=Krieger|first=Lisa M.|url=http://www.mercurynews.com/ci_7044109|publisher=[[Mercury News]]|date=September 30, 2007|accessdate=October 28, 2007}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mills|first=Kay|date=Spring 2001|title=Changes at "Oxford on the Pacific," UC Santa Cruz turns to engineering and technology|url=http://www.highereducation.org/crosstalk/ct0401/news0401-changesoxfordpacific.shtml|journal=National Crosstalk|volume=9|issue=2|publisher=National Center for Public Policy and Higher Education|access-date=January 28, 2008|accessdate=January 28, 2008}}</ref> 2010 жылдың сәуір айында, Санта-Круз Калифорния университеті, $35 млн Сандық өнер зерттеу орталығының ашты; жобаны 2004 жылдан бастап жоспарлаған.<ref>{{Cite web|title=UCSC cuts ribbon on $35 million digital arts building|url=http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_14986867?nclick_check=1|author=Megha Satyanarayana|last=Megha Satyanarayana|publisher=San Jose Mercury News|date=April 29, 2010|accessdate=May 3, 2010}}</ref> $72 млн тұратын Жағалау Биология Ғимараты, 2017 жылдың күзде Жағалау ғылым кампусында ашу жоспарлануда. <ref>{{Citation|https://coastalsciencecampus.ucsc.edu/index.html}}</ref> Жаңа кампуста экология және эволюциялық биология кафедрасы және мұхитты зерттеу факультеті, жер үсті және тұщы сулы ортасы, теңіз ғылымдары, экология және эволюция, өсімдіктер туралы ғылымдар орналасатын болады. Калифорния университеті, Санта-Круз теңіз жағалау ғылымында экологиялық көшбасшылығын сенімді жаңа бағдарламасын кеңейтуде өзінің алғашқы оқушыларын 2018 жылғы күзде қарсы алады. Жағалау ғылымы және саясаты бағдарламасының түлегі адвокаттарды оқытатын болады және мемлекетті және қоғамды тұрақты өзекті сұрақтарға жауаптар беруге дайындайды. == Кампус == [[Сурет:UCSC_&_Santa_Cruz_Aerial_view.jpg|солға|нобай|КУСК & Санта-Крусға құс ұшу биіктігінен қарау. Үлкен шабындық (Great Meadow) - қала мен университет арасындағы құрылыс салынбаған аумақ]] Биыл 800 Га (2000 акр) КУСК кампусы 121 км (75 миль) Сан-Францискодан оңтүстікке қарай Санта-Крус-таулары Бен-Ломонд тау қыраттарында орналасқан. Биіктік 87 м (285) кампустың кіреберісінен 364 м (1195) солтүстік шекарасына дейін түрленеді, айырмашылық шамамен 270 м (900). Оңтүстік бөлігінде кампус, ең алдымен, үлкен, ашық [[Шабындық|алаңқайдан]] тұрады, жергілікті жерде Үлкен шабындық (Great Meadow) ретінде белгілі. Шабындықтан солтүстікке қарай кампус ғимараттарының көп бөлігі жатыр, олардың арасында [[Секвойя|редвуд]] тоғайлары бар. Кампус шекарасы оңтүстігінде қаланың жоғарғы батыс жағындағы аудандарымен, шығыста Харви Вест Паркімен <ref>{{Cite web|title=Parks and Recreation – Harvey West Park|url=http://www.santacruzparksandrec.com/parks/harvey.html|accessdate=May 4, 2006}}</ref> және [[Санта-Круз (Калифорния)|Погонип ашық кеңістік қорығымен]],<ref>{{Cite web|title=Parks and Recreation – Pogonip|url=http://www.santacruzparksandrec.com/parks/pogo.html|accessdate=May 4, 2006}}</ref> солтүстікте Генри Коуэлл Редвудс Стейт Паркі<ref>{{Cite web|title=Henry Cowell Redwoods SP|url=http://www.parks.ca.gov/default.asp?page_id=546|accessdate=May 4, 2006}}</ref> Фелтон қаласы ауданында, ал Батысында - сұр киттер ранчосының (Gray Whale Ranch) бөлігі Уилдер ұлттық ранчо саябағымен ұштасады.<ref>{{Cite web|title=Wilder Ranch SP|url=http://www.parks.ca.gov/default.asp?page_id=549|accessdate=May 4, 2006}}</ref> Кампус Коуэлл Отбасылық ранчосының бөлігінде салынған, оны Калифорния университеті 1961 жылы сатып алды.<ref>{{Cite news|title=The original City on a Hill|last=Redfern|first=Cathy|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=11341|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=September 2, 2001|accessdate=February 5, 2008}}</ref> кампустың солтүстік бөлігі, орманды мемлекет жолдар мен жаяу жүргіншілер және велосипед маршруттарынан бөлек дамымай қалған. Орманды аумаққа Калифорния университеті, Санта-Крусға, автодом паркі нысаны ретінде студенттік тұрғын үй басқаруға мүмкіндік берді.<ref>{{Cite web|title=UC Santa Cruz – University Family Student Housing|url=http://www.housing.ucsc.edu/sponsored-housing/rv-index.html|accessdate=October 27, 2006}}</ref> [[Сурет:Bridge_across_ravine_at_UCSC.jpg|солға|нобай|Көпір-жыра.]] Бірқатар киелі орындар, притондар және басқа да студенттік әуестіктер Солтүстік кампус айналасында шашыраңқы. Бұл құрылымдар, негізінен бұтақтан және басқа да орман детриттерінен жиналған болып келген, бұрын Эльфтер елі ретінде белгілі ауданда шоғырланған, университеттің алқабы 1992 жылы тоғызыншы және оныншы колледждерді құру үшін бұзылып тастады. Студенттер кейбір құрылымдарды жылжытты және сақтап қалды, дегенмен.<ref>{{Cite news|title='An Unnatural History of UCSC' traces the evolution of a magical campus setting – Santa Cruz Sentinel|last=Baine|first=Wallace|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_8888134|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 13, 2008|accessdate=April 12, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=CAMPUS LIFE: California, Santa Cruz; Redwood Haven Inspires Battle Over an Elfland|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CEEDF173AF931A25752C0A964958260|work=New York Times|date=January 12, 1992|accessdate=April 12, 2008}}</ref> Бұлақтар КУСК кампусынан бірнеше жыраларда өтеді. Осы жыралармен өтетін жаяу жүргіншілер жолдарындағы көпірлер кампустың әр түрлі бағыттарын байланыстырады. Бұл көпірлер кампустың кез келген бөлігіне 20 минут ішінде жетуге мүмкіндік береді, кампустың тауының бөктерінің әртүрлі биіктігіне құрылғанына қарамастан.<ref>{{Cite web|title=UCSC Walking Map|url=http://maps.ucsc.edu/cdwalkingmap.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901143913/http://maps.ucsc.edu/cdwalkingmap.html|archivedate=September 1, 2006|accessdate=March 15, 2011}}</ref> - түнде, қызғылт-сары түсті шамдар кейде тұманға шөгетін жолдарды жарықтандырады.<ref>{{Cite web|title=Flickr: Oaks Path Night|url=https://www.flickr.com/photos/exitfromreality/55520898/|accessdate=March 15, 2011}}</ref> КУСК аумағында бірқатар табиғи көрікті жерлер бар. "Портер үңгірлері" - бұл орын университеттік қалашығының батыс жағында студенттер арасында танымал. Кіреберіс Портер колледжі шалғыны мен Империя Грейд жолдары арасындағы орманда орналасқан. Үңгірлер көптеген каверндер арқылы өтеді, кейбіреулері күрделі, тар өткелдер арқылы. Найн ағашы студенттерге арналған тағы бір танымал орын. Үлкен Дуглас шырша шамамен 31 м (103 фут) биік, ағаш КУСК тоғызыншы колледж жоғарғы кампусының артында орналасқан. Ағаш көптеген жылдар бойы құзға шығушыларға танымал болды, бірақ қоршаған орта коррозиясы және студенттердің жарақат алуынан қорқу, КУ жер қызметкерлері шығуға мүмкін емес болатындай дерлік төменгі бұтақтарын шауып тастады.<ref>Tovin Lapan, [http://www.santacruzsentinel.com/ci_16240649 "UCSC attempts to stop students from climbing campus favorite 'Tree Nine' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520114146/http://www.santacruzsentinel.com/ci_16240649 |date=2013-05-20 }} ' 'Santa Cruz Sentinel' ' , October 3, 2010</ref> Нақты бағыттар бойынша, сілтеме: [[wikihow:Find-Tree-Nine-at-the-University-of-California-in-Santa-Cruz|Найн ағашына маршрут]] Тәжірибесі аз ағаштарға өрмелеуші үшін, студенттер үшін, сондай-ақ Сансет ағашы, шалғынның шығыс жағында КУСК Музыкалық орталық артында орналасқан.<ref>[https://web.archive.org/web/20010417170443/http://www.es.ucsc.edu/~es10/fieldtripUCSC/index.html]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20010420140510/http://www.es.ucsc.edu/~es10/fieldtripUCSC/cave.html]</ref>{{Wide image|Panorama of Great Meadow, UCSC.jpg|1250px|<div class="center">|Үлкен шабындық панорамасы.</div>}} == Академиктер == [[Сурет:UCSC_farm_rows.jpg|солға|нобай|Органикалық ферма жолдар]] Университет 63 мамандық бойынша бакалавриат және 35-і кәмелетке толмағандарға, магистрлік бағдарламалар бойынша 33 мамандық ұсынады.<ref>{{Cite web|title=UC Santa Cruz – Academic Programs|url=http://www.ucsc.edu/academics/|accessdate=May 27, 2009}}</ref> Кең танымал бакалавриат мамандықтары бағдарламалары: өнер, бизнес-Менеджмент, [[Молекулалық биология|молекулалық және клеткалық биология]], [[психология]].<ref>{{Cite web|title=University of California, Santa Cruz (Statistics)|url=http://www.princetonreview.com/college/research/profiles/academics.asp?listing=1023551&ltid=1&intbucketid=|work=The Princeton Review|accessdate=June 29, 2006}} (Note: Registration required)</ref> Пәнаралық бағдарламалары Феминистік зерттеу, Американдық зерттеулер, Экологиялық зерттеулер, Визуалды зерттеу, сандық өнер және жаңа Медиа туралы, сондай-ақ сананың бірегей тарихы кафедрасы сияқты КУСК дәстүрлі академиялық департаменттерінде бірге орналастырылған. КУ Гастингс колледжімен біріккен бағдарламасы Калифорния университеті, Санта-Круздың студенттеріне бакалавр дәрежесін және заңгер дипломын кәдімгі жеті жыл орнына алты жылда алуға мүмкіндік береді. "3+3 BA/JD" бағдарламасы Калифорния университеті, Санта-Крус және Сан-Францискодағы КУ Гастингс заң колледжі бірінші өтінішін 2014 жылдың күзінде қабылдады.<ref>[http://3plus3.ucsc.edu/ UC Hastings-UCSC 3+3 B.A./J.D. Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710054911/https://3plus3.ucsc.edu/ |date=2017-07-10 }}</ref> КУСК студенттері өзінің ниеті туралы КУСК-да бірінші немесе екінші курста мәлімдейді, үш жылды бітірген кейін КУ Гастингс үш жылдық заң оқу бағдарламасы бастау үшін көшеді. Кредиттер бірінші жылы заң мектепте студенттің бакалавр дәрежесіне сай саналады. Заң курсы жұмыс бірінші жылы сәтті аяқтаған студенттер өз бакалавр дәрежесін алады, өз КУСК оқуын аяқтауға мүмкіндік алады, содан кейін КУ Гастингсте екі жыл ішінде жалғастырады. [[Сурет:BaskEng1Entr.JPG|оңға|нобай|Баскин инженериясына Маклафлин жолынан жақындап жүру]] === Зерттеу === Ұлттық ғылыми Қорының Деректері бойынша, Калифорния университеті, Санта-Круз, ғылыми зерттеулер мен әзірлемелер 2012 жылы $155,5 млн. жаратып, 120-шы орынға көтерілді.<ref>{{Cite web|title=Rankings by total R&D expenditures|url=http://ncsesdata.nsf.gov/profiles/site;jsessionid=519A925E61C6701A1CAB3D9DDC0EE0B8?method=rankingBySource&ds=herd|publisher=National Science Foundation}}</ref> Ол еркін өнерге бағытталған жоо ретінде дегенмен, КУСК тез [[Жаратылыстану|жаратылыстану ғылымдары]] түлегі-деңгейін талап етіп ғылыми-зерттеу компонентіне зауыт физиологы Кеннет В. Симанды, Краун колледжде бірінші проректор тағайындады. Симан КУСК ерте жаратылыстану ғылымдары бөлімшесін дамытты және жаңа кампус үшін басқа да танымал ғылыми оқытушылар мен аспиранттар алды.<ref>{{Cite web|title=Kenneth V. Thimann: Early UCSC History and the Founding of Crown College|url=http://library.ucsc.edu/library/reg-hist/thimann.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060714160609/http://library.ucsc.edu/library/reg-hist/thimann.pdf|archivedate=July 14, 2006|last=Jarrell|first=Randall|work=Regional History Project|pages=11–34|publisher=University of California, Santa Cruz|year=1997|accessdate=May 14, 2009}}</ref> КУСК құрылған кейін бірден сондай-ақ берілген Лик обсерваториясына әкімшілік жауапкершілік алды, кампусты [[Астрономия|астрономиялық]] зерттеулер ірі орталығы ретінде белгіледі.<ref name="Clark">{{Cite web|title=Donald T. Clark: Early UCSC History and the Founding of the University Library|url=http://library.ucsc.edu/reg-hist/clark|last=Jarell|first=Randall|work=Regional History Project|pages=76–81|publisher=University of California, Santa Cruz|year=1993|accessdate=May 14, 2009}}</ref> Әлеуметтану және гуманитарлық ғылымдар факультетін құра негізін қалай отырып бірегей Сана тарихының магистратура бағдарламасының КУСК бірінші жылына қабылдады.<ref>{{Cite web|title=Dean E. McHenry: Founding Chancellor of the University of California, Santa Cruz, Volume II: The University of California, Santa Cruz: Its Origins, Architecture, Academic Planning, and Early Faculty Appointments, 1958–1968|url=http://digitalcollections.ucsc.edu/cdm/ref/collection/p265101coll13/id/3700|last=Calciano|first=Elizabeth Spelding|work=Regional History Project|pages=298–305|publisher=University of California, Santa Cruz|year=1974|accessdate=October 31, 2013}}</ref> КУСК органикалық ферма және бақша бағдарламасы елде ең көне және органикалық бау-бақша тәсілдері, халықаралық деңгейде пионері.<ref>{{Cite news|title=Country's oldest organic school hails from UC Santa Cruz|last=Ragan|first=Tom|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=28428|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=July 31, 2005|accessdate=February 8, 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=20436|title=Apprentices spread UC farm techniques far and wide|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|accessdate=February 8, 2008|last=Kreiger|first=Kathy|date=October 10, 2002}}</ref> 2015 жылы КУСК факультетіне [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым Академиясының]] 13 мүшелері кіреді, Американдық өнер және ғылым академиясының 24 стипендиаты, мен Американдық ғылымды дамыту қауымдастығының ғылыми 33 қызметкерлері. Жас Баскин Инженерлік мектебі КУСК бірінші кәсіби мектепбі және мәнерлі барлау студиясы үйі және Биомолекулалық ғылым мен техниканың орталығы<ref>{{Cite web|title=Center for Biomolecular Science and Engineering|url=http://www.cbse.ucsc.edu/|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> танылады және бұнда КУСК зерттеушілері Дэвид Хойсслер және Джим Кент адам геномның жобасын жасады,<ref>{{Cite news|title=UC Santa Cruz Puts Human Genome Online, Programming wizard does job in 4 weeks|last=Abate|first=Tom|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2000/07/07/MN28840.DTL|work=San Francisco Chronicle|date=August 7, 2000|accessdate=February 4, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Reading the book of life; Grad Student Becomes Gene Effort's Unlikely Hero|last=Wade|first=Nickolas|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F06E4DE1E31F930A25751C0A9679C8B63&sec=&spon=&pagewanted=1|work=New York Times|date=February 13, 2001|accessdate=April 15, 2008}}</ref> , оның ішінде кеңінен пайдаланылатын УСК геноме браузер.<ref>{{Cite web|title=UCSC Genome Browser|url=http://genome.ucsc.edu/|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> КУСК Ұлттық ғылыми қоры шектеулі бейімдік оптика Орталығын әкімшілік етеді.<ref name="CAO">{{Cite web|title=Center for Adaptive Optics|url=http://cfao.ucolick.org|publisher=[[University of California]]|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> КУСК Тыс кампусы зерттеу объектілерін Лик және Кек обсерваторияларын және Ұзын теңіз зертханаларын қамтиды. 2003 ж Қыркүйек айынан 2016 жылдың шілде айына дейін КУСК Университеттік зерттеу жүйесін (UARC) НАСА Эймс зерттеу орталығы үшін алдына мақсат қойылған сол келісімшарт $330 млн астам деп бағаланады.<ref>{{Cite web|title=UARC|url=http://uarc.ucsc.edu|accessdate=November 25, 2016}}</ref> === Рейтингтер === {{col-begin}} {{col-break}} {{col-break}} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="float:right" "text-align:center" |- ! <!--colspan=4 style="{{CollegePrimaryStyle|UC Santa Cruz Banana Slugs|color=white}}" |-->National Program Rankings<ref name="USNWR Grad School Rankings">{{cite web|title=University of California--Santa Cruz - U.S. News Best Grad School Rankings|publisher=''U.S. News & World Report''|accessdate=4 June 2017|url=https://www.usnews.com/best-graduate-schools/university-of-california-santa-cruz-110714/overall-rankings}}</ref> |- ! Бағдарлама ! Ранжирлеу |- | Биологиялық ғылымдар || 55 |- | Химия || 84 |- | Информатика || 56 |- | Жер туралы ғылымдар || 16 |- | Экономика || 53 |- | Білім || 101 |- | Инжиниринг || 85 |- | Ағылшын || 35 |- | Бейнелеу өнері || 82 |- | Тарих || 79 |- | Математика || 73 |- | Физика || 39 |- | Саясаттану || 89 |- | Психология || 90 |- | Әлеуметтану || 71 |} {{col-break}} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="float:right" "text-align:center" |- ! <!--colspan=4 style="{{CollegePrimaryStyle|UC Santa Cruz Banana Slugs|color=white}}" |-->Global Program Rankings<ref name="USNWR Global Univ Rankings">{{cite web|title=University of California--Santa Cruz - U.S. News Best Global University Rankings|publisher=''U.S. News & World Report''|accessdate=8 July 2017|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/university-of-california-santa-cruz-110714/overall-rankings}}</ref> |- ! Бағдарлама ! Ранжирлеу |- | Өнер және гуманитарлық ғылымдар || 101 |- | Қоршаған орта / экология || 65 |- | Жер туралы ғылымдар || 49 |- | Физика || 124 |- | Өсімдік және жануарлар ғылымы || 175 |- | Әлеуметтік ғылымдар және денсаулық сақтау || 350 |- | Ғарыштық ғылым || 4 |} {{col-end}} Калифорния университеті, Санта-Крус үздік әлемдік университеттер тізімінде 27-ші орынға байланған және АҚШ '' U.S. News & World Report's 2017'' үздік ұлттық университеттер бойынша 79-шы тізімінде иеленді.<ref>{{Cite web|title=University of California--Santa Cruz|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/university-of-california-santa-cruz-110714|publisher=''U.S. News & World Report''}}</ref> 2017 жылы ''Kiplinger'' Калифорния университеті, Санта-Крусты 100 үздік-мәнді қоғамдық колледждер мен университеттер елде 50 және Калифорнияда 3-ші орынға қойды.<ref>{{Cite web|title=Kiplinger's Best Values in Public Colleges - 2017|url=http://www.kiplinger.com/tool/college/T014-S001-kiplinger-s-best-values-in-public-colleges/index.php|publisher=''Kiplinger's Personal Finance''|date=December 2016}}</ref> Money журналы Калифорния университеті Санта-Крусты елдегі 1500-ге жуық мектептерді тексерген соң 2016 үздік колледждер рейтингінде 41-ші орынға жайғастырды.<ref>{{Cite web|title=MONEY's Best Colleges|url=http://new.time.com/money/best-colleges/rankings/best-colleges/|publisher=''Money''|date=2016}}</ref> 2016-2017 жылдары Калифорния университеті, Санта-Крус дүние жүзі бойынша ''[[Таймс әлем университеттерінің рейтингісі]]'' рейтингінде 146 орында болды. 2016 жылы ол әлемде ''Әлемдік университеттері Академиялық Ранжирлеуінде'' 83-ші орында және бүкіл әлем бойынша 2016 жылы ''[[QS Әлем Университеттері Ранкингі|QS университетінің әлемдік рейтингсісінде]]'' 296-шы орында. 2009 жылы RePEc, ғылыми экономикалық мақалалар онлайн-мәліметтер базасы, КУСК Экономика бөлімін әлемдегі халықаралық қаржы саласындағы алтыншы орынған қойды.<ref>{{Cite web|title=Economics web site ranks UCSC sixth in the world for research on international finance|url=http://www.ucsc.edu/news_events/text.asp?pid=3363|accessdate=November 12, 2009}}</ref> , 2007 жылы, ''High Times'' журналы КУСК американдық университеттер "Контркультура" колледжі арасында бірінші қойды.<ref>{{Cite web|title=UCSC ranked 1st in High Times 2007|url=http://hightimes.com/news/ht_admin/3637|accessdate=October 14, 2008}}</ref> 2009 жылы ''The Princeton Review'' ( ''Gamepro'' журналымен бірге) Калифорния университеті Санта-Круз Ойын дизайны салаында елде үздік 50 ірілер тізіміне кіргізді.<ref>{{Cite web|title=UCSC ranked in top 50 for Game Design|url=http://www.princetonreview.com/game-design.aspx|accessdate=November 5, 2010}}</ref> 2011 жылы ''The Princeton Review'' және ''Gamepro Media'' Калифорния университеті, Санта-Крузды ойын дизайны магистратурасы бағыты бойынша жетінші қойды.<ref>{{Cite web|title=Top Graduate Schools for Video Game Design 2011|url=http://www.princetonreview.com/top-graduate-schools-for-video-game-design.aspx}}</ref> 2012 жылы КУСК ең көрікті кампустар тізімінде ''Princeton Review'' 3 орынды иеленді.<ref>Franek, Robert. The Best 376 Colleges, 2012 Edition. The Princeton Review. Print.</ref> == Тұрғын колледждер == Бакалавриат бағдарламасы, тек ішінара осы университет Инженерия мектебі мамандығы арқылы өтетін қоспағанда, әлі де Кларк Керр және Дин Мак-Генри негізі кампусқа қатысты өздерінің бастапқы жоспарлары (жоғарыда тарихынан қараңыз) бойынша жазылған "тұрғын үй жүйесі колледжі" нұсқасына негізделеді. Түскен кезде барлық студенттер он колледждің бірін таңдау мүмкіндігі бар, олар, әдетте, барлық бакалавриат мансабына байланысты қалады.<ref name="collegesection">{{Cite web|title=UCSC General Catalog 2004–2006 (The Colleges section)|url=http://reg.ucsc.edu/catalog/html/04_06colleges.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060627051850/http://reg.ucsc.edu/catalog/html/04_06colleges.htm|archivedate=June 27, 2006|accessdate=June 29, 2006}}</ref> Бұған кейбір студенттер колледжі филиалдары ретінде әрбір колледж әртүрлі бітіру рәсімін өткізетінін қосуға болады. Барлық дерлік оқытушылар колледжбен байланысты. Жекелеген колледждер тұрғын үй және тамақтануды, ал жалпы университет жалпы студенттік қоғамдастық үшін курстар мен мамандықтар ұсынады. Басқа да жоғары оқу орындары Райс университеті және [[Калифорния университеті, Сан-Диего]] ұқсас колледж жүйесін қамтиды. Әрбір колледжге өзіне ғанп тән сәулет стилі, өзінің номиналды басшысы болып табылатын тұрғын колледж басшысы бар. Түсуші бірінші курс студенті міндетті "базалық курсын", бірегей колледждің тиісті колледж оқу жоспарымен және орталық тақырыбы аясында қабылдайді. Колледж тұрғындары 750-ден 1550 төңірегінде студенттер санын құрайды, шамамен студенттердің жартысы кампуста олардың колледжіндегң қоғамдастықта немесе шағын, іштей кампус қоғамдастықтарында тұрады, олар Халықаралық тұрғын үй Орталығы, Трейлер паркі, және ауыл. Курстық, академиялық басымдықтары және жалпы оқыту бағыттары, колледждер қабылдайтын кеңселер көптеген ғылыми бөлімдері бар болғанымен колледж мүшелігімен шектелмеген. Аспиранттар тұрғын колледжімен байланысты емес, олардың көп офистері бар, тарихи кезеңде әдетте, осы колледждерде қалыптасқан. Он колледж құрылу тәртібі бойынша: <div class="center"><gallery caption="Тұрғын колледждер" widths="" heights="" > File:Cowell College.jpg|<center>[[Коуэлл Колледж]]</center> File:Stevenson College.jpg|<center>[[Стивенсон колледжі (Калифорния университеті, Санта Крус)|Стивенсон колледжі]]</center> File:Clock tower, crown college, ucsc.jpg|<center>[[Краун колледжі, Калифорния Университеті, Санта Крус|Краун колледжі]]</center> File:Merrill_College.jpg|<center>[[Меррил колледжі]]</center> File:Porter College, entrance, UCSC.jpg|<center>[[Портер колледжі]]</center> File:KresgeApartmentsandLaundry.JPG|<center>[[Кресге колледжі]]</center> File:Oakes College 1.jpg|<center>[[Оукс колледжі]]</center> File:UCSC College Eight.jpg|<center>[[Рейчел Карсон колледжі]]</center> File:College 9.jpg|<center>[[Колледж тоғыз]]</center> File:College 10.jpg|<center>[[Колледж он]]</center> </gallery></div> === Қабылдау === {| class="wikitable" style="float: right; text-align: center; font-size: 85%; margin: auto auto 10px;" |+ ''Бірінші рет бірінші курс студенттерінің профилі''<ref>{{Cite web|title=Multi-year Fall Frosh and Transfer Application Summaries: Fall 2005-2016 Frosh|url=http://planning.ucsc.edu/irps/ugAdmissions.asp|publisher=UC Santa Cruz Institutional Research, Assessment & Policy Studies|accessdate=December 13, 2016}}</ref><ref name="CDS2014">{{Cite web|title=Common Data Sets, Part C|url=https://planning.ucsc.edu/irps/cds.asp|publisher=University of California, Santa Cruz}}</ref> ! 2016 ! 2015 ! 2014 ! 2013 ! 2012 ! 2011 |- style="text-align:center;" ! Өтініш берушілер | 49,124 | 45,553 | 40,713 | 38,640 | 33,142 | 28,236 |- style="text-align:center;" ! Рұқсат етілген | 28,884 | 23,403 | 23,242 | 20,039 | 20,178 | 19,228 |- style="text-align:center;" ! % Рұқсат етілген | 58.8 | 51.4 | 57.1 | 51.9 | 60.9 | 68.1 |- style="text-align:center;" ! қабылдау | қолданылмайды | 3,621 | 4,037 | 3,302 | 3,829 | 3,608 |- style="text-align:center;" ! Орташа GPA | қолданылмайды | 3.76 | 3.45 | 3.66 | 3.62 | 3.62 |- style="text-align:center;" ! [[SAT]] шегі* | қолданылмайды | 1590-1950 | 1500-1900 | 1490-1910 | 1440-1860 | 1530-1900 |- style="text-align:center;" ! ACT шегі* | қолданылмайды | 22-29 | 22-28 | 21-28 | 20-27 | 22-27 |- style="text-align:center;" ! <small>* орташа 50%</small> |} 2015 жылдың күз мерзімінде, КУСК 44 871 үміткердің 23,022 бірінші курсына қабылдауды ұсынды, өтініш қабылдау көлемінде 51,3%-ы жұмсалды. Тапсырушы бірінші курсы орташа есеппен 3,76 балл жинаған, ал орта есеппен 50% SAT баллдары сыни оқу үшін 520-640, математика бойынша 550-670, жазу үшін 520-640, ал ACT Composite ауқымы 23 -29.<ref>{{Cite web|title=Common Data Set 2015-16, Part C|publisher=University of California, Santa Cruz|accessdate=21 June 2016}}</ref> === Бағалау === Өз тарихында басым бөлігінде КУСК бірегей студенттік бағалау жүйесін пайдаланған. Әріптер бағалауын таңдауды қоспағанда ғылым курстарына ғана "pass" ("өтті") және "no record" ("жазба жоқ") деген дәрежелер берілген бағалау болатын, баянды бағалаумен толықтырылған. 1997 жылдан бастап, КУСК бағалауды студенттерге таңдауға мүмкіндік берді, бірақ курс бағалаулары 2000 жылға дейін барысында тағы да қосымша болды, факультет, студенттердің әріпттік бағалау алуына дауыс берді. Студенттер әріптік бағалаулары бұрынғыдай баяндау толықтырып беріледі. 2010 жылғы жағдай бойынша баяндау бағалау қажет емес шығыстар деп саналған. Дегенмен, кейбір профессор бағалау барлық студенттер үшін жазады, ал кейбірі нақты, студенттің сұрауы бойынша жазады.<ref>{{Cite news|title=UC Santa Cruz To Start Using Letter Grades|last=Schevitz|first=Tanya|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2000/02/24/MN88561.DTL|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=February 24, 2000|accessdate=February 2, 2008}}</ref> Студенттер "өтті/өтпеді" бағасын әлі таңдап алады, дегенмен көптеген оқу бағдарламалары "өтті/өтпеді" бағасын шектейді немесе тіпті тыйым салады. C бағасы және одан жоғары "pass" бағасын алады. Жалпы алғанда, студенттер енді 25% артық емес, олардың КУСК кредиттерін "өтті/өтпеді" қағидаты бойынша негізінде бағасын ала алады. Дегенмен әдепкі нұсқа бойынша сұрыптау барлық дерлік ұсынылатын курстар үшін - "graded", көпшілігі әрине әлі де жазбаша бағалаумен таңбаланады.<ref>{{Cite web|title=UCSC Discover – Academics|url=http://admissions.ucsc.edu/discover/faq/academics.cfm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060619125820/http://admissions.ucsc.edu/discover/faq/academics.cfm|archivedate=June 19, 2006|accessdate=June 29, 2006}}</ref> == Кітапхана == [[Сурет:McHenry_Library_stacks,_University_of_California_Santa_Cruz.jpg|нобай|Макгенри кітапханасы стектері]] Макгенри кітапханасы үйі КУСК өнер және хаттарын, коллекцияларын, бұл ретте, жаңа Ғылым мен техника кітапханасының көптеген ғылыми оқуларын сақтайды. Макгенри кітапханасын Джон Карл Варнеке әзірледі. Бұдан басқа, колледждерде шағын кітапханалар бар, олар оқу үшін тыныш орын. Макгенри арнайы колллекциялар кітапханасы қорына Роберт А. Хайнлайн мұрағаттары, [[Анаис Нин]] құжаттары, Бит-ақын Кеннет Патченнің құжаттары және сызбалары, Эдвард Уэстонның суреттерінің елдегі ең үлкен коллекциясы, композитор Джон Кейдждің [[микология]] жинағы, [[Сатьяджит Рай]]дың үлкен туындылар топтамасы, Хайден Уайт 16-шы ғасырдың итальяндық полиграфия коллекциясы, бір жарым миллион сақтау бірлігі дерлік фотосурет топтамасы және Мэри Леа Шейн мұрағаты кіреді. Соңғысы кең фотосуреттер, хаттар және басқа құжаттар коллекциясын қамтитын Лик обсерваториясы 1870 жылы салынған.<ref>{{Cite web|title=UCSC Special Collections—Introduction|url=http://guides.library.ucsc.edu/speccoll|accessdate=May 4, 2006}}</ref> 82 000 шаршы фут (7 600 м2) жаңа қосымша кітапхана 2008 жылы 31 наурызда ашылды, соның ішінде "кибер-оқыту" бөлмесі және "Жаһандық ауыл" кафесі. Өзіндік 144 000 шаршы фут (13 400 шаршы метр) кітапхана 2011 жылғы 22 маусымда сейсмикалық жаңғырту және басқа да жөндеу жұмыстары жүргізілгеннен соң қайта ашылды.<ref>{{Cite web|title=A library for the 21st century: McHenry turns a page|url=http://www.ucsc.edu/news_events/text.asp?pid=2474|accessdate=September 27, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=UCSC's McHenry Library gets a facelift steeped in 'green' design principles|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9050809|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 25, 2008|accessdate=April 25, 2008}} </ref> Жалпы алғанда, Университет кітапханасының құрамында 2,4 миллионнан астам том бар. === Ұмытылмаған өлілер мұрағаты === 2008 жылы КУСК Макгенри Кітапханасы үйі "Грейтфул дэд" (Ұмытылмаған өлілер) мұрағаттарын сақтауға келісті.<ref>{{Cite news|title=A Deadhead's Dream for a Campus Archive|last=McKinley|first=Jesse|url=https://www.nytimes.com/2008/04/24/us/24grateful.html?_r=1&oref=slogin|work=New York Times|date=April 24, 2008|accessdate=April 24, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Grateful Dead archives going to UC Santa Cruz|last=McMahon|first=Regan|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/04/23/DDML109ACN.DTL|work=San Francisco Chronicle|date=April 24, 2008|accessdate=April 24, 2008}}</ref> "Грейтфул дэд" мұрағаттық материалдар экспонаттары Бриттингем отбасылық Қорының қайтыс болғандар Орталық галереясында 2-ші қабатта Макгенри Кітапханасында қойылды. Өлі Орталық көрме алаңы барлық кітапханалық жұмыстарда ашылды. КУСК кітапхана бүкіл бөлмесін арнап, "өлі Орталық" деп аталатын бөлмеге топтаманы және зерттеуді ынталандыруды көрсетуді жоспарлайды.<ref>{{Cite news|title=Slugs and Roses: Grateful Dead to donate memorabilia to UC Santa Cruz archives|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9036864|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 24, 2008|accessdate=April 24, 2008}}</ref> КУСК Стэнфорд университеті мен Берклиде орналастырылған мұрағаттарынан қайырымдылық бойынша басып озады. Өлілер көрмесі гитаристі Боб Вейрдің айтуынша КУСК - бұл біз қарсы алып отырған "нео-Богемдік мәдениеттің" орны. Ол жерден осы коллекциялар үшін артық жайлы орын болуы мүмкін емес еді.<ref>{{Cite news|title=Grateful Dead says UC Santa Cruz proposed sweetest deal to store archives|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9050818|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 25, 2008|accessdate=April 25, 2008}}</ref> Силикон аңғары кәсіпкерлері мен өлі жанкүйерлері Роджер Макнэми және Билл Уоткинс, қадағалау үшін комитетке қосылуға және жобаға қаражат жинаудың артады деп күтуде .<ref>{{Cite news|title=California University Gets 'Grateful Dead' Archive|last=Clark|first=Don|url=https://www.wsj.com/articles/SB120898412777739385|work=Wall Street Journal|date=April 24, 2008|accessdate=April 25, 2008}}</ref> Мұрағат жұртшылық үшін 29 шілде 2012 жылы ашылды. --> == Студенттік өмір == Бакалавриат көпшілігі Калифорниядан. Мына кесте студенттер этникалық және аймақтық құрамын көрсетеді: {| class="wikitable sortable" style="width: 49%; float: left; margin-bottom: 10px;" | '''2015 жылғы түскен студенттер аймақтық шығу тегі'''<ref>{{Cite web|title=Regional Origin of New Frosh and Transfers 2015 Fall Quarter|url=http://planning.ucsc.edu/irps/StudentCharacteristics/2015-16/Regional_Origin_of_New_Frosh_and_Transfers.pdf|publisher=UCSC Office of Institutional Research, Assessment and Policy Studies|date=December 4, 2015}}</ref> | '''Пайыз''' |- | Монтерей шығанағы ауданы және Санта-Клара аңғарынан | 11.8% |- | Сан-Франциско | 26.2% |- | Солтүстік Калифорния | 1.5% |- | Орталық-Шығыс Калифорния | 11.2% |- | Лос-Анджелес-Оңтүстік Жағалауы | 25.0% |- | Сан-Диего және шөлді аудандары | 12.1% |- | Басқа АҚШ-тың | 4.8% |- | Шетелдік | 7.2% |- | Белгісіз | 0.1% |} {| class="wikitable sortable" style="width: 49%; float: right; margin-bottom: 10px;" | '''Этнос, 2015 жылдың күзінде'''<ref>{{Cite web|title=Undergraduate and Graduate Students by Ethnicity and Class Level 2014 Fall Quarter|url=http://planning.ucsc.edu/irps/StudentCharacteristics/2015-16/New_Continuing_and_Returning_Students_by_Ethnicity.pdf|publisher=UCSC Office of Institutional Research, Assessment and Policy Studies|date=December 4, 2015}}</ref> |'''Магистранттар''' |- |Ақ Американдық | 33.0% |- |Латиноамерикан және Латын америкалықтар | 31.2% |- |Азиялық Американдық | 21.0% |- |Екі немесе одан да көп нәсіл | 7.3% |- |Афроамерикан | 1.9% |- |Халықаралық | 3.6% |- |Түбегейлі Американдық | 0.1% |- |Тынық мұхит аралдары немесе Гавай тұрғылықты тұрғыны | 0.2% |- |Белгісіз |1.6% |} [[Сурет:Student_Union,_UCSC.jpg|нобай|Студенттік Одақ]] [[Сурет:Quarry_Plaza,_UCSC.jpg|нобай|Куарри Плаза]] [[Сурет:KZSC.jpg|нобай|KZSC лаундж]] [[Сурет:UCSC_420_celebration.jpg|нобай|Студенттер және басқалар "420 күніне" жиналады, Портер шабындығындағы оқиға, Калифорния университеті, Санта-Круз, студенттер қалашығы, 20 сәуір 2007 жыл.]]<!--2 Студенттер КУСК саяси активизмімен белгілі. 005 жылы [[Пентагон]] бейнебақылау бағдарламасы болып саналатын студенттік оппозицияның әскери рекрутертері "кампус "нақты" қауіп-қатерді жалғыз кампус [[Антимилитаризм|антиәскери]] алуға тағайындау.<ref>{{Cite news|title=A Protest, a Spy Program and a Campus in an Uproar|last=Kershaw|first=Sarah|url=https://www.nytimes.com/2006/01/14/national/14santacruz.html?ex=1137387600&en=0095f2ec7063c328&ei=5070|work=[[New York Times]]|date=January 14, 2006|accessdate=January 28, 2008}}</ref> , 2006 жылғы ақпанда, канцлері Денике Дентон алды белгісі жойылады.<ref>{{Cite news|title=Pentagon removes UCSC from 'credible threat' list|last=Seals|first=Brian|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=36780|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=February 11, 2006|accessdate=February 3, 2008}}</ref> әскери рекрутерлер бас тартады қайтып УСК келесі жылы оралып, 2008 жылы төмен шанақ студенттік қабылдау және наразылық акциясын элементтерін пайдалана отырып, партизанской театремес, вандализм немесе физикалық зорлық-зомбылық.<ref>{{Cite news|title=Military recruiters back out of UC Santa Cruz job fair|last=Sideman|first=Roger|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=48054|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 20, 2007|accessdate=April 27, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Anti-war students disrupt career fair at UC Santa Cruz, but military recruiters stick around – Santa Cruz Sentinel|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9023663|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 23, 2008|accessdate=April 23, 2008}}</ref> алғыс студенттердің өтетін $3 тоқсан сайынғы оқыту арттыру үшін қолдау сатып алу жаңартылатын энергия көздерін 2006 ж., УСК болып табылады алтыншы көлемі бойынша сатып алушы жаңартылатын энергия көздерін арасында университеттік кампусах бүкіл ел бойынша.<ref>{{Cite news|title=UCSC sixth-best college for green power|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9167525|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=May 6, 2008|accessdate=May 14, 2008}}</ref> Калифорния университеті Санта-Круз сондай-ақ белгілі үшін өз [[Марихуана|сора]] мәдениет. Сәуір 20, 2007, 2000-ға жуық УСК студенттер жиналды Porter алаңға тойлау үшін жыл сайынғы "420". Студенттер мен басқа да ашық курили марихуана, ал кампус.<ref>{{Cite news|title=Thousands at UCSC burn one to mark pot holiday|last=King|first=Matt|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=48183|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 24, 2007|accessdate=October 18, 2013}}</ref> қашан-онда студент-жалғыз іс-шара өсті, содан бері қаласында Санта-Крус өтті шара және 2006 жылы қаулы марихуана төмен басымдық қылмыс үшін милиция. 2007 жылы іс-шараға жалпы алғанда 5000-нан астам адам. Университеті оправдываю жинау, бірақ қатысты шараларды реттеу бойынша іс-шара және қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін. 20 сәуір 2010 жылғы мектеп әкімшілігі жабылды Батыс кіру кампус және шектеулі автобустар саны, олар арқылы жүріп кампус.<ref>{{Cite news|title=UCSC takes security measures for '4/20|last=Brown|first=J.M.|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_8970788|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 18, 2008|accessdate=April 18, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Police: Pot-smoking event in UCSC meadow 'a moral slap in the face|last=Ragan|first=Tom|url=http://www.santacruzsentinel.com/ci_9014404?source=most_viewed|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=April 22, 2008|accessdate=April 23, 2008}}</ref> Басқа да белгілі дәстүр-бұл белгілі-бір "алғашқы жаңбыр". Студенттер жүгіруге кампус голым немесе дерлік голым үшін музыкалық оқу жылының бірінші түні қатты жауын жауады. Жүгіру басталады портье мекенінің саяхат жасау арқылы қалған барлық колледждер, жинап барлық студенттер өз поезда.<ref>{{Cite news|title=A Naked Run Through Campus|last=Moersen|first=Scott|url=http://www.cityonahillpress.com/2006/10/12/a-naked-run-through-campus/|work=[[City on a Hill Press]]|date=October 12, 2006|accessdate=April 27, 2008}}</ref> === Студенттік өзін-өзі басқару === Студенттік Одақ Ассамблеясы құрылды 1985 жылы жақсарту үшін үйлестіру позиция келіссөздерде басшылығы мен студенттер арасындағы жалпы университеттік.<ref>{{Cite web|title=Student Union Assembly|url=http://sua.ucsc.edu/|publisher=UC Santa Cruz|accessdate=April 2, 2008}}</ref> барлық тұрғын колледждер мен алты этникалық және гендерлік ұйымдар жіберу делегат - СУА.<ref>{{Cite web|title=Student Union Assembly, Orgs|url=http://sua.ucsc.edu/orgs.php|publisher=UC Santa Cruz|accessdate=April 2, 2008}}</ref> жалпы алғанда 138 танылады студенттік топтың 2008 жылғы жағдай бойынша{{As of|2008|lc=y}}.<ref>{{Cite web|title=SOAR|url=http://www.soar.ucsc.edu/organizations.htm|publisher=soar.ucsc.edu|accessdate=April 2, 2008}}</ref> === Студенттік БАҚ === Барлық студенттік БАҚ қаржыландырылады студенттік референдум кеңесі $3.20 бір оқушыға тоқсан.<ref>{{Cite news|title=UC Santa Cruz students voice their desires through fee vote|last=Jondi|first=Gumz|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=26638|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=May 29, 2005|accessdate=April 2, 2008}}</ref> * ''Қала төбедегі баспасөз'', апталық басылым, ол ретінде қызмет етеді дәстүрлі кампус газет. * ''Балық Рэп Тұрады!'', балама, комедийное қағаздар. * ''TWANAS'', Үшінші әлемдік және туған американдық студенттік баспасөз ұжымдық жариялайды мәселелері туралы әр тоқсан сайын әр түрлі қауымдар түсі УСК. Өзінің шарықтау шегіне жыл ішінде, 1970-ші, 1980-ші және 1990-шы жылдардың. * ''Студент кабельдік теледидар (СCTV)'' - да таратылады басында 2010 оқу жылы. ''Орнында'' (ОЦ), алмастырды жойылған ''СCTV'' ұйымдастыру, жалғастыра отырып, студенттік телевидение мүмкіндігі. ''Сол жерде'' шығады арнасында 28 ғана кампус аумағында.<ref>{{Cite news|title=SCTV looks to the future: Students say lights, camera, action|last=Blumenfield|first=Zoe|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=47172|publisher=scsextra.com|date=March 18, 2007|accessdate=April 12, 2008}}</ref> * ''Мокси өндірістік топ'', ол жүргізеді, контент тоқсан сайынғы негізде. * ''Жобасы'', тоқсан сайын қағаз үшін УСК радикалды қоғамдастық. * ''Дезориентации басшылығының''жариялаған арналған спорадические жыл, жаңа студенттер УСК радикалды тарих және әртүрлі саяси мәселелерді кездесетін кампус және қоғамдастық.<ref>{{Cite news|title=UCSC students aim to 'disorient' one another|last=Sideman|first=Roger|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=42385|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=October 8, 2006|accessdate=April 12, 2008}}</ref> * ''Восхищенные журналы'', тоқсан сайын шығатын әдеби-көркем журнал. * ''Левиафан еврей журналы'', еврей Студенттік өмір жарияланымдар.<ref>{{Cite web|title=Leviathan Jewish Journal – Leviathan Jewish Journal at UC Santa Cruz|url=http://www.leviathanjewishjournal.com/|publisher=Leviathanjewishjournal.com|date=2016-07-19|accessdate=2016-09-27}}</ref> * Орнында Студенттік хабар тарату ұйымының шығарады, ол әр түрлі шоу, соның ішінде Баспасөз орталығы видео (скетч-Комедия), өнер (музыка, видео) ойын көрсетеді. * ''Банановый Слизень Жаңалықтар'', эфирде жаңалықтар бағдарламасы. * ''Chinquapin'', ашық креативті журналы, демеушілік көрсетілетін шығармашылық департаментінің хаты.<ref>{{Cite web|title=Chinquapin|url=http://chinquapin.ucsc.edu|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> * ''Турникет'', поэтикалық журналы. * Журнал "гайя," журнал туралы қоршаған ортаға және пәндер тұрақтылығы, ол шығады. * ''Қызыл қол арба'', ал "әдеби шығармашылық" журналы.<ref>{{Cite web|title=Creative Writing Program Publications|url=http://humanities.ucsc.edu/CWP/publications.html|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> * ''Спичечный қорап журналы'', жылдық гуманитарлық ғылымдар басылым басталды УСК, ол жұмыс істейді көптеген кампусах Калифорния университеті.<ref>{{Cite web|title=Matchbox Magazine|url=http://matchboxmagazine.com/|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> * ''Костя'', жыл сайынғы студенттік фильм " журналына байланысты кино және цифрлық Медиа-бөлім.<ref>{{Cite web|title=Eyecandy|url=http://eyecandy.ucsc.edu|publisher=Eyecandy.ucsc.edu|accessdate=2016-09-27}}</ref> * ''KZSC'', студенттік кампус радиостанция.<ref>{{Cite news|title=KZSC Radio turns up the juice&nbsp;— more powerful transmitter being installed|last=Sideman|first=Roger|url=http://www.scsextra.com/story.php?sid=39706|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=June 26, 2006|accessdate=April 12, 2008}}</ref> * ''Санта-Крус - Индимедия'', жергілікті белсендісі ресурсы көп УСК мазмұны. * ''Фильм өндірісінің коалициясы'' , ол шығарады, фильмдер тоқсан сайынғы негізде.<ref>{{Cite web|title=The Film Production Coalition|url=http://fpc.ucsc.edu/|publisher=University of California|location=Santa Cruz|accessdate=February 20, 2010}}</ref> === Тұрғын үй === Көптеген УСК бакалавриат тұрғын үй байланысты бірі он тұрғын колледж. Резиденциясы залдарын қамтитын жалпы және жекелеген нөмірлері, әдетте, дом он бес-жиырма оқушылардың жынысы мен ортақ ванна бөлмелері мен қонақ үй аймағы. Кейбір залдары бар режимдегі жынысы, ерлер мен әйелдер пайдаланады жалпы ванна бөлмесімен, басқа да бар жекелеген ванна бөлмелері үшін ерлер мен әйелдер. Бір жынысты, гендерлік бейтарап және заттар-тегін жынысы сондай-ақ қол жетімді. Барлық колледждер, сонымен Кресдж, екі жатақханалар мен пәтерлерде. Кресге барлық пәтерлер. Пәтер, әдетте, жалпы төрт жылдан сегіз студенттері, жалпы қонақжайында/обеденной бөлмелері, асхана және ванна бөлмелері, сондай-ақ комбинациясы жалпы және жеке ұйықтайтын. Пәтер колледждерде, басқа Кресдж, әдетте, үшін сақталған студенттердің жоғары деңгейдегі қиыншылықтарға тап болады. Басқа тұрғын колледж, тұрғын үй беріледі кентінде төменгі карьер мекені, жалғастыру және студенттерді ауыстыру (2016-17, бұл тек студенттер, жалғастырушы оқыту); Редвуд Гроув пәтер қол жетімді жалғастыру үшін талапкерлер барлық колледждер; және университеттік қалашығының орталығында орналасқан болып табылатын қала ретінде жалғастыру және аудару студенттер. Перевод қауымдастық орналасқан бөлімдерде А Және Б ғимарат Портер колледжде және 500-ден астам тұрғындары тұрады аясында осы тақырыпты тұрғын үй. Аспирант тұрғын үй жанында ғылыммен төбе, УСК ұсынады Отбасылық студенттік тұрғын үй, сондай-ақ Кампер паркі үшін студенттің жалпы жүрісі жабдығы бар тіркемелерді және Автофургондар.<ref>{{Cite web|title=Student Housing Services|url=http://www.housing.ucsc.edu/shs/index.html|accessdate=April 16, 2008}}</ref> === Грек өмірі === УСК үйі болып табылады бірнеше братств және әйелдер қоғамдар. Алғашқы грек ұйымдастыру кампус аумағында, тетінің Чиберді колониясына мәртебесін 10 қаңтар 1987 жылғы и дипломы 14 қазан, 1989 (атауы: зерві, Йота). Басында, братств, тетінің Чи және Сигма Альфа Эпсилон қарсы күшті қарсы іс-қимыл оқушылар тарапынан. Студенттік топтар, П. А. С. (халық балама қоғамдастық), С. А. г. е. (студенттер қарсы грек ортаның), М. А. С. (ерлер балама қоғамдастық) протестовал қарсы болуының грек өмір УСК кампустағы.<ref>[https://web.archive.org/web/20110831231223/http://oxucsc.com/history.html]</ref> Грек өмір УСК қамтиды бауырластық Сигма Лямбда-бета, Тау kappa Эпсилон, Сигма-пи, пи-Лямбда-Эпсилон, Сигма Фи Зета, Альфа Эпсилон пи, пи-пи Альфажәне Дельта Лямбда пси, еліміздегі гендерлік бейтарап квир грек. Әйелдер клубтарының мүшелері болып табылатын Ұлттық кеңесінің жиналысында университет Калифорния, Санта-Крус қамтиды гамма Фи бета және kappa kappa гамма. Жақында маусымында 2016 тетінің XI тарау туралы kappa Альфа тетінің болды зафрахтован алып, үшінші Ұлттық әйелдер қоғамның университет Санта Круз.<ref>{{Cite web|title=Kappa Alpha Theta - What's New - Kappa Alpha Theta Welcomes UC Santa Cruz!|url=http://www.kappaalphatheta.org/whatsnew/index.cfm?entryId=86CC0556-DDF7-2DE8-A1591D25B14DFC64|accessdate=2016-06-14}}</ref> әйелдер қоғамның университеттік қалашықтағы қамтиды Сигма Дельта зерві, Сигма, Лямбда, гамма, Сигма Альфа Эпсилон Пи, Альфа, kappa Дельта Пи, гамма Фи бета, kappa kappa гамма, Сигма және Пи Альфа, үш Чи, Сигма Омикрон Пи, kappa, Зета, Лямбда тетінің Альфа және Альфа-пси.<ref>{{Cite web|title=List of Greek Organizations|url=http://soar.ucsc.edu/v2/studentorgs/rso-glo/glolist.html|accessdate=2016-06-14}}</ref> ең соңғы грек әрпімен ұйымдастыру орналастырылды кампусында болды Дзета Фи бета сестринство, ол дипломды басшысына гамма Фи жағдай көктемді 2016 жылғы. Басқа әлеуметтік братств және әйелдер қоғамдардың кампусында, сондай-ақ бар бірқатар кәсіби ұйымдардың, сондай-ақ. Бар kappa гамма-Дельта,<ref>[http://www.kgdatucsc.org Kappa Gamma Delta - Kappa Gamma Delta- UC Santa Cruz, Zeta Chapter]</ref> ал prehealth әйелдер клубы ші Сигма Дельта, ал prehealth бауырластық Альфа Фи Омегастуденті қызметі бауырластық, Пхи Альфа, Дельта, алдын-ала заң бауырластық, және Дельта-Сигма-мен Пи, ко-Пқ-да кәсіби бизнес бауырластық.<ref>[https://web.archive.org/web/20100531010536/https://admissions.sa.ucsc.edu/discover/faq/studentlife.cfm]</ref> --> == Тұрақтылығы == КУСК күш-жігерін сақтау және экологиялық қатынастағы студенттерімен белгілі болды дегенмен, 2000 жылғы сәттен бастап, КУСК орнықтылыққа деген ынтасы бойынша қозғалыс студенттер мен әкімшілері арасында өсуде. Студенттер Студенттік Экологиялық Орталығын (SEC) 2001 жылы құрылған, жыл сайынғы Жер Саммиттері жүргізілді, Тұрақтылықты қаржыландыру органы ұйымдастырылып, Кампус тұрақты дамыту Кеңесі құрылды. 2004 жылы КУ Тұрақтылық тәжірибелері саясаты шығарылды, Калифорния Университеті Президенті кеңсесі өзінің қоршаған ортаға әсерін азайту үшін уәде беретінін және жаңартылмайтын энергия көздеріне тәуелділікті төмендетуге ұмтылатынын мәлімдеді. Бұл 2006 жылғы үлкен серпілістің жиынтығы, Тұрақтылық және басқару мәселелері жөніндегі Комитет (USS) құрылды және жалпы университеттік тұрақтылығын бағалау жүргізілді. Келесі жылы тұрақтылығы кеңсесі ұшқышы тұрақты дамуды институттандыру, байланысты үйлестіру және өзара іс-қимыл әр түрлі құрылымдарымен айналысып жүрген КУСК кампусында тұрақтылық қызметі көмектесу үшін, жүзеге асыру саясатын қолдау және кампусқа ресурс ретінде қызмет ету үшін құрылды.<ref>{{Cite web|title=History of the Sustainability Office|url=http://sustainability.ucsc.edu/about/office/history|work=Sustainability Office|publisher=UCSC Sustainability Office|accessdate=May 21, 2012}}</ref> Тұрақты дамуы кампустағы әрбір аспектінің маңызды бөлігіне айналды, студенттері, қызметкерлері және оқытушылары жалпы университеттік тұрақтылық бағытында түрлі бағыттарында жұмыс істейді. === Ұйымдар === Төменде тізімі УСК тұрақтылығын ұйымдардың, ведомстволардың, бақтар, және қаржыландыру органдардың УСК кампустағы:{{Columns-list|2|* Энергия қуатын үнемдеуге арналған Green Campus бағдарламасы альянсы (бұрын Green Campus бағдарламасы деп аталды) * Арборетум * Калифорния Студенттік Тұрақтылық коалициясы (CSSC) * Кампустың тұрақтылық кеңесі (КТК) * Кампус тұрақтылығының кеңсесі * Көміртегі қоры * Агроэкология және орнықты тамақ жүйелері орталығы * Ғаламдық, халықаралық және аймақтық зерттеулер орталығы * Сегізінші колледж: Жас кәсіпкерлерді тәрбиелеу * Қоғамдастық агроэкологиясы желісі (CAN) * Тұрақты өмір сүру бағдарламасы бойынша оқыту (ESLP) * Экологиялық зерттеулер бөлімі * Қауымдастық агроэкология желісінің достары (FoCAN) * Тұрақты даму офисінің достары (FoSO) * IDEASS * Kresge Garden * Тамақ ішпейтін дүйсенбі, бесінші бейсенбі күндері және асхана залындағы фермерлік жұмалар (PTAGS) * Қоғамдық және агроэкология саласындағы бағдарлама (PICA) * Жасыл кеңсе сертификаттау бағдарламасы Тұрақты даму тәжірибесін (PROPS) мойындайтын бағдарлама * Қамқорлық сайтының бағдарламасы * Студенттік экологиялық орталығы (ӘКК) * Студенттік экологиялық орталығы (ӘКК) * Студенттің орнықты дамуы бойынша кеңесшілері (SSA) * КУСК Климаттың өзгеруі бойынша зерттеулер ресурстары * КУСК жылыжайлары * КУСК Табиғат тарихы жинақтары * КУСК Табиғи қорлары * КУСК тұрақтылық инжинирингі және экологиялық дизайн * [http://www.formulaslug.com/ Formula Slug]}} == Жеңіл атлетика == [[Сурет:UCSC_East_Field.jpg|нобай|Шығыс Өрісі]] КУСК NCAA III дивизионында тәуелсіз мүшесі ретінде бақ сынайды. Онда он бес Университеттік спорт түрі бар – ерлер мен әйелдер баскетбол, теннис, футбол, волейбол, жүзу, жүгіру және [[Суға секіру|дайвинг]], әйелдер гольф. КУСК командалар ұлттық деңгейде III Бөлімі теннис, футбол, ерлер волейболы, жүзуде орын алды. Су добынан ерлер құрамасы жүлделі 18-ші орын, елде 2006 жылы D3 ұлттық Чемпионатын жеңіп алды, алайда 2009 жылы команда бюджеттік қысқартуларға ұшырады. КУСК бірқатар табысты клуб командаларын қолдайды. Ол бірнеше клуб ұлттық чемпионаттарын, теннистен ерлер арасында 3-ші орын, ерлер су добы, сондай-ақ әйелдер дивизион чемпионатының ІІ регби клубында алды. 2016 жылы берешек қаржыландырудың өсуі спорттық бағдарламалар университет ішінде, студенттер, спорттық бағдарламаны қолдау үшін оқу ақысын арттыру қажет пе немесе жоқ па деген сауалнама жүргізді. Бұл студенттер мұндай ұлғайтуды ақтай ма деген ауыр күмән болды. Болжамдарға қарамастан, студенттердің көпшілігі елеулі толықтыруды мақұлдады, оларды оқытудан жыл сайынғы спорттық бағдарлама өмір сүруіне ұстап тұру үшін келісті. == Танымал түлектер және оқытушылар == Калифорния университеті, Санта-Крус танымал түлектерін "Қара Пантера" ұйымы құрылтайшысы Хьюи П. Ньютон (БА 1974, PhD 1980); актриса, комик Майя Рудольф (БА 1995); [[The Huffington Post]] және BuzzFeed негізін қалаушы Джон Перетти (БА 1996); Режиссер Кэри Фукунага (БА 1999); және бірнеше Пулитцер сыйлығын жеңіп алған журналистерді қамтиды. Атақты тыңдаушыларын актер және комик Энди Сэмберг және режиссер Миранда Джулай қамтиды. <gallery class="center" caption="Елеулі UC Santa Cruz түлектері:" widths="130px" heights="130px"> File:Huey Newton HS Yearbook.jpeg|Хьюи П. Ньютон, [[Қара пантералар]] құрылтайшысы File:Maya_Rudolph.jpg|Майя Рудольф, актриса және комик File:Jonah-peretti.jpg|Джон Перетти, танымал Huffington Post және BuzzFeed журналдарының негізін қалаушы, File:Cary Joji Fukunaga "Beast Of No Nation" at Opening Ceremony of the 28th Tokyo International Film Festival (21806112494) (cropped).jpg|[[Кэри Фукунага]], режиссер, сценарист, оператор File:Reyna grande 2012.jpg|Рейна Гранде, марапатталған Мексика авторы File:Andy Samberg by David Shankbone.jpg|Энди Самберг, актер және комик </gallery> == Сондай-ақ, == * Шекспир Санта-Крус * Калифорния Университеті, Санта-Крус-Дендрарий == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.ucsc.edu/ Ресми веб-сайты] * [http://www.goslugs.com/ Калифорния университеті, Санта-Крус жеңіл атлетика сайты] {{Калифорния университетінің жүйесі}} [[Санат:Калифорния университетінің жүйесі]] [[Санат:1965 жылы құрылған оқу орындары]] p5t2zon4aumiht6di89pk846n6ppamy 0 587557 3642419 3342435 2026-08-13T09:54:16Z Mtdi20 184402 тырнақша қойылды 3642419 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Калифорния университеті, Санта-Барбаре |Шынайы аты = University of California, Santa Barbara |Ұраны = {{lang-la|Fiat Lux}}<br />{{lang-en|Let there be light}}<br />{{lang-kz|Әрқашан нұр сөнбесін}} |Эмблемасы = |Құрылған жылы= [[1891]] |Түрі = [[штат университеті]] |Ақша қоры = $ 720 млн (30 июня 2011)<ref>{{cite web|url=http://www.universityofcalifornia.edu/regents/regmeet/dec11/i7attach.pdf|title=Annual Endowment Report|lang=en|accessdate=2012-08-02|archiveurl=http://www.webcitation.org/69oULFrMN|archivedate=2012-08-10}}</ref> |Басшы лауазымы = [[Канцлер]]і |Басшысы = [[Генри Янг]] |Орналасқан жері = [[Санта-Барбара (Калифорния)|Санта-Барбара]] |штат = [[Калифорния]] |lat_dir = N |lat_deg = 34.41254 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = W |lon_deg = 119.84813 |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = |Кампус = қала жаны (4,1 км²) |Студенттер = 21685<ref name="ab"/> |Бакалавриат = |Магистратура = |Оқытушылар = 1050<ref name="ab">{{cite web | url = http://www.ucsb.edu/campus/campus-intro.shtml | title = A Campus Like No Other | publisher = University of California, Santa Barbara | accessdate = 2011-03-30 | lang = en | archiveurl = http://www.webcitation.org/69T8bAFAE | archivedate = 2012-07-27 }}</ref> |түс = {{color|#000099}} {{color|#FFCC00}} |талисман = |Сайты = [http://www.ucsb.edu/ www.ucsb.edu] |Commons = University of California, Santa Barbara }} '''Калифорния университеті, Санта-Барбара''' (әдетте '''UC Santa Barbara''' немесе '''UCSB''' деп аталады) — қоғамдық зерттеу университеті мен [[Калифорния университеті]] 10 кампустарының бірі. Негізгі кампусы {{Convert|1022|acre|ha|adj=on}} аумағы Деп-Виста ауданында, Калифорнияда, АҚШ-та, Санта-Барбарадан {{Convert|8|mi|km}}  және Лос-Анжелестен {{Convert|100|mi|km}} солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Өзінің түп тамырымен 1891 жылға кететін тәуелсіз педагогикалық колледжі КУСБ Калифорния университеті жүйесіне 1944 жылы үшінші ең көне жалпы білім беретін кампус ретінде қосылды. КУСБ-ның Америка Айви лигасы университеттерінің бірі, олар АҚШ-та үздік мемлекеттік зерттеу университеттерін мойындайды. Университеті жан жақты докторантуралық университет бес колледж бірігеді және мектеп 87 бакалавриат және 55 магистратура мамандықтарын ұсынады. КУСБ "ұлттық университеттер" рейтингісінде 37-ші орынды, американдық мемлекеттік университеттер арасында 8-ші және ''U.S. News & World Report 's 2016'' үздік әлемдік университеттер арасында 2016 рейтингтерінде 24-і.<ref name="US News">{{Cite web|title=''U.S. News'' 2016 Best Colleges Rankings|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/ucsb-1320|publisher=''U.S. News & World Report''|accessdate=September 8, 2015}}</ref> Университет, сондай-ақ ''[[Таймс әлем университеттерінің рейтингісі|жоғары білім университеттерінің әлемдік рейтингінде]]'' 2016-17 жылдарға - әлем бойынша 48-ші орын болды<ref name="THE">{{Cite web|title=World University Rankings 2016–2017|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/university-of-california-santa-barbara?ranking-dataset=589595|publisher=The Times Higher Educational Supplement}}</ref> және 42-ші, әлемде ''және әлем университеттерінің Академиялық Рейтингі'' 2016 жылы.<ref name="ShanghaiRanking.com">{{cite web|url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2016.html|title=''Academic Ranking of World Universities'' – 2016|publisher=ShanghaiRanking Consultancy}}</ref> Калифорния университеті, Санта Барбара "өте жоғары белсенділік" ғылыми-зерттеу университеті, он екі ұлттық зерттеу орталықтары бар,<ref name="ucsb.edu">{{cite web|url=http://www.ucsb.edu/pop/|title=UCSB Points of Pride|publisher=Ucsb.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> , оның ішінде танымал Кавли теориялық физика Институты бар.<ref>{{Cite web|title=Home &#124; KITP|url=http://www.kitp.ucsb.edu/|publisher=Kitp.ucsb.edu|accessdate=July 14, 2013}}</ref>Қазіргі КУСБ факультеті 6 [[Нобель сыйлығы|Нобель]] сыйлығының жүлдегерін, [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым Академиясының]] 39 мүшелерін, Ұлттық инженерлік академиясының 27 мүшелерін және Американдық өнер және ғылым академиясының 34-мүшесін қамтиды.<ref>{{Cite web|title=UCSB mission|url=http://www.ucsb.edu/mission}}</ref> КУСБ [[Болашағы бар зерттеулер агенттігі желісі|Arpanet желісінде]] 3 торабы болған және Американдық университеттер қауымдастығына 1995 жылы сайланды. ЮСИ Сан-Барбара Гаучос (UC Santa Barbara Gauchos) атлектикалық командасы үлкен Батыс конференциясында Ұлттық студенттік спорт қауымдастығының І дивизионында жарысады. Гаучос ұлттық чемпионатында ерлер футболын, ерлер су добын ұтып алды. == Тарихы == КУСБ өз тарихын '''Анна Блейк мектебіне''' сілтейді, ол 1891 жылы негізі қаланған және үй шаруашылығын жүргізу және өнеркәсіптік өнер дағдыларына оқыту ұсынған.<ref>University of California, Santa Barbara, 1975–76 General Catalog Issue, page 1</ref><ref name="A note on histories of SBCC, UCSB">{{cite web|url=http://www.sbsdk12.org/schools/history/SBCC-UCSB.shtml|title=A note on histories of SBCC, UCSB|accessdate=July 24, 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322233059/http://www.sbsdk12.org/schools/history/SBCC-UCSB.shtml|archivedate=March 22, 2012}}</ref> Анна Блейк мектебін мемлекет 1909 жылы алған және ол '''Санта-Барбара мемлекеттік қалыпты мектебіне''' айналды, содан кейін 1921 жылы '''Санта-Барбара-Стейт-колледжі''' болды. 1944 жылы Санта-Барбара қаласында Томас Сторк және Перл Чейз басқаратын қарқынды мүдделік топтар қолдау тарапынан тапқандықтан қаланың заңнамалық Жиналысын, штат губернаторы Эрл Уорренді, Калифорния университетінің регенттерін Мемлекеттік колледжді одан гөрі ғылыми-зерттеу жүйесіне Калифорния университетіне бағытталған. Университет жүйесі сотқа тоқтату үшін арыз берді, бірақ губернатор бұл талапты қолдамады. Мемлекеттік бастама қабылданды, алайда 1946 жылы штат бастамасы тоқтату үшін атсалысқандарды өтіп, Мемлекеттік колледж Калифорния Университеті кампустарына ауысты.<ref name="stadtman">{{Кітап}}</ref><ref name="Gerth8">{{Кітап|isbn=9780877724353}}</ref> 1944 жылдан 1958 жылға дейін мектеп, өзінің қазіргі атын қабылдаудан бұрын, Калифорния '''Санта-Барбара университеттік колледжі''' ретінде белгілі болды. Голета қаласында Теңіз жаяу әскерлері жаттығу станциясы босаған кезде тез өсіп келе жатқан колледж сонда қоныстанды, Санта-Барбара қалалық колледжі босаған үйлерге мемлекет колледжге көшіп келді.<ref name="Baker, Gayle, p. 83">Baker, Gayle, p. 83.</ref> Бастапқыда, КУ регенттері шағын, бірнеше мың студенттік гуманитарлық, Санта-Барбарадағы "Батыстың Уильямс-колледжі" аталатын, ЖОО болады деп көздеген. Хронологиялық жағынан, КУСБ - үшінші Калифорния университеті жалпы білім беретін кампусы, Беркли және КУЛА-дан (бірыңғайланған КУ жүйесіне алынған жалғыз басқа штаттық кампус) кейін. Регенттер сатып алған бірегей кампус Санта-Барбарада небәрі 40 Га-да (100 акра) ғана орналасқан, пайдалану үшін жарамсыз жағалауындағы меса едәуір дәрежедегі жер. Қолжетімді 160 Га (400 акра) жер учаскесі Санта-Барбара теңіз жаяу әскерлері 1946 жылға дейін басқа жағалауындағы месада Голета қаласында пайдаланған, оны регенттер федералдық биліктен тегін алуға әкелген, бұл беткей Санта-Барбара кампусына 1949 жылы айналады. Бастапқыда, тек 3000-3500 студенттер күтілетін, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін беби-серпіліс негізгі кампустың салынуына, 1958 жылы атауы "Санта-Барбара колледжінен" "Калифорния университеті, Санта-Барбараға" дейін бірге өзгеруіне," мен штаттық колледж белгілі болған өнеркәсіптік өнер бағдарламасы қызметінің тоқтатылуына әкелді. Ал канцлер, Сэмюэль Б. Гоулд, 1959 жылы тағайындалды. Барлық бұл өзгеріс Калифорния жоғары білім Бас-жоспарына сәйкес жасалды. 1959 жылы КУСБ профессоры Дуэ Стюурман ағылшын жазушысы Олдос Хакслиті өз үйінде орналастырып, ол университетке бірінші шақырылған профессор.<ref name="The 50th Anniversary of Aldous Huxley’s UCSB Lecture Series">{{cite web|url=http://www.independent.com/news/2009/mar/24/50th-anniversary-aldous-huxleys-ucsb-lecture-serie/|title=The 50th Anniversary of Aldous Huxley's UCSB Lecture Series|accessdate=May 24, 2011}}</ref> Хаксли "Адамзат жағдайы" атты туралы дәрістер оқыды.<ref>{{Cite web|title=The Human Situation: The Lectures Given at Santa Barbara: Aldous Huxley, Piero Ferrucci: 9780701121433: Amazon.com: Books|url=https://www.amazon.com/dp/0701121432|publisher=Amazon.com|accessdate=July 14, 2013}}</ref> 1960-шылардың соңында және 1970 жылдары КУСБ анти-Вьетнам соғысы белсенділігі ұлттық деңгейді ордасы ретінде белгілі болды. 1969 жылы мектеп клубындағы жарылыста завхоз, Дувр Шарп қаза болды. 1970 жылы көктемде көптеген өртеу оқиғасы жағдайлары орын алды, соның ішінде Исла Вистағы студенттік қоғамдастығындағы [[Bank of America|Америка банкі]] ғимараты жанып кетті, бір ер студент, Кевин Моран, полициямен атып өлтірілді.<ref>{{Cite web|title=Forty years ago, a mob of students stormed the Bank of America building|url=http://www.dailynexus.com/2010-02-25/forty-years-ago-a-mob-of-students-stormed-the-bank-of-america-building/|publisher=Dailynexus.com|accessdate=July 14, 2013}}</ref> КУСБ-ның анти-Вьетнам белсенділігі сол кездегі губернаторы [[Рональд Рейган|Рональд Рейганның]] коменданттық сағат енгізуіне, және оны сақтауды қамтамасыз ету үшін Ұлттық ұланға бұйрық беруіне итермеледі. Қарулы гвардиялықтар осы уақыт ішінде әдетте кампус аумағында және Исла-Виста қаласында болатын. 1995 жылы КУСБ американдық университеттер Қауымдастығына сайланды, бұл АҚШ-тағы (мемлекеттік және жеке) және Канададағы екі университеттен 59 университеттер құрамына тұратын жетекші ғылыми-зерттеу университеттері. 23 мамыр 2014, Исла-Вистада, Калифорнияда кісі өлтіру оқиғасы, кампусқа жақын қауымдастықта орын алды. Cотқарлық кезінде қаза тапқан барлық алты адам КУСБ студенттері болды.<ref>{{Cite news|title=Rampage Victims Drawn to California Campus From Near and From Far|url=https://www.nytimes.com/2014/05/26/us/shooting-victims-drawn-to-california-campus-from-near-and-from-far.html?_r=0|publisher=''The New York Times''|date=May 25, 2014}}</ref> Қанішер бұрынғы Санта-Барбара Қаласы колледжінің студенті, ол Исла-Вистада өмір сүретін болып шықты. === Проректорлар мен ректорлары === * 1944-1946 Кларенс Л. Фелпс * 1946-1955 Дж. Гарольд Уильямс * 1955-1955 Кларк Ж. Кюблера * 1956-1956 Джон С. Снайдекор * 1956-1959 Элмер Керемет * 1959-1962 Сэмюэл Б. Гоулд * 1962-1977 Вернон Чидл * 1977-1986 Роберт Хаттенбак * 1986-1987 Даниил Ж. Олдрич * 1987-1994 Барбара Юлинг * 1994–қазіргі уақытқа дейін Генри Т. Ян Санта-Барбара-Стейт-колледжі Президенттің бақылауында болды, бірақ 1944 жылы, ол [[Калифорния университеті]] кампусына айналды, басшысының атағы Провостқа өзгертілген. 1958 жылы қыркүйекте Калифорния университеті регенттері Санта-Барбараны негізгі университеттік кампус ретінде құрылды және қалашықтың ресми, атқарушы билігі [[Канцлер|канцлерге]] өзгертілген. КУСБ-ның бірінші провосты, осылайша, Кларенс Л. Фелпс, ал КУСБ-бірінші канцлері Сэмюэль Б. Гоулд болды.<ref>{{Cite web|title=University of California History Digital Archives|url=http://sunsite.berkeley.edu/~ucalhist/general_history/campuses/ucsb/officers.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510074527/http://sunsite.berkeley.edu/~ucalhist/general_history/campuses/ucsb/officers.html|archivedate=May 10, 2011|publisher=Sunsite.berkeley.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> == Кампус == [[Сурет:Ucsbuniversitycenterandstorketower.jpg|нобай|250x250 нүкте|Сторк мұнарасы және КУСБ Лагунының алдыңғы бөлігіндегі Университеттік орталығы.]] [[Сурет:UCSB_06.JPG|нобай|250x250 нүкте|Канал аралдарына мектеп-лагунасынан көрінісі]] [[Сурет:UCSB_Henley_Gate.jpg|нобай|250x250 нүкте|Хенли қақпасы (батыстан кіру) күнбатарда]] КУСБ-ның тікелей Тыныш мұхит үстіндегі жартастарда орналасқан. КУСБ кампусы жергілікті өзін-өзі басқару мекемелерінен толығымен тәуелсіз және Санта-Барбара қаласына қосылмаған, демек, бір бөлігі емес.<ref name="annex">{{Cite web|title=UCSB Long Range Development Plan – 1990|url=http://facm.ucsb.edu/planning/ellwood-devereux/documents/2006_NW_Campus_LRDPA/UCSB%20_90%20LRDP%20text%20with%20_06%20N%20and%20W%20Campus%20Amend.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070615013014/http://facm.ucsb.edu/planning/ellwood-devereux/documents/2006_NW_Campus_LRDPA/UCSB%20_90%20LRDP%20text%20with%20_06%20N%20and%20W%20Campus%20Amend.pdf|archivedate=June 15, 2007|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|format=PDF|work=Page 16|publisher=University of California, Santa Barbara|year=1990|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref name="ellwood">{{Cite web|title=Open Space Habitat Management Plan for the Ellwood-Devereux Coast: Reports and Documents|url=http://facilities.ucsb.edu/planning/ellwood-devereux/documents/ucsb_lrdp.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070811154530/http://facilities.ucsb.edu/planning/ellwood-devereux/documents/ucsb_lrdp.asp|archivedate=August 11, 2007|author=University Of California Santa Barbara|last=University Of California Santa Barbara|publisher=University Of California Santa Barbara|year=1990|accessdate=September 16, 2007}}</ref> , ал ол жақын жақында құрылған Голета қаласына жақын екендігі пайда болған соң, Санта-Барбара қаласынан сәлемдемелер, бұл Санта-Барбара қаласындағы әуежайға "қала арқылы" жолақ мұхит арқылы өтеді, бұл университет қалашығының батыс кіреберісінде. Дегенмен КУСБ пошталық мекен-жайы Санта-Барбара болғандықтан, басқа да корпоративтік емес қаласының айналасында аудандарда тұрғандықтан, тек осы Санта-Барбара қала аумағы учаскесіне кіреді. Кампус төрт бөлікке бөлінген: Басты (Шығыс) корпус 708 акр (287 га), мұнда барлық ғылыми бөлімшелері, плюс студенттердің тұрғын үйлерінің көпшілігі орналасқан, Сторк кампус, Батыс кампус пен Солтүстік қалашық. Қалашықтар инкорпорировтік емес Исла-Виста қауымдастығын қоршап жатыр. КУСБ-бұл Америка Құрама Штаттарында жеке жағажайы бар университеттерінің бірі. Кампус үш тараптан Тыныш мұхитымен шектеседі, километр жағалау сызығы, өзіндік жеке Лагунасы және таулы-тасты кең, Голета нүктесі, ол сондай-ақ "Қалашық нүктесі" ретінде белгілі. Кампус айналасында, лагуна айналасында және жағажай бойымен көптеген жаяу жүргіншілер және велосипед жолдары бар. Батыс кампуста Көмір мұнай табиғи қорығы Пойнтсты иеленеді және басқарады,.<ref>{{Cite web|title=Coal Oil Point Reserve, UCSB|url=http://coaloilpoint.ucnrs.org/|accessdate=2017-03-15}}</ref> Кампус ерте сәулеті басым бөлігі атақты сәулетші Уильям Перейрой және оның әріптесі Чарльз Лакманмен жобаланған, және байытылған және нақышталған бетонды ауыр блокты пайдаланған. Бұл дизайн элементі көптеген келесі мектептеріндегі жұмыстарда ауыстырылды. Лагуна-үлкен су айдыны, жағалау сызығымен Сан-Рафаэль мен Сан-Мигель жатақханасы арасындағы жанасады. Ол құрылды бұрынғы приливные жалпақ солончак мен қуат ағынының үйлесімі және теңіз суының теңіз ғылым ғимаратының су организмдер танктер; осылайша, бұл бірегей үйлесімі, тұщы және тұзды су. Көптеген ескі ғимараттар кампус ауыстырылды жаңа, неғұрлым қазіргі заманғы қолайлы. " КУСБ кітапханатұратын Дэвидсон кітапхана және көркем Кітапхана, ұстап тұрыңыз 3 миллионнан астам переплетенных том<ref>{{Cite web|title=The Santa Barbara Independent UCSB Library Celebrates 3 Millionth Book|url=http://www.independent.com/news/2010/nov/09/uscb-library-celebrates-3-millionth-book/|publisher=Independent.com|date=November 9, 2010|accessdate=January 22, 2011}}</ref> және миллиондаған микроформы, үкіметтік құжаттар, қолжазбалар, карталар, ғарыштық және аэрофотосуреттер төмендегідей жұмыстарда, аудио жазбалар және басқа да материалдар. Орталығында орналасқан кампус, КУСБ, абай распахивать землю едәуір толықтыру және жаңарту жобасын 2013 жылдың маусым айында.<ref>{{Cite web|title=Library Addition and Renovation|url=http://www.library.ucsb.edu/building/|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref> Кемпбелл Холл болып табылады ірі шәкәрім университетінің 862. Ол сондай-ақ негізгі болып КУСБ өнер және дәрістер, онда арнайы қойылымдар, фильмдер, дәрістер үшін КУСБ кампустағы Санта-Барбара қоғамдастық. Сторке Мұнарасы, аяқталған 1969 жылы ең биік ғимарат" Санта-Барбара Каунти. Көрініп көпшілік орынға кампус аумағында, және ол шығады Сторке Плаза. Ол үйіне бес-октавная, 61-қоңырау карильон. KCSB 91.9 және ''Күнделікті Нексус'' бар, штаб-пәтер Сторке мұнара. Демалыс Отбасылық Орталығы КУСБ құрылған 1969 жылы - жазғы отбасылық лагерь аумағында орналасқан кампус, ол тартады әр жаз сайын 2000-нан астам қонақтар қатысты. КУСБ 50-ден астам қамтиды көптеген КУСБ-ның студенттері, жан-жақты кәсіби дайындыққа лагерінде тәлімгерлер. === Орналасу === Университет (терминінің өзі Калифорния университеті кампусы) екі физикалық топқа бөлінеді, Батыс кампус және Шығыс кампус. Университеттік үй-жайлардың басым көпшілігі, барлық дәріс залдары мен зертханаларды қоса алғанда, Шығыс кампуста орналасқан. Екі кампус үлкен төсеумен (Солтүстік және Сторке қалашықтары ретінде белгілі) байланысқан, солтүстігінде, оның құрамында университетінің корпусы мен спорт алаңдары бар. Осылайша, университет Исла-Вистаны үш жағынан қоршап жатыр. Батыс кампуста, бірнеше ғимараттар арналған профессорлық-оқытушылық корпусты қоспағанда едәуір дәрежеде жеке ұйымдарға жалға пайдалануға берілді, сондай-ақ мектеп (бөлігі Деверо қоры) және үлкен табиғи қорығы, Көмір мұнайы қорығыy қамтиды. Мұнда Санта-Барбара арнасының оңтүстік жағалауындағы ең үлкен құмды дюналар орналасқан. Шығыс кампус екі төртбұрыш айналасында шоғырланған, Негізгі кітапхана мен өмір туралы ғылым ғимараты бөлінген. Кампустың шығыс жағында Дэвидсонның кітапханасы қайта құрылуда. Жаңартуға үш қабатты ғимарат пен екі қабатты ғимарат кіреді. Жаңа кітапхананың құрылысы 2015 жылдың қарашасында аяқталды және 2016 жылдың қаңтарында мектеп ашылды.<ref>http://www.library.ucsb.edu/building {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161203022125/http://www.library.ucsb.edu/building |date=2016-12-03 }}</ref> Батыс төртбұрышта Storke Plaza және әр түрлі өнер, әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар бөлімдері орналасқан ғимараттар орналасқан. Оқушы ресурстық ғимараты және Оқу орталығы сонымен қатар осы квадрантта орналасқан. Қоршаған ортамен кең тараған, саябаққа ұқсас шығыстық ATV - физикалық ғылымдар және инженерлік колледждер орналасқан ғимараттар. Шығыс шығысындағы оңтүстікке тікелей, бірақ онымен шектелмей, өмір туралы ғылымдар мен психология кафедралары, сондай-ақ кампустағы тұрғын үйдің көпшілігі. Кампустың оңтүстік бөлігінде лагуна басым болады. Жағажайдан лагунаға дейін созылған түбегі лабиринтті қамтиды. === Велосипедтер === КУСБ ауқымды велосипед жүйесімен белгілі. Жақында5s сауалнамада КУСБ студенттері 53-ы пайызы велосипедпен қозғалады, - дейді.<ref>{{Cite news|title=UCSB Bikes|last=Bridges|first=Andie|url=http://www.independent.com/news/2013/oct/08/ucsb-bikes/|accessdate=5 February 2015}}</ref> Велосипедтер Шығыс кампусы аумағында арнайы бөлінген жолдарында айрықша құқығы бар. Велосипед тұрақтары және шкафтары бар.<ref>{{Cite web|title=Transportation Alternatives Program|url=http://tap.tps.ucsb.edu/bicycle.aspx|publisher=UC Santa Barbara}}</ref> КУСБ-ның велосипед-ауыр аймақтардың ішінде ең сапарлар шағын радиусы шегінде жасалады .<ref>{{Cite web|title=Bicycle Program|url=http://www.police.ucsb.edu/cso/bicycle-program|publisher=UC Santa Barbara}}</ref> == Академиктер == Санта-Барбара-бұл үлкен, кешенді, бірінші кезекте докторантура университет.<ref name="Carnegie">{{Cite web|title=Institutions – University of California – Santa Barbara|url=http://classifications.carnegiefoundation.org/lookup_listings/view_institution.php?unit_id=110705&start_page=institution.php&clq={%22ipug2005_ids%22%3A%22%22%2C%22ipgrad2005_ids%22%3A%22%22%2C%22enrprofile2005_ids%22%3A%22%22%2C%22ugprfile2005_ids%22%3A%22%22%2C%22sizeset2005_ids%22%3A%22%22%2C%22basic2005_ids%22%3A%22%22%2C%22eng2005_ids%22%3A%22%22%2C%22search_string%22%3A%22University+of+California+Santa+Barbara%22%2C%22first_letter%22%3A%22%22%2C%22level%22%3A%22%22%2C%22control%22%3A%22%22%2C%22accred%22%3A%22%22%2C%22state%22%3A%22%22%2C%22region%22%3A%22%22%2C%22urbanicity%22%3A%22%22%2C%22womens%22%3A%22%22%2C%22hbcu%22%3A%22%22%2C%22hsi%22%3A%22%22%2C%22tribal%22%3A%22%22%2C%22msi%22%3A%22%22%2C%22landgrant%22%3A%22%22%2C%22coplac%22%3A%22%22%2C%22urban%22%3A%22%22}|publisher=The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching|accessdate=February 1, 2010}}</ref> Күндізгі, төрт жылдық бакалавриат бағдарламасы көпшілік тіркеуді қамтиды және ғылым және өнерге баса назар аудара отырып, бітірушінің өмір сүруіне жағдай жасайды. КУСБ бес колледжден және 87 бакалаврлар және 55-магистратура мамандықтар ұсынатын мектептен тұрады. Кампус КУ жүйесінде, тіркелушілер шамасы бойынша 6-шы, 18,620 студенттер мен 3,065 аспиранттар қабылданады. 2015 жылы КУСБ-да испандық-қызмет көрсетуші мекеме тағайындалды.<ref>{{Cite news|title=A Commitment to Diversity|last=Estrada|first=Andrea|url=http://www.news.ucsb.edu/2015/014916/demonstrated-commitment-diversity|publisher=UCSB|date=27 Jan 2015|accessdate=5 February 2015}}</ref> === Қабылдау === {| class="wikitable" style="float: right; text-align: center; font-size: 85%; margin: auto auto 10px;" |+ ''Бірінші Рет Первокурсница Бейіндегі''<ref>{{Cite web|title=Office of Budget and Planning - University of California, Santa Barbara|url=http://bap.ucsb.edu/institutional.research/new.student.profiles/|accessdate=2016-03-27}}</ref> !2016<ref>{{Cite web|title=Common Data Set 2014-2016, Part C|url=http://bap.ucsb.edu/institutional.research/new.student.profiles/new.freshman.profile.2014.2016.pdf|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref> ! 2015<ref>{{Cite web|title=Common Data Set 2015-2016, Part C|url=http://bap.ucsb.edu/institutional.research/common.data.set.2015.16.pdf|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://admission.universityofcalifornia.edu/campuses/santa-barbara/freshman-profile/}}</ref> ! 2014<ref>{{Cite web|title=UC Santa Barbara Offers Admission to 24,127 for Fall 2014|url=http://www.news.ucsb.edu/2014/014099/uc-santa-barbara-offers-admission-24127-fall-2014|accessdate=2016-03-27}}</ref> ! 2013 ! 2012<ref>{{Cite web|title=UCSB Offers Admission to 23,875 Freshmen for Fall|url=http://www.noozhawk.com/article/041712_ucsb_admission_to_23875_freshmen/|accessdate=2016-03-27}}</ref> ! 2011<ref>{{Cite web|title=Background Briefing UC Santa Barbara Offers Admission to 22,386 for Fall 2011|url=http://www.news.ucsb.edu/2011/013781/background-briefing-uc-santa-barbara-offers-admission-22386-fall-2011|accessdate=2016-03-27}}</ref> |- align="center" ! Өтініш Берушілер | 77,090 | 70,444 | 66,809 | 62,427 | 54,832 | 49,052 |- align="center" ! Өткізілді | 27,581 | 23,020 | 24,331 | 24,813 | 24,134 | 22,391 |- align="center" ! % өткізілді | 35.8 | 32.7 | 36.4 | 39.7 | 44.0 | 45.6 |- align="center" !Толығымен өткізілген орташа сараланған GPA | Н/Д | 4.05 | 4.05 | 4.13 | 4.07 | 4.08 |- align="center" !Қабылданған орташа SAT<br> <small>(2400)</small> | Н/Д | 1937 | 1902 | 1948 | 1923 | 1908 |- align="center" ! Қабылданды | 4,996 | 4,473 | 4,738 | 4,610 | 4,741 | 4,098 |- align="center" ! Орташа қабылданған GPA | 4.02 | 4.02 | 3.98 | 3.96 | 3.91 | 3.91 |- align="center" ! Қабылданған SAT Composite<br> <small>(2400)</small> |1895 | 1879 | 1870 |1872 | 1851 | 1846 |} ''U.S. News & World Report'' бойынша КУ Санта-Барбараға қабылдану "ең таңдаулы" ретінде бағаланады. Санта-Барбара 2017 жылдың күзінде бірінші курсқа түсуге студенттерден 81,828 өтінім алды; 26,879 32.8% қабылдау деңгейімен жіберілді.<ref>{{Cite web|url=http://admission.universityofcalifornia.edu/campuses/files/freshman-profiles/freshman_profile_santa_barbara.pdf {{!}} UC Admissions|language=en|accessdate=2017-08-07}}</ref> Жіберілген курс студенттерінің GPA үлгерімі 3.96/4.26 орташа 25%-75% болды және SAT 650-750(Математика) және 610-700 (хат және оқу дәлелі). === Ғылыми-зерттеу қызметі === Ұлттық ғылыми Қордың деректері бойынша, Санта-Барбара университет 2013 қаржы жылында 87-ші орын иелене отырып, ғылыми зерттеулер мен әзірлемелер $236,5 миллион жаратты.<ref>{{Cite web|title=Rankings by total R&D expenditures|url=http://ncsesdata.nsf.gov/profiles/site;jsessionid=519A925E61C6701A1CAB3D9DDC0EE0B8?method=rankingBySource&ds=herd|publisher=National Science Foundation}}</ref> 2005 жылдан бастап 2009 жылға [[Томсон Рейтерс|Thomson Рейтерс]] деректері бойынша КУСБ салыстырмалы дәйексөзге әсері тұрғысынан АҚШ-та төртінші орынға ие болды ([[Массачусетс технологиялық институты]], [[Калифорния Технология Институты|Калифорния технологиялық институты]]<nowiki/> және [[Принстон университеті]]нен кейін).<ref>{{Cite web|title=The Santa Barbara Independent UCSB Among Top Universities in Research Citations|url=http://www.independent.com/news/2010/dec/09/ucsb-among-top-universities-research-citations/|publisher=Independent.com|date=December 9, 2010|accessdate=January 22, 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=UCSB Press Release: "UCSB Among Top Universities in the U.S. in High-Quality Research Citations "|url=http://www.ia.ucsb.edu/pa/display.aspx?pkey=2385|publisher=Ia.ucsb.edu|date=December 9, 2010|accessdate=January 22, 2011}}</ref> КУСБ 12 ұлттық зерттеу орталықтарының, Кавли теориялық физика Институты, Экологиялық талдау және синтез ұлттық орталығын, Оңтүстік Калифорния жер сілкінісі орталығы, КУСБ кеңістіктік зерттеулер орталығы, Географиялық ақпарат және талдау жөніндегі ұлттық орталықтың филиалы, және Калифорния Наножүйелер Институтын қоса алғанда иесі. Осы орталықтардың сегізіне Ұлттық ғылыми Қордан қолдау көрсетіледі. Сондай-ақ, КУСБ Microsoft Station Q -топологиялық кванттық есептеулер зерттеу тобы жұмыс істейтін үй болып табылады, директоры американдық математик және Филд сыйлығының иегері Майкл Фридман.<ref>{{cite web|url=http://stationq.ucsb.edu/index.html|title=Microsoft Station Q|publisher=Stationq.ucsb.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> === Оқыту және дәрежелер === Калифорния университеті ғылыми зерттеулер жүргізуге назар аударады. Және басқа Калифорния Университеті кампустары сиақты, КУСБ-ның кәсіптік оқытуға ғылыми дамытуға басымдықтар береді. Бакалавр сабақтары дәрістерге негізделген, сабақтар үлкен аудиториялық бөлімдері бар сыныптарда өтеді. Бөлімдер оқулық стилі болуы мүмкін, немесе олар семинарлар немесе пікірталас ретінде құрылуы мүмкін. Бакалаврлар үшін КУСБ BA және BS дәрежелерін береді. Музыка мейджорлары музыка бакалавр дәрежесін алуы мүмкін. Магистратурада оқыту семинар сабақтарының сабақтарына және зерттеуге және одан әрі зерттеуге баса назар аударылады. КУСБ MA, MS, және PhD докторлық дәрежесін береді. Кім музыканы зерттейтін болса, MM немесе DMA дәрежелері берілуі мүмкін. Білім алуда білім беру мансабына ұмтылатын студенттер MEd немесе EdD дәрежесін ала алады. Университет 2010-2011 жылдары 5,812-іне бакалавр, 578-іне шебер, 354-іне докторлық дәрежесін берген.<ref name="Portrait">{{Cite web|title=UC Santa Barbara – Profile|url=http://bap.ucsb.edu/IR/UCSB_Portrait.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121205100514/http://bap.ucsb.edu/IR/UCSB_Portrait.pdf|archivedate=December 5, 2012|format=PDF|publisher=University of California, Santa Barbara|date=Dec 2011|accessdate=November 29, 2012}}</ref> === Рейтингтер === КУСБ "Public Ivy" болып саналады.<ref>''The Public Ivies: America's Flagship Public Universities'' (New York: HarperCollins, 2001). {{ISBN|0-06-093459-X}}.</ref> 2016 жылы ''U.S. News & World Report'' Калифорния университеті, Санта Барбараны, 37-ші үздік университет (және 8-ші үздік қоғамдық университет) деп тапты. Сондай-ақ, КУСБ мемлекеттік университеттер арасында студенттерге жақсы білім беруді ұсынатын жоғарғы оқу орындары мен колледждер тізімінде 6-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|title=Best Value Colleges|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/best-value?src=stats|accessdate=September 8, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Cream of the Crop|url=http://www.news.ucsb.edu/2015/015866/cream-crop|date=September 8, 2015}}</ref> Money Magazine журналы Калифорния университеті, Санта Барбараны елде 1500-ге жуық мектептердің ішінде 93-ші деп бағаланды, бұл 2015 жылға арналған ең жақсы колледждер рейтингісі.<ref>{{Cite web|title=Money's Best Colleges|url=https://best-colleges.time.com/money/full-ranking#/list|publisher=Money|date=2015|accessdate=September 16, 2015}}</ref> The Daily Beast, Калифорния университеті, Санта Барбараны елде 2000-ға жуық мектептерді бағалауда 2013 жылғы үздік колледждер рейтингісінде 40-шы қойды.<ref>{{Cite journal|date=October 16, 2013|title=The Daily Beast's Guide to the Best Colleges 2013|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2013/10/16/college-rankings-2013-daily-beast-guide-to-the-best-colleges.html|publisher=The Daily Beast|access-date=September 26, 2014|accessdate=September 26, 2014}}</ref> 2015 жылы ''Киплинджер'' КУСБ-ның командасын елде топ-100 қоғамдық колледждер мен университеттер үздік мәнінде 16-ші және Калифорнияда 3-ші деп бағалады.<ref>{{Cite web|title=Kiplinger's Best College Values - 2015|url=http://www.kiplinger.com/tool/college/T014-S001-kiplinger-s-best-values-in-public-colleges/index.php|publisher=''Kiplinger's Personal Finance''|date=December 2014}}</ref> Калифорния университеті, Санта Барбара АҚШ-тың Payscale және CollegeNet әлеуметтік мобильділік индексінің колледж рейтингтерінде 17-ші орынға ие болды.<ref>http://www.socialmobilityindex.org/</ref> ==== Зерттеулер әсер еткен рейтингі ==== ''[[Таймс әлем университеттерінің рейтингісі]]'' КУСБ-ны 2016-17 жылдарға әлемде 48-ші, ал ''Әлем университеттерінің Академиялық Рейтингі''(ARWU) 2016 жылы КУСБ-ны әлемде 42-ші орынға, елде 28-ші, және 2015 жылы бүкіл әлемде инженерия бойынша 17-ші қояды.<ref>{{cite web|url=http://www.shanghairanking.com/FieldENG2015.html|title=Academic Ranking of World Universities, Engineering – 2015|publisher=ShanghaiRanking Consultancy}}</ref> Бакалаврдан кейінгі бағдарламалар үшін "АҚШ-тың Ұлттық зерттеу Кеңесі рейтингісі", 10 КУСБ бөлімі: Материалдар, Химиялық инженерия, Компьютерлік ғылым, Электротехника және есептеу техникасы, Машина жасау, Физика, Теңіз ғылымы институты, География, Тарих, Театр және Би елде үздік ондыққа кіреді.<ref name="PhDs.org">{{cite web|url=http://graduate-school.phds.org/|title=Graduate school rankings using the latest National Research Council data|accessdate=December 22, 2011|publisher=PhDs.org|author=PhDs.org|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111217051603/http://graduate-school.phds.org/|archivedate=December 17, 2011}}</ref> Американдық университеттердің арасында Материалтану және Инженерия бағдарламалары, [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|ҰҒА]] Ұлттық зерттеу Кеңесі әрбір оқыту рейтінгінде КУСБ бірінші орынға ие болды<ref name="National Research Council Materials Ranking">{{Cite web|title=National Research Council Ranking|url=http://www.materials.ucsb.edu/news/nrc_rankings.php%20The%20National%20Research%20Council|publisher=National Research Council Ranking|accessdate=June 12, 2012}}</ref> ''"Ғылым және технологиялар зерттеулер'' Орталығы" Лейден Нидерланд университетінен кейін КУСБ ең үздік университет ретінде келтіру нәтижесі қалыптасқан ортаға (ТМК) негізделген әлемде 7-ші алады, және де ТОП-10% ең жиі келтірілген бойынша жарияланымдар үлесі 2-ші орында.<ref name="Leiden Ranking">{{Cite web|title=Leiden Ranking|url=http://www.leidenranking.com/ranking.aspx|publisher=Leiden University|accessdate=May 1, 2013}}</ref> <!-- ''Жаһандық ғылыми баяндама: АҚШ-та'' жарияланады компания Thomson Reuters 2010 жылдың қараша айында рейтинг бойынша КУСБ зерттеулердің 4-ші ұлттық " тәуелсіздік-тірегім ықпал ету.<ref>{{Cite web|title=Global Research Report: United States|url=http://researchanalytics.thomsonreuters.com/m/pdfs/globalresearchreport-usa.pdf|author=Thomson Reuters Research Analytics|last=Thomson Reuters Research Analytics|publisher=Thomson Reuters|accessdate=November 11, 2011}}</ref> Арасында экономикалық бағдарламаларды университетінің (АҚШ, 2010 КУСБ есепте 6-шы эксперименттік экономика, 3-орынды экономика табиғатты пайдалану және 12 когнитивтік және мінез-құлық экономика нұсқасы бойынша repec.<ref>{{Cite web|title=Field Rankings at IDEAS: Environmental Economics|url=https://ideas.repec.org/top/top.env.html|publisher=Ideas.repec.org|accessdate=January 22, 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=UCSB Economics &#124; UCSB Ranked Third in Nation for Environmental Economics and Sixth in Experimental Economics|url=http://www.econ.ucsb.edu/rankings.html|publisher=Econ.ucsb.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> Рейтингі мемлекеттік қызметке және зерттеулер нәтижелеріне негізделетін ''Washington Monthly'', КУСБ-ны 2016 жылы елдегі 17-ші ең үздік ұлттық университет деп атады. ==== Басқа рейтинг ==== "АҚШ-тың Ұлттық зерттеу Кеңесі рейтинг аспирантских бағдарламалар, 10 КУСБ ведомствоның үздік ондыққа кіреді елде: материалдар, Химиялық инженерия, Компьютерлік ғылым, Электротехника және есептеу техникасы, Машина жасау, ФизикаИнституты, теңіз ғылым, География, Тарих, театр және би. ''АҚШ-тың Жаңалықтар & Дүниежүзілік баяндама'' 2016 рейтингтер орналастырылуы тиіс КУСБ бойынша магистратура бағыты бойынша материалтану және Химиялық технология 2-ші және 9-шы үздік, АҚШ-та, сәйкесінше; Жоғары мектебі физика-орын 10-шы ең үздік, соның ішінде 5-үздік бағдарламасы бойынша физика Конденсирленген орталар, 7-мен үшін ең үздік бағдарлама кванттық физика, 7ші үшін ең үздік бағдарлама элементар бөлшектер/далалық/теория ішектің және 8 үздік бағдарламасы үшін космология және салыстырмалық теориясы гравитация.<ref name="US News Rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/university-of-california-santa-barbara-110705/overall-rankings|title=University of California-Santa Barbara: Overall Rankings|publisher=''U.S. News & World Report''|accessdate=August 5, 2014}}</ref> тұрғысынан әлеуметтік ғылымдар, КУСБ-ның магистратура бағдарламасы бойынша, әлеуметтану бойынша 1 орынға шықты зерттеулер жынысына және тарих кафедрасының алады, 7-ші үшін әйелдер тарихы. Департаменті коммуникация КУСБ-ның үздік елдегі деректер негізінде зерттеулер Ұлттық зерттеу Кеңесінің.<ref name="Department Ratings & Rankings">{{cite web|title=Department Ratings & Rankings|url=http://www.comm.ucsb.edu/about/rankings|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref><ref>{{Cite web|title=National Research Council Assessment of Research-Doctorate Programs, 2010|url=http://www.graddiv.ucsb.edu/nrc/CMSMedia/Documents/COMM_program_ranks.pdf|publisher=National Research Council}}</ref><ref>{{Cite web|title=National Research Council Assessment of Research-Doctorate Programs|url=http://www.comm.ucsb.edu/sites/www.comm.ucsb.edu/files/sitefiles/documents/NRCrankings-communication.pdf|publisher=National Research Council}}</ref> бірнеше бағыттарды КУСБ байланыс бөлімшесі үздік деп танылды елдегі Ұлттық коммуникативтік Ассоциация. Атап айтқанда, КУСБ байланыс бөлімшесі бірінші орынды алады нөмірі 1, елдегі үшін тұлғааралық қарым-қатынас және шағын топтардың қарым-қатынас, нөмірі 1, елдегі мәдениетаралық/халықаралық байланыс нөмірі 2 елде Ұйымдастырушылық қарым-қатынас, № 4, ұлт үшін коммуникация және технологиялар, және саны 17 елдегі бұқаралық коммуникация.<ref>{{Cite web|title=Graduate Programs in UCSB's Communication Department Ranked Best in Nation by National Communication Association Survey|url=http://www.ia.ucsb.edu/pa/display.aspx?pkey=1222|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref> КУСБ Департаментінің коммуникация 3 орынды иеленді елдегі көлемі бойынша ғылыми зерттеулер еңбек өнімділігі мәліметтері бойынша, жақында жүргізілген талдау ғылыми мақала жарияланған, сегіз ғылыми журналдарда, спонсируемая Ұлттық коммуникация қауымдастығының және халықаралық коммуникативтік Қауымдастығы.<ref>{{Cite web|title=UCSB's Communication Department Ranks High in Research Productivity|url=http://www.ia.ucsb.edu/pa/display.aspx?pkey=1412|publisher=University of California, Santa Barbara}}</ref> сонымен қатар, КУСБ бөлімінің байланыс атанды бірі соққыға төтеп беретін ведомстволар.<ref>{{Cite web|title=Communication: High-Impact U.S. Universities, 1999–2003|url=http://in-cites.com/research/2005/may_9_2005-1.html|publisher=University Science Indicators}}</ref> Вебометрикс алады КУСБ-ның 87-ші бүкіл әлемде 2014 жылдың шілде айында-ақ көтерілді.<ref>{{Cite web|title=WORLD &#124; Ranking Web of Universities|url=http://www.webometrics.info/en/world|publisher=Webometrics.info|accessdate=August 4, 2014}}</ref> 2015 жылы ''[[QS Әлем Университеттері Ранкингі|әлемнің үздік университеттерінің рейтингін]]'' алады КУСБ 129 орында.<ref>{{Cite web|title=QS World University Rankings 2015/16|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2015#sorting=rank+region=+country=+faculty=+stars=false+search=|publisher=QS Quacquarelli Symonds Limited|accessdate=March 27, 2016}}</ref> ''[[Forbes|Форбс]]'' журналы университеттің 114-ші (50-Ші ең үздік зерттеу университеті) шілде-2016 жылғы.<ref>{{Cite web|title=America's Top Colleges|url=https://www.forbes.com/colleges/university-of-california-santa-barbara/|publisher=''Forbes''|date=July 5, 2016}}</ref> бұл рейтинг бағытталған негізінен таза оң қаржылық нәтиже, айырмашылығы басқа рейтинг, және, әдетте гуманитарлық жоғары оқу орындарының жоғары көптеген зерттеу университеттері.<ref>{{Cite web|title=America's Top Colleges|url=https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2014/07/30/americas-top-colleges-2014/|last=Howard|first=Caroline|publisher=''Forbes''|date=July 29, 2015}}</ref> Баяндама 2015-16 PayScale зарплаты колледж (жоғары оқу орындарының рейтинг тұрғысынан әлеуетті зарплаты түлек), КУСБ келді алғашқы информатика пәні бойынша 7-е машина жасау, 14-ші орын гуманитарлық және 30-әлеуметтік ғылымдар.<ref>"College Salary Report" |url= http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2014-15/world-ranking</ref><ref>"The Cream of the Crop" |url=http://www.news.ucsb.edu/2015/015866/cream-crop#sthash.ScIrLXC8.dpuf</ref> КУСБ-ның 3-ші орын" ''Принстонском шолу'''ы 2015 тізімі жоғары партиялық мектеп.<ref>{{Cite web|title=List of the Top 20 Party, Sober Schools in the US|url=http://abcnews.go.com/US/wireStory/list-top-20-party-sober-schools-us-24834808|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140805041324/http://abcnews.go.com/US/wireStory/list-top-20-party-sober-schools-us-24834808|archivedate=August 5, 2014|date=August 4, 2014|accessdate=October 13, 2016}}</ref> == Ұйымдастыру == [[Сурет:Humanities_and_Social_Sciences,_UCSB.jpg|нобай|250x250 нүкте|Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар ғимараты.]] Санта-Барбара бірі болып табылады он ірі қалашықтардағы, тасымалдаушының [[Калифорния университеті|Калифорния университетімен]]. Калифорния университетінің реттеледі 26-мүшесі Қамқоршылық кеңес, 18 біреуі тағайындалады Калифорния губернаторы 12 жасқа дейінгі, 7 қызмет ''лауазымы бойынша'' мүшелері, және бір студент регент.<ref name="Governance">{{Cite web|title=About UC – Shared Governance|url=http://www.universityofcalifornia.edu/aboutuc/governance.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204194008/http://universityofcalifornia.edu/aboutuc/governance.html|archivedate=December 4, 2008|publisher=The University of California|accessdate=November 30, 2008}}</ref> позиция ректорының құрылды 1952 жылы, басшылық жекелеген кампусах. Қамқоршылық кеңесі тағайындады Генри т. Ян болу үшін 5-ші канцлері университетінің 1994 жылы.<ref>{{Cite web|title=Office of the Chancellor, University of California Santa Barbara|url=http://chancellor.ucsb.edu/about/|publisher=Chancellor.ucsb.edu|accessdate=July 14, 2013}}</ref> === Мектеп және колледж === * Колледж шығармашылық зерттеу * Машина жасау колледжі * Колледж хаттарды және ғылым * Брен мектебі экология және басқару * Gevirtz Жоғары білім беру мектебінің Калифорния университеті, Санта Барбара бар үш колледж: колледж хаттарды және ғылым, Инженерлік колледжі, колледж шығармашылық зерттеу. Колледж шығармашылық зерттеу ұсынады студенттерге баламалы тәсіл білімге, демеуші озық, өздік жұмыс саласындағы өнер, математика және ғылым. Кампус сондай-ақ, екі кәсіптік мектеп, Брен мектебі экология және менеджменторналасқан Брен залында, Gevirtz Жоғары мектеп білім беру. === Институттары мен бағдарламалар === Құрылған 1973 жылы '''Институттың әлеуметтік, мінез-құлықтық және экономикалық зерттеу''' ('''ISBER'''), бастапқыда '''қауымдастық және ұйымдастыру ғылыми-зерттеу институты''' (Қызылша), бұл ғылыми-зерттеу бөлімшесі жұмыс істеу үшін әлеуметтік ғылымдардағы. 1990 жылы ол впитало өзіне '''әлеуметтік процесс ғылыми-зерттеу институты''' (СПРИ) және оның жұмысы енді қамтиды гуманитарлық ғылымдар.<ref>{{Cite web|title=Annual Report, July 1996 – June 1997|url=http://www.isber.ucsb.edu/sites/www.isber.ucsb.edu/files/annual_reports/ISBERar1997.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922032651/http://www.isber.ucsb.edu/sites/www.isber.ucsb.edu/files/annual_reports/ISBERar1997.pdf|archivedate=September 22, 2015|author=Appelbaum, Richard P.|last=Appelbaum, Richard P.|publisher=Institute for Social, Behavioral, and Economic Research, University of California at Santa Barbara|year=1997}}</ref> 2015 жылғы ақпанда, КУСБ ашылған Конфуций Институты кампусында бірі 400-ге жуық бөліп, орналасқан бүкіл әлем бойынша. Ол бағытталатын болады насихаттауға үйрену [[Қытай тілі|тілі]], [[Қытай өнері|мәдениет]], [[Қытай тарихы|тарих]], [[Қытай тарихы|ғылым]], саясатжәне [[Қытай Халық Республикасы экономикасы|экономика]].<ref>{{Cite news|title=UCSB Hosts Distinguished Guests For Opening of Confucius Institute|last=Lebens|first=Beth|url=http://dailynexus.com/2015-02-03/ucsb-hosts-distinguished-guests-for-opening-of-confucius-institute/|publisher=[[The Daily Nexus]]|date=3 Feb 2015|accessdate=5 February 2015}}</ref> === Оқу жылы === Университеті жұмыс істейді тоқсан жүйесі. Бар үш шарттарын қалыпты оқу жылы: күзде, қыста және көктемде, ал жазда. Әрбір семестрдің басында бар бір күннен үш күнге дейін оқу басталғанға дейін, онда оқытушылар кездеседі талқылау үшін оқу жоспарлары. Бұл кезеңде студенттер танысады кампус бар алуға мүмкіндігі орналастыру, тест. Соңында әр семестрдің, бір апта арналған бітіру емтихандар мен арнайы академиялық қызмет. Бар 146 күн. оқыту минимумды 48 семестр.<ref>{{Cite web|title=Approved Academic Calendar for 2011–2012|url=http://www.registrar.ucsb.edu/cal2012.htm|publisher=UCSB Office of the Registrar|date=September 15, 2008|accessdate=May 14, 2011}}</ref> --> == Демография == {| class="wikitable sortable" style="width: 390px; margin-bottom: 10px;" | '''2016-2017''' |'''-Түлектер''' | '''Аспиранттар''' |- |Ақ |34.2% |47.9% |- |Испандық |25.8% |9.2% |- |Шығу тегі азиялық және тынық мұхит аралдары |25.2% |10.5% |- |Афроамериканец |4.2% |2.0% |- |Түбегейлі Американдық |0.9% |1.0% |- |Халықаралық |8.4% |26.0% |- |Басқа |0% |0.4% |- |Белгісіз (АҚШ тұрғындары) |1.3% |3.0% |} == Студенттік өмір мен дәстүр == === Әлеуметтік === КУСБ - бұл саяси белсенді кампус. 2008 жылы президенттік сайлауда, КУСБ ұлттық колледжі конкурсын ұтып алды, студент сайлаушыларды тіркеуде 10857 дауысты, немесе 51,5% студенттік тіркеген.<ref>{{Cite web|title=UCSB Wins Death Cab for Cutie Concert|url=http://www.dailynexus.com/2008-11-17/ucsb-wins-death-cab-for-cutie-concert/|publisher=The Daily Nexus|date=January 1, 1970|accessdate=January 22, 2011}}</ref> Көптеген жылдар бойы, университеттік қалашықта колледж республикашылдары, кампус-демократтар, "жасылдар" партиясы, либералдар, NORML, Куир Студенттік Одағы сияқты көптеген саяси партиялар мен ұйымдар, белгілі, белсенді болды.<ref name="UCSN Queer Student Union Webpage">{{Cite web|title=UCSN Queer Student Union Webpage|url=http://wgse.sa.ucsb.edu/sgd/m/QSU.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308051221/http://wgse.sa.ucsb.edu/sgd/m/QSU.aspx|archivedate=March 8, 2014|last=Edwards|first=Eric|accessdate=March 18, 2013}}</ref> <!-- Көптеген орталықтар кампустың кешені әлеуметтік, рекреациялық, діни және кәсіптік алдындағы қызметі үшін студенттер. "КУСБ Мультикультурный Орталығы қояды көптеген іс-шаралар жыл сайын қолдау үшін студенттер түсі және хабардарлықты арттыру туралы түрлі мәселелерді кампусында. Басқа да ұйымдар мен орталықтар кіреді ''Күнделікті Нексус'', күнделікті газет, Ла-Кумбре жылнамалығы, Школьная радиостанция, KCSB 91.9, ''мәні'', апталық газет, және Гаучо еркін баспасөзде, кампус консервативті журнал. "КУСБ" ойын-сауық орталығының, сондай-ақ түрлі іс-шаралар өткізіледі, толы бағдарламалар үшін [[Спорттық бал билері|балдық би]] сыныптары. Бұдан әрі, КУСБ Гилель ұсынады кеңістік үшін КУСБ сол многочисленное еврей халқы үшін оқушы-еврейлердің жиналды бірегей күні " Деп-Виста. Студенттердің сөйлесу в беседке, UCen, Коралловое ағаш кафе кафе ішкі дворике және ерекше түскі ас, студенттік клубы. КУСБ сондай-ақ, белгілі өзінің жыл сайынғы тегін музыкалық фестивалі, феерия. Ол бойынша жүргізіледі ауыр стадион көктемде және, әдетте, тартады шамамен 8000 адам. Соңғы орындаушылар енгізілді Нан, т. И., Э-40, возвышенный, уақыт өте келе, бұл Pharcyde, әлеуметтік бұрмалау, Джек Джонсон, [[Drake|Дрейк]] және [[Snoop Dogg|Жанулар Догг]] және басқа да көптеген. Ню-тарау Phrateres, неисключительную, коммерциялық емес әлеуметтік қызметі-клуб құрылды, мұнда 1939 жылы. Кезең 1924 жылы 1967, 23-тарауларында Phrateres орнатылды университеттерде бүкіл Солтүстік Америкада. === Тұрғын үй === [[Сурет:De_La_Guerra_dining_common,_UCSB.jpg|нобай|250x250 нүкте|Де ла Герра түскі ас ортаққоры]] Бар сегіз жатақхана "КУСБ, жеті элемент күні кампустағы. Бір, Санта-Каталина орналасқан, жанында кірер Батыс кампус Солтүстік-Деп-Виста.<ref>{{Cite web|title=Residence Halls Descpritions|url=http://www.housing.ucsb.edu/hchoices/reshalls-descriptions.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040614103918/http://www.housing.ucsb.edu/hchoices/reshalls-descriptions.htm|archivedate=June 14, 2004|accessdate=March 10, 2009}}</ref> Санта-Каталина бар меншікті кафе және қауымдар, түскі Портола қауымның, сондай-ақ, жылытумен бассейн, екі демалыс бөлмелері, көптеген кабинеттер, екі демалыс, жаттығу залы, сондай-ақ теннис корттары және кең көгалдарға. Өйткені Санта Каталина орналасқан шамамен {{Convert|1|mi|km|abbr=on}} от кампус, ол өз кампус полиция учаскесіне, сондай-ақ тұрғын үй, офистер және РЭҚ-таза қолдау Орталығы. Басты кампус жатақхана орналасқан екі әр түрлі орындарда. Шығыс соңында кампус орналасқан резиденциясының залдарына аталды құрметіне бес Нормандские острова: Санта-Роса, Санта-Крус, Anacapa, Сан-Мигель және Сан-Николас. Бар екі асхана Commons маңында орналасқан нормандских аралдар иеленді. Ортега түскі Ортаққорда арасында орналасқан Сан-Мигель және Университеттік Орталығы (UCen), және Де Ла Герра түскі Коммонс (ДЛҚ) арасында орналасқан Санта-Роса, Санта-Крус және Сан-Николас. Басқа екі жатақхана, Сан-Рафаэль мен manzanita ауылындаорналасқан батыс бөлігінде қалашықтың бірінші кезекте үй жалғасуда және аудару студенттер. "Каррилльо түскі Ортаққорда орналасқан manzanita ауылда, жанында Сан-Рафаэль залында. Manzanita ауылында аяқталды 2002 жылы болып табылады жаңа жатақхана кампус аумағында. [[Сурет:San_Clemente_Villages.jpg|солға|нобай|Сан-Клементе ауылдар 2009 жылдың сәуір айында]] Сонымен қатар, университет, сондай-ақ бар төрт тұрғын кешендер үшін студенттер, аспиранттар мен олардың отбасы мүшелерінің: ауылдар Сан-Клементе бір аспиранттар, апартаменттер Санта-Инез, пәтер Эль Дорадо, қонақ westgate пәтер, және студенттік отбасының тұрғын үй: пәтер сату-Батыс кампустағы және Сторке тұрғын үй кешендері. Бар сондай-ақ, факультет тұрғын үй, Батыс кампустағы нүктесі және жаңа құрылысы жүргізілуде және Солтүстік кампустағы. Сьерра-Мадре кенттер Батысында орналасқан кампус пәтер аяқталды 2015 жылғы қыркүйекте және бірінші тұрғын үй кешенін, сертификатталған" жүйесі leed платина бойы ЯК жүйесі.<ref name="smleed">{{Cite web|title=Going Platinum|url=http://www.news.ucsb.edu/2016/016255/going-platinum|last=Fernandez|first=Sonia|date=January 5, 2016|accessdate=January 5, 2016}}</ref> Калифорния университеті, Санта Барбара жалғыз кампус КО жүйесінің кез-келген "leed үйге арналған" сертификаты. Жекеменшік жатақхана сондай-ақ қол жетімді студенттер үшін КУСБ. Тропикана-Дель-Норте, орналасқан тікелей жанында бас Кампус, үй КУСБ-ның студенттері 51 нөмірлері мен асхана және жылытумен бассейн. Студенттер сондай-ақ, мүмкін таңдау үшін тұрғын үйді жалға алу, шекара маңындағы қауымында Деп-Виста. Орташа жалға алу-дәрмектерді$500–$800/айына бір жатын қамтиды қоқыс шығару және сумен жабдықтау. Арзан тұрғын үй шектелген, ең арзан көзі болып табылады Санта-Барбара студенті, тұрғын үй кооперативінің. Басқа да көздері, тұрғын үй қамтиды грек жүйесі, және шалғайдағы қауым (т. е. Голета, Санта-Барбара, Деп Виста, Монтесито). Кейбір студенттер өмір сүреді Айла Висте, ол тікелей түйіседі кампус. Айла Висте басынан бастап 1960-жылдардың беделге ие партия ортаға. КУСБ да байланысты Санта-Барбара студенті, " тұрғын үй-құрылыс кооперативі "Айла Висте, ол қамтамасыз етуге ұмтылады төмен жалдау кооперативтік тұрғын үй жынысына қарамастан, нәсіліне, әлеуметтік, саяси немесе діни керек-жарақтары және сол арқылы әсер ететін, қоғамдастықтың жою жөніндегі наным-сенімдер мен кемсітушіліктің қоғамда. === Қызметтер === Бірқатар жоо-дың академиялық ресурстарының, оның ішінде жазбаша нысанда орталығыашылуы, компьютерлік сыныптар, цех, мансап және кеңес беру орталығы және ғылыми кеңес беру. Үлкен демалыс Орталығы ұсынады сабақтар мен қызметтер студенттер мен оқытушылар үшін. Орталықта бассейн бар, сквош - корт, тас қабырға мен тренажерлар. Университеті Орталығы бар үй-жайлармен жүргізу үшін кеңестер мен презентациялар, сондай-ақ құрамында кітап дүкені, мейрамханалар, және кассир.<ref>{{cite web|url=http://www.sa.ucsb.edu/|title=sa.ucsb.edu|publisher=sa.ucsb.edu|date=|accessdate=2014-08-14}}</ref> КУСБ бар клиника. Студенттер аурулары бар немесе мұқтаж медициналық көмек алады дәрігерге клиникаға. Клиникасы ұсынады базалық медициналық қызмет көрсету және ұсынады, шұғыл медицина және контрацептивтер. Университет жалғыз КО кампус жеке фельдшер іздестіру-құтқару бөлімшелері. Онда жұмыс істейтін штаттық кәсіби парамедиктер жұмыс студенттер дәрігерлер. SexInfo басталған 1976 жылы профессорлары Джон мен Janice Болдуин, студенттің ілгерілетілген курс жұмыстар мен зерттеулер бойынша [[Сексология|сексуалдық]] арқылы КУСБ бойынша [[әлеуметтану]] , басқару. Сайт үшін арналған ұсыну туралы нақты ақпаратты сексуалдық, ол болып табылады ақпараттық және жеке. SexInfo жауаптар жіберілген оқырмандары әлемнің түкпір-түкпірінен, сондай-ақ үнемі жаңартады бекеттері және - әр түрлі тақырыптарға байланысты адамзат сексуальностью. Бұл бағдарлама студенттерге көмектеседі алуға өз дәрежесі психология.<ref>{{Cite news|title=A.S. Allocates Funds For Sex Ed, Foreign Affairs, Chilla Vista|last=Snedden|first=Megan|url=http://www.dailynexus.com/article.php?a=12536|publisher=Daily Nexus|date=November 14, 2006|accessdate=November 17, 2007}}</ref> == Жеңіл атлетика == Талисман КУСБ-бұл Гаучо және мектеп түсті болып табылады көк және алтын. КУСБ-ның спорттық командалар бәсекелес үлкен ұжымдықоспағанда, ерлер су добы, ерлер және әйелдер жүзу, ерлер волейбол командалары бар, олар тауда Тынық мұхит Спорт Федерациясы. Санта-Барбара болып табылады ең танымал, оның " ерлерге арналған жүзу және ерлер футбол командасы. 2006 жылы КУСБ жеңіп бірінші ncaa ерлер футбол атағын екінші тұтастай алғанда, ncaa чемпионатының (1979 су добы), мектеп тарихы.<ref name="ncaas">{{Cite web|title=UC Santa Barbara 2, UCLA 1|url=http://www.ncaasports.com/soccer/mens/recaps/d1_1203_517049/2006|author=NCAA sports.com|last=NCAA sports.com|publisher=NCAA sports.com|year=2006|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref>{{Cite news|title=Santa Barbara Rides Its Revival All the Way to the Championship|last=Eligon|first=John|url=https://www.nytimes.com/2006/12/04/sports/soccer/04soccer.html|work=[[The New York Times]]|date=December 4, 2006|accessdate=January 29, 2008}}</ref> Ал бар шамамен 400 студенттердің ИКИ саны 700-ден астам клубқа спорттық командалар, соның ішінде: [[Тау шаңғы спорты|тау-кен жарыс]], Велоспорт, [[семсерлесу]], көгалдағы хоккей, Лакросс, футбол ролик, регби, желкенді спорт, Футбол, Баскетбол, Жариялау, су шаңғы және [[Академиялық есу|есу]]. Көбісі осы команда болып табылады өте жоғары бағаланады және бәсекеге жоғары оқу орындары аралық командалардың барлығы АҚШ-та, мысалы, [[Академиялық есу|есу]] дайындады бірқатар ұлттық команда мүшелерінің, соның ішінде тоғыз-Ұлттық командасы ескекшілер мүше Эми Фуллер жеңімпазы, бірнеше Олимпиада ойындары мен Әлем Чемпионатының медальдары және қазіргі уақытта мемлекет [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Калифорния университетінің]] есуден бағдарламасы. "КУСБ Велоспорт командасы дайындады, сондай-ақ бірқатар ұлттық команда мүшелерінің, олимпиадашылар мен мүшелері көптеген американдық және халықаралық кәсіби команда. Жүздеген студенттері қатысатын үлкен іштей бағдарламасын тұратын спорт, бадминтон, Баскетбол, Боулинг, ту-Футбол, Гольф, хоккей, еденде жабық және ашық Футбол, бадминтон, сквош, жүгіру, Софтбол, теннис, үстел теннисі, Жариялау, волейбол, Ішкі түтігі су добы және ату. Серфинг сондай-ақ, тартады көптеген студенттердің КУСБ. Кампустағы бар бірнеше жағажайлар қоса алғанда, бірқатар лайықты серфинг сайттар, соның ішінде "поляктар", "кампус-тармақ", "қорғандар" және "пески" және "Деверо нүктелері" батыс кампустағы. Өйткені жағажай Campus іс жүзінде шығып оңтүстік және Шығыс, және жабады арна Санта-Барбара аралдары, прибой-бұл, әдетте, өте аз. Алайда, үлкен Солтүстікке немесе Батысқа зыбь мүмкін орап құру үшін үлкен толқындар, ол, әдетте, өте таза және жақсы серфингке арналған. КУСБ бар серф-клубы бәсекелесі " NSSA (Ұлттық Схоластический серфинг Қауымдастығы) жарыстар, және ең үздік болып саналады. Олар жалғастырды өз беделін ұтып, рекордтық 14-ші Ұлттық атағын деңгейінде колледж 2010 жылы басталды. --> == Адамдар == === Елеулі факультеті === Ағымдағы КУСБ факультеті бірнеше беделді наградалар алды, соның ішінде алты [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығын]]<ref name="nobel1">{{Cite web|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2004|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2004/|author=The Nobel Foundation|last=The Nobel Foundation|publisher=The Nobel Foundation|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref name="nobel2">{{Cite web|title=The Nobel Prize in Physics 2004|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2004/|author=The Nobel Foundation|last=The Nobel Foundation|publisher=The Nobel Foundation|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref name="nobel3">{{Cite web|title=Alan Heeger: The Nobel Prize in Chemistry 2000|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2000/heeger-autobio.html|author=The Nobel Foundation|last=The Nobel Foundation|publisher=The Nobel Foundation|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref name="nobel4">{{Cite web|title=Herbert Kroemer: The Nobel Prize in Physics 2000|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2000/kroemer-autobio.html|author=The Nobel Foundation|last=The Nobel Foundation|publisher=The Nobel Foundation|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref><ref name="nobel5">{{Cite web|title=Walter Kohn: The Nobel Prize in Chemistry 1998|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1998/kohn-autobio.html|author=The Nobel Foundation|last=The Nobel Foundation|publisher=The Nobel Foundation|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> және Филдс медалі.<ref>{{Cite web|title=Michael Freedman @ Microsoft Station Q|url=http://stationq.cnsi.ucsb.edu/~freedman/|publisher=Stationq.ucsb.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> Сонымен қатар, [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым Академиясының]] 29 мүшелері,<ref name="memb">{{Cite web|title=UCSB Membership list|url=http://www.nasonline.org/site/Dir/2110534239?pg=rslts|author=National Academy of Sciences|last=National Academy of Sciences|publisher=National Academy of Sciences|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> Ұлттық инженерлік Академиясының 27 мүшелері,<ref name="naoe">{{Cite web|title=National Academy of Engineering Member Directory&nbsp;— UCSB|url=http://www.nae.edu/nae/naepub.nsf/Members%20By%20Parent%20InstitutionU?OpenView&Start=1&Count=30&Expand=20#20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219213452/http://www.nae.edu/nae/naepub.nsf/Members%20By%20Parent%20InstitutionU?OpenView&Start=1&Count=30&Expand=20|archivedate=February 19, 2008|author=National Academy of Engineering|last=National Academy of Engineering|publisher=National Academy of Engineering|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> және ғылым және өнер Академиясының факультетінде 31 мүшесі.<ref name="aaas">{{Cite web|title=Academy Elects 225th Class of Fellows and Foreign Honorary Members|url=http://www.amacad.org/news/new2005.aspx|author=The American Academy of Arts and Sciences|last=The American Academy of Arts and Sciences|publisher=The American Academy of Arts and Sciences|year=2005|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * Эллисон Андерс, американдық кино және теледидар режиссері * Таня Атотер, беткей тектоникасы бойынша жұмыс үшін белгілі, [[Геология|геология]] профессоры * Стэнли Аврамик, [[Геология|геология]] профессоры, биогеолог және Премамбиандық кен орындарындағы және [[Абиогенез|өмірдің шығу тегі]] бойынша сарапшы * Элисон Брайс, Глэдихэмпл басшылығы, Global Studies Department * Вальтер Холден Каппс (1934-1997) - сондай-ақ Вальтер Х. Каппс ретінде белгілі - Демократ. Дінтану кафедрасының профессоры. АҚШ-тың 22-ші округінің Калифорния өкілі, 1997; (жеңіліске ұшыраған, 1994) 1997 жылы қайтыс болды * Ник Картер, 1928 жылғы Олимпиадашы, тренер 1939-1958 * Майкл Дж. Крандал, профессор, математиканың профессоры, Лерой П. * Глен Каллер, электротехника профессоры, UCSB ARPAnet-тың бас тергеушісі * Майкл Фридман, 1986 ж. Филдс медалисті және [http://stationq.ucsb.edu/ Microsoft Station Q] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129205055/http://stationq.ucsb.edu/index.html |date=2008-01-29 }} директоры * Кип Фулбек, өнертанушы, автор және суретші Хапаның жеке басын зерттейді * Михаил Газзанига, SAGE зертханасының директоры және [[Психология|психология]] профессоры, когнитивті неврология ғылымының жетекші зерттеушісі * Колин Гарднер, Интеграциялық зерттеулердің профессоры / Сындарлы теория, Кино және медиа-зерттеу бөлімдері, Салыстырмалы әдебиет және өнер және сәулет өнері * Говард Джайлс, [[Байланысу|байланыс]] профессоры, коммуникациялық тұру теориясының құрушысы * [[Майкл Фрэнк Гудчайлд|Майкл Ф. Гудхилд]], [[география]] профессоры, 2007 жылғы Lauréat Prix International de Géographie Vautrin Lud жеңімпазы * Давид Гросс, Кавлидің Теориялық физика институтының директоры және 2004 жылы [[Физика|физика]] бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.<ref name="bio3">{{Cite web|title=David J. Gross Biography|url=http://www.kitp.ucsb.edu/community/ITPBios/David.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071010192808/http://www.kitp.ucsb.edu/community/ITPBios/David.html|archivedate=October 10, 2007|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * Алан Дж Хегер, [[Физика|физика]] және [[Материалтану|материалдар]] профессоры және [[Химия|химия]] 2000 Нобель сыйлығының лауреаты<ref name="bio4">{{Cite web|title=Alan J. Heeger Biography|url=http://www.ipos.ucsb.edu/ajh.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070914180836/http://www.ipos.ucsb.edu/ajh.html|archivedate=September 14, 2007|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * C. Уоррен Холлистер (1930-1997), ортағасырлық Еуропа тарихшысы * Имануэль К.Я. Хсу, [[Қытайтану|қытайтанушы]] және тарих ғылымдарының профессоры * Джакоб Исраелачвили, [[Химиялық технологиялар|химиялық инженерия]] және [[Материалтану|материалдар]] профессоры, Лондон Корольдік Қоғамының сайланған мүшесі, 1988<ref name="bio5">[//en.wikipedia.org/wiki/Jacob_Israelachvili Jacob Israelachvili]</ref> * Шарль Колстад, экономика кафедрасының меңгерушісі және экологиялық экономика профессоры * Уолтер Кон, Қоршаған ортаны қорғау теориясы кафедрасының негізін қалаушы, Кавлидің теориялық физика институты, физика-математика ғылымдарының профессоры, 1998 ж. Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.<ref name="bio6">{{Cite web|title=Walter Kohn Biography|url=http://www.chem.ucsb.edu/people/faculty/kohn/index.shtml|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * Херберт Кремер, электротехника және компьютерлік техника және материалтану кафедрасының профессоры және физиканың 2000 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты<ref name="autogenerated1">{{Cite web|title=Herbert Kroemer Biography|url=http://www.ece.ucsb.edu/Faculty/Kroemer/default.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990427073343/http://www.ece.ucsb.edu/Faculty/Kroemer/default.html|archivedate=April 27, 1999|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * [[Финн Эрлинг Кидланд|Финн Э.Кидланд]], экономика бойынша профессор және 2004 жылғы экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты<ref name="bio2">{{Cite web|title=Finn E. Kydland Biography|url=http://www.econ.ucsb.edu/cgi-bin/faculty.cgi?f=kydland|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041031021158/http://www.econ.ucsb.edu:80/cgi-bin/faculty.cgi?f=kydland|archivedate=October 31, 2004|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * Л Гари Леаль, Уоррен және Катарин Шлингер химиялық инженерия профессоры<ref>{{Cite web|title=UCSB – Chemical Engineering – People – L. Gary Leal|url=http://www.chemengr.ucsb.edu/people/faculty_d.php?id=17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511090051/http://www.chemengr.ucsb.edu/people/faculty_d.php?id=17|archivedate=May 11, 2011|publisher=Chemengr.ucsb.edu|accessdate=January 22, 2011}}</ref> * Луис Леаль (1907-2010) Мексика-американдық жазушы және әдебиеттанушы * Нельсон Лихтенштейн, еңбек тарихшысы, MacArthur Foundation тарихының негізін қалаушы * Брюс Х Липшутц, [[Химия|химия]] және биохимия профессоры * Джордж Липсиц, әлеуметтану және афроамерикандық зерттеулердің профессоры, критикалық нәсілдік теория және ақтықты зерттеу бойынша сарапшы * Гарольд Льюис, [[Физика|физика]] профессоры және бұрынғы кафедра төрайымы * Н. Скотт Момадей, Туған Американың авторы, Пулитцер сыйлығының лауреаты және Ұлттық Өнер Медалі алушысы<ref>{{Cite web|title=N. Scott Momaday|url=http://www.ais.arizona.edu/people/n-scott-momaday|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141010204537/http://www.ais.arizona.edu/people/n-scott-momaday|archivedate=October 10, 2014|publisher=University of Arizona}}</ref> * Уильям Мордоч, Чарльз А. Сторке II халықтың экология профессоры, 1990 жылғы Роберт Х Макартур сыйлығының иегері, сондай-ақ, халықты реттеу, биологиялық бақылау және хищтермен қарым-қатынас жасау саласындағы зерттеулерімен танымал AAAS Fellow<ref>{{Cite web|title=Murdoch's UCSB Faculty Page|url=http://www.lifesci.ucsb.edu/eemb/faculty/murdoch/murdoch_cv.pdf|format=PDF|publisher=lifesci.ucsb.edu|accessdate=December 8, 2008}}</ref> * Шуджи Накамура, материал профессоры және физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты, жарқын жасыл, ақ және көгілдір ГаN СИД және көк лазердің жапондық өнертапқышы. 2006 жылы Финляндия үкіметінің Мыңжылдықтың технологиялық жүлдесінің алушысы<ref name="bio7">{{Cite web|title=Shuji Nakamura Biography|url=http://www.materials.ucsb.edu/LINKS/PROFnakamura/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911200230/http://www.materials.ucsb.edu/LINKS/PROFnakamura/|archivedate=September 11, 2007|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2007|accessdate=September 16, 2007}}</ref> * Джон Натан, Takashima жапон мәдениетінің профессоры және бірнеше деректі фильмдердің эмми марапатын режиссеры<ref name="bio8">[//en.wikipedia.org/wiki/John_Nathan John Nathan]</ref> * Джеффри Бертон Рассел, профессор, орта ғасырлық Еуропа тарихшысы * Пик Спиккард, тарих пәнінің профессоры, американдық тарихшылар ұйымының құрметті оқытушысы, 2001 жылы аралас нәсілдік және мәдени тәжірибелерге арналған «Любовница» сыйлығының лауреаты атанды. * Гален Д. Стуки, E. Khashoggi Industries, LLC хаттар мен ғылымдар профессоры, [[Химия|химия]] және биохимия профессоры [[Материалтану|материалдар]] Бөлімдер<ref name="bio9">{{Cite web|title=Galen D. Stucky Biography|url=http://www.chem.ucsb.edu/people/faculty/stucky/index.shtml|author=University of California, Santa Barbara|last=University of California, Santa Barbara|publisher=University of California, Santa Barbara|year=2008|accessdate=February 22, 2008}}</ref> * Джеймс А. Томсон, адъюкт-профессор - молекулярлық, жасушалық және даму биологиясы, «жасушалық зерттеулердің әкесі»<ref>[http://independent.com/news/2007/apr/20/ucsb-snags-father-stem-cell-research/ UCSB Snags "Father of Stem-Cell Research" The Santa Barbara Independent]. Independent.com (April 20, 2007). Retrieved on July 21, 2013.</ref> * Фрэнк Уилцек, канцлері Роберт Хуттенбэк, физика профессоры (1981-88). Американдық теориялық физик, математик және Нобель сыйлығының лауреаты.<ref>{{Cite web|title=Frank Wilczek - curriculum vitae|url=http://web.mit.edu/physics/people/faculty/docs/wilczek_cv.pdf|accessdate=July 7, 2015}}</ref> * Энтони Зи, теориялық физика және Пулитцер сыйлығының иегері. Кванттық өріс теориясын РНҚ жинау және визуалды өңдеу сияқты мәселелерге қолдану үшін белгілі.<ref>{{Cite web|title=Anthony Zee, UCSB Department of Physics|url=http://www.physics.ucsb.edu/people/academic/anthony-zee|accessdate=May 26, 2014}}</ref> <gallery class="center" caption="Қазіргі кездегі Санта-Барбара Нобель сыйлығының лауреаттары:" widths="130px" heights="130px"> File:Professor Shuji Nakamura (Cropped).jpg|Накамура, физика бойынша Нобель сыйлығының иегері (2014) File:Kydland.jpg|Финн Кидланд, экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2004) File:David Gross LANL.jpg|Дэвид Гросс, физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2004) File:Heeger, Alan J. (1936).jpg|Алан Я. Хигер, химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2000) File:Herbert Kroemer.jpg|Герберт Кремер, физика бойынша Нобель сыйлығының иегері (2000) </gallery> <!-- === Белгілі түлектер === Түлектер Калифорния университеті, Санта Барбара болды белгілі көптеген түрлі салалардағы, академиялық және басқа да жағдайда. [[Кэрол Грейдер|Кэрол грейдер]], ол бойынша нобель сыйлығын физиология және медицина бойынша (2009) бітірген колледж шығармашылық зерттеулер с. Б. А. биология 1983 жылы. Роберт Баллард, тауып oceonographer [[Титаник]] 1985 жылы бітірген КУСБ-ның 1965 жылы дәрежесімен, химия мен геология. Субъектілері, оқыдық, КУСБ қосу [[Оскар марапаты|Оскар]] жеңімпазы [[Майкл Дуглас]], ол бакалавр дәрежесін драмасы 1968 жылы ол құрметті Президенті түлектер Қауымдастығының КУСБ және [[Гвинет Пэлтроу]], зерттеді антропологию, содан кейін барлық тастадым үшін әрекет етеді. Режиссерлер, оқыдық, КУСБ қамтиды номинанты на Оскар сыйлығына Дон Херцфельд, кім бакалавр дәрежесін кино саласындағы зерттеулер, 1998 жылы, және Гэвин Garrison, ол бакалавр дәрежесін жаһандық зерттеулер 2007 жылы және қазір жүргізеді [[Эмми]]-ұсынылды телешоу Китовые соғыс. Музыканттар қатысқан қамтиды Робби Кригер, гитарист есіктерде, әнші және әндердің авторы Джек Джонсон және электро-Хаус музыкант Стив Аоки. Төрағасы [[Oracle Corporation|корпорациясы Oracle]], Джеффри О. Хенли, бітірген бакалавр дәрежесі экономика 1966 жылы, Қамшы Vollebæk, бұрынғы сыртқы істер министрі Норвегия, бітірген саласындағы дәрежесімен саяси ғылымдар 1973 жылы. Спортшылар, оқыдық, КУСБ қосу жүзуші және төрт дүркін олимпиада чемпионы Джейсон Lezak, ойыншы НБА бас бапкері Брайан шоқай және ucla баскетбол жаттықтырушысы Қызылша жанында. Тележурналистка Кэти тур бірі NBC және msnbc диплом алды 2005 жылы Элизабет Wagmeister арналған ''бетте алты арналарымен'' және ''алуан'' бітірген бакалавр дәрежесімен коммуникация саласындағы 2012 жылы. --> <gallery class="center" caption="Санта-Барбара түлектерінің елеулі құрамына кіреді:" widths="130px" heights="130px"> File:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|Кэрол Грейдер, физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығы (2009) File:Gwyneth Paltrow avp Iron Man 3 Paris.jpg|Гвинет Пэлтроу, Оскар сыйлығының иегері |Роберт Баллард, океанограф, Титаникті тапты File:Michael Douglas Deauville 2013.jpg|Майкл Дуглас, Оскар сыйлығының иегері, актер және продюсер File:RobbyKriegerJune07.jpg|Робби Кригер, рок-гитарист және «The Doors»-де әнжазушы File:Jack Johnson 2014.jpg|Джек Джонсон, әнші-композитор және бұрынғы кәсіби серфингист File:Jason Lezak 2.jpg|Джейсон Лезак, жүзгіш және төрт дүркін Олимпиада алтын жүлдегері File:Benjamin Bratt - parade Grand Master.jpg|Бенджамин Брэтт, американдық актер File:Reza aslan 2013.jpg|Реза Аслан, иран-американдық автор, комментатор және діни ғалым File:Leroy Chiao Astronaut.jpg|Лерой Чао, бұрынғы НАСА астронавты, кәсіпкер, және мотивациялық спикер File:Barbara Rush.jpg|Барбара Раш, «Алтын Глобус» сыйлығының иегері File:Barry Zito at Giants at Dodgers 2008-09-21.JPG|Барри Зито, 3-рет MLB All-Star құмырасын иеленген </gallery> == Сондай-ақ, == * Калифорния университеті, Санта Барбараның Нобель сыйлығының лауреаттары * [[Калифорния университеті|Калифорния Университеті]] * Калифорния университеті Санта-Барбара факультеттер тізімі == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.ucsb.edu/ Ресми веб-сайты] * [http://www.ucsbgauchos.com/ Калифорния университеті, Санта Барбара жеңіл атлетика сайты] {{Калифорния университетінің жүйесі}} [[Санат:Калифорния университетінің жүйесі]] [[Санат:1891 жылы құрылған оқу орындары]] qq4q1y1duuzz656f5w8ftbeqq293hbp 0 604250 3642275 2732896 2026-08-12T13:07:16Z Zafer 26180 Photo changed 3642275 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Дирк Кёйт |сурет = Dirk Kuyt Fenerbahçe 20260805 (1) (cropped).JPG |сурет ені=200px|туған күні=12.07.1980 |туған жері = в Катвейк-ан-Зее, [[Нидерланд]] |бойы = 184 |салмағы = 83 |позиция = жартылай қорғаушы, шабуылшы |қазіргі клуб = {{flagicon|Нидерланд|20px}} Квик Бойз |номері = |азаматтығы = {{NED}} |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1985—1998|{{flagicon|Нидерланд|20px}} [[Квик Бойз]]}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1998—2003|{{flagicon|Нидерланд|20px}} [[Утрехт (футбол клубы)|Утрехт]]|160 (51) |2003—2006|{{flagicon|Нидерланд|20px}} [[Фейеноорд]]|101 (71) |2006—2012|{{flagicon|Англия|20px}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|208 (51) |2012—2015|{{flagicon|Түркия|20px}} [[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]]|95 (26) |2015—2017|{{flagicon|Нидерланд|20px}} [[Фейеноорд]]|63 (31) |2018—|{{flagicon|Нидерланд|20px}} Квик Бойз| }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004—2014|{{Футбол|Нидерланд}} |104 (24)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2017—2018|{{flagicon|Нидерланд|20px}} Квик Бойз| |2018—|{{flagicon|Нидерланд|20px}} Фейеноорд-19| }} }} '''Дирк Кёйт'''<ref>Бұқаралық ақпарат құралдары түрліше жазады — ''Кайт, Кейт, Куйт, Кюйт, Кяйт''. Осылардың арасындағы түпнұсқаға жақындауын алдық</ref> ({{lang-nl|{{audio|Nl-Dirk Kuyt.oga|Dirk Kuijt}}}}, {{IPA|[ˈdɪr(ə)ˈkœy̆t]}}, {{IPA|[dɪr(ə)k]}} {{IPA|[kœy̆t]}}; [[22 шілде]] [[1980 жыл]], [[Катвейк-ан-Зе]], [[Нидерланд]]) — нидерландылық футболшы, шабуыл және қорғаныс шебінде ойнаған. [[Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы|Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының]] экс-ойыншысы. Карьерасында "Утрехт" (Нидерланд), "[[Фейеноорд]]" (Нидерланд), "[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]" (Англия), "[[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]]" (Түркия), "Квик Бойз" (Нидерланд)<ref>[http://football.ua/netherlands/359583-kujjt-vozobnovil-kareru.html Куйт карьерасын қайта жаңғыртты]</ref> клубтарында өнер көрсеткен. 2006, 2010, 2014 жылғы әлем чемпионаттары мен 2008, 2012 жылғы Еуропа біріншіліктеріне қатысты. 2010 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 2014 жылғы әлем біріншілігінің қола жүлдегері. == Жетістіктері == '''<big>Командалық</big>''' '''«Утрехт»''' * Нидерланд кубогы: 2002/03 '''«Ливерпуль»''' * Англия чемпионатының күміс жүлдегері: 2008/09 * Лига кубогы: 2012 * Чемпиондар Лигасының финалисі: 2006/07 '''«Фенербахче»''' * Түркия чемпионы: 2013/14 * Түркияның күміс жүлдегері '''(2)''': 2012/13, 2014/15 * Түркия суперкубогы: 2012/13 * Түркия кубогы: 2014 '''«Фейеноорд»''' * Нидерланд чемпионы: 2016/17 * Нидерланд кубогы: 2015/16 '''Нидерланд құрамасы''' * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2010 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2014 '''Жеке''' * Нидерланд чемпионатының үздік мергені: 2004/05 * Нидерланд чемпионатының үздік мергені: 2005/06 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20100204044545/http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/18-dirk-kuyt Профилі]{{ref-en}} * [http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=1162 Профилі]{{ref-en}} * [http://www.liverbird.ru/player/221 Профилі]{{ref-ru}} * [http://voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=1518 Статистикасы]{{ref-nl}} [[Санат:Нидерланд футболшылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары]] [[Санат:Фенербахче ФК ойыншылары]] [[Санат:Утрехт ФК ойыншылары]] [[Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] prcsnsjcowanahwogr9b6t0wdswdql9 0 607893 3642401 3329852 2026-08-13T09:08:48Z Гүлнарр 184550 /* */ 3642401 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Жамбыл |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =53 |lat_min =53|lat_sec = 22 |lon_deg =73|lon_min = 06|lon_sec =33 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Солтүстік Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Солтүстік Қазақстан облысы{{!}}Солтүстік Қазақстан |ауданы = Уәлиханов ауданы |кестедегі аудан = Уәлиханов ауданы{{!}}Уәлиханов |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бидайық ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы){{!}}Бидайық |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны =279 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Жамбыл ауылы}} '''Жамбыл''' — [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Уәлиханов ауданы]], [[Бидайық ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бидайық ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. Кейде Мырзағұл депте атайды . Себебі Мырзағұл атаның ұрпақтары осы ауылда қоныстанған. Қазірде 11 сыныптық жалпы орта мектебі , мектеп жанында “Айгөлек”шағын орталығы бар . Спорт зал және ауылдық кітапханасы , мәдениет үйі мектептің маңында орналасқан. Ауылға халық санын көбейту мақсатында оңтүстіктен арнайы бағдарлама бойынша отбасылар келіп қоныстануда . == Географиялық орны == Аудан орталығы - [[Кішкенекөл]] ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде, [[Теке (көл)|Теке]] көлінен шығысқа қарай 6 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == [[1999 жыл]]ы жергілікті тұрғындар саны 374 адам (195 ер адам және 179 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 279 адамды (137 ер адам және 142 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Уәлиханов ауданы елді мекендері}} [[Санат:Уәлиханов ауданы елді мекендері]] q0xz6yn8k1rpbp4o3w1fxp9yhn5bm7i 0 617453 3642310 3641381 2026-08-12T17:52:30Z Kasymov 10777 3642310 wikitext text/x-wiki {{Стадион|атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион|суреті=Қажымұқан стадион.jpg|орналасуы=[[Шымкент]], Мәделі Қожа көшесі, 1, ([[Қазақстан]])|ашылған=1969 жыл|иесі=[[Шымкент]]|сыйымдылығы=20 000|команда=[[Ордабасы]]|сурет атауы=2026 жылғы көрінісі|санат=[[УЕФА стадиондар рейтингі|'''4-санаттағы УЕФА стадионы''']]<br>{{Rating|4|4}}|жаңартылған=2008, 2014, 2018, 2025|салынған=1969 жыл|толық атауы=Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы Орталық стадион}} '''Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы орталық стадион''' (немесе '''Орталық стадион''') — Шымкент қаласындағы футбол стадионы. Сыйымдылығы 20 000 адам.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|title=Ордабасы Шымкент - Стадион - Kazhimukan Munaytpasov Stadion|website=www.transfermarkt.world|accessdate=2023-07-27|archivedate=2023-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230727083217/https://www.transfermarkt.world/ordabasy-shymkent/stadion/verein/16779|url-status=live}}</ref> == Тарихы == 1969 жылы салынып бітті. Кеңес кезінде ''"Октябрдің 50 жылдығы''" деп аталды.<ref>{{cite web|url=https://welcome.kz/ru/info-cities/shymkent/stadion-kazhymukana|title=Стадион им. Кажымукана Мунайтпасова|author=Жанна Мухатжанова|date=2024-08-17|work=|publisher=welcome.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> КСРО чемпионаттарында Шымкенттің "[[Жігер (футбол клубы)|Мелиоратор]]" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізіп жүрді. 2003 жылдан [[Ордабасы (футбол клубы)|„Ордабасы“]] клубының аренасы.<ref>{{cite web|url=https://kaz.vesti.kz/football/kazakstanda-en-ulken-stadionnyin-kuryilyisyi-bastaldyi-28752/|title=Қазақстанда ең үлкен стадионның құрылысы басталды|author=|date=2024-06-28|work=|publisher=vesti.kz|accessdate=2026-05-25|lang=kk}}</ref> 2007 жылы тұңғыш рет халықаралық жарыс — [[Алма.ТВ кубогы 2007|"Алма-ТВ" турнир]]<nowiki/>і өткізіліп, оған Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан футбол құрамалары қатысты.<ref>{{cite web|url=https://kaz-football.kz/kazteam/07/07_shymkent_tourn.shtml|title=НАЦИОНАЛЬНАЯ СБОРНАЯ КАЗАХСТАНА – 2007|author=Александр Ляхов|date=|work=|publisher=kaz-football.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2018 жылы стадионға жарықтандырушы бағандар орнатылды.<ref>{{cite web|url=https://otyrar.kz/2025/10/shymkentskij-stadion-kazhymukana-otremontirovali-za-227-millionov-tenge/|title=Шымкентский стадион Кажымукана отремонтировали за 227 миллионов тенге|author=Ангелина Подлипаева|date=2025-10-08|work=|publisher=otyrar.kz|accessdate=2026-05-25|lang=ru}}</ref> 2025 жылы стадион УЕФА стандарттарына сай етіліп жаңартылды.<ref><nowiki>https://kaz.kazlenta.kz/main/11656-shymkent-uefa-talaptaryna-say-futbol-alay-ashyldy.html</nowiki></ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Бастама}} [[Санат:Қазақстан стадиондары]] [[Санат:Шымкент ғимараттары мен құрылыстары]] [[Санат:Шымкеттегі спорт]] b4qbf5qfu08lv0jujuuqswzale5d1t7 0 620304 3642439 3640547 2026-08-13T10:35:18Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642439 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Yoo Seung-ho in December 2018.png|нобай|Ю Сын Хо]] Ю Сын Хо — балалық шағында-ақ кәсіби жолын бастаған [[Корея|корея]] актері . Жас актер басты кейіпкерлердің бейнесін сомдады. Алайда, оны үлкен киноның режиссерлері де назардан тыс қалдырмаған. Ю өзін әртүрлі актер ретінде көрсетті. Мысалы, ол көрермен алдында сүйкімді жігіт,біресе жүрегі қатқан тас секілді қатігез өлтіруші, асыл нефрит императоры және өмірлік қиындықтардың алдында дәрменсіз жасөспірім ретінде болды. ===Балалық және жасөспірімдік шағы=== Ю Инчхонда дүниеге келді. Бала әлі кішкентай болған кезде отбасы жағдайында қиындықтар болды. Кейінірек актер журналистерге олардың туыстарымен "жолдың жиегінде отырған және аш болған" адамдардың бірі болғанын айтты. Ю дан басқа отбасында үлкен әпкесі бар. Ол кішкентайынан анасына өте қатты жақын болып сырласы болғанын айтады. Жас Ю 6 жасынан өздігінен жұмыс жасай бастады. Солайша ол отбасына ақшалай жағынан көмегін тигізді. Оның ең алғашқы жұмысы жарнамаға модель болу болды. Солайша, оны басқа да адамдар өз клиптарына арнайы тұлға ретінде шақырды. Мысалы, ол Tim, Brown Eyes, [[So Ji Sub]] роликтерінде көрініс тапты." ===Жеке өмірі=== Жалпы, Ю әлі әйелі деп атағысы келетін жанды кездестірген жоқ. Иә, жанкүйерлерге қыздың болуы туралы тек болжау ғана қалады. Актер жеке өмірі туралы үнсіз қалуды жөн көреді. Дегенмен, [[болашақ әйел]] туралы берген сұхбатында оның бойында бағалайтын қасиеттерді атайды. Ю күн сайын спортзалға барады, бұл ретте, салмақ қосуды армандайды: өзінің бойы үшін тым арықпын деп санайды (175 см ,салмағы 66 кг). Сондықтан ұйықтар алдында тез дайындалатын кеспе жейді. 2011 жылы Жас жігіт [[Кореяның ең әдемі ер адамдары]] тізіміне енді, онда 13 орын алды. Кейде жанкүйерлер сүйікті актердің бетіне қарап, оны пластикталық ота жасатқан деп айтты. Бірақ ресми растау жоқ. ===Түскен фильмдері=== *2002 – «Дорога к дому» *2003 – «Любовное письмо» *2004 – «Не говори папе» *2006 – «Искренние лапы» *2007 – «Легенда» *2009 – «Великая королева Сондок» *2010 – «Пламя желаний» *2011 – «Слепая» *2012 – «Операция «Любовь» *2015 – «Помнить» *2016 – «Ким Сон Даль» *2017 – «Монарх» *2017-2018 – «Я не робот» *2018 – «Я есть любовь» == Дереккөздер == https://24smi.org/celebrity/59381-iu-syn-kho.html {{дереккөздер}} aswll3enho8pinu4p4q0jicu5470llp 0 620443 3642440 3596724 2026-08-13T10:35:48Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642440 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Cocos (Keeling) Islands - NASA Earth Observatory.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Хорсберг аралы - Австралия аумағында орналасқан Үнді мұхитындағы Кокос аралдарындағы адам тұрмайтын арал. == Географиялық орналасуы == Норт-Килинг атоллынан оңтүстікке 25 км, Перттан солтүстік батысқа 2940 км, Дарвиннан батысқа 3695 км, Рождество аралынан оңтүстік батысқа 960 км, Ява және Суматра аралдарынан оңтүстік батысқа 1000 км жерде орналасқан. <br> Аралда теңіз құстары өмір сүреді. Аралдағы флора басқа аралдардан аса ерекшеленбейді, көбінесе пальма туысына жататын біржарнақтылар кең таралған. == Климат == Климаты муссонды, жазда жауын-шашын болады, ал қыста болмайды. Орташа температура +24°С. Ең ыстық ай -қаңтар: +25 °C, ең суық ай — қыркүйек: +24°С. Орташа жауын-шашын мөлшері жылына 1557 мм құрайды. Жауын-шашынды ай - ақпан, ең құрғақ ай - қазан. [[Санат:Аустралия аралдары]] [[Санат:Үнді мұхиты аралдары]] 1rp0c73rbb4297pa9h3meri3mg3k9dj 0 620449 3642442 3590290 2026-08-13T10:36:48Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642442 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Direction Island Beach (25264455845).jpg|нобай|alt= Direction Island Beach (25264455845).jpg| Direction Island Beach (25264455845).jpg]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Дирекшен аралы''' — [[Аустралия]] аумағында орналасқан [[Үнді мұхиты]]ндағы [[Кокос (Килинг) аралдары|Кокос аралдарындағы]] адам тұрмайтын арал. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші]] және [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кездері арал телекоммуникация және радиостанциялар үшін маңызды рөл атқарған. == Орналасуы == Арал Солтүстік Килинг аралдарынан оңтүстік шығысқа 28 км, Перттан солтүстік батысқа 2930 км, Дарвиннан батысқа қарай 3690 км, Рождество аралынан оңтүстік батысқа 960 км, Ява және Суматра аралдарынан оңтүстік батысқа 1000 км жерде орналасқан. == Бірінші Дүниежүзілік соғыс == 1914 жылдың 9 қарашасында [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] Кокос аралдарының маңында болған еді. Неміс жеңіл крейсері «Эмден» Британ кабельді станциясына Дайрекшен аралында шабуыл жасаған. [[Үнді мұхиты]] арқылы коммуникация байланысының Дайрекшен аралындағы кабельді радиостанциясы Антанта үшін өте маңызды болған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Аустралия аралдары]] [[Санат:Үнді мұхиты аралдары]] 2l44oaoyowbdzo4qccwo6pldssfgsw0 0 620756 3642437 3611319 2026-08-13T10:33:27Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642437 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Rami Malek in 2015 (cropped).jpg|нобай| Rami Malek in 2015 (cropped).jpg]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} {{Машиналық аударма|}} '''Рами Саид Малек''' ([[{{lang-en|Rami Said Malek}}, [[12 мамыр]] [[1981 жыл|1981]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]<ref>[https://www.myheritage.com/?lang=RU California Births, 1905–1995]. ''Family Tree Legends''</ref>) — Шығу тегі [[Мысыр]], Америкалық әртіс. Әйгілілікті оған «[[Эмми]]<nowiki/>» сыйлығын әкелген «[[Мистер Робот]]<nowiki/>» телехикаясындағы Эллиот Алдерсонның рөлі әкелді. "[[Алтын глобус]]"(2019), [[АҚШ киноактерлерінің гильдиясы]] (2019), [[BAFTA]] (2019) және "[[Оскар сыйлығы|Оскар]]"(2019) сыйлықтарының лауреаты<ref>[https://www.goldenglobes.com/winners-nominees Winners & Nominees 2019]</ref>. Рами Малек сондай-ақ осындай фильмдер мен сериялардағы екінші жоспардың рөлдері бойынша белгілі: «Ночь в музее» (2006—2014), «Тихий океан» (2010), «Сумерки. Сага: Рассвет — 2 бөлім» (2012) және «Короткий срок 12» (2013). == Өмірбаяны == [[Сурет:Rami.Malek.2012.cropped.jpg|солға|нобай|219x219 нүкте|Малек San Diego Comic-Con International (июль 2012)]] Рами Малек [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]<nowiki/>те туылған. Оның ата – анасы, Саид Малек және Нелли Абдель Малек — [[Мысыр|Египеттен]] келген копталар, 1978 жылы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа көшіп кеткен. Рами, сондай-ақ ⅛ [[Гректер|грек]]<ref>[https://www.buzzfeed.com/alisonwillmore/the-hacker-heartthrob-from-mr-robot#.taB3KjxrL The Summer TV Heartthrob No One Saw Coming.] BuzzFeed.</ref>. Рамидың әкесі (2006 жылы қайтыс болды<ref>''Valadez, Brittany.'' [https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-6713451/Rami-Maleks-father-Said-passed-away-2006-years-son-hit-fame.html Rami Malek's BAFTA triumph is tinged with poignancy following 'role-model' father Said's tragic death in 2006... 13-years before son's career high as Queen icon Freddie Mercury.] ''dailymail.co.uk''</ref>) [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа көшкенге дейін [[Каир]]де гид болып жұмыс істеді<ref>''Drumming, Neil''. [https://www.nytimes.com/2015/08/26/arts/television/looking-back-on-mr-robot-and-a-season-of-hacker-drama.html Looking Back on ‘Mr. Robot’ and a Season of Hacker Drama, ''The New York Times'']</ref>. Малектің анасы — бухгалтер<ref>''Hughes, Sarah.'' [https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/jul/14/mr-robot-rami-malek-the-world-is-chaos Mr Robot's Rami Malek: 'The world is in chaos – and all we do is hyperconsume']</ref>. Рамидің егіз Сами есімді ағасы бар. Сондай-ақ, актердің Ясмин есімді үлкен әпкесі бар. Сами мамандығы бойынша ағылшын тілі оқытушысы<ref>[https://www.stemweb.org/Page/1132 "Staff Directory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190121175132/https://www.stemweb.org/Page/1132 |date=2019-01-21 }}. Stem Academy of Hollywood</ref>, Ал Ясмин — жедел жәрдем дәрігері<ref>''Brown, Emma.'' [https://www.interviewmagazine.com/culture/rami-malek "The Many Mysteries of Mr. Robot"]</ref>. Рами Шерман-Оукстегі Notre Dame High School (NDHS)-да оқыған. Ата-анасы оның заңгер болуын қалады, бірақ Рами бала кезінен актер болуды армандады. Мектепте ол драма үйірмесіне жазылып, оған қуана қатысты<ref>[https://fakty.ua/293197-ya-boyalsya-chto-na-semkah-bogemskoj-rapsodii-uchastniki-queen-menya-zasmeyut---rami-malek Рами Малекпен интервью]. ''fakty.ua''</ref>. 1999 жылы мектепті бітіргеннен кейін Рами [[Эвансвилл (Миннесота)|Эвансвилль]] университетіне түсіп, 2003 жылы бітіріп, бейнелеу өнері бакалавры дәрежесін алды. === Жеке өмірі === Рами Малектің жеке өмірі көпшілікке онша мәлім емес. Соңғы уақытта барлық кештерде, сәнді көріністерде, әртүрлі рәсімдер мен зайырлы рауттарда Рами "Богемская рапсодия" фильмінің түсірілімдерінде танысқан Люси Бойнтонмен бірге көрінген. Ал 2018 жылы 3 қаңтарда [[Плам Спрингс (Кентукки)|Палм-Спрингс]] халықаралық кинофестиваліндегі алғыс сөзінде Рами елдің көзінше Люсиге ғашықтығын жеткізді: ''«You have been my ally, my confidant, you are my love. I appreciate you so much.» Аударылым: "Сен менің одақтасым, сенімді тұлға болдың, Сен менің махаббатымсың. Мен сені өте бағалаймын."'' <ref>[http://www.mtv.com/news/3108612/bohemian-rhapsody-rami-malek-lucy-boynton-dating/ Bohemian Rhapsody's Rami Malek and Lucy Boynton confirm they're dating.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190130000029/http://www.mtv.com/news/3108612/bohemian-rhapsody-rami-malek-lucy-boynton-dating/ |date=2019-01-30 }} ''mtv.com''</ref> Бұған дейін Рами "[[Мистер Робот]]" телехикаясындағы актриса және әріптесі — Порша Даблдэймен кездесті, бірақ 2017 жылы жұп ажырасты. Сондай-ақ, Рами әлеуметтік желілерді елемейді, тек кейде Твиттердегі өз парақшасында жарияланымдарды жасайды. == Мәнсап == Рами Малек өзінің мансабын 2004 жылы бастады. Бірінші жұмыстарының ішінде «Девочки Гилмор», «Там» және «Медиум» телехикаялары<ref>[http://www.imdb.com/name/nm1785339/ IMDb – Rami Malek]. ''IMDb.com''.</ref>. 2005 жылы FOX телеарнасындағы "Война в доме" телехикаясындағы гей-жасоспірім Кеннидің рөлі үшін танылды<ref>[http://www.afterelton.com/archive/elton/people/2007/2/ramimalek.html Interview with Rami Malek of "The War At Home"]. ''AfterElton.com''.</ref>. 2006 жылы Рами фараон Акменр рөлінде "Музейдегі түн" комедиясында, сондай-ақ "Музейдегі түн 2" (2009) және "Музейдегі түн: қабірдің құпиясы" (2014) жалғасында ойнады. 2007 жылдың көктемінде Рами [[Лос Анжелес|Лос-Анджелестегі]] Elephant Theatre сахнасындағы "Vitality Productions" театр қойылымына қатысты. 2010 жылы "24" телехикаясының сегізінші маусымында актер Маркос Аль-Закара (ағылш. Marcos Al-Zacar) рөлін онады. Кейінірек ол "Тынық мұхит" шағын телехикаясында Мериэлл Шелтон капралының рөлі үшін сыншылардың жақсы пікіріне ие болды<ref>[https://www.theglobeandmail.com/news/arts/television/baby-faced-rami-malek-matures-with-war-role/article1799859/ Rami Malek Matures With War Role.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121171707/http://www.theglobeandmail.com/news/arts/television/baby-faced-rami-malek-matures-with-war-role/article1799859/ |date=2010-11-21 }} ''The Globe and Mail''.</ref>. 2010 жылы "Тынық мұхит" мини-сериалының түсірілімі кезінде Малек өзінің ойынын ұнатқан атқарушы продюсер [[Том Хэнкс]]пен кездесті. [[Том Хэнкс|Хэнкс]] Рамиді 2011 жылдың шілде айында прокатқа шығарылған "Ларри Краун" көркем фильмінде Стив Дибиаси колледжінің студенті рөліне шақырды<ref>[https://www.theglobeandmail.com/news/arts/television/baby-faced-rami-malek-matures-with-war-role/article1799859/ Rami Malek Matures With War Role] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121171707/http://www.theglobeandmail.com/news/arts/television/baby-faced-rami-malek-matures-with-war-role/article1799859/ |date=2010-11-21 }}. ''The Globe and Mail''.</ref>. 2010 жылдың тамыз айында Малек «Сумерки. Сага: Рассвет — Часть 2» фильмінде қанішер Бенджаминнің рөлін ойнады. 2014 жылы Рамидің қатысуымен "[[Need for Speed (ойындар сериясы)|Need for Speed]]: Жажда Скорости" фильмі жарыққа шықты. 2015 жылдың мамыр айында экрандарға басты рөлдегі Рами Малекпен "Мистер Робот" сериалының бірінші маусымының пилоттық сериясы шықты. 2016 жылы Рами "[[Эмми]]" сыйлығына ие болды, сондай-ақ екі рет АҚШ киноактерлерінің гильдиясы сыйлығына<ref>[https://www.sagaftra.org/nominations-announced-22nd-annual-screen-actors-guild-awards-0 Nominations Announced for the 22nd Annual Screen Actors Guild Awards] (December 9, 2015).</ref> 2016 және 2017 жылдары "[[Алтын глобус|Алтын Глобус]]" сыйлығына ұсынылды. Сондай-ақ, 2015 жылы "Until Dawn" ойыны шықты, онда Рами дыбыстаудың актері ретінде қатысып, өзінің бет-бейнесін Джошуа Вашингтон кейіпкеріне "берді". 2017 жылдың қыркүйек айында Рами француз [[Гвиана]]сындағы аса қауіпті қылмыскерлерге түрмеге жабылған алаяқтық Луи Дэгаз рөлінде ойнаған «Мотылёк» фильмінің премьерасы өтті. 2016 жылы Малек Брайан Сингердің "Богемская рапсодия" фильмінде басты рөлге бекітілді. Ол "[[Queen]]" музыкалды тобының солисті Фреди Меркурийді ойнаған. Осы рөлі үшін Рами Малек көптеген жүлделер алған. Оның ішінде" [[Алтын глобус]]","АҚШ киноактерлерінің Гильдия сыйлығы","[[BAFTA]]" және "[[Оскар сыйлығы|Оскар]]"<ref>[https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2019 THE 91ST ACADEMY AWARDS 2019.] ''oscars.org''</ref>. Қазіргі уақытта "[[Мистер Робот]]" сериалының төртінші финалдық маусымының басты рөлінде Рами Малекпен түсірілімі жүріп жатыр. Премьерасы 2019 күзіне тағайындалды<ref>[https://pursuenews.com/mr-robot-fourth-final-season-filming-on-february-25/ Mr. Robot Fourth & Final Season Filming On February 25]</ref>. 25 сәуір 2019 жылы "Бонд 25" фильмін жасаушылар Рами Малек рөлге бекітіліп, актер зұлымды ойнайтын болды<ref>[https://tech.onliner.by/2019/04/25/bond-25 "Рами Малек "Бонд 25"-те зұлымды ойнайды"]</ref>. <br /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Үздік актер үшін Оскар сыйлығы}} [[Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері]] tgmtow9pi9qrizv4c7kqzmqji4zcgdu 0 621203 3642416 3641652 2026-08-13T09:50:19Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642416 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Деймос''' (''грекше Δείμος «қасірет»'') — Марстың екінші серігі (біріншісі фобос). Ол 1877 жылы американдық астроном Асаф Холмен табылған және ежелгі грек құдайы Димос деп аталатын соғыс құдайының ардагерінің құрметіне Арес деп аталды. == Ашылауы == Иоганн Кеплер 1611 жылы Марстың екі серігінің бар болуы мүмкіндігін ұсынды. Сонымен қатар, Кеплер өз болжамын мынадай қисынға негіздеді: егер Жердің бір, ал Юпитердің төрт серігі (сол кезде белгілі болған Галилей серіктері) болса, онда Күннен алыстаған сайын планеталардың серіктерінің саны геометриялық прогрессиямен арта түседі. Осы қисынға сүйенсек, Марстың екі серігі болуы тиіс. Ұлыбританияның Корольдік астрономы Уильям Гершель Марс серіктерін әлі 1783 жылы іздеп көргенімен, нәтижеге қол жеткізе алмады. 1862 және 1864 жылдары Копенгаген университеті обсерваториясының директоры Генрих (Анри) Луи д’Аррест те оларды 10 дюймдік (25 сантиметрлік) рефрактор-телескоптың көмегімен іздеп көрді, алайда ол да оларды таба алмады. Деймос Қызыл планетаның, яғни Марстың радиусының 6,96 радисуының орта қашықтығын (шамамен 23,500 шақырым, Фобосқа қарағанда алыс) 30 сағ. 17 мин 55 кезеңімен айналды. Деймос, Ай сияқты, орбитада қозғалыстың бұрыштық жылдамдығы өз айналу бұрыштық жылдамдығына тең. Сондықтан оның тек бір ғана жағы әрқашан Марсқа қарап айналды. Димос пен Фобос арасындағы астероид түрлерінің бірімен ұқсастығы олардың бұрынғы астероиды болып табылатындығы туралы гипотезаны туғызды. Олардың орбиталары Марс маңында өтіп, оны басып алғандай етіп, Юпитердің гравитациялық өрісі арқылы бұрмаланған. Фобос пен Димостың шығу тегі туралы тағы бір болжам Марс жер серігішінің екі бөлікке ыдырауы болып табылады. Ескі гипотезаға сәйкес, Димос сияқты Фобос астероиды болып табылады. Шамамен 4,5 миллиард жыл бұрын пайда болған негізгі астероидтық белдеуде, оның сыртқы бөлігінен күнге қарай жылжып, кейіннен Марс серігі болды. Марстың екі астероиды бірден басып алғаны екіталай көрінеді. Сондықтан Фобос пен Димос планетаның басып алған үлкен, біртекті астероидтарының қалдықтары болып табылады. Дегенмен, Фобос және Димос планетаның экваториальді жазықтықта дөңгелек орбиталарда айналады және олардың тығыздығы астероидтарға тән емес, соншалықты кішкентай. Бұл астероидты түсіру гипотезасын жоққа шығарады. Есептеулер Деймостың Марстан бірте-бірте алыстап бара жатқанын және ақырында планетаның орбитасынан шығатынын көрсетеді<ref>https://starwalk.space/en/news/mars-moons-phobos-deimos#phobos-mars-i</ref>. == Орбиталық сипаттамалары == 1894 жылы А. Брельпольский, ал 1896 жылы С.Костинский Даймостың ең алғашқы бейнесін алды. 1909 жылы ұлы қарсылас кезінде С. Костинский Фобос және Димостың нақты суреттерін салды. 1911 жылы Марс пен оның серіктер қозғалысының алғашқы теориясын ұсынды. {| class="wikitable" |- !Деймостың физикалық қасиеттері |- | Көлемі 15 × 12,2 × 10,4 км |- | Масса 1,48⋅1015 кг |- | Тығыздығы 1,471 г/см³ |- | Температурасы ~233 К |} g4kd549sa2l674zjibrsys82lw7kim7 0 621242 3642443 3607834 2026-08-13T10:37:35Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642443 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Марат Иванович Казей''' (10 қазан 1929 жыл, Станьково ауылы, Қойданов ауданы, Минск облысы, БКСР, КСРО — 11 мамыр 1944 жыл, Хоромицкие ауылы, Узденский ауданы, Минск облысы, БКСР, КСРО) — Кеңестік Белорус пионер-батыры, Жас Қызыл партизан-барлаушы, Кеңес Одағының батыры (қайтыс болғаннан кейін). <br /> {| class="wikitable"|} == Өмірбаяны == Анасы қайтыс болғаннан кейін Марат Ариадна апасымен 1942 жылдың қараша айында партизан отрядына кетті. 1943 жылдың қысында, отряд қоршаудан шыққан кезде, Ариадна Казей аяқ табанының ауыр үсуі алды, ампутация қажет болды. Оны "үлкен жерге" жіберу туралы шешім қабылданды, бірақ жағдайы нашарлап, дала жағдайында ампутация жүргізілді. Ариадна ұшақта 1943 жылдың 14 маусымында ғана эвакуацияланды. Кейін Марат 200-ші партизан бригадасының штабының барлаушысы болды. К.К.Рокоссовский комбриг н. басқарған Қазақ. Барлаудан басқа рейдтер мен диверсияларға қатысты. Майдандағы батылдығы мен ерлігі үшін І дәрежелі Отан соғысы орденімен, "Ерлігі үшін" және "Жауынгерлік еңбегі үшін" медальдарымен марапатталған. 1943 жылдың желтоқсанында Слуцк тас жолындағы ұрыста Марат Казей жаудың құнды құжаттарын — гитлерлік қолбасшылықтың әскери карталары мен жоспарларын алды. == Соңғы жекпе-жек == Барлаудан қайтып келе жатқанда, Марат және партизан бригадасының штабының барлау бастығы Ларин таңертең ерте Хоромицкий ауылына келді, онда олар байланысты партизан Виктор Кухаревичпен кездесуге тиіс болды. Ларин байланысшыға бет бұрып, ал Марат таныс Аксенчиктерге демалуға кірісті. Жарты сағаттан кем оқ атылды. Ауыл "Дирлевангер" СС жазалау зондеркомандасының құрамынан гитлершілдер тізбегін және полицаев қоршап алды. Басталған атыста Ларин бірден қаза тапты. Марат орман шетінде бұталарға жете алды, онда ол шайқасты қабылдады. Қорғанысын ұстап, соңғы патронға дейін атылды, содан кейін өзінің соңғы қаруын — екі граната алды. Біреуді немістерге лақтырып, екіншісін өзіне қалдырды. Немістер жоғалтуға қарамастан, оны тірі алғысы келді. Екінші гранатаны, олар жақындағанда, өзін сол немістермен бірге жұлып алды. 1965 жылғы 8 мамырдағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Казей Марат Ивановичке қайтыс болғаннан кейін — Өлгеннен кейін 21 жылдан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. [[Сурет:Мінск. Парк Марата Казея (01).jpg|нобай|Марат Казей паркі, Минск қаласы, Белорусь Республикасы]] == Марапаттары == -Кеңес Одағының Батыры "Алтын Жұлдыз" Медалі (08.05.1965); -Ленин ордені (08.05.1965); -І дәрежелі Отан соғысы ордені; -"Ерлігі үшін медалі" -"Жауынгерлік еңбегі үшін медалі". == Дереккөздер == https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D0%B9,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 http://ordenrf.ru/geroi-rossii/geroi-sssr/pioner-geroy-marat-kozey.php http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1968 https://ruspekh.ru/people/item/kazej-marat-ivanovich {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190517161907/https://ruspekh.ru/people/item/kazej-marat-ivanovich |date=2019-05-17 }} qivl55qlw7o3du125r2gld62i6u4ixt 0 621286 3642438 3583217 2026-08-13T10:34:49Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642438 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Пантер-Вотан жоспары (неміс Пантера-Вотан) немесе шығыс қабырғасы (неміс Оствол) неміс әскерлерінің стратегиялық қорғаныс желісі болып табылады, 1943 жылдың күзінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс фронтында Верммахттың ішінара қорғаныс желісі. Шығыс дуалы екі шекараға бөлінді - «Пантера» және «Вотан» - және өзен бойымен өтті: Нарвы өзені - Псков - Витебск - Орша - Сож суы - Днепрдің орташа шығысы (шығыс білігінің негізі) - Молочная өзені. == Сипаттамасы == Неміс әскерлерінің «Вотан» қорғаныс желісі оңтүстік майданда «Оңтүстік» армия тобында және «А» армия тобында әрекет ету аймағында құрылды. Неміс әскерлерінің «Пантера» қорғаныс желісі «Солтүстік» армия тобында және «Орталық» армия тобында құрылды. Гитлердің айтуы бойынша, бұл желі большевизмнен Еуропаны қорғайтын тосқауыл болатын. Смоленсктің оңтүстік бөлігі Қара теңізге негізінен Днепрдің оң жағалауы немесе оның негізгі ағындары бойымен жүгірді. Солтүстікте Витебскадан қоршау салынды және екі қорғаныс желісі енгізілді: 1-еуі Псков көлінің жағалауында, Великая, Псков және Черхи өзендері, 2-еуі Великаяның батыс жағалауы мен Нарованың Нарваның маңындағы Балтық теңізіне қарай жүгірді. Қорғаныс құралдарының ішіне антисемирлік арандар, кеніштер, сымды торлар мен пулемет алаңдары жатады. «Вотан» желісі Азов теңізінен, Молочная өзенінің оң жағалауында Днепрдің өзеніне дейін созылды. «Вотан» желісі «Пантера» желісімен байланысып, Азов теңізінен Балтыққа дейін үздіксіз Шығыс банкін құруға тиіс болатын. Ол Керч түбегінде, Молочная өзені, Днепр өзенінің ортасында, Орха, Витебск, Невель, Псков және солтүстіктегі Нарвы бойындағы Пейпси көлінің шығысындағы Гомельге қарай Соз өзенінен өтті. 1943 жылдың 11 тамызында «Шығыс қабырғасы» тікелей құрылысы туралы бұйрық шығарылды. == Шабуыл == 1943 жылдың 24 тамызында Днепрдің шайқасы басталды, нәтижесінде 15 қыркүйекте неміс командасы Днепрдің қарамағына бару туралы бұйрық шығарды. Чернигов-Полтава операциясының барысында Орталық, Воронеж және Дала майдандарының әскерлері қыркүйектің аяғында Днепрдің желісіне жетіп, батыс жағалауда бірнеше көпірді басып алды. 1943 жылдың қазан айында болған шайқастарда бұл көпірлер кеңейтіліп, Киев пен Кременчуг аймағында екі стратегиялық көпіршіктер пайда болды. Олар Украинаның оң жағынан босатуды бастады. Осылайша, «Шығыс шахтасының» орталық бөлігінде сынған. 1941 жылдың ақпан айының аяғында және 1944 жылдың наурыз айының басында Ленинград фронтының 42 және 67 әскерлерінің күштерімен Пантер-Вотан сызығынан Черская бағытында соқтығысудың алғашқы сәті сәтсіз болды. 1944 жылдың 21-ші сәуірінде І.Масленниковтың басшылығымен 3-ші Балтық фронты құрылды, ал солтүстікте 1944 жылдың 17 шілдесінде аралдың оңтүстігіндегі желі бұзылды. == Тағы қараңыз == https://ru.wikipedia.org/wiki/Померанский_вал == Сілтемелер == http://www.gov.karelia.ru/Karelia/1701/21.html https://web.archive.org/web/20150402154813/http://evillab.org/military/ostwall-mru-pniewo/ 7im0arku5513lfu2laruiqho64pvj0f 0 621394 3642441 3606401 2026-08-13T10:36:17Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642441 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->{{Әскери қайраткер|толық есімі=Андрианов Иван Федорович|туған күні=01.01.1927|туған жері=Ново-Михайловск ауылы,Боровский ауданы,Калужск облысы|мемлекет={{RUS}}|қызмет еткен жылдары=|атағы=пионер-батыр|шайқасы=[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан Соғысы]]|марапаттары={{Қызыл жұлдыз ордені}}}} '''Иван Андрианов'''(1 қаңтар 1927 жылы, Ново-Михайловск ауылы,Боровский ауданы,Калужск облысы) — пионер-батыр, [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан Соғысының]] ардагері, 14-жасында туған ауылын неміс әскерлерінің шапқыншылығынан құтқарып,жау тылына жол ашты,[[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Әскерд]]<nowiki/>і мезетте ескерткені үшін елге үлкен қызмет көрсетті,И.Андрианов арқасында 133-ші атқыштар дивизиясының 33-ші әскер қантөгіссіз қалды да,Калуж облысы азат етілді.<ref>https://polkua.com/vanya-andrianov-pioner-geroj/</ref> == Өмірбаяны == 4-ші сыныпқа дейін Андрианов Иван Ново-Михайловск ауылында оқу алған.Содан Ермолин қаласының жалпы білім беретін мектебінде оқыған.<ref>http://safe-rgs.ru/2667-pionery-geroi-vanya-andrianov.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216184850/http://safe-rgs.ru/2667-pionery-geroi-vanya-andrianov.html |date=2020-02-16 }}</ref>1941 жылы 28 желтоқсан күні 14 жасты Ваня ,Боровск жеріндегі сарайда жасырылған неміс әскерлерін көргеннен кейін,әрең дегенде Кеңес батырларын ескертіп, туған ауылын құтқара алды. === Қызмет жолы === 1946 ж, В.И.Молотов атындағы Пермь қаласындағы әскери-теңіз авиация-техникалық жоғары білім училищесін бітірген 1954 жылға дейін Крым қаласындағы Черноморс флотында қызмет атқарды 1954-1999 жж, Мәскеу машина жасайтын зауытында инженер сынаушы ретінде жұмыс істеді. === Соғыстан кейін === Боров ауданының мектеперінде ғылыми-тәжірибелік конференцияларда жастарға азамат-патриоттық баяндамалар қояды. Қазіргі кезде Ново-Михайловск ауылында өз жары мен қызымен <br /> == Марапаттары == «Қызыл Жұлдыз» ордені № 27617 М.Г.Ерефемов «Қазан төңкерісі» орденімен марапаттады «Ұлы Отан соғысы 1941-1945жж» ордені<ref>https://sites.google.com/site/aprelkraj/voennye-stranicy-istorii/1941-1945/pioner-geroj-vana-andrianov{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> «1941-1945 ж Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» (1946 ж.) медалі «Кеңес әскері мен флоына XXX жыл» медалі «ССРО Қарулы күштерінің 50 жылдығы» мерейтойлық медалі «Еңбек ардагері» медалі «Калуж облысына 65 жыл» медалі<ref>http://safe-rgs.ru/2667-pionery-geroi-vanya-andrianov.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216184850/http://safe-rgs.ru/2667-pionery-geroi-vanya-andrianov.html |date=2020-02-16 }}</ref> == Ваня Андрианов атына арналып жазылған дереккөздер == === Кітапнама === "Андрианов Иван Фёдорович"Балабаново рейсмилік қала сайты "Год за годом" Гусев А. "Пионер герой-Ваня Андрианов" Замахина Е. "Жизнь прожить как поле перейти" Захарова О.П. === Әдеби шығармалар === Е.В.Трутневаның "Ваня Андрианов" атты өлеңі Ю.Н.Нечаеваның "Ваня Андрианов " атыы кітабы === Бейнематериал === "Забытые пионеры-герои. Часть 1 " "Судьба пионера-героя " <ref>http://deti-geroi.ru/alfavit-andri.php?page=andrianov-ivan</ref> == Дереккөздер == k7xeexih7hd1mppw8hbhf2tz6qv3gqc 0 628946 3642430 3586346 2026-08-13T10:13:27Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642430 wikitext text/x-wiki [[Сурет:00 2477 Cape Horn - Chile.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2019}} '''Горн мүйісі''' — отты жер архипелагында орналасқан Горн аралының оңтүстік нүктесі.Горн мүйісін [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Американың]] оңтүстік нүктесі ретінде түсінеді. Негізінде отты жер архипелагі мен Чили жерінде орналасқан. Таулы Оңтүстік Американың ең оңтүстік нүктесі емес.Горн мүйісінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 100 км қашықтықта [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Американың]] ең оңтүстік нүктесі болып табылатын шағын аралдар тобы орналасқан. Ең оңтүстік континенттік нүктесі — Брансуик түбегіндегі [[Фроуард мүйісі]]. == География == Оңтүстік Америка мен Антарктиданы бөліп тұратын [[Дрейк бұғазы|Дрейк бұғазындағы]] Горн аралында орналасқан. === Жел === Тау ойындағы батыстан шығысқа қарай үнемі жанасқан күшті жел қоңыржай белдіктің Батыс желдерінің бір бөлігі болып табылады және [[Батыс желдер|Батыс желдерінің]] ағысын құрайды. Горн мүйісін айналып өткен және 50-ші ендіктен төмен түскен теңізшілер оларды "Сұрапыл елу жылдықтар" деп атап кеткен. === Ағыс === Горн мүйісінің ағысы — батыстан шығысқа келген [[Тынық мұхиты|Тынық мұхиттан]] [[Атлант мұхиты]]на бағытталған Батыс Желдер ағысының бір бөлігі, беттік қабатындағы жылдамдық 1-ден 4 км/с. Таудың суық ағысы судың беттік қабаттарын қамтиды. == Тарих == [[1616 жыл]]ы голландтық теңізшілер Якоб Лемер және Виллем Схаутенмен ашылды. == Климаты == Мүйістегі [[климат]] біркелкі - жыл ішіндегі температура -2 ° C-ден + 14 ° C-ге дейін. Ауа райы көбінесе желді және бұлтты. Жауын-шашын жыл бойы көп мөлшерде болады. Жылына 300 күн жаңбыр жауып, қатты жел соғады. == Көрнекі жерлер == Мүйісте әйгілі маяк тұр. [[Маяк]] тобы бірнеше адамнан тұрады. == Өнер мен мәдениетте == * Мүйіске көптеген әдеби шығармалары арналған. Ең танымалларының бірі - [[Жюль Вернн|Жюль Верннің]] «Джонатан кеме апаты». * Дүниежүзілік регаталар кезінде теңізшілер әрдайым Горн мүйісін айналып өтеді (егер маршрут Панама каналынан өтпеген болса), бұл бүкіл саяхаттың маңызды нүктелерінің бірі болып табылады. * Атақты Жаңа Зеландиялық яхтсмен [[Сэр Питер Блэйк]]: «Егер сіз тарихты түсінетін болсаңыз, егер сіз кемелерді ұнатсаңыз, «Горн мүйісін айналып өту» деген сөздер сіз үшін көп нәрсені білдіреді» деген. * Француз жазушысы Жорж Блон «Мұхиттардың ұлы сағаты» кітабында Горн мүйіcін былай сипаттайды: «Горн мүйісін батыстан шығысқа қарай айналап өту қиын емес, өйткені ілеспе желдері әрдайым соғып тұрады, әсіресе қыста. Горн мүйісі қатал «елуінші желдері» «айқайлаған қырықтай» сияқты керемет. [[Термометр]] нөлден он бес-жиырма градусқа түсіп кеткен кезде қорғасын бұлттары көкжиекті жасырған бірнеше сағаттық түн, содан кейін шексіз түн. Осы қараңғы хаоста Антарктика мұзынан бөлінген үлкен айсбергтер сырғып өтеді» деп жазған. * « Және Дрейк Горн мүйісіне жетті, және Англия империяға айналды» - Р.Киплингтің өлеңіндегі жолдар («[[Өлгендер әні|Өлгендер әні»]]). 4d5eo8wi4p30zeeixxxoe14fgsbly5w 0 629913 3642436 3586342 2026-08-13T10:23:56Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642436 wikitext text/x-wiki [[ [[Сурет:Osmotic pressure on blood cells diagram.svg|нобай]] ]] {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Осморегуляция''' - гомосмостық жануарларда ішкі сұйықтықтардың ([[жасушааралық сұйықтық]]тар, [[лимфа]], [[қан]]) осмотикалық қысымының салыстырмалы тұрақтылығын қамтамасыз ететін физика-химиялық және физиологиялық процестердің жиынтығы.<ref>https://megabook.ru/article/%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F</ref> Осморегуляция тетіктері осмотикалық белсенді заттардың, негізінен тұздардың әр түрлі [[концентрация]]сы бар ортада өмір сүретін организмдерде және осы заттар мен суды тұтынудың әртүрлі деңгейлерінде кездеседі. Осморегуляция барлық тұщы су мен жер үсті жануарларына ортақ; теңіз ағзалары арасында, барлық омыртқалылар (миксиндерден басқа), кейбір шаян тәрізділер иемденеді. Осмореттелу қарапайым сөздермен Осмореттелу ағзадағы су мен еріген заттардың тепе-теңдігін қамтамасыз етеді. Егер тұздардың мөлшері шамадан тыс көбейсе немесе азайса, жасушалар зақымдануы мүмкін. Сондықтан ағза су мен тұздардың ағзаға түсуі мен одан шығарылуын реттейді. Әртүрлі жануарларда бұл үдеріс әртүрлі жүреді. Ол олардың тіршілік ету ортасы мен ағзасының құрылысына байланысты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Биология]] deti.mail.ru ne5m79msmvvz2clkbdb1b6rnhx5dutd 0 634098 3642450 3634349 2026-08-13T10:51:53Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642450 wikitext text/x-wiki {{Уикилендірілсін}} {{Тұлға|Есімі=Алтынай Абдуахимқызы Асылмұратова|Мансабы=Балет әртісі, балет педагогы. 1978 — қазіргі уақытқа дейін|Туған күні=1 қаңтар 1961 (58 жаста)|Туған жері=Алматы, Қазақ КСР, КСРО|Азаматтығы=КСРО → Ресей|Марапаттары=}} {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алтына́й Абдуахи́мқызы Асылмұра́това''' (1961 жылы 1 қаңтарда [[Алматы]] қаласында туған) — балет әртісі және [[педагог]], 1982-1999 жылдары Ленинградттың С.М. Киров атындағы [[опера]] және [[балет]] театры – Маринский театрының солисі, ағылшын Королдік балетінің (1989—1993) және Марсель балетінің [[прима-балеринасы]] (1995—1997); [[Ресей]] халық әртісі, РФ Мемлекеттік жүлдесінің лауреаты (2001). 2000-2013 жылдары А.Я.Ваганова атындағы Академиялық орыс балет театрының көркемдік жетекшісі, 2015 жылы — [[«Астана-опера»]] театрының балеттік труппасының көркем [[жетекшісі,|жетекші]] 2016 жылы — Қазақ хореография академиясының ректоры. Күйеуі – Константин Заклинский, балет әртісі және педагог.<ref>Асылмуратова Алтынай Абдуахимовна Архивировано 31 мая 2015 года.</ref> == Өмірбаяны == Алтынай Асылмұратова өнерлі отбасында дүниеге келген: оның ата-анасы және әжесі мен атасының өмірі балет өнерімен байланысты болған[1]. Ата-анасы Ленинград [[хореография]] училищесінің түлектері. Әкесі – Абдуахим Асылмұратов Қазақ КСР-ң еңбек сіңірген әртісі, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік опера және балет театрының солисі болған, кейіннен – Алматы хореография училищесінің көркем жетекшісі болды. Атасы Алматы мемлекеттік консерваториясының бас [[балетмейстрі|балетмейстр]] болған, әкесі жағынан үлкен атасы Ресей империясының Мемлекеттік Думасының бірінші шақырылымының депутаты болған. Анасы, Галина Сидорова, Ленинград тумасы, оның ата-анасы 1920-30 жылдары [[эстрада]] бишілері. Ол училищені бітіргеннен кейін әскери адамға тұрмысқа шықты. Ұлы Отан соғысы кезінде ата-анасымен Алматы қаласына эвакуацияланады. Сол кезден бастап Абай атындағы опера және балет театрының балет группасының бишісі болды. Бірінші күйеуінен ажырасып, Абдуахим Асылмұратқа тұрмысқа шықты. Соғыстан кейін Алматыда қалды, бұл жерде қызы Алтынай дүниеге келді. Алтынайдың балалық шағы театр сахнасында өтті. Ол билегенді жақсы көретін, бірақ анасы мамандықтың қиындығын түсініп, қызын балет мектебіне бергісі келмеді. Алтынай Ленинградтағы хореография училищесіне әжесі мен атасының табандылығының арқасында түсті. Алтынай 1978 жылы Инна Зубковскийдің класы бойынша училищені бітіріп С.М. Киров атындағы Ленинград опера және балет театрының кардебалетіне қабылданады. 1980 жылдан 1990 жылға дейін осы театрдың солисі болды. (1987 жылы прима-балерина). Ол педагог-репетитор Ольга Моисеевамен жұмыс істеді. Сонымен қатар, 1989-1993 жылдары ағылшын Корольдік балетінің солисі, 1995-1997 жылдары Марсель ұлттық балетінің труппасында Ролан Петидің репертуарында биледі. 1994 жылы Париж операсына шақырылып, онда [[Рудольф Нуреевтің|Рудольф Нуреев]] «Баядерка» және «Лебединое озеро» балеттерінің бас партияларын сомдаған, белгілі бір уақыттан кейін осы труппамен өнер көрсетіп,атақты орыс балериналарының бірі болды [* 1].Асылмұратованың балеттегі жұптарының бірі Константин Заклинский, Фарух Рузиматов, Евгений Нефф, Игорь Зеленский, Махар Вазиев (Петербург), Ирек Мухамедов (Лондон), Ян Брекс (Марсель).<ref>Асылмуратова Алтынай Абдуахимовна Архивировано 31 мая 2015 года.</ref> *1999 жылы Мариинский театрында қойылған Ролан Петидің балетінің Кармен партиясын орындаған үшін Петербург театрының «Алтын софит» [[премиясын|премия]] алды. Сол жылы мансабының шарықтап тұрған шағында сахнаны тастап, өзі білім алған мектебі – А.Я. Ваганованың Орыс балет академиясында педагогикалық қызметпен айналысады. 2000 жылы Ваганова Академиясының педагогика факультетін бітіреді. 2000 жылдан бастап сол академияның бірінші [[проректоры|проректор]] және көркем жетекшілік қызметтерді атқарады. Кейінрек профессор атағын алды. *Екі мәрте (2002 және 2012 жылдары) «Бенуа танца» премиясының әділқазы алқасының мүшесі болды. 2003 жылы халықаралық «Приз Лозанны» (Швейцария) конкурсының қазылар алқасының мүшесі болды, бірнеше рет Dance Open (Санкт-Петербург) балет фестивалінің қазылар алқасының мүшесі болған. 2013 жылы желтоқсан айында Мәдениет Министрлігінің бұйрығымен А.Я. Ваганова атындағы Академиясының ректор міндетін атқарушы Николай Цискридзені тағайындауына байланысты Асылмұратова өз орнынан кетті: 4 қараша 2013 жылы Академияның басшылығына Николая Цискаридзе келіуіне байланысты [[академиядағы|академия]] көркемдік жетекшілік балерина Ульяна Лопаткинаның басшылығына өтетіні туралы ақпарат тараған. Осыған байланысты академияның педагог ұжымы мен Маринский театрының балет әртістері Мәдениет Министрлігіне Николай Цискридзе мен Ульяна Лопаткинаны тағайындау туралы бұйрықты қайта қарап, мектептің көркем жетекшілігіне Алтынай Асылмұратованың қайта тағайындауын талап етті. Мәдениет Министрлігі талап хатқа байланысты Алтынаймен келісім-шартты ары қарай созатындықтарын жариялады, бірақ желтоқсан айының басында Алтынай өз еркімен жұмыстан шыққан, шығу себептерін ашық жарияламаған.[5]. *Одан кейні Алтынай бірден Михайловский театрына шақырту алады, ол жерде 2013 жылдың 13 желтоқсанынан 2014 жылдың наурыз айына дейін балет бойынша бас директордың кеңесшісі болды. 2015 жылы Қазақстандағы «Опера Астана» мемлекеттік опера және балет театрына шақырту алады – басында педагог дайындаушы және хореограф-қойылымшы, одан кейін – балеттік труппаның көркем жетекшісі (16 наурыздан бастап)[9].29 тамыз 2016 жылы Қазақ Ұлттық хореография академиясының (Астана) ректоры болып тағайындалды.[10].<ref>Дешкова И. Алтынай Асылмуратова: Я «лебедем» выпорхнула из кордебалета (рус.) // Труд. — Молодая гвардия, 2001, 21 августа. — Вып. 152.</ref> == Отбасы == Алтынайдың күйеуі Константин Заклинский [[С.М. Киров атындағы опера және балет театры]]ның солисі, Алтынайдың бүкіл шығармашылық қызметінің барлық кезеңінде оның сахналық серіктесі болды. Олардың қызы Анастасия 2013 жылы [[А.Я. Ваганова атындағы Орыс балет академиясы]]н бітіріп Мариинский театрының труппасына қабылданды. 2016 жылдан бастап Опера Астана (Қазақстан) балет труппасының солисі.<ref>4. ↑ Представители Вагановки требуют пересмотреть назначение Цискаридзе // «РИА Новости», 4 ноября 2013 5. ↑ Худрук Алтынай Асылмуратова покидает Академию русского балета // «Известия», 9 декабря 2013 </ref> == Шығармашылығы == Алтынай Асылмұратқызы — лирикалық-драмалық ролдерді сомдайтын балерина, оның би қимылдары өте әдемі және мәнерлі актерлық ойындарға толы. Асылмұратова ескі балеттің таза стилі мен қазіргі кездегі хореографияның еркіндігін көрсетуге қабілетті [[балерина]]. Ол ескі гравюрадан шыққан бейненіде және сән журналы мұқабаларындағы қыздардың да бейнесінде кейіпкері бола алады. Асылмұратова өте нәзік, оның әлемі мейірімге толы әрі ашық және жарқын.<ref>6. ↑ Официальный сайт Михайловского театра Архивировано 2 июля 2014 года. 7. ↑ Вечер классического балета «Из века в век» состоится в Астане. // 28 января 2015. </ref> == Репертуарлары == '''С.М. Киров атындағы опера және балет театрының / Мариинский театры ''' *Сирения феясы, Батылдық феясы, Аврора ханшайымы, Мариус Петиптің «Ұйқыдағы ару» Константин Сергеевтің редакциялығымен *1984 — Асият*, «Асият» Олег Виноградов *1988 — Мария Магдалина*, «Проба» А. Фодор, музыкасын жазған Г. Прессер *Джордж Баланчин «Тема с вариациями» солисі *18 наурыз 1992 — 1-ші дуэт*, Джером Роббинс «В ночи» (партнёры — Константин Заклинский) *28 қаңтар 1992 — «Увядающие листья» Энтони Тюдор *Манон*, «Манон» Кеннет Макмиллан *1998 — Кармен*, «Кармен» Ролан Пети (дон Хосе — Ислом Баймурадов) *Одетта и Одиллия, «Лебединое озеро» Мариус Петип және Лев Иванов, Константин Сергеевтің редакциялығы *Шырын, Мехмене Бану, «Махабат туралы аңыз» Юрий Григорович *Китри, «Дон Кихот» Мариус Петип Александр Горский редакциясы (Базиль — Марат Даукаев) *Никия, «Баядерка» Мариус Петип Владимир Пономарёв и Вахтанг Чабукиани редакциясы *Эгина, «Спартак» Юрий Григорович *Мариус Петип Медора, «Корсар» Петр Гусевтің редакциясы *Зарема, «Бахчисарайский фонтан» Ростислав Захаров *Джульетта, «Ромео и Джульетта» Леонид Лавровский *Сильфида, «Сильфида» Август Бурнонвил, Эльза-Мариана фон Розеннің редакциясы *Маша, «Щелкунчик» Василий Вайнонен *Терпсихора, «Аполлон Мусагет» Джордж Баланчин *Зобеида, «Шехеразада» Михаила Фокина *Клеманс (Генриетта?), Раймонда, «Раймонда» Мариус Петип Константин Сергеевтің редакциясы *Мазурка, 7-і вальс, «Шопениана» Михаил Фокин *Нестан-Дареджан, «Витязь в тигровой шкуре» Олег Виноградов *па де де I акта, Жизель, Жана Коралли және Жюля Перро «Жизель» Мариус Петип редакциясы *«Хованщина» парсылық, операдағы парсылардың биі *«Па-де-катр» Антон Долин *«Лебедь» Михаил Фокин *«Призрачный бал» Дмитрий Брянцев (*) —Мариинский театрының сахнасындағы спектакль премерасы '''Королдік балет, Лондон''' *Жизель, «Жизель» *Одетта и Одиллия, «Лебединое озеро» *Никия, «Баядерка» Наталия Макарова редакциясы *Раймонда, «Раймонда» Рудольф Нуреев редакциясы *Наталья Петровна, «Месяц в деревне[en]» Фредерика Аштона *Манон, «Манон» Кеннет Макмиллан *Джульетта, «Ромео и Джульетта[en]» Кеннет Макмиллан '''Париж халықаралық операсы ''' *Никия, «Баядерка» Рудольф Нуреев редакциясы *Одетта және Одиллия, «Лебединое озеро» Рудольф Нуреев редакциясы '''Марсель балеті''' *Сванильда, «Коппелия» *Кармен, «Кармен» *«Шери» (Франсис Пуленка музыкасына) *«Арлезианка» *«Чаплин танцует с нами» *«Гепард» *«Моя Павлова» == Фильмдер тізімі == *1982 — Backstage at the Kirov («За кулисами Кировского театра»), деректі фильм *«Чёрный снег» *1988 — Клеопатра, «Египет түндері» *1988 — Ева, «Гран па в белую ночь» (Морис Бежардың балетіндегі дуэт «Гелиогабал», Адам – Фарух Рузиматов)<ref>9. ↑ Алтынай Асылмуратова и Алан Бурибаев в «Астана Опера» Архивная копия от 31 мая 2015 на Wayback Machine // Marie Claire Kazakhstan 10. ↑ Назарбаев назначил ректора Казахской национальной академии хореографии </ref> == Танымалдылығы == *1983 — РСФСР еңбек сіңірген әртісі *1998 — «Балтика» театр сыйлығының лауреаты *1999 — «Алтын софит» театр премиясының лауреаты (Ролан Петидің балетіндегі Кармен партиясын орындағаны үшін). *2001 — Ресей Федерациясының халық әртісі *2001 — Ресей Федерациясының әдебиет және өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты *2013 — [[Достық ордені|Достық Ордені]] (15 қараша 2013 жыл) — отандық мәдениет пен өнерді дамытуға қосқан үлкен үлесі және көпжылдық қажырлы қызметі үшін [12] *2016 — [[Парасат ордені|Парасат Ордені]] (Қазахстан)[13]<ref>12. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 15 ноября 2013 года № 843 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»Архивировано 2 декабря 2013 года. 13. ↑ Нурсултан Назарбаев вручил казахстанцам государственные награды </ref> == Дереккөздері == [[Санат:Ресей қазақтары]] bunb5wrp74s1ldqb1r0t68lxm3ar7dw 0 634179 3642453 3581262 2026-08-13T10:53:42Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642453 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі =Клара Қабылғазина |Шынайы есімі = |Сурет =[[File:Клара Қабылғазина.jpg|right|thumb]] |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні =04.04.1950 |Туған жері = ШҚО, Тарбағатай ауданы |Мансабы = : филология ғылымдарының кандидаты |Марапаттары, атақтары = ҚР Журналистер Академиясының дипломымен, ҚазҰУ-дың Құрмет грамотасымен марапатталған, "ҚазҰУ-дың Үздік оқытушысы"атағының иегері. |Ұлты = Қазақ |Жұмыс орны = ҚазҰУ әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |Қызметі = Мерзімді баспасөз және электронды БАҚ кафедрасының доценті |E-Mail= Kabylgazina.klara@mail.ru |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Клара Қабылғазина'''—Алматы Жоғары партия мектебінің оқытушысы, журналист, филология ғылымдарының кандидаты. 1950 жылдың 4 сәуірінде Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Жалғызтал ауылында дүниеге келген. == Ғылыми өмірбаяны == * [[Алматы]] Жоғары партия мектебінің оқытушысы * 1982-1991 ж.ж. - меңгеруші ҚазҰУ журналистика факультетінің баспасөз кабинеті * 1991-2000 ж.ж. – Журналистика фак аға оқытушысы.ҚазҰУ * 1997 ж. - 2000 ж.ж. — "Сана" студенттік радиосының үйлестірушісі * "Арай" республикалық жастар журналының бас редакторы * "Әл-Фараби" студенттік радиосының жетекшісі» * "Әл-Фараби" студенттік интернет радиосының кеңесшісі * 2012, 2013 ж.ж. - " Журналист болғың келе ме?» республикалық студенттік шығармашылық форумының координаторы * Журналистика факультеті Баспасөз және электрондық БАҚ кафедрасының қауымдастырылған профессоры. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. === Еңбектері === * ҚР БҒМ бағдарламасы бойынша шығарылған "Радиожурналистика" оқулығының бірлескен авторы, 2006 ж. * ҚР Мәдениет және ақпарат Министрлігі жанындағы Ақпарат және мұрағат комитетінің тапсырысы бойынша жарық көрген "Қазақ журналистикасы" үш томдық басылымының тең авторы.2009 ж. * Дәуір үні, монография 2003 ж.."Арай "» баспасы * »Аудиотехника және радиохабарларының технологиясы». Оқу құралы. 1999 ж.басылым ҚазҰУ * «[[Теледидар]]: бизнес әлде билік» Оқу құралы. 2007 ж. (аударма), басылым.ҚазҰУ баспасы * Хабар технологиясы. Оқу құралы. 2011 ж.,басылым. ҚазҰУ баспасы * «Журналист шеберлігін қалыптастыру жолдары» Оқу құралы, 2012ж.[[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]. * «Радиожурналистика:әдістемелік нұсқаулық», 2014 ж.(методикалық оқу құралы), ҚазҰУ баспасы * Жүзден астам публицистикалық және ғылыми мақалалары бар <ref>https://www.facebook.com/madeniportal.kz/posts/483801485658494/</ref> rrl7wi410bmifx6s04zyvyxcsn784h7 0 636551 3642274 3605919 2026-08-12T12:53:34Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642274 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Евгений Николаевич Барбот де Марни''' немесе '''Барбот де Марни''' ([[1868]]-[[1939]]) - орыс және кеңестік [[геолог]], тау-кен инженері, [[профессор]]. == Өмірбаяны == Орыс тау-кен инженері. Францияда туған немересі. Тау-кен инженері, профессор, [[Петербург]] тау институтының құрметті геология докторы Н.П. Барбот де Марни. [[1897]] жылы ол алтын кеніштерінде жұмыс істеді, онда алтынды барлау жұмыстарын жүргізді. [[1898]] жылдан бастап Бакальский шахтасының менеджері, содан кейін - Пермь аймағындағы Лысвенский фабрикалары округінің таулы бөлігінде менеджердің көмекшісі. [[1889]]-[[1890]] ж.ж. Оралдағы Качканар кендеріне жан-жақты барлау жүргізді және алғашқы геофизикалық зерттеулер жүргізді. 1896 жылы тау-кен институтын бітірді. Ресейде алғаш рет ол ([[1899]] ж.) Магнитометриялық түсірілімге жүгінді және платина плазмаларын зерттеумен айналысты. Ол Болгарияда мыс рудасында барлау жұмыстарын жүргізді. Ол Аляска алтын кендерін зерттеді. [[1901]] жылы - Тау-кен институты мұражайының кураторының көмекшісі ([[Санкт-Петербург]]). [[1901]] - [[1906]] жж. - Санкт-Петербург тау институтында минералогияда ассистент болды. [[1904]] жылдан бастап Николаев әскери-инженерлік академиясында геология мұғалімі болды. [[1906]] жылдан бастап Барбот де Марни қайтадан Оралда, Невянск Драгостроительный Завод (Невянск Драгостроительный Завод) алтын кеніштерінің менеджері ретінде қайтадан Златоуст таулы аймағында барлау жүргізді. [[1908]] жылдан бастап жеке алтын кеніштері бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. 1914 жылы Бас тау дирекциясына тіркеліп, Комаровский темір рудалары мен Оңтүстік Орал тау-кен зауыттарына жіберілді. [[1917]] жылы Вятка губерниясындағы Омутнин тау-кен зауыттарында жұмыс істеді. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін ол Солтүстік Вятка тау-кен зауыттары округінің техникалық директоры болып тағайындалды. Ол Оңтүстік Сібір алтын өндіретін қоғамның басқарма төрағасы, Олекминск алтын өндіру қоғамының басқарушы директоры, Ленский алтын өндіру серіктестігі басқармасының мүшесі болған. Қазан төңкерісі кезінде ол солтүстік-Вятка ауылындағы тау-кен зауыттарында бас менеджер қызметін атқарды. Омутнинск зауыты (қазіргі Омутнинск). [[1918]] жылы наурызда ол Омутнин зауыттарын ұлттандыруда шешуші рөл атқарды. Ол зауыттардағы жаңа биліктің - Омутнинск тау округінің іскерлік кеңесіне мүше болды. Оның күш-жігерінің нәтижесі барлық Омутнинский өсімдіктерін қамтыған Солтүстік Вятка тау округінің құрылуы болды (С.В.Г.О.). Оның қызметі арқасында азаматтық соғыс кезінде зауыттарды қиратудан құтқаруға мүмкіндік туды. [[1920]] жылдың жазында Барбот де Марни Омутнин зауытынан кетіп, Главзолото бас кеңсесін басқарды. Содан бері ол еліміздегі алтын және платина кен орындары бойынша ең ірі маман болды. [[1921]] жылы ол Ленинградтағы Тау-кен институтының профессоры болып, институтта алтын-платина бизнесі бөлімін басқарды. [[1930]] жылы Мәскеу тау-кен академиясының профессоры «Кредиттер және экскаваторлар» курсын оқыды. Ол КСРО-ның алтын өндіру саласын дамытуда көп күш пен бай тәжірибе қалдырды. Е.Н. Барбот де Марни алғаш рет бу алмазды бұрғылауды, магнитометриялық зерттеулерге арналған Тиберг-Тален құрылғысын қолданды. Оның жұмысының арқасында кенді алғашқы күйдіруде бірінші рет қолданылды (бір күйікте 1 миллион фунт немесе қоңыр темір кені). 1934 жылы ол ашық қайнар көздердің алғашқы жіктемесін құрды және карьерлерде экскаваторларды қолданудың орындылығын негіздеді. Е.Н. Барбот де Марнидің пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен зерттеу жөніндегі жұмысы түбегейлі болды. Ол КСРО-да алғашқы карьерлерді өңдеуде жоба кеңесшісі болды.<ref>[http://Малоизвестный%20период%20жизни%20горного%20инженера%20Е.%20Н.%20Барбота-де-Марни. Малоизвестный период жизни горного инженера Е. Н. Барбота-де-Марни.]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[1939]] жылы Ленинградта қайтыс болды. Оның қайтыс болу себебі белгісіз күйінде қалып отыр. Волковский зиратына әдеби көпірлерде жерленді. == Отбасы == Оның төрт баласы болды: қызы Татьяна ([[1899]]-[[1976]]), Сенявинге үйленді, ұлы Павел ([[1900]]-[[1921]]), қызы Ирина ([[1905]]-[[1992]]), Парфёновқа үйленді, ұлы Юрий ([[1909]]-[[1937]]). Сон Пол [[1900]] жылы 16 маусымда Пермь провинциясында дүниеге келген. Отбасылық дәстүрлерге сүйене отырып, [[1917]] жылы орта мектепті бітіргеннен кейін (орта мектепте жетінші сынып) ол тау-кен инженері болуға дайындалды, бірақ Ақпан төңкерісінің зардаптарына байланысты оқуын тоқтатты. [[1921]] жылы Пол жоғары әскери мектептің студенті екені белгілі. [[1921]] жылы 17 ақпанда Омбыда «Кеңес өкіметін құлату үшін жерасты ақ гвардия ұйымына қатысқаны үшін» тұтқындалып, сол жылы 14 мамырда атылды.<ref>[http://СПб%20Горный%20университет.%20Барбот%20де%20Марни%20Е.%20Н. СПб Горный университет. Барбот де Марни Е. Н.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Театр]] және [[кино]] актрисасы Наталья Варли - Евгений Николаевич Барбота де Марнидің шөбересі. == Еңбектері == * Барбот де Марни Е.Н. Орал және оның байлығы. - Екатеринбург, 1910 жыл. * Барбот де Марни Е. Пайдалы қазбалар кенорындарын селективті игеру мәселесі туралы // Түсті металдар. - 1962. - № 1. - С. 14-16. 17. * Барбот де Марни, Е.Н., алтын мен платина кен орындарын қазу, Мәскеу: Гостехиздат, 1924. - 112 б. * Барбот де Марни Е. Ашық тау-кен жұмыстарымен пайдалы қазбалар кен орындарын игеру - М .; Л .; Новосибирск: Горгеонефтеиздат, 1934 .-- 106 б. == Дереккөздер == [[Санат:1868 жылы туғандар]] j422ik1w121lejubaa7v5di4jzkjfsa 3642379 3642274 2026-08-13T07:13:41Z 1nter pares 146705 3642379 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Евгений Николаевич Барбот де Марни''' немесе '''Барбот де Марни''' ([[1868]]-[[1939]]) - орыс және кеңестік [[геолог]], тау-кен инженері, [[профессор]]. == Өмірбаяны == Орыс тау-кен инженері. Францияда туған немересі. Тау-кен инженері, профессор, [[Петербург]] тау институтының құрметті геология докторы Н.П. Барбот де Марни. [[1897]] жылы ол алтын кеніштерінде жұмыс істеді, онда алтынды барлау жұмыстарын жүргізді. [[1898]] жылдан бастап Бакальский шахтасының менеджері, содан кейін - Пермь аймағындағы Лысвенский фабрикалары округінің таулы бөлігінде менеджердің көмекшісі. [[1889]]-[[1890]] ж.ж. Оралдағы Качканар кендеріне жан-жақты барлау жүргізді және алғашқы геофизикалық зерттеулер жүргізді. 1896 жылы тау-кен институтын бітірді. Ресейде алғаш рет ол ([[1899]] ж.) Магнитометриялық түсірілімге жүгінді және платина плазмаларын зерттеумен айналысты. Ол Болгарияда мыс рудасында барлау жұмыстарын жүргізді. Ол Аляска алтын кендерін зерттеді. [[1901]] жылы - Тау-кен институты мұражайының кураторының көмекшісі ([[Санкт-Петербург]]). [[1901]] - [[1906]] жж. - Санкт-Петербург тау институтында минералогияда ассистент болды. [[1904]] жылдан бастап Николаев әскери-инженерлік академиясында геология мұғалімі болды. [[1906]] жылдан бастап Барбот де Марни қайтадан Оралда, Невянск Драгостроительный Завод (Невянск Драгостроительный Завод) алтын кеніштерінің менеджері ретінде қайтадан Златоуст таулы аймағында барлау жүргізді. [[1908]] жылдан бастап жеке алтын кеніштері бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. 1914 жылы Бас тау дирекциясына тіркеліп, Комаровский темір рудалары мен Оңтүстік Орал тау-кен зауыттарына жіберілді. [[1917]] жылы Вятка губерниясындағы Омутнин тау-кен зауыттарында жұмыс істеді. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін ол Солтүстік Вятка тау-кен зауыттары округінің техникалық директоры болып тағайындалды. Ол Оңтүстік Сібір алтын өндіретін қоғамның басқарма төрағасы, Олекминск алтын өндіру қоғамының басқарушы директоры, Ленский алтын өндіру серіктестігі басқармасының мүшесі болған. Қазан төңкерісі кезінде ол солтүстік-Вятка ауылындағы тау-кен зауыттарында бас менеджер қызметін атқарды. Омутнинск зауыты (қазіргі Омутнинск). [[1918]] жылы наурызда ол Омутнин зауыттарын ұлттандыруда шешуші рөл атқарды. Ол зауыттардағы жаңа биліктің - Омутнинск тау округінің іскерлік кеңесіне мүше болды. Оның күш-жігерінің нәтижесі барлық Омутнинский өсімдіктерін қамтыған Солтүстік Вятка тау округінің құрылуы болды (С.В.Г.О.). Оның қызметі арқасында азаматтық соғыс кезінде зауыттарды қиратудан құтқаруға мүмкіндік туды. [[1920]] жылдың жазында Барбот де Марни Омутнин зауытынан кетіп, Главзолото бас кеңсесін басқарды. Содан бері ол еліміздегі алтын және платина кен орындары бойынша ең ірі маман болды. [[1921]] жылы ол Ленинградтағы Тау-кен институтының профессоры болып, институтта алтын-платина бизнесі бөлімін басқарды. [[1930]] жылы Мәскеу тау-кен академиясының профессоры «Кредиттер және экскаваторлар» курсын оқыды. Ол КСРО-ның алтын өндіру саласын дамытуда көп күш пен бай тәжірибе қалдырды. Е.Н. Барбот де Марни алғаш рет бу алмазды бұрғылауды, магнитометриялық зерттеулерге арналған Тиберг-Тален құрылғысын қолданды. Оның жұмысының арқасында кенді алғашқы күйдіруде бірінші рет қолданылды (бір күйікте 1 миллион фунт немесе қоңыр темір кені). 1934 жылы ол ашық қайнар көздердің алғашқы жіктемесін құрды және карьерлерде экскаваторларды қолданудың орындылығын негіздеді. Е.Н. Барбот де Марнидің пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен зерттеу жөніндегі жұмысы түбегейлі болды. Ол КСРО-да алғашқы карьерлерді өңдеуде жоба кеңесшісі болды.<ref>[http://Малоизвестный%20период%20жизни%20горного%20инженера%20Е.%20Н.%20Барбота-де-Марни. Малоизвестный период жизни горного инженера Е. Н. Барбота-де-Марни.]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[1939]] жылы Ленинградта қайтыс болды. Оның қайтыс болу себебі белгісіз күйінде қалып отыр. Волковский зиратына әдеби көпірлерде жерленді. == Отбасы == Оның төрт баласы болды: қызы Татьяна ([[1899]]-[[1976]]), Сенявинге үйленді, ұлы Павел ([[1900]]-[[1921]]), қызы Ирина ([[1905]]-[[1992]]), Парфёновқа үйленді, ұлы Юрий ([[1909]]-[[1937]]). Сон Пол [[1900]] жылы 16 маусымда Пермь провинциясында дүниеге келген. Отбасылық дәстүрлерге сүйене отырып, [[1917]] жылы орта мектепті бітіргеннен кейін (орта мектепте жетінші сынып) ол тау-кен инженері болуға дайындалды, бірақ Ақпан төңкерісінің зардаптарына байланысты оқуын тоқтатты. [[1921]] жылы Пол жоғары әскери мектептің студенті екені белгілі. [[1921]] жылы 17 ақпанда Омбыда «Кеңес өкіметін құлату үшін жерасты ақ гвардия ұйымына қатысқаны үшін» тұтқындалып, сол жылы 14 мамырда атылды.<ref>[http://СПб%20Горный%20университет.%20Барбот%20де%20Марни%20Е.%20Н. СПб Горный университет. Барбот де Марни Е. Н.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Театр]] және [[кино]] актрисасы Наталья Варли - Евгений Николаевич Барбота де Марнидің шөбересі. == Еңбектері == * Барбот де Марни Е.Н. Орал және оның байлығы. - Екатеринбург, 1910 жыл. * Барбот де Марни Е. Пайдалы қазбалар кенорындарын селективті игеру мәселесі туралы // Түсті металдар. - 1962. - № 1. - С. 14-16. 17. * Барбот де Марни, Е.Н., алтын мен платина кен орындарын қазу, Мәскеу: Гостехиздат, 1924. - 112 б. * Барбот де Марни Е. Ашық тау-кен жұмыстарымен пайдалы қазбалар кен орындарын игеру - М .; Л .; Новосибирск: Горгеонефтеиздат, 1934 .-- 106 б. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1868 жылы туғандар]] i6erailk4eoohs10zbfw8tkfnzjcw9d 3642380 3642379 2026-08-13T07:14:32Z 1nter pares 146705 «[[Санат:1868 жылы туғандар|1868 жылы туғандар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642380 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Евгений Николаевич Барбот де Марни''' немесе '''Барбот де Марни''' ([[1868]]-[[1939]]) - орыс және кеңестік [[геолог]], тау-кен инженері, [[профессор]]. == Өмірбаяны == Орыс тау-кен инженері. Францияда туған немересі. Тау-кен инженері, профессор, [[Петербург]] тау институтының құрметті геология докторы Н.П. Барбот де Марни. [[1897]] жылы ол алтын кеніштерінде жұмыс істеді, онда алтынды барлау жұмыстарын жүргізді. [[1898]] жылдан бастап Бакальский шахтасының менеджері, содан кейін - Пермь аймағындағы Лысвенский фабрикалары округінің таулы бөлігінде менеджердің көмекшісі. [[1889]]-[[1890]] ж.ж. Оралдағы Качканар кендеріне жан-жақты барлау жүргізді және алғашқы геофизикалық зерттеулер жүргізді. 1896 жылы тау-кен институтын бітірді. Ресейде алғаш рет ол ([[1899]] ж.) Магнитометриялық түсірілімге жүгінді және платина плазмаларын зерттеумен айналысты. Ол Болгарияда мыс рудасында барлау жұмыстарын жүргізді. Ол Аляска алтын кендерін зерттеді. [[1901]] жылы - Тау-кен институты мұражайының кураторының көмекшісі ([[Санкт-Петербург]]). [[1901]] - [[1906]] жж. - Санкт-Петербург тау институтында минералогияда ассистент болды. [[1904]] жылдан бастап Николаев әскери-инженерлік академиясында геология мұғалімі болды. [[1906]] жылдан бастап Барбот де Марни қайтадан Оралда, Невянск Драгостроительный Завод (Невянск Драгостроительный Завод) алтын кеніштерінің менеджері ретінде қайтадан Златоуст таулы аймағында барлау жүргізді. [[1908]] жылдан бастап жеке алтын кеніштері бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. 1914 жылы Бас тау дирекциясына тіркеліп, Комаровский темір рудалары мен Оңтүстік Орал тау-кен зауыттарына жіберілді. [[1917]] жылы Вятка губерниясындағы Омутнин тау-кен зауыттарында жұмыс істеді. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін ол Солтүстік Вятка тау-кен зауыттары округінің техникалық директоры болып тағайындалды. Ол Оңтүстік Сібір алтын өндіретін қоғамның басқарма төрағасы, Олекминск алтын өндіру қоғамының басқарушы директоры, Ленский алтын өндіру серіктестігі басқармасының мүшесі болған. Қазан төңкерісі кезінде ол солтүстік-Вятка ауылындағы тау-кен зауыттарында бас менеджер қызметін атқарды. Омутнинск зауыты (қазіргі Омутнинск). [[1918]] жылы наурызда ол Омутнин зауыттарын ұлттандыруда шешуші рөл атқарды. Ол зауыттардағы жаңа биліктің - Омутнинск тау округінің іскерлік кеңесіне мүше болды. Оның күш-жігерінің нәтижесі барлық Омутнинский өсімдіктерін қамтыған Солтүстік Вятка тау округінің құрылуы болды (С.В.Г.О.). Оның қызметі арқасында азаматтық соғыс кезінде зауыттарды қиратудан құтқаруға мүмкіндік туды. [[1920]] жылдың жазында Барбот де Марни Омутнин зауытынан кетіп, Главзолото бас кеңсесін басқарды. Содан бері ол еліміздегі алтын және платина кен орындары бойынша ең ірі маман болды. [[1921]] жылы ол Ленинградтағы Тау-кен институтының профессоры болып, институтта алтын-платина бизнесі бөлімін басқарды. [[1930]] жылы Мәскеу тау-кен академиясының профессоры «Кредиттер және экскаваторлар» курсын оқыды. Ол КСРО-ның алтын өндіру саласын дамытуда көп күш пен бай тәжірибе қалдырды. Е.Н. Барбот де Марни алғаш рет бу алмазды бұрғылауды, магнитометриялық зерттеулерге арналған Тиберг-Тален құрылғысын қолданды. Оның жұмысының арқасында кенді алғашқы күйдіруде бірінші рет қолданылды (бір күйікте 1 миллион фунт немесе қоңыр темір кені). 1934 жылы ол ашық қайнар көздердің алғашқы жіктемесін құрды және карьерлерде экскаваторларды қолданудың орындылығын негіздеді. Е.Н. Барбот де Марнидің пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен зерттеу жөніндегі жұмысы түбегейлі болды. Ол КСРО-да алғашқы карьерлерді өңдеуде жоба кеңесшісі болды.<ref>[http://Малоизвестный%20период%20жизни%20горного%20инженера%20Е.%20Н.%20Барбота-де-Марни. Малоизвестный период жизни горного инженера Е. Н. Барбота-де-Марни.]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[1939]] жылы Ленинградта қайтыс болды. Оның қайтыс болу себебі белгісіз күйінде қалып отыр. Волковский зиратына әдеби көпірлерде жерленді. == Отбасы == Оның төрт баласы болды: қызы Татьяна ([[1899]]-[[1976]]), Сенявинге үйленді, ұлы Павел ([[1900]]-[[1921]]), қызы Ирина ([[1905]]-[[1992]]), Парфёновқа үйленді, ұлы Юрий ([[1909]]-[[1937]]). Сон Пол [[1900]] жылы 16 маусымда Пермь провинциясында дүниеге келген. Отбасылық дәстүрлерге сүйене отырып, [[1917]] жылы орта мектепті бітіргеннен кейін (орта мектепте жетінші сынып) ол тау-кен инженері болуға дайындалды, бірақ Ақпан төңкерісінің зардаптарына байланысты оқуын тоқтатты. [[1921]] жылы Пол жоғары әскери мектептің студенті екені белгілі. [[1921]] жылы 17 ақпанда Омбыда «Кеңес өкіметін құлату үшін жерасты ақ гвардия ұйымына қатысқаны үшін» тұтқындалып, сол жылы 14 мамырда атылды.<ref>[http://СПб%20Горный%20университет.%20Барбот%20де%20Марни%20Е.%20Н. СПб Горный университет. Барбот де Марни Е. Н.]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Театр]] және [[кино]] актрисасы Наталья Варли - Евгений Николаевич Барбота де Марнидің шөбересі. == Еңбектері == * Барбот де Марни Е.Н. Орал және оның байлығы. - Екатеринбург, 1910 жыл. * Барбот де Марни Е. Пайдалы қазбалар кенорындарын селективті игеру мәселесі туралы // Түсті металдар. - 1962. - № 1. - С. 14-16. 17. * Барбот де Марни, Е.Н., алтын мен платина кен орындарын қазу, Мәскеу: Гостехиздат, 1924. - 112 б. * Барбот де Марни Е. Ашық тау-кен жұмыстарымен пайдалы қазбалар кен орындарын игеру - М .; Л .; Новосибирск: Горгеонефтеиздат, 1934 .-- 106 б. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5phtdhcij6ajkxnzamx5axn54v7c5w8 0 639833 3642424 3588990 2026-08-13T10:02:28Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642424 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Borghamn 001.jpg|thumb|right|200px|Вадстена]] '''Вадстена''' ({{Lang-sv|Vadstena}}<span lang="sv" style="font-style:italic;">Vadstena</span>) — [[Швеция]], [[Лена Эстергетланд]]та орналасқан қала. Аттас коммуна орталығы. Лена [[Линчепинга]] астанасынан батысқа қарай 40 шақырымда, [[Мутал]] қаласынан оңтүстік батысқа қарай 10 шақырымда, [[Веттерн]] көлінің жағалауында орналасқан. == Географиясы мен климаты == == Халқы == == Тарихы == Вадстена — тамыры тереңге жайылған тарихы бар шағын қала. Қалалық беделі 1400 жылы алынса да, оған дейін де, [[XIV ғасыр|XIV ғасырда]] киелі Шведтық Бригиттамен негізі салынған, Бригитта орденінің католикалық монастырінің арқасында әйгілі болды. == Көрікті жерлер == Қаланың негізгі көрікті жері даниялықтардың шабуылынан қорғануға мақсатталған, негізі 1545 жылы Густав Ваз бұйрығымен қаланған, сарай болып табылады. {{commons|Category:Vadstena}} shpqex0pi2i7m9e8q87s9uy22dmg3od 0 639909 3642422 3635426 2026-08-13T09:59:56Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642422 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Озерная''' өзеніне құятын екі бастау [[Іле Алатауы|Іле Алатауының]] негізгі жотасы мен еріген мұздықтардан ағады. == Сипаттамасы == Бірінші және негізгі бастау тікелей Озерный асуынан, [https://ru.wikipedia.org/wiki/Пики_Алматинской_области_Заилийского_Алатау#Пик_Серго_Орджоникидзе| Перевальный (№84) және Қара (# 85) мұздықтарынан]{{Deadlink|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} басталады. Екінші бастау Қызылсай шатқалындағы [https://kk.wikipedia.org/wiki/Тимофеев_мұз_айдыны|Тимофеев мұздығының]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} айналасынан басталады. Туристер Грязный (# 91), Тимофеев (# 90) және Мутный (# 92) мұздықтары арқылы өтеді. Озерная өзенінің алқабы үлкен аумақты алып жатыр және шығыстан батысқа қарай ендік бағытта созылған. Алқап оңтүстіктен, жоғарыда айтылғандай, Іле Алатауының негізгі жотасынан басталады. Шығыста ол Кіші Алматы шоқысы мен [http://gvardiya.ru/authors/timofeev-aleksey-viktorovich Тимофеев] және [https://kk.wikipedia.org/wiki/Городецкий мұз айдыны алқабы [Городецкий мұздықтарының]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} алқабымен шектеледі, батыстан Аршалы алқабына дейін, Үлкен Алматы сілемімен шектеледі, солтүстіктен үлкен Алматы көлініӊ қазаншұӊқырынан Алағыр тауларына дейін. Алағыр таулары Үлкен Алматы шыңына жатады. Бұл шоқының ұзындығы шамамен 14 км, Жосалы кезеңі асуымен, Үлкен Алматы шыңымен аяқталады. Бүгінгі күні Кіші Алматы шоқысы бұрынғыдай болып саналмайды. Алғашқы 6 шақырым шыңы Озерная және [[Талғар (өзен)|Сол Талғар]] өзендерінің жоғарғы ағысы арасында орналасқан. Осыдан кейін Озерный шатқалының шекарасы Кұмбел сілеміне өтіп, сол жерде аяқталады. Негізгі жотадан және [[Іле Алатауы]] мұздықтарының еруінен ағатын екі бастау Озерный өзеніне тиесілі. == Гидрологиясы == == Сілтемелер == * [http://kz.zhetysu.travel Алматы облысы туризм басқармасының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200503224243/http://kz.zhetysu.travel/ |date=2020-05-03 }} * [http://kaz.ile-alatau.kz Іле - Алатау ұлттық табиғи паркінің ресми сайты] * [http://avia.lib.ru/bibl/1043/title.html Тимофеев Алексей Викторович] ps2cwtjmvm82t01w94nrhketbsmnkbi 0 640019 3642431 3640252 2026-08-13T10:14:56Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642431 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == Сипаттамасы == '''Қарғалы''' ауылынан алыс емес жерде (Фабричное) [[Ұзынқарғалы|Ұзын Қарғалы]] деген шатқал [[Тянь-Шань]] [[Іле Алатауы|Іле Алатауының]] батыс бөлігінде орналасқан. Шатқалдың жотасы [[Қастек]] шатқалына өтеді. Шатқалдың ландшафты әртүрлі таулы ландшафт басым болады<ref>https://massaget.kz/layfstayl/bilim/gumanitarly-ylymdar/196/</ref>. Шатқалдың төменгі аймағында өрік, бөріқарақат, жабайы раушан және тікенді бұталар өседі. Шатқалда 3 сарқырама және мұзды-тасты белгісіз шың бар. Алғашқы сарқырама, оның саласы — [[Шымбұлақ|Кіші Шымбұлақ]], 1400 метр биіктікте орналасқан. Екінші сарқырама - [[Шымбұлақ|Үлкен Шымбұлақ]] 1450 метр биіктікте, үш шатқалы сарқыраманың ең биік, қол жетімді және терең сарқырамасы. Үшінші сарқырама 1700 метр биіктікте орналасқан. Атаусыз шың үш шыңнан тұрады. Оның биіктігі 460 метрге жетеді. Солтүстікте шыңы 400 метр тік қабырғалармен бұзылады. Шың - шатқалдың ең биік нүктесі. == Географиялық орны == == Көздері == * [http://kz.zhetysu.travel Алматы облысы туризмінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200503224243/http://kz.zhetysu.travel/ |date=2020-05-03 }} * [https://zhetysu.gov.kz/ru/content/turizm/ Алматы облысы туризм басқармасының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423233557/https://zhetysu.gov.kz/ru/content/turizm/ |date=2020-04-23 }} * [http://www.ile-alatau.kz Іле - Алатау ұлттық табиғи паркінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220406051400/http://www.ile-alatau.kz/ |date=2022-04-06 }} h14bjn9shfl060n0o8s8vzfmh0vtpui 0 640030 3642433 3601574 2026-08-13T10:17:49Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642433 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Бутаковка шатқалы''' — қазақ тілінен «Бутаковка» «бұтақ» сөзінен аударылады. Бутаковка шатқалында екі шағын сарқырама – төменгі (Үлкен) және жоғарғы орналасқан. Жоғарғы сарқырама теңіз деңгейінен 2470 метр биіктікте. Жоғарғы сарқыраманың биіктігі 20 метр. Төменгі сарқыраманың биіктігі — 30 метр. Ол жоғары сарқырамамен салыстырғанда күшті және көркем. [[Сурет:Butakovka Waterfall - panoramio.jpg|нобай]] == Сипаттамасы == Жергілікті рельеф 20 миллион жыл бұрын [[Тянь-Шань]] пайда болған дәуірде қалыптасты. Бутаковка шатқалы Іле Алатауы жотасының солтүстік беткейінде орналасқан. [[Кіші Алматы]] және [[Талғар|Сол Талғар]] бассейнінің су айырығында. ХІХ ғасырдағы онда Жетісудың бірінші [[губернатор]]ы [[Герасим Алексеевич Колпаковский|Г.А. Колпаковский]] саяжай болды. Шатқалдың атауын алды деген болжам бар казак қарауыл бастығының тегі бойынша 1860 жылдары орманды кесуден қорғау үшін шатқалы. Сібірден қоныс аударушылар. Қазақ шығу тегі жоққа шығарылмаған елді мекеннің атауы: бутак «сучок». Шын мәнінде өзен Бутаковка [[Кіші Алматы]]ның оң ағыны болып табылады. Бұл аудан ерекше және әдемі, ал шатқалдың өзі үшін тамаша орын қысқа және ұзын жаяу жорықтардың басталуы. Осыдан жетуге болады Кімасар жотасы [[Медеу]] мен өзен алқабына оралу Сол [[Талғар]]. Басты бет көрнекті орындар Бутаковка шатқалы — [[Сарқырама|сарқырамалар]]. Олардың екеуі: төменгі, биіктігі 15 метр, ең танымал туристер арасында. Екінші аз төменгі сарқырама және орналасқан шатқалдың жоғарғы бөлігі екі километр қашықтықта. Онда дыбыстар сарқырамалардың ағатын ленталары әдемі құстар әнін естуге болады. Шатқалдың өсімдік әлемі бай және алуан түрлі ол Тянь-Шань шырыны, Көктерегі, шетен және барбарис өседі. Шатқалдың көркем түрлері, таза ауа, жазғы ыстық салқын күн. == Орналасқан жері == [[Іле Алатауы ұлттық паркі|Іле-Алатау МҰТП]] [[Медеу]] филиалында орналасқан. 1996 жылы Бутаковка Иле заңды иелігіне өтті [[Іле Алатауы ұлттық паркі|Іле - Алатау мемлекеттік табиғи паркі]]. Шатқалдың аумағы, 5000 гектар жерді алып жатыр, оны бес инспектор күзетеді.<ref>http://www.ile-alatau.kz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220406051400/http://www.ile-alatau.kz/ |date=2022-04-06 }}</ref> Бар қолайлы акустикалық орта (тыныштық, әуенді дыбыстар) табиғатта). Ұсынылатын қабылдау кезеңдері: мамыр – қазан. == Климаты == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://kz.zhetysu.travel Алматы облысы туризмінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200503224243/http://kz.zhetysu.travel/ |date=2020-05-03 }} * [https://zhetysu.gov.kz/ru/content/turizm/ Алматы облысы туризм басқармасының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423233557/https://zhetysu.gov.kz/ru/content/turizm/ |date=2020-04-23 }} * [http://www.ile-alatau.kz Іле - Алатау ұлттық табиғи паркінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220406051400/http://www.ile-alatau.kz/ |date=2022-04-06 }} mv2151x36bncnmopd393egpbyr6ehwt 0 640114 3642429 3620661 2026-08-13T10:13:04Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642429 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Worm.casts.jpg|нобай]] '''Биогумуc''' — [[органикалық тыңайтқыш]], ауыл шаруашылығы қалдықтарының жауын құрттары және басқа да микроағзалармен ([[саңырауқұлақтар]], [[бактериялар]], актиномицедтер, [[жәндіктер]], [[буынаяқтылар]]) өңделінген өнім. Вермикомпостану кезінде арам шөптердің дәнектері жауын құртының ағзасынан өтіп, тамырлануға бейімдігінен айырылады. Сонымен қатар, биогумуста [[Көң|көңге]] қарағанда [[ішек таяқшасы]] және басқа да патогендіктік ағзалар азырақ кездеседі. Биогумус топырақтың құнарлылығын, [[Топырақ құрылымы|құрылымы]]н және физикалық қасиеттерін жақсартады. Биогумус қолданылғаннан кейін топырақты бірнеше жылдар бойы қатарынан қолдануға болады. == Құрамы және қасиеттері == == Тағы қараңыз == * [[Жауын құрты|Жауын құрттары]] * [[Компост]] [[Санат:Органикалық тыңайтқыштар]] rlcyws1qai8u2vsoasaxxbjffhz51ey 0 641179 3642426 3588984 2026-08-13T10:10:25Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642426 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kojiishikawa.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Кодзи Исикава''' ([[Жапон тілі|жап]].イシカワコウジ Исикава Кодзи, [[1968 жыл]], [[Осака]], [[Жапония]] ) — қазіргі заманғы жапон суретшісі. [[Лос-Анджелес]]те тұрады және жұмыс істейді. Оның жұмыстарының көрмелері бүкіл әлем бойынша өтеді. Исикава 1991 жылы Осаки гуманитарлық ғылымдар университетінде бейнелеу өнері бакалавры дәрежесін алды. Исикава 1991 жылдан бастап 10-ға жуық жеке көрмелерді өткізді. == Өмірі және шығармашылығы == == Жеке көрмелері == *2003 — Atelier Nishinomiya, [[Хёго]], Жапония; *2000 — Gallery Gen, [[Фукуока]], Жапония; *1997 — Gallery Gen, Фукуока, Жапония; *1995 — Gallery Gen, Фукуока, Жапония; *1994 — Gallery Gen, Фукуока, Жапония. == Сілтемелер == * [http://www.kojiart.com Суретші сайты] [[Санат:Жапония суретшілері]] omharq6h7px2990c8m7j0sjk06kn5pe 0 641338 3642425 3446106 2026-08-13T10:07:22Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642425 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Howz.jpg|thumb|right|Руб әл-хизба түріндегі хауз]] Хауз — Орталық және Оңтүстік Азиядағы, Таяу және Таяу Шығыстағы кейбір елдердегі гидравликалық құрылым - жасанды су қоймасы , көбінесе мешіттерде, қалалық алаңдарда, бақтарда ауыз су қоймасы; әдетте жоспарда тікбұрышты, ағаштар отырғызу жолымен нығайтылған немесе тас төселген болып келеді. == Қызметі == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Әмір Темір мәдениеті]] j9t9e7oglhexqg76pq69ahdfsk3nac0 0 641364 3642435 3614022 2026-08-13T10:21:06Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642435 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Қалмақ даласы''' ({{lang-ru|Калмыцкая степь}}) – [[Еділ|Еділдің]] төменгі ағысындағы 100 000 шаршы шақырымды алып жатқан далалы аймақтың шартты түрдегі атауы. Еуразия даласының құрамдас бөлігі ретіндегі «қалмақ даласы» өз атауына XVII ғасырда [[қалмақтар|қалмақтардың]] Еділдің бойына қоныс аударуынан кейін ие болды. Үш негізгі субаймаққа бөлінеді: * қалмақтар мен [[орыстар|орыстардың]] алғашқы қоныстары пайда болған батыстағы Ергени қыраты; * шығыстағы Каспий маңы ойпаты; * оңтүстік-шығыстағы «Мочаги» (қалм. харогазыри).<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Қалмақ даласы}}</ref> ==Тарихы== [[File:Калмыцкая степь (1864).jpg|left|thumb|Астрахан губерниясының құрамындағы Қалмақ даласы (1864)]] [[File:Калмыцкая степь в апреле.jpg|thumb|Қалмақ даласындағы қызғалдақтар]] [[Ресей империясы|Ресей империясында]] «қалмақ даласы» Астрахан губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі болды. Қалмақ даласы ұлыстар мен аймақтарға бөлінген. Аймақтағы халықтың басым бөлігін қалмақтар (120 000 - 130 000 адам шамасында) құраған. Жердің бір бөлігі [[Бөкей ордасы|Бөкей Ордасының]] [[қазақтар|қазақтарына]] жалға беріліп отырды. Мал саны 1 миллион басқа жетті (оның жартысынан астамын қойлар құраған). Егіншіліктің дамуы кеңес дәуіріне дейін төмен деңгейде қала берді. XIX ғасырдың аяғындағы қалмақ даласын басқару жүйесінің негізі XVIII ғасырдың аяғында қалыптасты. Жергілікті ұлыстардың билеушілерін қадағалау мақсатымен ресей шенеуліктері - приставтар тағайдала бастады. Астрахан губернаторының кеңсесінде қалмақ істері бойынша арнайы экспедиция құрылды. XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басында ресей билігі 1771 жылы таратылған Зарго соты мен қалмақ жеріндегі ресей билеушісінің өкілі лауазымын қалпына келтірді. 1800 жылдың 14 қазанында император I Павел жарлығына сәйкес [[Қалмақ хандығы|Қалмақ хандығының]] билеушісі ретінде Кіші дербет ұлысының иесі Чучей Тундутов тағайындалды. Алайда Тундутовтың билігіне шенеуліктер тарапынан біраз шектеулер қойылды. Тундутовтың өлімінен кейін (1803 ж.) хандық билік біржолата жойылды. 1834 жылдың 24 қарашасында бекітілген Ережелер 1836 жылы өз күшіне енді. 1825 жылы [[Астрахан|Астраханда]] құрылған Комиссия (Қалмақ істерінің комиссиясы) жаңа органмен алмастырылды. Ұлыстар мен аймақтардың бөлшектенуіне тыйым салынды. Басқару жүйесі біржолата 1847 жылы қалыптасты. 1847 жылдың 23 сәуіріндегі Ережелерге сәйкес Мемлекеттің мүлік министрлігіне (Ішкі істер министрлігінен) қалмақтарды басқару құқығы берілді. Облыстық Зарго соты таратылды. Оның құзырындағы барлық істермен Астрахан губерниялық палатасының қылмыстық және азаматтық соты айналысатын болды. XIX ғасырдың ортасында қалмақ даласын Ресейдің орталық бөлігінен шыққан шаруалармен қоныстандыру басталды. 1846 жылдың 30 желтоқсанында император I Николайдың жарлығы шықты. Жарлыққа сәйкес Астрахан губерниясындағы қалмақ даласында 44 станицаның негізі қаланды. 1897 жылғы жалпыресейлің санаққа сәйкес, қалмақ даласының ұлыстарындағы халықтың этникалық құрамы төмендегідей болды: * қалмақтар – 122 573; * орыстар – 4 280.<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=50 Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей]</ref> 1907 жылы қалмақ даласын 144 646 адам мекендеген (ерлер - 77 837, әйелдер - 66 799). == Географиясы және климаты == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қалмақ хандығы]] n9uwx3ho8s3f5rnii8nqqztzdjmdk8d 0 641445 3642304 3624986 2026-08-12T17:34:52Z АРАЙЛЫМ 184244 3642304 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амур алаңы''' - Киев қаласының Голосеев ауданындағы алаң, Голосеево ауданы. [[Сурет:Амурская площадь.jpg|нобай|амур алаңы]] Амур, Васильковская, Михаил Максимович және Теслярская көшелерінің арасында орналасқан. Шамамен 1930 жылдары атаусыз аймақ ретінде саналған. Қазіргі заманғы атауы Амур өзенінің құрметіне 1970-ші жылдардан бастап қолданыла бастады. 2022 жылдан бастап атауы Васильковская алаңы деп өзгертілген. == Транспорт == * Автобустар 19, 78 * Троллейбустар 45 * «Васильковская» станция метросы == Әдебиеттер == * Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — 352 с. — ISBN 5-88500-070-0. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алаңдар]] [[Санат:Киев]] 46iysj7ppy7ohmxealwu1o1nem6enlq 3642353 3642304 2026-08-13T05:44:38Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] соңғы нұсқасына қайтарды 3624986 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амур алаңы''' - Киев қаласының Голосеев ауданындағы алаң, Голосеево ауданы. [[Сурет:Амурская площадь.jpg|нобай|Амур алаңы]] Амур, Васильковская, Михаил Максимович және Теслярская көшелерінің арасында орналасқан. Шамамен 1930 жылдары атаусыз аймақ ретінде саналған. Қазіргі заманғы атауы Амур өзенінің құрметіне 1970-ші жылдардан бастап қолданыла бастады. 2022 жылдан бастап атауы Васильковская алаңы деп өзгертілген. == Транспорт == * Автобустар 19, 78 * Троллейбустар 45 * «Васильковская» станция метросы == Әдебиеттер == * Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — 352 с. — ISBN 5-88500-070-0. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алаңдар]] [[Санат:Киев]] gsor0cw96aot0u4yz70i176earldf9p 10 642445 3642278 3430415 2026-08-12T13:47:33Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]]» деген «[[:File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]]» дегенмен алмастырылды. 3642278 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|байрақ/ту</noinclude>}}} | alias = Ауғанстан | flag alias = Flag of the Taliban.svg | flag alias-1747 = Flag of Herat until 1842.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921–1926).svg | flag alias-1926 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1973 = Flag of Afghanistan (1973–1974).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980-1987).svg | flag alias-1980a = Flag of the People's Democratic Party of Afghanistan.svg | flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992–2001).svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2001-2002).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002–2004).svg | flag alias-2002a = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2004 = Flag of Afghanistan (2004–2013).svg | flag alias-2013 = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | flag alias-Талибан = Flag of Taliban.svg <noinclude> | var1 = 1747 | var2 = 1880 | var3 = 1901 | var4 = 1919 | var5 = 1921 | var6 = 1926 | var7 = 1928 | var8 = 1929 | var9 = 1929a | var10 = 1931 | var11 = 1973 | var12 = 1974 | var13 = 1978 | var14 = 1978a | var15 = 1980 | var16 = 1980a | var17 = 1987 | var18 = 1992 | var19 = 2001 | var20 = 2002 | var21 = 2002a | var22 = 2004 | var23 = 2013 | var24 = Талибан </noinclude> | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} | өлшемі = {{{өлшемі|}}} }} 3gmmrfuwapbgibodbyhi5t71kamtat9 0 653066 3642332 3641375 2026-08-13T03:51:19Z L.sarkytbekova 184246 Калька сөйлемдер қазақ тіліне табиғи етіп түзетілді. 3642332 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} '''Ескі Жаңа Жыл''' — Джулиан күнтізбесіндегі [[Жаңа жыл]] (ескі стиль). Бұл мейрам 13-14 қаңтарда тойланады және Рождествоны атап өтетін елдерде кең таралған. == Тарихы == Бұл мереке хронологияның өзгеруі нәтижесінде пайда болды. Еуропалық мемлекеттердің барлығы 18-ғасырда күнтізбеден бірнеше күнді алып тастап, Григориан хронологиясына көшті. XX ғасырға қарай орыс күнтізбесі Григориан күнтізбесіне ауысқан Еуропадан 13 күн артта қалды. Осы алшақтықты жою үшін 1918 жылы Халық Комиссарлары Кеңесінің жарлығымен Григориан күнтізбесіне - жаңа стильге көшу жасалды. Шындығында, 31 қаңтардан кейін бұл 14 ақпан болды. Нәтижесінде 14 қаңтар — Әулие Василий күні ескі Жаңа жыл болып шықты. == Салт-дәстүрлер == Көптеген дәстүрлер мен [[әдет-ғұрыптар]] Ресейдегі ескі Жаңа жылмен байланысты. Әулие Василий күнінде олар болашақ егінмен байланысты болатын ауылшаруашылық мерекесін атап өтті және дәндерді себу рәсімін жасады, демек, мереке «овсень» немесе «авсень» деп аталды. Ескі Жаңа жыл түнінде қыздар өздерінің болашақ махаббатына сәуегейлік жасаған. Өйткені, христмастид кезеңі жалғасты, кез-келген сәуегейлік пен болжам жасау үшін жылдың ең жақсы кезеңі. Халық арасында 13 қаңтардан 14 қаңтарға қараған түні болашақ жарыңды түсіңде көре аласың деген сенім болған. === Наным-сенім мен ырымдар === * Ақшадан тарықпау үшін бұл күні қарызға ақша бермеген. Ал керісінше, ақша алу жақсы ырым саналып, жаңа жылда табыс мол болады деп сенген. * Жыл бойы жақсы киініп жүру үшін Василий кешінде Жаңа жылды жаңа киіммен қарсы алу керек деген наным болған. * Ескі Жаңа жыл қарсаңындағы ашық әрі жұлдызды аспан жидек мол болады дегенді білдірген. Ал 13 қаңтар кешіндегі қатты боран жаңғақтың мол өнімінің белгісі саналған. == Сыртқы сілтемелер == * [https://ru.sputnik.kz/spravka/20200113/8719200/staryj-novyj-god-istoriya-tradicii.html Старый Новый год: история и традиции праздника] [[Санат:Жаңа жыл]] biujo49jbpvsdnxryfams2dbitbbnky 0 654586 3642333 3640514 2026-08-13T04:01:12Z L.sarkytbekova 184246 калька тіркестер қазақша табиғи етіп түзетілді. 3642333 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} {{Музыкант |Есімі = Микала Гордон |Атауы = Mikalah Gordon |Сурет = Mikalah Gordon.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = Mikalah Analise Gordon |Толық аты = |Туған күні = 14.01.1988 |Туған жері = {{туғанжері|Лас-Вегас|Лас-Вегаста}}, [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 2005 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|АҚШ}} |Мамандықтары = [[Әнші]], [[актриса]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = Вокал |Жанрлары = [[Поп-музыка|Поп]], [[Рок-музыка|рок]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = https://www.mikalahgordon.com/ }} '''Микала Анализ Гордон''' ({{lang-en|Mikalah Analise Gordon}}; [[14 қаңтар]] [[1988 жыл|1988]], [[Лас-Вегас]]) — [[Америкалықтар|американдық]] [[әнші]] және [[American Idol]]-дің төртінші маусымының финалисті. ==Өмірбаяны== Гордон [[Лас-Вегас]]та, [[Невада]] штатында дүниеге келген. Оның анасы Victoria Cavaricci - американдық және итальяндық, ал әкесі Rocky Gordon - итальяндық және еврей.<ref name="php">[http://mikalah-gordon.org/mikalah/facts.php] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820220818/http://mikalah-gordon.org/mikalah/facts.php|date=August 20, 2008}}</ref><ref>[http://blogs.courant.com/roger_catlin_tv_eye/2008/07/say-what-you-will-about.html Country Goes D-List - Roger Catlin | TV Eye<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052424/http://blogs.courant.com/roger_catlin_tv_eye/2008/07/say-what-you-will-about.html |date=2016-03-04 }}</ref> Гордон [[католик]] дінін ұстанып өскен. ''St. Francis de Sales Roman Catholic'' мектебінде 3-8 сынып аралығында оқыды. Бала кезінен әкесімен бірге сахнада өнер көрсеткен. Әкесі оның өнерге деген қабілетін дамытуға көмектесіп, тәлімгерлік еткен. American Idol-байқауына қатысқанға дейін ол Helen Joy Young Entertainers тобының құрамында өнер көрсетіп, [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйде]] ән айтқан және барда жұмыс істеген. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:АҚШ телевизия актрисалары]] qziwr38946tnlja0b8ys6vuhrveuwhx 0 654589 3642334 3614841 2026-08-13T04:12:01Z L.sarkytbekova 184246 калька сөйлем қазақша табиғи етіп түзетілді 3642334 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} {{Тұлға |Есімі = Sandra "Sandie" Crisp |Шынайы есімі = Johnnie Baima |Сурет = Goddess Bunny.jpg |Сурет атауы = Goddess Bunny 2007 жылы |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 13.01.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Санта-Моника|Санта-Моникада}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 27.01.2021 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Лос Анджелес|Лос Анджелесте}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Азаматтығы = {{Байрақ|АҚШ}} |Ұлты = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Rocky Dale Wilson |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Сандра "Сэнди" Крисп''' ({{lang-en|Sandra "Sandie" Crisp}}; [[13 қаңтар]] [[1960 жыл|1960]], [[Санта-Моника]] — [[27 қаңтар]] [[2021 жыл|2021]], [[Лос Анджелес]]; '''Goddess Bunny''' атымен де танымал) — американдық әртіс, трансгендер, [[Актер|актриса]] және модель.<ref name=LAW>{{cite web|url=http://www.laweekly.com/arts/drag-legend-the-goddess-bunny-is-being-honored-at-bushwig-this-weekend-8165885|work=[[LA Weekly]]|title=At the Punk Version of DragCon, NYC Queens Honor an L.A. Legend: The Goddess Bunny|date=April 29, 2017|author=Stuart, Gwynedd}}</ref> Крисп трансгендерлік әйел және [[полиомиелит]]ке шалдыққан. Дұрыс жүргізілмеген медициналық ем-шаралардың салдарынан оның денсаулығына қосымша зиян келген. Ол мүгедек балаларға арналған әртүрлі патронаттық үйлерде өсті. Балалық шағында ол өзінің патронаттық отбасыларының мүшелерінен физикалық және жыныстық [[зорлық-зомбылық]]ты үнемі жыныстық сәйкестігі мен мүгедектігіне байланысты көтеріп жүрді. ==Өмірбаяны== Сэнди Крисп 1960 жылы [[13 қаңтар]]да дүниеге келген. Ол бала кезінен [[полиомиелит]]ке шалдыққан [[мүгедек]]. Ол өзінің актерлік дебютін Шарлин ретінде 1986 жылы түсірілген ''Hollywood Vice Squad'' фильмінде және [[Мэрилин Мэнсон]]ның «The Dope Show» музыкалық бейнебаянына түсті. 1994 жылы ол Ник Бугас режиссерлік еткен [[The Goddess Bunny|''The Goddess Bunny'']] атты деректі фильмнің басты кейіпкері болды. [[27 қаңтар]] [[2021|2021 жылы]] Сэнди Крисп 61 жасында [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19]] індетінен қайтыс болды.<ref>https://www.nytimes.com/2021/02/04/obituaries/sandie-crisp-dead-coronavirus.amp.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:АҚШ актрисалары]] [[Санат:АҚШ кинематографы актрисалары]] 4vikdljfmprbqpvq2epxbcu2pyxwyg7 0 654982 3642330 2842797 2026-08-13T02:38:58Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642330 wikitext text/x-wiki '''Тұш бауырсақ''' - оны мереке дастарқанына арнап [[Ұн|ұн]]ға [[сүт]], [[май]], [[қант]], [[жұмыртқа]] қосып илеп, ұсқа кесіп қуырған. == Сипаттамасы == Қуырып болған соң ішіне сары май жаққан қалыпқа салып бал құйып, [[көкнәр]] сеуіп, мейіз, мәмпәси салып қатырады. Оны қонақтардың ішіндегі ең қадірлісі бастап бұзатын [[салт]] болған. Бауырсақтың – ашыған, бармақ, жалпақ, жол, бұрма [[бауырсақ]] түрлері де бар. Бауырсақ түрлерінің барлығының да қамыры тұзды суға иленеді.<ref>[https://canvas.instructure.com/courses/1088598/pages/kazaktyn-ulttyk-tagamdary Қазақтың ұлттық тағамдары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209212843/https://canvas.instructure.com/courses/1088598/pages/kazaktyn-ulttyk-tagamdary |date=2021-02-09 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат: Қазақ асханасы]] saxvxrbw9clqh2kx4bcmuxb5dztg0wi 0 656936 3642405 3584206 2026-08-13T09:18:33Z Ayazhan10 180289 «[[Санат:Финляндия Ақ раушан ордені үлкен крестінің иегерлері|Финляндия Ақ раушан ордені үлкен крестінің иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642405 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Брижит Макрон|Шынайы есімі=Брижит Мари-Клод Макрон|Суреті=Brigitte Macron (July 2017) (cropped).JPG|Қызметі мұғалім|Діні=|Туған кездегі есімі=Брижит Мари-Клод Трогнье|Жұбайы=Андре-Луи Озьер (1974—2006) Эмманюэль Макрон (2007 жылдан бастап)|Балалары=қыздары Тифани и Лоранс Озьер және ұлы Себастьян Озьер|Туған күні 13.04.1953|Әкесі=Жан Троньё|Анасы=Симона Троньё|Білімі=Генриха IV лицейі|Жұмыс істеген орны=Сен-Луи-де-Гонзаг лицейі}} '''Брижит Мари-Клод Макрон''' ({{lang-fr|Brigitte Marie-Claude Macron}}; қазіргі '''Троньё''' ({{lang-fr|Brigitte Trogneux}} тумасы), бұрынғы '''Озьер''' ({{lang-fr|Auzière}}), [[13 сәуір]] [[1953 жыл]]) — француз мектеп мұғалімі, қазіргі Франция президенті [[Эммануэль Макрон]]ның әйелі және бұрынғы ұстазы.<ref>{{cite news |title=French President arrives in Japan for G20 summit |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20190626_20/ |publisher=NHK World |date=June 26, 2019 |access-date=24 July 2019 |archive-date=28 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190628235110/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20190626_20/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.gala.fr/stars_et_gotha/brigitte_trogneux|title= Brigitte Trogneux – La biographie de Brigitte Trogneux avec Gala.fr|publisher= Média Prisma|website= Gala.fr|language= fr|access-date= 12 April 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170425002726/http://www.gala.fr/stars_et_gotha/brigitte_trogneux|archive-date= 25 April 2017|url-status=dead|df= dmy-all}}</ref> == Өмірінің алғашқы кезеңі == Брижит Макрон Францияның [[Амьен]] қаласында дүниеге келген. Ол 1872 жылы Амьенде негізі<ref name="lavoixdunordaraslachocolaterie">{{cite news|title=Arras : la chocolaterie Trogneux va déménager sur la place des Héros|url=http://www.lavoixdunord.fr/archive/recup%3A%252Fregion%252Farras-la-chocolaterie-trogneux-va-demenager-sur-la-ia29b0n3133866|access-date=7 May 2017|work=La Voix du Nord|date=30 October 2015}}</ref> салынған Chocolaterie Trogneux-тің бесінші ұрпағы болып табылатын Симонс (1910-1998 Пуйоль тумасы) пен Жан Трогньенің (1909-1994) алты баласының ішіндегі ең кішісі болатын <ref name=":2">{{Cite web|url= http://gw.geneanet.org/wikifrat?lang=fr&p=brigitte&n=trogneux|title= Brigitte TROGNEUX – Fraternelle : l'encyclopédie biographique de l'Homo erectus – Geneanet|website= [[Geneanet]]|access-date= 15 April 2017}}</ref><ref name="lexpressquiestbrigitte">{{Cite news|url=http://www.lexpress.fr/styles/vip/qui-est-brigitte-trogneux-l-epouse-d-emmanuel-macron_1693001.html|title=Qui est Brigitte Trogneux, l'épouse d'Emmanuel Macron?|last=Lévy-Frébault|first=Tiphaine|date=25 June 2015|work=[[L'Express]]|access-date=3 May 2017}}</ref> Қазіргі кезде Jean Trogneux деп аталатын компанияны<ref name="jeantrogneuxhomepage">{{cite web|title=Homepage|url=http://www.trogneux.fr/boutique/liste_rayons.cfm?code_lg=lg_fr|website=Jean Trogneux|access-date=7 May 2017|archive-date=9 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509002405/http://www.trogneux.fr/boutique/liste_rayons.cfm?code_lg=lg_fr|url-status=dead}}</ref> оның інісі Жан-Александр Трогне басқарады.<ref name="lexpressquiestbrigitte"/> == Мансабы == Брижит Оузиер 1980 жылдары Страсбургтегі Люци-Бержердегі «Колледжде» әдебиеттен сабақ берді.<ref name="france3afaitsespremiers">{{cite news|last1=Hartzer|first1=Renaud|title=Brigitte Macron a fait ses premiers pas en politique... en Alsace|url=http://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/brigitte-macron-fait-ses-premiers-pas-politique-alsace-1249989.html|access-date=8 May 2017|work=France 3 Grand Est|date=8 May 2017}}</ref> Ал 1990-шы жылдары, ол Амьенде орналасқан Lycée la Providence атты иезуиттардың орта мектебінде француз және латын тілдерінен тәлім берді. Ол Эммануэль Макронмен алғаш рет дәл осы орта мектепте кездесті.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/02/02/opinion/sex-and-the-french-elections.html|title=Sex and the French Elections|last=Druckerman|first=Pamela|date=2 February 2017|work=The New York Times|access-date=12 April 2017|issn=0362-4331}}</ref> Ол Брижиттің әдебиет сабақтарына қатысып, ал Брижит болса, Макрон қатысқан театр тобын басқарды. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-election-macron-book-idUSKBN17E21X|title=France's Macron defied parental veto on schoolboy love affair with teacher|date=12 April 2017|work=Reuters|access-date=12 April 2017}}</ref> Олардың романы әдеттегі махаббат хикаясына ұқсамайтын еді, өйткені Брижит Макроннан ширек ғасырға үлкен болатын, Макрон бұл романын «махаббатымыз жиі құпия және жасырын болды, көбісі өздеріне осындай махаббат келмей оны түсінбейді» деп сипаттады.<ref>{{Cite news|last=Persio|first=Sofia Lotto|date=6 February 2017|title=Emmanuel Macron: From teacher's pet to French president|work=[[International Business Times]] UK|url=http://www.ibtimes.co.uk/unusual-romance-presidential-favourite-emmanuel-macron-his-wife-brigitte-1605082|url-status=live|access-date=12 April 2017}}</ref> == Саясат == [[Сурет:Arrival Ceremony - The Official State Visit of France (27831311468).jpg|thumb|left|Франция президенты Эммануэль Макрон Ақ үйде мемлекеттік кездесу кезінде өзінің әйелі Брижиттің қолын сүйіп жатыр]] 1989 жылы, Бриджит Макрон (содан кейін Auzière) Truchtersheim қалалық кеңесінде сайлауда сәтсіздікке ұшырап, кеңестен орын ала алмады. Бұл оның жалғыз сайлауға түскен кезі болатын.<ref name="france3afaitsespremiers"/> 2017 жылы Брижит Макрон күйеуінің президенттік науқанында белсенді рөл атқарды. Бас кеңесшілерінің біреуінің «Брижиттің болуы ол үшін өте маңызды» деген сөзі келтірілді.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/politics/articles/2017-04-07/the-singular-woman-behind-france-s-front-runner|title=The Singular Woman Behind France’s Front-Runner|date=7 April 2017|work=[[Bloomberg.com]]|access-date=12 April 2017}}</ref> Сайлау науқаны барысында Эммануэль Макрон Франция президенттігін жеңіп алған кезде әйелі «онымен үнемі бірге болған, ол жасырылмайды» деп мәлімдеді.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.vogue.co.uk/article/brigitte-macron-style-analysis|title=How Brigitte Macron Is Redefining First Lady Dressing|last=Pithers|first=Ellie|work=British Vogue|access-date=12 April 2017|language=en-GB}}</ref> Ол, өзінің қызметкерлерімен, кеңсесімен және олардың қызметі үшін жеке бөлінген бюджеті бар ресми «бірінші ханым» атағын (Франция президентінің жұбайы қазіргі уақытта ресми атаққа ие емес) құруды ұсынды.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/aug/06/emmanuel-macron-french-president-wife-first-lady-official-status|title=Emmanuel Macron under fire for plan to give wife 'first lady' role|last=Willsher|first=Kim|date=2017-08-06|work=The Guardian|access-date=2019-09-08|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> . Макрон президент болып сайланғаннан кейін және оның осындай ұсынысына қарсы 275000-нан астам қол жиналған петициядан кейін Франция үкіметі Брижит Макронның «бірінші ханым» ресми атағына ие болмайтынын және оған ресми бюджет бөлінбейтіндігін мәлімдеді.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/aug/08/no-first-lady-title-for-brigitte-macron-after-petition-over-her-status|title=No ‘first lady’ title for Brigitte Macron after petition over her status|last=Willsher|first=Kim|date=2017-08-08|work=The Guardian|access-date=2017-08-17|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Француздық Elle журналына берген сұхбатында ол жақында жарияланатын ашықтық хартиясы оның «рөлі мен ілеспе ресурстарды», оның құрамы мен қызметкерлерінің санын нақтылайтынын мәлімдеді.<ref>{{Cite news|url=http://www.france24.com/en/20170817-france-brigitte-macron-first-lady-status-title-emmanuel-macron-politics|title=Brigitte Macron: A 'first lady' in all but title - France 24|date=2017-08-17|work=France 24|access-date=2017-08-17|language=en-US}}</ref> == Жеке өмірі == 1974 жылы 22 маусымда ол банкир Андре-Луи Аузьерге үйленді және үш бала дүниеге келді. Олар: инженер Себастьен Оузиер, доктор кардиолог Лоренс Оузиер-Журдан, заңгер Тифайн Аузьер . Олар Амьенге көшкенге дейін Трюхтершеймде 1991 жылға дейін бірге тұрды.<ref name="france3afaitsespremiers"/> Брижит 40 жасында, 15 жасар Эммануэль Макронмен 1993 жылы Ла-Провиденс орта мектебінде кездесті.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/world/report-i-will-come-back-and-i-will-marry-you-how-emmanuel-macron-met-his-teacher-and-wife-brigitte-trogneux-2431287|title='I will come back and I will marry you': How Emmanuel Macron met his teacher and wife Brigitte Trogneux|date=2017-05-08|website=DNA India|language=en|access-date=2019-08-27}}</ref> Сол кезде ол мұғалім болып жұмыс істейтін, сондай-ақ оның қызы Лоренс, Макронның сыныптасы болатын.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/family/relationships/macron-affair-french-presidential-candidates-parents-discovered/|title=The Macron affair: How the French election winner's parents discovered he was dating his teacher|last=Fulda|first=Anne|date=2018-07-17|work=The Telegraph|access-date=2019-08-27|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Ол 2006 жылдың қаңтарында Аузьермен ажырасып, 2007 жылдың қазан айында Макронға тұрмысқа шықты.<ref>{{Cite web|url=http://www.cosmopolis.ch/english/politics/e0016900/emmanuel_macron_e01690000000000.htm|title=Emmanuel Macron the new French minister of the economy|last=Gerber|first=Louis|website=www.cosmopolis.ch|access-date=12 April 2017}}</ref><ref>[http://www.leparisien.fr/laparisienne/actu-people/personnalites/video-les-images-du-mariage-d-emmanuel-macron-et-de-brigitte-trogneux-diffusees-22-11-2016-6360852.php VIDEO. Les images du mariage d'Emmanuel Macron temps de Brigitte Trogneux diffusées]. ''Le Parisien'' (22 November 2016).</ref> Макрон 2020 жылғы Рождествода короновирус жұқтырады. Ол туралы оның кеңсесі баспасөз хабарламаларды растап, 2021 жылы 9 қаңтарда жариялады. Кейін 2020 жылы 24 желтоқсанда Брижиттен де короновирус табылды, бірақ ол алты күннің ішінде жазылып шығып, ПЦР тесті теріс көрсеткіш көрсеткен болатын. Осы кезеңде ол президенттің ресми резиденциясы - Элисей сарайында тұрды, ал президент Париждің сыртындағы басқа резиденцияда жұмыс істеді.<ref>{{cite web |url = https://www.ndtv.com/world-news/french-president-emmanuel-macrons-wife-brigitte-macron-caught-coronavirus-over-christmas-2350114 |work = NDTV |title = French President's Wife Caught Coronavirus Over Christmas |author = Syndicated feed |date = January 9, 2021 |access-date = 2021-01-09 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2017/08/21/charte-de-transparence-relative-au-statut-du-conjoint-du-chef-de-letat Charte de transparence relative au statut du conjoint du Chef de l’État], Presidency of the French Republic, 2017 {{commons category}} [[Санат:1953 жылы туғандар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:Президенттің әйелдері]] [[Санат:Франция халықтары]] [[Санат:Финляндия Ақ раушан ордені үлкен крестінің иегерлері]] ep22qly57wxq9ge2b9epgquxj54sbur 0 660992 3642415 3640560 2026-08-13T09:43:26Z Айнур Мырзабекова 184350 әріптік қате 3642415 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Уранометрия''' (лат. Uranometria: omnium asterismorum continens schemata, nova methodo delineata, aereis laminis expressa) — 1603 жылы Иоганн Байер шығарған жұлдызды аспан атласы, қазіргі заманғы алғашқы атлас. Атласта жұлдызды аспанның 51 картасы бар. Алғашқы 48 парақта Птолемейдің 48 шоқжұлдызы орналасқан. Бір парақта аспанның оңтүстік жарты шарының 12 жаңа шоқжұлдызы ұсынылған. Сонымен, соңғы 2 жапырақ аспанның солтүстік және оңтүстік полярлы аймақтарына шолу жасайды. Атласты картаға түсіру үшін Байер өз заманының көрнекті бақылаушысы дат астрономы Тихо Брагенің бақылауларын пайдаланды. Олар телескопиялық дәуірде жүргізілгеніне қарамастан, көптеген жұлдыздардың позициялары бір бұрыштық минутқа дейін дәл анықталды. Осылайша, Байер атласы өз дәуірі үшін аспан картографиясы дәлдігінің жаңа стандартын ұсынды. Сол кездегі дәстүр мен астрономиялық тәжірибе бойынша атласта шоқжұлдыздардың мифологиялық кейіпкерлерінің суреттері болды. Астрономдар аспандағы фигураның бір немесе басқа бөлігінде орналасқан аспан нысандарын орналастыру арқылы сипаттамалық принципті қолдануды жалғастырды. Байердің мыс гравюралары жұлдызды атластарды безендірудің үлгісін көрсетті. Осы және одан бұрынғы кезеңдегі басқа жұлдызды атластар сияқты, Байер атласы аспан координаттарының эклиптикалық жүйесіне негізделген. Алайда, эклиптиканың қазіргі заманғы 360 градустық градусы арқылы емес, сол кезде қабылданған астрологиялық, 30 градустық белгілерге негізделген. Әр 30 градустан кейін Зодиак белгілерін шектейтін және эклиптика полюстеріне жақындайтын тік сызықтар жүргізілді, карта өрістері әр градус бойынша калибрленеді. Атласты құру үшін тік сызықты картографиялық проекция қолданылды (ол қазір трапециялы деп аталады). Бұл жұлдыздардың позицияларын әдеттегі интерполяция арқылы есептеуге мүмкіндік береді. Атласта алғаш рет жұлдыздардың әріптік белгісі қолданылды. == Жаңа шоқжұлдыздар == XVI ғасырдың ұлы географиялық ашылуларының дәуірі, өте алыс теңіз экспедициялары, жаңа теңіз сауда жолдарын зерттеу және сәйкесінше жаңа навигациялық міндеттер астрономдарға осы уақытқа дейін аз зерттелген аспан сферасының оңтүстік жарты шарын картаға түсіру міндетін қойды. Мұндай жұмыстардың бастамашыларының бірі голландиялық теолог, теңіз экспедицияларын жабдықтау жөніндегі кеңесші Питер Планциус болды. Оның тапсырмасы бойынша голландиялық көпес Фредерик де Хаутман (Фредерик де Хоутман, 1571-1627) Үндістанға 1595-1596 жылдары жақсы үміт кейпінің айналасында сапар шегу кезінде оның бас штурманы Питер Дирксцун Кейзер (лат. Петрус Теодори) солтүстік жарты шарда байқалмайтын оңтүстік аспанның ең жарқын 135 жұлдызының каталогын құрастырды және әрқайсысына символдық атау бере отырып, оларды 12 топқа бөлді. 1598 жылы шоқжұлдыздардың жаңа фигуралары алғаш рет Планцийдің аспан глобусында пайда болды. Бұл 12 шоқжұлдыз Байердің "Уранометрия" карталарына түсірілді, Атластың танымалдылығының арқасында олар жалпы қабылданған және дәстүрлі түрде Байердің өзіне тиесілі болды. Бұл ежелгі дәуірден белгілі және осы уақытқа дейін сақталған шоқжұлдыздарды толықтыратын жаңа шоқжұлдыздардың алғашқы тобы. «Уранометрия» үлкен ит шоқжұлдызының картасында жаңа Көгершін шоқжұлдызы да бар. Алайда, ол жаңа полярлы оңтүстік шоқжұлдыздардың жеке тізіміне енбегендіктен, Көгершін Байер шоқжұлдызы болып саналмайды. === Дереккөздері=== <ref>https://ru.wikipedia.org/wiki/Уранометрия</ref> i4gsmxu2uymk4y07s6mnpphsgxgq8oz 0 661331 3642418 3595230 2026-08-13T09:53:19Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642418 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым|Есімі='''Мари Кроус'''|Шынайы есімі=[[Француз тілі|фр.]] Marie Crous|Суреті=Marie-Madeleine de Vignerot, duchesse d'Aiguillon.jpg|Туған күні=XVII ғасыр|Туған жері=Франция|Ғылыми аясы=математика|Несімен белгілі=XVII ғасырда Францияда ондық жүйені енгізді}} '''Мари Кроус''' ([[Француз тілі|фр.]] ''Marie Crous'') — XVII ғасырда өмір сүрген француз математигі. Мари кішіпейіл болғандықтан, Шарлотта-Роз де Комон ла Форспен бірге оқып, жазушы және мұғалім ретінде білім алды. Ол 1636 жылға дейін басылымдары болды, ал 1641 жылға қарай ол [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D1%8E_%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8_%D0%A0%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%91 кардинал Ришельенің] жиені — мадам де Комбалет, Аквинион герцогы және әйгілі филантроп, [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BD Марен Мерсенннің] досы "шафрано-гүлді ханшайымға" арналған [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 ондық жүйе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420114500/https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 |date=2021-04-20 }} туралы зерттеу жариялады. Осыған қарамастан, ол ғылыми әйел ретінде танылмады және сол жылдардағы ең көрнекті ғалымдар оны келтірмеді. Оның жұмысы екі негізгі инновацияны ұсынды: [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C ондық бөлгіш] (бүгінде француз тілінде ''virgule'' деп аталады), [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C мантисаны] ондық бөліктен бөліп, ондық бөлікте нөлді қолдану, разрядтың жоқтығын көрсету; осылайша ол ондық сандарды метрикалық жүйеде заманауи бейнелеуге мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ немістер сияқты нөлдерді нөлдер деп атады. Математика сияқты жазуда талантты, ол Песталоцци әдісін және оның санасында есептеу үшін үлкен пайдасы бар конфессиялық бөліну деп атады, әсіресе "үш ереже" ("алтын ереже"). Өз жұмысының алғы сөзінде Кроус меценатқа "Құдай сияқты қарапайым және кішіпейілділерді көтереді", ал Маридің өзі "қарапайым және қарапайым мойындауға" ие болғаны үшін алғыс айтады. Алайда, ол оған жасалған жұмыстың еңбегін жатқызбайды; ''Abrégé recherche''-де ол өзінің жұмысын "осы ғылымда жұмыс істейтін жас әйелдерге тыныштық беру үшін, іс жүргізу қажеттілігі үшін, сондай-ақ олардың рухын қанағаттандыру үшін" жасағанын айтады. Математик [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC,_%D0%9E%D0%BB%D1%80%D0%B8 Олри Теркем] оның есімі [[Париж]] көшесіне әлі берілмегеніне өкініш білдірді. Жақында [https://fr.wikipedia.org/wiki/Catherine_Goldstein Екатерина Голдштейн] (фр.)орыс. Кроус өзінің "Neither public nor private: Mathematics in early modern France"атты мақаласының бір бөлігін арнады. == Ғылыми еңбектері == == Дереккөздер == * (ағыл.) [https://webusers.imj-prg.fr/~catherine.goldstein/Places-Goldstein.pdf Catherine Goldstein, Neither public nor private: mathematics in early modern France.] *(фр.) Abrégée recherche de Marie Crous, pour tirer la solution de toute proposition d’arithmétique, dépendantes des règles y contenues; avec quelques propositions sur les changes, escomptes, intérêt, compagnie, associations, paiements, départements de deniers, mélanges, bureau des monnaies et toisages, divisé en trois parties. ENsemble un avis sur les dixmes ou dixièmes du sieur Stevin, à Paris, chez Jacques Auvray. 1661. *(фр.) [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC,_%D0%9E%D0%BB%D1%80%D0%B8 M. Олри Теркем], publié par T. Bachelier, article [http://archive.numdam.org/item/NAM_1853_1_12_/ sur Marie Crous] p.&nbsp;200 et seq. [https://books.google.fr/books?id=2RQFAAAAQAAJ&pg=PA200#v=onepage&q&f=false Ou Nouvelles annales de mathématiques, Volume 14] p.&nbsp;200 et seq (1852). *(фр.) Georges Maupin, [http://ia311303.us.archive.org/2/items/opinionsetcurio01giragoog/opinionsetcurio01giragoog.pdf Opinions et curiosités touchant la mathématique (deuxième série)] d’après les ouvrages français des XVIe, XVIIe et XVIIIe siècle, édité à Paris chez Naud (1898). pp.&nbsp;230–243. [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] [[Санат:Әйел математиктер]] [[Санат:Франция математиктері]] [[Санат:XVII ғасырдағы Франция тұлғалары]] [[Санат:Алфавит бойынша математиктер]] 0piqs5ttfzt91r1uzovzq9a2opxhray 0 661379 3642420 3612877 2026-08-13T09:56:45Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642420 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Тахикардия''' ({{Lang-grc|ταχύς}} — жылдам және {{Lang-grc2|καρδία}} — [[жүрек]]) — жүрек соғу жиілігінің минутына 90 соққыдан жоғарылауы. Тахикардияны патологиялық құбылыс ретінде де қарастырылады, яғни жүрек соғу жиілігінің патологиялық тұрғыдан жоғарылауы және тахикардия қалыпты физиологиялық құбылыс ретінде де қарастыруға болады, яғни физикалық күштеме кезінде дене белсенділігі жоғарлағанда жүрек соғу жиілігінің жоғарылауы байқалады. Тахикардия ауру емес, [[симптом]] болып табылады, өйткені ол көптеген аурулардың көрінісі ретінде пайда болуы мүмкін. Тахикардияның ең көп тараған себептері: [[Автономдық жүйке жүйесі|вегетативті жүйке]] жүйесінің бұзылуы, [[Эндокриндік жүйе|эндокриндік жүйенің]] [[Гемодинамика|бұзылуы, гемодинамикалық]] бұзылулар және [[Тыныс алу аритмиясы|аритмияның]] әртүрлі формаларында, яғни жүректің қозу және автоматизм функцияларының бұзылыстарында кездеседі. Патологиялық тахикардия әртүрлі асқынуларға әкеледі. Біріншіден, жиі жүрек соғуы аясында жүректің оттегіге деген қажеттілігі де артады және жүрек жұмысының тиімділігі төмендейді, өйткені [[Жүрек|қарыншалар]] қанға толық толып үлгермейді, нәтижесінде [[қан қысымы]] төмендейді және дене мүшелеріне қан ағымы азаяды. Екіншіден, жүректің қанмен қамтамасыз етілуі нашарлайды, өйткені ол бір уақытта көп жұмыс істейді және көп оттегін қажет етеді, ал жүректің қанмен қамтамасыз етілуінің нашар жағдайлары ишемиялық ауру мен миокард инфарктісінің даму қаупін арттырады. == Тахикардияның түрлері == === Емдеу жолдары === da4lcn9uu2tt24ssoqyvi9xkzl6jfc9 0 661488 3642300 3641631 2026-08-12T17:22:59Z АРАЙЛЫМ 184244 3642300 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ангора қояны '''— ұзын, жұмсақ жүні бар [[қоян]] түрі. Ұзын жүнінің арқасында әрі практикалық, әрі сәндік мақсатта өсірілетін қоян тұқымдарының тобы. Олардың жүнінен «ангора жүні» деп аталатын материал алынады; бұл – ұстағанда өте жұмсақ әрі ерекше, нәзік түгімен сипатталатын тоқыма шикізаты. Дәл осы тұқымдар жүн өндіру үшін де, сәндік мақсатта да пайдаланылады. Қытай ангора қоянының жүнін өндіруде әлемде көш бастап тұр, оның жылдық өнім көлемі 8 000 тоннаға дейін жетеді. == Тарихы == Ангора қояндары — қоян тұқымдарының ішіндегі ең ежелгілерінің бірі. Оларды өсіру Түркияда басталған; бұл жануарлар өз атауын — ангора ешкілері мен мысықтары сияқты — бұрын Ангора деп аталған Түркия астанасы Анкара қаласының құрметіне алған. Олар Еуропаға XVIII ғасырдың ортасында Франция арқылы жетіп, тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды; XIX ғасырдың басына қарай Ангора қояндары бүкіл дерлік құрлыққа таралып үлгерді. Бастапқыда Еуропада Ангора қояндары ақсүйектер арасында үй жануары ретінде пайдаланған болса, оларды шаруашылық мақсатында өсіру кейінірек қолға алынды. АҚШ-та ХХ ғасырдан бастап пайда болды. Ангора қояндары Ресейде әлдеқайда ертерек — IX ғасырда — пайда болған, алайда сол кезде олар «арктикалық түлкі қояндары» деп аталған; ал «Ангора қояны» атауы бұл түкті жануарларға едәуір кейінірек бекіген. Сонымен қатар, ХХ ғасырдың ортасында ресейлік ғалымдар суық климатта, арнайы жылытылатын орын-жайды қажет етпестен өмір сүре алатын, мамық беретін Ангора қояндарының тұқымдарын шығарды. == Сипаттамасы == Ангора қоянының салмағы табиғатына байланысты 2-6 кг болып келеді. Ал жүнінің ұзындығы 80 см-ге дейін жете алады. Жүнінің түсі көбіне ақ, басқа түстілері де кездеседі. Ангора қояны 12 түсті бола алады. Қоян орта есеппен 5-7 жыл өмір сүреді. Ангора қояндары - бейбіт [[жануар]]. Олар басқа тұқымды қояндарға қарағанда тыныштау. Мүмкін, бұл сипаттама мұндай ұзын шаштармен қозғалу кезіндегі қиындықтармен байланысты болуы мүмкін, сондықтан олар тыныштық пен тіпті қозғалғыштықты қалайды. Ангора қояндары 30 ºC-тан аспайтын ортада өмір сүре алмайды, өте төмен [[температурасы]] 10 ºC-тан төмен жерлерде тұра алмайды. Оларға кең жерлерде өмір сүру ұсынылады, еркін қозғалуға және ойнауға ыңғайлы. <ref>[https://www.altyn-orda.kz/kz/kazaksha-angora-koyany-erekshe-tirshilik-iesi// Ангора қояны туралы жалпы сипаттамасы]</ref> == Қоян түрлері == '''[[Ағылшын]] Ангора қояны''' - қалыптасқан ангора қояндарының төрт түрінің ең кішкентай [[тұқымы]], олардың басым көпшілігі [[үй]] жануарлары болып табылады. Олардың [[диаметрі]] не бәрі он бір (11) мкм жүнді, ангораның жүні жұқа және жұмсақ болып табылады. '''Француз Ангора қояны''': Оның домалақ беті мен құлақтары түзу жүндері бар. [[Француз]] Ангора қоянының денесі [[дөңгелек]] пішінді, салмағы 4-тен 5 кг-ға дейін. Француз Ангора қояндары әртүрлі түстермен келеді. '''Үлкен аngora қояны''': Ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда көп жүн өндіреді. Оның денесі өте ыңғайлы және өте тығыз [[жүн]] қабаты бар.Үлкен аngora қоян - төрт түрдің ішіндегі ең үлкен аngora [[қоян]]. Оның шамамен салмағы 4,5-тен 6 кг-ға дейін жетеді. Бұл аngora қояндары, ең алдымен, жоғары сапалы жүндерімен өсіріледі. Олар сондай-ақ жақсы [[үй]] жануарлары. '''Атлора сатина қоян''': Сатина ангора қоян - орташа мөлшерлі, салмағы 3-тен 4,5 кг-ға дейін. Бұл ангора қоян [[тұқымы]] 7 жылдан 12 жылға дейін өмір сүреді. Оның жүні жарқын атласты, ол ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда әлдеқайда жұқа, әлдеқайда жұмсақ жібектей. == Күтім == Енді Ангора қоянына қандай [[күтім]] жасау керектігі туралы бірер сөз. Бұл бір ерекше сүйкімді [[жаратылыс]] [[үй]] жануарына жатады. Дегенмен бұларды күту басқа қояндарға қарағанда, әлдеқайда қиындау. Қиын дейтініміз – оларды бір аптада кемінде екі рет тарап тұру керек. Жүндеріне тұрақты түрде [[күтім]] көрсету қажет. <ref>[https://massaget.kz/layfstayl/alemtanu/syrly-alem/10287// Ангора қоянына жасалатын күтім]</ref> == Тағы қараңыз == * [[Қоян]] * [[Ангора]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жануарлар]] [[Санат:Қоян]] [[Санат:Ангора]] dod8dwqgnrvy43tu7o93jy6w4qin2aa 3642356 3642300 2026-08-13T05:49:39Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:PushkinVko|PushkinVko]] соңғы нұсқасына қайтарды 3641631 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ангора қояны '''— ұзын, жұмсақ жүні бар [[қоян]] түрі. Ұзын жүнінің арқасында әрі практикалық, әрі сәндік мақсатта өсірілетін қоян тұқымдарының тобы. Олардың жүнінен «ангора жүні» деп аталатын материал алынады; бұл – ұстағанда өте жұмсақ әрі ерекше, нәзік түгімен сипатталатын тоқыма шикізаты. Дәл осы тұқымдар жүн өндіру үшін де, сәндік мақсатта да пайдаланылады. Қытай ангора қоянының жүнін өндіруде әлемде көш бастап тұр, оның жылдық өнім көлемі 8 000 тоннаға дейін жетеді. == Тарихы == Ангора қояндары — қоян тұқымдарының ішіндегі ең ежелгілерінің бірі. Оларды өсіру Түркияда басталған; бұл жануарлар өз атауын — ангора ешкілері мен мысықтары сияқты — бұрын Ангора деп аталған Түркия астанасы Анкара қаласының құрметіне алған. Олар Еуропаға XVIII ғасырдың ортасында Франция арқылы жетіп, тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды; XIX ғасырдың басына қарай Ангора қояндары бүкіл дерлік құрлыққа таралып үлгерді. Бастапқыда Еуропада Ангора қояндары ақсүйектер арасында үй жануары ретінде пайдаланған болса, оларды шаруашылық мақсатында өсіру кейінірек қолға алынды. АҚШ-та ХХ ғасырдан бастап пайда болды. Ангора қояндары Ресейде әлдеқайда ертерек — IX ғасырда — пайда болған, алайда сол кезде олар «арктикалық түлкі қояндары» деп аталған; ал «Ангора қояны» атауы бұл түкті жануарларға едәуір кейінірек бекіген. Сонымен қатар, ХХ ғасырдың ортасында ресейлік ғалымдар суық климатта, арнайы жылытылатын орын-жайды қажет етпестен өмір сүре алатын, мамық беретін Ангора қояндарының тұқымдарын шығарды. == Сипаттамасы == Ангора қоянының салмағы табиғатына байланысты 2-6 кг болып келеді. Ал жүнінің ұзындығы 80 см-ге дейін жете алады. Жүнінің түсі көбіне ақ, басқа түстілері де кездеседі. Ангора қояны 12 түсті бола алады. Қоян орта есеппен 5-7 жыл өмір сүреді. Ангора қояндары - бейбіт [[жануар]]. Олар басқа тұқымды қояндарға қарағанда тыныштау. Мүмкін, бұл сипаттама мұндай ұзын шаштармен қозғалу кезіндегі қиындықтармен байланысты болуы мүмкін, сондықтан олар тыныштық пен тіпті қозғалғыштықты қалайды. Ангора қояндары 30 ºC-тан аспайтын ортада өмір сүре алмайды, өте төмен [[температурасы]] 10 ºC-тан төмен жерлерде тұра алмайды. Оларға кең жерлерде өмір сүру ұсынылады, еркін қозғалуға және ойнауға ыңғайлы. <ref>[https://www.altyn-orda.kz/kz/kazaksha-angora-koyany-erekshe-tirshilik-iesi// Ангора қояны туралы жалпы сипаттамасы]</ref> == Қоян түрлері == '''[[Ағылшын]] Ангора қояны''' - қалыптасқан Ангора қояндарының төрт түрінің ең кішкентай [[тұқымы]], олардың басым көпшілігі [[үй]] жануарлары болып табылады. Олардың [[диаметрі]] не бәрі он бір (11) мкм жүнді, ангораның жүні жұқа және жұмсақ болып табылады. '''Француз Ангора қояны''': Оның домалақ беті мен құлақтары түзу жүндері бар. [[Француз]] Ангора қоянының денесі [[дөңгелек]] пішінді, салмағы 4-тен 5 кг-ға дейін. Француз Ангора қояндары әртүрлі түстермен келеді. '''Үлкен Angora қояны''': Ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда көп жүн өндіреді. Оның денесі өте ыңғайлы және өте тығыз [[жүн]] қабаты бар.Үлкен Angora қоян - төрт түрдің ішіндегі ең үлкен Angora [[қоян]]. Оның шамамен салмағы 4,5-тен 6 кг-ға дейін жетеді. Бұл Angora қояндары, ең алдымен, жоғары сапалы жүндерімен өсіріледі. Олар сондай-ақ жақсы [[үй]] жануарлары. '''Атлора сатина қоян''': Сатина ангора қоян - орташа мөлшерлі, салмағы 3-тен 4,5 кг-ға дейін. Бұл Ангора қоян [[тұқымы]] 7 жылдан 12 жылға дейін өмір сүреді. Оның жүні жарқын атласты, ол Ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда әлдеқайда жұқа, әлдеқайда жұмсақ жібектей. == Күтім == Енді Ангора қоянына қандай [[күтім]] жасау керектігі туралы бірер сөз. Бұл бір ерекше сүйкімді [[жаратылыс]] [[үй]] жануарына жатады. Дегенмен бұларды күту басқа қояндарға қарағанда, әлдеқайда қиындау. Қиын дейтініміз – оларды бір аптада кемінде екі рет тарап тұру керек. Жүндеріне тұрақты түрде [[күтім]] көрсету қажет. <ref>[https://massaget.kz/layfstayl/alemtanu/syrly-alem/10287// Ангора қоянына жасалатын күтім]</ref> == Тағы қараңыз == * [[Қоян]] * [[Ангора]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жануарлар]] [[Санат:Қоян]] [[Санат:Ангора]] mnps7itibmpv651e1tcs6i0stsm24od 0 661632 3642327 3227932 2026-08-13T01:39:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642327 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = монарх | Қазақша есімі = Тыныш сұлтан | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығы сұлтаны]] | Лақап аты = | Ту = Flag of the Kazakh Khanate.svg | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[Ислам|ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = 1453 | Туған жері = | Қайтыс болған күні = [[1513 жыл|1513]] кейін | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = [[Төре|Төрелер]] | Туған кездегі есімі = | Әкесі = [[Жәнібек хан]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Тыныш сұлтан''' — қазақ сұлтаны, [[Жәнібек хан|Жәнібек ханның]] жетінші ұлы. == Өмірбаяны == Ибн Рузбиханның айтуына қарағанда Тыныш ірі ұлысты (үлкен) сұлтан болған. 1509 жылы наурыздың басында оның ұлысына Шайбани ханның сарбаздары шабуыл жасады. Тыныш сұлтан өзінің кейбір сарбаздарымен және адамдарымен бірге біраз уақыт «отбасы, жақсылық пен игілік үшін» шайқасты, бірақ жаудың алып күші алдында шегінді. Бәрі - «мүлік пен тауарлар, тасымал жануарлары, түйе керуендері, киімдер, күймелі арбалар, жүк арбалар, жүк артатын түйелер» - тоналды. Соңғы рет Тыныш сұлтан есімі дереккөздерде 1513 жыл шамасында кездесті. Хайдар мырзаның айтуы бойынша Тыныш сұлтан («Тарих-и Рашидидің» әр түрлі тізімінде оның аты әр түрлі жазылады) алпыс жаста еді; оны басқа қазақ сұлтандарымен бірге [[Қасым хан]] Моғолстан ханы Сейітпен кездесуге жіберді. == Ссылки == * [http://rikonti-khalsivar.narod.ru/Sultanov03.htm/ ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК БАСТАУЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915131256/http://rikonti-khalsivar.narod.ru/Sultanov03.htm |date=2018-09-15 }} * [http://yvision.kz/post/635256/ Жәніш сұлтанның бауыры, Тыныш сұлтанның жеңілуі. Қазақ ұлыстарын тонау. Бұрындық ханның қытай даласына масқаралық қашуы.] * [http://www.altyn-orda.kz/pervye-praviteli-kazaxskogo-xanstva-nosili-koronu-i-vossedali-na-trone/ Қазақ хандығының алғашқы билеушілері тәж киіп, таққа отырған] * [https://web.archive.org/web/20160406132354/http://mreadz.com/new/index.php?id=126335&pages=45%2F Ақ кигізде көтерілгендер. Қазақ даласының хандары-Тұрсын Сұлтанов. Онлайн оқу] [[Санат:Қазақ сұлтандары]] [[Санат:Төрелер]] [[Санат:XVI ғасырда қайтыс болғандар]] 2m16xbcovjrw77cmfu90rzxax2aw3vd 0 661708 3642408 3641641 2026-08-13T09:24:44Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642408 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сауыр таулары''' — Қазақстанның Шығыс Қазақстан облысы мен Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданының шекарасында орналасқан тау жотасы; ол Сауыр -Тарбағатай тау жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады және Тарбағатай тауларымен қатар осы жүйенің екінші бір бөлігін құрайды. Жотаның ұзындығы 140 км-ді, ал мұз басқан аумағы 16 км²-ді құрайды. Оның ең биік нүктесі – [[Мұзтау]] (3816 м). Жотаның Қазақстан жеріндегі ұзындығы 50 км. Сауырдың шыңдары тегіс және күмбез тәрізді. Сауыр жотасының беткейлерінен бастау алып, Зайсан қазаншұңқыры мен Қара Ертіс алабын сумен қамтамасыз ететін негізгі өзендерге мыналар жатады: Кендірлік, Үйдене, Қарабуға, Жеміс, Шегелек және Темірсу. Сауыр-Тарбағатай тауларының аймағы табиғи ерекшеліктеріне сәйкес Тарбағатай таулы-далалы ауданы және Сауырдың таулы орманды-шалғынды даласы болып бөлінеді. Тарбағатай даласының өсімдіктері бұталы, қарағайлы болып келеді де, таудың солтүстік беткейінде альпі шалғынына ұласады. Оңтүстік беткейде де бұталы өсімдіктер көп. Сайларда жеміс - жидек [[ағаш]]тары, көктерек, ақтерек шағын ормандар кездеседі. [[Тарбағатай]]дың биік шалғыны [[Алтай]] тауынан ауысса, алма, [[Түркістан]] аршасы сияқты түрлер Тянь-Шань аймағынан келген. Оңтүстік беткейдің далалық бөлігінде жусанды өсімдіктер көп, ол жайылым есебінде пайдаланылады. Тау алқабында егістік мол әрі таудың батыс беткейінде бақтар бар. Ормандары [[Сібір]] ағаштары мен Тянь-Шань шыршасынан тұрады. Бұл аймақтың Сібір мен [[Орта Азия]] аралығындағы өткінші орын екенін тағы да дәлелдейді. Сауырдың оңтүстігі мен Тарбағатайдың шығыс бөлігі аралығын [[Шілік]]ті [[шөлейт]] даласы алып жатыр.<ref>[https://stud.baribar.kz/7288/sauyr-tarbaghataydynh-zher-bederi-men-geologiyalyq-qurlysy-paydaly-qazbalaryn-tabighat-zhaghdaylary// Сауыр тауларының сипаттамасы]</ref><ref>[https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80-%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9 Сауыр талуарының орналасуы]</ref> == Климаты == == Тағы қараңыз == * [[Сауыр-Тарбағатай]] * [[Тянь-Шань]] * [[Алтай тауы]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Таулар]] [[Санат:Сауыр]] [[Санат:Тарбағатай]] t0di0xvdvptc5hfqmv8sfkpzr1j2vnw 0 663575 3642410 3641698 2026-08-13T09:35:37Z Айнур Мырзабекова 184350 тыныс белгілері 3642410 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} [[Сурет:Sand sculpture.jpg|нобай|200px]] [[Сурет:Kleckerburg1 2006 08.jpg|нобай]] [[Сурет:Sablomonumento okaze de la Venkotago (Tjumeno) 2.jpg|нобай]] '''Құм сарайы''' — бұл ғимаратқа ұқсас құм мүсінінің бір түрі. Көбінесе сарай, Құмды жағажайда екі негізгі құрылыс ингредиенттері, [[құм]] мен [[су]] көп, сондықтан құм ойындарының көпшілігі сол жерде немесе құм салғышта болады. Толқындардың әсеріне ұшыраған жағажайларда құм түйірлерінің пішініне байланысты биіктігі мен құрылымын шектейтін құм бар. Жақсы құм мүсіндері сәл лас, балшық пен саздың қоспаларымен алынады, олар тұрақты емес құм түйірлерін байланыстыруға көмектеседі. Құм қамалының нұсқасы - бұл құмды сумен араластырып, жоғарыдан көтерілген жұдырықтан тамшылау арқылы жасалған тамшы құлып. Құм мен су қоспасы бұрыннан бар. Құм құрылымдарына түскенде, Антони Гауди-и Корнеттің стилі алынады. Құм құлыптарын әдетте балалар көңілді көтеру үшін жасайды. Сонымен қатар үлкен, күрделі конструкцияларға қатысты ересектерге арналған құм мүсіндерінің конкурстары бар. Буддалық мандала — құмнан жасалған өте күрделі өнер туындысының мысалы болып саналады. == Жарыстар == 1989 жылдан бастап Harrison Hot Springs қаласында (Канада, Британдық Колумбия) «Harrisand» деген атпен танымал құм мүсіндерінің әлемдік чемпионаты өтіледі. Жарысқа жеке, қос және командалық санаттар кіреді. Әлемдегі ең биік құм сарайы 2007 жылы Sun Fun Festival-да Оңтүстік Каролинадағы Myrtle Beach салынды. Ғимараттың биіктігі 15,1 м болды, ғимарат құрастырылуы 10 күнге созылды және 300 құм жүк көлігі пайдаланылды. 2019 жылы Германияда биіктігі 17,5 метр болатын құмнан салынған қамал бой көтерді. 2021 жылы Данияның солтүстігіндегі Блокхус қаласында жаңа рекорд орнатылды: онда ижевскілік мүсінші Тимур Абдулғаниев пен 30 шеберден тұратын топ биіктігі 21 метрге жететін пирамида пішінді құм құрылымын жасап шығарды. Бұл жобаға шамамен 6000 тонна құм жұмсалды; оны нығыздауға шамамен бір ай, ал пішіндеп мүсіндеуге тағы екі аптаға жуық уақыт кетті. == Құрылыс == Құм түйіршіктері құм құрғақ болған кезде бір-біріне жабыспайды. Қоспада құм мен су дұрыс пропорцияда таңдалса, құм бір-біріне жабысады. BBC-дегі Coast бағдарламасына сәйкес құрғақ құмның сегіз бөлігі судың бір бөлігіне пайдалану мінсіз қатынас болып табылады. Құм құрғаған немесе ылғалданған кезде құрылымның пішіні өзгеруі мүмкін. Жер көшкіні де сол табиғатқа байланысты пайда болады. Сонымен қатар, жақсы құм түйірлерін (көбінесе өткір) және дөрекі ірі құм түйірлерін араластыру құм құрылысының жақсы нәтижелеріне қол жеткізу үшін өте маңызды. Өткір құм түйіршіктерін теңіздер мен өзендердің табиғи әсерінен тегістеуге болады. Келеңсіз әсерінен жекелеген құм түйіршіктері байланыстырылады. Оңтайлы дизайнға қол жеткізу үшін ең қолайлы құмды іздеу қажет. Күректер негізгі құрылыс құралы болып табылады. Дегенмен кейбір адамдар тек қолдарын пайдаланады. [[Теңіз]] суы құрылыс алаңына шелекпен немесе басқа контейнерде жеткізілуі мүмкін. Кейде құрылымды нығайту үшін ағаш кесектері сияқты басқа материалдар қосылады. Құм мүсіндерін өнер нысаны ретінде мүсіндеу соңғы жылдары, әсіресе жағалаудағы жағажайларда танымал болды. Жыл сайынғы жүздеген жарыстар бүкіл әлемде өткізіледі. Әдістер өте күрделі болуы мүмкін және рекордтардың жетістіктері Гиннестің рекордтар кітабына жазылады. Кейде жарыстар жарнамалық немесе жарнамалық іс-шаралар ретінде ұйымдастырылады. Құм сарайларының кейбір мүсіншілері туристер, олар жасанды материалдарды, қалыптарды, пішіндерді, тондауды, байланыстыруды немесе ауыр механизмдерді пайдаланбайды. Осындай туристердің бірі G. Augustine Lynas, ол 50 жыл бойы көпшілікке құм құлыптарын салып келеді. Алайда, құм мүсіндерінің жарыстарында ережелер көбінесе аяқталған құрылымды тұрақтандырғыш жауынмен шашыратуды талап етеді, бұл құрылымдарды сақтайды және жұмысты дұрыс бағалауға және көрермендердің көңілінен шығуға мүмкіндік береді. Бекітілген мүсіндер бірнеше айға дейін тұра алады. Ресейде бұл мақсаттар үшін кейде PVA желімінің сумен қоспасы қолданылады. == Құм мүсіншілерінің кәсіби компаниялары == Соңғы жылдары көптеген шеберлер құм мүсіндерін жасауға бағытталған компаниялар құрды. Бұл компаниялар бизнесті немесе өнімді жылжытуды іздейтін, арнайы іс-шараларда өз клиенттерін таңдандыру үшін корпоративті және жеке клиенттермен нарықта орнын тапты. Мұндай кәсіпкерлердің көпшілігі үшін бұл кәсіп негізгі емес, ал кейбіреулері " Fitzy Snowman Sculpting "және" Sand Scapes " сияқты мамандандырылған. == Басқа құм ойындары == Құмды жағажай, әсіресе балалар үшін басты ойын — сауықтардың бірі. Қарапайым құмсалғышқа қарағанда көбірек мүмкіндіктер беретін құм ойындары бар. Сіз шұңқырлар (сазды немесе жер асты суларын кездестіру), каналдар, туннельдер, көпірлер, мүсіндер жасай аласыз (адамдар, жануарлар және т. б. мүсіндер сияқты немесе ғимараттардың масштабты модельдері) және т.б. Суды ұстап тұру үшін құм бөгеттерін салуға болады. Әсіресе, балалар арасында бұл әрекет көктемде қар ери бастаған кезде танымал. Еріген су ағындары құммен жабылады, су жиналады, қайықтар резервуарға жіберіледі. Бөгет енді су көлемін ұстап тұра алмаса, жағалау ашылып, су ағыны қайықтарды одан әрі тез көтереді. Біреуді мойынға дейін құмға салу немесе өзін-өзі жерлеу -- бұл танымал жағажай ойын-сауығы. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.igrokopilka.ru/tag/3162 Игры на пляже] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525215638/http://www.igrokopilka.ru/tag/3162 |date=2010-05-25 }} — статьи сайта Игрокопилка * [http://creativing.net/art/zamki-statui-doma-samye-neobychnye-skulptury-iz-peska.html Самые необычные скульптуры из песка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102034744/http://creativing.net/art/zamki-statui-doma-samye-neobychnye-skulptury-iz-peska.html |date=2012-11-02 }} * [http://forum.bratsk.org/showthread.php?141519-%CC%E5%E6%F0%E5%E3%E8%EE%ED%E0%EB%FC%ED%FB%E9-%F4%E5%F1%F2%E8%E2%E0%EB%FC-%EF%E5%F1%F7%E0%ED%EE%E9-%F4%E8%E3%F3%F0%FB-30.06.2012/page6 Межрегиональный фестиваль песчаной фигуры г. Братск 2012]{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sandfestival.ru/ Искусство создания песчаной скульптуры в России] [[Санат:құм ойындары]] jmteb3jmsngq0nq0rzw3q6day6ki3fq 0 664694 3642313 3611187 2026-08-12T18:08:41Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642313 wikitext text/x-wiki {{Мешіт | мешіт атауы = Тахталы Жәми мешіті | шынайы аты = ({{lang-crh|Tahtalı Cami}}) | суреті = Tahtalı Cami mosque.jpg | сурет атауы = | позициялық карта = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | карта атауы = | карта ені = | мемлекет = [[Украина]]/[[Ресей]] | қала = [[Бақшасарай]] | статусы = | ағымы = | мұсылмандардың діни басқармасы = | иесі = | мешіт түрі = [[жұма мешіті]] | сәулет стилі = Осман архитектурасы | жобаның авторы = | сәулетшісі = | құрылысшысы = | құрылыстың бастамашысы = Бек Хан Султанхани | құрылыс құны = | қайырымгері = | алғашқы деректер = | құрылысы = 1707 | құрылысы басталды = | құрылысы аяқталды = | жәдігерлер = | имамы = | қазіргі жағдайы = қолданыста | жалпы ауданы = | көлемі = | ішкі ауданы = | сыйымдылығы = | биіктігі = | күмбездердің саны = | күмбездің биіктігі = | күмбездің диаметрі = | мұнаралар саны = 1 | мұнаралардың биіктігі = | материал = тақтай, әк тас | таравих = | ифтар және сухур = | кітапхана = | мектеп = | медресе = | сайты = | Commons = Tahtali Cami Mosque.JPG }} '''Тахталы Жәми мешіті''' ({{lang-crh|Tahtalı Cami}}) — [[Бақшасарай]]дағы XVIII ғасырдағы мешіт, [[Қырым]]. Гаспринский көшесінде, ескі қалада орналасқан, оны елді мекеннің кез келген жерінен көруге болады.<ref>https://vasilev-life.ru/mechet-taxtaly-dzhami-v-baxchisarae {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004120903/https://vasilev-life.ru/mechet-taxtaly-dzhami-v-baxchisarae |date=2022-10-04 }} Мечеть Тахталы-Джами в Бахчисарае (Крым)</ref> == Тарихы == [[Мешіт]] 1707 жылы Шіріксу өзенінің оң жағалауында салынған. Мешіт құрылысының бастамашысы - ханшайым Бек хан Сұлтанхани болды. Ханшайым әйгілі хан Селим Гирейдің қызы болған.<ref>https://privettur.ru/bahchisarai/o_kurorte/others/mechet_tahtaly-djami/ Мечеть Тахталы-Джами</ref> Шамасы, «Тахталы Жәми» атауы 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында онда жүргізілген күрделі жөндеуден кейін пайда болды.<ref>https://qmdi.org/mechet-tahtaly-dzhami-v-bahchisarae/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709183956/https://qmdi.org/mechet-tahtaly-dzhami-v-bahchisarae/ |date=2021-07-09 }} Мечеть Тахталы-Джами в Бахчисарае</ref> 1913 жылы Осман аға махалласының тұрғындары Тахталы Жәми мешітін жөндеу жобасын губерниялық әкімшіліктің құрылыс бөліміне жібереді. Жоба мақұлданып 1913 жылы 29 шілдеде имам Сейіт-Асан Мұстафа әпендіге жіберілді. Мешіттің тас едені ағаш еденмен алмастырылды, терезелері мен кіре беріс есіктері жартылай шеңберлі доғалы етіп үлкейтіліп көгілдір бояумен боялды. Мешіт 1923 жылға дейін жұмыс істеді, ал жабылғаннан кейін ол шаруашылық бөлме ретінде пайдаланылды. 1981 жылы "Тахталы Жәми" мешітін [[қалпына келтіру]] жобасы жасалды, қабырғалардың астыңғы және ішкі беті сылақтан тазартылды. Бақшасарай облыстық атқару комитетінің 1990 жылғы 27 сәуірдегі №106 шешімімен қалпына келтірілген мешіт ғимараты жергілікті «Мұстафа Жәми» мұсылман қауымына беру қарастырылған.<ref>http://tehne.com/assets/i/upload/event/svod-pamiatneykov-istorii-arhitektury-i-kultury-krymskikh-tatar-tom-1-bakhchisarai-2016.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709183050/http://tehne.com/assets/i/upload/event/svod-pamiatneykov-istorii-arhitektury-i-kultury-krymskikh-tatar-tom-1-bakhchisarai-2016.pdf |date=2021-07-09 }} Свод памятников истории, архитектуры и культуры крымских татар. Том 1. Бахчисарай. -Симферополь: ООО ФОРМА,</ref> == Архитектурасы == Мешіт-ескі қаланың сәулеттік жетістігі болып табылады. Ол ағаш тақталардан салынған, содан кейін қабырғаларды төсеу кезінде тас блоктармен жабылған. Тахталы-Джами - [[Қырым хандығы]] дәуірінен бүгінгі күнге дейін сақталған санаулы мешіттердің бірі. Мешіттің пішіні жай төртбұрышты. Шығысқа жаққа қарайтын терезелері тікбұрышты, қалғандары жартылай шеңберлі. Кіреберіс кең террасамен безендірілген, оның үстіне ою-өрнек пен құрылыс күні белгіленген тас плита орнатылған. Шатыры черепицамен жабылған, солтүстік-батысында орналасқан он алты қырлы [[мұнара]]сы бар. Мұнара сұрғылт жылтыр тастан тұрғызылған, балкон дәстүрлі ою-өрнектермен безендірілген.<ref>https://trekkingmania.ru/mechet_taxtalyi_dzhami/ Мечеть Тахталы-Джами</ref> Қабырғалары жергілікті әктастан жасалған. Мешіттің қаңқасы ағаштан жасалған, сондықтан Тахталы-Джами мешіті «тақтадан тұрғызылған» деп аударылады.<ref>https://zen.yandex.ru/media/id/5bf0457c76ad8300a93e39aa/mechet-tahtaly--djami-v-krymu-bahchisarai-5c0e499d9c61f000aaf6b43c Мечеть Тахталы – Джами в Крыму. Бахчисарай.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қырым мешіттері]] [[Санат:Бақшасарай мешіттері]] g07p5d2e7ox5899b36q6p28a4roku32 0 665971 3642297 3623236 2026-08-12T16:20:18Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642297 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Сәкен Бибосынов |Шынайы есімі = |Суреті = |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Туған күні = 03.07.1997 |Туған жері = {{туғанжері|Түркістан (қала){{!}}Түркістан|Түркістанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = |Салмағы = 52 кг |Тұрысы = |Бойы = 167 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = Мырзағали Айтжанов |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = |Жеңістер саны = |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Кәсіпқой айқастары = 2 |Кәсіпқой айқастарда жеңгені = 2 |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені = 0 |Кәсіпқой айқастарда нокауты = 1 |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =0 |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = 850251 |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт | Мемлекеттік марапаттар}} {{Құрмет ордені}} {{ОО-спорт | [[Бокс]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Қола|[[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Токио 2020]]|52 кг}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Белград 2021|51 кг }} {{медаль|Алтын|Дубай 2025|54 кг }} {{медаль|Қола|Екатеринбург 2019|49 кг}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|Дубай 2021|52 кг }} {{медаль|Қола|Амман 2022|51 кг }} }} '''Сәкен Исмадиярұлы Бибосынов''' ([[1997 жыл]]ы [[3 шілде]]де туған) — қазақстандық боксшы, аса жеңіл салмақта өнер көрсетеді. [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]]. [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2020 жылғы Олимпиада ойындары]]ның қола жүлдегері, 2019 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. 2021 жылы Белградта және 2025 жылы Дубайда өткен әлем чемпионатында алтын жүлдеге ие болды. == Мансап == Сәкен Бибосынов ең жеңіл салмақта сынға түседі. Әуесқой бокста 2015 жылдан бері өнер көрсетіп келеді. [[Қаңлы]] руынан шыққан. 2019 жылы [[Екатеринбург]]те өткен әлем чемпионатында Сәкен жартылай финалға дейін жетіп, үнді боксшысы Амит Пангалға жол берді, осылайша әлем біріншілігінің қола медалін жеңіп алды. 2021 жылдың шілдесінде Сәкен [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Токио Олимпиадасы]]ның қола жүлдегері атанды. Ол [[Пуэрто-Рико|Пуэрто-Рикодан]], [[Франция|Франциядан]] және [[Испания|Испаниядан]] келген боксшыларды жеңді, бірақ жартылай финалда [[Ұлыбритания]] боксшысы Джалал Яфайдан жеңіліп, қола медаль жүлдегері атанды<ref>[https://olympic.kz/kk/article/22140 СӘКЕН БИБОСЫНОВ ТОКИО ОЛИМПИАДАСЫНЫҢ ҚОЛА ЖҮЛДЕГЕРІ АТАНДЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805155806/https://olympic.kz/kk/article/22140 |date=2021-08-05 }}</ref>. 2021 жылы [[Белград]]та өткен әлем чемпионатында 51 келіге дейінгі салмақта Сәкен әлем чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Финалда америкалық қарсыласы Роско Хиллді 5:0 есебімен жеңді. Бибосынов жартылай финалда таиландтық Тханарат Саенгпфетті жеңген. Ал оның алдында өзбекстандық Хасанбой Дусматовтан, үндістандық Дипактан, колумбиялық Ривас Мартинестен басым түскен. Ал 2025 жылы 54 келі дейінгі салмаққа өтіп Дубайда өткен әлем чемпионатының финалында ресейлік Вячеслав Вадимович Рогозинді жеңіп, екі дүркін әлем чемпионы атанды. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 жылғы 13 тамыз)<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-13794 Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://boxrec.com/en/amateurboxer/850251 BoxRec ID] * [https://olympic.kz/kk/athlete/37-saken-bibosynov Профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805155809/https://olympic.kz/kk/athlete/37-saken-bibosynov |date=2021-08-05 }} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Қазақстанның Олимпиада қола жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] [[Санат:Өзбекстан қазақтары]] goaetv74hlre9u1ce42gnf93oh9v42h 0 671388 3642316 3142859 2026-08-12T18:52:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642316 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Теміртас Жүсіпов |Шынайы есімі = |Суреті = Temirtas Zhusupov, September 2016.jpg |Сурет тақырыбы = Теміртас Жүсіпов (қыркүйек 2016) |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Туған күні = 15.01.1988 |Туған жері = [[Тассуат (Ақмола облысы)|Тассуат]], {{туғанжері|Жарқайың ауданы|Жарқайың ауданында}}, [[Ақмола облысы]], [[Қазақстан]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері = |Салмағы = 49 кг дейін |Тұрысы = сол жақ тұрыс (оңақай) |Бойы = 162 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = Қуанышбай Кокушев<br>Нұрманов Кенжебек<ref>[https://vk.com/album-74316114%20220180293 Теміртас Жүсіпов (Temirtas Zhussipov)]</ref> |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = |Жеңістер саны = |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Кәсіпқой айқастары = |Кәсіпқой айқастарда жеңгені = |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені = |Кәсіпқой айқастарда нокауты = |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт|[[Бокс]]}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Белград 2021|48 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|Амман 2013|49 кг дейін}} {{медаль|Қола|Бангкок 2019|49 кг дейін}} {{турнир|World Series Boxing чемпионаты}} {{медаль|Алтын|WSB 2015|49 кг дейін}} {{турнир|Қазақстан чемпионаты}} {{медаль|Күміс|Астана 2012|49 кг дейін}} {{медаль|Алтын|Атырау 2013|49 кг дейін}} {{медаль|Алтын|Тараз 2014|49 кг дейін}} {{медаль|Алтын|Павлодар 2016|49 кг дейін}} {{медаль|Алтын|Талдықорған 2017|49 кг дейін}} {{медаль|Алтын|Ақтау 2018|49 кг дейін}} }} '''Теміртас Жүсіпов''' ([[1988 жыл]]ы [[15 қаңтар]]да туған, [[Тассуат (Ақмола облысы)|Тассуат]], [[Ақмола облысы]]) — қазақ боксшысы, 2013 жылғы Азия чемпионы, Бүкіләлемдік бокс сериясының чемпионы (WSB)-2015, Қазақстанның 5 дүркін чемпионы (2013-2014, 2016-2018). Қазақстанның 2018 жылғы үздік боксшысы<ref>[https://www.sports.kz/news/luchshiy-bokser-kazahstana-v-2018-godu-raskryil-planyi-na-buduschee Лучший боксер Казахстана в 2018 году раскрыл планы на будущее]</ref>. Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері. == Өмірбаяны == Тассуат мектебінде оқыды, жеңіл атлетикада жақсы нәтижелер көрсетті, күреспен шұғылданды. 2005 жылы Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің туризм, спорт және дизайн факультетіне оқуға түсті. 2009 жылы бітіріп, бокстан спорт шебері атанды. == Мансап == === Қазақстан чемпионаты === 2012 жылдың қараша айында Жүсіпов Астана қаласында бокстан Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері атанды, финалда тәжірибелі Біржан Жақыповтан жеңіліп қалды. 2013 жылдың қараша айында Қазақстан біріншілігінде Ержан Жомартпен өткен финалда өзінің алғашқы чемпиондық атағын жеңіп алды. 2014 жылдың желтоқсан айында Таразда өткен жылдың табысты финалын сол Ержан Жомартпен қайталады. 2016 жылдың қараша айында Павлодардағы Қазақстан чемпионатында тағы да финалда Ержан Жомартты жеңді. 2017 жылдың қараша айында Шымкентте 4-ші рет Қазақстан чемпионы атанды. 2018 жылдың қараша айында Ақтауда өткен финалда Ермек Мәдиевті жеңіп, 5-ші рет Қазақстан чемпионы атанды. === Азия чемпионаты === 2013 жылдың шілдесінде күміс жүлдегер Жүсіпов әлем чемпионатына дайындалған ҚР чемпионы Біржан Жақыповтың орнына Қазақстан құрамасына қосылды, Теміртас Амманда (Иордания) Азия чемпионы атағын жеңіп алды, индус Лайшрам Сингхтің финалында жеңіп, 10 салмақ дәрежесінде 7 қазақстандық чемпионның ішінде бірінші болды.<ref>[https://vesti.kz/amateur/temirtas-jusupov-stal-chempionom-azii-po-boksu-176885/ Темиртас Жусупов стал чемпионом Азии по боксу]</ref> 2014 жылғы Жазғы Азия ойындарына Инчхонда (Оңтүстік Корея) ҚР чемпионы Жүсіповтың орнына 2013 жылғы әлем чемпионы Біржан Жақыпов келді, ол финалда корей Шин Йонг Хуннан жеңіліп қалды. Бангкокта (Таиланд) өткен 2015 жылғы Азия чемпионатында ҚР чемпионы Жүсіпов 1/8 финалда өзбек Хасанбай Дусматовтан жеңіліп, нәтижесінде Азияның жаңа чемпионы атанды. Ташкентте (Өзбекстан) бокстан 2017 жылғы Азия чемпионатына ҚР чемпионы Жүсіповтің орнына ҚР күміс жүлдегері Ержан Жомарт қайта барды, ол ширек финалда Азия чемпионы болған Хасанбай Дусматовтан жеңіліп қалды. Джакартада (Индонезия) 2018 жылғы Жазғы Азия ойындарына ҚР чемпионы Жүсіпов барды, бірақ ширек финалда филиппиндік Паалам Карлодан да ұтылды. Бангкокта (Таиланд) өткен 2019 жылғы Азия чемпионатында Қазақстанның бес дүркін чемпионы Теміртас сол жақ қасының қатты кесілуінен жартылай финалға шыға алмады және қола медальға риза болды. === Әлем чемпионаты === 2021 жылы [[Сербия]]ның [[Белград]]та өткен бокстан әлем чемпионатына қатысып алтын олжаны иеленді<ref>[https://olympic.kz/kk/article/23977 АЛҒАШҚЫ АЛТЫН! ТЕМІРТАС ЖҮСІПОВ БОКСТАН ӘЛЕМ ЧЕМПИОНЫ АТАНДЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211110115727/https://olympic.kz/kk/article/23977 |date=2021-11-10 }}</ref><ref>[https://baq.kz/news/othernews/ministr-belgradtan-zhenispen-oralgan-boksshylarymyzdy-kuttyktady/ Министр Белградтан жеңіспен оралған боксшыларымызды құттықтады]</ref>. === Халықаралық турнирлер === 2013 жылдың ақпан айында Жүсіпов Болгариядағы "Strandja-2013 Кубогы" турнирінің жеңімпазы атанды. 2018 жылдың маусым айында Жүсіпов Астанада өткен "ҚР Президентінің Кубогы" VI дәстүрлі халықаралық турнирін жеңіп алды, финалда Ержан Жомартты жеңді. === «[[Астана Арландары]]» === Теміртас Жүсіпов 2015 жылы Бүкіләлемдік бокс сериясында (WSB) өнер көрсететін "Astana Arlans" қазақ жартылай кәсіби командасының қатарына қабылданды. Осы маусымда ол кубалық "Cuba Domadores" (Кубалық укротители) командасының былтырғы чемпионы финалда (6-4) жеңіске жетіп, турнирдің жеңімпазы атанды. Теміртас Жүсіпов Йоанис Аргилагоспен маңызды жеңіске жетті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]] [[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]] ogbrgsxx6csz0i2r842b7yvej5dqked 4 675070 3642371 3642081 2026-08-13T07:00:43Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642371 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88011||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96614||76910||11066||229||3388||234||110||5824||742 |- |3||3||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2242||909||49||0||957||136 |- |4||2||{{u|Мағыпар}}||86314||81140||924||635||37||388||0||2886||49 |- |5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84040||68776||1239||147||11309||15||0||1699||24 |- |6||9||{{u|Arystanbek}}||55564||30516||3588||368||5769||944||2238||4786||5203 |- |7||6||{{u|Casserium}}||49018||40270||1766||102||629||17||11||4503||40 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38487||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||8||{{u|1nter pares}}||34275||31683||213||7||1063||72||0||1495||153 |- |10||10||{{u|Ulan}}||30436||23959||391||78||4579||14||0||199||209 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8810||3471||134||398||8||2176||838||844 |- |12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22906||21590||796||39||137||4||0||121||11 |- |14||12||{{u|Sagzhan}}||22800||21396||436||44||276||11||0||332||87 |- |15||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13872||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |16||18||{{u|Nurken}}||19763||10211||1389||41||7094||115||8||429||51 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17257||12281||224||7||135||162||8||2490||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12988||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9853||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||25||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||24||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11426||6956||508||0||103||512||0||616||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10147||7976||1229||40||4||0||4||333||36 |- |25||32||{{u|AlibekKS}}||8373||5793||73||3||1033||42||2||898||170 |- |26||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8208||5778||27||5||1868||204||0||172||52 |- |29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||26||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7488||5986||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5280||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6252||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3839||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5583||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||57||{{u|Madi Dos}}||4515||3077||214||63||55||50||0||637||122 |- |50||44||{{u|Coffee86}}||4435||3892||4||0||11||7||0||418||5 |- |51||52||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3391||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||48||{{u|Makenzis}}||3755||3698||5||0||0||0||0||46||5 |- |53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138 |- |56||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||68||{{u|ShadZ01}}||3295||2611||363||116||106||0||0||4||0 |- |61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3 |- |65||59||{{u|Qanattan}}||3136||3062||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2833||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2912||1877||317||0||91||55||0||441||4 |- |70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48 |- |81||76||{{u|G55}}||2468||2294||0||50||0||0||0||0||2 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1985||126||0||13||1||0||195||44 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||87||{{u|RaiymbekZh}}||2146||1830||8||0||20||0||0||82||86 |- |94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0 |- |96||88||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1611||1341||1||0||106||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||95||{{u|Gliwi}}||1543||1537||3||0||0||0||0||0||0 |- |109||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||145||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||118||{{u|Ziv}}||1174||1101||60||0||0||2||0||9||2 |- |127||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||122||{{u|Bailarbekov}}||1136||1047||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||140||{{u|Wikuiser}}||1082||785||142||0||63||0||43||18||4 |- |136||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |138||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |139||121||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||932||799||15||0||0||0||0||4||0 |- |147||141||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |148||143||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |151||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |152||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||142||{{u|Stella~kkwiki}}||830||770||0||0||0||0||0||0||0 |- |154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |155||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |157||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |158||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |162||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |163||154||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |164||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |168||153||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0 |- |169||146||{{u|Mheidegger}}||729||755||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |173||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |175||155||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0 |- |176||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |177||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |178||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |179||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||685||676||0||1||0||0||0||6||1 |- |180||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1 |- |183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||216||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0 |- |196||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||173||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||172||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||171||{{u|Tuttiorchestra687}}||596||595||0||0||0||0||0||3||2 |- |204||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |205||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |206||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||446||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||390||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8 |- |228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] iy0j5xdp2e0pl8uvq5tm6s2f6utu6c5 4 675089 3642458 3642228 2026-08-13T11:00:36Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642458 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515619||380096||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145867||131245||957||0||13593||6||0||44||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132730||127395||791||15||62||17||10||2859||1556 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119562||112796||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113815||1||0||0||0||0||0||113814||0 |-style="background-color:#ccf" |6||6||{{u|MerlIwBot}}||105849||88193||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||88961||88961||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79298||79283||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50444||50151||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26606||22826||42||0||3648||2||0||66||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22675||17396||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14714||13694||468||1||0||84||0||388||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13061||12829||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9373||8086||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9115||9115||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7607||6152||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4424||4207||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2059||2034||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1135||844||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1119||1045||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1047||1032||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||80||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||79||{{u|Kasymovbot}}||311||296||7||0||0||1||0||3||4 |- |87||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |88||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||218||175||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||168||166||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] cwm3l3zrbhjp77epq1i1zwj6dc2aris 4 675116 3642276 3641726 2026-08-12T13:07:16Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642276 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7808||946||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2149||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2669||42||0||60||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2411||102||14||200||87||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2185||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |- |13||{{u|Орел Карл}}||1350||314||1||315||91||24||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||459||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||981||101||14||345||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|1nter pares}}||608||318||0||10||861||3||0||0||4 |- |43||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||534||188||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Sagzhan}}||530||91||2||23||212||30||0||0||0 |- |49||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0 |- |50||{{u|Nurken}}||522||506||3||651||4859||32||15||3||4 |- |51||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |52||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |53||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0 |- |57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||425||37||0||0||1600||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||387||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||19||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||279||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|ShadZ01}}||210||23||0||34||82||64||0||0||0 |- |110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |113||{{u|Coffee86}}||203||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||152||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||144||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |152||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |153||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||10||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|MuratbekErkebulan}}||87||21||0||69||83||0||11||0||0 |- |244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3 |- |256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|RaiymbekZh}}||78||44||5||1||11||0||0||0||1 |- |278||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |279||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4 |- |286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|AlibekKS}}||66||210||12||7||350||3||4||0||3 |- |303||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |308||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |309||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |310||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |311||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |315||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |316||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||47||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |370||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |371||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |373||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |375||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Tarikh Dias}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mheidegger}}||40||19||0||1||0||2||0||0||0 |- |392||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |394||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |396||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |397||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |399||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |400||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |401||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |402||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |403||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |405||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |406||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |408||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |409||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |411||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Dostoevskykz}}||36||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||36||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |418||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |420||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |423||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |432||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |433||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |434||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |435||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |437||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |439||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |440||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |441||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |442||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |443||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |449||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |451||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |460||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |462||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |464||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |465||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |467||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |469||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |477||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |483||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |485||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |486||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |488||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |489||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |491||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |492||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |493||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |494||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |495||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |499||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |501||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |504||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |506||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |507||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |508||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |509||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |517||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |519||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |528||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |529||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |530||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |531||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |541||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |543||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |544||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |545||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |546||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |547||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |548||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |553||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |557||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |560||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |562||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |563||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |566||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |574||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |576||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |580||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |581||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |588||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |590||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Қарағанды обл. тіл басқармасы}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |599||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |605||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |607||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |611||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |631||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |636||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |641||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |643||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |644||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |645||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0 |- |646||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |647||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |649||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |652||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |653||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |656||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |660||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |663||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |665||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |667||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |668||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |679||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |684||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |685||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |686||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |688||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |689||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |690||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |708||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |716||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |721||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Садықова Ақгүл}}||8||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |738||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |741||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |742||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |743||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |745||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |747||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |780||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |781||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |782||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Михайлов Игорь}}||7||1||0||0||0||11||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |811||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|AmanbekAyauly}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Ayazhan10}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |824||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |825||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |826||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |830||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |831||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |832||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |833||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |834||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |836||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |837||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |845||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |849||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |854||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |857||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |858||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |864||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |881||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |886||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |896||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |904||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |910||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |912||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |914||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |926||{{u|Muzeologist}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |931||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |932||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |935||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |936||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |938||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |941||{{u|Wikuiser}}||5||11||2||47||30||0||0||23||0 |- |942||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |943||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |953||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |962||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |963||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |991||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |993||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1002||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1004||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1013||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1016||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1024||{{u|Kvazimodo}}||4||1||0||0||8||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1032||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Omarova. ayagul}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1046||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1053||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1061||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0 |- |1065||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1082||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1089||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1090||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1092||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1093||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1096||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1103||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1104||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1107||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1130||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1131||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1132||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1136||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1142||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aq.Sholpan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1174||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1177||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1182||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1184||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1197||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1201||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1208||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1259||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1288||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1298||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1312||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|AlexKoval}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1429||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1431||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1432||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1444||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1445||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1461||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1464||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1490||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1520||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1537||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1555||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1556||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1563||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Акмарал Абдрашидовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Гулмира Исатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Садыкова Улболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1689||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1703||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1709||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1714||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1715||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1716||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1717||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1718||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1719||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1720||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1721||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1722||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1723||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1724||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1725||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||304||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 3k5izxqoy5mstabfcl4imw20hvojmii 0 676617 3642388 3579452 2026-08-13T07:32:38Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642388 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} Сүйсін шиқылдағы (латынша Juno orchioides) – [[құртқашаштар тұқымдасы]] шиқылдақ туысына жататын, Қызыл кітапқа енгізілген өсімдік. Туыс атауы әйелдердің табынушысы, ежелгі Рим құдайының құрметіне берілген. Қазақстандық тоғыз түрдің көпшілігі Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Ұсақ топырақты және ірі қиыршық тасты беткейлерде Батыс Тянь-Шаньның барлық жоталарының тау етегінен субальпі белдеуінің төменгі шекарасы аралығында өседі (Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында). == Сипаттамасы == Жер асты бөлігі пиязшық тәрізді. Жапырағы ораққа ұқсас. Пиязшығы (жуандығы 2 см-ге дейін) кіндік тамырлы, сабағының биіктігі орташа есеппен  30 см-ге дейін, тарбиған, ашық жасыл түсті, ортақ пішінді, жапырақтарымен. Гүлсерігінің саны әдетте 3-5, сирек олар көптеу немесе бір ғана, бозғылт сары, ірі (диаметрі 5-7 см), гүлсерігінің сыртқы жапырақшаларының ортаңғы бөлігі қанат тәрізді керілген, үш жағында ашық сары дақтары бар. Іші жапырақтары ұсақ, ұзындығы 1,5 см аспайды. Тақтасы үшкір, үш қалақты. Сәуірдің ортасынан маусымның аяғына дейін гүлдейді, маусым-шілдеде жеміс салады. Тұқымымен де вегетативті жолмен де көбеюі тиімді. Тамаша сәндік өсімдік. Мәдени түрде де, табиғатта да бірқалыпты. Батыс Еуропаның гүл өсіретін фирмаларының каталогтарында жүз жылдан астам уақыттан бері орын алып келеді. Батыс Тянь-Шаньның жергілікті түрі болып табылады. Қазақстанда тек ботаникалық бақтарда ғана өсіріледі. Тұқымы бір жылдан соң көктейді, тіршілігінің 3-4 жылдарында гүлдейді. Табиғаттағы саны аз, түр гүлшоқтары жинаудан зардап шегеді. == Қорғау шаралары == Қазақстанның Қызыл кітабының екінші басылымына енгізілген. [[Сурет:Сүйсіншиқылдағы.jpg|нобай|330x330 нүкте|Сүйсін шиқылдағы]] e1o2e255c9ih2uv23gk85f6whb730dv 3642389 3642388 2026-08-13T07:44:29Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айнур Мырзабекова|Айнур Мырзабекова]] ([[User talk:Айнур Мырзабекова|т]]) өңдемелерінен [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] соңғы нұсқасына қайтарды 3579452 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} Сүйсін шиқылдағы (латынша Juno orchioides) – [[құртқашаштар тұқымдасы]] шиқылдақ туысына жататын, Қызыл кітапқа енгізілген өсімдік. Туыс атауы әйелдердің табынушысы, ежелгі Рим құдайының құрметіне берілген. Қазақстандық тоғыз түрдің көпшілігі Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Ұсақ топырақты және ірі қиыршық тасты беткейлерде Батыс Тянь-Шаньның барлық жоталарының тау етегінен субальпі белдеуінің төменгі шекарасы аралығында өседі (Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында). == Сипаттамасы == Жер асты бөлігі пиязшық тәрізді. Жапырағы ораққа ұқсас. Пиязшығы (жуандығы 2 см-ге дейін) кіндік тамырлы, сабағының биіктігі орташа есеппен  30 см-ге дейін, тарбиған, ашық жасыл түсті, ортақ пішінді, жапырақтарымен. Гүлсерігінің саны әдетте 3-5, сирек олар көптеу немесе бір ғана, бозғылт сары, ірі (диаметрі 5-7 см), гүлсерігінің сыртқы жапырақшаларының ортаңғы бөлігі қанат тәрізді керілген, үш жағында ашық сары дақтары бар. Іші жапырақтары ұсақ, ұзындығы 1,5 см аспайды. Тақтасы үшкір, үш қалақты. Сәуірдің ортасыннан маусымның аяғына дейін гүлдейді, маусым-шілдеде жеміс салады. Тұқымымен де вегетативті жолмен де көбеюі тиімді. Тамаша сәндік өсімдік. Мәдени түрде де, табиғатта да бірқалыпты. Батыс Еуропаның гүл өсіретін фирмаларының каталогтарында жүз жылдан астам уақыттан бері орын алып келеді. Батыс Тянь-Шаньның жергілікті түрі болып табылады. Қазақстанда тек ботаникалық бақтарда ғана өсіріледі. Тұқымы бір жылдан соң көктейді, тіршілігінің 3-4 жылдарында гүлдейді. Табиғаттағы саны аз, түр гүлшоқтары жинаудан зардап шегеді. Қазақстанның Қызыл кітабының екінші басылымына енгізілген. [[Сурет:Сүйсіншиқылдағы.jpg|нобай|330x330 нүкте|Сүйсін шиқылдағы]] pa21gbtxdsd0hrdsekvq54wt0lqieih 0 677353 3642359 3641645 2026-08-13T05:50:34Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3642359 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аяған Қуандықұлы Шәжімбаев''' — актёр, режиссёр, сценарист. [[Арғын]] тайпасының [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = С.Жұмабаев, Қ.Құдайбергенов, Ә.Ғалеев |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Атығай шежіресі |шынайы атауы = |сілтеме = http://212.154.240.86:8080/files/Atgai-Shezhire.pdf |уикитека = |жауапты = Серікбай елемесов |басылым = |орны = Петропавл |баспасы = |жыл = 2010 |томы = |беттері = |барлық беті = 510 |сериясы = |isbn = |тиражы = }}</ref> ==Өмір жолы== * 1952 жылы 25 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы Қаратал ауылында дүниеге келген. * 1959 жылы Бірлік ауылында бастауыш сыныбын, кейін орта мектебін және 1970 жылы Петропавлдағы дарынды балаларға арналған №2 облыстық қазақ мектеп-интернатын (қазіргі Әбу Досмұханбетов) бітірген. * 1970 жылы «Ленинское знамя» (қазіргі Солтүстік Қазақстан) редакциясында жұмыс істеп, жаңа фильмдерге рецензия жаза бастады. * 1972-1974 жылдар аралығында Алматыда жұмыс істеді. М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының екі жылдық актерлік студиясында актер және режиссер қызметін атқарды. * 1974-1976 жылдары Қазақстан Республикасының халық суретшісі, еңбек сіңірген өнер қайраткері Р. Сейтметовтың шеберханасында оқыды. С. Сейфуллин атындағы Қазақ драма театрында актер болып, сахналық өнерін жетілдірген. * Қазақ киносының дамуына ықпал еткен "Алжир" (1989), "Жансебіл" (1991) деректі фильмдерін түсірген. * "Қазақфильм" студиясында "Транссиберт Экспресс" (1977), А. Мәмбетовтың "Көлеңке" (1981), С. Пуинчиннің "Мадам Вонг", (1986), А. Қарсақбаевтың "Біздің Ғани" (1971), Серік Нарымбетовтың "Арман Атамен" (1967), Серік Ахметовтің (1982), Серік Аметовтың "Күш дәмі" (1982) жұмыс жасаған. * Қазіргі таңда, Солтүстік Қазақстан облысының Петропавл қаласы химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінде «Аяған Шәжімбаев» атындағы шаңырақ атауы бар. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/33276/works/ [[Санат:Қазақстан режиссёрлері]] hav6qkptl9v7g93nehnog51rv7d5crt 0 678180 3642390 3579450 2026-08-13T07:51:44Z Айнур Мырзабекова 184350 3642390 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Өзен |атауы = Силва |шынайы атауы = |сурет = |сурет ені = |сурет атауы = |карта = |карта ені = |карта атауы = |ұзындығы =30 |су алабының ауданы = |су алабы = |өзендердің су алабы = |су шығыны = |өлшеу орны = |бастауы = [[Карпат таулары]] |сағасы = Шайо |еңістігі = |ел = [[Мажарстан]] |аймақ = |ортаққордағы санаты = }} Синва ( маж. Szinva ) — [[Мажарстан|Мажарстанның]] солтүстігіндегі өзен, Сайо өзенінің бір саласы. Көзі [[Карпат таулары|Карпатта]] орналасқан. Өзеннің ұзындығы 30 км, оның 20-сы [[Мишкольц]] қаласы арқылы өтеді, өзен батыстан шығысқа қарай ағып жатыр. Өзен арқылы 70-тен астам көпір салынды, кейбір жерлерде өзен, жер астында ағып жатыр. == Тарихы == ==Географиялық жағдайы== Синва мен жақын маңдағы Гарадна ағынындағы бөгеттердің құрылысы [[1770 жыл|1770]] жылы Хамори көлінің пайда болуына себеп болды. Елдегі ең биік сарқырамалар Синвада орналасқан, бұл туристер үшін жақсы ойын-сауық<ref>https://hu.igotoworld.com/ru/poi_object/345382_waterfall-lillafred.htm</ref>. Өзеннің негізгі суы қаланы қамтамасыз ету үшін пайдаланылғандықтан, ал өзеннің жоғарғы ағысы жазда жиі кеуіп қалатындықтан, сарқырамаға арналған су сорылады. ==Тасқындар== Синва 1878 жылы 19 ғасырдағы ең ірі су тасқынын тудырды. Су тасқыны кезінде 400-ге жуық адам қаза тауып, Мишкольц орталығы қирап қала жаздады. <ref>https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1627791</ref> ==Өзеннің қазіргі жағдайы== 1990 жылға дейін Мишкольц ауыр өнеркәсіптің орталығы болған кезде, өзеннің суы негізінен қағаз фабрикасының әсерінен қатты ластанған. Бүгінгі күні ол әлдеқайда таза және тіпті балықты қамтиды. Мишкольцтағы ең үлкен сауда орталықтарының бірі өзеннің екі жағында салынған және ғимараттар Синва арқылы өтетін көпір арқылы біріктірілген. Жаңадан салынған «Синва террасасы» алаңы да өзен атымен аталған. <ref>https://www.columbista.com/ru/showplace/reka-sinva</ref>. ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} 280h1y98ljevfbdvgvhn3ymj3tmj3vx 0 678471 3642299 3641033 2026-08-12T17:14:35Z АРАЙЛЫМ 184244 3642299 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:NHM Chrysospalax trevelyani (cropped).JPG|нобай|Алып алтын көртішқан]] '''Алып алтын көртышқан''' — шағын аумақта кездесетін сирек түр. Саны белгісіз, бірақ тым аз кездеседі. Соңғы жылдары олар тіпті азайып бара жатыр. Оның азаюы құрғақшылыққа байланысты болуы мүмкін. Қазіргі уақытта алып алтын көртышқан жойылу алдында тұр. Бұл түр [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африкадан]] шыққан. Алып алтын көртышқанның денесінің ұзындығы 23 см-ге дейін болады. [[Тері]]сі қалың, жұмсақ, бірақ басқа түрлерге қарағанда қатқыл. Оның түсі қызыл, сарғыш-қоңыр немесе металл реңктері бар қара қоңыр болып келеді. Олар ормандарда мекендейді. Тіршілік ету ортасына ерекше талаптар қояды: жұмсақ топырақты, тоғай аумақтарын таңдайды; тік [[беткей]]лер мен [[жартас|жартасты жерлерден]] аулақ жүреді. Олар, негізінен, [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді және тамағын [[құрлық|құрлық бетінен]] табады. Алып алтын көртышқандар [[жаңбырлы кезең|жаңбырлы маусымда]] көбейеді. jlf2m54sgirykru5zr95m2nl2vefjfm 3642357 3642299 2026-08-13T05:49:41Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3610973 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:NHM Chrysospalax trevelyani (cropped).JPG|нобай|Алып алтын көртішқан]] '''Алып алтын көртышқан''' — шағын аумақта кездесетін сирек түр. Саны белгісіз, бірақ тым аз кездеседі. Соңғы жылдары олар тіпті азайып бара жатыр. Оның азаюы құрғақшылыққа байланысты болуы мүмкін. Қазіргі уақытта алып алтын көртышқан жойылу алдында тұр. Бұл түр [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африкадан]] шыққан. Алып алтын көртышқанның денесінің ұзындығы 23 см-ге дейін болады. [[Тері]]сі қалың, жұмсақ, бірақ басқа түрлерге қарағанда қатқыл. Оның түсі қызыл, сарғыш-қоңыр немесе металл реңктері бар қара қоңыр болып келеді. Олар ормандарда мекендейді. Тіршілік ету ортасына ерекше талаптар қояды: жұмсақ топырақты, тоғай аумақтарын таңдайды; тік [[беткей]]лер мен [[Жартас|жартасты жерлерден]] аулақ жүреді. Олар, негізінен, [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді және тамағын [[Құрлық|құрлық бетінен]] табады. Алып алтын көртышқандар [[Жаңбырлы кезең|жаңбырлы маусымда]] көбейеді. 4jkhhm8youwik9jn6xd03386v7xyak3 3642394 3642357 2026-08-13T08:54:52Z Tilaqtobe 183640 3642394 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:NHM Chrysospalax trevelyani (cropped).JPG|нобай|Алып алтын көртішқан]] '''Алып алтын көртышқан''' — шағын аумақта кездесетін сирек түр. Саны белгісіз, бірақ тым аз кездеседі. Соңғы жылдары олар тіпті азайып бара жатыр. Оның азаюы құрғақшылыққа байланысты болуы мүмкін. Қазіргі уақытта алып алтын көртышқан жойылу алдында тұр. Бұл түр [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африкадан]] шыққан. Алып алтын көртышқанның денесінің ұзындығы 23 см-ге дейін болады. [[Тері]]сі қалың, жұмсақ, бірақ басқа түрлерге қарағанда қатқыл. Оның түсі қызыл, сарғыш-қоңыр немесе металл реңктері бар қара қоңыр болып келеді. Олар ормандарда мекендейді. Тіршілік ету ортасына ерекше талаптар қояды: жұмсақ топырақты, тоғай аумақтарын таңдайды; тік [[беткей]]лер мен [[Жартас|жартасты жерлерден]] аулақ жүреді. Олар, негізінен, [[омыртқасыздар]]мен қоректенеді және тамағын [[Құрлық|құрлық бетінен]] табады. Алып алтын көртышқандар [[Жаңбырлы кезең|жаңбырлы маусымда]] көбейеді.\\ Алып алтын көртышқан (Chrysochloridae) — алтын көртышқандар тұқымдасы. Олар — Афросорицидтер отрядына жататын, негізінен Оңтүстік және Шығыс Африкада мекендейтін ұсақ ін қазатын сүтқоректілер. Сыртқы түріне қарағанда, бұл жануарлар көртышқандарға емес, жер астында тіршілік ететін кеміргіштерге — цокорлар мен соқыртышқандарға көбірек ұқсайды. Сонымен қатар, златокроттар — конвергентті эволюцияның айқын мысалы. Олар австралиялық қалталы көртышқандармен (Notoryctidae) сыртқы жағынан өте ұқсас болғанымен, жүйелік тұрғыдан бір-бірінен өте алыс және әртүрлі құрлықтарда тіршілік етеді. Соған қарамастан, олардың дене пішінінде, жүнінің құрылымында, тұмсығында, бұғана сүйектерінде, аяқтарында және биологиясының кейбір ерекшеліктерінде таңғаларлық ұқсастық бар. Златокроттардың дене мөлшері ұсақ және орташа болады: денесінің ұзындығы 8–24 см, ал құйрығы жетілмеген, өте қысқа. Денесі домалақ пішінді және қызыл, сары, зәйтүн түсті немесе қоңырлау түсті, әдемі металл жылтыры бар қысқа әрі қалың жүнмен қапталған. Басы үстіңгі жағынан сәл жалпақ, мойын омыртқалары да жалпақтау келеді. Тұмсық бөлігі сүйір емес. Тұмсығының ұшы мүйізденген және жер қазуға көмектеседі. Жер қазу кезінде танаулары арнайы қақпақшалармен жабылады. Көздері өте кішкентай әрі тері астында жасырын орналасқан. Құлақтары да кішкентай және жүннің астында орналасады. Златокроттардың алдыңғы аяқтарында төрт саусақ болады (бесінші саусақ жоқ), ал артқы аяқтарында бес саусақ бар. Артқы аяқтарының саусақтарының арасында жарғақшалар болады. Алдыңғы аяқтарының үшінші саусағында жер қазуға бейімделген үлкен, мықты тырнақ орналасқан. Емшек бездерінің екі жұбы бар: кеуде және шап аймағында. Златокроттардың тістерінің саны 36-дан 42-ге дейін өзгереді. Жоғарғы күрек тістері үлкейген. Ал жоғарғы азу тістерінің құрылысы ерекше болып келеді. Бұл құрылым залямбдодонтия деп аталады: тістердің тәждері грек тіліндегі Λ (лямбда) әрпіне ұқсайды, ал метакон деп аталатын бөлігі жойылған. Мұндай тіс құрылысы сүтқоректілер арасында сирек кездеседі, дегенмен ол эволюция барысында бірнеше рет бір-бірінен тәуелсіз пайда болған. Златокроттардың және басқа да афросорицидтердің көптеген сүтқоректілерден ерекшеленетін маңызды белгілерінің бірі — соқыр ішегінің болмауы және клоаканың болуы. Клоака — зәр шығару және жыныс жолдары ашылатын ортақ бір тесік. Қарапайым тілмен айтқанда: златокроттар — Африкада тіршілік ететін, жер астында ін қазып өмір сүретін, көртышқанға ұқсайтын шағын сүтқоректілер. Олар көртышқандардың жақын туысы емес, бірақ жер астында өмір сүруге бейімделу нәтижесінде олардың сыртқы пішіні көртышқандарға және тіпті Австралиядағы қалталы көртышқандарға ұқсап кеткен. t26j3kx87ulnva9s2am63v2zv5dvdeb 0 679504 3642400 3600038 2026-08-13T09:08:00Z Tilaqtobe 183640 3642400 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Papio hamadryas (aka).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Бабуиндер''' – Африканың орманды және шалғынды жерлерінде өмір сүретін үлкен маймылдар. Олар – ит тұмсықты және де күшті жақты, мықты және агрессивті жануарлар. Бабуиндердің бес түрі бар, олар: гамадрилдер, Гвинея павианы, анубис павианы, сары павиан және аю павианы. == Дереккөздер == <references/> Бабуин (немесе сары павиан, латынша Papio cynocephalus) — маймылдар тұқымдасына (Cercopithecidae) жататын нағыз павиандардың бір түрі. == Сыртқы көрінісі == Бабуиннің денесінің ұзындығы орта есеппен 75 см, ал құйрығының ұзындығы шамамен 60 см болады. Жүнінің түсі сарғыш келеді, сондықтан оны «сары павиан» деп те атайды. Сырттай қарағанда денесі ебедейсіздеу көрінгенімен, бабуиндер — өте епті әрі ширақ жануарлар. == Тіршілік ету ортасы == Бабуиндер Орталық және Шығыс Африкада кең таралған. Олар негізінен далалы және таулы аймақтарда мекендейді. Қорегі өсімдік және жануар тектес тағамдардан тұрады. Өсімдік қорегіне жемістер, өсімдік түйнектері және пиязшықтары жатса, жануар тектес қорегіне жәндіктер мен ұсақ омыртқалылар жатады. Бабуиндер кейде үлкен үйір болып, жүгері және тары егілген алқаптарда кездеседі. Кейбір жерлерде олар ауыл шаруашылығы дақылдарына айтарлықтай зиян келтіреді, себебі егістіктерге кіріп, өсімдіктермен және олардың жемістерімен қоректенеді. Бабуиндер зообақтар мен хайуанаттар саябақтарында да жиі ұсталады. obua2np0wsuo3pwqjyo9pw3qr79hn51 0 679515 3642244 3640494 2026-08-12T12:13:12Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642244 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Anastomus oscitans - Bueng Boraphet.jpg|нобай|Үнді тырнасы]] '''Үнді тырнасы''' — Үндістанда, Камбоджада, Непалда, Вьетнамда және Солтүстік Австралияда кездесетін үнді тырнасы ең биік тырна болып табылады. Бұл құстың бойы 2 м, қанатын жайғандағы ұзындығы 2,4 м-ге жетеді. Оны ашық қызыл басы мен мойнына қарап оңай тануға болады. == Қоректенуі == == Дереккөздер == <references/> le1p343qrvaj1puhtii3sae3ksy7mux 0 679516 3642395 3624980 2026-08-13T08:59:32Z Tilaqtobe 183640 3642395 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Maguari Stork (Ciconia maguari).jpg|нобай|Америка құтаны]] {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Америка құтаны''' — Солтүстік Америкада кездесетін жалғыз құтан. Олар – ұзын күшті тұмсығы бар, басы түксіз үлкен құтандар. Ересек америкалық құтандардың биіктігі 83-­114 см, қанатын жайғанда ұзындығы 147-­180 см­-ге жетеді. Олар таяз батпақтардың жанын мекендеп, уақыттарының көп бөлігін сонда балықтарды, шаяндарды, құрбақаларды және басқа да кішкентай жануарларды жеумен өткізеді. Ұрпақ әкелу мерзімі кезінде америкалық құтандар 200 кг-­ға дейін балық жейді. <ref>https://tilalemi.kz/books/7371.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224110053/https://tilalemi.kz/books/7371.pdf |date=2022-02-24 }}</ref> АмерикА құтан (немесе америкалық ақ құтан) — денесінің ұзындығы шамамен 61 см, салмағы 375 г болатын құс. Оның тұмсығы мен аяқтары қара, ал саусақтары ашық сары түсті. Тұмсық түбінің жоғарғы бөлігі де сары болады. Жыныстық жағынан жетілмеген дарақтары ересек құстарға ұқсайды, бірақ олардың тұмсығының түбі ашығырақ және аяқтарының артқы бөлігінде жасыл жолақ болады. Құтан 3–4 сопақша, көкшіл-жасыл түсті жұмыртқа салады. Балапандары жұмыртқадан шыққаннан кейін шамамен 20–25 күн өткен соң ұядан кетеді. Ақ америкалық құтандар негізінен ұсақ балықтармен, шаянтәрізділермен, жәндіктермен және бауырымен жорғалаушылармен қоректенеді. == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Құстар]] [[Санат:Алфавит бойынша жануарлар]] grty9s8gsgcg0e3xb5mmzti9ql160f0 3642396 3642395 2026-08-13T09:00:01Z Tilaqtobe 183640 3642396 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Maguari Stork (Ciconia maguari).jpg|нобай|Америка құтаны]] {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Америка құтаны''' — Солтүстік Америкада кездесетін жалғыз құтан. Олар – ұзын күшті тұмсығы бар, басы түксіз үлкен құтандар. Ересек америкалық құтандардың биіктігі 83-­114 см, қанатын жайғанда ұзындығы 147-­180 см­-ге жетеді. Олар таяз батпақтардың жанын мекендеп, уақыттарының көп бөлігін сонда балықтарды, шаяндарды, құрбақаларды және басқа да кішкентай жануарларды жеумен өткізеді. Ұрпақ әкелу мерзімі кезінде америкалық құтандар 200 кг-­ға дейін балық жейді. <ref>https://tilalemi.kz/books/7371.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224110053/https://tilalemi.kz/books/7371.pdf |date=2022-02-24 }}</ref> Америка құтан (немесе америкалық ақ құтан) — денесінің ұзындығы шамамен 61 см, салмағы 375 г болатын құс. Оның тұмсығы мен аяқтары қара, ал саусақтары ашық сары түсті. Тұмсық түбінің жоғарғы бөлігі де сары болады. Жыныстық жағынан жетілмеген дарақтары ересек құстарға ұқсайды, бірақ олардың тұмсығының түбі ашығырақ және аяқтарының артқы бөлігінде жасыл жолақ болады. Құтан 3–4 сопақша, көкшіл-жасыл түсті жұмыртқа салады. Балапандары жұмыртқадан шыққаннан кейін шамамен 20–25 күн өткен соң ұядан кетеді. Ақ америкалық құтандар негізінен ұсақ балықтармен, шаянтәрізділермен, жәндіктермен және бауырымен жорғалаушылармен қоректенеді. == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Құстар]] [[Санат:Алфавит бойынша жануарлар]] er1bzlyej5bfb7swb3yv7g89m03aprv 0 679524 3642407 3588957 2026-08-13T09:24:25Z Tilaqtobe 183640 3642407 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Виркин үкісі''' — ең үлкен және ең күшті үкілердің бірі. Оның басында үлкен мүйіз тәрізді түйіні болады. Виргин үкісінің ұзындығы 56 см, ал салмағы 1 кг-нан 2,5 кг-ға дейін жетеді. == Дереккөздер == <references/> Виргиния үкісі (Bubo virginianus) — жапалақтар тұқымдасына жататын жыртқыш құс түрі. Ол Американың екі құрлығында да кең таралған. Басының үстіндегі қауырсыннан тұратын «құлақтарының» болуына байланысты оны «үлкен мүйізді жапалақ» деп те атайды. Бұл құс алғаш рет Виргиния штатында кездескендіктен, оның атауы да осы штаттың атымен байланысты. Виргиния үкісі ормандарда, далаларда және шөлді аймақтарда мекендейді. Ол — Жаңа Дүниедегі, яғни Америка құрлығындағы ең ірі үкі түрі. Ал әлем бойынша көлемі жағынан кәдімгі үкі пен балықшы үкі кейін үшінші орында. Виргиния жапалағы үкілері арасында өте агрессивті жыртқыштардың бірі саналады. Ол өзінен әлдеқайда ірі ақбас бүркіттерге де шабуыл жасауы мүмкін. Сонымен қатар шаянтәрізділерді, бақаларды, саламандраларды, сондай-ақ қояндарды, ірі сүтқоректілер мен басқа құстарды аулайды. Кейбір жағдайларда ақбас бүркіттерді өлтіріп, олармен қоректенетіні де тіркелген. == Сипаттамасы == Виргиния үкісі алғаш рет Виргиния колониясының аумағында байқалған. Оның атауы да осы жердің атымен байланысты. Қауырсынының түсі негізінен қызғылт-қоңырдан сұр, қара немесе ақ түске дейін өзгереді. Қанаттарының құлаш жаюы 1,5 метрге дейін жетеді. Тундра мен шөлді аймақтарда тіршілік ететіндерінің түсі ашығырақ, ал орманда мекендейтіндерінің түсі күңгірттеу болады. Басының үстінде қауырсыннан тұратын «құлақтары» бар. Осы ерекшелігіне байланысты оны «үлкен мүйізді жапалақ» деп те атайды. Денесінің төменгі бөлігіндегі қауырсындары ашығырақ, олардың үстінде қара жолақтар мен көлденең ақ жолақтар болады. Тұмсығы мен тырнақтарының түсі қою сұр. Аяқтары мен саусақтары да қауырсынмен жабылған. Үкілердің үлкен сарғыш-қызғылт сары көздері болады. Кейбір түрлерінің басының бет бөлігін айналдыра мамық қауырсындардан тұратын жиек кездеседі. Жас құстары сыртқы түрі жағынан ересектеріне ұқсайды. Аналықтары аталықтарына қарағанда орта есеппен 10–20%-ға ірі болады. Ересек құстың денесінің ұзындығы шамамен 46–63,5 см, ал қанаттарының құлашы 91–152 см аралығында. Ересек дарақтарының салмағы 900–1800 грамм болады. Виргиния үкілері көбіне бәсең, гүрілдеген дыбыстар шығарады. Сонымен қатар олар қатты шиқылдаған, ырылдаған, кейде жөтелге ұқсас қысқа дыбыстар да шығара алады. bp9ne4p2bonlg3vw84x7ehuvvedf2mm 0 679712 3642246 3606831 2026-08-12T12:17:33Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642246 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Common Duiker (Sylvicapra grimmia) (6600952953).jpg|thumb|200px|[[Дукер]]]] '''Дукер''' немесе '''қырлы антилопа''' — 3 тұқымдасқа біріккен 19 түрден тұратын артиодактильділер тұқымдасы. Cephalophus тұқымдасына Сахараның оңтүстігінде Экваторлық және Оңтүстік Африкада кездесетін бөкендердің 15 түрі кіреді. Бұл жету қиын жерлерді ұнататын ұялшақ және қол жетпес кішкентай тіршілік иелері; көбінесе - орман тұрғындары. Олардың аты африкан тіліндегі «сүңгуір» сөзінен шыққан, себебі суға немесе бұтаға секіру арқылы тез жасырыну мүмкіндігі. Олардың биіктігі 15-тен 50 см-ге дейін, салмағы 5-тен 30 кг-ға дейін, кейбір даралардың ұзындығы 10 см-ге дейін мүйізі бар. Дукерлер өте сергек. Артқы аяқтарына қарағанда доға тәрізді денелі және алдыңғы аяқтары қысқа болғандықтан, олар қалың бұталарды жақсы таңдайды. Олар қоректілер: жайылымдар, тұқымдар, жемістер, жәндіктердің дернәсілдері, ұсақ омыртқалылар және басқа жануарлардың нәжістері. Олар көбінесе құстардың немесе маймылдардың үйірлерінің соңынан түсіп, жемістер мен тұқымдарды жинайды. Олар, сонымен бірге, жыртқыш: олар жәндіктерді жейді, тіпті кеміргіштерді немесе кішкентай құстарды қуып, ұстайды. Көк дюкер құмырсқаларды жақсы көреді. Олардың кейбіреулері түнде тіршілік етеді, күндіз қалың бұтаға тығылады. Өсімдіктерде олар биік шөптер немесе бұталар болып жасырылған өздерінің тұрақты жолдарын жасайды. Өздерін қорғай отырып, олар кішкентай жыртқыштарды өлтіре алады. == Көбеюі == == Дереккөздер == <references/> r8fupv99ua4wqic202u0fn4rbcfis5f 0 679958 3642250 3604281 2026-08-12T12:28:56Z Айнур Мырзабекова 184350 бөлім қостым 3642250 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Таксон |атауы = |суреті = Kodiak brown bear FWS 18392.jpg |сурет атауы = Кадьяк аюы |патшалық = Жануарлар |Домен = Эукариоттар |Тип =Хордалылар |Табы =Сүтқоректілер |Отряд =Жыртқыштар |Тұқымдас = Аюлар |Отбасы = Аю |Түр = Кадьяк аюы |латын = Ursus arctos middendorffi |автор = [[Меррием, Клинтон Харт|Merriam]], 1896 | wikispecies = Ursus arctos middendorffi }} ''' Кадьяк аюы ''' немесе ''' аляскалық қоңыр аю''' – ең үлкен қоңыр аю. Оның үлкендігі ақ аюдың үлкендігіне кішкене ғана жетпейді. Бұл аю – Америка Құрама Штаттарының Аляскаға қарасты Кадьяк аралының жергілікті аңы. ==Сыртқы белгілері== Кадьяк аюларының ұзындығы 2,8 метрге дейін және құрғақ жерлерде биіктігі 1,6 метрге дейін жетеді. Ең массивті үлгілердің салмағы жарты тоннадан асады. Ең үлкен кадьяк аюының салмағы 780 кг болады. Олардың мекендейтін жерлерінде қысқа қыс және азық-түлік мол. Олар жинақы және бұлшықет денесі, ұзын және күшті аяқтары және массивтік басы бар қоңыр аюдың әдеттегі дене бітіміне ие. Кең көздері қоңыр түске ие. Артқы аяқтарының табаны дөрекі терімен жабылған, сондықтан олар аюды ылғал мен суықтан қорғайды. Кадьяк аюларының құйрығы, барлық аюлар сияқты, өте қысқа. == Тіршілік ету салты == Кадьяктардың тіршілік ету салты жалпы алғанда басқа қоңыр аюлардың өмір сүру ерекшеліктеріне ұқсас. Олар көбіне дара өмір сүреді, алайда олардың мекендеу аумағы Солтүстік Американың басқа өңірлеріндегі аюларға қарағанда едәуір шағын болады. Суық мезгілде кадьяктар қысқы ұйқыға кетеді.<ref>{{кітап|авторы=Куваев О. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Два цвета земли между двух океанов |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Художественная лит-ра |жыл=2005|томы= |беттері=|барлық беті=576|сериясы= |isbn=5-280-03359-6 |тиражы= }}</ref> Кадьяктар – бәрін жейтін [[жануарлар]]. Олар шөптесін өсімдіктермен, жидектермен, тамырлармен қатар етпен және өлексемен де қоректенеді. Олардың қорегінде балық ерекше маңызды орын алады. Жаз бен күз мезгілдерінде албырт балықтарының уылдырық шашу көші кезінде ондаған кадьяк тайыз өзендерге жиналып, судан балық аулайды немесе сарқырамалардан секіріп өткен балықтарды ауада қағып алады. Кадьяктардың көбею ерекшеліктері де басқа [[Қоңыр аю|қоңыр аюларға]] ұқсас. Шағылысу кезеңі көбіне маусым немесе шілде айларында өтеді, бірақ ұрықтанған жұмыртқа жасушасы тек қараша айында ғана дами бастайды. Қысқы ұйқы кезінде, қаңтар немесе ақпан айларында бірден үшке дейін қонжық дүниеге келеді. Қонжықтар анасымен шамамен үш жасқа дейін бірге болады. Осы кезеңнен кейін аналығы оларды емізуді тоқтатады, ал оның ағзасында болатын гормондық өзгерістер мінез-құлқына да әсер етеді. Ұрғашы аю қонжықтарды ұрып, тістеп, ырылдап, оларды өз бетінше кетуге мәжбүрлейді. Қонжықтардың тек жартысы ғана ересек жасқа дейін жетеді. Кадьяктар өз аумағын қатаң қорғамайды, дегенмен әрқайсының жеке мекендеу аймағы болады. Аталықтарының аумағы аналықтарының аумағынан бірнеше есе үлкен келеді. == Қоректенуі == == Дереккөздер == <references/> iwltzol49wafbo2nhlkljfh7np1fcn4 0 682158 3642445 3587162 2026-08-13T10:43:30Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642445 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} [[Сурет:Daley Thomson 2007 Laureus day.jpg|thumb|right|200px|Дейли Томпсон]] {{Спортшы |есімі = Дейли Томпсон |шынайы есімі = |суреті = Daley Thomson 2007 Laureus day.jpg |сурет ені = 200px |сурет тақырыбы = |жынысы = ер |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = {{Байрақ|Ұлыбритания}} |мамандандыру = |клубы = Мансфилд Таун |туған күні = 30.07.1958 |туған жері = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = |бапкерлері = |бойы = 184 см |салмағы = 92 кг |атақтары = |медальдары = {{медаль|Алтын|Лос-Анджелес 1984|декатлон}} {{медаль|Күміс|Прага 1978|декатлон}} {{медаль|Қола|Штутгарт 1986|4×100 м}} |ортаққор = }} '''Фрэнсис Морган Айоделе''' (Дэйли) нем. Francis Morgan Ayodélé "Daley" Thompson Фрэнсис Морган Айоделе «Дейли» Томпсон ; туылған күні - 30 шілде 1958 жыл <ref> https://www.britannica.com/biography/Daley-Thompson </ref>. ) — британдық жеңіл атлет, көпсайыс маманы. Ол 1976 - 1992 жылдары жеңіл атлетикадан Англия мен Ұлыбритания құрамаларында өнер көрсеткен, екі дүркін Олимпиада чемпионы, әлем чемпионы, екі дүркін Еуропа чемпионы, үш дүркін Достастық ойындарының чемпионы, онкүндік бойынша әлем рекордшысы. Футболшы ретінде аз танымал, «Мэнсфилд Таун», «Стивенедж», «Илкестон» клубтарының ойыншысы. ==Өмірбаяны== Дейли Томпсон 1958 жылы 30 шілдеде Лондонның Ноттинг-Хилле қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Нигериялық Британдық, ал анасы Шотландтық . Батыс Суссекстегі мектеп-интернатта оқыды. Ол мансапты кәсіби футболшы ретінде қарастырды. Бірақ ақырында жеңіл атлетикаға ауысты. <ref>https://www.independent.co.uk/sport/general/athletics/the-champion-that-time-forgot-why-do-we-find-it-so-hard-to-love-daley-thompson-876424.html </ref> 1975 жылы ол Лондонға оралды және бастапқыда спринтингке маманданған Ньюхэм және Эссекс Биглз атлетика клубына қосылды, кейін жаттықтырушы Боб Мортимердің кеңесімен ол ондық спортты меңгере бастады. 1976 жылы ол онкүндікте Англия чемпионатында жеңіске жетті және бірқатар сәтті өнер көрсетуінің арқасында Монреальдағы жазғы Олимпиада ойындарында ел намысын қорғау құқығына ие болды, онда ол барлық қорытындысында 18-ші орынды иеленді. пәндер. 1977 жылы Донецкіде өткен жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионатында ол декатлон бағдарламасында үздік болды. 1978 жылы Эдмонтондағы Достастық ойындарында жеңіске жетіп , Прагада өткен Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері атанды. 1980 жылы Австрияда өткен жарыста ол онкүндікте әлемдік рекорд орнатты (8648). Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарында ол барлық қарсыластарынан асып түсіп, Олимпиаданың алтын медалін жеңіп алды. 1982 жылғы маусымда ол әлемдік рекордты екі рет жақсартып, 8774 ұпайға жеткізді. Брисбенде өткен Достастық ойындарында және Афинада өткен Еуропа чемпионатында жеңіске жетті . 1983 жылы Хельсинкиде өткен жеңіл атлетикадан бірінші әлем чемпионатында ол өзінің рекордын тағы бір алтын жүлдемен толықтырды. Осылайша, Томпсон бір мезгілде Олимпиада чемпионы, әлем чемпионы, өз континентінің чемпионы және Достастық ойындарының чемпионы болған тарихтағы алғашқы спортшы болды. 1984 жылы Лос-Анджелес Олимпиадасында жеңіске жетіп, әлемдік рекордты 8847 ұпайға дейін жақсартты. 1986 жылы Штутгарттағы Еуропа чемпионатында ол ондық жарыста жеңіске жетіп, 4 × 100 метрге эстафетада қола жүлдегер атанды, ал Эдинбургте өткен Достастық ойындарында сол пәндер бойынша бірінші және екінші орындарға ие болды. Болашақта Томпсонның нәтижелері төмендей бастады , 1988 жылы Сеулдегі Олимпиада ойындарында ол төртінші болып, жеңімпаздар қатарына кіре алмады, ал 1992 жылы бірқатар жарақаттардың салдарынан ол аяқтауға мәжбүр болды. оның спорттық мансабы. 1990 жылдары жеңіл атлетикадан кеткеннен кейін ол өзін футболда көрсетті, Мансфилд Таун, Стивенаж, Илкестон сияқты клубтарда ойнады. Ол Уимблдон мен Лутон Таунда фитнес жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. Көрнекті спорттық жетістіктері үшін 2000 жылы қолбасшы дәрежесінде Британ империясының орденімен марапатталды. ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} 6xug2p62qpuyg5l36f5dsu1hui87x4m 0 683185 3642336 3598869 2026-08-13T04:20:39Z L.sarkytbekova 184246 мағыналық және граматикалық қатесі түзетілді. мысалы: «әйелдер жүнінен жіптер тоқып»жіп тоқымайды, жіпті иіреді 3642336 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ас-саду''' — Араб түбегінде кең таралған бедуин тоқу дәстүрі. Тоқу үшін қызыл, қызғылт сары, қара және басқа түстермен боялған жүн және көлденең машина қолданылады. Ас-саду ені бірнеше сантиметрден метрге дейін немесе одан да көп. Кең кенептер ұзын жағында бірнеше матаны тігу арқылы алынады. Ас-саду бедуин шатырының сыртқы және ішкі қабырғаларын, оның шатырын, кілемдерді, жастықтарды, сондай-ақ ер-тоқымдарды, әбзелдерді, сөмкелерді және басқа заттарды жасау үшін пайдаланылды; ХХІ ғасырда ас-саду және оның мотивтері басқа заттарды жиі безендіреді. Ас-саду ою-өрнектерінде қоршаған табиғат нысандары мен көшпелі және отырықшы өмір заттары бейнеленген. Ас-саду тоқу дәстүрі бір жағынан бедуиндермен бірге шөлден қалаларға көшті, екінші жағынан Парсы шығанағы үкіметтері ұлттық бірегейлікті нығайту үшін қолданыла бастады. ЮНЕСКО, БАӘ, Кувейт және Сауд Арабиясының ас-саду тоқу дәстүрлерін адамзаттың материалдық емес мұрасының шедеврлері деп таныды. == Өндіріс == Ас-саду көлденең тоқу машинасында жүннен тоқылған, оны "ас-саду"{{sfn|Albugami|2018|p=16, 63, 103}}, сонымен қатар "натту" немесе "маттари"{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=146}} деп те атайды. Негіз жасайтын станок{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}}{{sfn|Robertson|2016|p=398}}. Еркектер қойларды, түйелерді және ешкілерді бағып, қырқады, содан кейін әйелдер жүнінен жіп иіріп, бояйды және олардан өрнекті маталар тоқиды. {{sfn|Albugami|2018|p=16, 63}} Мақта жіптері де шектеулі қолданылады{{sfn|Alnajadah|2018|p=63}}. Жиналған жүн "Аль-кирдаш" темір тарақтарымен таралады, содан кейін жіптер "аль-мегзал" қысқа ағаш шпиндельмен қолмен иіледі{{sfn|UNESCOvideo}}. Тоқу процесінде жіптер "Аль-карн" немесе "Аль-медра" деп аталатын қарақұйрықтың мүйізімен бөлініп, содан кейін" "Аль-миншаза" тақтасымен бір-біріне мықтап бекітілген{{sfn|UNESCOvideo}}{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=149}}. Бедуиндер табиғи өсімдік бояғыштарын саудагерлер мен көрші тайпалардан сатып алған.{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=155}} Стандартты дәстүрлі палитра - қызыл, қызғылт сары, қара және ақ, әр тайпа өз түстерін артық көрді: Кувейтте қызыл және қызғылт сары жіптер ең көп болды, ал солтүстік тайпалар негізінен иірілген жіптерді қара қызыл мен көкке бояды{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Жасыл және көк түстерді қолдану сәнге байланысты өзгерді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Көбінесе ас-саду көлемді кенеп, рагаум алу үшін қосымша жіптерді тоқу техникасымен біріктіріледі.<!--ragaoum-->{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}} Тоқу кезінде әйелдер әртүрлі ою-өрнектерді орындаудың мнемоникалық ережелері бар өлеңдерді дауыстап оқиды. Сондай-ақ, жұмыс кезінде тоқушылар сөйлеседі, жаңалықтар талқылайды, өлеңдер оқиды, әңгімелер айтады.{{sfn|Albugami|2018|p=96}} Ас-саду кенептері өте қалың және ауыр, олар қолмен тігілген көптеген жолақтардан тұрады.{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157, 148}} == Өнімдер == Ас-саду бедуин шатырының сыртқы және ішкі қабырғаларына, жастықтарға, ер-тоқымдарға, жылқылар мен түйелерге арналған тіректерге, иық сөмкелеріне, жұмсақ кілемдерге және шөлді көшпенділер қолданатын басқа да тұрмыстық заттарға үлкен картиналар жасау үшін қолданылады.{{sfn|Robertson|2016|p=397}}{{sfn|UNESCO2011}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}} Дәстүрлі тоқудың маңызды өнімі — ұзындығы 3-12 метр және ені 190 см, бедуиндердің бүкіл өмірі өткен шатыр, "бейт аш-ша'р" ("жүннен жасалған үй"){{sfn|Albugami|2018|p=88}}. Шатырлар шөлдің қатты желдеріне, жаздың жарқын күндеріне және қыстың қатты жаңбырларына төтеп беруі керек{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157}}. Әдетте шатырлардың сыртқы қабырғалары нашар ылғалданған қатты қара ешкі жүнінен және ақ қой жүнінің жұқа жолақтарынан тоқылған{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157}}. Ішкі қабырғалары қызыл түске боялған жұмсақ түйе жүнінің аз мөлшерімен безендірілген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=158}}. Шатырдың ең әдемі бөлігі — "ката" (араб. قاطع) немесе "ибжад", ерлер мен әйелдердің жартысын бөлгіш{{sfn|Albugami|2018|p=88, 93}}{{sfn|Robertson|2016|p=399}}. Ката тайпаның беделін білдірді{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Ол бес матадан тұрады, олар бір-біріне тігіледі, төменгі жолақта жиі әшекейлер болмайды{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}}. Шатырдың ерлер (немесе жалпы) жартысы "Аль-маджлис" деп аталады, ол матаның ұзын жолақтарымен және өрнектелген кілемдермен безендірілген; әйелдер "аль-харам" деп аталады, онда әйелдер тоқумен айналысады{{sfn|Albugami|2018|p=89}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}}. === Оюлар === Ас-саду абстрактілі мағынасы жоқ, бірақ объектілерді, жердегі жолдар мен оқиғаларды тікелей бейнелейтін түрлі-түсті әшекейлермен безендірілген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Мотивтердің арасында қайталанатын үшбұрыштар бар, олар әр түрлі формада Алланың ұлылығының белгісі ретінде әрекет етеді немесе құм төбелерін, құстардың қанаттарын немесе құрма кластерлерін бейнелейді{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Ромбтардың торында жұлдыздар бейнеленген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=150}}. Бір ромбқа салынған су, зигзагтар-құмдағы жыландардың іздері немесе керуендер{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Дойбы түрінде орналасқан нүктелер - бір-бірінің артынан жіңішке тікбұрышты тістер-тұқымдар, қысқа көлденең жолақтар -қабырғалар, үшбұрыштардың көлденең үлгісі - жылқы тістері{{sfn|Alnajadah|2018|p=69}}. Бөлгіштің басты ою-өрнегі-ката "шаджара" ("ағаш") деп аталады. Бұл кенептің ортасында жүретін ені 4-10 см болатын ою-өрнектің ұзын жолағы{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=68}}. Шаджарда кейде шатырдың тұрғындары жататын тайпаның белгісі "васмды" көруге болады. Қазіргі тоқушылар тауарлардағы логотиптерге ұқсас асыл тұқымды емес, өз белгілерін қосады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=147}}. Кувейттің дәстүрлі мотивтерінің арасында антропоморфты фигуралар мен жануарлардың бейнелері де кездеседі, дегенмен 1970 жылдардан бастап Олар исламда тірі тіршілік иелерінің суреттері қолайсыз деген пікірдің таралуына байланысты матаға қойылмады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=151}}. Бедуиндер үшін әлеуметтік мәртебенің символы болып табылатын зергерлік бұйымдар, қайшылар, жоталар мен айналар кенептерден өз орнын тапты{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=151}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=72}}. Сауд Арабиясында табиғи әшекейлер біртіндеп қаланы бейнелейтін ою-өрнектермен алмастырылады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Жалпы, ас-саду заманауи туындылары монотонды және аз түрлі ою-өрнектерді қамтиды{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Ас-саду машинасында жасалған маталар әлеуметтік функцияға ие және іс жүзінде байланыс үшін кеңістік жасайды{{sfn|Albugami|2018|p=105}}. Олардың ақпарат қоймасы ретіндегі рөлі бедуин әйелдерінің урбанизацияға дейінгі жағдайы өте жоғары болды деп болжауға мүмкіндік береді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Бедуин шатырындағы өмір ерлерді әйелдерден толығымен оқшаулауға мүмкіндік бермейді, әйелдерді саяси мәселелерге қатысудан жою мүмкін емес{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=155}}. == Тарихы == Ас-саду отаны - Араб түбегі, бедуиндер оны Сирия, Иордания және Иракқа әкелді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. Мұнай экспорты басталғаннан кейін Парсы шығанағы елдері өздерінің дәстүрлі өнеріне қызығушылық таныта бастады. Оларға жаңа түсінік бере бастады. Атап айтсақ Сауд Арабиясында ас-саду жаңа материалдардан және жаңа ою-өрнектермен жасала бастады. Олар оны қолданбалы өнер емес, жоғары деп қабылдай бастады; Кувейтте, сонымен қатар, ас-бақтың суреттері сәндік деп санала бастады тоқудың жеке қасиеттерін білдіретін элементтер{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. БАӘ-де ас-саду да жоғары өнер ретінде қабылдана бастады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. Бұл өнердің дәстүрі жойыла бастады, өйткені көптеген бедуиндер қалаларда қоныстана бастады, қыздар әдетте білім алуға күш салу арқылы тоқуды үйренбейді; тоқушылардың көпшілігі — егде жастағы әйелдер{{sfn|Albugami|2018|p=18}}{{sfn|UNESCO2011}}. Сауд Арабиясында ас-садудың құлдырауы XX ғасырдың басында көшпелі өмір салтынан алыстап кеткен әл-Сауд үйінің жерлерді біріктіруімен басталды және 1960 жылдары жалпыға бірдей білім берудің енгізілуімен күшейе түсті{{sfn|Albugami|2018|p=56}}. Тарихи тұрғыдан бедуин қыздары 15-16 жасқа дейін тоқуды игерді{{sfn|Alnajadah|2018|p=71}}. Ұқсас тенденциялар БАӘ-де қолөнершілер санын азайтты{{sfn|UNESCO2011}}. Екінші жағынан, ас-саду парсы кілемдері мен кофеханалар сияқты коммерцияландыруға ұшырамады, өйткені бұл еуропалық тұрғын үйге нашар сәйкес келді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=148}}. === Қазіргі жағдай === Араб түбегі елдері ас-садуды ұлттық бірегейліктің белгісі ретінде қолданады. Осы тоқуды насихаттайтын фестивальдер мен ұйымдарды қаржыландырады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=147}}. 2018 жылы Кувейттің Білім министрлігі ас-саду сабақтарын қыздарға арналған мектеп бағдарламасына енгізді{{sfn|UNESCOvideo}}. Бұл елде өнердің осы түрін насихаттаумен айналысатын ас-саду тоқу кооперативі де жұмыс істейді. Ас-саду қазіргі заманғы суретшілермен де танымал{{sfn|Albugami|2018|p=133}}. Олар көбінесе ас-садуға жаңа түстер, ою-өрнектер мен материалдар қосады. Сонымен қатар өз жұмыстарын нақты баяндайтын етеді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=159}}. Ас-саду мотивтерін әртүрлі тұрмыстық тауарлардан, билбордтардан, кітап мұқабаларынан табуға болады{{sfn|Robertson|2016|p=401}}. 1978 жылы Кувейтте ас-саду үйі ашылды. Бұл тоқушы Альтаф Аль-Али ас-Сабаның бастамасымен болды{{sfn|Robertson|2016|p=399}}. Катарда ас-саду Ұлттық музейде сақтаулы{{sfn|Albugami|2018|p=131}}. Сауд Арабиясының Дженадрия фестивалі Эр-Риядта елдің мәдени мұрасының барлық түрлерін, соның ішінде ас-садуды насихаттайды{{sfn|Albugami|2018|p=131}}. Сонымен қатар, Дженадрияға қатысатын тоқушылар күнделікті өмірде ас-саду өндірумен айналыспайды және мемлекеттің тапсырысы бойынша фестиваль үшін арнайы маталар жасайды{{sfn|Albugami|2018|p=132}}. 2011 жылы БАӘ-нің ас-садуды шұғыл қорғауды қажет ететін ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мұрасының шедеврі ретінде танылды, ал 2020 жылы Кувейт пен Сауд Арабиясының ас-саду материалдық емес мұра шедеврлерінің тізіміне енгізілді{{sfn|UNESCO2020}}. <gallery mode="packed" heights="180px"> Bedouin women weaving LOC matpc.12968.jpg|Тоқумен айналысатын бедуин әйелдері, 1946 жыл. 5th Al-Fayrooz Expo, Mehaires Palace, al-Mubarraz, Al-Ahsa - Nov 28, 2018 07.jpg|Дәстүрлі шатырда отырған музыкант Qatar, camellos 1.jpg|Түйе ер-тоқымы Beer Sheva Bedouin Market 17.jpg|Маталарын сататын бедуин әйелдері, Беэр-Шева </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Қолданылған әдебиет == * {{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/USL/al-sadu-traditional-weaving-skills-in-the-united-arab-emirates-00517|title=Al Sadu, traditional weaving skills in the United Arab Emirates|author=|date=2011|publisher=UNESCO|accessdate=2022-03-31|lang=en|ref=UNESCO2011}} * {{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/traditional-weaving-of-al-sadu-01586|title=Traditional weaving of Al Sadu|author=|date=2020|publisher=UNESCO|accessdate=2022-04-01|lang=en|ref=UNESCO2020}} * {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iVaB-bnXAmc|title=Traditional weaving of Al Sadu (video)|author=|date=2020-12-16|publisher=UNESCO|accessdate=2022-04-01|lang=en|ref=UNESCOvideo}} [[Санат:Өнер]] i0moyu45oln34bdzurg63t386m5sxrs 3642337 3642336 2026-08-13T04:26:10Z L.sarkytbekova 184246 «Олар исламда...» — сөйлем ортасында «Олар» бас әріппен қате жазылған.түзетілді 3642337 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ас-саду''' — Араб түбегінде кең таралған бедуин тоқу дәстүрі. Тоқу үшін қызыл, қызғылт сары, қара және басқа түстермен боялған жүн және көлденең машина қолданылады. Ас-саду ені бірнеше сантиметрден метрге дейін немесе одан да көп. Кең кенептер ұзын жағында бірнеше матаны тігу арқылы алынады. Ас-саду бедуин шатырының сыртқы және ішкі қабырғаларын, оның шатырын, кілемдерді, жастықтарды, сондай-ақ ер-тоқымдарды, әбзелдерді, сөмкелерді және басқа заттарды жасау үшін пайдаланылды; ХХІ ғасырда ас-саду және оның мотивтері басқа заттарды жиі безендіреді. Ас-саду ою-өрнектерінде қоршаған табиғат нысандары мен көшпелі және отырықшы өмір заттары бейнеленген. Ас-саду тоқу дәстүрі бір жағынан бедуиндермен бірге шөлден қалаларға көшті, екінші жағынан Парсы шығанағы үкіметтері ұлттық бірегейлікті нығайту үшін қолданыла бастады. ЮНЕСКО, БАӘ, Кувейт және Сауд Арабиясының ас-саду тоқу дәстүрлерін адамзаттың материалдық емес мұрасының шедеврлері деп таныды. == Өндіріс == Ас-саду көлденең тоқу машинасында жүннен тоқылған, оны "ас-саду"{{sfn|Albugami|2018|p=16, 63, 103}}, сонымен қатар "натту" немесе "маттари"{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=146}} деп те атайды. Негіз жасайтын станок{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}}{{sfn|Robertson|2016|p=398}}. Еркектер қойларды, түйелерді және ешкілерді бағып, қырқады, содан кейін әйелдер жүнінен жіп иіріп, бояйды және олардан өрнекті маталар тоқиды. {{sfn|Albugami|2018|p=16, 63}} Мақта жіптері де шектеулі қолданылады{{sfn|Alnajadah|2018|p=63}}. Жиналған жүн "Аль-кирдаш" темір тарақтарымен таралады, содан кейін жіптер "аль-мегзал" қысқа ағаш шпиндельмен қолмен иіледі{{sfn|UNESCOvideo}}. Тоқу процесінде жіптер "Аль-карн" немесе "Аль-медра" деп аталатын қарақұйрықтың мүйізімен бөлініп, содан кейін" "Аль-миншаза" тақтасымен бір-біріне мықтап бекітілген{{sfn|UNESCOvideo}}{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=149}}. Бедуиндер табиғи өсімдік бояғыштарын саудагерлер мен көрші тайпалардан сатып алған.{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=155}} Стандартты дәстүрлі палитра - қызыл, қызғылт сары, қара және ақ, әр тайпа өз түстерін артық көрді: Кувейтте қызыл және қызғылт сары жіптер ең көп болды, ал солтүстік тайпалар негізінен иірілген жіптерді қара қызыл мен көкке бояды{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Жасыл және көк түстерді қолдану сәнге байланысты өзгерді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Көбінесе ас-саду көлемді кенеп, рагаум алу үшін қосымша жіптерді тоқу техникасымен біріктіріледі.<!--ragaoum-->{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}} Тоқу кезінде әйелдер әртүрлі ою-өрнектерді орындаудың мнемоникалық ережелері бар өлеңдерді дауыстап оқиды. Сондай-ақ, жұмыс кезінде тоқушылар сөйлеседі, жаңалықтар талқылайды, өлеңдер оқиды, әңгімелер айтады.{{sfn|Albugami|2018|p=96}} Ас-саду кенептері өте қалың және ауыр, олар қолмен тігілген көптеген жолақтардан тұрады.{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157, 148}} == Өнімдер == Ас-саду бедуин шатырының сыртқы және ішкі қабырғаларына, жастықтарға, ер-тоқымдарға, жылқылар мен түйелерге арналған тіректерге, иық сөмкелеріне, жұмсақ кілемдерге және шөлді көшпенділер қолданатын басқа да тұрмыстық заттарға үлкен картиналар жасау үшін қолданылады.{{sfn|Robertson|2016|p=397}}{{sfn|UNESCO2011}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}} Дәстүрлі тоқудың маңызды өнімі — ұзындығы 3-12 метр және ені 190 см, бедуиндердің бүкіл өмірі өткен шатыр, "бейт аш-ша'р" ("жүннен жасалған үй"){{sfn|Albugami|2018|p=88}}. Шатырлар шөлдің қатты желдеріне, жаздың жарқын күндеріне және қыстың қатты жаңбырларына төтеп беруі керек{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157}}. Әдетте шатырлардың сыртқы қабырғалары нашар ылғалданған қатты қара ешкі жүнінен және ақ қой жүнінің жұқа жолақтарынан тоқылған{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=157}}. Ішкі қабырғалары қызыл түске боялған жұмсақ түйе жүнінің аз мөлшерімен безендірілген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=158}}. Шатырдың ең әдемі бөлігі — "ката" (араб. قاطع) немесе "ибжад", ерлер мен әйелдердің жартысын бөлгіш{{sfn|Albugami|2018|p=88, 93}}{{sfn|Robertson|2016|p=399}}. Ката тайпаның беделін білдірді{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Ол бес матадан тұрады, олар бір-біріне тігіледі, төменгі жолақта жиі әшекейлер болмайды{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}}. Шатырдың ерлер (немесе жалпы) жартысы "Аль-маджлис" деп аталады, ол матаның ұзын жолақтарымен және өрнектелген кілемдермен безендірілген; әйелдер "аль-харам" деп аталады, онда әйелдер тоқумен айналысады{{sfn|Albugami|2018|p=89}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=66}}. === Оюлар === Ас-саду абстрактілі мағынасы жоқ, бірақ объектілерді, жердегі жолдар мен оқиғаларды тікелей бейнелейтін түрлі-түсті әшекейлермен безендірілген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Мотивтердің арасында қайталанатын үшбұрыштар бар, олар әр түрлі формада Алланың ұлылығының белгісі ретінде әрекет етеді немесе құм төбелерін, құстардың қанаттарын немесе құрма кластерлерін бейнелейді{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Ромбтардың торында жұлдыздар бейнеленген{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=150}}. Бір ромбқа салынған су, зигзагтар-құмдағы жыландардың іздері немесе керуендер{{sfn|Albugami|2018|p=93}}. Дойбы түрінде орналасқан нүктелер - бір-бірінің артынан жіңішке тікбұрышты тістер-тұқымдар, қысқа көлденең жолақтар -қабырғалар, үшбұрыштардың көлденең үлгісі - жылқы тістері{{sfn|Alnajadah|2018|p=69}}. Бөлгіштің басты ою-өрнегі-ката "шаджара" ("ағаш") деп аталады. Бұл кенептің ортасында жүретін ені 4-10 см болатын ою-өрнектің ұзын жолағы{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=143}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=68}}. Шаджарда кейде шатырдың тұрғындары жататын тайпаның белгісі "васмды" көруге болады. Қазіргі тоқушылар тауарлардағы логотиптерге ұқсас асыл тұқымды емес, өз белгілерін қосады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=147}}. Кувейттің дәстүрлі мотивтерінің арасында антропоморфты фигуралар мен жануарлардың бейнелері де кездеседі, дегенмен 1970 жылдардан бастап олар исламда тірі тіршілік иелерінің суреттері қолайсыз деген пікірдің таралуына байланысты матаға қойылмады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=151}}. Бедуиндер үшін әлеуметтік мәртебенің символы болып табылатын зергерлік бұйымдар, қайшылар, жоталар мен айналар кенептерден өз орнын тапты{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=151}}{{sfn|Alnajadah|2018|p=72}}. Сауд Арабиясында табиғи әшекейлер біртіндеп қаланы бейнелейтін ою-өрнектермен алмастырылады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Жалпы, ас-саду заманауи туындылары монотонды және аз түрлі ою-өрнектерді қамтиды{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=156}}. Ас-саду машинасында жасалған маталар әлеуметтік функцияға ие және іс жүзінде байланыс үшін кеңістік жасайды{{sfn|Albugami|2018|p=105}}. Олардың ақпарат қоймасы ретіндегі рөлі бедуин әйелдерінің урбанизацияға дейінгі жағдайы өте жоғары болды деп болжауға мүмкіндік береді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=154}}. Бедуин шатырындағы өмір ерлерді әйелдерден толығымен оқшаулауға мүмкіндік бермейді, әйелдерді саяси мәселелерге қатысудан жою мүмкін емес{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=155}}. == Тарихы == Ас-саду отаны - Араб түбегі, бедуиндер оны Сирия, Иордания және Иракқа әкелді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. Мұнай экспорты басталғаннан кейін Парсы шығанағы елдері өздерінің дәстүрлі өнеріне қызығушылық таныта бастады. Оларға жаңа түсінік бере бастады. Атап айтсақ Сауд Арабиясында ас-саду жаңа материалдардан және жаңа ою-өрнектермен жасала бастады. Олар оны қолданбалы өнер емес, жоғары деп қабылдай бастады; Кувейтте, сонымен қатар, ас-бақтың суреттері сәндік деп санала бастады тоқудың жеке қасиеттерін білдіретін элементтер{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. БАӘ-де ас-саду да жоғары өнер ретінде қабылдана бастады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=144}}. Бұл өнердің дәстүрі жойыла бастады, өйткені көптеген бедуиндер қалаларда қоныстана бастады, қыздар әдетте білім алуға күш салу арқылы тоқуды үйренбейді; тоқушылардың көпшілігі — егде жастағы әйелдер{{sfn|Albugami|2018|p=18}}{{sfn|UNESCO2011}}. Сауд Арабиясында ас-садудың құлдырауы XX ғасырдың басында көшпелі өмір салтынан алыстап кеткен әл-Сауд үйінің жерлерді біріктіруімен басталды және 1960 жылдары жалпыға бірдей білім берудің енгізілуімен күшейе түсті{{sfn|Albugami|2018|p=56}}. Тарихи тұрғыдан бедуин қыздары 15-16 жасқа дейін тоқуды игерді{{sfn|Alnajadah|2018|p=71}}. Ұқсас тенденциялар БАӘ-де қолөнершілер санын азайтты{{sfn|UNESCO2011}}. Екінші жағынан, ас-саду парсы кілемдері мен кофеханалар сияқты коммерцияландыруға ұшырамады, өйткені бұл еуропалық тұрғын үйге нашар сәйкес келді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=148}}. === Қазіргі жағдай === Араб түбегі елдері ас-садуды ұлттық бірегейліктің белгісі ретінде қолданады. Осы тоқуды насихаттайтын фестивальдер мен ұйымдарды қаржыландырады{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=147}}. 2018 жылы Кувейттің Білім министрлігі ас-саду сабақтарын қыздарға арналған мектеп бағдарламасына енгізді{{sfn|UNESCOvideo}}. Бұл елде өнердің осы түрін насихаттаумен айналысатын ас-саду тоқу кооперативі де жұмыс істейді. Ас-саду қазіргі заманғы суретшілермен де танымал{{sfn|Albugami|2018|p=133}}. Олар көбінесе ас-садуға жаңа түстер, ою-өрнектер мен материалдар қосады. Сонымен қатар өз жұмыстарын нақты баяндайтын етеді{{sfn|Al-Ogayyel|2021|p=159}}. Ас-саду мотивтерін әртүрлі тұрмыстық тауарлардан, билбордтардан, кітап мұқабаларынан табуға болады{{sfn|Robertson|2016|p=401}}. 1978 жылы Кувейтте ас-саду үйі ашылды. Бұл тоқушы Альтаф Аль-Али ас-Сабаның бастамасымен болды{{sfn|Robertson|2016|p=399}}. Катарда ас-саду Ұлттық музейде сақтаулы{{sfn|Albugami|2018|p=131}}. Сауд Арабиясының Дженадрия фестивалі Эр-Риядта елдің мәдени мұрасының барлық түрлерін, соның ішінде ас-садуды насихаттайды{{sfn|Albugami|2018|p=131}}. Сонымен қатар, Дженадрияға қатысатын тоқушылар күнделікті өмірде ас-саду өндірумен айналыспайды және мемлекеттің тапсырысы бойынша фестиваль үшін арнайы маталар жасайды{{sfn|Albugami|2018|p=132}}. 2011 жылы БАӘ-нің ас-садуды шұғыл қорғауды қажет ететін ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мұрасының шедеврі ретінде танылды, ал 2020 жылы Кувейт пен Сауд Арабиясының ас-саду материалдық емес мұра шедеврлерінің тізіміне енгізілді{{sfn|UNESCO2020}}. <gallery mode="packed" heights="180px"> Bedouin women weaving LOC matpc.12968.jpg|Тоқумен айналысатын бедуин әйелдері, 1946 жыл. 5th Al-Fayrooz Expo, Mehaires Palace, al-Mubarraz, Al-Ahsa - Nov 28, 2018 07.jpg|Дәстүрлі шатырда отырған музыкант Qatar, camellos 1.jpg|Түйе ер-тоқымы Beer Sheva Bedouin Market 17.jpg|Маталарын сататын бедуин әйелдері, Беэр-Шева </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Қолданылған әдебиет == * {{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/USL/al-sadu-traditional-weaving-skills-in-the-united-arab-emirates-00517|title=Al Sadu, traditional weaving skills in the United Arab Emirates|author=|date=2011|publisher=UNESCO|accessdate=2022-03-31|lang=en|ref=UNESCO2011}} * {{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/traditional-weaving-of-al-sadu-01586|title=Traditional weaving of Al Sadu|author=|date=2020|publisher=UNESCO|accessdate=2022-04-01|lang=en|ref=UNESCO2020}} * {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iVaB-bnXAmc|title=Traditional weaving of Al Sadu (video)|author=|date=2020-12-16|publisher=UNESCO|accessdate=2022-04-01|lang=en|ref=UNESCOvideo}} [[Санат:Өнер]] 36t07a1iuzvu6ji4f85srzgfrt47nu0 0 684986 3642308 3612693 2026-08-12T17:47:47Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642308 wikitext text/x-wiki '''Тарихи Башқұртстан''' ({{Lang-ba|Тарихи Башҡортостан}}) — [[башқұрттар]]дың халық ретінде қалыптасуы мен дамуының тарихи-географиялық аймағының ғылыми белгісі ретінде 1994 жылы Н.А.Мәжитов пен А.Н.Сұлтанова ұсынған термин. Башқұрттар біздің заманымыздың І мыңжылдықтың бірінші жартысында Оңтүстік Оралда дербес этникалық топ ретінде пайда болған Еуразияның ежелгі халықтарына жатады.<ref>Краткая история республики Башкортостан https://avtobrodiaga.ru/Kratkaja_istorija_respubliki_Bashkortostan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711044814/https://avtobrodiaga.ru/Kratkaja_istorija_respubliki_Bashkortostan |date=2022-07-11 }}</ref> == Алғашқы деректер == Башқұрт жерінде адамның болуының ең алғашқы іздері ерте және орта [[палеолит]] дәуіріне жататын Қарабалықты көліндегі Мысовая учаскесінде табылған.<ref>Республика Башкортостан: история, география, туризм https://uraloved.ru/respublika-bashkortostan</ref> [[Сурет:Big Bashkiriya - ru.svg |нобай|оңға|200px|Ахмет-Зәки Валидидің «Үлкен Башқұртстан» жобасы (1917).]] Башқұрттар туралы алғашқы деректер IX-X ғасырларға жатады.<ref>История России до 1917 года http://russiahistory.ru/bashkiriya-respublika-bashkortostan/</ref> IX-X ғасырлардағы тарихи әдебиеттерде Оңтүстік Орал тайпалары туралы алғашқы деректер кездеседі. Мысалы, сол кездегі белгілі автор Ибн-Хордалбектің «Худуд әл-алам» кітабында қыпшақ тайпаларының Ертістен Орал тауларына қоныс аударуы туралы айтылады. Осындай оқиғалар қытай деректерінде де кездеседі. IX ғасырдың басында, олар қыпшақтардың Йүйлі-Бойлы тауларына көшуі туралы айтады (Орал тауын айтады). Шамамен осы тектес хабарларды әл-Истахри, Ибн-Хаукал және т.б. авторлары береді. Бұл деректер Оңтүстік Оралда IX-X ғасырларда Сібір, Қазақстан және Төменгі Еділ бойы далаларында үстемдік еткен қыпшақ этносаяси формациясының құрамына кірген тайпалардың мекендегенін көрсетеді. Олардың Қимақ қағанаты деп аталатын қуатты мемлекеті болды. Алғаш рет башқұрттар елін IX ғасырдың 40-жылдары Оңтүстік Орал арқылы саяхаттаған араб саяхатшысы Салам Таржеман сипаттаған. 922 жылы Бағдат халифатының Еділ бойындағы [[Болгария]]дағы елшілігінің құрамында Ибн Фадлан башқұрттар елі арқылы саяхаттады, бұл елшіліктің мақсаты Еділ бойындағы Болгарияда (Орта Еділ бойы) мұсылман дінін тарату болды. [[Ибн Фадлан]] көрген-білгенінің бәрін жазып алатын күнделік жүргізді. Оның суреттеуінше, елшілік Оғыз-қыпшақтар елі (Арал теңізі даласы) арқылы ұзақ уақыт жүріп, одан кейін қазіргі Орал қаласының ауданында Жайық өзенінен өтіп, бірден «түркілерден башқұрттар еліне» кірді. Онда арабтар Кинел, Тоқ, Соран сияқты өзендерден өттті, Үлкен Черемшан өзендерінің арғы жағында Еділ Болгария мемлекетінің шекаралары басталды. «Халық елі» ұғымы өмірде бірден емес, бірнеше ғасырлар бойы қалыптасатындықтан, бұл жағдайда IX-X ғасырлардағы дереккөздерде башқұрттар елі («Тарихи Башкирия») ұғымы бірден пайда болған жоқ және оның қалыптасуының алғашқы кезеңдері V-VII ғасырлардағы Оңтүстік Оралдағы тарихи процестерді қамтитыны сөзсіз. Осы тұрғыдан алғанда, бахмутин, турбаслин және караякупов мәдениеттерінің тайпаларын IX - X ғасырлардағы башқұрттардың ең жақын ата - бабалары ретінде қарастыруға болады.<ref>История Башкортостана https://svastour.ru/articles/puteshestviya/rossiya/ural-priurale-zaurale/istoriya-bashkortostana.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516130038/https://svastour.ru/articles/puteshestviya/rossiya/ural-priurale-zaurale/istoriya-bashkortostana.html |date=2022-05-16 }}</ref> == Башқұртстандағы тарихи оқиғалар: == [[Сурет:Smaller Bashkiria in 1919.svg |нобай|оңға|200px|1919 жылғы Кіші Башқұртстанның картасы]] *X-XIII ғасырларда башқұрттардың батыс бөлігі Бұлғар хандығының құрамында болды. 10 ғасырдан бастап башқұрттар арасында [[ислам]] діні таралып, 14 ғасырда үстем дінге айналды. *1220 жылдан 1234 жылға дейін башқұрттар [[моңғолдар]]мен шексіз шайқасты және іс жүзінде моңғол шапқыншылығының шығысқа шабуылын тоқтатты. Моңғол-башқұрт соғысы 14 жылға созылды. *XII-XIV ғасырларда башқұрттар аумағы [[Алтын Орда]]ның құрамында болды. *1391 жылы тамызда Башқұртстанда Кондурчада «Ұлттар шайқасы» болды. Шайқаста екі дүниежүзілік державаның әскерлері кездесті: Алтын Орда ханы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыш]] пен Самарқан әмірі Темір (Темірлан). Алтын Орданың жеңілуімен аяқталған шайқас және ол Башқұрттардың Алтын Орда құрамындағы автономиясына нүкте қойды. *Алтын Орда ыдырағаннан кейін Башқұртстан [[Қазан хандығы|Қазан]], [[Ноғай ордасы|Ноғай]], [[Сібір хандығы|Сібір]] және [[Астрахан хандығы|Астрахан]] хандықтарының құрамына енді.<ref>Историческая справка Башкортостана https://zen.yandex.ru/media/istina_vo_glave/istoricheskaia-spravka-bashkortostana-60a16044e0626f5a38a44f15</ref> == Башқұртстанның Ресейге қосылуы == Романов тарихнамасына сәйкес Еділ мен Оралдың Ресейге қосылуының ресми уақыты 1554 жылдан 1585 жылға дейінгі кезең, [[IV Иван|Иван Грозныйдың]] Қазанды жаулап алудан бастап, [[Сібір хандығы|Сібір патшалығының]] Ермак Шыңғыс Кучумның басшылығымен Строгановтардың жеке армиясын жеңгенге дейінгі кезең болып саналады. Осы кезеңде сәтті соғыстардың және жергілікті халықтың ерікті әрекеттерінің көмегімен Алтын Орда аумағының негізгі бөлігі Мәскеудің қолына өтті - Нижний Новгородтан Обьке және Хлыновтан (1781 жылдан -Вятка, қазір - Киров) [[Каспий теңізі]]не дейін. Ал Иван Васильевич, ақыры, Орда хандарының мұрагері деп мәлімдеп, "патша және Ұлы Герцог" атағына ие болды.<ref>Башкирия - забытая история https://maxpark.com/community/Rodina_Russia/content/6347471</ref> [[Сурет: Greater Bashkiria in 1922.svg|нобай|оңға|200px|1922 жылғы Үлкен Башқұртстанның картасы]] Ресейдің табысты сыртқы саясатының нәтижесінде Қазан және Астрахан хандықтарының құлауы және Ноғай Ордасының оның Мәскеуге тәуелділігін мойындауы Башқұртстанның Ресейге қосылуына нақты жағдай жасады. Башқұрттар Ресей мемлекетінің құдіретін өз көздерімен көре алды. Оның Қазан хандығын жеңуі оларға үлкен әсер қалдырды. Башқұрттардың бір бөлігі XII ғасырдан бері орыстармен араласып, олармен сауда байланыстарын сақтап келеді. XII ғасырдың басында. " Новгородтан келген иммигранттар Башқұртстанмен көршілес Вятка елін басып алды. Вятка, Кама және Белая өзендері новгородтықтарға олардың жанында өмір сүрген халықтармен қарым-қатынас жасаудың табиғи жолдары ретінде қызмет етті". XV ғасырдың соңғы ширегінде Ресей мемлекетінің Ұлы Пермь аймағын иемденуіне, Орал бойына көшуіне және оның Сібір хандығының жерлеріне көшуіне байланысты Солтүстік және ішінара Солтүстік-Шығыс Башқұртстанның халқы Ресей мемлекетінің бағыныштылығында немесе ықпал ету саласында болған жерлер мен облыстарға тікелей көршілес болды. Ресей мемлекетінің бодандығын бірінші болып бұрын Қазан хандығының құрамында болған батыс башқұрт тайпалары қабылдады. Батыс башқұрттардың қосылу мерзімін дәл көрсететін құжаттар сақталмаған. Бұл оқиға Қазан қаласы алынғаннан кейін біраз уақыттан кейін орын алса керек, өйткені Қазан аймағындағы қозғалысты басып-жаншумен айналысқан Мәскеу үкіметі Башқұртстандағы саясатын 1554 жылға дейін белсенді түрде жүзеге асыра алмады. Батыс башқұрт тайпалары шамамен 1554 - 1555 жылдардың басында Ресейдің құрамына кірді деп болжауға болады.<ref>История Башкортостана с древнейших времен до 60-х годов XIX века — Уфа: Китап, 1996.—520 с.: ил. ISBN 5-295-01490-8</ref> == Башқұрт көтерілістері == Башқұрт көтерілістері 1642, 1662-64, 1681-84, 1705-11, 1735-40, 1755, 1773-74 жж.болды. Еділ бойы мен Орта Орал тарихында олар рейдтер ретінде белгілі - көтерілісші башқұрттар нағыз далалық немқұрайлылықпен және қатыгездікпен әрекет етті, ал алғашқы Орал зауыттары бір мезгілде шабуылдар кезінде бекіністер болды. 1730 жылдардағы Қарасақал ханның басшылығымен болған көтеріліс башқұрт халқының үштен біріне дейін қаза тапқан ең қанды көтеріліс болып саналады. Мұнда Алексей (Құтлу-Мұхаммед) Тевкелев ерекше танымал болды. Ал 1755 жылғы көтерілістен, тұтқынға алынған Молл Батыршаның Елизавета Петровнаға жазған хатын қалдырды, онда ол көтерілістің себептерін егжей-тегжейлі талдайды. Салават Юлаев бастаған соңғы көтеріліс бір жылға созылды және Емельян Пугачевтің шаруа соғысының бөлігі болды. Салават Башқұртстан тарихына ұлы батыр ретінде кірді. Биліктен кейін олар башқұрт-мещеряцкий армиясын құрып, тек башқұрттар мен татарлардан тұратын казак әскерлерінің аналогын тапты (өйткені соңғысы негізінен Мещерадан шыққан, мұнда оларды "мещеряктар"деп атады). Әскер бұрынғы тайпалармен сәйкес келетін 13 башқұрт және 4 мещеряк кантондарына бөлінді. Тек 1863 жылы бұл жүйені жойылып -көтерілістер аяқталды.<ref>Башкирия. Ключ от Великой Степи. https://varandej.livejournal.com/354941.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Башқұртстан тарихы]] [[Санат:Ресей тарихи аймақтары]] iqovtvxsdqe2hys73o4i9ch4uvh23aa 0 689141 3642478 3544685 2026-08-13T11:36:20Z PushkinVko 184261 3642478 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2022}} {{Қатысушы зертханасы}}{{Infobox writer|birth_date=11 қараша 1922|birth_place=[[Индианаполис]], АҚШ|death_date=2007 жылғы 11 сәуір (84 жаста)|image=Kurt Vonnegut 1972.jpg|name=Курт Воннегут|death_place=[[Нью-Йорк]], АҚШ|citizenship=[[АҚШ]]|occupation=[[прозашы]], [[эссеист]], [[репортер]], [[редактор]]|period=1950—2005|genre=[[сатира]], [[ғылыми фантастика]]|website=www.vonnegut.com|caption=Курт Воннегут 1972 жылы}} == '''<big>Курт Воннегут</big>''' == '''Курт Воннегут''' (11 қараша 1922 жыл, [[Индианаполис]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] — 11 Сәуір 2007 жыл, [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) - американдық жазушы және қоғам қайраткері. Воннегут 14 романның, 50-ден астам әңгіменің, бірнеше эссе мен публицистика жинақтарының, бірнеше пьесалар мен сценарийлердің авторы. Оның шығармаларында [[Сартирана-Ломеллина|сатира]], [[қара әзіл]] және [[ғылыми фантастика]] элементтері бар. Оның "Бесінші нөмірлі қанды қырғын немесе балалардың Крест жорығы" (1969) романы ХХ ғасырдағы американдық әдебиеттегі ең маңыздылардың бірі болып саналады. Воннегуттың танымалдылығының шыңы 1970 жылдары болды. Жазушының ең танымал шығармаларының қатарына "[[Титан сиреналары]]" (1959), "[[Қараңғылық анасы]]" (1961), "[[Мысық бесіг]]<nowiki/>і" (1963), және "[[Чемпиондарға арналған таңғы ас]]" (1973). Курт Воннегут индианаполисте [[неміс-американдықтардың]] отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Курт Воннегут өркендеген сәулетші, ал анасы Эдит Либер бай өнеркәсіпшінің қызы социолит болған. [[Ұлы Депрессия]] жылдарында Воннегут пен Либер отбасылары кедейленіп, Курт өте тар жағдайда өсті. Жалпы білім беретін мектепте оқып жүрген кезінде Курт журналистикаға қызығушылық танытты, сонымен бірге оның өзіндік әзіл сезімі қалыптасты. 1940 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол жергілікті газетте журналист болғысы келді, бірақ әкесінің талабы бойынша Корнелл университетінің химия факультетіне оқуға түсті. Үлкен ағасы Бернардтан айырмашылығы, Курт ғылымға қызығушылық танытпады және көп уақытын университет газетінде жұмыс істеуге жұмсады. Нәтижесінде ол 1943 жылы шығарылып, әскер қатарына ерікті болып тағайындалды және 1944 жылы желтоқсанда майданда болды. 1944 жылы 19 желтоқсанда ол тұтқынға алынды, содан кейін ол мәжбүрлі жұмысқа жіберілді Дрезден, онда келесі жылы 14 ақпанда жойқын бомбалаудан аман қалды. Сол жылы анасының өзін-өзі өлтіруімен бірге бұл оқиға жазушының дүниетанымын қалыптастыруда шешуші болды. Соғыстан кейін Воннегут білімін аяқтауға тырысты, содан кейін біраз уақыт [[General Electric]]-те жұмыс істеді. 1950 жылдан бастап ол кәсіби әдебиетпен айналыса бастады және бастапқыда жылтыр журналдарға әртүрлі жанрдағы әңгімелер жазды. Воннегуттың алғашқы "механикалық фортепиано" романы 1952 жылы жарық көрді, бұл жазушыға фантастика әуесқойлары арасында шектеулі атақ әкелді. Осы және одан кейінгі бірнеше романдарды жазушыны байыпты авторларға жатқызбаған сын ескермеді. Жазушының сыни қабылдауындағы үзіліс 1969 жылы "қырғынның бес Саны немесе балалардың Крест жорығы" романы әдеби сенсацияға айналып, воннегутқа бүкіл әлемге танымал болды. Келесі романдар аз ынта-жігермен қабылданды, бірақ соған қарамастан үнемі бестселлер тізіміне еніп отырды. 1970 жылдардың басынан бастап Воннегут спикер және публицист ретінде мансабын бастады, бірнеше сөйлеу, сұхбат және өмірбаяндық очерктер жинағын шығарды. Ол өзінің көпшілік алдында сөйлеген сөздерінде қарусыздану, экология және феминизм мәселелерін жиі қозғады. Воннегуттың "уақыт сілкінісі" атты соңғы романы 1997 жылы, ал "елсіз адам" эсселерінің соңғы жинағы 2005 жылы жарық көрді. Курт Воннегут екі рет үйленді. Оның жеті баласы болды: Джейн Кокс бірінші некеден үш туысы, асырап алынған үш жиені және екінші некеде асырап алған қызы Джилл Кременц. Воннегуттың шығармашылығымен байланысты кең сыни дәстүр бар. Ерте кезеңде әдебиеттанушылар негізінен жазушының шығармалары қазіргі әдеби дәстүрлермен қалай байланысты деген сұраққа қызығушылық танытты. Воннегуттың өзі өзін фантаст жазушы немесе басқа стильдердің өкілі деп санаудан бас тартты. Әдетте, Воннегуттың романдары Постмодернизм әдебиетіне жатады, алайда басқа бағыттарды табады. 1980 жылдардың аяғынан бастап шығармаларды белгілі бір ұғымдарды білдіру тұрғысынан қарастыратын зерттеулер саны артты, психиатриялық, мифологиялық, гуманистік, марксистік және басқа да көптеген түсіндірмелер бар. == Өмірбаяны == ==== Балалық және жастық шақ ==== Курт Воннегут 1922 жылы 11 қарашада, бітімгершілік күні дүниеге келді. Көп ұзамай жазушы өзінің дүниеге келуі бейбітшілік идеясымен байланысты күні болғанын мақтан тұтты. Ол өзін құрдастары Джеймс Джонс, Джозеф Хеллер және Норман Мейлермен бірге Ұлы Депрессия ұрпағына жатқызды. Жазушы еске салғандай, гүлденген 1920 жылдар есінде жоқ, ал 1930 жылдардағы дағдарыста қалыптасқан "эгалитарлық стиль" балалық шақтың құнды сатып алуларының біріне айналды. Индианаполис, Индиана, Курт дүниеге келген, оның шығармаларында американдық орта таптың құндылықтарын бейнелеу ретінде бірнеше рет айтылған. "Воннегут пен Бон" ғимараттарының кейбірі қаланың безендірілуі деп танылғанымен, Воннегут аға көрнекті сәулетші ретінде беделге ие болмады және негізінен кеңсе немесе коммерциялық ғимараттардың дизайнымен айналысты. 1920 жылдары фирма бірнеше ірі мердігерлерді, соның ішінде Bell telephone company компаниясының үлкен қоймасын, театрын және штаб-пәтерін салуды жүзеге асырды. Телефон компаниясының филиалдарының ғимараттарында жұмыс істеу архитектуралық қадағалауды қажет етті, ал кішкентай Курт әкесін штат бойынша жұмыс сапарларында жиі ертіп жүрді. 1924 жылы Воннегуттар екі үлкен баласымен Гамбургке Гондурастағы неміс плантациясына үйленген Ирма апайдың үйлену тойына барды, ал кіші Курт баласыз ағасы Алекс пен оның әйелінің қамқорлығында қалды. Жазда Воннегуттар Кейп-Код түбегінде үй жалдады. 1928 жылы бала жеке Орчард-скулға жазылды, онда балалар әртүрлі шығармашылық жұмыстарға белсенді қатысты; кейіннен Жазушы Мектеп директоры Хиллис Хоуиді (Hillis L. Howie) ризашылықпен еске алды. Депрессия құрылыс индустриясының күйреуіне әкелді және 1929 жылдан 1940 жылға дейін Воннегут аға жұмыссыз отырды. Оның шешімі белсенді өмірден алыстау, "ұйықтап жатқан суретші" болу, сүйікті музыкаңызды тыңдап үйде отыру және қару-жарақ жинағын толықтыру болды. Әкесінің мұндай таңдау құқығын қорғай отырып, кіші Воннегут нәтижесінде олардың жеке қарым-қатынасы үзілгеніне өкінді. Депрессияның ананың психикалық жағдайына әсері аз болған жоқ. "Уақыт сілкінісі" (1997) өмірбаяндық романында автор оның "анасының бай өмірге, қызметшілер тобына, шексіз несиелерге, үлкен кешкі асқа, бірінші сыныптағы Еуропаға тұрақты сапарларға тәуелділігі бар екенін" байқайды. Сондықтан бүкіл ұлы депрессияны алып тастау синдромы мазалады деп айтуға болады". Эдит композиторлықпен айналысуға тырысты, бірақ табысқа жете алмады. Кейінірек Курт анасының жақсы жазушы екенін атап өтті, бірақ оның баспагерлердің өзі артық болған дөрекілікке деген таланты болмады. "Үйленген кездегі күйеуімен — қаладағы ең бай әйелдердің бірі болып қала алмайтынын" түсіну 1944 жылы өзін-өзі өлтірумен аяқталған психикалық аурудың дамуына әкелді. [[Сурет:Kurt Vonnegut - High School Yearbook.PNG|солға|нобай|342x342px|Курт Воннегут, мектеп бітіру альбомының суреті, 1940 ж]] Воннегуттың өмірі мен шығармашылығының ірі маманы Джером Клинковицтің (Джером Клинковиц) пікірінше, ұлы депрессия жазушы үшін 1945 жылы Дрезденді бомбалаудан гөрі ауыр оқиға болды. 1930 жылдардың басында, отбасының әл-ауқаты ақыры жоғалған кезде, бала жеке мектептен кәдімгі № 43 бастауыш мектепке, содан кейін 1936 жылы Шортридж орта мектебіне ауыстырылды. Анасынан айырмашылығы, Курт мұндай өзгерісті жақсы деп санады. Жаңа мектепте оның танысу шеңбері кеңейіп, отбасындағы қарым-қатынас тапшылығын толтырды. Ең кішісі ретінде оған Бернард пен Алисаның әкесімен сөйлесуіне сын айту қиын болды. Туыстарының көп кездесулерінде барлығы неміс тілінде сөйледі, ал Курт бұл тілді білмеді . Өзіне назар аударудың бір жолы-әзілдер болды және жетілдіре отырып, ол комедиялық радио хабарларын көп тыңдады[19]. "Уақыт пен Тимбукту[en]" фильмінің сценарийінің алғысөзінде Воннегут американдық комедияларды жоғары бағалап, "Лорел мен Хардиге, Ступнейгел мен Бадқа[en], Бастер Китонға, Фред Алленге, Джек Бенниге, Чарли Чаплинге, "easy Aces[en]", Генри Морганға ең көп қарыздар " деді[en] және олармен бірге". Комедиялық дуэт Боб пен Рэйдің[en] әзіл-қалжыңының" сергітетін кінәсіздігі " пайда болды, деп түсіндірді ол, олар сәтсіздіктерден сынған адамдарды көрсетпеді, бірақ өздерінің және басқа біреудің ақымақтығына күлді[20]. Воннегут оқырман отбасында өсті және ересектерге көп оқыды. Классикалық әдебиеттен ол ежелгі грек комедиясымен ерте танысты: 14 жасында Аристофан оны өзінің байсалдылығымен қызықтырды. Марк Твенге қатысты көптеген сыншылар атап өткен ұқсастық белгілері жазушының өзі қызықсыз "ойын" деп санады, тек олардың екеуі де "үлкен соғыста жаулармен байланысты" екенін атап өтті (Азаматтық соғыста Твен Конфедерация жағында соғысқан). Тікелей әдеби әсерлерден Воннегут Генри Тороға назар аударды, ол өзінің стилін жас кезінде үлгі ретінде алды, Роберт Льюис Стивенсон, 1950 жылдардағы әңгімелерде баяндауыштың шеберлігіне еліктеді. Оның сүйікті жазушысы Воннегут Джордж Оруэллді бірнеше рет атады: "мен оның кедейлерге назар аударғанын жақсы көремін, оның социализмін жақсы көремін, оның қарапайымдылығын жақсы көремін", — деді ол бір сұхбатында. Балалық шақтағы ересектердің екеуі Куртқа ең жақын болды: әкесінің інісі Алекс және афроамерикалық Ида Янг, үй күтушісі. Алекс ағай социалист болған және жиенін Торштейн Вебленнің "бос сынып теориясын" оқуға қосқан. Ида Янгтың әсері күнделікті даналық саласында болды; сұхбаттарының бірінде Воннегут оның оған әсері ең үлкен екенін айтты. Кейінірек Воннегут мектептегі күнделікті "Shortridge Echo"газетіндегі жұмысты мектеп жылдарындағы ең маңызды кәсіп деп атады. Алдымен репортер, содан кейін колумнист және редактор болып жұмыс істей отырып, ол өзінің жазушылық талантын ашты[24]. Жас, бірақ талғампаз аудитория қателіктерді кешірмеді, ал егер автор өз жұмысын нашар орындаса, ол "24 сағатта бір топ ақымақ"алды. Жақсы оқырмандар жақсы жазушылар сияқты аз екенін түсінген Воннегут оңай жазуды, тыныс белгілерін тексеруді және көбірек бос орындар қоюды үйренді [25]. Жазушының досы, әдебиеттанушы Уильям Алленнің айтуы бойынша[en], Воннегут өзінің кейінгі әдеби мансабында балалық шақта үйренген журналистиканың қарапайым ережелерін ұстанды: фактілерді дұрыс өңдеу, қарапайым баяндау құрылымдары мен баяндау сөйлемдерін қолдану[26]. 1940 жылы мамырда Шортридж мектебін бітірген Курт Воннегут "Индианаполис Таймс[en]" - дан жұмыс ұсынысын алды және Индианаполисте қалғысы келді[27]. Алайда, ұлының тарихқа, әдебиетке және философияға деген қызығушылығын ақша мен уақытты ысырап ету деп санаған әкесінің талабы бойынша Курт анықталды Корнелл университетінің химия факультеті. Бұл таңдаудың алғышарты 1939 жылы РН дәрежесін алған Бернард ағасының мысалы болды.D. Массачусетс технологиялық институтындағы химия бойынша[15]. Индианаполистен шыққаннан кейін, Воннегут ешқашан туған қаласында ұзақ өмір сүрген емес, бірақ әрқашан өзін Индианадан шыққан хужер[en] ретінде тани берді. 1986 жылы Индианаполис қоғамдық кітапханасында[en] сөз сөйлеп, ол: "менің барлық әзілдерім Индианаполистен. Менің барлық Тіркемелерім Индианаполистен. Менің Аденоидтарым Индианаполистен. Егер Мен Индианаполистен бөлініп шықсам, мен істен шығамын. Маған адамдар ұнайтын нәрсе-Индианаполис " [17]. Корнелл университетінің[en] ресми Хабаршысының айтуынша, "Воннегуттың химияға деген жеккөрушілігі американдық әдебиет үшін пайдалы болды". Жалпы, ол осы оқу орнында үш жыл оқыды, сондықтан оны бітірмеді. Курт көп уақытын АҚШ-тағы ең көне тәуелсіз студенттік газет "the Cornell Daily Sun[en]" жұмысына арнады. Үш ондаған үміткердің ішінен таңдалған ол басында аптасына бірнеше рет әзіл-оспақ жазбалар жазатын баған жазды[15][25]. Курт газетте қабылданған стильді тез үйренді, оның негізгі элементі қысқалық болды: "Сан" редакторларының пікірінше, ұзақ абзацтар оқырманды ренжітеді және ұсқынсыз көрінеді. "Санның" бәсекелесі "Cornell Widow" әзіл-сықақ журналы болды, оның қызметкерлерімен Курт қарым-қатынаста болды[28]. Итакада үш жыл ішінде Воннегут өзінің жазу стилін жетілдірді және әңгімені жалғастыру және технологияның қоғамға әсерін елестету үшін Ғылым туралы жеткілікті білді. Кейінірек ол ағасы сияқты ғалымдар сияқты "не болса" деген сұрақтар қоятынын, бірақ эксперименттер барысында оларға жауап бермейтінін, бірақ өз шығармаларындағы керемет жағдайларды сипаттайтынын атап өтті. Мұндай ақыл-ой эксперименттері оқырманды айналасындағы әлем және ондағы орны туралы тереңірек ойлауға мәжбүр етеді [25]. Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен Курт өз бағанында бірнеше рет саяси мәселелерге жүгінді. Бір жазбада ол Чарльз Линдбергтің танымал емес оқшаулау көзқарастарын қорғады, екіншісінде американдық баспасөздің Германияға қарсы көңіл — күйін сынға алды[29][30]. Іс бойынша Курт 1941 жылы 7 желтоқсанда кешке бітіруші редактор болып шықты және ол Жапонияның АҚШ-қа шабуыл жасағаны туралы университетке хабарлаған. Көптеген жылдар өткен соң, воннегуттың редакторлық әріптесі Саймон Миллер Харрис болашақ жазушы өзінің университеттегі уақытын уақытша деп қабылдағанын есіне алды, ал соғыс бөлімі колледждерді сақтап қалғысы келетін білім беру лоббиін тыңдайды[31]. Журналистика Курт Воннегутты соғысқа дейінгі жылдары қызықтырған жалғыз нәрсе емес еді. Джейн Мэри Кокс (Джейн Мари Кокс), ол Орчард-скулдан бері дос болған. Оның ағылшын-ирланд тектес отбасы Воннегуттармен бір әлеуметтік қабатқа жататын [32]. Ғашықтар кем дегенде жетіге жоспарланған кітаптарға, музыкаға және балаларға толы болашақ отбасылық өмірді жиі талқылады. Джейн Свартмор колледжіне оқуға түсті, ал Курт оған жиі махаббат хаттарын жазды, ал Джейн Свартморда өте белсенді әлеуметтік өмір сүрді және жиі кездесуге барды[33]. ==== Екінші дүниежүзілік соғыс, Дрезден бомбаланыуы ==== [[Сурет:Kurt-Vonnegut-US-Army-portrait.jpg|нобай|Курт Воннегут әскери формада|377x377 нүкте]] АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа кіруімен студенттік кештерге тыйым салынды және Корнеллде болу Курт үшін мүлдем төзімсіз болды. 1942 жылдың мамырында оған ағымдағы деңгей сақталса, ол жақын арада шығарылатыны туралы хабарланды. Әскерге шақыру қызметінен аулақ болу үшін Воннегут запастағы офицерлерді даярлау корпусының офицерлік курстарына жазылды, бірақ сонымен бірге оның мақалаларының бірінен туындаған "апатты түсініспеушілікке" байланысты оқудан шығарылды. Жас жігіт жазды Глоссенбреннердің туыстарының фермасында өткізді, бірақ ол жерде де соғыс туралы ұмытуға болмайды: Бірінші дүниежүзілік ардагер Дэн ағай армияға жазылды, ал оның ұлы Уолтер ұшқыш ретінде оқыды. Воннегуттардың тағы бір немере ағасы армия авиация корпусына кірді. Бернард ағайынды, болашағы зор жас ғалым ретінде, әскерге шақырудан құтылды, бірақ Hartford-Empire және MIT зертханаларында әскерде жемісті жұмыс істеді[34][27]. Желтоқсан айында Курт пневмониямен ауырып, 1943 жылы қаңтарда қысқы сессияны басып, оқудан шығарылды. Әскерге шақыруды күтпестен, ол өз еркімен әскери қызметке кіруге тырысты, бірақ денсаулығына және артық салмағына байланысты жарамсыз деп танылды. Наурыздағы екінші әрекет сәтті болды және көп ұзамай Кіші қатардағы Курт Воннегут 12102964 нөмірімен жіберілді Форт-Брагг, Солтүстік Каролина [35]. Әскери жиындар кезінде ол 240 мм M1 гаубицасын үлкен 130 келі снарядтармен атуды үйренді, бірақ ешқандай жаяу әскер дайындығын алған жоқ[25]. Содан кейін тестілеу нәтижелері бойынша Воннегут арнайы әскери дайындық бағдарламасына (astp) [17] енгізілді. Бастапқыда оқу 18 айға созылуы керек еді, ал оны бітіргендер офицер болады. Алдымен Воннегут Карнеги университетінде инженерлік негіздерді, содан кейін Теннесси университетінде тереңірек оқыды. 1944 жылға қарай армия офицерлерге деген қажеттілікті сезінбеді және ASTP мүшелері Еуропаға жіберіле бастады. Курт журналистік бөлімге орналасуға тырысты, бірақ сәтсіздікке ұшырады. Ол 106-шы жаяу әскер дивизиясына қабылданып, Индианаполис маңындағы Кэмп-Аттербериге[en] скауттық жаттығу үшін жіберілді. Қалада Джейн болды, ал Курт онымен байланысуға тырысты, бұл уақытта ол басқа біреумен құда түскенін білмеді[36]. Сол кезде ата-аналар Уильямс Крикке көшіп келді, онда Воннегут аға қарапайым екі қабатты үй тұрғызды. Әскери тапсырыстардың пайда болуымен ол жұмысқа орналасты, бірақ Эдит үшін үлкен үйден көшу тағы бір қадам болды. Қалған облигацияларды сатқаннан кейін, олар 1940 жылдың басында Парижге соңғы рет барып үлгерді. Курт демалыс күндері үйде демалды, сол күндердің бірінде, аналар күнінде Эдит ұйықтататын дәрі-дәрмектің үлкен дозасын қабылдап қайтыс болды[ком. 3][38]. 1944 жылдың жазы мен қыркүйегінің басы Еуропаға жөнелтуге дайындық пен дайындықта өтті. Осы уақытта Джейн Мэри Кокс Свартморда тарихшы дәрежесін алып, ЦРУ-ның болашағы болып табылатын стратегиялық қызметтер кеңсесіне (OSS) жұмысқа орналасты және Вашингтонға кетті. 106-шы дивизия жұмылдырылған американдық дивизияның соңғысы болды. 17 қазанда сарбаздар АҚШ - тан жүзіп, Англияға еш қиындықсыз жүзді. Челтенхэмде екі апта тамақ дайындалды, тек қараша айының соңында өнер көрсетуге бұйрық алынды. 1944 жылы 6 желтоқсанда Воннегут қызмет еткен 423-ші жаяу әскер полкі Гаврға қонды[39]. Әскерге шақырылғандардың шомылдыру рәсімінен өтуі Шне-Айфель таулы аймағында[en] болды, онда олар Арденн операциясы кезінде Сент-Вита бағытында келе жатқан неміс әскерлерімен кездесті. 423-ші полк қатты алға жылжып, негізгі күштерден ажыратылды. 424-ші полкпен бірге үш күн бойы ол позицияларды ұстауға тырысты, бірақ уәде етілген күшейтулер болмады. 19 желтоқсанда полковник Чарльз Кавендер (Чарльз Кавендер) американдық артиллерияны іздеуге куртты қосқанда алты адамды жіберді. Қарлы төбелерді аралап жүріп, олар басқа 50 американдықты кездестірді, содан кейін бәрін немістер бірге басып алды[40]. Курт неміс тілінде нашар сөйлесе де, ол өзінің неміс тегі туралы есеп бере алды. ==== Соғыстан кейінгі алғашқы жылдар Чикагода ==== [[File:WB04601 (3642395860).jpg|thumb|1940 жылдардағы Чикаго|солға|344x344 нүкте]] АҚШ-қа оралғаннан кейін Курт Воннегут Канзас штатындағы Форт-Райлиде кеңсе жұмысына жіберілді. Сол жерден ол Джейнге хаттар жаза бастады, оған өзін және сезімін еске түсірді[49]. Джейн өз кезегінде өзін Куртқа берген уәдесімен байланысты деп санамады және басқасына тұрмысқа шыққалы тұрды. Курт табандылық танытып, Индианаполиске бара жатып, онымен кездесу үшін Вашингтонға барды. Нәтижесінде бір ұзақ серуендеу және ашық әңгіме жағдайды өзгерте алды, олар қайтадан бірге болды [50] [COMM. 5]. 1945 жылы 4 шілдеде Курт ақыры үйге жетті. Оның өте жұқа, зиянды келбеті және бастан кешкен оқиғалары туралы құмарлық есебі үйдегілерге қатты әсер етті. Джейн онымен бірге келді, бірақ көп ұзамай Вашингтонға оралды, ол Курттың анасының ескі сақинасынан қайта жасалған неке сақинасын алып кетті. Онда ол oss-тен кетіп, оның себебі ретінде алдағы некені көрсетті [51]. Тұңғыш баласы дүниеге келген кезде қатысуға кеткен Бернардты күте отырып, Курт "Индианаполис Таймсқа" кіріп, дрезденді бомбалау туралы американдықтарға іс жүзінде ештеңе белгілі емес екенін анықтады[52]. Бастапқыда 14 қыркүйекке жоспарланған үйлену тойы екі аптаға ауыстырылды, өйткені Куртқа Майамидегі армия істері қажет болды. 1945 жылы 1 қыркүйекте Курт пен Джейн Индианаполисте үйленді. Жаңа ғана General Electric-ке жұмысқа шақыру алған Бернард қатыса алмады. Бал айы кезінде алдымен француздық ЛИК Спрингс[en] қонақ үйінде, содан кейін Максинкуки көлінде[ком][COMM. 6], Воннегут өзінің алғашқы картинасын жаза бастады, оны креслолардың тақырыбы етіп таңдап, "ағайынды Карамазовтарды", содан кейін "соғыс пен бейбітшілікті" және матанализ оқулығын оқи бастады[54]. Орыс классиктерінің кітаптары әдебиеттану саласында тамаша білім алған Джейннің бір бөлігі болды [55]. Ол әлі әскери қызметте болған кезде, Воннегуттың бос уақыты жеткілікті болды және ол жаза бастады. Тақырып ретінде айқын таңдау оның әскери тәжірибесі болды. Алғашқы әңгімелерінің бірінде ол өзінің әскери тұтқын досы Майкл Палайаның (Майкл Палайя) өліміне бет бұрды. Осы және басқа әңгімелер Курт университеттің басылымында редакторлық тәжірибесі бар Джейнді көрсетті. Әйелі Курттың алғашқы әдеби тәжірибесін жоғары бағалады. Хабарландыру бойынша ол әдеби кеңесші Скаммон Локвудты (Скаммон Локвуд) тауып, оған төрт әңгіме жіберіп, күйеуін ілеспе хатта "әлеуетті Чехов"деп сипаттады. Локвуд жаңа бастаған автордың болашағымен келісіп, сол Чеховтың классиктерін көбірек жұмыс істеуге және оқуға кеңес берді[56] [57]. 1945 жылы желтоқсанда Воннегуттар Чикагоға көшіп, Чикаго университетіне түсуді жоспарлады. Джейн славян тілдері мен әдебиеті бойынша оқуды жалғастырды, ал Курт ардагерлерге жеңілдіктер туралы заң бойынша білім алу құқығын пайдаланды. Сұхбат ол сәтті өтті, бірақ университетте журналист ретінде оқытылмағандықтан, факультетті таңдау қиынға соқты. Курт антропологияны кездейсоқ таңдады [58]. Сол кезде жас жұбайлар Хиросима мен Нагасакиді атом бомбалаудан кейін қалыптасқан әлемдегі жағдайды жиі талқылады. Соғыстан кейін Чикаго соғысқа қарсы қозғалыс орталықтарының біріне айналды және Курттың оқытушысы Роберт Редфилд[en] оның белсенді мүшесі болды. Редфилдтің әсерінен Воннегут оқу бағытын физикалық антропологиядан мәдени бағытқа өзгертті. Соңғысы ғылыми дайындықты қажет етпеді және бас тартуды тудырмады, тіпті ұнады — Курт оны поэзиямен салыстырды. Редфилд идеяларының ішінен оны "халықтық қауымдастықтардағы" мәдениеттердің қалыптасу теориясы қызықтырды (ағылш. folk society), көптеген романдарда жазушы насихаттаған теориялық негізге айналды үлкен отбасы идеялары[59][60][61]. 1946 жылғы жазғы демалыста Курт өзінің Дрезден тәжірибесін қорытындылауға тырысты, нәтижесінде "wailing Shall be in All Streets"эссесі пайда болды. "Американдық Меркурийден" бас тартқаннан кейін, Воннегут мәтінді бірқатар басқа басылымдарға жіберді, бірақ нәтиже болмады[62]. Өткен жылдың қыркүйегінен бастап жас отбасының өмірі аз болды. Джейн жүктілікке шыдамдылық танытып, университеттен кетіп, үй жұмыстарына көмекке мұқтаж болды. Курт аптасына кемінде бір рет "ваннаны, дәретхананы, мұздықты және бұрыштарды жууға", қоқыстарды шығаруға және күл салғыштарды тазартуға уәде беретін қолхат сақталды, әйтпесе ол жұбайына не істеп жатқанына қарамастан "өзін-өзі кесуге" рұқсат берді. Дегенмен, бұл жеткіліксіз болды және оқудан басқа, Курт қосымша жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Бұл қалалық жаңалықтар бюросында табылды [en] [COMM. 7], оны түнгі жұмыстарға алып кетті[64]. Үлкен ұлы [en] Воннегутов 1947 жылы 11 мамырда дүниеге келді және Марк Твеннің есімімен аталды. Туылғаннан кейін Курт "нақты" жұмысты белсенді түрде іздей бастады, тіпті оны іздеу туралы хабарлама жіберді, бірақ барлық жерде ғылыми дәреже қажет болды. Диссертациямен жұмысты жандандыруға тура келді. Сол кезде американдықтардың мәдениетін зерттеу өзекті болды, ал Воннегут диссертацияның тақырыбы ретінде "рух биінің мифологиясын сол тыныш уақыттың мифологиясымен салыстыруды" ("және басқа Транквил кезеңінің мифологиясымен елес би мифологиясының салыстыруы") өршіл түрде таңдады. Ол өз жұмысында ХІХ ғасырдың соңындағы Үнді сектанттарының қауымдастығын ХХ ғасырдың басындағы Париж кубистерімен сәйкестендіруді көздеді. Воннегуттың ғылыми жетекшісі Джеймс Слоткин (Джеймс Сидней Слоткин) мұндай салыстыруды орынды деп санады, бірақ университет тақырыпты қабылдамады[65][66]. Тамыз айында жағдай маңызды болды-ардагерлердің ақшасы таусылды, жаңалықтар бюросы өте аз төледі. Сынды ескере отырып, Курт Джордж Сорельдің идеялары негізінде диссертацияның өршіл емес тақырыбы — "қарапайым ертегілердегі жақсылық пен жамандықтың тұрақсыз қатынасы" ("Fluctuations between Good and Evil in Simple Tales") бойынша жұмысты бастады. 8]. Кенеттен Жаңалықтар агенттігі оған репортердің толық уақытына ауысуды ұсынды, ал Воннегут келісті [68]. Жаңа жұмыс диссертацияға уақыт қалдырмады, ал әңгімелерді баспагерлер қабылдамады. Екінші жағынан, бірнеше жұмыс ұсыныстары пайда болды, олардың ішіндегі ең тартымдылығы Воннегутты Бернард ұсынған General Electric жаңалықтар Бюросы болды. Антропология дәрежесінің иегері болып табылатын болашақ бастығына өтірік айтқаннан кейін, Курт GE ұсынысын қабылдады және Чикагодан кетіп, ешқашан университетті бітірмеді[69][70]. Кейінірек, 1972 жылы ол Чикаго университетінен антропология бойынша ғылыми атағын алды - "мысық бесігі" романы үшін ==== General Electric-те жұмыс істеу ==== Бернард ағасымен Жылы жүзбен кездесті Шенектади, Нью — Йорк, альплаус маңында үй табуға көмектесті[en] — екі жатын бөлме мен оқу бөлмесі-және корпоративтік жеңілдікті қалай пайдалану керектігін түсіндірді. Фирманың дүкенінен Курт тұрмыстық техниканы сатып алып, Чикагода қалған Джейннің келуін күтті. 1947 жылы Курт Воннегут General Electric компаниясына жұмысқа орналасқанда, компания жылына 1,3 миллиард доллар тауар сатумен өркендеді. Оның жаңалықтар бюросы әртүрлі аудиторияға арналған көптеген басылымдарды материалдармен қамтамасыз етті. "Кіші жазушы" (кіші жазушы) лауазымында Воннегут аптасына 90 доллар тапты — бұл Чикагоға қарағанда әлдеқайда көп және Индианаполисте алатынынан үш есе көп. Бюро қызметкерінен басқа компаниялар сияқты стандартты пресс-релиздер емес, GE-дің ілгерілеу нүктесінде болғанын растайтын жоғары сапалы журналистік материалдар қажет болды[73]. Жұмысқа қабылданғаннан бірнеше күн өткен соң, Воннегут жаңа натрий шамдары туралы New York Times газетіне мақала дайындады. Болашақта жазушы өнеркәсіпті жақсы көрді және компания инженерлерімен үлкен турбиналар мен жаңа технологияларды қызу талқылады[74]. Ең қызықты орындардың бірі метеорологиялық зертхана болды, онда Бернард атақты физик Ирвинг Лангмурдың жетекшілігімен дауыл мен найзағай бұлттарын зерттеді [75]. Өндірістік жетістіктерге және тіпті жоғарылауға қарамастан, Воннегут GE-дегі жұмысын уақытша деп санады. Негізгі мақсат жазу болды және оның сұраныс соғысы туралы әңгімелері табылмайтыны белгілі болды. Ойын-сауық әдеби жанрларының ішінен танымал журналдарды детективтер, батыстықтар және ғылыми фантастика охотыласпен басып шығарды, бірақ бастапқыда Воннегут сентименталды прозада күш сынап көруді шешті. Әскери жесір әйел мен оның қайын енесі туралы "Рут", аялдамадағы ерлер мен әйелдердің кездейсоқ кездесуі туралы "қала" және "бастауыш білім" туралы әңгімелер әйелдер журналдары олардан бұрын басқалар сияқты қабылданбады. Соған қарамастан, Джейн күйеуінің талантына деген сенімін жоғалтпады және оны барлық жағынан қолдады[76]. Воннегут өзінің алғашқы сәтті әңгімесінің тақырыбын "Мнемотехника" корпоративті өмірде тапты: оның кейіпкері, кішігірім қызметкер, есте сақтау жаттығуларынан өтеді, мансап жасайды және әдемі хатшымен қарым-қатынас орнатады. Курт бірнеше рет қайта жазған қысқа әңгімеде әзіл-оспақ болды және ол "жабысып қалды", бірақ the New Yorker — ден бас тарту қайтадан келді-мүмкін шолушы о.Генридің" биржалық брокердің романы " әңгімесіне ұқсастығына назар аударды[77][78]. Тағы бір сюжетті математик Норберт Винердің Қорғаныс министрлігінің қолдауымен өткен конференцияда сөйлеуден бас тартуы туралы сенсациялық оқиға ұсынды. Егер ғалым саясаткерлер мен әскерилер әлеміне қарсы шықса, не болатыны туралы ойлаудың нәтижесі "Барнхаус эффектісі[en]"әңгімесі болды. Тарихта романтика да, екінші дүниежүзілік соғыс та болған жоқ, бірақ этикалық таңдау мен оптимизм болды[79]. Курт Барнхаусты өте лайықты деп санады және 1949 жылдың көктемінде өзінің жеті әңгімесін әйгілі "Russell & Volkening"әдеби агенттігіне жіберді. Агент өз клиенттерінің ешқайсысына әңгімелер ұсынудан тартынды, бірақ Collier ' s немесе the Post-қа хабарласуды ұсынды. Тегін кеңесті пайдалана отырып, Воннегут "Барнхаусты" екі журналға да жіберіп, екі рет бас тартты. Осыған орай, Collier ' s шолушысы Курттың Cornell Widow әзіл-сықақ журналындағы ескі танысы Нокс Бергер болып шықты [en]. Ол куртты есіне алып, жаңа бастаған жазушының шығармашылығымен кездесіп, егжей-тегжейлі талқылауды ұсынды[77][80]. Бергермен көп күндік әңгімелер ештеңеге әкелмеді, әңгімелер жеткіліксіз болды. Воннегут кәсіпқойдың қызметіне мұқтаж болды, ал Бергер оған өзінің бұрынғы бастығы Кеннет Литтауэрді (Кеннет Литтауэр) әдеби агент ретінде ұсынды[81]. Тамыз айында Курт Литтауэрге өзінің әңгімелерін жіберді және оның кеңестерін ризашылықпен қабылдап, ақыры "Барнхаус эффектісін"еске түсіре алды[82]. Нокс Литтауэр мақұлдаған нұсқаны өзгертті және куртты бүркеншік ат қолданудан бас тартуға көндірді — ол оларды бірнеше рет сынап көрді, соңғысы Дэвид Харрис (Дэвид Харрис). Қазан айының соңында Воннегут Collier ' s-тен "Барнхаус" үшін өзінің алғашқы 750 долларын алды, оның 10 пайызы Литтауэрге берілді[83]. Сол күні, 1949 жылы 28 қазанда, әкесіне жазған хатында Курт қандай жағдай болмасын, шығармашылықпен айналысуды жалғастыруға салтанатты түрде уәде берді. Воннегуттың бағалауы бойынша, "осы қарғыс атқан қызметтен кету" үшін жылына бес әңгіме сату жеткілікті болды[ком. 9][84]. Курт пен Джейн "Барнхауздың" сатылымын олар үшін дәстүрге айналған әдіспен атап өтті — олар кеш өткізіп, ақша жинады, содан кейін келесі табысқа дейін сұлы жармасымен тамақтанды[85]. 1949 жылы 29 желтоқсанда Эдит есімді қызы дүниеге келді. Содан кейін Курт қайтадан әскери тақырыптағы оқиғаны сатуға тырысты, бірақ бергерге "der arme dolmetcher" туралы күлкілі ертегі ұнамады[86]. Сол кезеңдегі тағы бір әңгіме, өмірбаяндық "комбинаттағы бұғы" тек 1955 жылы жарық көрді, бұл Esquire-де сатылған алғашқы оқиға болды. "Барнхаус эффектісі" 1950 жылы 11 Ақпанда сатылымға шықты және жас жазушының жеңісі жергілікті газетте атап өтілді[en][87]. Келесі әңгімелерінде Воннегут ғылыми-фантастикалық тақырыптарды дамытуды жалғастырды:" Танасферада "бұл алғашқы ғарыштық ұшу туралы, ал" Эпикака[en] " — ғашық суперкомпьютер туралы болды. 1950 жылы 4 сәуірде "Танасферу" Collier ' s[88] қабылдады. Жазушылық жұмыс воннегутты көбірек қамтыды. Литтауэр романға дейін "Барнхаус эффектісін" дамыту туралы ойлануды ұсынды, ол оны 2500 долларға сатуға уәде берді. Курт әлі күнге дейін мұндай күшті сезінбеді және Бергер бірінен соң бірі қабылдамаған әңгімелер жазуды жалғастырды[89]. Курт "Мұз-тоғыз" әңгімесіне ерекше үміт артты. Ағасының метеорологиялық зерттеулерінен шабыттанған қауіпті өнертабыстың тарихы кейінірек жазушының "мысық бесігі" атты үшінші романына енеді, бірақ 1950 жылы ол да сатыла алмады. Көптеген ертедегі әңгімелердің ғалым кейіпкерлерінің прототипіне айналған Бернардтың әсерінен жазушы өзінің алғашқы "механикалық фортепиано" романымен жұмыс істей бастады [90]. Ақырында Бергер "ЭПИКАК" пен "der arme dolmetcher" сатып алды, ал 1950 жылы қарашада "Ақ патша"1250 долларға сатылды. Жазу отбасын асырай алатыны белгілі болғандықтан, желтоқсан айының ортасында Курт жұмыстан босату туралы өтініш жазды [91]. Ол ұзақ уақыт бойы ынтымақтастықты жалғастыруға қызығушылық танытпағандықтан, компания қарсылық білдірмеді және 1951 жылдың 1 қаңтарынан бастап Воннегут босатылды[92]. Джейн күйеуін жүз пайыз қолдады, оны Нокс таң қалдырды, ол Курттың кәсіби жазушылық мансабының болашағына толық сенбеді === Шығармашылық жол === [[Сурет:Vonnegut and family large.jpg|нобай|355x355 нүкте|Курт Воннегут 1955 жылы әйелі мен балаларымен бірге]] General Electric-тен кеткеннен кейін жазушы отбасымен бірге Кейп-кодтың оңтүстік жағалауындағы Массачусетс штатындағы Остервилл[en] шағын ауылына көшті[94]. Онда Воннегут өзінің жоспарына сүйене отырып, жылына шамамен бес әңгіме жазды. Ол тапқан табыс орта таптың шекарасында немесе өзінің салыстыруы бойынша мектеп асханасының директоры деңгейінде тепе-теңдікке мүмкіндік берді. 1950 жылдардағы әңгімелер екі жинақ жасады:" маймылға қош келдіңіз "(1968) және" Багомбо темекісі " (1999). "Жаңа журналистика" рухында "мен қайда тұрамын" атты "маймылға қош келдіңіз" әңгімесі Массачусетс шөліндегі қарапайым өмір салтын баяндайды. "Тағдыр Өлімнен де жаман[en]" өмірбаяндық очерктер жинағында Воннегут сонымен қатар 50-ші жылдардағы оқиғаларға бірнеше рет жүгінеді [95]. Кәсіби жазушы бола отырып, Воннегут өз уақытын жоспарлады: әңгіме жазуға он күн, оны оқуға үш күн бөлінді. Уақыт пен Тимбукту[en] арасындағы уақыт саяхаты мәселелеріне арналған әңгіме осылай жазылды. Оқиға тым сентименталды болып шықты және авторды қанағаттандырмады, бірақ сол жерден шыққан оқиғалар екінші романда қолданылды, "Титан сиреналары" (1959). Сонымен бірге "механикалық фортепианода" жұмыс бастапқыда нашар жүрді[96]. Романның басталуы Юлий Цезарьдың "Галлик соғысы туралы жазбаларына" сілтеме жасады, ал сюжет Артур Кестлердің "соқыр қараңғылықтың" американдық нұсқасына ұқсауы керек еді. "Механикалық фортепианода", көптеген алғашқы шығармалар сияқты, General Electric-ті оңай болжайтын ірі технологиялық корпорация болды. Романның Ислиум қаласы Шенектадиді өзінің дәрежесі бар адамдарға және Воннегутқа тиесілі барлық адамдарға, соның ішінде әлемге бөлінуімен еске түсіреді [97]. Романның этикалық пафосы Норберт Винердің соңғы кітаптарынан, "Кибернетикадан" және "адамның[en] адам пайдалануынан"шабыттанды. Курт ғалымды оның технологиялық қоғамның дамуы туралы көзқарасы қызықтырады деп ойлады және оның өтініші бойынша романның бір данасы Винерге жіберілді. Жазушының қатты көңілін қалдырған Винер өзінің жақын болашаққа деген дистопиялық көзқарасымен үзілді-кесілді келіспеді. Курт бұл роман ағасының мансабына нұқсан келтіруі мүмкін деп қорықты, бірақ жарияланғаннан кейін көп ұзамай, 1952 жылы тамызда Бернард зертханадан шығып, Массачусетске көшті[98]. "Механикалық фортепианоны" редакциялау барысында Воннегут әңгіме жазуға қайта оралды. Бұл жолы оның алдында тұрған мәселе-ірі басылымдар саяси бағыттағы әңгімелерді қабылдағысы келмеді, ал ол өткір тақырыптарда сөйлегісі келді. Қалай болғанда да, әңгімелер өте жақсы сатылмады және Воннегут оны Коллиердің қара тізіміне енгізді немесе Бергер мен Литтауэр нашар жұмыс істейді деп күдіктенді[99]. "Механикалық фортепианоның" жарыққа шығуының біршама кешігуі Воннегутты кірістер туралы алаңдатты, бірақ соңында кітап 7600 данадан тұратын жаңадан шыққан авторға лайықты сатылымда пайда болды. Индианаполисте Алекс ағай таныстары мен туыстарын жиенінің кітабын сатып алуға шақырып, жарнамалық науқан бастады. Жаңа автордың пайда болуы туралы жағымды таңданыспен білгендердің арасында Жас фантаст Филипп к болды. Дик[100]. 1954 жылдың басында Воннегуттың алдында тағы да ақша мәселесі болды. Джейн қайтадан жүкті болды, ал алғашқы роман жас жазушыға даңқ пен байлық әкелмеді. Оң пікірлер аз болды және" механикалық фортепиано " көп ұзамай ұмытылды. Ең сорақысы, журналдар әңгімелер сатып ала бастады. Осы уақытта Бергер Collier ' s-тен dell[en] баспасының күдік бөліміне ауысты. Курт онымен достық қарым — қатынасты сақтап, әр апта сайын жеке хаттар жазды-жұмыс, отбасы, неке және тіпті зинақорлық жасағысы келетіндігі туралы. Соңғысы Шабыт алу үшін Воннегутқа қажет болды, ал оның пікірінше, ең жақсы үміткер Джейннің көршісі, досы болды[101]. Сатқындықпен ештеңе жұмыс істемеді және жазушы депрессияны дамыта бастады. Көңіл көтеру үшін Курт пен Джейн екі жергілікті клубқа қосылды, оқырман және театр. Воннегут оқырмандар клубының дәрістерінде Аристотельдің "поэтикасын" және әдеби композицияның жалпы принциптерін зерттеді. Театр сабақтары да қызықты болды және көп ұзамай Курт сахнада дебют жасауға мүмкіндік алды. Ауылдың театрлық өміріне қатысу воннегутты өзінің ең танымал әңгімелерінің бірін жазуға шабыттандырды, " ал мен қазір кіммін?[en]» (1961)[102]. 1954 жылы мамырда Воннегут өзінің алғашқы теледидарын сатып алып,өзінің гүлденген дәуіріндегі теледидар мәдениетіне қосылды. Ерлі — зайыптылар кешкі шоуларды тамашалауға құмар болды, ал көп ұзамай Курт бергерге оның шақыруы сценарист болу екенін түсінгенін айтты. Воннегут өзінің досы, журналист Роберт Рутфордпен (Роберт Б.Рутфорд) бірге сегіз күн ішінде "Эмори Бек" пьесасын жазып, оны Литтауэрге жіберді. Жауап болмады[103][104][105]. 1954 жылдың қазан айында Наннеттің дүниеге келуі жазушы үшін "катарсис" болды, бірақ қосымша табыс көздеріне деген қажеттілік одан әрі өсті. "Мұз-9" әңгімесі Collier 's-те де, Scribner' s-те де қабылданбады, бірақ соңғысы оны романға айналдыруға аванс берді. Жаңа әңгімелер де нашар сатылды, теледидардың дамуына байланысты Көркем әдебиет нарығы қысқарды[106]. Остервиллдегі үй өсіп келе жатқан отбасын қанағаттандыруды тоқтатты және досының кеңесі бойынша воннегуттар қараша айында Кейп-Код түбегіндегі басқа ауыл-Батыс Барнстейблдегі[en] үлкен үйге көшті. Джейнмен қарым — қатынас шиеленісті болып қалды-ауыр жүктіліктен кейін ол босанғаннан кейінгі депрессияны бастады, күйеуінің жазушылық болашағына деген сенім құрғады[107]. Отбасын асырау үшін Воннегут өзінің сүйікті жұмысын Sports Illustrated-те жазбалар жазумен, сондай-ақ Saab автокөліктерінің дилерлік сатылымымен біріктіруге мәжбүр болды[108][109]. 1955 жылы ақпанда "механикалық фортепианоны" қайта шығару туралы жағымды жаңалық Bantam[en] баспасының кітап пен жазушыға қалай қарағанына байланысты болды: қайта шығару "Утопия 14" деген атпен жүзеге асырылды, ал мұқабада машиналар мен қараңғы пейзажға қарсы жалаңаш фигуралар ұсынылды. Кітап дәріханалар мен аялдамаларда арзан қағаздар мен комикстермен бірге сатылды[110]. Воннегуттың сыншылар арасындағы беделіне айтарлықтай зиян келтірілгенімен, оның кітаптарын жаппай оқырман байқады [111]. 1957 жылы жазушының әкесінің қайтыс болуы Индианаполиспен байланысының түпкілікті жоғалуын белгіледі. Бір жылдан аз уақыт өткен соң, Курт Воннегуттың әпкесі Алиса қатерлі ісіктен қайтыс болды. Жағдайдың трагедиясы оның қайтыс болуынан екі күн бұрын теміржол апатында қайтыс болуымен күшейе түсті[en] оның күйеуі Джеймс Адамс, қайтыс болған жұбайын өткізу үшін ауруханаға барған. Олар қайтыс болғаннан кейін төрт кәмелетке толмаған бала қалды. Бірінші жылы төртеуі де Воннегуттарда тұрды, содан кейін кішісін Джеймс Адамстың әпкесі асырап алды, ал үш үлкені Джеймс, Стивен және Курт Курт пен Джейнді асырап алды[109][112]. 36 сағат ішінде толық жетім қалған балалар туралы әңгіме газеттерге жол тартты, Курт отбасы атынан сұхбат берді[113]. Отбасылық проблемалар аясында жұмыс нашар дамыды - "бесік" алғашқы алты тараудан асып түспеді, әңгімелер іс жүзінде сатылмады: екеуі 1957 жылы, ал біреуі келесі тарауда. Scribner ' s авансты қайтаруды талап ете бастағанда, үйдегі жағдай "тозаққа" айналғанына қарамастан, Курт "бесік"жұмысын қайта бастауға мәжбүр болды[114]. 1958 жылдың қысында қазір dell-де бағаланбаған шығармаларды шығаруға жауапты Бергер воннегутты "Титан сиреналары"атты жаңа романмен жұмыс істеуге көндірді. Идея жемісті болып шықты және бірнеше айдан кейін кітап аяқталды[115]. Воннегуттың екінші романы 2500 дана шағын тиражбен шықты. Курт "сиреналарды" арнаған Алекс ағай жиеніне риза болды, бірақ оған кітап онша ұнамады. Бірнеше рецензенттер романның ерекше түрімен шатастырып, оны "Гофманның ертегілері" операсымен салыстырды, жалған және "хоккей"деп атады. Кітап "Гюго" сыйлығына ұсынылғанымен, ол өте нашар сатылды [116]. 1959 жылы желтоқсанда Воннегут Бостон әуежайының мейрамханасына 18 футтық комета мүсінін салу үшін жазуды тоқтатты. Осы уақытта киноиндустрия қайраткерлерінің "Сиреналарына" қызығушылық танытуға тырысқан Бергер куртты жазуға қайта оралуға көндірді[ 1960 жылдың көктемінде жағдай көтерілді-McCall ' s әйелдер журналы бірден екі әңгіме сатып алды, ал Курт пен Джейн Англияға үш аптаға сапар шегуге мүмкіндік алды. 1961 жылы ақпанда Houghton Mifflin [en] қатты мұқабалы "сиреналарды" қайта шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс туралы "Evil, Anyone?"Курт үнемі үшінші тарап жобаларына алаңдап отырғандықтан, ол әр түрлі жетістіктерге жетті. Осы уақытта Бергердің ұсынысы бойынша алғашқы әңгімелер антологиясы дайындалып, 1961 жылдың қазан айында "кеніштегі Канария[en]"[118] жинағы жарық көрді. "Evil, Anyone?"Бергер өңдегеннен кейін "ана қараңғылық" деген атауды қабылдап, 1961 жылдың күзінде жарық көрді және жазушының мансабындағы тағы бір арзан басылым болды. Бұрынғыдай сыни пікірлер іс жүзінде болған жоқ[119]. Ақша үшін Воннегут ағылшын тілі мұғалімі ретінде жақын жерде орналасқан мектепке баруға мәжбүр болды, нәтижесінде оған тек кешке және демалыс күндері жазуға уақыт қалды. Қандай жағдай болмасын, "мысық бесігі" 1962 жылдың күзінде аяқталды және Holt, Rinehart, and Winston[сразу] баспасынан бірден қатты мұқабада шығарылды[120]. Бірнеше сыншылар атап өткен романның стилистикалық тапқырлығы әлі күнге дейін Американың баспа нарығының түбінде тұрған жазушыға деген жалпы көзқарасты өзгерткен жоқ[121]. Соған қарамастан, 1964 жылы "саған Денсаулық Құдайын бер, Розуотер мырза" да бірден қатты мұқабада басылып шықты, содан кейін 1966 жылы "механикалық фортепиано"қайта басылды[122]. Шолулар жақсы болды, бірақ" Розуотер " сатылымда ұзаққа созылмады және 1965 жылға қарай Воннегут тағы да материалдық қиындықтарға тап болды[123]. Жазушы өзінің әскери романымен жұмыс істеуге қайта оралды, ол ақыры соңғы атауын алды - "қырғын нөмірі бес". Қызымен және оның досымен шабыт іздеп, ол Нью-Йоркке дүниежүзілік көрмеге барды[en], онда ол Дрезден заманындағы армия досы Бернард о 'Харемен кездесті (Bernard V. O' Hare). Воннегут романның кіріспесінде айтқандай, ол о ' Харенің жұбайымен әңгімелесу барысында шығарманың тұжырымдамасын жасады[124]. Кездейсоқ жағдайдың арқасында Курт 1965 жылдың қыркүйегінен бастап Айова университетінде[en] жазу семинарын өткізуге шақыру алды[125]. Отбасылық күйзелістерден үзіліс алу мүмкіндігіне ие болған Воннегут көптеген жылдар бұрын қараусыз қалған диссертациясымен жұмысты аяқтауға шешім қабылдады. Ол бірнеше классикалық ертегілерді талдап, оларды үнді мифтерімен салыстырды, бірақ нәтиже, жазушының ашуын келтіріп, Чикаго университетінің антропологтарын тағы да қанағаттандырмады[126]. Бірте-бірте оқытумағына еніп, Воннегут түскі асқа дейін бірнеше сағат бойы жемісті жұмыс істеуге мүмкіндік беретін ыңғайлы күн тәртібін құрды[127]. Сабақ беру кезінде Воннегут Айова қаласына қоныс аударып, мезгіл-мезгіл отбасымен қауышты. Курт алғаш рет әдеби ортада болды және көптеген әйгілі романдардың оған таныс емес екенін білгеннен кейін, ол өзін оқуға батырды. Семинарға қатысушылармен, олардың көпшілігі қалыптасқан жазушылармен пікірталас барысында ол өзінің шығармашылық процесін талдауға терең үңілді. Воннегут өзінің журналистік тәжірибесін қайта қарастырды және оның шығармаларына жеке тәжірибені көбірек енгізу қажеттілігі туралы қорытындыға келді, бұл оған "бесінші қасапханада"жұмыс істеуге көмектесті. Жаңа бағытқа көшудің тағы бір көрінетін белгісі - "қараңғылық ананың" қайта басылымына өмірбаяндық кіріспе жазу [128]. Жазушының мансабындағы маңызды оқиға бағаланбаған авторлармен жұмыс істеуге маманданған баспагер Сеймур Лоуренспен[en] кездейсоқ танысу болды. 1966 жылы олар келесі үш кітапқа 7 75,000 келісімшарт жасады. Олардың біріншісі "маймылға қош келдіңіз" (1968) әңгімелер жинағы болды. Кейіннен Воннегут Лоуренстің оған деген сенімі сол кезеңде өте маңызды екенін ризашылықпен еске алды[129][122]. 1967 жылы қазанда жазушы Дрезденге бару үшін беделді Гуггенхайм стипендиясын алды. Жол бойында Воннегут оны тұтқыннан босатқан елге ризашылығын білдіргісі келіп, екі күн бойы Ленинградқа барды [130]. Соғыстан кейінгі Дрезден жазушы бомбалауға дейін ұстап алған ертегідегі архитектуралық қиялға ешқандай қатысы жоқ және Огайо штатындағы Дейтонға ұқсайды. Романды толтыру тұрғысынан сапар Басқа іс-шараларға қатысушылармен қарым-қатынас жасау сияқты пайдасыз болды. Соған қарамастан, азапты көпжылдық эпос аяқталды және 1969 жылы "қасапхана нөмірі бес" романының сенсациялық жетістігі воннегутты оқырмандардың назарына әкелді[131][122]. 1968 жылы Нотр-Дам университетінің әдеби фестивалінде сөйлеген сөзінен бастап Воннегут өзінің спикер ретіндегі талантын ашты [комм. 10][132]. Лоуренстің күш-жігерінің арқасында воннегутқа оқырмандардың қызығушылығы, әсіресе студенттер арасында өсті. Таралымдар өсті-1968 жылға қарай 150 000 "бесік" және 200 000 "сирена" сатылды және олармен бірге кірістер болды. Аудиторияның үмітін қанағаттандыру үшін Курт салмағын жоғалтып, шашын босатты. Ол әлі радикалды саяси риторикаға жүгінген жоқ, бірақ "Левак" деген атаққа ие бола бастады, бұған "жаңа солшылдардың" "Ramparts[en]" [133] басылымында баспаға дайындалып жатқан "бесіктің"үзінділерін жариялау көмектесті. 1969 жылдың наурыз айының басында "бес нөмірлі қырғынның" жарыққа шығуы іс жүзінде Вьетнамдағы коммунистердің үлкен шабуылымен сәйкес келді, бұл кітаптың соғысқа қарсы пафосын өте өзекті етті. Бірінші басылымның 10 000 данасы бірден сатылды [134]. Сыншылардың пікірлері негізінен мақтау болды: Гранвил Хикс[en] романды "NF-тің көп бөлігінен жақсы" деп атады, Лесли Фидлер[en] "8½" Феллинимен салыстырды [135]. Роман американдық әдебиет үшін сыншылар мен қарапайым оқырмандар арасында бір уақытта танылудың сирек кездесетін мысалы болды. Вьетнам соғысының ортасында пайда болған бұл кітап қазіргі соғыстың қатыгездігінен күйреген және рухын түсірген ұрпақтың дауысына айналды[136]. 1960 жылдардың аяғында Джейн Кокс-пен 25 жылға созылған некені аяқтау керек болды. Курттың әйелінің ақыл-ой қабілеттерін үнемі төмендетуі, оның айовадағы және одан кейінгі кезеңдегі опасыздықтары, отбасылық жанжалдар некені сақтау мүмкін болмады. Соңғы тамшылардың бірі Курттың трансцендентальды медитация практикасын және Джейн ілімдерімен айналысқан Махаришиді жеке мазақ етуі болды[137]. "Қорқынышты, сөзсіз эпизодтардан" өткеннен кейін, ерлі-зайыптылар 1970 жылы ажырасып, заңды формальдылықты кейінге қалдырды[138]. Ажырасқаннан кейін Воннегут Нью-Йоркке көшті. 1970 жылдың күзінде ол Манхэттендегі (Гринвич ауылы) пентхаусты өзінің "туған күніңмен, Ванда Джун[en]"пьесасының репетицияларына қатысу үшін басқарды. Сұхбатында Воннегут өзінің әлеуметтік шеңберін өзгерту үшін пьесалар жаза бастағанын мойындады. Премьерасы 1970 жылы 7 қазанда театр де Лис сахнасында өтті. Пьеса келесі жылдың 14 наурызына дейін созылып, аралас пікірлер алды. Воннегут актерлермен қарым-қатынасты ұнатқанымен, оның шақыруы проза жазудан тұратынын түсінді[140][141]. Дайындық барысында Воннегут болашақ әйелі, фотожурналист Джил Кременцпен кездесті[en] [142]. 1972 жылы ұлы Марк жедел психозбен ауырды, оны ауруханада емдеуге тура келді. Ол өзінің тәжірибесін "жұмақ экспрессі[рай]"өмірбаянында сипаттады. Воннегуттың өзі депрессияны сезіне бастады және онжылдықтың ортасына дейін антидепрессанттарға "отырды". Тәуелділікті жеңгеннен кейін ол апта сайын психологқа бара бастады[143]. Кенеттен пайда болған сәттілік және ол жазғанының бәрін сата алатын жағдайдың пайда болуы жазушыны шығармашылық дағдарысқа әкелді. Воннегут не туралы көбірек жазатынын білмеді және оның жазушы ретіндегі мансабы аяқталғанын сезді. 1970 жылдардың басында дәріс турлары, Марктың психикалық денсаулығына қатысты мәселелер және кенеттен жиналған байлықты қалай жақсы инвестициялау керектігі туралы шешім қабылданды[144]. Джилмен қарым-қатынас біртіндеп дамыды, бірақ Джейн Курт жақын достықты сақтады. 1970 жылдардың ішінде Воннегут көптеген марапаттар мен құрметті атақтарға ие болды. Ол Гарвардта және Нью-Йорк университетінде сабақ берді, соңғысында ағылшын әдебиетінің құрметті профессоры қызметін атқарды. Ол сондай-ақ өнер және әдебиет академиясының вице-президенті болып сайланды, Индиана университетінде және бірқатар колледждерде құрметті дәрежеге ие болды. 1972 жылы оның "қырғын нөмірі бес" романын Universal Pictures кинокомпаниясы фильмге түсірді[140]. Жазушының 50 жылдығына арналған салтанатты мерекелер "чемпиондарға арналған таңғы ас" романының аяқталуымен сәйкес келді, оған "қырғынға" түспеген материалдар кірді[145]. "Қасапхананың" сәттілігінің толқынында "таңғы асты" оқырмандар жақсы қабылдады және бір жыл бестселлер тізімінде болды, бірақ сыншылар көңілі қалды[146]. 1974 жылы сәуірде Сэм Лоуренстің қолдауымен "Вампитерлер, Томас және Гранфаллондар[ком]"[ком. 11]. Бір шолуда атап өтілгендей, воннегуттың беделі бар жазушы ғана осы атаумен кітап шығаруға мүмкіндігі болды[147]. 1976 жылы шыққан " Балаган, немесе жалғыздықтың соңы!"автор депрессия дәуіріндегі комедияларға Лорел мен Хардиді арнады және ұзақ өмір сүрген әпкесі Алиса мен жақында қайтыс болған Алекс ағаны еске түсіретін көлемді өмірбаяндық кіріспемен бірге жүрді. Романды сыншылар нашар қабылдады, олар Воннегут жазылды деп мәлімдеді. "Пальма жексенбісі" жинағына енгізілген "АВТО сұхбат" кітабында жазушы сыншылар "ұлы әдебиетті жүйелі түрде зерттемей" жазғаны үшін "мені тарақан сияқты басып тастауға ниетті" деп мәлімдейді. джентльмен емес және "дөрекі журналдарға хакерлік егеді" [140]. Соңғы екі романның сыншыларының сәтсіздікке ұшырауының себебі, мүмкін, Сэм Лоуренс, Нокс Бергерден айырмашылығы, Воннегуттың романдарын редакциялауға көп мән бермеді[148]. Соған қарамастан, кітаптар бестселлерге айналды және жазушының атақты мәртебесін бекітті[122]. 1977 жылы Воннегут Айова штатындағы бірнеше университеттерде сөз сөйлеп, дәріс жұмысына оралды. Қазан айында Лоуренспен бірге ол Франкфурт кітап жәрмеңкесіне барды, онда негізгі еуропалық тілдердегі романдардың басылымдары талқыланды. 1978 жылдың соңында Курт пен Джейн мүлікті бөлуге келісті: бұрынғы жұбайы Барнстейблде үй алды, акциялар мен облигациялардың бір бөлігі және жылына 100 000 доллар алимент алды[149]. Келесі көктемде 34 жылға созылған некенің соңғы нүктесі қойылды. Осы фонда Воннегут реализм бағытында қозғалысты жалғастырған "Рецидивист" романындағы жұмысын аяқтады. Іштей тағы бір сәтсіздікке дайындалып, 1979 жылғы сұхбатында жазушы өзінің идеялары таусылғанын және жазушылық мансабын аяқтауды ойластырғанын мойындады. Алайда алдын-ала шолулар жігерлендірді және "Айдың кітабы[en]" клубы романды қыркүйек айында өзінің басты ұсынысына айналдырды. Кітаптың мамыр айында ресми шығуын күтіп, Воннегут Вашингтондағы атом соғысына қарсы шеруге қатысты[150]. 1990 жылдары ерлі-зайыптылар Воннегут ажырасу алдында кездесті: Курт Джилді "экономикалық қабілеттерінен таза айырылған сүймейтін әйел" деп атады, ол оны алдады. Уайымдау үшін Воннегут жазда досының картоп сарайында "көк сақал"жазған Сагапонак ауылына[en] барды. Жалғыздық оған қиын болды, Джил келіспеушіліктерді ұмытып, ажырасу туралы өтінішті қайтарып алуды ұсынды, бірақ татуласу әлі қол жетімсіз болып көрінді[163]. Осы уақытта оның тірі классик ретіндегі позициясы біртіндеп нығая түсті: 1992 жылы наурызда ол американдық өнер және әдебиет академиясына кірді, ал екі айдан кейін американдық гуманистік қауымдастық оны "жылдың гуманисті"деп атады. Барнстейблде тұратын балалармен, жиендермен және немерелермен қарым-қатынас біртіндеп жақсарды. 1994 жылы Воннегут күтпеген жерден айналасындағылармен татуласып, Манхэттенге оралды[164]. "Уақыт сілкінісі" деп аталатын соңғы роман бойынша жұмыс 1996 жылдың жазының соңында аяқталды. "Уақыт "жазушының өмірбаянын, алдыңғы кітаптардағы ойларын және Килгор Троутпен әңгімелерін араластырған ең" метафикциялық " романы болды. Роман шыққаннан кейін Воннегут Денверге өзінің суреттері мен "Kurt' s Mile-High malt" сырасының тұсаукесеріне кетті, ол үшін ол өзінің үлкен атасы Питер Либердің құпия рецепті бойынша қайнатылған затбелгіні салды[165]. Денверде Курт өкпенің қатерлі ісігі диагнозы қойылған Бернардтың ағасы туралы көңілсіз болжамдар туралы білді. 1997 жылы 25 сәуірде ол қайтыс болды[166]. Роман соңғы болып жарияланғанымен, Воннегут жазушылық қызметінен бас тартқан жоқ. 1999 жылы әдебиеттанушы Питер Рид жазушыны "Багомбо Табакерка"жинағын құрастырған 23 ұзақ уақыт бойы қайта басылмаған әңгімелер шығаруға көндірді. Сол жылы "саған Денсаулық Құдайын бер, доктор Кеворкиан" жинағы жарық көрді, оған әртүрлі тақырыптардағы радио сұхбаттар кірді[167]. Қартайғанына қарамастан, Воннегут сұранысқа ие спикер болып қала берді. Оның дәрістерінің ең танымал тақырыптарының бірі Чикаго университетінің диссертациясынан бастау алатын баяндау құрылымдарын талқылау болды[168]. Кейінгі жылдары денсаулық мәселелеріне, Джилмен жанжалдарға, үйден мезгіл-мезгіл кетуге толы Воннегут жазушы Джордж в.Буштың саясатына және Ирактағы соғысқа деген терең көңілсіздігінен шабыттанған өзінің соңғы өмір бойғы эсселер жинағын дайындады. "Елсіз адам "2005 жылдың қыркүйегінде шықты және алты апта бойы"The New York Times" кітап рейтингінде көшбасшы болды. Неліктен "уақыт сілкінісі" оның соңғы кітабы болмады деген сұраққа Воннегут: "мен помераны кидім", - деп жауап берді[169]. Сонымен қатар, ол "Егер Құдай бүгін тірі болса" атты романмен жұмыс істей бастады, бірақ денсаулыққа қатысты мәселелер, ең алдымен, тыныс алу проблемаларына қатты кедергі келтірді. 2007 жылдың қысында ол өзін ескі науқас игуанамен салыстыра отырып, қоғамдық шараларға қатысудан бас тартты [170]. Курт Воннегут 2007 жылы 11 сәуірде 42-ші көшеде [[Манхэттен|Манхэттендегі]] "браунстоун" баспалдақтарынан құлаған кезде алған ми жарақатының салдарынан қайтыс болды. Жазушының 1960-шы жылдардағы жәдігер ретінде ұмытып кетуінен қорыққанына қарамастан, оның өліміне жаңалықтар сюжеттері мен кешкі телебағдарламаларға көп көңіл бөлінді. Оның Индианаполистегі отаны 2007 жылды "Воннегут жылы" деп атап өтті. Кейінгі жылдары жазушының өлімнен кейінгі бірнеше әңгімелер жинағы жарық көрді ("Армагеддон ретроспективада" (2008), "Құс қазір ұшып кетеді!(2009),"Адамдар ұйықтап жатқанда" (2011)), оған ерте очерктер мен баяндамалар да кірді. Оларды дайындауға Марк Воннегут қатысты. 1999 жылы 11 қарашада ашылған 25399 [[астероид]] жазушының есімімен аталады. == Дереккөздер == # [[Martín Párraga]], 2015, p. 144. # ↑ [[Tomedi]], 2004, p. 5. # ↑ ''Robert W. Smith, Dorothy A. Nicholson.'' [[Vonnegut and Bohn architectural renderings]], 1896, 1911 <small>(англ.)</small>. ''www.indianahistory.org''. Indiana Historical Society (2007). <small>Дата обращения: 3 августа 2021.</small> <small>Архивировано 29 июня 2016 года.</small> # ↑ [[Shields]], 2011, p. 10. # ↑ Перейти обратно:^''1'' ^''2'' [[Shields]], 2011, p. 13. # ↑ Перейти обратно:^''1'' ^''2'' [[Klinkowitz]], 1992, p. 30. # ↑ [[Shields]], 2011, p. 31. == Сыртқы сілтемелер == * [[Kurt Vonnegut]] at Curlie * [[Kurt Vonnegut]] papers at the Lilly Library, Indiana University Bloomington * [[Vonnegut, Kurt]] at the Library of Congress * [[Kurt Vonnegut Memorial Library]] * [[Works by Kurt Vonnegut]] at Project Gutenberg * [[Works by or about Kurt Vonnegut]] at Internet Archive * [[Works by Kurt Vonnegut]] at LibriVox (public domain audiobooks) * [[Kurt Vonnegut Jr.]] at the Internet Speculative Fiction Database hu5ztyk6urs5j4ae9b08bi2shz6c3lu 0 689202 3642484 3640368 2026-08-13T11:40:46Z PushkinVko 184261 3642484 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ауру|Name=Минамата (болезнь)|Image=|Caption=<!--The crippled hand of a Minamata disease victim-->|DiseasesDB=|ICD10=[http://www.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/gt51.htm#t56 T56.1]|ICD9={{ICD9|985.0}}|ICDO=|OMIM=|MedlinePlus=001651|eMedicineSubj=|eMedicineTopic=|MeshID=}} [[Сурет:Minamata_memorial_(1).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Minamata_memorial_%281%29.jpg/320px-Minamata_memorial_%281%29.jpg|оңға|нобай|427x427 нүкте| Минамата аурулары мұражайындағы мемориал]] {{Нихонго|''' Минамата ауруы'''|水俣病|минамата-бё:}} — синдром, органикалық сынап қосылыстарымен, негізінен метил сынаппен улану нәтижесінде пайда болады. Ол алғаш рет Жапонияда, Минамата қаласындағы Кумамото префектурасында 1956 жылы табылған. Ауырудың белгілеріне моториканың бұзылуы, аяқ-қолдардағы парестезия, сөйлеу қабілетінің нашарлауы, көру және есту қабілетінің нашарлауы, ауыр жағдайларда паралич және жоғалту жатады. өліммен аяқталатын сана жатады. '''Аурудың себебі''' {{Аударылмаған 3|Тиссо (компания)|Тиссо|4=Chisso}} ұзақ уақыт суда ағуы болды. «Бейорганикалық сынап Минамата шығанағындағы суға түседі, оны төменгі микроорганизмдер [[Зат алмасу|метаболизмінде]] метилсынапқа айналдырады - ең улы нейротоксиндердің бірі, бейорганикалық сынап қосылыстарынан бірнеше есе улы. Бұл қосылыс ағзада жинақталу үрдісіне ие, нәтижесінде осы заттың концентрациясы тіндердегі дененің [[Қоректік тізбек|қоректік тізбегіндегі]] позициясының жоғарылауымен артады. Мәселен, Минамата шығанағындағы балықтарда метил сынаптың мөлшері 8-ден 36 мг/кг-ға дейін, устрицаларда - 85 мг/кг-ға дейін, ал суда 0,68 мг/л-ден аспайды. == Симптомдары == Метилсынап липофильділігіне байланысты негізінен [[Орталық жүйке жүйесі|орталық жүйке жүйесіне]] әсер етеді . Симптомдары: аяқ пен қолдың ұюы мен әлсіздігі, шаршау, құлақтың шуылдауы, көру аймағының тарылуы, есту қабілетінің төмендеуі, сөйлеудің бұзылуы, ебедейсіз қозғалыстар. Минамата ауруынан ауыр зардап шеккендердің кейбірі есінен танып, ауру басталғаннан кейін бір ай ішінде қайтыс болды. Сондай-ақ Минамата ауруының созылмалы белгілері бар, мысалы, бас ауруы, жиі шаршау, иіс пен дәмнің жоғалуы, ұмытшақтық нәзік, бірақ күнделікті өмірді өте қиындатады. Сонымен қатар, туа біткен Минамата ауруымен ауыратындар бар, олар ана құрсағында метил сынаптың әсерінен аномалиямен туылған, ластанған балықты жеген. Минамата ауруы әлі емделмеген, сондықтан емдеу симптомдарды азайтуға тырысудан және физикалық қалпына келтіру терапиясын қолданудан тұрады. Денсаулыққа келтірілген физикалық зияннан басқа, Минамата ауруының құрбандарын кемсіту болып табылатын әлеуметтік зиян да бар. == Тарихы == Тиссоттың алғашқы химиялық зауыты 1908 жылы Минаматада салынып, тыңайтқыштар өндіруге мамандандырылған. Біртіндеп өндіріс кеңейіп, жаңа өндіріс орындары құрылды, оның ішінде [[ацетилен]], сірке [[Ацетальдегид|альдегид]], [[сірке қышқылы]] және [[Винилхлорид|хлороэтен]]. Өндіріс қалдықтары Минамата шығанағына ( Яцуширо шығанағының бөлігі) тасталды. Теріс экологиялық зардаптар сол кезде де, 1920-1940 жылдары байқалып, балық қорының азаюынан көрінді. Жергілікті балықшылар серіктестіктің үстінен бірнеше рет шағым түсіріп, 1926 және 1943 жылдары өтемақы алған. Ацетальдегид өндірісінде катализатор ретінде сынап сульфаты пайдаланылды. Жанама реакциялардың нәтижесінде одан аз мөлшерде метил сынап түзілді, ол осы өндіріс басталғаннан кейін 30 жылдан астам уақыттан кейін Минамата шығанағының суына жіберілді. === Анықтама === 1956 жылы сәуірде жергілікті аурухананың дәрігерлері 1950 жылы туған Кумико Мацунага қызында байқалған оғаш ауруды байқады. Қозғалыстағы қиындықтар, баяу сөйлеу, құрысулар белгісіз жүйке ауруының белгісі болды. Екі күннен кейін оның әпкесі де осындай белгілермен ауруханаға түсті. Сауалнама нәтижесінде қалада осыған ұқсас тағы бірнеше жағдай анықталды. 1 мамырда бас дәрігер жаңа жүйке ауруының ашылғанын хабарлады. Осы сәттен бастап билік бұл індетті зерттеуге кірісті. Арнайы {{Нихонго|«Бөгде аурулармен күрес комитеті»|奇病対策委員会|Кибё: тайсаку иинкай}} құрылды құрамына дәрігерлер мен жергілікті әкімшілік өкілдері кірді. Алғашында бұл ауру жұқпалы деп болжанған. Бірте-бірте жануарлардың оғаш мінез-құлқының мысалдары ашыла бастады. Мысықтар тырмаланып, құрысып, дірілдеп, жиі өлетіндігі айтылды.{{Нихонго||猫踊り病|нэко одори ямай|«болезнь кошачьего танца»}} . Аспаннан қарғалар жиі құлап, балдырлар жойылып, балықтар "жауына" қарсы жүзгендігі жиі көрінді. 24 сәуірде Кумамото университетінің мамандарының қатысуымен комиссия құрылды. Бірте-бірте жаңа мүмкіндіктер пайда бола бастады. Ауру кенеттен басталды, зардап шеккендер тек аяқ-қолдардағы сезімталдықтың төмендеуіне, көру және есту қабілетінің әлсіреуіне шағымданды. Науқастарда координация бұзылған, соның салдарынан пациенттер кішкентай заттарды әрең алып, түймелерді әрең бекітіп, жүргенде сүрініп, дауыс ырғағы өзгерген. Осыдан кейін ұстамалар, есін жоғалту басталды. Өлім 35%-ға жетті – 1956 жылдың желтоқсанында анықталған 40 науқастың 14-і қайтыс болды. Кумамото университетінің ғалымдары құрбандар туралы ақпаратты талдап, олардың Минамата шығанағы жағалауындағы балық аулайтын ауылдардан келгенін анықтады. Олардың негізгі тамағы осы шығанақта ауланған теңіз өнімдерінен тұратын. Сонымен қатар, бұл ауылдардағы мысықтардың ұқсас белгілері бар екені анықталды. Бұл ғалымдарды теңіз өнімдерінің ауыр металдармен улануы туралы ойлануға итермеледі. Бұл болжам 1956 жылы 4 қарашада жасалған. Мұның себебін анықтаған соң, зерттеушілер назарын бірден Tissot зауытына аударды. Кәсіпорынның өзі жүргізген химиялық талдау ағынды суларда [[қорғасын]], [[сынап]], [[марганец]], [[Күшән|мышьяк]], [[селен]] және [[Таллий|таллийдің]] жоғары деңгейін анықтады. Қай металл уланғанын бірден анықтау мүмкін болмады. Британдық невропатолог Дуглас Макальпин үлкен көмек көрсетті. Ол Минамата ауруы мен сынаптың органикалық қосылыстарымен улану белгілерінің ұқсастығын көрсетті. * 1996 жылы шығанаққа жақын орналасқан Мейсеи қаласында Минамата аурулары мұражайы салынды. 2006 жылы мұражай алаңында Минамата шығанағының ластануынан сынаппен улану құрбандарын еске алу үшін мемориал салынды. * 2020 жылы режиссер Эндрю Левитас түсірген және басты рөлді Джонни Депп сомдаған « Минамата » ағылшын көркем фильмі жарыққа шықты, авторлардың айтуынша, нақты оқиғаларға негізделген. * Ирактағы метил сынаппен жаппай улану (1971); * 1970 жылғы Канададағы экологиялық апат; * {{Аударылмаған 3|Niigata Minamata disease||}}; * Меркурий туралы Минамата конвенциясы; * Томоко Уемура ваннада. == Дереккөздер == * Общая токсикология / под ред. А. О. Лойта. — СПб.: ЭЛБИ-СПб., 2006. — Т. Общая токсикология. * [https://in.minenergo.gov.ru/upload/iblock/922/92212719e11c67d456455578a54befb0.pdf Уроки болезни Минамата и утилизация ртути в Японии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602075305/https://in.minenergo.gov.ru/upload/iblock/922/92212719e11c67d456455578a54befb0.pdf |date=2021-06-02 }} - Токио, Отдел безопасности и экологической медицины Департамента экологической медицины Министерства окружающей среды Японии, 2013 {{Дереккөздер|1}} [[Санат:Сынап]] [[Санат:Алфавит бойынша аурулар]] [[Санат:Улану]] [[Санат:Экологиялық апаттар]] [[Санат:Токсикология]] 7ujovnt8a45gde02fidax1cbcnwioyy 0 690284 3642399 3581266 2026-08-13T09:07:33Z Айнур Мырзабекова 184350 3642399 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Скринкаст''' — [[телефон]] не [[компьютер]] экранының бейнежазбасы. Көбінесе аудиожазбасы бар экран жазбасы деп аталады. Скринкаст термині скриншотпен байланысты болғанымен, скриншот тек бір суретті ғана түсірсе, скринкаст экрандағы толық іс-әрекетті видео жазба етіп түсіреді. [[Г.Стенли]]дің ұсынысы бойынша скринкастты көбіне подкаст түріне жатқызады. Сондай-ақ оны білім алудың жаңа құралы ретінде қарастырады.<ref>Stanley, G.Podcasting for ELT.2005// Teachingenglish.org Electronic resource]/URL:http://www.teachingenglish.org.uk/think/articles/podcasting-elt {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526114310/http://www.teachingenglish.org.uk/think/articles/podcasting-elt |date=2011-05-26 }}</ref> == Скринкасттың түрлері == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} pn1atwfcbvqxi4jnk4rsck2lbg6kexf 0 690847 3642325 3405036 2026-08-13T00:47:59Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642325 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Тубалар |төл атауы = йыш-ки­жи, ту­ба­лар, та­дар |сурет = Map of Russia - Tchelkanes Telengites Toubalars(2008-03).png |сурет тақырыбы = |саны = 2 000 |аймақ = {{Байрақ|Ресей}} |аймақ1 = |саны1 = |түсініктемелер1 = |аймақ2 = |саны2 = |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[тубалар тілі]], [[орыс тілі]] |діні = [[шаманизм]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Тубалар''' (өз атауы – ''йыш-ки­жи'', ''ту­ба­лар'', ''та­дар'') — [[Ресей]]дегі шағын түркі тілдес халықтар ([[Алтай Республикасы]]ның солтүстігі). Олар Бия, Иша, Кіші Иша, Сарыкөкше, Қаракөкше, Үймен және Пыжа өзендерінің бойында (Маймин ауданының оңтүстігі мен шығысында, Шой және Турошак аудандарында) тұрады. Саны шамамен 2 мың адам, оның ішінде 1,9 мың адам Алтай Республикасында (2010, санақ).<ref>{{cite web|url=https://old.bigenc.ru/ethnology/text/5603581|title=Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> 1926 жылғы санақтан басқа кеңестік кезеңдегі барлық [[Халық санағы|халық санақтарында]] тубалар [[алтайлықтар]] құрамына кірді. Тек 2000 жылы Ресей Федерациясы Үкіметінің 2000 жылғы 24 наурыздағы № 255 қаулысымен тубалар Ресей Федерациясының байырғы халықтары қатарына жатқызылды. == Тілі == Этнолингвистикалық классификация бойынша тубалар солтүстік алтайлықтар тобына жатады, олардың шығу тегі көне түркі, угор, самоди және кет этникалық компоненттерінің араласуымен байланысты. Ресми түрде тубалар мен тубалар тілі бөлек халық және тілдер ретінде танылғанымен, көптеген этнографтар қазіргі классификация бойынша тубалар тілін солтүстік алтай (кумандин-челкан) тілінің бір бөлігі ретінде тубалар диалектісі ретінде жіктейді. Солтүстік алтайлардың тілдері түркі тілдерінің солтүстік-шығыс (ұйғыр) тобына кіреді. Басқа ғалымдар тубалар тілін оңтүстік алтай тіліне (алтай тілінің тегі) немесе қыпшақ тобының қырғыз-қыпшақ (хакас) тобына, түркі тілдерінің хакас-алтай тобы деп аталатын тобына жатқызады.<ref>{{cite web|url=https://sib-guide.ru/siberia/ar/122|title=Сібірдің байырғы халқы: Тубалар|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> == Діні == Тубалардың дәстүрлі діні - [[пантеизм]]мен және табиғатты жаңғыртумен араласқан [[шаманизм]]. Бірқатар құдайлар аспан әлемінің бірнеше қабаттарына бөлінді: ''Үш Курбустан'' жоғарғы жағында, ал қалған аспан әлемі төменгі жағында болды. Аңшылардың қорғаушысы және көмекшісі ''Шаныр'' болып саналды, ол ақшыл қасты, [[Аса таяқ|асатаяғы]] бар, жүйрік киіктің үстінде тайганы айналып келе жатқан адам. Тайганың қожайыны ''Каным'' болып саналды, ол өзін темір сауыт киінген адам ретінде көрсетті. Каным, сондай-ақ қайғы-қасіреттің құдайы ретінде, тау жоталары түрінде бейнеленген, олардың алдында үш жылда бір рет қызыл түсті жылқы түрінде құрбандық шалынған. Тубалар үлкен табындарды ұстамағандықтан, жануарларды осы мақсатта сатып алған. Рәсімдеу жұмыстарын - жаназа, діни, сауда-саттық, емдеу, болжам жасау, ата-баба рухымен байланысын [[бақсы]]лар жасаған. Бақсының міндетті атрибуты - самырсын құрсауы бар дабыл аспаптары болды. Тубалар балқарағайды қасиетті ағаш деп санаған. Ауыл маңында өсетін балқарағайлардың бірінің жанында әр рудың өз намаз оқитын орны болды. Оның жанында дұғалар, ырым-тыйымдар, алғыс айту кезінде бұтақтарға түрлі-түсті ленталар байлау орындалды.<ref>{{cite web|url=https://travelask.ru/articles/tubalary-deti-taygi-gornogo-altaya|title=Анна Семенова. Тубалар - Алтай тауының тайгасының балалары|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> == Тарихы == XIII ғасырда, Шыңғыс хан Алтайды жаулап алғаннан кейін, Оңтүстік алтайлықтар моңғолдардың қол астына түсіп, ішінара тубалармен сіңісіп кетті. Тубалар тайгаға кетіп, шайқасқа қатысқан жоқ. Бірақ содан кейін Алтай Шыңғыс ханның ұлы Жошының ұлысына кіріп, бірте-бірте тубалар тиіндер мен бұлғындармен алым төленді. XVII ғасырда тубалар Алтын-хандардың алым-салық төлеушісіне айналды. XVIII ғасырда Тубалары-Жоңғарияның салалары. XVIII ғасырдың бірінші ширегінде олар орыстардың қол астына айналды.<ref>{{cite web|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B|title=Тубалар|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> == Кәсібі == Дәстүрлі шаруашылығының негізі [[мал шаруашылығы]], ең алдымен [[қой]], [[жылқы]], кейде ірі қара өсіру болды. Қарабайыр егіншілік жүргізілді, арпа егілді. Аң аулау, ең алдымен, тұяқтыларға, ал орыстардың келуімен байланысты — ясак(алым) төлеу үшін терісі бағалы аңдарды аулау маңызға ие болды. [[Терушілік]]тің негізгі өнімдері - қарағай жаңғағы, [[жидектер]], тамырлар, [[кенеп]] жасауға арналған жабайы кендір болды. Солтүстік алтайлықтар үйдегі металлургия мен ұсталық өнерді дамытты, олар негізінен қару-жарақ жасады. Өлкеде өнеркәсіптік металлургияның дамуына байланысты 18 ғасырдың аяғына қарай бұл сала тоқтап қалды.<ref>{{cite web|url=https://megabook.ru/article/%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B|title=Тубалар |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> == Тұрмыс салты == Қазіргі уақытта тубалар көбінесе өлкенің орыс халқымен араласып кеткендіктен, бір ұлтты қоныстар іс жүзінде жоқ. Дегенмен, дәстүрлі мәдениеттің белгілі бір құбылыстары киім элементтерінде, ыдыс – аяқ және дәстүрлі кәсіптерде – аң аулау мен терушілікте сақталған.<ref>Коренные народы Сибири. Тубалары https://posibiri.ru/korennye-narody-sibiri-tubalary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104134758/https://posibiri.ru/korennye-narody-sibiri-tubalary/ |date=2022-11-04 }}</ref> === Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары === Тубалардың ең көп тараған баспанасы қалың бөренелермен жасалған төрт, алты және сегіз қырлы ағаш киіз үйлер (аланчик, каз-айыл) болды. Мұндай киіз үйдің төбесі қайың қабығымен жабылған сырықтардан жасалған конустық үйшік түрінде болды. Тубалар қоныстары әдетте үш-бес киіз үйден тұрды. Мұндай тұрғын үйлерде терезелер болмаған. Ошақтан шыққан түтін төбедегі арнайы тесіктен шыққан.<ref>{{cite web|url=http://gotoaltay.ru/altay/obshhaja-informacija/narodnosti-altaja/tubalary|title=Тубалар|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> === Дәстүрлі киімдері === Дәстүрлі киімдері кендірден тоқылған кенеппен жабылған қысқа киізден жасалған күрте болды. Күдері тәрізді еліктің терісінен шалбар мен көйлек тігілген. Аяқ киім екі бөліктен тұрды - тізеден төмен байланған, асты былғары және үсті кенеп. Шұлықтың орнына аяқтарын құрғақ шөпке оралған. Қысқы етік бұғы терілерінен тігілді, қысқы бас киім маралдың терісімен қапталды. Әйелдер етегіне кең өрілген, жағасы әшекейленген түрлі-түсті жейделер киген.<ref>{{cite web|url=https://visit-altairepublic.ru/o-respublike-altay/narody-gornogo-altaya/tubalary/|title=Тубалар|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> === Дәстүрлі тағамдары === Дәнді дақылдар, жабайы өсімдіктердің тамырлары мен сабақтары, картоп олардың өсімдік қорегінің негізін құрады. Бұл ретте ұн және жарма жартылай фабрикаттары ерекше маңызды рөл атқарды. Дәндерден ұн (кулур), сұлы (талган) және жарма (шырак) өңделді. Ұнға арналған астық астық үккіште немесе қол диірменде тартылған. Сұлы және жарма алу үшін астықты термиялық және механикалық өңдеуден өткізді. Дәнді дақылдардан ботқа дайындалды. Жарма тұзды суға қайнатылды, көбінесе сүт қосылды. Талган ''чарба'' ботқасын өндіруде де қолданылған, ол тұзды суға дайындалды. Аңға шыққан кезде жабайы аңдардың етін пісірген. Қазанға еттен бөлек жарма, пияз қосылған. Күзде мал сойып, қысқа негізінен жылқы етін дайындаған. Балықтан (палық) негізінен қайнатылған балық сорпасы дайындалды.<ref>{{cite web|url=https://arctic-megapedia.com/blog/2020/12/07/%d0%bf%d0%b8%d1%89%d0%b0-%d1%82%d1%83%d0%b1%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b2/|title=Тубалар тағамы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-11-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Азия халықтары}} [[Санат:Ресей этникалық топтары]] [[Санат:Түркі этникалық топтары]] jfjp6ick0ojvb7d0max05b7wv6okg1e 0 712013 3642286 3485045 2026-08-12T14:24:13Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642286 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Суахили |төл атауы = васуахили |сурет = Femmes en salouva et msizano.jpg |сурет тақырыбы = |саны = 1,5 млн. |аймақ = |аймақ1 = {{Байрақ|Танзания}} |саны1 = 657000 |түсініктемелер1 = |аймақ2 = {{Байрақ|Сауд Арабиясы}} |саны2 = 367000 |түсініктемелер2 = |аймақ3 = {{Байрақ|Кения}} |саны3 = 124000 |түсініктемелер3 = |аймақ4 = {{Байрақ|Конго Демократиялық Республикасы}} |саны4 = 39000 |түсініктемелер4 = |аймақ5 = {{Байрақ|Сомали}} |саны5 = 26 000 |түсініктемелер5 = |аймақ6 = {{Байрақ|Мозамбик}} |саны6 = 12 000 |түсініктемелер6 = |аймақ7 = {{Байрақ|Уганда}} |саны7 = 3 200 |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[суахили (кисуахили) тілі]] |діні = [[суннизм]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Суахили''' (''васуахили'')<ref>Большая Советская Энциклопедия https://pandia.ru/281246/{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — [[Шығыс Африка]]дағы халық, негізінен Кения жағалауында, Танзанияда, ішінара Мозамбикте, сондай-ақ жақын маңдағы аралдарда тұрады.<ref>Значение СУАХИЛИ (НАРОД) в Большой советской энциклопедии, БСЭ https://slovar.cc/enc/bse/2045563.html</ref> Шамамен - 1 500 000 адамды құрайды. [[Танзания]]да – 657 000 адам, [[Сауд Арабиясы]]нда – 367 000 адам, [[Кения]]да – 124 000 адам, [[Конго Демократиялық Республикасы]]нда – 39 000 адам, [[Сомали]]де – 26 000 адам, [[Мозамбик]]те - 12 000 адам, [[Уганда]]да – 3200 адам.<ref>Суахили – почему жители Африки африканцы лишь наполовину? https://musaget.ru/suahili-kto-takie/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925171034/https://musaget.ru/suahili-kto-takie/ |date=2023-09-25 }}</ref> Олар жағалау белдеуі мен Занзибар, Пемба, Мафия аралдарының аборигендік халқының ұрпақтары, мұнда қоныс аударған үндістермен, арабтармен, парсылармен, сондай-ақ арабтар Африканың ішкі аймақтарынан құл етіп алған әртүрлі тайпалардың өкілдерімен (б.з. бірінші ғасырлардан бастап) араласқан.<ref>Суахили https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/585878</ref> == Тілі == Тілі - [[суахили (кисуахили) тілі]]. [[Диалект]]ілері: ламу, мрима, мангата, мвита, патта, сию, вумба т.б.<ref>Большая советская энциклопедия Суахили https://gufo.me/dict/bse/%D0%A1%D1%83%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BB%D0%B8</ref> == Діні == Діні бойынша олардың көпшілігі [[Сунниттер|сүнниттік мұсылмандар]].<ref>Суахили https://megabook.ru/article/%D0%A1%D1%83%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BB%D0%B8%20(%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4)</ref> == Тарихы == Суахили халқы дәстүр бойынша Шығыс Африканың жағалау аймақтарында өмір сүрген. Олар бұрын осы аудандарда өмір сүрген кушит малшылары деп аталатын топтардан шыққан және кейінірек оларға банту тайпалары, соның ішінде [[Миджикенда]]лар қосылды. Сондай-ақ біздің дәуіріміздің 700-ші жылдары бұл аймақта теңіз жағалауындағы қалалар түрінде араб қоныстары пайда болып, парсы саудагерлері мен араб қауымдарының мүшелері осы жағалау аймағында тұратын жергілікті әйелдерге үйленді. Біздің заманымыздың 9-12 ғасырлары аралығында Сомалидің Бенаадир жағалауы мен Джубба өзенінің аңғары осы халықтардың барлығының жиналып, үйленетін негізгі қоныстанған орталықтары ретінде қарастырылды.<ref>Кто такие суахили? https://ru.history-hub.com/kto-takie-suahili {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925171137/https://ru.history-hub.com/kto-takie-suahili |date=2023-09-25 }}</ref> == Кәсібі == Дәстүрлі қызмет түрлеріне балық аулау және қолмен атқарылатын [[егіншілік]] (кокос, қалампыр, банан, тары, жүгері, элевсина, қант қамысы, тәтті картоп, ямс, бұршақ және асқабақ) жатады. Навигация және сауда (соның ішінде делдалдық) дамыды. Қолөнерден – тас және ағаш ою, қыш (қара ою-өрнектері бар қызыл саздан), тоқыма тоқу, тоқу, кеме жасау, т.б.<ref>Большая российская энциклопедия 2004–2017 https://old.bigenc.ru/ethnology/text/5149526</ref> == Өмір салты == Суахили халқының өмір салты да көптеген араб мәдениеттеріне ұқсас, өйткені ол әдетте әйелдер мен ерлердің бір-бірімен еркін сөйлесуіне мүмкіндік бермейді. Әдетте еркектер жұмыс істеп, қоғамдық орындарда жүргенде, әйелдер тек өз үйлерінде тұрады және тек бір жыныстағы адамдармен араласа алады. Олар осы қарапайым мінез-құлықты ұстанады және отбасында тұратын әйелдер мен жастарға қатысты шешімдерді негізінен ер адамдар қабылдайды. Дәстүрлі елді мекендері – жинақы, қоршалған ауылдар мен қалалар. Тұрғын үйлері төртбұрышты ағаш үй, терезелері жоқ. Қалалық үйлер тастан жасалған, бірнеше қабатты, алдыңғы есік алдында [[портик]] (діңмаңдайша) және ішкі немесе артқы ауласы бар. Дәстүрлі киімі - тігіссіз киілетін мата кесінділері (канга). Мұндай киімдердің ең көп таралған түрі-қоңыр, қызғылт сары немесе жасыл түсті. Екі канганы бір уақытта киеді, олардың біреуі белдемше, екіншісі шапан (жамылғы) ретінде қызмет етеді. Дәстүрлі маталардың бірі ''китенге'' болып саналады. Бұл материал әйелдер мен ерлердің белдемшелерін тігу үшін, сонымен қатар кестеленген дашики жейделерін тігу үшін қолданылады. Дәстүрлі тағамдары - әртүрлі күріш тағамдары, кокос жаңғағы, балық, бәліш, бұршақ, банан және көкөністер, сирек ет пен сүт. Халық әуендері арал тұрғындарының өмір ырғағына еніп, онда мұхит толқындары, теңіз толқындары, желдің соққаны және кокос жаңғағының дыбысын сезінуге көмектеседі. Поэтикалық (машаири) және ән жанрлары, эпикалық поэмалар (тенси) 10-11 ғасырлардан белгілі.<ref>народы мира / Суахили http://www.etnolog.ru/people.php?id=SUAH</ref><ref>Культура народа Суахили https://safarizanzibari.ru/tour/zanzibar-ekskursii-kultura-suahili/</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Танзания халықтары]] [[Санат:Сауд Арабиясы халықтары]] [[Санат:Кения халықтары]] [[Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары]] [[Санат:Сомали халықтары]] [[Санат:Мозамбик халықтары]] [[Санат:Уганда халықтары]] mwe69h8rhekxz7h18w4kav5acx47p5o 0 713824 3642319 3211846 2026-08-12T19:55:31Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642319 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Тив |төл атауы = мунши |сурет = Algaita in Nigeria.jpg |сурет тақырыбы = |саны = 4,7 млн. |аймақ = |аймақ1 = {{Байрақ|Нигерия}} |саны1 = 4,6 млн. |түсініктемелер1 = |аймақ2 = {{Байрақ|Камерун}} |саны2 = 2 000 |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[тив тілі]] |діні = дәстүрлі нанымдар, [[суннизм]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Тив''' (''мунши'')<ref>Тив https://megabook.ru/article/%D0%A2%D0%B8%D0%B2%20(%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4)</ref> — [[Нигерия]]ның оңтүстік-шығысындағы халық. Негізінен Бенуэ, Плато және Гонгола штаттарында, Бенуэ өзенінің екі жағалауында тұрады. Олар тив, ийон, угбе, утанге (утанга, отанк) және ундир (ндир) болып бөлінеді. Саны 4,63 миллион адам (2022, бағалау). [[Камерун]]ның оңтүстік-батысында (2 мың адам), сондай ақ Экваторлық Гвинея, Гана, Сьерра-Леоне, АҚШ, Ұлыбритания және басқа да Еуропа елдерінде тұрады. Жалпы саны шамамен 4,7 миллион адамды құрайды.<ref>Большая российская энциклопедия https://bigenc.ru/c/tiv-narod-57daa1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412011405/https://bigenc.ru/c/tiv-narod-57daa1 |date=2023-04-12 }}</ref> == Тілі == Тілі - нигер-кордофан отбасының бенуэ-конго тобына жататын [[тив тілі]].<ref>Тив https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1649231</ref> Жазуы XX ғасырдың басынан бастап латын әліпбиіне негізделген. == Діні == Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды сақтайды, бір бөлігі [[Сунниттер|сүнниттік мұсылмандар]], [[Христиандық|христиандар]] да бар.<ref>Значение слова ТИВ в Большом российском энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/bolshoy-rus/1748993.html</ref> == Тарихы == Тив этникалық тобы оңтүстік-шығыстан қазіргі мекеніне қоныс аударған делінеді. Тивтер Камерун таулары мен Конго өзені арқылы Батыс Африка Суданының саванналарына келгенге дейін батыс-орталық, оңтүстік және оңтүстік-орталық Африканы аралады. Олардың еуропалықтармен ең алғашқы кездесуі 1852 жылы Бенуэ өзенінің жағасында болды. Тив қауымы еуропалық мәдениетпен отаршылдық дәуірде байланысқа түсті. Полковник Хью басқарған нигериялық полк 1907 жылдың қарашасынан 1908 жылдың көктеміне дейін Тив қауымдастығымен кездесті. Хью тив тайпасының басшыларына көптеген сыйлықтар әкелді. Кейінірек отаршылдар тивтер мен еуропалықтар арасында сауда байланысын орнатуға көмектесетін жолдар салды.<ref>Кто такие Тив? https://stranatur.ru/who-are-the-tiv.html</ref> == Кәсібі == Негізгі кәсібі - [[егіншілік]] (ямс, құмай, кассава, тары, ямс, соя, күріш, мақта), ешкі, қой, шошқа және құс өсіріледі. Аңшылық, балық аулау және [[терушілік]] көмекші болып табылады. Қолөнердің ішінде тоқу дамыған.<ref>Тив https://slovaronline.com/browse/4a08c56d-2a14-3b61-8d43-ed28f8238f2c/%D1%82%D0%B8%D0%B2</ref> == Тұрмыс салты == Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін үлкен отбасылық қауымдар (тар), жас топтары (куав) және құпия қоғамдар (мбатсав) құрайды. Әртүрлі өзара көмек қоғамдары (адаши, динна) бар. Туысқандық есеп [[патрилинейлік]] болып табылады. Неке [[Некеден кейінгі қоныс|вирилокальды]], [[әмеңгерлік]], алып қашу және сатып алынған неке жиі кездеседі. Әкімшілік-салттық қызметтерді ақсақалдар мен үлкендер атқарды. Ұлдарды сүндеттеу, скрификациялау, татуировка жасау және тістерді егеу (кейде қағумен бірге) қолданылады. Елді мекендердері – әдетте бір-бірінен едәуір қашықтықта орналасқан 2-ден 40-қа дейінгі лашықт ардан тұрады. Үйлері дөңгелек пішінді, қабырғалары сазбен сыланған, шатыры сабанмен жабылған. Дәстүрлі киімдері – белге оралып, тізеге дейін жететін мата бөлігі. Ерлер сәлде киеді. Азық-түлік негізінен өсімдік тектес (ботқа, бұқтырылған ет, қайнатылған және пісірілген түйнектер), ет пен балық сирек қолданылады. Фольклорлық жанрлардың ішінде ең көп таралғаны космогониялық және этногенетикалық аңыздар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Нигерия халықтары]] [[Санат:Камерун халықтары]] dp49lsffke8h28ytykrkpxi7adiz1zg 0 714328 3642323 3377364 2026-08-12T21:38:32Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642323 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Торо |төл атауы = баторо |сурет = Drums from western Uganda.jpg |сурет тақырыбы = |саны = 1,2 млн |аймақ = {{Байрақ|Уганда}} |аймақ1 = |саны1 = |түсініктемелер1 = |аймақ2 = |саны2 = |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[торо (рутооро) тілі]] |діні = [[христиандық]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Торо''' (''баторо'')<ref>Современная энциклопедия ТОРО https://rus-modern-enc.slovaronline.com/11439-%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%9E</ref> — [[Уганда]]ның батысындағы банту халқы (Альберт көлдері мен Джордж көлдері арасында), сонымен қатар [[Конго Демократиялық Республикасы]]нда да тұрады. Саны шамамен 1,2 миллион адам (2022 жылғы бағалау).<ref>Большая Российская Энциклопедия https://bigenc.ru/c/toro-narod-cf583a {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230414162446/https://bigenc.ru/c/toro-narod-cf583a |date=2023-04-14 }}</ref> == Тілі == Тілі – [[банту тілдері]]нің солтүстік-шығыс тобына жататын [[торо (рутооро) тілі]]. Латын графикасына негізделген жазба тілі бар (XIX ғасырдың 30-жылдарынан).<ref>Торо https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1651403</ref> == Діні == Сенушілердің діни байланысы: [[Христиандық|христиандар]].<ref>Значение слова ТОРО в Современном энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/sovremenniy/1846563.html</ref> == Кәсібі == Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын [[егіншілік]] (тары, банан, жүгері, бұршақ дақылдары, ал отаршылдық кезеңде – шай, кофе, бидай, мақта) және мал шаруашылығы. Қолөнердің ең дамыған түрі – кілемшелер мен әшекейлі тұрмыстық бұйымдарды тоқу, әшекейлері мол қыш ыдыстар жасау.<ref>Народы и культуры Торо https://travel-journal.ru/ethno/46/1353/{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Тұрмыс салты == Екі каста тобы болды, Торо патшалығында малға иелік ететін Хима топтары, ал Иру деп аталатын Тороның көпшілігі ұсақ егіншілер болды. Тороның әлеуметтік ұйымы жоғары [[стратификация]]ланған: бұрынғы малшы Бито, сондай-ақ Хима, Ирудан гөрі үлкен артықшылықтар мен байлыққа ие. Дәстүрлі отбасы полигинді (көп әйел алушылық) болып табылады. Дәстүрлі тұрғын үйлері – төбесі шөппен жабылып, жақтаулары бұтақтардан жасалған дөңгелек үйшіктер. Дәстүрлі киімдері - белге немесе иыққа оралған талшықтардан немесе былғарыдан жасалған жамылғылар. Торолардың бастары қырылып, алдыңғы алты төменгі тістері алынып тасталады. Негізгі тағамдары – банан, жүгері, тары ұны.<ref>народы мира / Торо http://www.etnolog.ru/people.php?id=TORO</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Уганда халықтары]] [[Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары]] ergxbcvhtn49ou2p53aq2qeuief57w9 0 715198 3642326 3566202 2026-08-13T01:00:22Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642326 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Тунистіктер |төл атауы = |сурет = Troupe folklorique 2.jpg |сурет тақырыбы = |саны = 10,2 млн. |аймақ = {{Байрақ|Тунис}} {{Байрақ|Ливия}} |аймақ1 = |саны1 = |түсініктемелер1 = |аймақ2 = |саны2 = |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[араб тілі]], [[бербер тілі]] |діні = [[суннизм]] |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Тунистіктер''' — Тунис арабтары, [[Тунис]]тің негізгі халқы. Халқы 10,2 млн адам. (2014, бағалау). Олар сондай-ақ [[Франция]]да (235 мың адам – Ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты, 2008 ж.), [[Ливия]]да (200 мың адам) т.б. тұрады.<ref>Большая российская энциклопедия 2004–2017 https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4221082 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723112212/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4221082 |date=2024-07-23 }}</ref> == Тілі == Барлығы дерлік [[араб тілі]]нің шығыс магриб (тунис) [[диалект]]ісінде, аз бөлігі (1%) Джерба ​​аралында және оңтүстік таулы аймақтарда [[бербер тілі]]нің жергілікті диалектісінде сөйлейді.<ref>Определение "Тунисцы" в Большой Советской Энциклопедии http://bse.sci-lib.com/article112819.html</ref> == Діні == Дінге сенушілердің діни байланысы: [[Сунниттер|сүнниттік мұсылмандар]].<ref>Современная энциклопедия ТУНИСЦЫ https://rus-modern-enc.slovaronline.com/11617-%D0%A2%D0%A3%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A6%D0%AB</ref> == Тарихы == Тунистердің қазіргі этникалық қауымдастығы VII—XII ғасырларда жергілікті бербер халқының араб халқымен араласуының нәтижесі болып табылады. Сондықтан Тунис тұрғындары Таяу Шығыс халықтарының (арабтар, түріктер, еврейлер), Магребтің байырғы тұрғындарының (берберлер, судандар) мәдениеттері мен дәстүрлері сақталған өте алуан түрлі мәдениетті дамытты.<ref>Тунисцы https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1653586</ref> == Кәсібі == Негізгі дәстүрлі кәсібі – [[егіншілік]] (бидай, арпа, цитрус жемістері, зәйтүн, құрма және т.б.), сондай-ақ мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, түйе шаруашылығы). Өнеркәсіптік өндіріс негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен байланысты. Дәстүрлі қолөнерден – кілем тоқу, тері өңдеу, қыш және ұсталық, ағаш ою, бедерлеу, тігіншілік т.б. дамыған.<ref>народы мира / Тунисцы http://www.etnolog.ru/people.php?id=TUNI</ref> == Тұрмыс салты == Тұрғын үйлері араб типіндегі дәстүрлі тастан немесе ағаштан жасалған тұрғын үйлер. Ауыл тұрғындары қыш кірпіштен салынған шағын үйлерде тұрады. Мұндай үйлердің едені топырақтан, ал шатыры сабаннан жасалған. Оңтүстіктің халқы киб деп аталатын лашық жасайды. Олардың жақтауы пальма жапырақтары мен жеке бұтақтардан тұрады. Дәстүрлі ұлттық киімдері әлі де танымал. Еркектерде - кең көйлек (джеллаба), қыста жүннен жасалған бурнус, басында феска (тарбуш, шешия); әйелдерде-кестеленген кафтандар, тон жейделері (джебба), белдемшелер (фута), жилеттер (фармла), шароварлар (сервал), көйлектер (кмежа; сурия), шарфтар мен орамалдар (бахнуг, мандила) және т. б. Ұлттық тағамдарға сорпалар (вермишель қосылған қой етінен жасалған шорба), қуырылған мешви, қатпарлы тәтті нандар -брик, Магриб елдеріне арналған дәстүрлі тағамдар, қызыл бұрыштан, сарымсақ пен дәмдеуіштерден жасалған ыстық соустар - харисса, пісірілген кондитерлік өнімдер - баклава, т.б.<ref>Традиции тунисцев – заборы из кактусов и верблюжьи бега https://musaget.ru/traditsii-tunistsev-zabory-iz-kaktusov-i-verblyuzhi-bega/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250118194751/https://musaget.ru/traditsii-tunistsev-zabory-iz-kaktusov-i-verblyuzhi-bega/ |date=2025-01-18 }}</ref><ref>Тунисцы — богатые душой https://travelask.ru/articles/tunistsy-bogatye-dushoy</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Арабтар}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Тунис халықтары]] [[Санат:Ливия халықтары]] ku8cqk4qnn0sbucjtxkkm3h8cu7cgkq 0 715325 3642301 3630392 2026-08-12T17:24:54Z Casserium 68287 /* */ 3642301 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Оқу-ағарту министрлігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |құзыреті = {{байрақ|Қазақстан}} |құзереттақырыпмәтіні = |эмблема = Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png |эмблеманың ені = 170px |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[11 маусым]] [[2022 жыл]]<ref name="qurildi">{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/31893576.html|title=Білім және ғылым министрлігі екіге бөлінді. Асхат Аймағамбетов оқуды, Саясат Нұрбек ғылымды басқарады|lang=kk|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=2022-06-11|accessdate=2023-10-20}}</ref> |ізашары1 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]]<ref name="qurildi" /> |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] |штаб-пәтері = [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/contacts?lang=kk|title=Байланыс|lang=kk|publisher=Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми сайты|accessdate=2023-10-20}}</ref> |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = KZ |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова|Жұлдыз Сүлейменова]] |басшылықтың лауазымы1 = Министр |басшылықтың есімі2 = [[Шынар Қуанышқызы Ақпарова|Шынар Ақпарова]] |басшылықтың лауазымы2 = Бірінші вице-министр |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = [https://www.gov.kz/memleket/entities/edu?lang=kk gov.kz/memleket/entities/edu] |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|үкімет]] құрамына енетін, [[Қазақстан]]дағы [[Қазақстандағы білім беру|мектепке дейінгі білім]], қосымша білім беру және [[бала құқығы]]н қорғау, орта білім, білім саласын цифрландыру, техникалық және кәсіптік білім үшін жауапты министрлік.<ref name="aqparat">{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/about?lang=kk|title=Жалпы ақпарат|lang=kk|publisher=Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми сайты|accessdate=2023-10-20}}</ref> == Тарихы == Тәуелсіз Қазақстан тарихындағы білім беру жүйесін басқаратын тұңғыш министрлік Қазақ КСР-нда тұңғыш құрылған [[Қазақстан Республикасы Білім министрлігі|Халыққа білім беру министрлігі]] еді. Оның 1987–1993 жылдары министрі — [[Шайсұлтан Шаяхметов]]. 1993 жылдан бастап ол Білім министрлігі деп атала бастады. 1997 жылы наурызда Білім министрлігі мен Мәдениет министрлiгi қосылып, Бiлiм және мәдениет министрлiгi құрылды. Сол жылы қазанда Денсаулық сақтау министрлiгi мен Бiлiм және мәдениет министрлiгi қосылып, Бiлiм, мәдениет және денсаулық сақтау министрлiгi құрылды. 1999 жылы қаңтарда ол Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі болып өзгертілді. 1999 жылы қазанда Білім, денсаулық сақтау және спорт министрлігі мен Ғылым және жоғары білім министрлігі бірқатар өкілеттіктерін басқа орталық атқарушы органдарға бере отырып, Білім және ғылым министрлігіне бірікті. Оқу-ағарту министрлігі 2022 жылдың 11 маусымында, [[Қазақстан президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]]тың жарлығымен,<ref>{{Cite web|url=https://qazaqstan.tv/index.php/news/159522/|title=Президент жарлығы: Білім және ғылым министрлігі екіге бөлінді|lang=kk|pubisher=[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]|date=2022-06-11|accessdate=2023-10-20}}</ref> [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]]нен бөлініп<ref name="qurildi" /> құрылды. Оның тұңғыш министрі болып бұған дейін Білім және ғылым министрлігін басқарып жүрген [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] тағайындалды. 2022 жылдың 28 желтоқсанында Аймағамбетовтың лауазымнан босатылғаны және келесі жылдың 4 қаңтарында оның орнына [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] тағайындалуы белгілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32206994.html|title=Қазақстанда бірнеше министр ауысты|lang=kk|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=2023-01-04|accessdate=2023-10-20}}</ref> Ғани Бейсембаев 2025 жылдың 29 қыркүйегіне дейін бұл лауазымда қызмет атқарды, ал одан кейін бұл лауазымға [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] тағайындалды.<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/juldyiz-suleymenova-naznachena-ministrom-prosvescheniya-581861/</ref> == Міндеттері == Министрлікті 2022 жылы құрған Тоқаевтың жарлығында оның [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]]нің мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру, қосымша білім беру, балалардың құқықтарын қорғау, мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру саласындағы сапаны қамтамасыз ету, мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді цифрландыру саласындағы функциялары мен өкілеттіктерінің алғаны жазылған.<ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/315055-qr-bilim-dgane-ghylym-ministrligi-ekige-bolindi|title=ҚР Білім және ғылым министрлігі екіге бөлінді|lang=kk|publisher=Егемен Қазақстан|date=2022-06-11|accessdate=2023-10-20}}</ref> == Құрылымы == Министрліктің 3 комитеті бар. Олар:<ref name="aqparat" /> * [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті|Білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті]]; * [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау комитеті|Балалардың құқықтарын қорғау комитеті]]; * [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Орта білім беру комитеті|Орта білім беру комитеті]]. Министрліктің оған қоса 11 департаменті бар:<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/about/structure/2/1?lang=kk|title=Құрылым|lang=kk|publisher=Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми сайты|accessdate=2023-10-20}}</ref> * Тәрбие жұмысы және қосымша білім беру департаменті; * Мектепке дейінгі білім беру департаменті; * Қаржы департаменті; * Персоналды дамыту және басқару департаменті; * Цифрландыру және мемлекеттік қызмет көрсетуді автоматтандыру департаменті; * Ішкі аудит департаменті; * Бюджеттік жоспарлау департаменті; * Заң департаменті; * Стратегиялық жоспарлау және үйлестіру департаменті; * Әкімшілік жұмыс және мемлекеттік сатып алу департаменті; * Техникалық және кәсіптік білім департаменті. == Қарамағындағы ұйымдар == * [[Дарын республикалық ғылыми-практикалық орталығы|«Дарын» Республикалық ғылыми-практикалық орталығы» РМҚК]] * «Ұлттық ғылыми-практикалық дене тәрбиесі орталығы» РМҚК * [[Балдәурен|«Балдәурен» Республикалық оқу-сауықтыру орталығы» РМҚК]] * [[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы|«Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім беру академиясы» РМҚК]] * «Ахмет Байтұрсынұлы атындағы «Талдау» ұлттық зерттеулер және білімді бағалау орталығы» АҚ * [[Өрлеу (орталық)|«Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ]] * «Өркен» балалардың әл-ауқатын арттыру ұлттық ғылыми-практикалық институты» КеАҚ * [[Республикалық физика-математика мектебі|«Республикалық физика-математика мектебі» КеАҚ]] (50%) * «Бөбек» ұлттық ғылыми-практикалық, білім беру және сауықтыру орталығы» РМҚК * [[Абай атындағы республикалық мамандандырылған мектеп-интернаты|«Абай атындағы республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернаты» РММ]] * «Республикалық ғылыми-педагогикалық кітапхана» РММ == Министрлер тізімі == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !№ !Суреті !Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! colspan="2"| Қызметі ! colspan="2"| [[Қазақстан саяси партиялары|Партиясы]] ![[Қазақстан премьер-министрі|Үкімет басшысы]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Халыққа білім беру министрлігі|Халыққа білім беру министрлігі]] (1991–1993)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Шайсұлтан Шаяхметов]]<br>{{small|(1939–2000)}} |маусым<br>1987 |15 қазан<br>1993 | bgcolor="CDCDCD" | |[[Партиясыз]] |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Білім министрлігі|Білім министрлігі]] (1993–1997)''' |- |1 |[[Сурет:Мамбетказиев Ережеп Альхаирович.jpg|99px]] |[[Ережеп Әлхайырұлы Мәмбетқазиев|Ережеп Мәмбетқазиев]]<br>{{small|(1937 туған)}} |15 қазан<br>1993 |наурыз<br>1995 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]<br>[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Мұрат Жұрынұлы Жұрынов|Мұрат Жұрынов]]<br>{{small|(1941 туған)}} |наурыз<br>1995 |наурыз<br>1997 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Бiлiм және мәдениет министрлігі|Бiлiм және мәдениет министрлігі]] (1997)''' |- |1 |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov.jpg|99px]] |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} |наурыз<br>1997 |қазан<br>1997 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]]<br>[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі|Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі]] (1997–1999)''' |- |1 |[[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |қазан<br>1997 |қаңтар<br>1999 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі|Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі]] (1999)'''<br>{{Efn|1999 жылдың қазанында [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрлігі]]мен бірігіп, [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]]не айналды}} |- |1 |[[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |қаңтар<br>1999 |қазан<br>1999 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]] (1999–2022)''' |- |1 |[[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |қазан<br>1999 |18 желтоқсан<br>2000 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Нұралы Сұлтанұлы Бектұрғанов|Нұралы Бектұрғанов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |18 желтоқсан<br>2000 |қаңтар<br>2002 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- |3 |[[Сурет:Replace this image female (red).svg|99px]] |[[Шәмшә Көпбайқызы Беркімбаева|Шәмшә Беркімбаева]]<br>{{small|(1942–2022)}} |қаңтар<br>2002 |14 маусым<br>2003 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]] |- |4 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]]<br>{{small|(1957 туған)}} |14 маусым<br>2003 |13 желтоқсан<br>2004 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]] |- |5 |[[Сурет:Byrganym Aitimova UNDP 2009.jpg|99px]] |[[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]]<br>{{small|(1953 туған)}} |13 желтоқсан<br>2004 |19 қаңтар<br>2007 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]]<br>[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |6 |[[Сурет:Жансеит Кансеитович (cropped 2).jpg|99px]] |[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]]<br>{{small|(1958 туған)}} |19 қаңтар<br>2007 |22 қыркүйек<br>2010 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |7 |[[Сурет:Bakytzhan Zhumagulov (cropped).jpg|99px]] |[[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]]<br>{{small|(1953 туған)}} |22 қыркүйек<br>2010 |2 қыркүйек<br>2013 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]]<br>[[Серік Ахметов үкіметі|Серік Ахметов]] |- |8 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов|Аслан Сәрінжіпов]]<br>{{small|(1974 туған)}} |2 қыркүйек<br>2013 |10 ақпан<br>2016 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Серік Ахметов үкіметі|Серік Ахметов]]<br>[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]] |- |9 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Ерлан Кенжеғалиұлы Сағадиев|Ерлан Сағадиев]]<br>{{small|(1966 туған)}} |10 ақпан<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]]<br>[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]]<br>[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]] |- |10 |[[Сурет:Күләш Шәмшидинова (cropped).png|99px]] |[[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]]<br>{{small|(1958 туған)}} |25 ақпан<br>2019 |13 маусым<br>2019 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]] |- |11 |[[Сурет:Ashat Aimagambetov (24112) (cropped).jpg|99px]] |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов|Асхат Аймағамбетов]]<br>{{small|(1982 туған)}}<br>{{efn|2022 жылғы 5–11 қаңтар аралығында министрдің міндетін уақытша атқарушы болған}} |13 маусым<br>2019 |11 маусым<br>2022 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]]<br>[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин II]]<br>[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов I]] |- | colspan="8"|'''Оқу-ағарту министрлігі (2022 бері)''' |- |1 |[[Сурет:Ashat Aimagambetov (24112) (cropped).jpg|99px]] |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов|Асхат Аймағамбетов]]<br>{{small|(1982 туған)}} |11 маусым<br>2022 |4 қаңтар<br>2023 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов I]] |- |2 |[[Сурет:Ғани Бейсембаев (38437) (cropped).jpg|99px]] |[[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |4 қаңтар<br>2023 |29 қыркүйек<br>2025 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов I]]<br>[[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов II]]<br>[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]] |- |3 |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|99px]] |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова|Жұлдыз Сүлейменова]]<br>{{small|(1983 туған)}} |29 қыркүйек<br>2025 |– | bgcolor="55B4A0" | |[[Аманат (партия)|Аманат]] |[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]] |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының министрліктері|О]] [[Санат:Білім министрліктері]] in5z6blbqds291pb5kbxahzt5ahdkpp 0 715334 3642462 3452651 2026-08-13T11:05:04Z Mtdi20 184402 дефиске өзгерттім 3642462 wikitext text/x-wiki {{Ауру|Name=Гидронефроз|Image=Mcu path.gif|Caption=Гидронефроздан зардап шеккен бүйректің урограммасы|ICD10={{ICD10|N|13|0}}-{{ICD10|N|13|3}}|ICD9={{ICD9|591}}|DiseasesDB=6145|MeshID=D006869|nocat=Hydronephrosis}} '''Гидронефроз''' ([[Синоним|синонимы]] бүйрек тамшылары<ref>[https://books.google.ru/books?id=ABekGmPyKeAC&pg=PA274&dq=%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0+%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%BA%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjPjK39sPfgAhWLUJoKHXQqAO4Q6AEILjAB#v=onepage&q=%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%BA%D0%B8&f=false ''Под ред Пушкаря Д.Ю.''<nowiki> Урология: учебник : [по специальности 060101.65 "Лечебное дело"].</nowiki>]</ref>) — бүйрек [[Паренхима|паренхимасының]] бірте—бірте [[Атрофия|атрофиясына]] әкелетін пиелуретеральды сегментте [[Несеп|несептің]] шығуының бұзылуына байланысты бүйрек жамбасы мен тостағаншаның кеңеюі. Аурудың жағдайлары, жасына байланысты, халықтың 0,6- 4,5% -ында кездеседі.<ref>{{Cite web|url=https://urology.ucsf.edu/patient-care/children/Hydronephrosis|title=UCSF Department of Urology {{!}} Prenatal Hydronephrosis|author=|website=|date=|publisher=urology.ucsf.edu|lang=en|accessdate=2019-02-03|archive-date=2019-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014647/https://urology.ucsf.edu/patient-care/children/Hydronephrosis|deadlink=no}}</ref> Негізгі симптом - бүйрек жамбасының ұлғаюы - несеп шығарылғаннан кейін жиналатын орын. Гидронефроздың нәтижесінде бір немесе екі бүйректе зәрдің жиналуы бүйректің ісінуіне және ұлғаюына әкелуі мүмкін. Гидронефроз, әдетте, дер кезінде диагноз қойылса және емдеуді дереу бастаса, ұзақ мерзімді ақауларды тудырмайды.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nhs.uk/conditions/hydronephrosis/|title=Hydronephrosis|website=Health A to Z|date=2018-04-03|publisher=U. K. National Health Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815171146/https://www.nhs.uk/conditions/hydronephrosis/|archive-date=2021-08-15|access-date=2021-08-15|deadlink=no}}</ref> Бүйрек пиелектазымен қатар, пренатальды скрининг кезінде [[Ұрық|ұрықтың]] ультрадыбыстық зерттеуі кезінде туа біткен гидронефроз жиі анықталады. Жүктілік кезінде жұмсақ гидронефроз әдетте анықталады, мұндай жағдайларда әдетте ұрықтағы зәр шығарудың жоғарылауынан туындайды деп есептеледі. Көп жағдайда нәрестелерде емдеу қажет болмауы мүмкін.<ref name=":1" /> [[Сурет:Hydro.jpg|нобай|Гидронефротикалық бүйректің ультрадыбыстық суреті.]] Гидронефроз бүйректен қуыққа зәр ағысының бітелуінен, зәр шығару жолынан несепағарға кері ағуынан, уретраның бітелуінен болуы мүмкін. Созылмалы бүйрек ауруы — емделмеген ауыр жағдайларда гидронефроз бүйректің жұмысын тоқтатуы мүмкін. Емдеу гидронефроздың пайда болу себептеріне байланысты.<ref name=":1" /> == Классификацияы == === Бұл аурудың дамуының үш кезеңі бар: === * I кезең — тек бүйрек жамбасы кеңейген, бүйрек қызметі өзгермеген немесе жеңіл дәрежеде бұзылған. * II кезең — бүйрек мөлшері 15-20% ұлғаяды, жамбас айтарлықтай кеңейеді, оның қабырғасы жұқа болады. Жамбастың эвакуациялық қабілеті айтарлықтай бұзылған. Бүйрек қызметі 20-40%-ға төмендейді. * III кезең — бүйрек көлемі 1,5-2 есе ұлғаяды. Жамбас және шыныаяқтар өте кеңейген, бүйрек көп камералы қуыс. Жамбастың эвакуациялық қабілетінің күрт бұзылуы бар. Бүйрек қызметі 60-80% төмендейді немесе мүлдем болмайды. Бүйрек паренхимасының атрофиясының ауырлығына байланысты гидронефроздың 4 дәрежесі бөлінеді: * 1 дәреже — паренхима сақталған, * 2 дәреже — паренхиманың шамалы зақымдалуы, * 3 дәреже — елеулі зақым, * 4 дәреже — паренхиманың болмауы, бүйрек жұмыс істемейді. Себептерге байланысты гидронефроз '''туа біткен''' немесе '''жүре пайда''' болуы мүмкін. * Туа біткен гидронефростенозда [[Нефрон|нефронның]] жасушалық құрылымында ақау болуы мүмкін немесе пиелуретеральды сегменттің стенозы болуы мүмкін, ол стеноздан, [[Зәрағар|несепағардың]] шырышты қабығының клапанынан, қосалқы тамырдың қысылуынан және т.б. * Жүре пайда болған гидронефроз [[уролитиаз]], [[ісік]] немесе зәр шығару жолдарының зақымдануынан туындауы мүмкін. Туа біткен және жүре пайда болған гидронефроз асептикалық немесе жұқтырған болуы мүмкін. == Клиникасы == [[Сурет:Hydronephrosis.svg|нобай|Жатырішілік гидронефроздың дифференциалды диагностикасының алгоритмі]] Клиникалық түрде гидронефроз іштің ауырсынуымен, екіншілік пиелонефритпен және іш қуысында ісік тәрізді түзіліспен көрінеді, іштің пальпациясында анықталады. Кішкентай балаларда іштің ұлғаюы, диспепсия, құсу, мазасыздық және зәр шығару жолдарының инфекциясының белгілері жиі кездеседі. Екі жақты гидронефрозбен баланың дамуы кешіктірілуі мүмкін. == Патафизиологиясы == Гидронефроз бүйрек жамбасының алдындағы зәрдің бітелуінен болады. Кедергі [[нефрон]] өзекшелерінің кеңеюіне және бүйрек ішіндегі өзекшелердің ішкі қабатының тегістелуіне әкеледі, бұл өз кезегінде бүйрек тостағандарының ісінуіне әкеледі. Гидронефроз жедел немесе [[созылмалы]] болуы мүмкін. Жедел гидронефрозда бүйрек қызметінің толық қалпына келуі байқалады. Дегенмен, созылмалы гидронефрозбен бүйрек функциясының тұрақты жоғалуы кедергі жойылғаннан кейін де байқалады. Жоғарғы зәр шығару жолдарының кез келген жерінде пайда болатын кедергі бүйректен қуыққа зәрді өткізе алмауына байланысты бүйрек құрылымдарындағы қысымның жоғарылауына әкеледі. Жоғарғы жолдың бітелуінің жалпы себептеріне [[Зәрағар|несепағарлардың]] немесе үстіңгі тамырдың ішкі тарылуынан туындаған тосқауылдық тастар мен несеп-жамбас қосылысының бітелуі жатады. Төменгі зәр шығару жолында пайда болатын кедергі де бүйрекке зәрдің кері ағуы арқылы қысымның жоғарылауына әкелуі мүмкін. Жалпы себептерге қуық дисфункциясы (мысалы, нейрогендік көпіршік) және уретральды обструкция (ер сәбилердегі артқы уретральды қақпақшалар сияқты) немесе қысу (мысалы, егде жастағы ер адамдарда қуық асты безінің гипертрофиясы) жатады. Жүктілік кезінде жатырдың декстроротациясы (оңға айналуы) оң несепағардың қысылуын тудыруы мүмкін, осылайша гидронефрозды сол бүйрекке қарағанда оң бүйректе жиірек етеді. Сонымен қатар, эстроген, прогестерон және простагландин сияқты гормондар несепағардың кеңеюін тудыруы мүмкін, осылайша несеп шығару жолында көрінетін кедергінің болмауына қарамастан гидронефрозды тудырады.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss JP | title = Urologic issues during pregnancy | journal = TheScientificWorldJournal | volume = 4 | pages = 364–376 | date = June 2004 | issue = Suppl 1 | pmid = 15349560 | pmc = 5956501 | doi = 10.1100/tsw.2004.92 | doi-access = free }}</ref> == Диагнозы == Диагноз ультрадыбыстық, экскреторлық урография және ренография негізінде қойылады. Пренатальды диагностикада аурудың дәрежесі УДЗ арқылы өлшенетін бүйрек жамбас өлшемімен анықталады. {| class="wikitable" |+Пренатальды диагностика кезінде бүйрек жамбас өлшемі бойынша ауырлық дәрежесін анықтау !Мерзімі !Жеңіл !Орташа !Ауыр |- |2-ші триместр |4 мм-тен 10 мм-ге дейін | rowspan="2" |10 мм-тен 15 мм-ге дейін | rowspan="2" |15 мм-ден астам |- |3-ші триместр |7 мм-тен 10 мм-ге дейін |} == Емі == 2 кезеңді емдеу консервативті болып табылады, зәрдің шығуын ынталандыруға бағытталған. Келесі кезеңдерде пиелуретеральды сегменттің ашықтығын қалпына келтіруге бағытталған хирургиялық емдеу мәселесі шешіледі. Мысалы, нефростомияны қою, ол зәр ағынын қалпына келтіреді және қабынуды жеңілдетеді. == Тағы қараңыз == * [[Мегацистис]] * [[Мегауретер]] * [[Туа біткен артқы уретральды қақпақша]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20081210045413/http://medarticle.moslek.ru/articles/13032.htm Гидронефроз] == Әдебиеттер == * Аляев Ю. Г., Григорян В. А., Султанова Е. А., Строков А. В., Безруков Е.А // Гидронефроз * Ахмедов Ю. М., Саламов А. С., Азизов М. К. Гидронефроз у детей (клиника, диагностика, лечение). // Методические рекомендации для студентов, врачей, урологов, нефрологов и детских хирургов. Самарканд 1995 г. 27с. * Ческис А. Л., Виноградов В. И., Бачу Р. М. Патогенетическая обоснованность резекции лоханочно-мочеточникового сегмента при коррекции гидронефроза у детей. // Материалы научно-практической конференции детских урологов «Современные технологии в оценке отдаленных результатов лечения урологической патологии у детей». Москва. 2001. С.143-144. * Муратов И. Д., Кузьмичев П. П. Оптимизация хирургического лечения гидронефроза у детей. // Материалы научно-практической конференции «Детская урология и перспективы её развития». Москва. 1999. С.89. [[Санат:Бүйрек аурулары]] [[Санат:Нефрология]] cjelxcyqj0w1fma5kzrgyruqexwd1i5 3 723842 3642322 3256162 2026-08-12T21:27:59Z Casserium 68287 /* №29 мектеп */ жаңа бөлім 3642322 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Асылбек Шарапиден}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 18:14, 2023 ж. желтоқсанның 29 (+06) == №29 мектеп == Қайырлы кеш. Балықшыдағы №29 мектеп туралы ақпаратты қайдан алдыңыз? Еш жерден таппап едім -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 02:27, 2026 ж. тамыздың 13 (+05) rrbgw729zz1ui21lmyht2f4t4tcs9a0 3 730568 3642241 3284850 2026-08-12T12:02:13Z Cabayi 54188 Cabayi [[Қатысушы талқылауы:Alphabyte8739]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Alphabytesized]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Alphabyte8739|Alphabyte8739]]" to "[[Special:CentralAuth/Alphabytesized|Alphabytesized]]" 3284850 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Alphabyte8739}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 22:51, 2024 ж. ақпанның 21 (+06) h5qa9d4087kt8n5c8axvrkupxkfz238 0 733357 3642269 3580344 2026-08-12T12:42:13Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642269 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Суретші|есімі=Владимир Николаевич Новожилов|туған күні=30.06.1965|туған жері=Энгельс қаласы, Саратов облысы, РСФСР, КСРО|азаматтығы=Ресей|жанры=кескіндеме сурет өнері|өнер ағымы=сюрреализм|марапаттары=«Магия кисти», 2015}} '''Владимир Николаевич Новожилов''' (Энгельс қаласы, [[1965 жыл|1965 жылы]] [[30 маусым|30 маусымда]] туған) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және [[Ресей|ресейлік]] [[Сюрреализм|сюрреалист]] суретші, [[Мәскеу]] халықаралық көркемсурет қорының мүшесі және [[Ресей]] сәндік-қолданбалы өнер суретшілер одағының кескіндеме бөлімінің төрағасы. == Өмірбаяны == 1965 жылы 30 маусымда Саратов облысы, Энгельс қаласында дүниеге келген. Ол бала кезінен сурет салып бастаған. 1989 жылы ол Мәскеуге көшкен, онда ол өзінің ерекше техникасын сақтай отырып, суретшілер Андрей Николаевич Кузнецов пен Леонид Петрович Тихомировтың тәжірибелерін қабылдады. Сол жылы ол алдымен ұжымдық, содан кейін жеке [[Көрме|көрмелерге]] қатысып бастады<ref>Еникеева Г. Мир глазами художника-бунтаря. // Курьер Поволжья, №30 (524), 03.08.2011.</ref>. Владимир Николаевич 2006 жылы Бүкілресейлік қоғамдық ұйымын «Орыс мәдени қорын», кейінірек «Орыс үйін» ұйымдастырды<ref>{{Cite web|url=http://www.realtor.ru/magazine/#samples/book13/12|title=Искусство не признаёт границ|accessdate=2019-07-17|archivedate=2019-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722105632/http://www.realtor.ru/magazine/#samples/book13/12|deadlink=no}}</ref>. «Арт Строй Групп» шығармашылық тобының жетекшісі<ref>Люди нашего города: «Арт Строй Групп». // Волга-пресс, №43 (163), 22.10.2008</ref>. «2014 жылы Ресей сәндік-қолданбалы өнер суретшілері» [[Одақ|одағының]] кескіндеме [[Секция|секциясының]] меңгерушісі болды. 2014, 2015 және 2018 жылдары ол «Ресейдің үздік суретшілері. Сәндік-қолданбалы өнер» каталогына енгізілді. Владимир 1600-ге жуық [[картина]] салған. Шығармаларының көпшілігі 20-дан астам елдің жеке [[Коллекциялау|коллекциялары]] мен [[Мұражай|мұражайларынан]] табылады<ref>{{Cite web|url=https://artchive.ru/artists/71002~Vladimir_Novozhilov/works|title=Владимир Новожилов|accessdate=2019-07-17|archivedate=2019-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607161522/https://artchive.ru/artists/71002~Vladimir_Novozhilov/works|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.saatchiart.com/art/Painting-Watcman/1019762/3792572/view|title=WatcmanPaintingbyVladimirNovozhilov|author=|date=|publisher=[[:en:SaatchiArt|SaatchiArt]]|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://tshdpi.ru/gallery/%D0%B4%D0%BF%D0%B8/category/24-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%8F-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0.html|title=Художник Новожилов|accessdate=2022-03-09|archivedate=2019-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607161918/http://tshdpi.ru/gallery/%D0%B4%D0%BF%D0%B8/category/24-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%8F-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0.html|deadlink=no}}</ref>. Новожилов картиналарының иелерінің қатарында — [[Норвегия|Норвегияның]] корольдік отбасы, Ресей еврей қауымдастығы федерациясының президенті Александр Бородай және т.б бар.<blockquote>''Владимирдің шығармалары кейіпкердің шешімділігі мен автордың көңілін қалдырады, содан кейін жазылмаған заңдардан өтіп, кенептен шығып, күшті эмоционалды жарылыспен, ежелгі мораль мен төзімділікті талдаудың нәтижесі ешқашан сәнден шықпайды. Біздің алдымызда көрінбейтін рухани шайқастарда күресетін драма мен адам болудың қуанышының экстравагантты, бірақ дәл фотографы пайда болады. Мәңгілік данышпан, асыл өнердің мәнін білетін таза жан: өмір туралы білім. Оның шығармалары — бұл әлемнің жасырын мағынасы, оларды өмірінде бір рет көргендердің таңданған және таңданған көздерінде көрінеді<ref>{{citeweb|url=https://narod.altapress.ru/story/1649|title=Под знаменем мира. Выставка российских художников в Италии|author=|date=2015-09-26|publisher=Алтапресс|lang=ru|access-date=2019-07-17|archive-date=2019-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190607161923/https://narod.altapress.ru/story/1649|deadlink=no}}</ref>.'' '''''Иван Венуриччи, итальяндық өнертанушы'''''</blockquote><blockquote>''Новожиловтың әр суреті — рефлексияға арналған ақпарат. Оның таңғажайып және сюрреалистік шығармаларында: бояулар, маскалар, шексіз қиял және терең аллегориялар калейдоскопы<ref>Коломийцев С. Е. Лучшие художники России.Декоративно-прикладное искусство. – М.: МОО «ТСХДПИ», 2018.</ref>.'' '''''Сергей Коломицев, Ресей сәндік-қолданбалы өнер Суретшілер одағының директоры'''''</blockquote> == Көрме қызметі == ; Жеке көрмелері * 1985 жыл – [[Саратов]], «Шабыт» көрме залы. * 2001 жыл – Мәскеу, Эльдорадо казиносы, халық ойын-сауық орталығы <ref>Бурмистров А. Хулиган, бродяга, художник. // Новая газета, №23 (309), 2001.</ref> . * 2004 жыл – Мәскеу, Серебряный Бор ЖШҚ «Халық қолөнері» Орталық суретшілер үйі. * 2005 жыл – Мәскеу, «Рэдиссон Славянская» қонақ үйі, Орталық суретшілер үйі; «Мәскеу суретшілер одағы»; Халықаралық өнер қоры. * 2006 – Мәскеу, Орталық Суретшілер үйі. * 2007 жыл – Мәскеу, Ф.И.Шаляпиннің мұражай-мүліктік көрме орталығы. * 2010 жыл – Мәскеу, Қызыл Армия сарайы. * 2011 жыл – Мәскеу, Орталық суретшілер үйі. * 2013 жыл – Мәскеу, Қолданбалы өнер суретшілер одағының үйі. * 2014 жыл – Мәскеу, Орталық суретшілер үйі. * 2015 – Мәскеу, Орталық суретшілер үйі. * 2016 жыл – Мәскеу, Эфиопия Елшілігі, Ресей мен Эфиопия арасындағы қарым-қатынастың 125 жылдығына арналған. * 2017 жыл – Мәскеу, Орталық суретшілер үйі. * 2018 жыл – Мәскеу, Art Deco мұражайы <ref>{{Cite web|url=http://tshdpi.ru/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B/768-%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0.html|title=Выставка именитого художника Владимира Новожилова|accessdate=2022-03-09|archivedate=2020-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808085646/http://tshdpi.ru/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B/768-%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0.html|deadlink=no}}</ref> . * 2019 жыл – Мәскеу, Art Deco мұражайы. ; Ұжымдық көрмелері * 2010 жыл – Мәскеу, Орталық суретшілер үйі. * 2014 жыл – Мәскеу, «Манеж» мұражай-көрме бірлестігі. * 2015 жыл – Мәскеу, «Гостиный двор» көрме кешені. * 2015 жыл – Мәскеу, Кремль Съездер сарайы. == Негізгі жұмыстары == <gallery class="center" widths="200" heights="160"> Сурет:В.Н._Новожилов.jpg|link=Файл:В.Н._Новожилов.jpg|alt=Новожилов со своей картиной|Новожилов өз картинасымен </gallery> == Марапаттары == * 2015 жыл — «Магия кисти» халықаралық байқауының жеңімпазы ([[Италия]]) <ref>{{Cite web|url=http://www.monterosavalsesia.com/eventi/it/it-2a-edizione-di-borgolandia.html|title=10 - 13 settembre: 4 giornidifestaaBorgosesia|accessdate=2019-07-17|archivedate=2019-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607180324/http://www.monterosavalsesia.com/eventi/it/it-2a-edizione-di-borgolandia.html|deadlink=no}}</ref> . == Ескертпелер == {{Дереккөздер}}  [[Санат:Ресей суретшілері]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:1965 жылы туғандар]] [[Санат:30 маусымда туғандар]] 7cl1sooo6xp6ihpt92liv5hfcqzqh10 0 735654 3642381 3642234 2026-08-13T07:15:30Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Нұрғазықызы Айгерім|Нұрғазықызы Айгерім]] ([[User talk:Нұрғазықызы Айгерім|т]]) өңдемелерінен [[User:Casserium|Casserium]] соңғы нұсқасына қайтарды 3386784 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Талғат Тұрлыбекұлы.jpg|нобай|Жүнісов Т.Т.]] '''Жүнісов Талғат Тұрлыбекұлы''' — [[Техникалық ғылымдар|техника ғылымдарының]] докторы, [[профессор]], ҚР ҰИА [[Академик|академигі]]. 1963 жылы 3 шілде бұрынғы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазССР]], Көкшетау облысы, Красноармейский ауданы, Қара-Ағаш ауылында дүниеге келген. 1985-1990 жж. Көкшетау ауылшаруашылық институтын үздік белгімен [[инженер]]-механик мамандығына оқып бітірген. 2002-2004 жж. «Фемида» заң академиясын [[заңгер]] мамандығына оқып бітірген<ref name=":0">https://senate.parlam.kz/kk-KZ/blog/996/biography</ref>. == Еңбек жолы == * [[Щучье (Солтүстік Қазақстан облысы)|Щучье]] қаласының индустриалды-педагогикалық техникумының студенті (1978-1982); * Көкшетау облысы [[Чкалово (Солтүстік Қазақстан облысы)|Чкалов]] ауданы Абай ауылы жұмысшысы (1982); * Совет Одағының қарулы күштері қатарында қызмет ету (Семей ядролық сынақ полигоны, 1982-1984); * [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|Целиноград ауыл шаруашылығы институтының]] дайындық бөлімінің тыңдаушысы (1984-1985); * Көкшетау ауылшаруашылық институтының студенті (1985-1990); * Целиноград ауыл шаруашылық институтының Көкшетау қаласындағы филиалының студенті, [[Ассистент (ұстаздық қызмет)|ассистенті]] (1985-1991); * Целиноград ауылшаруашылық институтының [[Аспирант|аспиранты]] (1992); * Өндірістік практика жетекшісі, ассистент, ЦАШИ Көкшетау филиалының аға оқытушысы (1992-1996); * Ш.Уалиханов атындағы Ауыл шаруашылығы институты директорының орынбасары, аға оқытушы, сырттай факультет [[Декан|деканы]], Көкшетау мемлекеттік университетінің сырттай оқыту жөніндегі проректоры (1996-2001); * «Фемида» заң академиясының студенті (2002-2004); * Жоғары және орта кәсіптік білім департаменті мемлекеттік стандарттар және мемлекеттік тапсырысты қалыптастыру басқармасының бас маманы, мониторинг және бақылау сараптамасы департаменті, аккредиттеу және аттестаттау басқармасының бас маманы, ҚР БҒМ әкімшілік департаменті ұйымдастыру және кадр жұмысы басқармасының бастығы (2001-2002); * ҚР БҒМ инновациялық технологияларды сырттай оқыту  проректоры, ғылыми - зерттеу қызметінің проректоры, Ш.Уалиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің оқу - әдістемелік жұмыс жөніндегі проректоры (2002-2008); * [[Рудный индустриялық университеті|Рудный индустриялық институтының]] ректоры, ҚР БҒМ (2008-2012); * Қазақстан Республикасы Ұлттық Инженерлік академиясының вице-президенті (2012-2014); * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының вице-ректоры (2014-2016); * ҚР АШМ «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КЕАҚ Басқарма төрағасының орынбасары (2017); * [[Ақмола облысы]] білім басқармасының басшысы (2017-2020)<ref>https://egemen.kz/article/158165-aqmola-oblysynynh-bilim-basqarmasyna-dganha-basshy-taghayyndaldy</ref>; * [[Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті|Ш.Уалиханов атындағы «Көкшетау мемлекеттік университеті»]] ШЖҚ РМК ректорының кеңесшісі (01.2020-08.2020); * «Қазақстан агро-Инновациялық компаниясы» ЖШС Бас директорының орынбасары (2020-2021); * Ш.Уалиханов атындағы «Көкшетау университетінің» КЕАҚ «АӨК саласындағы Өңірлік даму» ҒЗИ директоры (2021-2022); * Ақмола облысы мәслихатының хатшысы (05.2022-01.2023)<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-zhaksy/press/news/details/494260</ref>; * ҚР ҰИА-ның толық мүшесі, академигі. ==== Депутаттыққа сайлау- лауазымдары: ==== * ҚР Парламенті Сенатының [[Депутат|депутаты]] (25.01.2023); * Қостанай облыстық мәслихатының депутаты (2010-2012); * Ақмола облыстық мәслихатының хатшысы (2021-2023); * Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Ақмола облысынан сайланған депутаты — Әлеуметтік және ғылым комитетінің мүшесі  (16.01.2023 бастап)<ref name=":0" />. == Ғылыми еңбектері == Жүнісов Талғат Тұрлыбекұлы жетекші баспа басылымдарында 2 [[монография]], 5 авторлық өнертабыс, 120-дан астам [[Басылым|басылымның]] [[Автор|авторы]]<ref name=":0" />. == Мемлекеттік марапаттамалары == * «Құрмет» ордені; * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрлігінің құрмет грамотасы; * «Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытудағы еңбегі үшін», «Ы. Алтынсарин», «Қазақстан Республикасында инженерлік істі дамытудағы сіңірген еңбегі үшін» берілген төсбелгілері; * Қазақстан Республикасы Президентінің алғысы, «Нұр ОТАН» ХДП Алғыс хаты; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 30 жыл», «Астана 20 жыл»  төсбелгілері; * «Білім мен ғылымға еуропалық жүйенің дамуы мен интеграциясына қосқан үлесі үшін», Біріккен Еуропа халықаралық марапаты<ref name=":0" />. == Отбасы == * Жолдасы — Жүнісова Мараш Сейпуллақызы (1966); * Балалары: Жүнісов Ербол Талғатұлы (1986), Ибраева Ботагөз Талғатқызы  (1992), Тұрлыбеков Мақсат Талғатұлы  (1997)<ref name=":0" />. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Техника ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақстан профессорлары]] [[Санат:Қазақстан депутаттары]] iq2lbz2pjkw4l6zlh9xjusreoiwb8sb 0 737764 3642247 3580270 2026-08-12T12:26:47Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642247 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''''Карл Ру́дольф Герд фон Ру́ндштедт''''' ({{Lang-de|Karl Rudolf Gerd von Rundstedt Karl Rudolf Gerd von Rundstedt}}) — [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші]] және [[екінші дүниежүзілік соғыс]]тардың ардагері. [[Вермахт]] [[генерал-фельдмаршал]]ы. [[Вермахт]]<nowiki/>тың [[еуропа]] елдеріне жорықтары кезінде үлкен әскери қосындардың қолбасшысы. {{Әскери қайраткер |name=Карл Рудольф Герд Фон Рундштедт |толық есімі= |шынайы есімі=Karl Rudolf Gerd von Rundstedt|суреті=Bundesarchiv Bild 183-L08129, Gerd v. Rundstedt.jpg |сурет ені = 300px |сурет тақырыбы= |өмір сүрген жылдары= 1875-1953 |туған күні= 12.12.1875 |қайтыс болған күні= 24.02.1953 |туған жері= [[Ашерслебен]], [[Германия империясы]] |қайтыс болған жері= [[Ганновер]], [[Германия]] |мемлекет= [[Германия империясы]] {{Ту|Нацистік Германия}} [[Нацистік Германия]] {{Ту|Германия}} [[Германия]] |әскер түрі= |serviceyears= |қызмет еткен жылдары= |атағы= [[сурет:Wehrmacht GenFeldmarschall 1945h.jpg|40px]]<br>[[Генерал-фельдмаршал (Германия)|генерал-фельдмаршал]] |басқарды= "Оңтүстік" әскері (1941) |шайқасы= [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |марапаттары= |байланысы= |отставкада= әскери тұтқын |қолтаңбасы= |Commons=}} ==Өмірінің басы== [[Саксония]]дағы [[Ашерслебен]] қаласында ақсүйектер пруссиялық отбасында дүниеге келген. 12 жасында кадет мектебіне оқуға түсті. Әскердегі қызметін 1892 жылы фанен-юнкер (офицерге кандидат) шенімен бастады. 1893 жылы маусымда лейтенант дәрежесіне көтерілді. 1902 жылы Бас штаб академиясына оқуға түсті. 1907 жылдан 1910 жылға дейін бас штабта капитан, содан кейін армияда әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. ==Бірінші дүниежүзілік соғыс== [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде ол Марне шайқасына және [[Ресей]]дегі Нарев өзенінің шабуылына қатысты. Әр түрлі штабтық лауазымдарда қызметін жалғастырды. Соғысты майор шенімен аяқтады, [[Франция]]дағы 15-ші корпус штабының бастығы. Екі дәрежелі темір кресттермен, сондай-ақ тағы 12 орденмен марапатталған. ==Дүниежүзілік соғыстар арасында== [[Веймар Республикасы]]ның сарқынды армиясындағы соғыстан кейін Фон Рундштедттің мансаптық өсуі тез жүрді-1920 жылы подполковник, 1923 жылы полковник, 1927 жылы генерал-майор, 1929 жылы генерал-лейтенант және 1932 жылдың қазанынан бастап жаяу әскер генералы атағын алды. [[Гитлер]] билікке келген кезде [[Берлин]]дегі 1-ші армия тобының қолбасшысы болды '''Бірінші оставка''' Пруссиялық ақсүйек ретінде Рундштедт армия саясаттан тыс тұруы керек деп есептеді. [[Гитлер]] оны тәкаппар болып көрінгендіктен ұнатпады, сонымен қатар Рундштедт оны таныстарының тар шеңберіндегі "ефрейтор"деп атады. Ол 1934 және 1938 жылдары нацистік жақтаушы [[Вальтер фон Рейхенау]]ды Армияның Бас қолбасшысы қызметіне жібермеді. 1938 жылы Рундштедт нацистердің генерал Фричті қудалауына наразылық білдірді<ref> David Irving. The Wsr Path: Hitler’s Germany, 1933—1939. NY, Viking Press, 1978</ref>. Нәтижесінде Рундштедт генерал-полковник шенімен отставкаға кетті, бұл оның төрт отставкасының біріншісі болды. ==Екінші дүниежүзілік соғыс== 1939 жылы қыркүйекте соғыс басталып, Фон Рундштедт [[Польша]]ны сәтті басып алу кезінде Оңтүстік армия тобын басқаруға қайта шақырылды. Темір кресттерге арналған тақталармен (қайта марапаттау) және рыцарлық крестпен марапатталған. [[Сурет:Ww2 map10.jpg|thumb|right|300px|1940 жылғы Франциядағы әскери қимылдар]] 1940 жылғы Француз науқаны кезінде Фон Рундштедт [[Франция]ны басып алуда шешуші рөл атқарған "А" армия тобын басқарды. [[Манштейн]] жоспарына сәйкес<ref>Во время французской кампании Манштейн занимал должность начальника штаба группы армий «А»</ref>, Клейстің танк тобы Арденн тауларын аралап, арнаға шығып, [[Бельгия]]дағы ағылшын-француз әскерлерінің үлкен тобын кесіп тастады, бұл бүкіл науқанның керемет жетістігін анықтады. Алайда Дюнкеркте қоршалған әскерлерге шабуыл жасау туралы бұйрық Рундштедт берген жоқ, бұл ағылшындарға жағажайлардан 338 мың сарбазды эвакуациялауға мүмкіндік берді. Фон Рундштедт және басқалары кейіннен бұл шешім [[Гитлер]]ге тиесілі деп мәлімдеді және [[Ұлыбритания]]мен бейбітшілік келісімін жасасу ниетіне негізделген. [[Франция]]дағы жетістігі үшін фон Рундштедт әскери басшылар тобының қатарында фельдмаршалға (1940 ж.19 шілде) көтерілді<ref>Имея звание почётного полковника 18-го пехотного полка, Рундштедт часто носил полковничью форму и после присвоения звания фельдмаршала. Ошибки окружающих, не знавших его в лицо, доставляли Рундштедту искреннюю радость</ref>. Британ аралдарына басып кіру үшін "Теңіз арыстаны" операциясын әзірлеуге қатысты. Содан кейін ол [[Франция]]дағы оккупациялық күштердің қолбасшысы және [[Нидерланды]], [[Бельгия]] және [[Франция]] дағы жағалауды қорғауға жауапты болды. '''КСРО-ға шабуыл''' Рундштедт [[КСРО]]-ға шабуыл жасауға әуел бастан қарсы болғанына қарамастан[5] оған Оңтүстік армия тобының қолбасшылығы берілді. Топ құрамында 43 неміс дивизиясы (оның 5-і танк) және 14 румындық болды. Топ күштерінің көпшілігі моторсыз жаяу әскер болды, сондықтан оның алға жылжуы [[Вермахт]]тың қалған екі тобы сияқты жылдам болмады. Дегенмен, Рундштедт әскерлері сәтті болды: [[Румыния]] шекарасында өзінде 150 мың тұтқын, 2 мыңға жуық танк және 2 мың зеңбірек тұтқынға алынды<ref>James Sidney Lucas. War on the Eastern front, 1941—1945. New York, Stein and Day, Inc., 1979, p. 176.</ref>. 1941 жылы тамыз айының басында Уман маңындағы шайқастарда олар Қызыл Армияның Оңтүстік және Оңтүстік-Батыс майдандарының үлкен әскерлерін қоршауға алды. 100 мыңнан астам тұтқын, 300-ге жуық танк пен 800 зеңбірек алынды<ref>Seaton A. The Russo-German War, 19411945, NY: Praeger Publishers, 1970, p. 140.</ref>. Қыркүйек айында [[Мәскеу]] бағытынан ауыстырылған Гудерианның 2-ші танк армиясының қолдауымен Рундштедт әскерлері [[Киев]] маңында Оңтүстік-Батыс майданының негізгі күштерін қоршауға алды. Қызыл Армияның 660 мыңнан астам солдаты мен офицері тұтқынға алынды, 884 танк пен 3 мыңнан астам зеңбірек қолға түсті. Осыдан кейін Рундштедт Клейсттің 1-ші танк армиясын оңтүстік-шығысқа, [[Мелитополь]] аймағындағы [[Манштейн]]нің 11-ші армиясының алға жылжуына кедергі келтірген Оңтүстік майдан бөлімшелерінің артына бұрылды. 5 қазанда Клейсттің бөлімшелері [[Бердянск]] маңындағы Азов теңізіне жетіп, Оңтүстік майданның 18-ші армиясын қоршап алды. 10 қазанда аяқталған Чернигов Қызыл Армия бөлімшелері үлкен шығынға ұшырады. Неміс деректері бойынша 65 мыңға жуық солдат пен офицер тұтқынға алынды; 18-ші армияның қолбасшысы генерал-лейтенант [[А.К.Смирнов]] қайтыс болды<ref>Paul Carell. Hitler moves East, NY, Bantam Books, 1966., pp. 123—129.</ref>. Сондай-ақ 125 танк пен 500-ден астам зеңбірек алынды<ref>Манштейн Э. «Утерянные победы (Глава 9. Крымская кампания)». — М.: ACT; 1999.</ref>. Осыдан кейін [[Э.фон Манштейн]] басқарған 11-ші армия [[Қырым]]ға еркін кіріп, [[Севастополь]]ге дейін ілгерілей алды, бірақ қозғалыс кезінде қаланы ала алмады. 1941 жылдың қараша айының басында оңтүстік тобының әскерлері [[Украина]]ның бүкіл аумағын басып алды. Рундштедт суық ауа райының алдында тоқтап, қысқа дайындалу керек деп есептеді. Алайда [[Гитлер]] шабуылды жалғастыруды талап етті. '''Екінші отставка''' Қараша айында фон Рундштедт инфарктқа ұшырады <ref>В это время Рундштедту было 65 лет и он был заядлым курильщиком табака</ref>, бірақ госпитализациядан бас тартты, шабуылды жалғастырды және 1941 жылы 21 қарашада «Оңтүстік» тобының әскерлері Дондағы Ростовты басып алды. Алайда 17 қарашада кеңес әскерлері маршал [[С.К.Тимошенко]]ның басшылығымен қарсы шабуылға шығып, Ростов шабуыл операциясын бастады. Оның барысында ерте аязға байланысты Донда мұз әдеттегіден ерте пайда болды, 25 қарашада кеңес әскерлері мұздатылған өзеннің мұзына ілгерілей бастады; 28 қарашадағы қыңыр да қанды шайқастан кейін неміс әскерлері қаладан шығып кетті. - Рундштедт [[Гитлер]]ден қыста әскерлерді өзендегі табиғи қорғаныс сызығына шығаруға рұқсат сұрады. Миус Ростовтан батысқа қарай 70 шақырым жерде, бірақ рұқсат алмаған. Алайда Рундштедт кері кетуге бұйрық берді. Сол күні [[Гитлер]] оны қолбасшылықтан алып тастап, Уолтер фон Рейхенауды Оңтүстік топтың жаңа командирі етіп тағайындады. Алайда оқиға орнына жеткенде Рейхенау шегіну туралы бұйрықты растады. [[Гитлер]] неміс армиясының ең тәжірибелі қолбасшысының отставкаға кетуін асығыс деп сезініп, жеке тыңдау үшін Полтавадағы «Оңтүстік» тобының штаб-пәтеріне ұшып кетті (3 желтоқсан). Бұл жерде Рейхенаау мен Дитрих (Ростовқа қарай ілгерілеп бара жатқан СС Лейбстандарте дивизиясының командирі) [[Гитлер]]ге Рундштедттің шегіну туралы шешімі жалғыз дұрыс емес шешім екенін растады<ref>Дитрих был старым членом партии и одно время — личным шофером Гитлера, поэтому пользовался особым доверием последнего</ref>. [[Гитлер]] қателігін мойындап, Рундштедттен кешірім сұрады. Фельдмаршалға демалыс беріліп, 5 желтоқсанда [[Германия]]ға ұшып кетті. Рундштедт ешқашан Шығыс майданға оралмады. ==Батыс Майданда== [[Сурет:Gerd von Rundstedt.jpg|200px|thumb|right|Нюрнбергте]] 1942 жылы наурызда [[Гитлер]] фон Рундштедті қызметке қайтарып, оны Батыстағы оккупация күштерінің қолбасшысы етіп қайта тағайындады. Онда ол бүкіл [[Атлант мұхиты]]ның жағалауында айтуға тұрарлық бекіністер жоқ екеніне көз жеткізді. [[Эрвин Роммель]] Рундштедт қолбасшылығына келгеннен кейін ғана күрделі бекініс жұмыстары басталды. Қону алдында қысқаша пікірталастарда фон Рундштедт танк бөлімшелері одақтастар пайда болуы мүмкін кез келген секторға тез жіберілу үшін операцияның артқы жағында орналасуы керек деп талап етті. Оны танк бөлімшелерінің командирі Гейр фон Швеппенбург қолдады. Бірақ [[Роммель]] танктер одақтастардың әскери-теңіз артиллериялық полигонынан тыс жағалау сызығында орналасуы керек деп талап етті, өйткені одақтастардың ұшақтары олардың қозғалуына кедергі жасайды. [[Африка]]дағы ұрыстағы табысының әсерінен [[Роммель]] одақтастардың ұшақтары күндізгі қозғалысты болдырмайды және түнде қозғалысты айтарлықтай қиындатады деп сенді. Ол сондай-ақ қиыр Батысқа (атап айтқанда, Нормандияға) қонуды одақтастар қарастырмайды және ол жерге аздаған танктерді жіберуге болады деп сендірді. Рундштедт Нормандияға қонуды екіталай деп санағанымен, ол бұл ақылсыз тәуекел деп санады. Бірақ [[Роммель]] өзінше әрекет ете алады, өйткені Рундстедттің беделі тағайындалғаннан бері оның бастамасының болмауына байланысты айтарлықтай төмендеді. Бронды дивизиялар таратылып, тек екеуі ғана [[Франция]]ның солтүстік жағалауына Сенадан батысқа қарай жіберілді, ал олардың біреуі ғана Нормандияға жіберілді, одақтастардың десанты басталған кезде апатты салдары болды. 1944 жылы маусымда Нормандия операциясынан кейін Рундштедт [[Гитлер]]ді одақтастармен бейбіт келіссөздерді бастауға шақырды. Жауап ретінде [[Гитлер]] оны 1944 жылы 1 шілдеде фельдмаршал [[Гюнтер фон Клюге]]мен алмастырды, сонымен бірге Рундштедтке Рыцарь крестіне емен жапырақтарын табыстады. Фон Рундштедттің ашуын келтірген 20 шілдедегі [[Гитлер]]ге қастандықтан кейін ол [[Гудериан]] және [[Вильгельм Кейтель]]мен бірге армияның құрметті сотына қатысуға келісті, оның барысында [[Гитлер]]ге адал емес жүздеген офицерлер жиі ұсақ күдікпен жұмыстан босатылды. Бұл олардың істері халық сотына берілді деген сөз. Көбі өлім жазасына кесілді. 1944 жылы тамыз айының ортасында [[фон Клюге]] өз-өзіне қол жұмсады, ал фельдмаршал [[Модель]] Батыс майданының қолбасшысы болып тағайындалғаннан кейін 18 күннен кейін қызметінен босатылды, ал Рундштедт 1944 жылы 5 қыркүйекте Батыстағы қолбасшы болып қайтадан тағайындалды. Онда ол тез арада әскерлерін біріктіріп, [[Голландия]] операциясында одақтастарды жеңді. 1945 жылы ақпанда оған емен жапырақтары бар рыцарь кресті қылыштары берілді. Ол Антверпен шабуылының қолбасшысы болғанымен (ол Одақтастардың Бұлгедегі артықшылығына байланысты сәтсіз болды), ол шабуылға басынан бастап қарсы болды және оның қолын жуды. Рундштедт 1945 жылы 18 наурызда [[Гитлер]]дің қолбасшылығынан қайтадан алынып тасталды және [[Вильгельм Кейтель]]ге [[Гитлер]]дің үмітсіз соғысты жалғастырудан гөрі одақтастармен бітімгершілікке қол жеткізгені жақсы екенін айтқан кезде оның орнына [[Альберт Кессельринг]] келді. ==Соғыстан кейін== Рундштедт 1945 жылы 1 мамырда АҚШ-тың 36-шы атқыштар дивизиясы тарапынан тұтқынға алынды. Түрмеде отырғанда кеңестік тергеушілер одан соғыстағы қай шайқасты шешуші деп санайтынын сұраған. Ол [[Сталинград]]ты айтуы керек еді, бірақ ол Британ шайқасын айтты, «тітіркенген тергеушілер дәптерлерін жауып тастап кетті»<ref>Стивен Бунгей. Самый опасный враг: История Битвы за Британию. Лондон, 2000, стр. 386 (Bungay, Stephen. The Most Dangerous Enemy: A History of the Battle of Britain. London: Aurum Press, 2000.)</ref>. Жауап алу кезінде Рундштедт тағы да жүрек талмасына ұшырап, [[Ұлыбритания]]ға жеткізілді, ол Бридженттегі әскери тұтқындар лагерінде болды. Британдықтар оны әскери қылмыскер деп санады. Оған тағылған айыптардың ішінде [[Кеңес Одағы]]ның басып алынған жерлерінде қырғынды ұйымдастыру болды. 1941 жылы 10 қазанда 6-шы далалық армияның қолбасшысы [[Вальтер фон Рейхенау]] өзінің әйгілі «Рейхенау орденін» шығарды. Рундштедт бұйрықтың көшірмесін алған кезде оны көшіріп алып, басқа әскерлердің қолбасшыларына өздерінің қол астындағыларға беруі керек бұйрық үлгісі ретінде жіберді. Оның Айнсатцгруппенге белсенді көмегі де жазылған. Істің мәні бойынша сұралғанда және Айнсатцгруппе командирінен қарғыс айғақтары ұсынылған кезде, Рундштедт бұл айғақтарға дау айта алмаса да, SS адамының «фельдмаршал туралы мұндай үнде сөйлеуі» арсыздық екенін айтты. Сайып келгенде, ол ешқашан денсаулығына байланысты сотқа тартылмады, дегенмен американдық тергеушілер британдық шешім саяси себептерге негізделген деп санайды. Ол 1948 жылдың шілдесінде босатылып, қайтыс болғанға дейін [[Ганновер]]де тұрды. ==Отбасысы== 1902 жылы 22 қаңтарда Луиза фон Гетцке үйленді және олардың бір ғана баласы болды: Ханс Герд фон Рундштедт (1903-1948), ол әскери мансабын тастап, өзін мұрағат ісіне арнады. Ганс Герд, әкесінен айырмашылығы, артында көптеген ұрпақтар қалдырды<ref>Leutnant Hans Gerd von Rundstedt. Дата обращения: 3 сентября 2016. Архивировано 2 сентября 2016 года.</ref>. ==Дереккөздер== m1f0di03i8it1b0r8q81m6k28qsv16j 0 737896 3642271 3587017 2026-08-12T12:48:29Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642271 wikitext text/x-wiki '''"Оппа, Сарангхае!"''' (Кытайша: 欧巴，我爱你！) — 2023 жылдың фантастикалық роман желісі бойынша Rui En, Kim Jae-hoon, Tasha Low және Mei Xin сынды актерлердің басты рөлдерімен түсірілген сингапурлық сериал. Wawa Pictures компаниясының қолдауымен сериал 2023 жылдың 12 сәуірінде Медиакорп Channel 8 телеарнасында көрсетілді. == Синопсис == Сондай-ақ, телебағдарлама персонажы До Со-жун, жалған және еңбеккер қыз Ойанг Цзицзы тағынан телевизор экранынан шығарылады және толықтай оның өмірін өзгертеді. Бірақ, әсіресе актер өзі шынайы өмірде қатынасқан жұлдыз және бұл Цзицзыны мәңгі ерекше және фантазия арасындағы таңдауларын қайта ойлауға мәжбүр етеді. == Құрылым == "Оппа, Сарангхае!" — Ким Жей-хунның (КимКим деп де аталады) Сингапур телебағдарламасындағы бас кейіпкері. Тайванда қаралатын Оңтүстік Корея актері мен әнші, Ким бұл серианың "Галактикалық шам" (来自星际的风) темалық әнінің Мандарин мен корей тілдерінде аудармасын да берді. Фильмдің зертханалары 2022 жылдың қазанның басында басталды. {{Тексерілмеген мақала|date= сәуір 2024}} n83dwrfby5s16zldh7khu0ms9a6puin 0 738261 3642391 3555481 2026-08-13T08:24:51Z Qanattan 153055 /* Марапаты */ 3642391 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әуесбай Бақбергенұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = 500px |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 25.04.1951 |Туған жері = {{туғанжері|Луговой ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], {{KAZ}} <br/> (Луговой ауданы, [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылы]], Жамбыл облысы, [[ҚазКСР]]) |Мансабы = [[Педагогикалық қызмет|педагог-новатор]], [[өнер |өнер қайраткері]] |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Әкесі = Бақберген Тоқпанбетұлы<ref name="gibratTV">{{cite web|title=«Ғибрат» хабары|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9UIdCwx33Q&t=755s|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-05-20}}</ref> |Анасы = Орынкүл Садыққызы |Жұбайы = Рабиға Сақыпқызы, мектеп мұғалімі<ref name="arainfo">{{cite web|title=Айтар әніміз де әңгімеміз де бір|url=https://arainfo.kz/26500/aytar-nimiz-de-gimemiz-de-bir?ysclid=lvtw7kaisb739092740|publisher=Araiinfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2024-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=gazeta-sarysu.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-14}}</ref> |Балалары = Жанат, [[Қанат Әуесбайұлы Әуесбай|Қанат]], [[Қуат Әуесбайұлы Әуесбай|Қуат]]<ref name="moldir_bulaq">{{cite web|title=Ата өсиеті|url=https://moldir-bulak.kz/ata-osieti/|publisher=«Мөлдір бұлақ» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-16}}</ref><ref name="aq_jelken">{{cite web|title=Атамды мақтан тұтамын|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/34471|publisher=«Ақ желкен» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-08-16}}</ref><ref name="ulan_gazeti">{{cite web|title=Бөтен баладан білім беру саласының үздігіне дейін|url=https://ulan.kazgazeta.kz/news/35019|publisher=«Ұлан» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2021-07-2021}}</ref> |Марапаттары = [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин»]], [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері»]], [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгілері]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref >{{cite web|title=Тараздың Құрметті азаматы|url=https://abai.kz/post/175563|publisher=abai.kz порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-11-01}}</ref> |Сайты = |Блогы = |Басқалары = |Commons = }} '''Әуесбай Бақбергенұлы Тоқпанбетов''' ({{lang-en|Auyesbay Baqbergenuli}}, [[25 сәуір]] [[1951 жыл|1951 жылы]], [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]], Бірлес ауылы, (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) — [[Педагогика|педагог]][[Новатор|-новатор]], [[өнер]] қайраткері, [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері]], [[Мәдениет саласының үздігі|ҚР Мәдениет саласының үздігі]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref name="Jambyl-Taraz">{{cite web|title=Ұлағатты ұстазға құрмет|url=https://z-taraz.kz/la-atty-staz-a-rmet-2/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-11-01}}</ref><ref name="ulagattyustaz">{{cite web|title=«Тараз қаласының құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://z-taraz.kz/segizinshi-sha-yryl-an-taraz-alaly-m-slihatyny-kezekten-tys-segizinshi-sessiya-sheshimi/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-23}}</ref><ref name="ma">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-taraz/documents/details/543674?lang=kk|publisher=Тараз қалалық мәслихаты|lang=kk|accessdate=2024-05-10|date=2023-10-23}}</ref> == Өмірбаяны == [[Әуесбай Бақбергенұлы]] [[1951 жыл|1951 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]] [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылында]] (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) шаруа отбасында дүниеге келген.<ref name="Qazaqstan-temirzholshysy">{{cite web|title=Темірдей жігер иесі|url=https://rail-news.kz/index.php/kz/regions/15890-temirdei-ziger-iesi.html|publisher= «Қазақстан теміржолшысы» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-18}}</ref> Әкесі Бақберген мен анасы Орынкүлден барлығы Ажаркүл, Базаркүл, Әбу-Иса, Әуесхан, Әуесбай, Әуесалы есімді алты перзент тараған.<ref name="qulan_tany">{{cite web|title=Аманатты арқалаған азамат|url=https://qulantany.kz/archives/12050|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ә.Бақбергенұлы [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Өскемен педагогикалық институты|Өскемен педагогикалық институтын]] «Ән-күй пәнінің оқытушысы» мамандығы бойынша үздік бітірген.<ref name="vku.edu.kz">{{cite web|title=ШҚУ түлегі Тараз қаласының Құрметті азаматы|url=https://vku.edu.kz/2023/10/26/шқу-түлегіне-тараз-қаласының-құрмет/#:~:text=Республика%20күні%20қарсаңында%20Тараз%20қалалық,кафедрасының%20меңгерушісі%20болып%20жұмыс%20істеді|publisher= vku.edu.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-26}}</ref> Еңбек жолын сол жылы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]] атындағы №5 [[мектеп|мектепте]] «Ән-күй» пәнінің мұғалімі ретінде бастады.<ref name=" Jambyl">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы 70 жаста|url=https://www.youtube.com/watch?v=jBljeBX0DK0|publisher= «Jambyl» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-04-25}}</ref> 40 жылға жуық Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары [[Колледж|колледжінде]] (бұрынғы педагогикалық училище) оқытушы, кафедра меңгерушісі,<ref name="Jambyl-taraz.kz">{{cite web|title=Мәмілегер меңгеруші|url=https://z-taraz.kz/m-mileger-me-gerushi/|publisher= «Jambyl-taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-05-15}}</ref> өнер ұжымдарының жетекшісі болып қызмет етті.<ref name="alataugazeti.kz">{{cite web|title=Арлы адам|url=https://alataugazeti.kz/archives/84651|publisher= «Алатау» республикалық қоғамдық-саяси газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-21}}</ref> [[1978 жыл|1978 жылы]] [[Жамбыл облысы|Жамбыл облыстық]] «Алатау» ән-би ансамблінің бишілер тобына сүйемелдеуші-баянист болып жұмысқа шақырылды.<ref name="z-taraz.kz">{{cite web|title=Аяулы ағамен «Алатау» табыстырды|url=https://z-taraz.kz/ayauly-a-amen-alatau-tabystyrdy/?ysclid=lvusx4ig1q804738043|publisher=«Жамбыл-Тараз» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-02}}</ref><ref name="egemen_qazaqstan">{{cite web|title=«Алатауды» асқақтатқан өнерпаздар|url=https://egemen.kz/article/175738-alataudy-asqaqtatqan-onerpazdar?ysclid=lvzfa6zts179502396|publisher=«Egemen Qazaqstan» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-10-08}}</ref> Өнер саласының білікті маманы – қалалық, облыстық, республикалық деңгейдегі жүздеген мәдени іс-шараның белсенді қатысушысы әрі ұйымдастырушысы.<ref name="auesbajdyn-adebi">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://aqjolgazet.kz/124759/auesbajdyn-adebi/zhanalyqtar/?ysclid=lur51ip6gr790972391|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-04-23}}</ref> [[Жамбыл облысы]], [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] [[мәдениет]] бөлімінің меңгерушісі, [[Луговой ауданы|Луговой аудандық]] [[мәдениет]] үйінің директоры болды. [[1984 жыл|1984 жылы]] [[Красногор ауданы|Красногор ауданында]] халық ақыны, әнші, сазгер [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбаевтың]] 100 жылдығын республика ауқымында ұйымдастырушылардың бірі.<ref name="Aq_jol">{{cite web|title=Кененнің Қызылтаудағы ғасыртойы|url=https://aqjolgazet.kz/133675/kenennin-qyzyltaudagy-gasyrtojy/tarix/?ysclid=lvv1amxs6j543892777|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-21}}</ref> 100 жылдық мерейтой қарсаңында [[1982 жыл|1982 жылы]] Кенен ауылы өнерпаздарының басын қосып, «Ойжайлау» фольклорлық ансамблін құрып, жетекшілік етті.<ref name=" aqjolgazet">{{cite web|title=Ағалы-інілі ілтипат|url=https://aqjolgazet.kz/153275/agaly-inili-iltipat/adebiet/?ysclid=lvv1kiie1o286297501|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-09}}</ref> [[1984 жыл|1984 жылы]] ансамбль ұжымы [[Алматы|Алматыда]] [[Qazaqstan (телеарна)|қазақ телевизиясында]] 45 минуттық жеке концерт беріп, [[1985 жыл|1985 жылы]] [[Мәскеу|Мәскеуде]] өткен бүкілодақтық көркемөнерпаздар байқауында [[лауреат]] атанды.<ref name="Qordai_shamshiragi">{{cite web|title=Одаққа аты шыққан ойжайлау|url=https://mayak1932.kz/oda%D2%9B%D2%9Ba-aty-shy%D2%9B%D2%9Ban-ojzhajlau/19259/m%D3%99deniet/|publisher=«Қордай шамшырағы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-06-29}}</ref> 1984 ж. [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбайұлының]] 100 жылдығына орай қазақ телевизиясы «Асыл мұра» хабарын түсірді. Хабардың жүргізушілері әдебиет және өнер зерттеушісі [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек|Ақселеу Сейдімбек]], әнші [[Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов|Жәнібек Кәрменов]]. «Жәнібек ән салады, Ақселеу тамсанады» деген сөз тіркесі осы хабардың түйіні ретінде халық арасына тарап кеткен. Хабар Жамбыл облысы, [[Красногор ауданы]] (қазіргі [[Қордай ауданы|Қордай ауд.]]), [[Кенен (Жамбыл облысы)|Кенен ауылында]] орналасқан Кенен Әзірбайұлының әдеби-мемориалдық музейінде түсірілген. Хабардың түсіріліміне ақынның ұлы, музей директоры Көркемжан Кененұлы, [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] мәдениет бөлімінің басшысы Әуесбай Бақбергенұлы қатысты.<ref name="altynqor">{{cite web|title=«Асыл мұра» хабары|url= https://www.youtube.com/watch?v=aAZd1ksda-g&t=2s|publisher =Қазақ телевизиясы, 1984 ж.|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-02-15}}</ref> ===Ғылыми-педагогикалық қызметі=== Жастарға оқытудың жаңа технологиясының әдіс-тәсілімен білім берген ұстаз сапалы еңбегімен, дәріс берудегі ізденімпаздығымен, ерекше еңбекқорлығымен мәдениет және педагогика саласына зор үлес қосты.<ref name="Qazaqstan_dauiri">{{cite web|title=Адалдық пен адамдық|url=https://qazdauiri.kz/news/adaldyq-pen-adamdyq?ysclid=lvuwd5c7ip886180357|publisher= «Қазақстан дәуірі» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-08-04}}</ref> Білімгерлердің озық шығармашылық бастамасын жан-жақты қолдаумен қатар, олардың кәсіби шеберлігін шыңдауға мол бағыт-бағдар берді.<ref name="Bilimdi_el">{{cite web|title=Ұстаздар сабақтастығы жарасымды|url=https://bilimdinews.kz/?p=204878|publisher= «Білімді ел» газеті сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-22}}</ref> Әдістемелік жұмыстың бір қыры – ұстаздың өз шәкірттерімен бірге әр жылы шығармашылық концерт беруді дәстүрге айналдыруы.<ref name="bilim_ainasy">{{cite web|title=Өнердің өрен жүйрігі|url=https://bilimainasy.kz/22-14-06-01/|publisher=bilimainasy.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ол Жамбыл облысында «Тәуелсіз елдің ұлағатты ұстаздары» фестивалінің, «Жүрекке жылы әуендер» ретроәуендер байқауын тұрақты ұйымдастырып, шәкірттерімен бірлесе өнер көрсетті.<ref name="77_TV">{{cite web|title=Әуесбай қажы Бақбергенұлы 70 жасқа толды|url=https://www.youtube.com/watch?v=bxyJ9zKNsSU&t=2s|publisher= «77 TV» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-05-05}}</ref> «Үміт» мамандандырылған бөбектер үйіндегі «Ризашылық», «Қамқоршы түн» аталған түрлі іс-шарада жыл сайын білім алушы жастармен бірге концерттік бағдарлама ұсынды.<ref name="abai_college">{{cite web|title=Өнермен өрілген өнегелі өмір|url=https://www.facebook.com/share/p/QebboAAJTEN2qXtY/?mibextid=oFDknk|publisher=Абай гуманитарлық колледжі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-13}}</ref> Облыс ауқымында «Наурыз» мейрамдары, «Сағындырған әндер-ай», «Сағындым Кенен атамды», «Қазақ музыкасының шежіресі» байқауларын ұйымдастырып, белсене өнер көрсетті.<ref name="astana-akshamy.kz">{{cite web|title=Азаматтың бекзаты|url=https://astana-akshamy.kz/%d0%b0%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%82%d1%8b%d2%a3-%d0%b1%d0%b5%d0%ba%d0%b7%d0%b0%d1%82%d1%8b/|publisher=«Астана ақшамы» республикалық газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-23}}</ref> Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары колледжінде «Балауса» қыздар вокалды [[Ансамбль|ансамблі]],<ref name="sakhara.kz">{{cite web|title=Бәйгенің алдын бермеген «Балауса»|url=https://sakhara.kz/?p=2888|publisher=«Sakhara» республикалық қоғамдық-саяси газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-09-04}}</ref> «Серілер» жігіттер квартетінің негізін қалап, жетекшілік етті.<ref name="aikyn.kz">{{cite web|title=Саз әлемін серпілткен «Серілер»|url=https://aikyn.kz/254355/saz--lemin-serpiltken--seriler?ysclid=lvu0abh4gf674946763|publisher=[[Айқын (газет)|«Айқын» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-17}}</ref> [[Сурет:Серілер квартеті.jpeg|300px|right|thumb|'''«Серілер» квартеті:''' (солдан оңға қарай) Асылбек Жанғарин, Мұхит Мулкаразов, Әуесбай Бақбергенұлы, Серік Қалмағамбетов.]] Әуесбай Бақбергенұлы оқытушылардың ғылыми-практикалық конференцияларында «Қабылдауды дамытудың негізі – музыка мәдениетіне тәрбиелеу», «Жас сырнайшыны алғашқы сүйемелдеу дағдысына оқытудың әдістемесі», «Алғашқы сүйемелдеуге үйрету», «[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісованың]] шығармашылығы мен өнерін музыка сабақтарына пайдалану», «[[Александр Викторович Затаевич|Затаевич]]: «Қазақ халқының 1000 әні» аталған ғылыми конференцияларын ұйымдастырып, талай рет ғылыми баяндама жасады.<ref name="ztgzt">{{cite web|title=Музыка души. Поздравили коллегу и наставника|url=https://ztgzt.kz/muzyka-dushi-pozdravili-kollegu-i-nastavnika/?ysclid=lvyqfoxecw48659052|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-07}}</ref> Тәжірибелі педагогтың жетекшілігімен «Қазақ халқының аспаптық музыкасының жастарға беретін ұлттық тәрбиелік мәні» әдістемелік нұсқауы, «Мектеп балаларын шығармашылық өнерге баулу» әдістемелік құралы жазылды.<ref name="ztgzt.kz">{{cite web|title=Жизнь как кнопочки баяна|url=https://ztgzt.kz/zhizn-kak-knopochki-bayana-kogda-rabochij-kollektiv-stanovitsya-odnoj-semej/|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-04-09|date=2023-08-22}}</ref> Ұлағатты ұстаз музыкалық білім беру саласында педагогикалық мектеп қалыптастырып, есімі республика аясына танымал шәкірт шоғырын тәрбиеледі.<ref name="Salyq_tartibi">{{cite web|title=Біздің Әуке|url=https://salyq-gazet.kz/bizdi-uke/|publisher=«Салық тәртібі» газеті|lang=kz|accessdate=2024-04-09|date=2022-08-22}}</ref> Олардың арасында бүгінгі мектеп директоры, білікті педагог Бақыт Сапаралиева,<ref name="Jas_qazaq">{{cite web|title=Әуезге әуес еткен ұстазым|url=https://jasqazaq.kz/auezge-aues-etken-ystazym/?ysclid=lvuw3kr1av310361774|publisher= «Jas qazaq» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-08}}</ref> [[Шәмші Қалдаяқов]] атындағы халықаралық ән байқауының дипломанттары – Светлана Байқұлақова,<ref name="Ana_tili">{{cite web|title=«Сыған серенадасы» жолымды ашты|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/61706|publisher= «Ana tili» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-13}}</ref> Назкен Қошқарбаева, [[Жас қанат|«Жас қанат» республикалық жас орындаушылар байқауы]] мен [[Мальта]] мемлекетіндегі халықаралық ән фестивалі лауреаты, [[эстрада]] әншісі Тахмина Әшімбекова, [[Кенен Әзірбаев]] атындағы [[филармония]] директорының орынбасары, [[Мәдениет саласының үздігі]] Жандос Омаров және тағы басқа шәкірттерінің шоқтығы биік.<ref name="turaninform">{{cite web|title=Бес шалдан алған тағылым|url=https://turaninform.kz/?p=11226|publisher= «Turaninform» порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-08-10}}</ref> Әуесбай Бақбергенұлының есімі [[2020 жыл|2020 жылы]] шыққан «Білімнің жаққан шырағын» атты [[Жамбыл облысы]] педагогтарының [[антология|антологиясына]] және облыстың жетістікке жеткен танымал түлектері туралы jambyl-tylek.kz порталының дерекқорына енген.<ref name="jambyl-tylek">{{cite web|title=Жамбыл облысының танымал түлектері|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=10187|publisher=jambyl-tylek.kz сайты|lang=kz|accessdate=2024-05-09|date=2021-09-01}}</ref> 2026 ж. Әуесбай Бақбергенұлы туралы «Бақ берген әулет» кітабы шықты. Кітапта Ә.Бақбергенұлының ғибратты ғұмыры, өнегелі замана тынысы әріптес достар, ағайын-туыстың естелігі түрінде топтастырылды.<ref name="">{{cite web|title=«Бақ берген әулет» кітабы жарық көрді|url=https://jambyltv.kz/kz/news/33616|publisher=jambyltv.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-19|date=2026-02-18}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Жаңа кітап таныстырылды |url=https://aqjolgazet.kz/179530/zha-a-kitap-tanystyryldy|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-20|date=2026-02-19}}</ref> === Марапаты === * [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2010 жыл|2010 ж.]]);<ref name="omiri_men_oneri_ozektes">{{cite web|title=Өмірі мен өнері өзектес|url=https://arainfo.kz/16119/miri-men-neri-zektes|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-04-25}}</ref> * ҚР Білім және ғылым министрінің Құрмет грамотасы ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="sarysu">{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=«Сарысу» газеті|lang=kk|accessdate=2023-08-14|date=2021-05-21}}</ref> * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="qulan-tany">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://qulantany.kz/archives/8561|publisher=qulantany.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-12|date=2021-05-21}}</ref> * [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі]], ҚР Мәдениет және спорт министрлігі ([[2018 жыл|2018 ж.]]);<ref name="madeniet-uzdigi">{{cite web|title=«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі табысталды|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid056LgWg1LLVgpwVc2pYeJC2rzgRNERHXwJJWop8qeeAvfVgkFbx5DKwDjsJB4SLV7l&id=100023037886485|publisher=Жамбыл облыстық мәдениет басқармасы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-25}}</ref><ref name="znamya-truda">{{cite web|title=Удовлетворение культурных потребностей — в приоритете|url=https://ztgzt.kz/duxovnaya-zhizn-regiona/|publisher=газета «Знамя труда»|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-27}}</ref> * «Еңбек ардагері» төсбелгісі, ҚР Оқу-ағарту министрлігі ([[2022 жыл|2022 ж.]]);<ref name="qurmetti-azamat">{{cite web|title=«Еңбек ардагері» төсбелгісі иегері|url=https://qulantany.kz/archives/17630|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-11|date=2023-11-28}}</ref> * [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]] ([[2023 жыл|2023 ж.]]);<ref name="qurmettyazamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді|url=https://www.youtube.com/watch?v=MZxKoR1-gEg|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-08|date=2023-10-26}}</ref><ref name="merekedegi-marapat">{{cite web|title=Мерекедегі марапат|url=https://aqjolgazet.kz/163578/merekedegi-marapat/marapat/|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-28}}</ref><ref name="Qurmetty-azamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағымен марапаттау сәті|url=https://www.youtube.com/watch?v=OXwBCUJANNI|publisher=Тараз қ-сы әкімдігі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref><ref name="Qurmetty_azamat">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы Тараз қаласының құрметті азаматы атанды |url=https://qulantany.kz/archives/17630 |publisher=qulantany.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref> *ҚР Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаевтың Алғыс хаты ([[2023 жыл|2023 ж.]]); *ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтың Алғыс хаты (2025 ж.); *«Ауданға сіңірген еңбегі үшін» медалі, [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Т.Рысқұлов ауданы]] (2025 ж.). === Қоғамдық қызметі=== * [[2018 жыл|2018 жылдан]] Қазақстан педагогикалық ғылымдар Академиясы мүшесі;<ref name="bilim_oner_maitalmany">{{cite web|title=Білім мен өнердің майталманы|url=https://arainfo.kz/16115/bilim-men-nerdi-maytalmany|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-06}}</ref> * [[2023 жыл|2023 жылдан]] Тараз қалалық ардагерлер Кеңесі мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]] [[Санат:Тараз қаласының құрметті азаматтары]] [[Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар]] [[Санат:Жамбыл облысында туғандар]] [[Санат:Өнер тұлғалары]] pzlcvtjtcpufjh5esknn0smcpkhpaal 3642392 3642391 2026-08-13T08:32:05Z Qanattan 153055 /* Ғылыми-педагогикалық қызметі */ 3642392 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әуесбай Бақбергенұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = 500px |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 25.04.1951 |Туған жері = {{туғанжері|Луговой ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], {{KAZ}} <br/> (Луговой ауданы, [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылы]], Жамбыл облысы, [[ҚазКСР]]) |Мансабы = [[Педагогикалық қызмет|педагог-новатор]], [[өнер |өнер қайраткері]] |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Әкесі = Бақберген Тоқпанбетұлы<ref name="gibratTV">{{cite web|title=«Ғибрат» хабары|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9UIdCwx33Q&t=755s|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-05-20}}</ref> |Анасы = Орынкүл Садыққызы |Жұбайы = Рабиға Сақыпқызы, мектеп мұғалімі<ref name="arainfo">{{cite web|title=Айтар әніміз де әңгімеміз де бір|url=https://arainfo.kz/26500/aytar-nimiz-de-gimemiz-de-bir?ysclid=lvtw7kaisb739092740|publisher=Araiinfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2024-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=gazeta-sarysu.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-14}}</ref> |Балалары = Жанат, [[Қанат Әуесбайұлы Әуесбай|Қанат]], [[Қуат Әуесбайұлы Әуесбай|Қуат]]<ref name="moldir_bulaq">{{cite web|title=Ата өсиеті|url=https://moldir-bulak.kz/ata-osieti/|publisher=«Мөлдір бұлақ» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-16}}</ref><ref name="aq_jelken">{{cite web|title=Атамды мақтан тұтамын|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/34471|publisher=«Ақ желкен» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-08-16}}</ref><ref name="ulan_gazeti">{{cite web|title=Бөтен баладан білім беру саласының үздігіне дейін|url=https://ulan.kazgazeta.kz/news/35019|publisher=«Ұлан» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2021-07-2021}}</ref> |Марапаттары = [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин»]], [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері»]], [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгілері]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref >{{cite web|title=Тараздың Құрметті азаматы|url=https://abai.kz/post/175563|publisher=abai.kz порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-11-01}}</ref> |Сайты = |Блогы = |Басқалары = |Commons = }} '''Әуесбай Бақбергенұлы Тоқпанбетов''' ({{lang-en|Auyesbay Baqbergenuli}}, [[25 сәуір]] [[1951 жыл|1951 жылы]], [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]], Бірлес ауылы, (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) — [[Педагогика|педагог]][[Новатор|-новатор]], [[өнер]] қайраткері, [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері]], [[Мәдениет саласының үздігі|ҚР Мәдениет саласының үздігі]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref name="Jambyl-Taraz">{{cite web|title=Ұлағатты ұстазға құрмет|url=https://z-taraz.kz/la-atty-staz-a-rmet-2/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-11-01}}</ref><ref name="ulagattyustaz">{{cite web|title=«Тараз қаласының құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://z-taraz.kz/segizinshi-sha-yryl-an-taraz-alaly-m-slihatyny-kezekten-tys-segizinshi-sessiya-sheshimi/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-23}}</ref><ref name="ma">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-taraz/documents/details/543674?lang=kk|publisher=Тараз қалалық мәслихаты|lang=kk|accessdate=2024-05-10|date=2023-10-23}}</ref> == Өмірбаяны == [[Әуесбай Бақбергенұлы]] [[1951 жыл|1951 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]] [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылында]] (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) шаруа отбасында дүниеге келген.<ref name="Qazaqstan-temirzholshysy">{{cite web|title=Темірдей жігер иесі|url=https://rail-news.kz/index.php/kz/regions/15890-temirdei-ziger-iesi.html|publisher= «Қазақстан теміржолшысы» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-18}}</ref> Әкесі Бақберген мен анасы Орынкүлден барлығы Ажаркүл, Базаркүл, Әбу-Иса, Әуесхан, Әуесбай, Әуесалы есімді алты перзент тараған.<ref name="qulan_tany">{{cite web|title=Аманатты арқалаған азамат|url=https://qulantany.kz/archives/12050|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ә.Бақбергенұлы [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Өскемен педагогикалық институты|Өскемен педагогикалық институтын]] «Ән-күй пәнінің оқытушысы» мамандығы бойынша үздік бітірген.<ref name="vku.edu.kz">{{cite web|title=ШҚУ түлегі Тараз қаласының Құрметті азаматы|url=https://vku.edu.kz/2023/10/26/шқу-түлегіне-тараз-қаласының-құрмет/#:~:text=Республика%20күні%20қарсаңында%20Тараз%20қалалық,кафедрасының%20меңгерушісі%20болып%20жұмыс%20істеді|publisher= vku.edu.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-26}}</ref> Еңбек жолын сол жылы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]] атындағы №5 [[мектеп|мектепте]] «Ән-күй» пәнінің мұғалімі ретінде бастады.<ref name=" Jambyl">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы 70 жаста|url=https://www.youtube.com/watch?v=jBljeBX0DK0|publisher= «Jambyl» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-04-25}}</ref> 40 жылға жуық Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары [[Колледж|колледжінде]] (бұрынғы педагогикалық училище) оқытушы, кафедра меңгерушісі,<ref name="Jambyl-taraz.kz">{{cite web|title=Мәмілегер меңгеруші|url=https://z-taraz.kz/m-mileger-me-gerushi/|publisher= «Jambyl-taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-05-15}}</ref> өнер ұжымдарының жетекшісі болып қызмет етті.<ref name="alataugazeti.kz">{{cite web|title=Арлы адам|url=https://alataugazeti.kz/archives/84651|publisher= «Алатау» республикалық қоғамдық-саяси газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-21}}</ref> [[1978 жыл|1978 жылы]] [[Жамбыл облысы|Жамбыл облыстық]] «Алатау» ән-би ансамблінің бишілер тобына сүйемелдеуші-баянист болып жұмысқа шақырылды.<ref name="z-taraz.kz">{{cite web|title=Аяулы ағамен «Алатау» табыстырды|url=https://z-taraz.kz/ayauly-a-amen-alatau-tabystyrdy/?ysclid=lvusx4ig1q804738043|publisher=«Жамбыл-Тараз» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-02}}</ref><ref name="egemen_qazaqstan">{{cite web|title=«Алатауды» асқақтатқан өнерпаздар|url=https://egemen.kz/article/175738-alataudy-asqaqtatqan-onerpazdar?ysclid=lvzfa6zts179502396|publisher=«Egemen Qazaqstan» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-10-08}}</ref> Өнер саласының білікті маманы – қалалық, облыстық, республикалық деңгейдегі жүздеген мәдени іс-шараның белсенді қатысушысы әрі ұйымдастырушысы.<ref name="auesbajdyn-adebi">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://aqjolgazet.kz/124759/auesbajdyn-adebi/zhanalyqtar/?ysclid=lur51ip6gr790972391|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-04-23}}</ref> [[Жамбыл облысы]], [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] [[мәдениет]] бөлімінің меңгерушісі, [[Луговой ауданы|Луговой аудандық]] [[мәдениет]] үйінің директоры болды. [[1984 жыл|1984 жылы]] [[Красногор ауданы|Красногор ауданында]] халық ақыны, әнші, сазгер [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбаевтың]] 100 жылдығын республика ауқымында ұйымдастырушылардың бірі.<ref name="Aq_jol">{{cite web|title=Кененнің Қызылтаудағы ғасыртойы|url=https://aqjolgazet.kz/133675/kenennin-qyzyltaudagy-gasyrtojy/tarix/?ysclid=lvv1amxs6j543892777|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-21}}</ref> 100 жылдық мерейтой қарсаңында [[1982 жыл|1982 жылы]] Кенен ауылы өнерпаздарының басын қосып, «Ойжайлау» фольклорлық ансамблін құрып, жетекшілік етті.<ref name=" aqjolgazet">{{cite web|title=Ағалы-інілі ілтипат|url=https://aqjolgazet.kz/153275/agaly-inili-iltipat/adebiet/?ysclid=lvv1kiie1o286297501|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-09}}</ref> [[1984 жыл|1984 жылы]] ансамбль ұжымы [[Алматы|Алматыда]] [[Qazaqstan (телеарна)|қазақ телевизиясында]] 45 минуттық жеке концерт беріп, [[1985 жыл|1985 жылы]] [[Мәскеу|Мәскеуде]] өткен бүкілодақтық көркемөнерпаздар байқауында [[лауреат]] атанды.<ref name="Qordai_shamshiragi">{{cite web|title=Одаққа аты шыққан ойжайлау|url=https://mayak1932.kz/oda%D2%9B%D2%9Ba-aty-shy%D2%9B%D2%9Ban-ojzhajlau/19259/m%D3%99deniet/|publisher=«Қордай шамшырағы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-06-29}}</ref> 1984 ж. [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбайұлының]] 100 жылдығына орай қазақ телевизиясы «Асыл мұра» хабарын түсірді. Хабардың жүргізушілері әдебиет және өнер зерттеушісі [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек|Ақселеу Сейдімбек]], әнші [[Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов|Жәнібек Кәрменов]]. «Жәнібек ән салады, Ақселеу тамсанады» деген сөз тіркесі осы хабардың түйіні ретінде халық арасына тарап кеткен. Хабар Жамбыл облысы, [[Красногор ауданы]] (қазіргі [[Қордай ауданы|Қордай ауд.]]), [[Кенен (Жамбыл облысы)|Кенен ауылында]] орналасқан Кенен Әзірбайұлының әдеби-мемориалдық музейінде түсірілген. Хабардың түсіріліміне ақынның ұлы, музей директоры Көркемжан Кененұлы, [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] мәдениет бөлімінің басшысы Әуесбай Бақбергенұлы қатысты.<ref name="altynqor">{{cite web|title=«Асыл мұра» хабары|url= https://www.youtube.com/watch?v=aAZd1ksda-g&t=2s|publisher =Қазақ телевизиясы, 1984 ж.|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-02-15}}</ref> ===Ғылыми-педагогикалық қызметі=== Жастарға оқытудың жаңа технологиясының әдіс-тәсілімен білім берген ұстаз сапалы еңбегімен, дәріс берудегі ізденімпаздығымен, ерекше еңбекқорлығымен мәдениет және педагогика саласына зор үлес қосты.<ref name="Qazaqstan_dauiri">{{cite web|title=Адалдық пен адамдық|url=https://qazdauiri.kz/news/adaldyq-pen-adamdyq?ysclid=lvuwd5c7ip886180357|publisher= «Қазақстан дәуірі» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-08-04}}</ref> Білімгерлердің озық шығармашылық бастамасын жан-жақты қолдаумен қатар, олардың кәсіби шеберлігін шыңдауға мол бағыт-бағдар берді.<ref name="Bilimdi_el">{{cite web|title=Ұстаздар сабақтастығы жарасымды|url=https://bilimdinews.kz/?p=204878|publisher= «Білімді ел» газеті сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-22}}</ref> Әдістемелік жұмыстың бір қыры – ұстаздың өз шәкірттерімен бірге әр жылы шығармашылық концерт беруді дәстүрге айналдыруы.<ref name="bilim_ainasy">{{cite web|title=Өнердің өрен жүйрігі|url=https://bilimainasy.kz/22-14-06-01/|publisher=bilimainasy.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ол Жамбыл облысында «Тәуелсіз елдің ұлағатты ұстаздары» фестивалінің, «Жүрекке жылы әуендер» ретроәуендер байқауын тұрақты ұйымдастырып, шәкірттерімен бірлесе өнер көрсетті.<ref name="77_TV">{{cite web|title=Әуесбай қажы Бақбергенұлы 70 жасқа толды|url=https://www.youtube.com/watch?v=bxyJ9zKNsSU&t=2s|publisher= «77 TV» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-05-05}}</ref> «Үміт» мамандандырылған бөбектер үйіндегі «Ризашылық», «Қамқоршы түн» аталған түрлі іс-шарада жыл сайын білім алушы жастармен бірге концерттік бағдарлама ұсынды.<ref name="abai_college">{{cite web|title=Өнермен өрілген өнегелі өмір|url=https://www.facebook.com/share/p/QebboAAJTEN2qXtY/?mibextid=oFDknk|publisher=Абай гуманитарлық колледжі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-13}}</ref> Облыс ауқымында «Наурыз» мейрамдары, «Сағындырған әндер-ай», «Сағындым Кенен атамды», «Қазақ музыкасының шежіресі» байқауларын ұйымдастырып, белсене өнер көрсетті.<ref name="astana-akshamy.kz">{{cite web|title=Азаматтың бекзаты|url=https://astana-akshamy.kz/%d0%b0%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%82%d1%8b%d2%a3-%d0%b1%d0%b5%d0%ba%d0%b7%d0%b0%d1%82%d1%8b/|publisher=«Астана ақшамы» республикалық газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-23}}</ref> Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары колледжінде «Балауса» қыздар вокалды [[Ансамбль|ансамблі]],<ref name="sakhara.kz">{{cite web|title=Бәйгенің алдын бермеген «Балауса»|url=https://sakhara.kz/?p=2888|publisher=«Sakhara» республикалық қоғамдық-саяси газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-09-04}}</ref> «Серілер» жігіттер квартетінің негізін қалап, жетекшілік етті.<ref name="aikyn.kz">{{cite web|title=Саз әлемін серпілткен «Серілер»|url=https://aikyn.kz/254355/saz--lemin-serpiltken--seriler?ysclid=lvu0abh4gf674946763|publisher=[[Айқын (газет)|«Айқын» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-17}}</ref> [[Сурет:Серілер квартеті.jpeg|300px|right|thumb|'''«Серілер» квартеті:''' (солдан оңға қарай) Асылбек Жанғарин, Мұхит Мулкаразов, Әуесбай Бақбергенұлы, Серік Қалмағамбетов.]] Әуесбай Бақбергенұлы оқытушылардың ғылыми-практикалық конференцияларында «Қабылдауды дамытудың негізі – музыка мәдениетіне тәрбиелеу», «Жас сырнайшыны алғашқы сүйемелдеу дағдысына оқытудың әдістемесі», «Алғашқы сүйемелдеуге үйрету», «[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісованың]] шығармашылығы мен өнерін музыка сабақтарына пайдалану», «[[Александр Викторович Затаевич|Затаевич]]: «Қазақ халқының 1000 әні» аталған ғылыми конференцияларын ұйымдастырып, талай рет ғылыми баяндама жасады.<ref name="ztgzt">{{cite web|title=Музыка души. Поздравили коллегу и наставника|url=https://ztgzt.kz/muzyka-dushi-pozdravili-kollegu-i-nastavnika/?ysclid=lvyqfoxecw48659052|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-07}}</ref> Тәжірибелі педагогтың жетекшілігімен «Қазақ халқының аспаптық музыкасының жастарға беретін ұлттық тәрбиелік мәні» әдістемелік нұсқауы, «Мектеп балаларын шығармашылық өнерге баулу» әдістемелік құралы жазылды.<ref name="ztgzt.kz">{{cite web|title=Жизнь как кнопочки баяна|url=https://ztgzt.kz/zhizn-kak-knopochki-bayana-kogda-rabochij-kollektiv-stanovitsya-odnoj-semej/|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-04-09|date=2023-08-22}}</ref> Ұлағатты ұстаз музыкалық білім беру саласында педагогикалық мектеп қалыптастырып, есімі республика аясына танымал шәкірт шоғырын тәрбиеледі.<ref name="Salyq_tartibi">{{cite web|title=Біздің Әуке|url=https://salyq-gazet.kz/bizdi-uke/|publisher=«Салық тәртібі» газеті|lang=kz|accessdate=2024-04-09|date=2022-08-22}}</ref> Олардың арасында бүгінгі мектеп директоры, білікті педагог Бақыт Сапаралиева,<ref name="Jas_qazaq">{{cite web|title=Әуезге әуес еткен ұстазым|url=https://jasqazaq.kz/auezge-aues-etken-ystazym/?ysclid=lvuw3kr1av310361774|publisher= «Jas qazaq» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-08}}</ref> [[Шәмші Қалдаяқов]] атындағы халықаралық ән байқауының дипломанттары – Светлана Байқұлақова,<ref name="Ana_tili">{{cite web|title=«Сыған серенадасы» жолымды ашты|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/61706|publisher= «Ana tili» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-13}}</ref> Назкен Қошқарбаева, [[Жас қанат|«Жас қанат» республикалық жас орындаушылар байқауы]] мен [[Мальта]] мемлекетіндегі халықаралық ән фестивалі лауреаты, [[эстрада]] әншісі Тахмина Әшімбекова, [[Кенен Әзірбаев]] атындағы [[филармония]] директорының орынбасары, [[Мәдениет саласының үздігі]] Жандос Омаров және тағы басқа шәкірттерінің шоқтығы биік.<ref name="turaninform">{{cite web|title=Бес шалдан алған тағылым|url=https://turaninform.kz/?p=11226|publisher= «Turaninform» порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-08-10}}</ref> Әуесбай Бақбергенұлының есімі [[2020 жыл|2020 жылы]] шыққан «Білімнің жаққан шырағын» атты [[Жамбыл облысы]] педагогтарының [[антология|антологиясына]] және облыстың жетістікке жеткен танымал түлектері туралы jambyl-tylek.kz порталының дерекқорына енген.<ref name="jambyl-tylek">{{cite web|title=Жамбыл облысының танымал түлектері|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=10187|publisher=jambyl-tylek.kz сайты|lang=kz|accessdate=2024-05-09|date=2021-09-01}}</ref> 2026 ж. Әуесбай Бақбергенұлы туралы «Бақ берген әулет» кітабы шықты. Кітапта Ә.Бақбергенұлының ғибратты ғұмыры, өнегелі замана тынысы әріптес достар, ағайын-туыстың естелігі түрінде топтастырылды.<ref name="">{{cite web|title=«Бақ берген әулет» кітабы жарық көрді|url=https://jambyltv.kz/kz/news/33616|publisher=jambyltv.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-19|date=2026-02-18}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Жаңа кітап таныстырылды |url=https://aqjolgazet.kz/179530/zha-a-kitap-tanystyryldy|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-20|date=2026-02-19}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Бақ берген әулет|url=https://aqjolgazet.kz/179574/ba-bergen-ulet |publisher=aqjolgazet.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-25|date=2026-02-24}}</ref> === Марапаты === * [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2010 жыл|2010 ж.]]);<ref name="omiri_men_oneri_ozektes">{{cite web|title=Өмірі мен өнері өзектес|url=https://arainfo.kz/16119/miri-men-neri-zektes|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-04-25}}</ref> * ҚР Білім және ғылым министрінің Құрмет грамотасы ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="sarysu">{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=«Сарысу» газеті|lang=kk|accessdate=2023-08-14|date=2021-05-21}}</ref> * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="qulan-tany">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://qulantany.kz/archives/8561|publisher=qulantany.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-12|date=2021-05-21}}</ref> * [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі]], ҚР Мәдениет және спорт министрлігі ([[2018 жыл|2018 ж.]]);<ref name="madeniet-uzdigi">{{cite web|title=«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі табысталды|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid056LgWg1LLVgpwVc2pYeJC2rzgRNERHXwJJWop8qeeAvfVgkFbx5DKwDjsJB4SLV7l&id=100023037886485|publisher=Жамбыл облыстық мәдениет басқармасы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-25}}</ref><ref name="znamya-truda">{{cite web|title=Удовлетворение культурных потребностей — в приоритете|url=https://ztgzt.kz/duxovnaya-zhizn-regiona/|publisher=газета «Знамя труда»|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-27}}</ref> * «Еңбек ардагері» төсбелгісі, ҚР Оқу-ағарту министрлігі ([[2022 жыл|2022 ж.]]);<ref name="qurmetti-azamat">{{cite web|title=«Еңбек ардагері» төсбелгісі иегері|url=https://qulantany.kz/archives/17630|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-11|date=2023-11-28}}</ref> * [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]] ([[2023 жыл|2023 ж.]]);<ref name="qurmettyazamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді|url=https://www.youtube.com/watch?v=MZxKoR1-gEg|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-08|date=2023-10-26}}</ref><ref name="merekedegi-marapat">{{cite web|title=Мерекедегі марапат|url=https://aqjolgazet.kz/163578/merekedegi-marapat/marapat/|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-28}}</ref><ref name="Qurmetty-azamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағымен марапаттау сәті|url=https://www.youtube.com/watch?v=OXwBCUJANNI|publisher=Тараз қ-сы әкімдігі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref><ref name="Qurmetty_azamat">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы Тараз қаласының құрметті азаматы атанды |url=https://qulantany.kz/archives/17630 |publisher=qulantany.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref> *ҚР Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаевтың Алғыс хаты ([[2023 жыл|2023 ж.]]); *ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтың Алғыс хаты (2025 ж.); *«Ауданға сіңірген еңбегі үшін» медалі, [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Т.Рысқұлов ауданы]] (2025 ж.). === Қоғамдық қызметі=== * [[2018 жыл|2018 жылдан]] Қазақстан педагогикалық ғылымдар Академиясы мүшесі;<ref name="bilim_oner_maitalmany">{{cite web|title=Білім мен өнердің майталманы|url=https://arainfo.kz/16115/bilim-men-nerdi-maytalmany|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-06}}</ref> * [[2023 жыл|2023 жылдан]] Тараз қалалық ардагерлер Кеңесі мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]] [[Санат:Тараз қаласының құрметті азаматтары]] [[Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар]] [[Санат:Жамбыл облысында туғандар]] [[Санат:Өнер тұлғалары]] 60bpjalgpaucgea6fpcsp5sm61tqrco 3642393 3642392 2026-08-13T08:36:14Z Qanattan 153055 /* Ғылыми-педагогикалық қызметі */ 3642393 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әуесбай Бақбергенұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = 500px |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 25.04.1951 |Туған жері = {{туғанжері|Луговой ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], {{KAZ}} <br/> (Луговой ауданы, [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылы]], Жамбыл облысы, [[ҚазКСР]]) |Мансабы = [[Педагогикалық қызмет|педагог-новатор]], [[өнер |өнер қайраткері]] |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Әкесі = Бақберген Тоқпанбетұлы<ref name="gibratTV">{{cite web|title=«Ғибрат» хабары|url=https://www.youtube.com/watch?v=W9UIdCwx33Q&t=755s|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-05-20}}</ref> |Анасы = Орынкүл Садыққызы |Жұбайы = Рабиға Сақыпқызы, мектеп мұғалімі<ref name="arainfo">{{cite web|title=Айтар әніміз де әңгімеміз де бір|url=https://arainfo.kz/26500/aytar-nimiz-de-gimemiz-de-bir?ysclid=lvtw7kaisb739092740|publisher=Araiinfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2024-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=gazeta-sarysu.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-14}}</ref> |Балалары = Жанат, [[Қанат Әуесбайұлы Әуесбай|Қанат]], [[Қуат Әуесбайұлы Әуесбай|Қуат]]<ref name="moldir_bulaq">{{cite web|title=Ата өсиеті|url=https://moldir-bulak.kz/ata-osieti/|publisher=«Мөлдір бұлақ» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-16}}</ref><ref name="aq_jelken">{{cite web|title=Атамды мақтан тұтамын|url=https://aqzhelken.kazgazeta.kz/news/34471|publisher=«Ақ желкен» журналы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-08-16}}</ref><ref name="ulan_gazeti">{{cite web|title=Бөтен баладан білім беру саласының үздігіне дейін|url=https://ulan.kazgazeta.kz/news/35019|publisher=«Ұлан» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2021-07-2021}}</ref> |Марапаттары = [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин»]], [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері»]], [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгілері]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref >{{cite web|title=Тараздың Құрметті азаматы|url=https://abai.kz/post/175563|publisher=abai.kz порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-11-01}}</ref> |Сайты = |Блогы = |Басқалары = |Commons = }} '''Әуесбай Бақбергенұлы Тоқпанбетов''' ({{lang-en|Auyesbay Baqbergenuli}}, [[25 сәуір]] [[1951 жыл|1951 жылы]], [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]], Бірлес ауылы, (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) — [[Педагогика|педагог]][[Новатор|-новатор]], [[өнер]] қайраткері, [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері]], [[Мәдениет саласының үздігі|ҚР Мәдениет саласының үздігі]], [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]].<ref name="Jambyl-Taraz">{{cite web|title=Ұлағатты ұстазға құрмет|url=https://z-taraz.kz/la-atty-staz-a-rmet-2/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-11-01}}</ref><ref name="ulagattyustaz">{{cite web|title=«Тараз қаласының құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://z-taraz.kz/segizinshi-sha-yryl-an-taraz-alaly-m-slihatyny-kezekten-tys-segizinshi-sessiya-sheshimi/|publisher=«Jambyl-Taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-23}}</ref><ref name="ma">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағын беру туралы|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-taraz/documents/details/543674?lang=kk|publisher=Тараз қалалық мәслихаты|lang=kk|accessdate=2024-05-10|date=2023-10-23}}</ref> == Өмірбаяны == [[Әуесбай Бақбергенұлы]] [[1951 жыл|1951 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Луговой ауданы]] [[Сәлімбай Пірманов ауылы|Бірлес ауылында]] (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Сәлімбай Пірманов ауылы]]) шаруа отбасында дүниеге келген.<ref name="Qazaqstan-temirzholshysy">{{cite web|title=Темірдей жігер иесі|url=https://rail-news.kz/index.php/kz/regions/15890-temirdei-ziger-iesi.html|publisher= «Қазақстан теміржолшысы» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-18}}</ref> Әкесі Бақберген мен анасы Орынкүлден барлығы Ажаркүл, Базаркүл, Әбу-Иса, Әуесхан, Әуесбай, Әуесалы есімді алты перзент тараған.<ref name="qulan_tany">{{cite web|title=Аманатты арқалаған азамат|url=https://qulantany.kz/archives/12050|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ә.Бақбергенұлы [[1973 жыл|1973 жылы]] [[Өскемен педагогикалық институты|Өскемен педагогикалық институтын]] «Ән-күй пәнінің оқытушысы» мамандығы бойынша үздік бітірген.<ref name="vku.edu.kz">{{cite web|title=ШҚУ түлегі Тараз қаласының Құрметті азаматы|url=https://vku.edu.kz/2023/10/26/шқу-түлегіне-тараз-қаласының-құрмет/#:~:text=Республика%20күні%20қарсаңында%20Тараз%20қалалық,кафедрасының%20меңгерушісі%20болып%20жұмыс%20істеді|publisher= vku.edu.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-10-26}}</ref> Еңбек жолын сол жылы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]] атындағы №5 [[мектеп|мектепте]] «Ән-күй» пәнінің мұғалімі ретінде бастады.<ref name=" Jambyl">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы 70 жаста|url=https://www.youtube.com/watch?v=jBljeBX0DK0|publisher= «Jambyl» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-04-25}}</ref> 40 жылға жуық Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары [[Колледж|колледжінде]] (бұрынғы педагогикалық училище) оқытушы, кафедра меңгерушісі,<ref name="Jambyl-taraz.kz">{{cite web|title=Мәмілегер меңгеруші|url=https://z-taraz.kz/m-mileger-me-gerushi/|publisher= «Jambyl-taraz» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-05-15}}</ref> өнер ұжымдарының жетекшісі болып қызмет етті.<ref name="alataugazeti.kz">{{cite web|title=Арлы адам|url=https://alataugazeti.kz/archives/84651|publisher= «Алатау» республикалық қоғамдық-саяси газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-21}}</ref> [[1978 жыл|1978 жылы]] [[Жамбыл облысы|Жамбыл облыстық]] «Алатау» ән-би ансамблінің бишілер тобына сүйемелдеуші-баянист болып жұмысқа шақырылды.<ref name="z-taraz.kz">{{cite web|title=Аяулы ағамен «Алатау» табыстырды|url=https://z-taraz.kz/ayauly-a-amen-alatau-tabystyrdy/?ysclid=lvusx4ig1q804738043|publisher=«Жамбыл-Тараз» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-02}}</ref><ref name="egemen_qazaqstan">{{cite web|title=«Алатауды» асқақтатқан өнерпаздар|url=https://egemen.kz/article/175738-alataudy-asqaqtatqan-onerpazdar?ysclid=lvzfa6zts179502396|publisher=«Egemen Qazaqstan» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-10-08}}</ref> Өнер саласының білікті маманы – қалалық, облыстық, республикалық деңгейдегі жүздеген мәдени іс-шараның белсенді қатысушысы әрі ұйымдастырушысы.<ref name="auesbajdyn-adebi">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://aqjolgazet.kz/124759/auesbajdyn-adebi/zhanalyqtar/?ysclid=lur51ip6gr790972391|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-04-09|date=2021-04-23}}</ref> [[Жамбыл облысы]], [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] [[мәдениет]] бөлімінің меңгерушісі, [[Луговой ауданы|Луговой аудандық]] [[мәдениет]] үйінің директоры болды. [[1984 жыл|1984 жылы]] [[Красногор ауданы|Красногор ауданында]] халық ақыны, әнші, сазгер [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбаевтың]] 100 жылдығын республика ауқымында ұйымдастырушылардың бірі.<ref name="Aq_jol">{{cite web|title=Кененнің Қызылтаудағы ғасыртойы|url=https://aqjolgazet.kz/133675/kenennin-qyzyltaudagy-gasyrtojy/tarix/?ysclid=lvv1amxs6j543892777|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-21}}</ref> 100 жылдық мерейтой қарсаңында [[1982 жыл|1982 жылы]] Кенен ауылы өнерпаздарының басын қосып, «Ойжайлау» фольклорлық ансамблін құрып, жетекшілік етті.<ref name=" aqjolgazet">{{cite web|title=Ағалы-інілі ілтипат|url=https://aqjolgazet.kz/153275/agaly-inili-iltipat/adebiet/?ysclid=lvv1kiie1o286297501|publisher= «Aq jol» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-09}}</ref> [[1984 жыл|1984 жылы]] ансамбль ұжымы [[Алматы|Алматыда]] [[Qazaqstan (телеарна)|қазақ телевизиясында]] 45 минуттық жеке концерт беріп, [[1985 жыл|1985 жылы]] [[Мәскеу|Мәскеуде]] өткен бүкілодақтық көркемөнерпаздар байқауында [[лауреат]] атанды.<ref name="Qordai_shamshiragi">{{cite web|title=Одаққа аты шыққан ойжайлау|url=https://mayak1932.kz/oda%D2%9B%D2%9Ba-aty-shy%D2%9B%D2%9Ban-ojzhajlau/19259/m%D3%99deniet/|publisher=«Қордай шамшырағы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-06-29}}</ref> 1984 ж. [[Кенен Әзірбаев|Кенен Әзірбайұлының]] 100 жылдығына орай қазақ телевизиясы «Асыл мұра» хабарын түсірді. Хабардың жүргізушілері әдебиет және өнер зерттеушісі [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек|Ақселеу Сейдімбек]], әнші [[Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов|Жәнібек Кәрменов]]. «Жәнібек ән салады, Ақселеу тамсанады» деген сөз тіркесі осы хабардың түйіні ретінде халық арасына тарап кеткен. Хабар Жамбыл облысы, [[Красногор ауданы]] (қазіргі [[Қордай ауданы|Қордай ауд.]]), [[Кенен (Жамбыл облысы)|Кенен ауылында]] орналасқан Кенен Әзірбайұлының әдеби-мемориалдық музейінде түсірілген. Хабардың түсіріліміне ақынның ұлы, музей директоры Көркемжан Кененұлы, [[Красногор ауданы|Красногор аудандық]] мәдениет бөлімінің басшысы Әуесбай Бақбергенұлы қатысты.<ref name="altynqor">{{cite web|title=«Асыл мұра» хабары|url= https://www.youtube.com/watch?v=aAZd1ksda-g&t=2s|publisher =Қазақ телевизиясы, 1984 ж.|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-02-15}}</ref> ===Ғылыми-педагогикалық қызметі=== Жастарға оқытудың жаңа технологиясының әдіс-тәсілімен білім берген ұстаз сапалы еңбегімен, дәріс берудегі ізденімпаздығымен, ерекше еңбекқорлығымен мәдениет және педагогика саласына зор үлес қосты.<ref name="Qazaqstan_dauiri">{{cite web|title=Адалдық пен адамдық|url=https://qazdauiri.kz/news/adaldyq-pen-adamdyq?ysclid=lvuwd5c7ip886180357|publisher= «Қазақстан дәуірі» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-08-04}}</ref> Білімгерлердің озық шығармашылық бастамасын жан-жақты қолдаумен қатар, олардың кәсіби шеберлігін шыңдауға мол бағыт-бағдар берді.<ref name="Bilimdi_el">{{cite web|title=Ұстаздар сабақтастығы жарасымды|url=https://bilimdinews.kz/?p=204878|publisher= «Білімді ел» газеті сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2022-06-22}}</ref> Әдістемелік жұмыстың бір қыры – ұстаздың өз шәкірттерімен бірге әр жылы шығармашылық концерт беруді дәстүрге айналдыруы.<ref name="bilim_ainasy">{{cite web|title=Өнердің өрен жүйрігі|url=https://bilimainasy.kz/22-14-06-01/|publisher=bilimainasy.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2022-07-26}}</ref> Ол Жамбыл облысында «Тәуелсіз елдің ұлағатты ұстаздары» фестивалінің, «Жүрекке жылы әуендер» ретроәуендер байқауын тұрақты ұйымдастырып, шәкірттерімен бірлесе өнер көрсетті.<ref name="77_TV">{{cite web|title=Әуесбай қажы Бақбергенұлы 70 жасқа толды|url=https://www.youtube.com/watch?v=bxyJ9zKNsSU&t=2s|publisher= «77 TV» телеарнасы|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2021-05-05}}</ref> «Үміт» мамандандырылған бөбектер үйіндегі «Ризашылық», «Қамқоршы түн» аталған түрлі іс-шарада жыл сайын білім алушы жастармен бірге концерттік бағдарлама ұсынды.<ref name="abai_college">{{cite web|title=Өнермен өрілген өнегелі өмір|url=https://www.facebook.com/share/p/QebboAAJTEN2qXtY/?mibextid=oFDknk|publisher=Абай гуманитарлық колледжі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-13}}</ref> Облыс ауқымында «Наурыз» мейрамдары, «Сағындырған әндер-ай», «Сағындым Кенен атамды», «Қазақ музыкасының шежіресі» байқауларын ұйымдастырып, белсене өнер көрсетті.<ref name="astana-akshamy.kz">{{cite web|title=Азаматтың бекзаты|url=https://astana-akshamy.kz/%d0%b0%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%82%d1%8b%d2%a3-%d0%b1%d0%b5%d0%ba%d0%b7%d0%b0%d1%82%d1%8b/|publisher=«Астана ақшамы» республикалық газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-08|date=2023-08-23}}</ref> Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық жоғары колледжінде «Балауса» қыздар вокалды [[Ансамбль|ансамблі]],<ref name="sakhara.kz">{{cite web|title=Бәйгенің алдын бермеген «Балауса»|url=https://sakhara.kz/?p=2888|publisher=«Sakhara» республикалық қоғамдық-саяси газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-09-04}}</ref> «Серілер» жігіттер квартетінің негізін қалап, жетекшілік етті.<ref name="aikyn.kz">{{cite web|title=Саз әлемін серпілткен «Серілер»|url=https://aikyn.kz/254355/saz--lemin-serpiltken--seriler?ysclid=lvu0abh4gf674946763|publisher=[[Айқын (газет)|«Айқын» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-05|date=2023-08-17}}</ref> [[Сурет:Серілер квартеті.jpeg|300px|right|thumb|'''«Серілер» квартеті:''' (солдан оңға қарай) Асылбек Жанғарин, Мұхит Мулкаразов, Әуесбай Бақбергенұлы, Серік Қалмағамбетов.]] Әуесбай Бақбергенұлы оқытушылардың ғылыми-практикалық конференцияларында «Қабылдауды дамытудың негізі – музыка мәдениетіне тәрбиелеу», «Жас сырнайшыны алғашқы сүйемелдеу дағдысына оқытудың әдістемесі», «Алғашқы сүйемелдеуге үйрету», «[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова|Дина Нұрпейісованың]] шығармашылығы мен өнерін музыка сабақтарына пайдалану», «[[Александр Викторович Затаевич|Затаевич]]: «Қазақ халқының 1000 әні» аталған ғылыми конференцияларын ұйымдастырып, талай рет ғылыми баяндама жасады.<ref name="ztgzt">{{cite web|title=Музыка души. Поздравили коллегу и наставника|url=https://ztgzt.kz/muzyka-dushi-pozdravili-kollegu-i-nastavnika/?ysclid=lvyqfoxecw48659052|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-07}}</ref> Тәжірибелі педагогтың жетекшілігімен «Қазақ халқының аспаптық музыкасының жастарға беретін ұлттық тәрбиелік мәні» әдістемелік нұсқауы, «Мектеп балаларын шығармашылық өнерге баулу» әдістемелік құралы жазылды.<ref name="ztgzt.kz">{{cite web|title=Жизнь как кнопочки баяна|url=https://ztgzt.kz/zhizn-kak-knopochki-bayana-kogda-rabochij-kollektiv-stanovitsya-odnoj-semej/|publisher=[[Знамя Труда|газета «Знамя труда»]]|lang=ru|accessdate=2024-04-09|date=2023-08-22}}</ref> Ұлағатты ұстаз музыкалық білім беру саласында педагогикалық мектеп қалыптастырып, есімі республика аясына танымал шәкірт шоғырын тәрбиеледі.<ref name="Salyq_tartibi">{{cite web|title=Біздің Әуке|url=https://salyq-gazet.kz/bizdi-uke/|publisher=«Салық тәртібі» газеті|lang=kz|accessdate=2024-04-09|date=2022-08-22}}</ref> Олардың арасында бүгінгі мектеп директоры, білікті педагог Бақыт Сапаралиева,<ref name="Jas_qazaq">{{cite web|title=Әуезге әуес еткен ұстазым|url=https://jasqazaq.kz/auezge-aues-etken-ystazym/?ysclid=lvuw3kr1av310361774|publisher= «Jas qazaq» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-08-08}}</ref> [[Шәмші Қалдаяқов]] атындағы халықаралық ән байқауының дипломанттары – Светлана Байқұлақова,<ref name="Ana_tili">{{cite web|title=«Сыған серенадасы» жолымды ашты|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/61706|publisher= «Ana tili» газетінің сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-06|date=2023-04-13}}</ref> Назкен Қошқарбаева, [[Жас қанат|«Жас қанат» республикалық жас орындаушылар байқауы]] мен [[Мальта]] мемлекетіндегі халықаралық ән фестивалі лауреаты, [[эстрада]] әншісі Тахмина Әшімбекова, [[Кенен Әзірбаев]] атындағы [[филармония]] директорының орынбасары, [[Мәдениет саласының үздігі]] Жандос Омаров және тағы басқа шәкірттерінің шоқтығы биік.<ref name="turaninform">{{cite web|title=Бес шалдан алған тағылым|url=https://turaninform.kz/?p=11226|publisher= «Turaninform» порталы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-08-10}}</ref> Әуесбай Бақбергенұлының есімі [[2020 жыл|2020 жылы]] шыққан «Білімнің жаққан шырағын» атты [[Жамбыл облысы]] педагогтарының [[антология|антологиясына]] және облыстың жетістікке жеткен танымал түлектері туралы jambyl-tylek.kz порталының дерекқорына енген.<ref name="jambyl-tylek">{{cite web|title=Жамбыл облысының танымал түлектері|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=10187|publisher=jambyl-tylek.kz сайты|lang=kz|accessdate=2024-05-09|date=2021-09-01}}</ref> 2026 ж. Әуесбай Бақбергенұлы туралы «Бақ берген әулет» кітабы шықты. Кітапта Ә.Бақбергенұлының ғибратты ғұмыры, өнегелі замана тынысы әріптес достар, ағайын-туыстың естелігі түрінде топтастырылды.<ref name="">{{cite web|title=«Бақ берген әулет» кітабы жарық көрді|url=https://jambyltv.kz/kz/news/33616|publisher=jambyltv.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-19|date=2026-02-18}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Жаңа кітап таныстырылды |url=https://aqjolgazet.kz/179530/zha-a-kitap-tanystyryldy|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-20|date=2026-02-19}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Бақ берген әулет|url=https://aqjolgazet.kz/179574/ba-bergen-ulet |publisher=aqjolgazet.kz|lang=kz|accessdate=2026-02-25|date=2026-02-24}}</ref><ref name="">{{cite web|title=Дарованное счастье|url=https://ztgzt.kz/87251/darovannoe-schaste|publisher=ztgzt.kz|lang=rus|accessdate=2026-02-21|date=2026-02-20}}</ref> === Марапаты === * [[Ы. Алтынсарин төсбелгісі|«Ыбырай Алтынсарин» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2010 жыл|2010 ж.]]);<ref name="omiri_men_oneri_ozektes">{{cite web|title=Өмірі мен өнері өзектес|url=https://arainfo.kz/16119/miri-men-neri-zektes|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-04-25}}</ref> * ҚР Білім және ғылым министрінің Құрмет грамотасы ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="sarysu">{{cite web|title=Ұстаз мұраты|url=https://gazeta-sarysu.kz/?p=20930|publisher=«Сарысу» газеті|lang=kk|accessdate=2023-08-14|date=2021-05-21}}</ref> * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері|«Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі]], [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|ҚР Білім және ғылым министрлігі]] ([[2017 жыл|2017 ж.]]);<ref name="qulan-tany">{{cite web|title=Әуесбайдың әдебі|url=https://qulantany.kz/archives/8561|publisher=qulantany.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-12|date=2021-05-21}}</ref> * [[Мәдениет саласының үздігі|«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі]], ҚР Мәдениет және спорт министрлігі ([[2018 жыл|2018 ж.]]);<ref name="madeniet-uzdigi">{{cite web|title=«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі табысталды|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid056LgWg1LLVgpwVc2pYeJC2rzgRNERHXwJJWop8qeeAvfVgkFbx5DKwDjsJB4SLV7l&id=100023037886485|publisher=Жамбыл облыстық мәдениет басқармасы|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-25}}</ref><ref name="znamya-truda">{{cite web|title=Удовлетворение культурных потребностей — в приоритете|url=https://ztgzt.kz/duxovnaya-zhizn-regiona/|publisher=газета «Знамя труда»|lang=ru|accessdate=2024-05-09|date=2018-01-27}}</ref> * «Еңбек ардагері» төсбелгісі, ҚР Оқу-ағарту министрлігі ([[2022 жыл|2022 ж.]]);<ref name="qurmetti-azamat">{{cite web|title=«Еңбек ардагері» төсбелгісі иегері|url=https://qulantany.kz/archives/17630|publisher=«Құлан таңы» газеті|lang=kk|accessdate=2024-05-11|date=2023-11-28}}</ref> * [[Тараз қаласының құрметті азаматтары|Тараз қаласының Құрметті азаматы]] ([[2023 жыл|2023 ж.]]);<ref name="qurmettyazamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді|url=https://www.youtube.com/watch?v=MZxKoR1-gEg|publisher=[[JAMBYL (телеарна)|«Jambyl» телеарнасы]]|lang=kk|accessdate=2024-04-08|date=2023-10-26}}</ref><ref name="merekedegi-marapat">{{cite web|title=Мерекедегі марапат|url=https://aqjolgazet.kz/163578/merekedegi-marapat/marapat/|publisher=[[Ақ жол (газет)|«Aq jol» газеті]]|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-28}}</ref><ref name="Qurmetty-azamat">{{cite web|title=«Тараз қаласының Құрметті азаматы» атағымен марапаттау сәті|url=https://www.youtube.com/watch?v=OXwBCUJANNI|publisher=Тараз қ-сы әкімдігі|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref><ref name="Qurmetty_azamat">{{cite web|title=Әуесбай Бақбергенұлы Тараз қаласының құрметті азаматы атанды |url=https://qulantany.kz/archives/17630 |publisher=qulantany.kz|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2023-10-24}}</ref> *ҚР Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаевтың Алғыс хаты ([[2023 жыл|2023 ж.]]); *ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтың Алғыс хаты (2025 ж.); *«Ауданға сіңірген еңбегі үшін» медалі, [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Т.Рысқұлов ауданы]] (2025 ж.). === Қоғамдық қызметі=== * [[2018 жыл|2018 жылдан]] Қазақстан педагогикалық ғылымдар Академиясы мүшесі;<ref name="bilim_oner_maitalmany">{{cite web|title=Білім мен өнердің майталманы|url=https://arainfo.kz/16115/bilim-men-nerdi-maytalmany|publisher=arainfo.kz сайты|lang=kk|accessdate=2024-05-09|date=2021-05-06}}</ref> * [[2023 жыл|2023 жылдан]] Тараз қалалық ардагерлер Кеңесі мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]] [[Санат:Тараз қаласының құрметті азаматтары]] [[Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар]] [[Санат:Жамбыл облысында туғандар]] [[Санат:Өнер тұлғалары]] 361b5cx5uszeoaly6viydt28eagxlr5 0 739407 3642245 3627473 2026-08-12T12:16:47Z ~2026-44459-65 184523 /* Жылыс */ *Мыңбай ұста* / *Алдаберген*/*Месқара*/*Меңдығұл*/*Бердеш*/ 3642245 wikitext text/x-wiki == Ақпан батыр Келімбердіұлы == Ақпаннан үш бала – Қаракүшік, Қармыс, Сармыс. Ескерту: Сармыстан бала жоқ. == Қаракүшік == Қаракүшіктен үш бала – Құдайқұл, Құтый, Байділә. == Қармыс == Қармыстан екі бала – Онайбай, Жанайбай. == Құдайқұл == Құдайқұлдан төрт бала – Бөтек, Таңатар, Шуақ, Жылыс. == Бөтек == Бөтектен төрт бала – Қалматай, Бұлтақаш, Сапақ, Байсал. == Таңатар == Таңатардан бес бала – Омар, Шама, Ырысбай, Баубек, Сүйіндік. == Шуақ == Шуақтан бір бала – Айтбай. == Жылыс == Жылыстан екі бала – Алдаберген, Кұлшы. Алдабергеннен -Месқара, == Құтый == Құтыйдан үш бала – Өтемей, Төлемей, Бөтек. == Өтемей == Өтемейден екі бала – Мендібай, Жылысбай. == Төлемей == Төлемейден төрт бала – Таңатар, Шуақбай, Есенгелді, Байменбет. == Бөтек == Бөтектен төрт бала – Байсал, Қалматай, Бултакаш, Сапак. Ескерту: Бөтектің Калматай, Бултакай, Сапак деген ұлдарынан бала жоқ. == Байсал == Байсалдан төрт бала – Сакетай, Бегемис, Шолак, Караман. == Байділә == Байділәдан бір бала – Жанұзақ. == Жанұзақ == Жанұзақтан бір бала – Қарақұл. == Қарақұл == Қарақұлдан бір бала – Жұмағанбет. == Онайбай-Жанайбай (Қармыс) == Қармыстың Онайбай мен Жанайбай деген екі баласынан ұрпақ жоқ. {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] k57gy99x3iqiitod2vyvsp0y8o3846i 0 741314 3642367 3614018 2026-08-13T06:35:21Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642367 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Дүйсеналы Дыбысалыұлы''' - 1957 жылы 2 қыркүйекте [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Қорағаты]] ауылында туған. Мәдениет және өнер қайраткері, композитор.<ref>{{cite web|title=Дүйсеналы Дыбысалыұлы|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=44434|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-21|date=2020-05-12}}</ref><ref>{{cite web|title=Ел азаматы|url=https://www.youtube.com/watch?v=rJGgenNVCyo |lang=kz||publisher=jambyl tv|accessdate=2023-04-21|date=2022-12-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Таразда сазгер Дүйсенәлі Бықыбаевтың ән кеші өтті|url=https://sn.kz/sn-adebiet-zhane-oner/26837-tarazda-sazger-d-jsen-li-by-ybaevty-n-keshi-tti|lang=kz||publisher=sn.kz|accessdate=2018-04-21|date=2017-11-27}}</ref><ref>{{cite web|title=Қазағымның үнісің сен, домбыра!|url=https://aqjolgazet.kz/72505/qazagymnyn-%d2%afnisin-sen-dombyra?ysclid=ly495vhx98358385737|lang=kz||publisher=aqjolgazet.kz|accessdate=2019-04-21|date=2018-07-03}}</ref><ref>{{cite web|title=Сазгер Дүйсенәлі Бықыбаев шығармашылық кешін берді|url=https://z-taraz.kz/landa-sazger-d-jsen-li-by-ybaevty-shy-armashyly-n-keshi-tti/?ysclid=ly49a5wdzl614928434 |lang=kz||publisher=z-taraz.kz|accessdate=2022-04-21|date=2021-11-05}}</ref> == Өмірбаяны == Дүйсеналы Дыбысалыұлы 1983 жылы Жамбыл мәдени-ағарту училищесінің ұлт-аспаптар бөлімін, 1987 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|С.М.Киров атындағы Мемлекеттік Қазақ университетінің]] тарих және қоғамтану факультетін бітірген. 1976-1983 жылдары Луговой аудандық мәдениет бөлімінің киномеханигі, автоклуб меңгерушісі, 1983-1986 жылдар аралығында Жамбыл облыстық атқару комитетінің Меркі және Луговой ауданаралық тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау қоғамының жауапты хатшысы, 1986-1987 жылдары аудандық мәдениет үйінің директоры, 1987-1996 жылдары Меркі, Луговой аудандарының мәдениет бөлімдерінің бастығы, 1996-2000 жылдары Т.Рысқұлов ауданы әкімінің орынбасары, 2000 жылы Т.Рысқұлов аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің бастығы, 2012 жылы Т.Рысқұлов ауданы әкімі аппаратының жетекшісі, 2013 жылы Жамбыл облысы әкімдігінің мәдениет, архивтер және құжаттама басқарма басшысының орынбасары, 2014-2020 ж.ж. Жамбыл облысы әкімдігінің мәдениет, архивтер және құжаттама басқарманың басшысы қызметін атқарды. Дүйсеналы Дыбысалыұлы басқармаға бағынысты мәдениет және архив мекемелерінің заманауи талаптарына сәйкес қызмет көрсетуіне ерекше назар аударады. Меркі және Тұрар Рысқұлов аудандарында мәдениет бөлімдерін басқарған кезінде қалыптасқан оң тәжірибелерді облыс көлемінде кең түрде жүргізді. Ең алдымен, мәдениет және архив мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға, кадрлардың біліктілігі мен жауапкершілігін көтеруге бағытталған жұмысты ұтымды жүргізуде. Соның нәтижесінде облыс кітапханаларының барлығына дерлігі интернетке қосылды. «Электронды Үкімет» желісін тиімді пайдалану арқылы барлық мәдениет мекемелерінде бұл жұмыс үйлесім тапты. Мұрағаттарда тарихи құжаттарды электронды-сандық түрге көшіру жұмысы жанданды. Ең бастысы – соңғы жылдары тарихымыздың темірқазығы Тараз және оның айналасындағы ортағасырлық қалаларда қазба жұмыстарын жүргізу арқылы тарихымыз бен мәдениетімізді әлемге таныту бағыты үрдіс алды. Жаңа археологиялық қазба жұмыстарын жүргізе отырып, ашық аспан астында музей жасақтау бағытында жұмыс жанданды. Кітапхан алар мен клубтардың көпшілікке қызмет көрсетуін жаңа сатыға көтерді. Дүйсеналы Дыбысалыұлының бастамасымен ғалымдармен, жоғары оқу орындарымен мәдениет және архив мекемелерінің байланысы нығайды. Қазақстан Ғылым Академиясының Ш.Уалиханов атындағы ғылыми-зерттеу әдебиет институтымен және Тараз мемлекеттік педагогикалық институтымен өзара ынтымақтастықты дамыту бағытында меморандумға қол қоюы осыған дәлел. Д.Д.Бықыбаевтың бастамасымен жергілікті сазгерлердің, суырып-салма және жас ақындардың шығармашылығын арттыру, оларды ынталандыру жұмысы қолға алынды. Сазгерлердің әндері жазылған үнтаспалар шығарылып, жас ақындар арасында айтыс, мүшайра ұйымдастыру дәстүрі қалыптасты. Ол жас дарын иелерінің өнер өлкесіне есік ашып, өнерлерін дамытуға ықпал жасауда да талант иелерінің алғысына бөленіп жүр. Ол тәрбиелеген, баулыған, қазір өнерлерімен бүкіл елімізге танылған таланттар – [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров|Досымжан Таңатаров]], Тахмина Әшімбекова, Оңал Азаматова, [[Жалғас Қонысбайұлы Толғанбай|Жалғас Толғанбай]] тағы да басқа таланттар халықаралық, республикалық байқаулардың лауреаттары. Халық шығармашылығын көтеру бағытында аудандарда көркем өнерпаздардың ансамбльдерін ұйымдастыру, халық театрлары мен үздік мәдениет ошақтарының жұмыстарын жандандыру бағытында жүргізілген жұмыстар өз нәтижесін беруде. Кәсіби және көркемөнерпаздар ұжымдары арасында байқаулардың, конкурстардың, өнер фестивальдарының мазмұны артып, мәні көтерілді. Қазір Жамбыл жерінде өтетін халықаралық ән конкурстарына, байқауларына, фестивальдарына танымал өнер шеберлері қуана қатысады. Ол таланттардың танылуына бағытталған жұмысты да үйлесімді жүргізуде. Кезінде халықтың сүйіспеншілігіне бөленген сазгер [[Мэлс Өзбеков]]тың кең танылуына бағытталған бір ғана жұмыс осыған дәлел. Тәуелсіздігіміздің алғашқы жылдарында мәдениет саласында болған қиыншылықтарды қызметкерлердің жеңе білуіне, мәдени-әлеуметтік ғимараттарды сақтап қалуына күш-жігерін жұмсай білуі бүгінгі күні оны мәдениет қызметкерлерінің құрметіне бөледі. Д.Д.Бықыбаев іскер басшы болуымен бірге елге танылған өнер иесі. 2002 жылы Қазақ радиосының ұйымдастыруымен өткен «Жаңа ән тыңдайық» бағдарламасында «Біз екеуміз» әні үздік деп танылып, «жыл әні» атанды. Сондай-ақ Ш.Әбішевтің сөзіне жазылған «Анашым», «Жазығым не?», Ш.Мамасерікованың «Әже әлдиі», «Сағыныш», М.Ысқақтың сөзіне жазылған «Нәзігім», «Гүл көктем», Ғани Әлімбековтың сөзіне жазылған «Тағы да келді бір көктем», «Жеттің бе көктемім», «Келерсің сен», Жаңыл Асылбекованың сөзіне жазылған «Тұманда», Арғынбай Бекбосынның сөзіне жазылған «Мэлстің соңғы әні», С.Қожекенің сөзіне жазылған «Киелі менің Құланым», «Ақкөл» осылар сияқты 50-ден астам әндері көптеген тыңдарманның жүрегіне жол тапты. «Шал тауында ауылым» атты ән жинағы шықты. Дүйсеналы Дыбысалыұлы халық рухын көтеруде, ұлттық құндылықтардың салтанат құруына бағытталған жұмыстарды жүргізуде өзінің ұлтжанды азамат екенін көпшілік жақсы біледі. 1991 жылы халық батыры Сыпатай Әлібекұлының кесенесін салудағы және 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жылдығының Таразда тойлану кезінде ұйымдастырушылық және үйлестірушілік қабілеті ерекше жарқырап көрінді. Ұлық той қарсаңында оның ұйымдастырған «Қазақ хандығы ту тіккен өлке» атты тарихи-мәдени экспедиция облыс халқының рухын көтеруге ерекше ықпал жасады. Облыстың зиялы топ өкілдерінен, тарихшылардан, өлкетанушылардан және мәдениет қызметкерлерінен, ақын-жыршылардан құрылған экспедиция халқымыздың тарихы мен мәдениеті, өнері туралы әңгімелері баршаның көңіліне нұр құйды, осы игі істің басы-қасында Д.Д.Бықыбаев жүрді. Ұзақ жылдардағы еселі еңбегі ескеріліп, аудандық мәдениет бөлімдерінің дамуына айрықша қосқан үлесі үшін 2001 жылы Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталып, 2005 жылы Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің ұйымдастыруымен өткізілген «Үздік ауылдық клуб, Мәдениет үйі», «Үздік ауылдық кітапхана» республикалық байқауына белсене қатысып, ауыл мәдениетінің дамуына қосқан үлесі үшін алғыс жарияланған. 2011 жылы «ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалі, 2015 жылы «Қазақстан Халықтары Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалімен, Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған медалімен, халықаралық мұражайлар кеңесінің комитеті заңды тұлғалар бірлестігі ИКОМ «Музей саласын дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен марапатталды. Облыс мәдениеті мен өнерін дамытуға қосқан ерен еңбегі облыс әкімі, облыстық мәслихат хатшысы, «Нұр Отан» партиясы, министрлік пен аудан әкімдіктерінің тарапынан жоғары бағаланып, Құрмет грамоталарымен, Алғыс хаттармен марапатталды. 2016 жылы Елбасы Жарлығымен «Құрмет» орденімен наградталды. Ұл-қыз тәрбиелеп, немере сүйген ата. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Сазгерлер]] [[Санат:Мәдениет және өнердегі адамдар]] [[Санат:Жамбыл облысы тұлғалары]] 0gzs5d1xfm1x6rml1e1qc16k6xdhtiv 0 752068 3642361 3640379 2026-08-13T05:51:02Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3424429 wikitext text/x-wiki {{тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2025}} '''Ақдәулетова Алма Танабайқызы''' ([[8 наурыз]] [[1933 жыл|1933 жылы]] туған, [[Алматы қаласы]]) – еңбек ардагері, биология ғылымдарының кандидаты (1972). Кеңестер Одағы деңгейіндегі Әйелдер съезінің делегаты (1987), Қызылорда облысының Құрметті азаматы (2011).<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.</ref> ---- === Өмірбаяны === 1954 жылы Қызылорда педагогикалық институтын (қазіргі [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]) тәмамдаған. Еңбек жолын осы институтта бастап, оқытушы, аға оқытушы және зоология кафедрасының меңгерушісі міндетін атқарушы ретінде қызмет етті (1954–1969). 1969 жылы Қызылорда облыстық атқару комитетінде ғылым және білім бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Кейіннен облыстық атқару комитетінің хатшысы (1973–1978) және төрағаның орынбасары (1978–1988) лауазымдарын атқарды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін облыстық әйелдер қоғамының төрайымы болып қоғамдық жұмыстарға белсенді араласты. Алма Танабайқызы 1973–1988 жылдары облыстық кеңестің бірнеше мәрте депутаты болып сайланды. ---- === Марапаттары === * [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет белгісі» ордені]] * [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медалі]] * Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталары * Облыс әкімінің Құрмет грамоталары * ҚР Президентінің Алғыс хаты 2011 жылы [[Қызылорда облысының құрметті азаматтарының тізімі|Қызылорда облысының Құрметті азаматы]] атағына ие болды. 9clvzgs8yh51ainm2osyk1zkk65xvcf 0 761842 3642446 3613582 2026-08-13T10:45:43Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642446 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Өзен |атауы = Орхон |шынайы атауы = Орхон гол |сурет = Orchon-mongolei.JPG |сурет ені = |сурет атауы = Орхон өзені |карта = Selengerivermap.png |карта ені = |карта атауы = Орхон өзенінің алабы |ұзындығы = 1124 |су алабының ауданы = 132 835 |су алабы = [[Сэлэнгэ]] |өзендердің су алабы = [[Байкал|Байкал көлі]]не дейін |су шығыны = 66 |өлшеу орны = сағасы |бастауы = [[Суврага Хайрхан]] |бастауының орны = [[Цэнхэр]], [[Архангай облысы]] |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 47|s_lat_min = 02|s_lat_sec = 59 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 101|s_lon_min = 20|s_lon_sec = 30 |сағасы = [[Селенга (өзен)|Селенга]] |сағасының орны = [[Сүхбаатар]], [[Сэлэнгэ облысы]] |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 50|m_lat_min = 15|m_lat_sec = 00 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 106|m_lon_min = 08|m_lon_sec = 20 |еңістігі = |ел = {{MNG}} |аймақ = [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]], [[Сэлэнгэ облысы]] |ортаққордағы санаты = Orkhon River }} '''Орхон''' — [[Моңғолия]]дағы ең ұзын өзен. [[Хангай|Хангай тауларынан]] басталып, [[Селенга (өзен)|Селенга өзені]]не қосылады. Ұзындығы – 1124 км, су алабы – шамамен 132 835 км². Өзен [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]] мен [[Сэлэнгэ облысы]] арқылы ағып өтеді. == Бастауы == Орхон өзені [[Архангай облысы]]ның [[Цэнхэр|Цэнхэр ауданындағы]] [[Суврага Хайрхан]] тауынан бастау алады. == Гидрологиясы == Орхон негізінен қар, мұздық және жаңбыр суларымен қоректенеді. Су тасу кезеңі — көктемнің соңынан жаз ортасына дейін. Орташа жылдық су шығыны – шамамен 66 м³/сек. Жоғарғы бөлігіне [[Улаан Цутгалан сарқырамасы]] орналасқан. == Маңызы == Өзен бойында [[Қарақорым]] және [[Қара Балғас]] секілді тарихи қалалар орналасқан. Ауыл шаруашылығы мен ирригациялық мақсатта пайдаланылады. [[ЮНЕСКО]] Орхон аңғарын [[Бүкіләлемдік мұра]]лар қатарына қосқан. == Салалары == Орхон өзенінің негізгі салалары: * [[Тамир өзені]] * [[Туул өзені]] * [[Хараа өзені]] == Қызықты дерек == Орхон атауы көне түркі жазуларында кездеседі. Осы өзен бойынан [[Күлтегін]], [[Білге қаған]] ескерткіштері табылған. Ежелгі ғұн, түркі тайпаларының мекендеген жері. == Дереккөздер == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Orkhon_River</ref> <ref>https://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/618776/mongolia-country-water-security-assessment_0.pdf</ref> <ref>Монгол Улсын усны нөөцийн тайлан, 2021</ref> [[Санат:Моңғолия өзендері]] bba0yp88rj13z59vynhh1w3aiv7sgfb 0 761905 3642448 3636490 2026-08-13T10:49:15Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642448 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} {{Автокөлік | атауы = ГАЗ-3307 | модель = ГАЗ-3307 / 3309 | фото = GAZ 3307 in Moskovsky.jpg | өндіруші = [[ГАЗ]] | өндіріс жылдары = 1990–2020<ref name="Пояснение">Шассилер тапсырыспен қазіргі күнге дейін жиналады (негізінен экспортқа арналған арнайы жабдық үшін).</ref> | ізашары = [[ГАЗ-53|ГАЗ-53-12]], [[ГАЗ-52]] | ізбасары = [[ГАЗон NEXT]] | зауыттар = {{flagicon|USSR}} [[ГАЗ]] ([[Горький автомобиль зауыты|Горький]] / [[Төменгі Новгород]])<br> {{flagicon|Russia}} [[ГАЗ]] ([[Төменгі Новгород]]) | класс = Жүк көлігі | шанақ типі = Бортты / шасси | компоновка = Алдыңғы мотор, артқы жетек (4×2) | қозғалтқыш = V8 ЗМЗ-511, ЗМЗ-5231, ЗМЗ-5244 (бензин)<br>R4 ЯМЗ-534 (дизель) | берілістер қорабы = 4 немесе 5 сатылы механикалық | дөңгелек базасы = 3770 мм | ұзындығы = 6550 мм | ені = 2380 мм | биіктігі = 2350 мм | алдыңғы сорап = 1630 мм | артқы сорап = 1690 мм | клиренс = 265 мм | толық салмағы = 7850 кг | бак көлемі = 105 л | макс.жылдамдық = 90 км/сағ (кей модельдерде 110 км/сағ) | жанармай шығыны = 19–32 л/100 км | байланысты модельдер = | ұқсас = [[ЗИЛ-4329]], [[КамАЗ-4308]], [[МАЗ-4370]] | ортаққор = GAZ-3307 }} '''ГАЗ-3307''' — [[КСРО]] мен [[Ресей]]де шығарылған төртінші буындағы орташа тоннажды [[жүк көлігі]]. Бұл модель [[ГАЗ-53]] сериясының ізбасары ретінде [[1989 жыл]]ы шығарылып, [[2020 жыл]]ға дейін өндірісте болды. ГАЗ-3309 – дизельді нұсқасы болып табылады. == Қысқаша сипаттама == ГАЗ-3307 бензинді [[ЗМЗ-511]] (V8, 4.25 л) және кейінірек [[ЗМЗ-5231]], [[ЗМЗ-5244]] қозғалтқыштарымен жабдықталған. Кейінгі жылдары дизельді нұсқалар — [[ЯМЗ-534]] және [[ММЗ Д-245]] орнатылды. Қозғалтқыштар [[Еуро-1]]-ден [[Еуро-5]]-ке дейінгі экостандарттарға сәйкес келді. Жүккөліктің максималды жылдамдығы – 90–110 км/сағ аралығында, ал жүккөтергіштігі шамамен 4,5 тонна. == Тарих == ГАЗ-3307 [[1980 жыл|1980-жылдары]] ГАЗ-4301 жобасы аясында жасалған жаңа буын кабинасымен және технологиялық жаңартулармен келді. [[1994 жыл]]дан бастап ГАЗ-3309 дизельді нұсқасы ұсынылды. [[2000 жыл]]дары модельге жаңа қозғалтқыштар мен [[АБС]] сияқты жүйелер енгізілді. Өндіріс [[2020 жыл]]ы ресми түрде тоқтатылды, бірақ кейбір шассилер арнайы тапсырыспен жиналып жатыр. == Модификациялар == * '''ГАЗ-3306''' — ГАЗ-544.10 (R4, ауа салқындатқышы, атмосфералық, 4,15 л, 85 а.к., Deutz лицензиясы) дизель қозғалтқышымен борттық жүк көлігі. Жүк көтергіштігі — 3,0 т. [[1992 жыл|1992]]—[[1995 жыл]]дары өндірілді. ** '''ГАЗ-33061''' — [[ГАЗ-52]] агрегаттарына негізделген өтпелі модель, ГАЗ-52 карбюраторлы қозғалтқышымен. Жүк көтергіштігі — 2,5 т. [[1992 жыл|1992]]—[[1993 жыл]]дары негізінен жүк-жолаушы такси ретінде өндірілді. * '''ГАЗ-3307''' — ЗМЗ-511.10 ([[2008 жыл]]дан бастап — ЗМЗ-5231.10) карбюраторлы қозғалтқышымен борттық жүк көлігі және шасси. Жүк көтергіштігі — 4,5 т. [[1989 жыл|1989]]—[[1996 жыл|1996]] және [[1997 жыл|1997]]–[[2009 жыл]]дары сериялық өндірілді. [[2010 жыл|2010]]–[[2016 жыл]]дары шағын сериямен шықты. [[2016 жыл]]ы инжекторлы ЗМЗ-524400 (V8, 137 а.к., Еуро-5) қозғалтқышымен, ABS жүйесімен және шиберлі рульдік гидрокүшейткішпен сертификатталды. ** '''ГАЗ-330701''' — солтүстік климатқа арналған модификация. ** '''ГАЗ-330706''' — қалыпты климатты елдерге арналған экспорттық модификация. ** '''ГАЗ-330707''' — тропикалық климатты елдерге арналған экспорттық модификация. ** '''ГАЗ-33072''' — самосвалдарға арналған шасси (негізінен [[САЗ]]). ** '''ГАЗ-33073''' — жүк-жолаушы такси. Платформасы [[ГАЗ-66]]-11 ([[1993 жыл|1993 ж.]]) үлгісіне ұқсас. ** '''ГАЗ-33074''' — [[КАвЗ-3976]] автобустарына арналған шасси. ЗМЗ-513.10 қозғалтқышы. Қақпақпен және алдыңғы бөлікпен, бірақ кабинасыз жеткізілді. [[1990 жыл|1990]]–[[1996 жыл|1996]] және [[1997 жыл|1997]]–[[2008 жыл|2008]] жылдары өндірілді. ** '''ГАЗ-33075''' — сұйытылған газбен жұмыс істейтін нұсқа. ЗМЗ-513.10 қозғалтқышы. Сериялық өндірілмеген, [[2012 жыл]]ға дейін шағын фирмалар қайта жабдықтады. ** '''ГАЗ-33076''' — сығылған газбен жұмыс істейтін нұсқа. ЗМЗ-513.10 қозғалтқышы. Сериялық өндірілмеген. ** '''ГАЗ-33078''' — [[Hino]] W04CT (136 а.к.) дизелімен шығарылған. [[1992 жыл|1992]]–[[1995 жыл|1995 жж.]] тапсырыспен өндірілді. == Дизель қозғалтқыштарының техникалық сипаттамалары == === ММЗ === '''[[ММЗ Д-245|ММЗ Д-245.7Е4]]''' моделі (ГАЗ-330900 үшін) Қатарлы, 4 цилиндрлі, 4 тактілі, сұйықтықпен салқындатылатын дизель қозғалтқышы, турбонаддувпен және ауа салқындатқышымен, тікелей отын бүрку жүйесімен, төртінші экологиялық сынып (Еуро-4). * Жұмыс көлемі, л — 4,75 * Қысу дәрежесі — 17,0 * Қуаты, а.к. (кВт) / айн/мин — 125,4 (92,2) / 2200 * Макс. айналдыру моменті, кгс·м (Н·м) / айн/мин — 42,5 (417) / 1100–2100 * Арнайы отын шығыны, г/а.к.·сағ (г/кВт) — 154 (210) * Салмағы, кг — 430 * Отын түрі: ГОСТ Р 52368-2005 II немесе III түріндегі дизель отыны === ЯМЗ-5344 ([[2013 жыл]]ғы үлгі) === [[ЯМЗ-534|ЯМЗ-5344]] моделі (ГАЗ-33098 үшін) Қатарлы, 4 цилиндрлі, 4 тактілі, сұйықтықпен салқындатылатын дизель қозғалтқышы, турбонаддувпен және ауа салқындатқышымен, тікелей отын бүрку жүйесімен, төртінші экологиялық сынып (Еуро-4). * Жұмыс көлемі, л — 4,43 * Қысу дәрежесі — 17,5 * Қуаты, а.к. (кВт) / айн/мин — 134,5 (99) / 2300 * Макс. айналдыру моменті, кгс·м (Н·м) / айн/мин — 42,5 (417) / 1200–2100 * Арнайы отын шығыны, г/а.к.·сағ (г/кВт) — 197 (145) * Тұрақты 60 км/сағ жылдамдықпен қозғалғандағы отын шығыны — 15,5 л/100 км, 80 км/сағ — 19,0 л/100 км * Салмағы — 460 кг * Отын түрі: ГОСТ Р 52368-2005 II немесе III түріндегі дизель отыны Тапсырыс бойынша автокөлік алдын ала жылыту құрылғысымен жабдықталуы мүмкін. === ЯМЗ-53443 ([[2016 жыл]]ғы үлгі) === [[ЯМЗ-534|ЯМЗ-53443]] моделі (ГАЗ-33098 үшін) Қатарлы, 4 цилиндрлі, 4 тактілі, сұйықтықпен салқындатылатын дизель қозғалтқышы, турбонаддувпен және ауа салқындатқышымен, тікелей отын бүрку жүйесімен, бесінші экологиялық сынып (Еуро-5). * Жұмыс көлемі, л — 4,43 * Қысу дәрежесі — 17,5 * Қуаты, а.к. (кВт) / айн/мин — 146,9 (109,5) / 2300 * Макс. айналдыру моменті, кгс·м (Н·м) / айн/мин — 49,9 (490) / 1200–2100 * Арнайы отын шығыны, г/а.к.·сағ (г/кВт) — 197 (145) * Тұрақты 60 км/сағ жылдамдықпен қозғалғандағы отын шығыны — 15,5 л/100 км, 80 км/сағ — 19,0 л/100 км * Салмағы — 480 кг * Отын түрі: ГОСТ Р 52368-2005 III түріндегі дизель отыны Тапсырыс бойынша автокөлік алдын ала жылыту құрылғысымен жабдықталуы мүмкін. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} <ref>{{Cite web|url=https://gazglobal.com|title=ГАЗ ресми сайты|lang=ru|access-date=2025-07-07}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://gruzovikpress.ru/article/2616-muzey-istorii-i-trudovoy-slavy-gaza-gorod-gorkiy-prospekt-lenina/|title=Музей истории и трудовой славы ГАЗа|publisher=Gruzovik Press|lang=ru|access-date=2025-07-07}}</ref> <ref>Ежегодник Большой советской энциклопедии. — 1987 (вып. 31). — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 42.</ref> <ref>Каменев С. Грузовые автомобили СССР. — Москва: Транспорт, 2002. — 320 с. ISBN 5-277-01597-0.</ref> <ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:GAZ-3307 Wikimedia Commons — Category:GAZ-3307]</ref> [[Санат:ГАЗ көліктері]] [[Санат:Жүк көліктері]] [[Санат:КСРО жүк көліктері]] tcwcho6lefavztb3xi3c255ateiwgcn 0 762069 3642457 3638247 2026-08-13T10:59:58Z Ақсуат тарихи-өлкетану музейі 183256 3642457 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Ұлан-Удэ |сурет = Центр Улан-Удэ.JPG |шынайы атауы = {{lang-ru|Улан-Удэ}}<br /> [[бурят тілі|бур.]] Улаан-Үдэ |елтаңба = Ulan-Ude COA (2005).gif |ту = Флаг города Улан-Удэ.svg |елтаңба сипаттамасы = Улан-Удэ елтаңбасы |ту сипаттамасы = Улан-Удэ туы |елтаңба ені = 120 |ту ені = 120 |lat_dir =N|lat_deg=51|lat_min=50 |lon_dir=E|lon_deg=107|lon_min=36 |CoordAddon = type:city(450848)_region:RU |CoordScale = 20000 |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 250 |аймақ картасының өлшемi = 200 |аудан картасының өлшемi = |аймағы = Бурятия Республикасы |кестедегі аймақ = Бурятия Республикасы |аудан түрі = [[Бурятия Республикасы]] |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = 2 әкімшілік аудан: <br />[[Железнодорожный аудан (Улан-Удэ)|Теміржол]], [[Совет ауданы (Улан-Удэ)|Совет]] |басшының түрi = Әкімшілік басшысы |басшысы = [[Игорь Шутенков]] |құрылған уақыты = 1666 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Верхнеудинск (1956 жылға дейін) |статус алуы = 1775 |жер аумағы = 347,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = шамамен 600 |климаты = континенттік |ресми тілі = орыс |тұрғыны = {{өсім}} 450 848<ref>{{cite web |url=https://burstat.gks.ru/ |title=Бурятстат: Халық саны |accessdate=2025-07-11}}</ref> |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = шамамен 1297 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = орыстар, буряттар, татарлар, украиндар және т.б. |конфессионалдық құрамы = [[Православие]], [[Буддизм]], [[Шаманизм]] |этнохороним = улан-үделік |телефон коды = +7 3012 |пошта индексі = 670000–670999 |сандық идентификаторы, код региона = 03 |ортаққордағы санаты = Ulan-Ude |сайты = https://www.ulan-ude-eg.ru |сайт тілі = ru |add1n = Ерекшелігі |add1 = [[Лениннің ең үлкен бас мүсіні]], [[Транссібір темір жолы]] бойындағы маңызды қала }} '''Улан-Удэ''' ({{lang-ru|Улан-Удэ}}, [[бурят тілі|бур.]]Улаан Үдэ) — [[Ресей]]дің [[Бурятия Республикасы]]ның астанасы әрі ең ірі қаласы. Қала [[Селенга (өзен)|Селенга]] мен [[Уда (өзен)|Уда]] өзендерінің қосылған жерінде, [[Байкөл|Байкал көлінен]] шамамен 100 шақырым оңтүстік-шығыста орналасқан. Халық саны — 450 848 адам ([[2024 жыл]]ғы есеп бойынша)<ref name="burstat">{{Cite web|title=Бурятстат – Улан-Удэ қаласының халық саны |url=https://burstat.gks.ru |accessdate=2025-07-11}}</ref>. Улан-Удэ [[Транссібір темір жолы]] бойында орналасқан ірі көлік және мәдени орталық болып табылады. Қалада [[Лениннің бас мүсіні]] — әлемдегі ең үлкен Лениннің басы орналасқан. == Атауы == '''Улан-Уде''' алғашында [[Уда (Бурятия)|Уда өзені]]нің бойында орналасуына байланысты '''Удинское''' ({{lang|ru|Удинское}}, {{IPA|ru|ˈudʲɪnskəjə}}) деп аталған. Қала [[1666 жыл]]ы шағын бекініс ретінде құрылған.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Verkhne-Udinsk|volume=27|page=1023}}</ref> [[1735 жыл]]дан бастап елді мекен '''Удинск''' ({{lang|ru|Удинск}}, {{IPA|ru|ʊˈdʲinsk}}) деп аталып, [[1775 жыл]]ы осы атаумен қала мәртебесін алған. [[1783 жыл]]ы, сол жылы қала мәртебесін алған [[Нижнеудинск]] (''Төменгі Удинск'') қаласымен шатастырмау үшін, атауы '''Верхнеудинск''' ({{lang|ru|Верхнеудинск}}, {{IPA|ru|vʲɪrxnʲɪˈudʲɪnsk}}; ''Жоғарғы Удинск'') деп өзгертілді.{{cn|date=November 2020}} "Жоғарғы" және "Төменгі" атаулары екі қаланың өзара географиялық орналасуын білдіреді, яғни өзен бойындағы нақты биіктігіне емес. Верхнеудинск өзеннің сағасында орналасса, Нижнеудинск өзеннің ортаңғы ағысында орналасқан. Қазіргі атау — '''Улан-Уде''' — қалаға [[1934 жыл]]дың [[27 шілде]]сінде берілген. Бұл атау [[бурят тілі|бурят тілінде]] "[[Қызыл]] [[Уда (Бурятия)|Уда]]" дегенді білдіреді және [[Кеңестік Коммунистік партия]] идеологиясын көрсетеді. == Тарих == Қала [[1666 жыл]]ы [[Верхнеудинск]] атауымен негізі қаланды. [[1934 жыл]]ы [[Бурят-Монғол АССР]]-інің астанасы болды. [[1935 жыл]]ы қала атауы Улан-Удэ болып өзгертілді. «Улан-Удэ» бурят тілінен аударғанда — «Қызыл Уда» дегенді білдіреді. Орыс казагы Гаврила Ловцовтың басшылығымен Селенга мен Уда өзендерінің тоғысқан жерінде Удинск қыстауы ретінде негізін қалады. Кейін бұл бекініс Верхнеудинск деп аталды, Қытайға баратын сауда жолындағы маңызды орталыққа айналды және 1934 жылы Улан-Үде («Қызыл Уда») болып қайта аталды. Тарихтағы негізгі кезеңдер 1666 жыл: казактар жергілікті халықтан ясак (алым-салық) жинау үшін қыстау салды. XVII ғасырдың соңы: қыстау әскери Удинск острогына айналды. 1775 жыл: қоныс қала мәртебесін алып, Верхнеудинск деп аталды, кейін Верхнеудинск уезінің орталығы болды. XIX ғасыр: Қытайдан Еуропаға өтетін Ұлы шай жолындағы қолайлы орналасуының арқасында қала ірі көпес орталығына айналды. 1923–1928 жылдар: Верхнеудинск Бурят-Моңғол АКСР-інің астанасы болды. 1934 жыл: қала Улан-Үде болып қайта аталды. XX ғасырдың екінші жартысы: қала Шығыс Сібірдің ірі өнеркәсіптік және мәдени орталығына айналды. == География == Улан-Удэ қаласы [[Мәскеу]]ден 5640 км шығыста және [[Байкөл|Байкал көлінен]] 100 шақырым оңтүстік-шығыста орналасқан. Қала теңіз деңгейінен 600 метр биіктікте, [[Хамар-Дабан]] мен [[Улан-Бургас]] жоталарының етегінде, [[Селенга (өзен)|Селенга өзені]] мен оның саласы [[Уда|Уда өзені]]нің қосылар тұсында орналасқан. Уда өзені қаланы екіге бөледі.<ref>[https://transsibirskaya.com/cities-ulan-ude ''transsibirskaya.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241214232637/https://transsibirskaya.com/cities-ulan-ude |date=2024-12-14 }}</ref> === Гидрография === Улан-Удэ арқылы екі өзен – Селенга мен Уда ағып өтеді. Селенга [[Байкөл|Байкалға]] құятын ең үлкен өзен болып табылады, ол көл алабына түсетін сулардың 50%-ын қамтамасыз етеді. Селенга жылына шамамен 30³ км су жеткізеді, бұл көл суының жаңаруына және санитарлық жағдайына үлкен әсер етеді. Селенга – [[омуль]], [[сібір бекіресі]], [[сібір таймені]], [[талма балығы]] және [[аққайран]] сияқты бағалы балық түрлерінің мекені. Уда – Селенга өзенінің оң жақ саласы. Оның ұзындығы – 567 шақырым. == Демография == [[2021 жылғы Ресей халық санағы|2021 жылғы санақ]] бойынша Улан-Үде қаласында 437 565 адам тұрған;<ref>{{cite web|title=Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Ресейдің Федералдық Мемлекеттік Статистика Қызметі]]|accessdate=1 September 2022}}</ref> бұл көрсеткіш [[2010 жылғы Ресей халық санағы|2010 жылғы санақта]] тіркелген 404 426 адаммен салыстырғанда өскен. Халық саны бойынша қала [[Шығыс Сібір]]дегі үшінші ірі қала болып табылады. Ол [[Ресей қалаларының халқы бойынша тізімі|Ресей қалалары арасында]] 45-орында тұр. Қалалық агломерацияда шамамен 600 000 адам тұрады. [[2021 жыл]]ғы этникалық құрамы:<ref>{{cite web|title=Национальный состав и владение языками|url=https://03.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab14_VPN-2020(5).xlsx|publisher=[[Ресейдің Федералдық Мемлекеттік Статистика Қызметі]]|accessdate=17 June 2023}}</ref> *[[Орыстар]] – 61,4% *[[Буряттар]] – 35,1% *Басқалар – 3,5% Қала — [[Ресейдегі буддизм|Ресейдегі буддизмнің]], соның ішінде [[Тибет буддизмі|тибет буддизмінің]] орталығы. Қала маңында, шамамен 23 шақырым, [[Иволгин дацаны]] орналасқан. == Экономика == Қала — Бурятияның экономикалық орталығы. Машина жасау, азық-түлік, жеңіл өнеркәсіп дамыған. Улан-Удэ — [[Улан-Удэ авиация зауыты|авиация зауытымен]] де танымал. == Көлік == [[Сурет:Схема предрелиз с переводом на бурятский.pdf|thumb|316x316px|Қаланың муниципалды автобус маршруттарының картасы]] Улан-Үде қаласы [[Иркутск]] пен [[Чита (Забайкалье өлкесі)|Чита]] арасындағы [[Транссібір темір жолы|Транссібір темір жолының]] негізгі желісінде орналасқан. Сонымен қатар, дәл осы жерде [[Трансмоңғол темір жолы|Трансмоңғолия темір жолы]] басталады. Бұл жол оңтүстікке қарай [[Моңғолия]] арқылы өтіп, [[Қытай|Қытайдың]] [[Бейжің|Бейжің қаласына]] дейін жалғасады. [[Сурет:Ulan Ude tram map 2021.png|thumb|315x315px|Қалалық трамвай желілерінің 2021 жылғы қазандағы картасы]] Қала [[Транссібір автожолы]]ның бір бөлігі болып табылатын [[Байкал тас жолы]]ның (М55) бойында орналасқан, бұл [[Владивосток]]қа апаратын басты федералды автожол.{{citation needed|date=April 2018}} Әуе көлігіне [[Улан-Үде әуежайы (Байкал)]] және кішігірім [[Улан-Үде Восточный әуежайы]] қызмет көрсетеді. Қалалық ішкі көлік жүйесіне [[трамвай]], [[автобус]] және ''[[маршрутка]]'' ([[жолаушылар таксиі]]) бағыттары кіреді.{{citation needed|date=April 2018}} == Мәдениет пен білім == Қалада [[Бурят мемлекеттік университеті]], [[Бурят мемлекеттік опера және балет театры]], мұражайлар, кітапханалар мен мәдени орталықтар орналасқан. [[Буддизм]] мен орыс православиясы қатар дамыған діни орталық саналады. == Танымал тұлғалар == * [[Дмитрий Маслеев]] – пианист * [[Оксана Омелянчик]] – спорт гимнастикасы бойынша спортшы * [[Ирина Пантаева]] – ''[[Sports Illustrated]]'' журналының моделі * [[Александр Сластин]] – актёр * [[Инна Степанова]] – Олимпиадаға қатысқан жебеші * [[Гүнсын Цыденова]] – саясаткер == Қызықты нысандар == * [[Лениннің бас мүсіні]] * [[Иволгин дацаны]] (қала маңында) * [[Тарихи орталық]] * [[Сібір темір жолы]] бойындағы вокзал ғимараты == Туыстас қалалар == Улан-Удэ қаласы келесі қалалармен бауырласқан:<ref>{{Cite web |title=Города-побратимы |url=https://ulan-ude-eg.ru/gorod/goroda-pobratimy/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301214122/https://ulan-ude-eg.ru/gorod/goroda-pobratimy/ |archive-date=2020-03-01 |access-date=2020-02-01 |website=ulan-ude-eg.ru |publisher=Ulan-Ude |language=ru}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|KOR}} [[Анян (Кёнгидо)|Анян]], Оңтүстік Корея * {{flagicon|USA}} [[Беркли (Калифорния)|Беркли]], АҚШ<ref>{{Cite web |title=Sister Cities - City of Berkeley, CA |url=https://www.cityofberkeley.info/Clerk/City_Council/Sister_Cities.aspx |access-date=2020-09-25 |website=www.cityofberkeley.info}}</ref> * {{flagicon|CHN}} [[Чанчунь]], Қытай * {{flagicon|RUS}} [[Чита (Забайкалье)|Чита]], Ресей * {{flagicon|Mongolia}} [[Дархан (қала)|Дархан]], Моңғолия * {{flagicon|UKR}} [[Донецк]], Украина * {{flagicon|RUS}} [[Элиста]], Ресей * {{flagicon|Mongolia}} [[Эрдэнэт]], Моңғолия * {{flagicon|CHN}} [[Эрэн-Хото]], Қытай * {{flagicon|RUS}} [[Грозный]], Ресей * {{flagicon|PRK}} [[Хэджу]], Солтүстік Корея * {{flagicon|CHN}} [[Хух-Хото]], Қытай * {{flagicon|CHN}} [[Хулунбуир]], Қытай * {{flagicon|CHN}} [[Ланьчжоу]], Қытай * {{flagicon|CHN}} [[Манчжурия]], Қытай * {{flagicon|JPN}} [[Румоэй (Хоккайдо)|Румоэй]], Жапония * {{flagicon|Taiwan}} [[Тайбэй]], Тайвань * {{flagicon|Mongolia}} [[Ұланбатыр]], Моңғолия * {{flagicon|CHN}} [[Уланчаб]], Қытай * {{flagicon|UKR}} [[Ялта]], Украина * {{flagicon|JPN}} [[Ямагата (қала)|Ямагата]], Жапония * {{flagicon|KOR}} [[Йонгвол уезі]], Оңтүстік Корея {{div col end}} == Дереккөздер == <references /> == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.ulan-ude-eg.ru/ Улан-Удэ қаласының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220628053007/https://ulan-ude-eg.ru/ |date=2022-06-28 }} [[Санат:Улан-Удэ]] [[Санат:Бурятия Республикасындағы қалалар]] [[Санат:Ресей қалалары]] [[Санат:Бурятия қалалары]] [[Санат:Ресей республикаларының астаналары]] o6ke9fdhakgfxu4utg9jr7awka3g5gr 0 762880 3642402 3600227 2026-08-13T09:11:05Z BaubekGumarov 170132 «[[Санат:Қазақ би-шешендері|Қазақ би-шешендері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642402 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Түрке Дербісұлы (17 ғасырдың екінші жартысы – 18 ғасырдың басы) Шеркеш руының басшысы болып, ел жадында киелі адам ретінде сақталған. Орыс деректерінде ол Тәуке хан тұсындағы қазақ зиялы қауымының ең ықпалды өкілдерінің бірі болған. == Тарихи деректер == Түрке бидің ата-бабалары аты шыққан батыр болғандығы туралы ел есінде: <poem>...Қойыс пен Дербіс серт еткен, Серт еткен жауын мерт еткен. Шеркештен батыр көп шықты, Ол заманда – ерте өткен,</poem> - деген жыр жолдары сақталған. Түрке би атанып, қазақ рулары арасындағы жер мен жесір, мал мен құн дауын шешіп, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген қағиданы берік ұстанып, әділдігімен әлеуметке кеңінен танымал болған. «Адайдың атақты [[Абыл Тілеуұлы|Абыл ақыны]] айтыпты» деп Әбдірахман Бекбасаров деген ақсақалдан мынадай жыр жолдары жеткен: <poem>Ар жағы Қойыс, Саталы, Бер жағында Түрке бар, Әулие болған баталы. Түркеден барып бата алса, Оң болған екен сапары. Жалауында Қыдыр жүріпті, Әлиістен деген қыз екен, Асыл шыққан жатағы. Дербістен Түрке туыпты, Он бес жаста ту алған, Қылышын қанға суарған! Әулие Бопан-Аспантай, Құр қалмаған дуаннан Байұлы түгіл қазақтан, Сахилығы асқандай.</poem> Осы жыр жолдарынан Түркенің тек би ғана емес, қол бастаған батыр, айтқаны келер әулие ретінде бағаланғанын байқаймыз. 1690 жылы Ресейге елші ретінде жіберілген Түрке бидің күйеу баласы Келді мырзаны Ресей билігі тұтқындайды. Ашуға булыққан Түрке би Ресей шекарасына кек алу үшін бірнеше рет шабуыл ұйымдастырды. Ол, сондай-ақ, 1692 жылы орыс елшілері Неприпасов пен Кобяковты ұстап, Келді мырза азат етілгенше оларды атамекеніне жібермеуге [[Тәуке хан|Тәуке ханды]] көндірді. Бұл тиімді шара болып шықты. 1694 жылы орыс билігі Түрке бидің күйеу баласын босатуға мәжбүр болды. Түрке би [[Мөңке би Тілеуұлы|Мөңке бимен]] замандас, билiктi қатар жургiзген адам. Бiрақ туған, өлген жылдары белгiсiз. Ел iшінде сөздерi де көп сақталмаған. Турке жөнiнде әpi әкiм, әpi би болған [[Мақаш әкім]] атымен танымал Мұхамбетжан Шолтырұлы Бекмұхамбетовтiн мұрағатында деректер кездестіруге болады. Өйткенi Мақаш осы Түрке биден тарайды. == Ел билеген ұрпақтары == Түрке би Шеркеш руы билеушілерінің тұтас бір әулетінің негізін қалаушы болды. Оның ұлы Жомарт би 1731 жылы 10 қазанда орыс бодандығына ант қабылдаған Кіші жүздің би, батырлары қатарында аталады. Сол тұстағы Кіші жүздің белгілі рубасы старшындары Табын Бөкенбай батыр, Тама Есет батыр, Алаша Бәйсеу би, Каракете Әжібай бек, Тана Құлжаназар би, Қызылқұрт Қосқадам, Есентемір Мырзаболат, Масқар Қарақұдық, Жағалбайлы Сәрке батырлармен бірге Шеркеш Жомарт биде [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]] саясатына қолдау білдірген. Сөйтіп Жомарт бидің әйгілі Әбілқайырмен бірге ант қабылдаған Кіші жүздің атақты 29 старшынының қатарында болуы, оның тұлғалық болмысын айқындай түседі. Хат соңына ол «Алшын-Шеркеш старшыны Жомарт би» деп өзінің мөр таңбасын түсірген. Жомарт би сол кезде егде тартқан жаста еді, сондықтан көп ұзамай Шеркеш руын оның баласы Пұсырман би басқарды. Кейбір орыс деректерінде Мұсылман би деп те атайды. 1750 жылдары [[Нұралы хан]] басқарған Кіші жүз бен Қайып хан билігіндегі Хиуа хандығы арасында сауда қатынастарына байланысты шиеленісті мәселелер туындаған. Ол Кіші жүз арқылы Орынборға келетін хиуалық сауда керуендерінің қазақ рулары тарапынан тонауға ұшырауымен, ал Хиуаға саудаға барған қазақ саудагерлерінен үлкен көлемде алым-салық алынуымен, сауда керуендеріне кедергі келтірумен түсіндіріледі. Сөйтіп екі жақты сауда-саттық мәселесін реттеу үшін Нұралы хан 1753 жылы күзде Хиуаға Шеркеш Пұсырман би бастаған елшілік аттандырады. Елшілік құрамында Нұралының нағашы ағасы адай Мырзатай батыр, Пұсырман бидің туған інісі Бура, баласы Тұрымбет, Малыбай, Олжа, т.б. қазақтармен қатар Нұралының генерал-губернатор И.И. Неплюевтен сұрауына байланысты Орынбордан жіберілген орыс елшілері тілмаш Я. Гуляев пен канцелярист П. Чучалов та болды. Елшілік Хиуаға 1753 жылы 18 желтоқсанда жеткен. Пұсырман би бастаған қазақ елшілері 21 желтоқсанда Қайып ханға Нұралы хатын тапсырады. Қайып хан оларды құрметпен жылы қабылдап, 25 желтоқсан күні өзіне шақырған. Кездесу барысында қазақтар 1751 жылы Өтелбай батыр тонаған 40 хиуалық түйе орнына, 150 ту бие қайтаруға келіскен. Бұл деректер Шеркеш руының тектілері бір-біріне қарсы шыққан екі Шыңғыс ұрпақтарының арасында үлкен құрметке ие болғанын көрсетеді. 1758 жылы Хиуа тағынан құлатылған Батыр ханның ұлы Қарабай хан Тұрымбет бидің ауылынан пана тапты. 1771 жылы Нұралы хан граф Панинге жазған хатында өз жақтастарының тізімінде, Байұлы рулары басшыларының ішінде бірінші болып Тұрымбет биді атайды. Алайда, көп ұзамай хан мен би жау болады. 1785 жылдың жазында ІІ Екатеринаға Нұралы ханды биліктен кетіру туралы өтінішхатқа Шеркеш руынан Тұрымбет би, Есенаман би, Көсем баһадүр, Жарқынбай батырлар қол қояды. Сол жылы қыркүйек айында болған құрылтайда Тұрымбет би барлық Байұлы руларының бас старшыны болып сайланады. Әрине, бұл таңдауда Тұрымбет бидің егде тартқан жасы мен даусыз беделі де маңызды рөл атқарды, бірақ оның үлкен дәрежелі руға жататындығы да маңызды рөл атқарды. Өмір бойы Байұлы руларына арқа сүйеген Нұралы хан үшін, әрине, Шеркеш руының жауласуға кіруі өте ауыр соққы болды. 1785 жылы желтоқсан айының аяғында Нұралы хан Игельстромға жазған хатында Тұрымбет биді «ұры» және «алаяқ» деп атап, керуендер мен шекаралық елді мекендерге шабуыл жасауға Шеркеш руының көсемінің қатысқаны туралы орыс билігінің алдында беделін түсіретін деректер келтіреді. Бірақ бәрі бекер болды, өйткені оның дәуірі әлдеқашан өтіп кеткен еді. 1786 жылы Нұралы хан Кіші жүзді тастап, Уфаға қоныстанды, ал келесі жылы Тұрымбет би Ресей әкімшілігі құрған жаңа орган «Байұлы ұрпақтарының расправасы» ұйымының төрағасы болып сайланады. 1790 жылы Сырым Датұлы қарулы күресті қайта бастағанда, Тұрымбет би Байұлы руының басқа да беделді басшыларымен бірге бұл қадамға қарсы болды. «Жайық өңіріндегі жер мәселесі мен жайылымнан айырылып қаламын ба деген қорқыныш үлкен бір топ старшындардың Сырымға қосылудан бас тартуында үлкен рөл атқарды. Бұл үрей старшындарды ғана емес, қалың бұқараны да тежеп тұрды және, сөзсіз, елеулі негіздер болды: көшпеліліктің жаңа аумақтарын табу өте қиын болды», - деп М.Вяткин байұлы ақсақалдарының ұстанымын түсіндірді. Бұл ретте Тұрымбет би Сырым батырмен бірге 1791-1792 ж.ж. Ералы ханды Кіші жүздің жаңа билеушісі етіп бекітуге қарсылық білдірген екі ұжымдық хатқа қол қойды. Сөйтіп, Шеркеш руының басшысы Әбілқайыр хан ұрпақтарына қарсылығын жалғастыра берді. Тиісінше, ол Сырым батырмен мақсаттары ортақ болғанмен, күрес әдістеріне келіспей, тек қарулы қарсылыққа қарсы болды. 18 ғасырдың 90-шы жылдарының ортасында Тұрымбет бидің аты-жөні құжаттарда аталмай қалады, бұл оның қайтыс болуына немесе саясатқа араласуды тоқтатқанына байланысты болуы мүмкін. Оның немересі Бекмұхамбет би мұрагері болды, ол расправа ұйымына кірді. Бекмұхамбет би 18 ғасырдың аяғында Қаратай сұлтанның жақтастарының қатарында болды. Алайда, 19 ғасырдың басында Шеркеш руының басшысы Қаратай сұлтанның інісі және қарсыласы Бөкей сұлтанның жағына өтті. Бұл одақ тиісінше мөрленді. Бөкей сұлтан Бекмұхамбет бимен құда болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1802 жылы Бекмұхамбет бидің жетекшілігімен Шеркеш руының едәуір бөлігі Бөкей сұлтанға еріп, Жайық пен Еділ өзендерінің аралығындағы аймаққа келді, онда жаңа квазимемлекеттік бірлестік – Ішкі Орда құрылды, кейін Бөкей Ордасы немесе Бөкей хандығы деген атаулармен белгілі болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Шеркеш руы Бөкей хандығының дәрежесі биік руларының біріне айналды, бұл рудың дәстүрлі мәртебесімен де, Бекмұхамбет бидің қызметімен де байланысты болды. Алайда, Шеркеш руы көсемдері мен Бөкей хандығының билеушілері арасындағы қарым-қатынаста бәрі тегіс болған жоқ. Алғашқы жылдары шеркештер тіпті Жайыққа қайта кетуге тырысты. Дегенмен, уақыт өте келе тағы да ортақ тіл тапты.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1811 жылы Бекмұхамбет би Бөкей ханды сайлауға, 1812 жылы Оралда өткен бекіту рәсіміне қатысты. Бекмұхамбет би Жәңгір ханға да қолдау жасады. 1824 жылы Жәңгір ханды сайлауға Мүсіреп Айдаболов пен Бекмұхамбет би өз руының өкілдері ретінде қатысты. 1827 жылы сәуір айында Жәңгір хан сол кезде болып жатқан толқулар кезінде Шеркеш руы басшыларының адалдығын атап өтті, Бекболат Байшеркешовке тархан атағы берілді.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1835 жылы Бекмұхамбет би жасының ұлғаюына және денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетті. Ол өзінің ұлы Шолтырды Шеркеш руының бір тармағына басқарушы етіп бекітуді өтініп Жәңгір ханға жүгінеді. Бұл өтініш қанағаттандырылды. 1839 жылы Шолтыр би де ханның кеңесшісі болды. 1840 жылы Жәңгір хан оған Анна орденінің алтын медалін табыстады.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Халық арасында жақсы естелік қалдырған өте атақты билеуші Шолтыр ұлы Мұхамеджан (Мақаш әкім) Бекмұхамбетов болды. Шежіресі: Шеркеш → Қойыс → Дербіс → Түрке → Жомарт → Пұсырман → Тұрымбет → Есмәмбет → Бекмұхамбет → Шолтыр → Мұхамеджан. Сөйтіп, Түрке биден бастасақ, екі ғасырдан астам бір әулеттің өкілдері ұрпақтан-ұрпаққа өз руының немесе оның жекелеген топтарының басында тұрған. <references /> [[Санат:Түрке би]] [[Санат:Қазақ тұлғасы]] [[Санат:Ел билеуші]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] 7bawci1ysp2urafjqpva9zsaxdo0vex 3642403 3642402 2026-08-13T09:11:58Z BaubekGumarov 170132 «[[Санат:Қазақ билері|Қазақ билері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642403 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Түрке Дербісұлы (17 ғасырдың екінші жартысы – 18 ғасырдың басы) Шеркеш руының басшысы болып, ел жадында киелі адам ретінде сақталған. Орыс деректерінде ол Тәуке хан тұсындағы қазақ зиялы қауымының ең ықпалды өкілдерінің бірі болған. == Тарихи деректер == Түрке бидің ата-бабалары аты шыққан батыр болғандығы туралы ел есінде: <poem>...Қойыс пен Дербіс серт еткен, Серт еткен жауын мерт еткен. Шеркештен батыр көп шықты, Ол заманда – ерте өткен,</poem> - деген жыр жолдары сақталған. Түрке би атанып, қазақ рулары арасындағы жер мен жесір, мал мен құн дауын шешіп, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген қағиданы берік ұстанып, әділдігімен әлеуметке кеңінен танымал болған. «Адайдың атақты [[Абыл Тілеуұлы|Абыл ақыны]] айтыпты» деп Әбдірахман Бекбасаров деген ақсақалдан мынадай жыр жолдары жеткен: <poem>Ар жағы Қойыс, Саталы, Бер жағында Түрке бар, Әулие болған баталы. Түркеден барып бата алса, Оң болған екен сапары. Жалауында Қыдыр жүріпті, Әлиістен деген қыз екен, Асыл шыққан жатағы. Дербістен Түрке туыпты, Он бес жаста ту алған, Қылышын қанға суарған! Әулие Бопан-Аспантай, Құр қалмаған дуаннан Байұлы түгіл қазақтан, Сахилығы асқандай.</poem> Осы жыр жолдарынан Түркенің тек би ғана емес, қол бастаған батыр, айтқаны келер әулие ретінде бағаланғанын байқаймыз. 1690 жылы Ресейге елші ретінде жіберілген Түрке бидің күйеу баласы Келді мырзаны Ресей билігі тұтқындайды. Ашуға булыққан Түрке би Ресей шекарасына кек алу үшін бірнеше рет шабуыл ұйымдастырды. Ол, сондай-ақ, 1692 жылы орыс елшілері Неприпасов пен Кобяковты ұстап, Келді мырза азат етілгенше оларды атамекеніне жібермеуге [[Тәуке хан|Тәуке ханды]] көндірді. Бұл тиімді шара болып шықты. 1694 жылы орыс билігі Түрке бидің күйеу баласын босатуға мәжбүр болды. Түрке би [[Мөңке би Тілеуұлы|Мөңке бимен]] замандас, билiктi қатар жургiзген адам. Бiрақ туған, өлген жылдары белгiсiз. Ел iшінде сөздерi де көп сақталмаған. Турке жөнiнде әpi әкiм, әpi би болған [[Мақаш әкім]] атымен танымал Мұхамбетжан Шолтырұлы Бекмұхамбетовтiн мұрағатында деректер кездестіруге болады. Өйткенi Мақаш осы Түрке биден тарайды. == Ел билеген ұрпақтары == Түрке би Шеркеш руы билеушілерінің тұтас бір әулетінің негізін қалаушы болды. Оның ұлы Жомарт би 1731 жылы 10 қазанда орыс бодандығына ант қабылдаған Кіші жүздің би, батырлары қатарында аталады. Сол тұстағы Кіші жүздің белгілі рубасы старшындары Табын Бөкенбай батыр, Тама Есет батыр, Алаша Бәйсеу би, Каракете Әжібай бек, Тана Құлжаназар би, Қызылқұрт Қосқадам, Есентемір Мырзаболат, Масқар Қарақұдық, Жағалбайлы Сәрке батырлармен бірге Шеркеш Жомарт биде [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]] саясатына қолдау білдірген. Сөйтіп Жомарт бидің әйгілі Әбілқайырмен бірге ант қабылдаған Кіші жүздің атақты 29 старшынының қатарында болуы, оның тұлғалық болмысын айқындай түседі. Хат соңына ол «Алшын-Шеркеш старшыны Жомарт би» деп өзінің мөр таңбасын түсірген. Жомарт би сол кезде егде тартқан жаста еді, сондықтан көп ұзамай Шеркеш руын оның баласы Пұсырман би басқарды. Кейбір орыс деректерінде Мұсылман би деп те атайды. 1750 жылдары [[Нұралы хан]] басқарған Кіші жүз бен Қайып хан билігіндегі Хиуа хандығы арасында сауда қатынастарына байланысты шиеленісті мәселелер туындаған. Ол Кіші жүз арқылы Орынборға келетін хиуалық сауда керуендерінің қазақ рулары тарапынан тонауға ұшырауымен, ал Хиуаға саудаға барған қазақ саудагерлерінен үлкен көлемде алым-салық алынуымен, сауда керуендеріне кедергі келтірумен түсіндіріледі. Сөйтіп екі жақты сауда-саттық мәселесін реттеу үшін Нұралы хан 1753 жылы күзде Хиуаға Шеркеш Пұсырман би бастаған елшілік аттандырады. Елшілік құрамында Нұралының нағашы ағасы адай Мырзатай батыр, Пұсырман бидің туған інісі Бура, баласы Тұрымбет, Малыбай, Олжа, т.б. қазақтармен қатар Нұралының генерал-губернатор И.И. Неплюевтен сұрауына байланысты Орынбордан жіберілген орыс елшілері тілмаш Я. Гуляев пен канцелярист П. Чучалов та болды. Елшілік Хиуаға 1753 жылы 18 желтоқсанда жеткен. Пұсырман би бастаған қазақ елшілері 21 желтоқсанда Қайып ханға Нұралы хатын тапсырады. Қайып хан оларды құрметпен жылы қабылдап, 25 желтоқсан күні өзіне шақырған. Кездесу барысында қазақтар 1751 жылы Өтелбай батыр тонаған 40 хиуалық түйе орнына, 150 ту бие қайтаруға келіскен. Бұл деректер Шеркеш руының тектілері бір-біріне қарсы шыққан екі Шыңғыс ұрпақтарының арасында үлкен құрметке ие болғанын көрсетеді. 1758 жылы Хиуа тағынан құлатылған Батыр ханның ұлы Қарабай хан Тұрымбет бидің ауылынан пана тапты. 1771 жылы Нұралы хан граф Панинге жазған хатында өз жақтастарының тізімінде, Байұлы рулары басшыларының ішінде бірінші болып Тұрымбет биді атайды. Алайда, көп ұзамай хан мен би жау болады. 1785 жылдың жазында ІІ Екатеринаға Нұралы ханды биліктен кетіру туралы өтінішхатқа Шеркеш руынан Тұрымбет би, Есенаман би, Көсем баһадүр, Жарқынбай батырлар қол қояды. Сол жылы қыркүйек айында болған құрылтайда Тұрымбет би барлық Байұлы руларының бас старшыны болып сайланады. Әрине, бұл таңдауда Тұрымбет бидің егде тартқан жасы мен даусыз беделі де маңызды рөл атқарды, бірақ оның үлкен дәрежелі руға жататындығы да маңызды рөл атқарды. Өмір бойы Байұлы руларына арқа сүйеген Нұралы хан үшін, әрине, Шеркеш руының жауласуға кіруі өте ауыр соққы болды. 1785 жылы желтоқсан айының аяғында Нұралы хан Игельстромға жазған хатында Тұрымбет биді «ұры» және «алаяқ» деп атап, керуендер мен шекаралық елді мекендерге шабуыл жасауға Шеркеш руының көсемінің қатысқаны туралы орыс билігінің алдында беделін түсіретін деректер келтіреді. Бірақ бәрі бекер болды, өйткені оның дәуірі әлдеқашан өтіп кеткен еді. 1786 жылы Нұралы хан Кіші жүзді тастап, Уфаға қоныстанды, ал келесі жылы Тұрымбет би Ресей әкімшілігі құрған жаңа орган «Байұлы ұрпақтарының расправасы» ұйымының төрағасы болып сайланады. 1790 жылы Сырым Датұлы қарулы күресті қайта бастағанда, Тұрымбет би Байұлы руының басқа да беделді басшыларымен бірге бұл қадамға қарсы болды. «Жайық өңіріндегі жер мәселесі мен жайылымнан айырылып қаламын ба деген қорқыныш үлкен бір топ старшындардың Сырымға қосылудан бас тартуында үлкен рөл атқарды. Бұл үрей старшындарды ғана емес, қалың бұқараны да тежеп тұрды және, сөзсіз, елеулі негіздер болды: көшпеліліктің жаңа аумақтарын табу өте қиын болды», - деп М.Вяткин байұлы ақсақалдарының ұстанымын түсіндірді. Бұл ретте Тұрымбет би Сырым батырмен бірге 1791-1792 ж.ж. Ералы ханды Кіші жүздің жаңа билеушісі етіп бекітуге қарсылық білдірген екі ұжымдық хатқа қол қойды. Сөйтіп, Шеркеш руының басшысы Әбілқайыр хан ұрпақтарына қарсылығын жалғастыра берді. Тиісінше, ол Сырым батырмен мақсаттары ортақ болғанмен, күрес әдістеріне келіспей, тек қарулы қарсылыққа қарсы болды. 18 ғасырдың 90-шы жылдарының ортасында Тұрымбет бидің аты-жөні құжаттарда аталмай қалады, бұл оның қайтыс болуына немесе саясатқа араласуды тоқтатқанына байланысты болуы мүмкін. Оның немересі Бекмұхамбет би мұрагері болды, ол расправа ұйымына кірді. Бекмұхамбет би 18 ғасырдың аяғында Қаратай сұлтанның жақтастарының қатарында болды. Алайда, 19 ғасырдың басында Шеркеш руының басшысы Қаратай сұлтанның інісі және қарсыласы Бөкей сұлтанның жағына өтті. Бұл одақ тиісінше мөрленді. Бөкей сұлтан Бекмұхамбет бимен құда болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1802 жылы Бекмұхамбет бидің жетекшілігімен Шеркеш руының едәуір бөлігі Бөкей сұлтанға еріп, Жайық пен Еділ өзендерінің аралығындағы аймаққа келді, онда жаңа квазимемлекеттік бірлестік – Ішкі Орда құрылды, кейін Бөкей Ордасы немесе Бөкей хандығы деген атаулармен белгілі болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Шеркеш руы Бөкей хандығының дәрежесі биік руларының біріне айналды, бұл рудың дәстүрлі мәртебесімен де, Бекмұхамбет бидің қызметімен де байланысты болды. Алайда, Шеркеш руы көсемдері мен Бөкей хандығының билеушілері арасындағы қарым-қатынаста бәрі тегіс болған жоқ. Алғашқы жылдары шеркештер тіпті Жайыққа қайта кетуге тырысты. Дегенмен, уақыт өте келе тағы да ортақ тіл тапты.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1811 жылы Бекмұхамбет би Бөкей ханды сайлауға, 1812 жылы Оралда өткен бекіту рәсіміне қатысты. Бекмұхамбет би Жәңгір ханға да қолдау жасады. 1824 жылы Жәңгір ханды сайлауға Мүсіреп Айдаболов пен Бекмұхамбет би өз руының өкілдері ретінде қатысты. 1827 жылы сәуір айында Жәңгір хан сол кезде болып жатқан толқулар кезінде Шеркеш руы басшыларының адалдығын атап өтті, Бекболат Байшеркешовке тархан атағы берілді.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1835 жылы Бекмұхамбет би жасының ұлғаюына және денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетті. Ол өзінің ұлы Шолтырды Шеркеш руының бір тармағына басқарушы етіп бекітуді өтініп Жәңгір ханға жүгінеді. Бұл өтініш қанағаттандырылды. 1839 жылы Шолтыр би де ханның кеңесшісі болды. 1840 жылы Жәңгір хан оған Анна орденінің алтын медалін табыстады.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Халық арасында жақсы естелік қалдырған өте атақты билеуші Шолтыр ұлы Мұхамеджан (Мақаш әкім) Бекмұхамбетов болды. Шежіресі: Шеркеш → Қойыс → Дербіс → Түрке → Жомарт → Пұсырман → Тұрымбет → Есмәмбет → Бекмұхамбет → Шолтыр → Мұхамеджан. Сөйтіп, Түрке биден бастасақ, екі ғасырдан астам бір әулеттің өкілдері ұрпақтан-ұрпаққа өз руының немесе оның жекелеген топтарының басында тұрған. <references /> [[Санат:Түрке би]] [[Санат:Қазақ тұлғасы]] [[Санат:Ел билеуші]] [[Санат:Қазақ би-шешендері]] [[Санат:Қазақ билері]] h9sen10z5sie1ocqq48lfi5q86cg05l 10 764845 3642317 3641784 2026-08-12T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3642317 json application/json { "articles": 244642, "pages": 669876, "edits": 3638596, "users": 180740, "activeusers": 357, "admins": 15, "files": 8765 } syf7xr0jkcnoxufuol6zm20ta35nzny 0 773543 3642298 3640440 2026-08-12T17:11:37Z АРАЙЛЫМ 184244 3642298 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алмат Жұман Бахытұлы''' (1996 жылы 26 тамызда Өзбекстанда дүниеге келген) — қазақстандық кәсіби боксшы және жалаңаш аяқпен күресетін жекпе-жекші, «Қазақ титаны» деген лақап атпен танымал. Ол UBC Латын Америкасы және UBC әлем чемпионы атақтарының иегері. Ол Колумбияда, Америка Құрама Штаттарында және Тайландта кәсіби турнирлерде бақ сынаған және Американың жалаңаш аяқпен күрес лигасында бақ сынаған Қазақстаннан шыққан алғашқы өкіл болды.<ref name="sportskz1">https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-podpisal-kontrakt-sizvestnyim-amerikanskim-promoushenom</ref> == Әуесқойлық мансабы == Алмат Жұманның алғашқы жаттығу жиындары Шаңырақ-1 Шағын ауданындағы №169 мектептің жертөлесінде жаттықтырушы Марғұланның басшылығымен өтті. Кейінірек Саладин жауынгерлік самбо клубында жаттығуын жалғастырған. Алтыншы сыныпта Қазбек Әшімовтың жетекшілігімен MMA-мен жаттыға бастаған. Әуесқой мансабында шамамен 15 MMA және жауынгерлік самбо жекпе-жегін өткізген. Алматыда панкратион турнирлеріне қатысып, аймақтық жарыстарда жүлделі орындарға ие болған. == Кәсіби мансабы === === 2023 === * 2023 жылдың 11 мамыры — Карлос Салазарды бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2960908</ref> * 2023 жылдың 15 мамыры — Иовани Альтамиранданы бірінші раундта нокаутпен жеңді (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2976876</ref> === 2024 === * 2024 жылдың 13 қыркүйегінде ол Seminole Hard Rock Hotel & Casino (Флорида, АҚШ) қонақ үйінде Райан Уэллсті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, American Knuckle Fighting League-дегі дебютін жасады.<ref>https://www.sports.kz/news/video-nokauta-ili-kak-kazahskiy-titan-izbil-inokautiroval-amerikantsa-vssha</ref> * 10 желтоқсан - Хуан Мартинесті (Санта-Марта, Колумбия) жеңу.<ref>https://fightfax.com/matches/94ebd18c-8d98-41eb-b144-0a50111a22c4</ref> * 17 желтоқсан - Александр Монтерросаны (Санта-Марта, Колумбия) жеңді.<ref>https://fightfax.com/matches/7b871dd7-a5d0-4fee-b23b-e6897ed50693</ref> === 2025 === * 30 наурыз - Марио Минаны ұпаймен жеңді (10 раунд), Кукута, Колумбия.<ref>https://boxrec.com/ru/event/901939/3210150</ref> * 12 сәуір - Милтон Нуньесті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, UBC әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 30 тамыз - Диего Кунунеске (Кито, Эквадор) қарсы UBO титулдық жекпе-жегінде жеңіліс тапты.<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> * 1 қараша - Саксит Кижнукорнды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/3339180</ref> * 6 желтоқсан - Джирасак Крансакунды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://www.sports.kz/news/tyajelyim-nokautom-v-pervom-raunde-zakonchilsya-boy-kazahskogo-titana-video</ref> == Чемпионат атақтары == * UBC әлем чемпионы<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> == БАҚ белсенділігі және рекордтары == Алмат Жұман сонымен қатар демонстрациялық күш сынақтарына қатысуымен танымал. Қазақстандық БАҚ-тың хабарлауынша, ол ұшақтар мен пойыз вагондарын жылжытқан және демонстрациялық жаттығуларда күш рекордтарын орнатқан.<ref>url=https://www.nur.kz/society/1965937-kazahskiy-titan-almatinets-sdvinul-s-mesta-samolet-i-popal-v-knigu-rekordov/</ref><ref>https://www.kt.kz/rus/society/</ref><ref>https://almaty.tv/news/obschestvo/1853-almat-dgumanov-kezekti-rekordyn-ornatty/</ref><ref>https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-razorval-365-stranichnyiy-kalendar-video</ref><ref>https://astanatv.kz/ru/news/74780/</ref> == Дебюті == Алмат Жұман 2022 жылы ирандық бодибилдер және БАҚ тұлғасы Саджад Ғарибиге («Ирандық Халк») қарсы бокстағы көрме кездесуіне БАҚ ерекше назар аударды. Жекпе-жекке деген қызығушылықты қарсыластың жоғары беделі және спорттық басылымдарда қызу талқыланған бокстағы дебюті тудырды.<ref>https://www.sports.kz/news/samaya-bolshaya-oshibka-v-tvoey-jizni-kazahskiy-titan-prigrozil-iranskomu-halku-video/</ref><ref>https://www.championat.com/boxing/news-4773005-bodibilder-iranskij-halk-provyol-debyutnyj-boj-po-pravilam-boksa/</ref> q7a9t0o0pvlnmyq5n1wfeop4ji4z5t5 3642358 3642298 2026-08-13T05:49:44Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:Алуа Берікболова|Алуа Берікболова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3640166 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алмат Жұман Бахытұлы''' (1996 жылы 26 тамызда Өзбекстанда дүниеге келген) — қазақстандық кәсіби боксшы және жалаңаш аяқпен күресетін жекпе-жекші, «Қазақ титаны» деген лақап атпен танымал. Ол UBC Латын Америкасы және UBC әлем чемпионы атақтарының иегері. Ол Колумбияда, Америка Құрама Штаттарында және Тайландта кәсіби турнирлерде бақ сынаған және Американың жалаңаш аяқпен күрес лигасында бақ сынаған Қазақстаннан шыққан алғашқы өкіл болды.<ref name="sportskz1">https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-podpisal-kontrakt-sizvestnyim-amerikanskim-promoushenom</ref> == Әуесқойлық мансабы == Алмат Жұманның алғашқы жаттығу жиындары Шаңырақ-1 шағын ауданындағы №169 мектептің жертөлесінде жаттықтырушы Марғұланның басшылығымен өтті. Кейінірек Саладин жауынгерлік самбо клубында жаттығуын жалғастырған. Алтыншы сыныпта Қазбек Әшімовтың жетекшілігімен MMA-мен жаттыға бастаған. Әуесқой мансабында шамамен 15 MMA және жауынгерлік самбо жекпе-жегін өткізген. Алматыда панкратион турнирлеріне қатысып, аймақтық жарыстарда жүлделі орындарға ие болған. == Кәсіби мансабы === === 2023 === * 2023 жылдың 11 мамыры — Карлос Салазарды бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2960908</ref> * 2023 жылдың 15 мамыры — Йовани Альтамиранданы бірінші раундта нокаутпен жеңді (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2976876</ref> === 2024 === * 2024 жылдың 13 қыркүйегінде ол Seminole Hard Rock Hotel & Casino (Флорида, АҚШ) қонақ үйінде Райан Уэллсті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, American Knuckle Fighting League-дегі дебютін жасады.<ref>https://www.sports.kz/news/video-nokauta-ili-kak-kazahskiy-titan-izbil-inokautiroval-amerikantsa-vssha</ref> * 10 желтоқсан - Хуан Мартинесті (Санта-Марта, Колумбия) жеңу.<ref>https://fightfax.com/matches/94ebd18c-8d98-41eb-b144-0a50111a22c4</ref> * 17 желтоқсан - Александр Монтерросаны (Санта-Марта, Колумбия) жеңді.<ref>https://fightfax.com/matches/7b871dd7-a5d0-4fee-b23b-e6897ed50693</ref> === 2025 === * 30 наурыз - Марио Минаны ұпаймен жеңді (10 раунд), Кукута, Колумбия.<ref>https://boxrec.com/ru/event/901939/3210150</ref> * 12 сәуір - Милтон Нуньесті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, UBC әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 30 тамыз - Диего Кунунеске (Кито, Эквадор) қарсы UBO титулдық жекпе-жегінде жеңіліс тапты.<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> * 1 қараша - Саксит Кижнукорнды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/3339180</ref> * 6 желтоқсан - Джирасак Крансакунды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://www.sports.kz/news/tyajelyim-nokautom-v-pervom-raunde-zakonchilsya-boy-kazahskogo-titana-video</ref> == Чемпионат атақтары == * UBC әлем чемпионы<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> == БАҚ белсенділігі және рекордтары == Алмат Жұман сонымен қатар демонстрациялық күш сынақтарына қатысуымен танымал. Қазақстандық БАҚ-тың хабарлауынша, ол ұшақтар мен пойыз вагондарын жылжытқан және демонстрациялық жаттығуларда күш рекордтарын орнатқан.<ref>url=https://www.nur.kz/society/1965937-kazahskiy-titan-almatinets-sdvinul-s-mesta-samolet-i-popal-v-knigu-rekordov/</ref><ref>https://www.kt.kz/rus/society/</ref><ref>https://almaty.tv/news/obschestvo/1853-almat-dgumanov-kezekti-rekordyn-ornatty/</ref><ref>https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-razorval-365-stranichnyiy-kalendar-video</ref><ref>https://astanatv.kz/ru/news/74780/</ref> == Дебюті == Алмат Жұман 2022 жылы ирандық бодибилдер және БАҚ тұлғасы Саджад Ғарибиге («Ирандық Халк») қарсы бокстағы көрме кездесуіне БАҚ ерекше назар аударды. Жекпе-жекке деген қызығушылықты қарсыластың жоғары беделі және спорттық басылымдарда қызу талқыланған бокстағы дебюті тудырды.<ref>https://www.sports.kz/news/samaya-bolshaya-oshibka-v-tvoey-jizni-kazahskiy-titan-prigrozil-iranskomu-halku-video/</ref><ref>https://www.championat.com/boxing/news-4773005-bodibilder-iranskij-halk-provyol-debyutnyj-boj-po-pravilam-boksa/</ref> bcsw52gxk6bsaumwxcylq7ip2t2mkui 0 774884 3642307 3559774 2026-08-12T17:44:29Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642307 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Thucydides, Florence, Plut. 69.2.jpg|thumb|Ең көне сақталған көшірме — Фукидидтің тарихи еңбегінің қолжазбаларының бірі (лат. Codex C). Ол [[Флоренция|Флоренциядағы]] [[Лауренциана кітапханасы|Лауренциана кітапханасында]], белгісі Plut. 69 2, fol. 513v болып тіркелген. Бұл қолжазба Х–XI ғасырлардың басына, дәлірек айтсақ X ғасырдың бірінші жартысына жатқызылған және [[Фукидид|Фукидидтің]] ''«Пелопоннес соғысының тарихы»'' шығармасының ең ерте ұрпақтан жеткен қолжазбаларының бірі саналады]] '''«Пелопоннес соғысының тарихы»''' немесе (дәлірек айтқанда) жай ғана '''«Тарих»''' — [[Пелопоннес одағы|Пелопоннес лигасы]] (жетекшісі — [[Спарта]]) мен [[Бірінші Афина теңіз одағы|Делос лигасы]] (жетекшісі — [[Ежелгі Афина|Афина]]) арасындағы 431–404 жж. б.з.д. болған [[Пелопоннес соғысы]] туралы тарихи баяндау. Бұл еңбек, шамасы, аяқталмаған, өйткені 411 жылдағы сөйлемнің ортасында үзіледі және соғысты толық қамтымайды. Оны [[Ежелгі Грекия|ежелгі грек]] тарихшысы [[Фукидид]] жазған, ол соғыс кезінде афиналық қолбасшы да болған. Оның қақтығыс туралы баяндауы кеңінен классикалық шығарма ретінде мойындалады, тарих ғылымындағы ең алғашқы ғылыми еңбектердің бірі және [[Афиналық демократия|афиналық демократияның]] негізгі мәтіндерінің бірі ретінде қарастырылады. «Тарих» сегіз кітапқа бөлінген. «Тарихты» талдау әдетте екі бағыттың біріне жатады.<ref>K.J. Dover, "Thucydides 'as History' and 'as Literature,' ''History and Theory'' (1983) 22:54–63.</ref> Бір жағынан, [[Джон Багнелл Бьюри|Дж. Б. Бьюри]] сияқты кейбір ғалымдар бұл еңбекті объективті әрі ғылыми тарих туындысы деп санайды. Бьюридің бағасы «Тарихтың» дәстүрлі түсіндірмесін көрсетеді: ол «қатал бейтараптықпен, таза интеллектуалдық көзқараспен жазылған, жалпылама сөздер мен моральдық пайымдаулардан ада, салқын әрі сыншыл» шығарма ретінде сипатталады.<ref>J.B. Bury, ''History of Greece'', 4th ed., (New York 1975), p. 252.</ref> Екінші жағынан, [[Рецептивті эстетика|оқырманның қабылдауына негізделген сынмен]] байланысты неғұрлым заманауи түсіндірулерге сәйкес, «Тарихты» тарихи оқиғалардың объективті жазбасы емес, әдеби шығарма ретінде де оқуға болады. Бұл көзқарас [[Уолтер Роберт Коннор|У. Р. Коннордың]] сөздерінде көрініс табады: ол Фукидидті «материалына жауап беретін, оны іріктеп, шеберлікпен орналастыратын және оның символдық әрі эмоциялық мүмкіндігін дамытатын суреткер» деп сипаттайды.<ref>Connor, W. Robert, ''Thucydides'', pp. 231–32. Princeton: Princeton University Press (1984). ISBN 0-691-03569-5.</ref> <blockquote>''«…сондықтан Фукидид өз назарын тек бір ғана ісіне, бір ғана соғысына шоғырландырады; оны соншалықты айқын бейнелеп көрсетеді, әрбір буыны мен әрбір қызметі көзге көрініп, дерлік мөлдір болып кетеді […]; осылайша Пелопоннес соғысы біз үшін барлық соғыстардың соғысына айналады, өйткені Фукидид ішкі байланыстарды ашады және оқиғалардың мәніне терең бойлап, оларды жалпылайды, рухани тұрғыда тереңдетеді, нәтижесінде кездейсоқтық кейін шегініп, типтік құбылыс алға шығады…»<ref>Georg Peter Landmann in: ''Thukydides: Der Peloponnesische Krieg.'' Übersetzt und mit einer Einführung und Erläuterungen versehen von Georg Peter Landmann, dtv-Ausgabe München 1991, S. 8.</ref></blockquote> == Құрылымы == Фукидидтің «Тарихы» сегіз кітаптан тұрады. Шартты түрде «Археология» деп аталатын бірінші кітап көлемді кіріспені қамтиды — онда Грекияның ең ежелгі тарихына шолу, соғысқа түрткі болған себептер мен оның шынайы себептері баяндалады,{{efn|Көптеген ежелгі тарихшылардан айырмашылығы, Фукидид соғыстың шынайы себептері мен оған түрткі болған [[Casus belli|сылтауларды]] нақты ажыратқан}} сондай-ақ [[Платея шайқасы|Платея шайқасынан]] [[Пелопоннес соғысы|Пелопоннес соғысының]] басталуына дейінгі аралықты қамтитын «Елу жылдық кезең» және Афина мен Спарта арасындағы үзіліс сипатталады. Оқиғаларды баяндауда Фукидид жыл басын наурыз айынан есептейді (бұл [[Ежелгі грек күнтізбесі|афиналық күнтізбемен]] сәйкес келмейді). Шығарманың негізгі мазмұны кейінгі қарулы қақтығыстарға — [[Архидам соғысы|Архидам соғысына]], тұрақсыз [[Никий бітімі|Никий бітіміне]], қайғылы [[Сицилия жорығы|Сицилия]] [[Сицилия жорығы|жорығына]], [[Декелея соғысы|Декелея]] немесе Иония соғыстарына арналған. Кейбір оқиғалар туралы мәліметтер (мысалы, [[Гела конгрессі]] жөнінде) тек Фукидидте ғана сақталған. Тарихшының еңбегі [[Б.з.д. 411 жылғы Афинадағы төңкеріс|б.з.д. 411 жылғы Афинадағы олигархиялық төңкеріс]] пен [[Афиналық демократия|демократияның]] қалпына келтірілуін сипаттау барысында, оның қайтыс болуына байланысты аяқталмай қалған. [[Сергей Георгиевич Карпюк|С. Г. Карпюктің]] атап өтуінше, соңғы (сегізінші) кітап [[Шешендік сөз|риторикалық өңдеуден]] өтпеген және көпшілік пікір бойынша Фукидид өмірінің ең соңында жазылған.<ref>Карпюк Сергей Георгиевич. [https://cyberleninka.ru/article/n/dva-patriotizma-v-istorii-fukidida-1 Два патриотизма в «Истории» Фукидида] cyberleninka.ru</ref> Баяндау б.з.д. 411 жылдың қысына дейін жеткізілген, ал әрі қарай оны [[Ксенофонт]] «[[Грек тарихы (Ксенофонт)|Грек тарихы]]<nowiki/>» еңбегінде жалғастырған. Сондай-ақ Фукидид еңбегін «[[Оксиринхтік грек тарихы|Оксиринхтік грек тарихының]]<nowiki/>» авторы (мүмкін, [[Кратипп]]) жалғастыруға талпыныс жасаған. == Шығарманың әдіснамасы, идеологиясы және стилистикасы == Фукидид Батыс тарихнамасының дамуына зор үлес қосқан негізгі тұлғалардың бірі ретінде саналады, сондықтан оның әдіснамасы тарихнама саласында кеңінен талданады.<ref>Morley, Neville; Lee, Christine (2014). "Introduction: Reading Thucydides". ''A handbook to the reception of Thucydides''. John Wiley & Sons, Ltd. pp. 1–4. ISBN 978-1-4051-9691-8.</ref> === Хронология === Фукидид — оқиғаларды жыл бойынша тіркейтін қатаң хронологиялық жүйені қолданған алғашқы батыс тарихшыларының бірі. Әр жыл жазғы әскери науқан маусымы мен салыстырмалы түрде тыныш қысқы кезеңге бөлініп қарастырылады. Бұл тәсіл Геродоттың әдісінен айқын ерекшеленеді. === Сөздер === Фукидид қарастырылып отырған оқиғаны тереңірек ашу үшін ең маңызды әдеби және талдамалық пайдаланылған тәсілдердің бірі — мәтіннің шамамен бестен бір бөлігін алатын [[Монолог|кейіпкерлердің сөздері]] болды. Бұл сөздерді тарихшының өзі құрастырғанымен, ол олардың шынайы мазмұнын жеткізуге тырысты. Қазіргі тарихи әдіске ұзақ бірінші жақтан берілген сөздер жат көрінуі мүмкін, алайда ежелгі грек ауызша мәдениеті жағдайында мұндай сөздер табиғи құбылыс саналған. Оларға шайқас алдындағы қолбасшылардың әскерге арнаған үндеулері, сондай-ақ афиналық және спарталық басшылардың көптеген саяси сөздері мен түрлі тараптар арасындағы пікірталастар жатады. Бұл сөздер шешуші сәттердегі қарама-қарсы ұстанымдарды талдаудың басты құралына айналды, сондай-ақ соғыс әрекеттерінің құрғақ баяндалуымен салыстырғанда әңгімелеуді драмалық сипатқа енгізді.<ref name=":0">[https://bigenc.ru/c/fukidid-7739fe Фукидид] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250916222043/https://bigenc.ru/c/fukidid-7739fe |date=2025-09-16 }} Научно-образовательный портал «Большая российская энциклопедия». bigenc.ru</ref> Ең танымалы — Екінші кітапта берілген [[Перикл|Периклдің]] афиналық өмір салтын мадақтайтын [[Периклдің жерлеу сөзі|қабір басындағы сөзі]] және «[[Мелос диалогы]]<nowiki/>» — соңғысы [[Халықаралық қатынастар теориясы|халықаралық қатынастар теориясының]] негіз қалаушы мәтіндерінің бірі саналады, онда «күшті мемлекеттің әлсізге үстемдік ету құқығы дәлелді түрде негізделген».<ref name=":0" />. Соғыс кезінде афиналық қолбасшы болған Фукидид бұл сөздердің кейбірін өзі естіген. Басқаларын ол куәгерлердің айғақтарына сүйене отырып жазған.<ref>Martin Hammond and P. J. Rhodes (eds), Oxford World's Classics:[https://www.oxfordscholarlyeditions.com/display/10.1093/actrade/9780192821911.book.1/actrade-9780192821911-work-1 Thucydides: The Peloponnesian War] Oxford University Press, ISBN 978-0-19-282191-1.</ref> Алайда бұл сөздер классикалық зерттеушілер тарапынан күмән туғызады, өйткені Фукидид олардың мазмұнын негізгі ойды айқынырақ көрсету үшін қаншалықты өзгерткені белгісіз. Кейбір сөздер, оның өз айтуынша, «әр жағдайға лайық деп саналатын» мазмұнға сәйкес құрастырылған болуы мүмкін (1.22.1),<ref>Donald Kagan, "The Speeches in Thucydides and the Mytilene Debate", ''Yale Classical Studies'' (1975) 24:71–94.</ref> әрі дыбыс жазу болмаған дәуірде оларды сөзбе-сөз есте сақтау «әрдайым қиын» болған.<ref>Richard Crawley, translator, "The History of the Peloponnesian War by Thucydides 431 BC", ''Project Gutenberg'' (1874, 1910) book 1 chapter 1.</ref> Фукидид әдісінің негізінде дереккөздермен ұқыпты жұмыс жатты: өзінің бақылаулары, замандастарының деректері, ресми құжаттар және бұрынғы авторлардың еңбектері. Ол барлық ақпаратты қатаң сыннан өткізіп, барынша шынайылыққа ұмтылды, бұл оны [[Деректану|тарихи сынның]] негізін қалаушы деп санауға мүмкіндік берді.<ref name=":0" /> === Бейтараптық === Афиналық әрі қақтығысқа қатысушы болғанына қарамастан, Фукидид көбіне соғысқа қатысқан тараптарға қатысты жалпы алғанда [[Сыңаржақтылық|бейтарап]] еңбек жазған тарихшы ретінде бағаланады. Еңбегінің кіріспесінде ол: «Менің еңбегім қазіргі жұрттың талғамына сай жазылған дүние емес, ол мәңгілікке арналды» (1.22.4) деп жазады. Алайда мұндай көзқарасқа күмән келтіретін ғалымдар да бар. Мысалы, [[Эрнст Бэдиан]] Фукидидтің [[Ежелгі Афина|Афинаға]] айқын жақтас болғанын алға тартады.<ref>Ernst Badian, "Thucydides and the Outbreak of the Peloponnesian War. A Historian's Brief" in ''Conflict, Antithesis and the Ancient Historian'', ed. June Allison, (Columbus 1990), pp. 46–91</ref> Осыған ұқсас пікірді ұстанатын өзге зерттеушілер Фукидидтің «Тарихында» жасырын мақсат болған деп санайды, атап айтқанда, [[Гомер]] шығармалары сияқты өткен дәуірдің эпостарына тең келетін туынды жасау. Бұл ұмтылыс оны афиналықтарды қолдайтын бейобъективті дуализм қалыптастыруға итермелеген болуы мүмкін деген пікір бар.<ref>Graziosi, Barbara. [https://books.google.kz/books?id=vCHsh9QWzLYC&redir_esc=y ''Inventing Homer: The Early Reception of Epic''] p. 118, ISBN 0-521-80966-5.</ref> Еңбекте қақтығысқа қатысқан кейбір тұлғаларға, мысалы, [[Клеон|Клеонға]] қатысты айқын теріс көзқарас байқалады.<ref>Westlake, H. D. (2010). ''Individuals in Thucydides''. Cambridge University Press. p. 60. ISBN 978-0-521-14753-8.</ref> Орташа демократиялық көзқарастарды ұстана отырып, Фукидид Периклді идеалдандырды және [[Клеон]] сияқты радикалды көшбасшыларды қатты сынға алды. Кейбір сирек жағдайларды (мысалы, Клеонға берілген сипаттаманы) қоспағанда, ол ашық бағалаулардан бойын аулақ ұстап, оқиғаларды баяндаудағы объективтілігін атап көрсетті және толық бейтараптық көрінісін сақтауға тырысты. Осындай ұстамдылығына қарамастан, Фукидидтің еңбегі бауырластық соғыстың трагедиясын зор күшпен бейнелейді. Фукидид адамның өзгермейтін табиғаты тарихи жағдайлардың қайталануына алып келеді деп сенген, сондықтан да оның «мәңгілік мұра» ретінде жазылған еңбегі ұрпақтарды жағдайларды дұрыс бағалауға үйрететін практикалық мәнге ие.<ref name=":0" /> === Діннің рөлі === Фукидид еңбегінде [[Ежелгі грек мифологиясы|құдайлар]] белсенді рөл атқармайды. Бұл жағынан ол құдайлардың ықпалын жиі атап өтетін Геродоттан және құдайлық қатысуы басым Гомер поэмаларынан түбегейлі ерекшеленеді. Фукидид тарихты адамдардың таңдауы мен әрекеттерінің нәтижесі деп қарастырады. Сонымен қатар, құдайлардың тікелей әрекеті көрсетілмегенімен, дін мен тақуалық спарталықтардың, ал аз дәрежеде афиналықтардың іс-әрекеттерінде маңызды орын алады.<ref>Jordan, Borimir (1 January 1986). [https://www.jstor.org/stable/283914?origin=crossref "Religion in Thucydides".]''Transactions of the American Philological Association''. '''116''': 119–47.</ref> Осылайша, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] мен [[Тұтылу|күн тұтылуы]] сияқты табиғи құбылыстар діни маңызы бар оқиғалар ретінде қабылданған (1.23.3; 7.50.4).<ref>Leo Strauss "Preliminary Observations on the gods in Thustaams Work" "Interpretation: A Journal of Political Philosophy" 1974 4:1 1–16</ref> Фукидид өткенді қайта құрастыру үшін алғаш рет [[Дедуктивті пайымдау|дедуктивтік әдісті]] және салыстыру тәсілін қолданды.<ref name=":0" /> [[Геродот|Геродоттан]] айырмашылығы, ол оқиғалардың себептерін түсіндіруде тылсым күштерге жүгінуді жоққа шығарып, күштер тепе-теңдігіне, экономикаға, сыртқы саяси араласуға (бұл жағдайда — [[Ахемен әулеті|Парсы алпауыт мемлекетіне]]), [[Полис (ежелгі қала)|полистер]] ішіндегі саяси күреске және жеке тұлғалардың рөліне негізделген рационалды талдау ұсынды. Оның еңбегінде «тағдыр» [[Ұғым|ұғымы]] кездейсоқ жағдайлардың тоғысуы ретінде түсіндірілді.<ref name=":0" /> === Мифті рационалдандыру === Фукидид еңбегінде құдайлар белсенді рөл атқармаса да, ол [[Ежелгі грек мифологиясы|грек мифологиясына]], әсіресе шығармалары грек мифтік дәстүрінде маңызды орын алатын Гомерге жиі сүйенеді. Фукидид Гомерді ақпарат көзі ретінде жиі атайды, бірақ әрдайым белгілі бір қашықтық сақтайтын ескертпелер қосады, мысалы: «егер мұны жеткілікті дәлел деп есептесек, мұны Гомер көрсетеді» немесе «бұл жағдайда да Гомер поэзиясына сену керек деп ұйғарсақ».<ref>Barbara Graziosi, ''Inventing Homer: The Early Reception of Epic'', p. 121.</ref> Сонымен бірге, екінші қол деректерге, соның ішінде Гомерге, күмәнмен қарағанына қарамастан, Фукидид ақын эпостарын [[Троя соғысы|Троя соғысына]] қатысты фактілерді болжау үшін пайдаланады. Мысалы, Трояға жіберілген мыңнан астам грек кемесі туралы мәліметті ол поэтикалық әсірелеу деп санағанымен, Гомердің «[[Кемелер тізімі|Кемелер тізімін]]<nowiki/>» грек жауынгерлерінің шамамен санын анықтау үшін қолданады. Кейінірек Фукидид Гомер біріккен грек мемлекеті туралы ешқашан айтпағандықтан, [[Эллинизм|эллиндерге]] дейінгі тайпалар өзара бытыраңқы болған және тиімді жорық ұйымдастыра алмаған деп тұжырымдайды. Тіпті, егер грек көсемдері ресурстарды дұрыс бөлгенде және әскердің едәуір бөлігін азық-түлік іздеуге жібермегенде, Трояны екі есе қысқа мерзімде жаулап алуға болар еді деп пайымдайды. Фукидид оқырманға Гомерден айырмашылығы, өзі әсірелеуге бейім ақын емес, тарихшы екенін айқын көрсетеді; оның баяндауы «сәттік ләззат» сыйламауы мүмкін, бірақ «оның көздеген мәні деректердің ақиқаттығымен тексеріледі». Осылайша, Гомердің баяндау дәстүрінен өзін алшақ ұстай отырып, Фукидид [[Миф|мифтер]] мен [[Эпос|эпостарды]] белгілі бір деңгейде дерек ретінде мойындағанымен, оларды толық сенімді деп қарастыруға болмайтынын көрсетеді. Өткен оқиғаларды дәл бейнелеу үшін бейтарап әрі эмпирикалық көзқарастағы тарихшы қажет, ал ол — өзі деп есептейді. == Әсері == [[File:Historia de la Guerra del Peloponeso. Tucídides. (1450-1499) 03.jpg|thumb|Бұл қолжазба — 1450–1499 жылдары [[Лоренцо Валла]] аударған латынша нұсқа; ол [[Франческо ди Антонио дель Кьерико]] тарапынан безендірілген және [[Папалық|Рим Папасы]] [[V Николай (Рим Папасы)|V Николайға]] арналған.]] Фукидидтің «Тарихы» антикалық та, заманауи тарихнамада да орасан зор ықпалға ие болды. Оны автордың көптеген замандастары мен тікелей ізбасарлары зор ықыласпен қабылдады; тіпті көптеген авторлар аяқталмай қалған еңбекті жалғастыруға тырысты. Мысалы, [[Ксенофонт]] өз «[[Грек тарихы (Ксенофонт)|Грек тарихы]]<nowiki/>» еңбегін Фукидидтің шығармасының жалғасы ретінде жазып, баяндауды дәл Фукидид тоқтаған жерден бастайды. Кейінгі антикалық дәуірде Фукидидтің беделі біршама әлсіреді: [[Дионисий Галикарнастік|Галикарнастік Дионисий]] сияқты сыншылар «Тарихты» ауыр, шамадан тыс қатаң деп қабылдады. [[Лукиан]] да оны (басқалармен бірге) өзінің «Шынайы тарихтар» атты [[Сатира|сатирасында]] әжуалайды. [[Томас Вудро Вильсон|Вудро Вильсон]] [[Атлант мұхиты]] арқылы [[Париж бітім конференциясы|Версаль бітім конференциясына]] бара жатқан сапарында «Тарихты» оқыған.<ref>H.W. Brands, Arthur Schlesinger ''Woodrow Wilson (The American President Series''), Times Books, 2003 ISBN 978-0-8050-6955-6.</ref> XVII ғасырда ағылшын философы [[Томас Гоббс]] (ол еңбекті өзі ағылшын тіліне аударған) Фукидид туралы былай деп жазған: <blockquote>''«Көпшілік байқағандай, [[Поэзия|поэзияда]] — [[Гомер]], [[Философия|философияда]] — [[Аристотель]], [[Шешендік өнер|шешендік өнерде]] — [[Демосфен]] және өзге білім салаларында ежелгі ойшылдар әлі күнге дейін өз үстемдігін сақтап келеді: кейінгі дәуірлерде ешкім олардан асып түскен жоқ, ал кейбірі тіпті жақындай да алған жоқ. Осылардың қатарына біздің [[Фукидид]] те әділ түрде қосылады; ол өз еңбегінде бұрынғылардан кем емес кемел шебер, әрі (мен көптеген өзге адамдармен бірге сенетіндей) тарих жазу қабілеті ең жоғары деңгейге жеткен тұлға.»<ref>Hobbes, Thomas (1629). ''Eight bookes of the Peloponnesian Warre written by Thucydides the sonne of Olorus''. p. 5.</ref>''</blockquote>Фукидидті құдайлардың араласуына сілтеме жасамай, бейтараптыққа ұмтылуы, деректерді мұқият жинауы және себеп-салдарлық байланыстарды талдауы үшін «[[Тарих әдіснамасы|ғылыми тарихтың]]<nowiki/>» негізін қалаушы деп атайды.<ref>Cochrane, Charles Norris. ''Thucydides and the Science of History''. Oxford University Press, 1929. p. 179.</ref> [[Лео Штраус]] одан [[Саяси реализм|саяси реализмнің]] бастауын көреді; бұл бағыт адамдардың мінез-құлқын және мемлекеттер арасындағы қатынастарды қорқыныш пен жеке мүдде тұрғысынан түсіндіреді.<ref>Strauss, Leo. ''The City and Man''. Chicago: Rand McNally, 1964. P. 139.</ref> [[Ирвинг Кристол|И. Кристолдың]] (америкалық [[Неоконсерватизм|неоконсерватизмнің]] негізін қалаушы) айтуынша, Фукидид «неоконсерваторлардың сыртқы саясат жөніндегі сүйікті кітабын» жазған.<ref>Irving Kristol. [https://ciaotest.cc.columbia.edu/pbei/aei/oti/kri03/kri03.pdf The Neoconservative Persuasion] American Enterprise Institute. www.aei.org</ref> Фукидид адамдардың дағдарыс жағдайларындағы (мысалы, [[Індет|індеттер]] мен [[Соғыс|соғыстар]] кезіндегі) әрекеттерін түсіндіру үшін адам табиғатын терең зерттеген деп саналады — сондықтан қазіргі оқиғаларды талдаушылар да «Пелопоннес соғысының тарихына» жиі жүгінеді.<ref>Eric W. Robinson. [https://warontherocks.com/2017/08/what-thucydides-teaches-us-about-war-politics-and-the-human-condition/ What Thucydides Teaches Us About War, Politics, and the Human Condition] warontherocks.com</ref> [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тағы]] [[Ньюпорт (Род-Айленд)|Ньюпорт қаласындағы]] [[Әскери-теңіз колледжі (Ньюпорт)|Әскери-теңіз колледжінде]], сондай-ақ басқа да америкалық әскери академияларда Фукидидтің тарихи еңбегі міндетті түрде оқылатын шығармалар қатарына кіреді.<ref>''A Handbook to the Reception of Thucydides''. P. 438. Wiley-Blackwell, 2015. ISBN 9781405196918.</ref> == Ескертпелер == {{notelist}} == Тағы қараңыз == * [[Тарих (Геродот)]] * [[Периклдің жерлеу сөзі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ежелгі Грекия әдебиеті]] [[Санат:Пелопоннес соғысы]] [[Санат:Соғыс туралы тарихи кітаптар]] muhryik19jbqdnp7ik4n9p0jl0ikfg8 0 775412 3642343 3557154 2026-08-13T05:19:16Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642343 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Фарида Ғазизқызы Әлжанова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 07.06.1967 |Туған жері = [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] [[Булаев]] қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Экономика |Жұмыс орны = [[Экономика Институты]] |Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор |Альма-матер = [[Ресей]]дегі Ростов мемлекеттік университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = Ш.Уəлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты ([[2006 жыл|2006]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Фарида Ғазизқызы Әлжанова''' ([[7 маусым]] [[1967 жыл|1967]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] [[Булаев]] қаласы) — экономика ғылымының докторы ([[2007 жыл|2007]]). == Еңбек жолдары == [[Ресей]]дегі Ростов мемлекеттік университетін бітірген ([[1989 жыл|1989]]). 1989-[[1994 жыл|94]] жылдары [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]-ның Өндірістік күштерді зерттеу кеңесінде еңбек етті. [[1994 жыл|1994]] жылдан [[Экономика Институты]]нда бөлім меңгерушісі. == Ғылыми еңбектері == "Қазақстанда технологиялар нарығының қалыптасуы мен дамуы: институттары, тетіктері жəне болашағы" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған. Негізгі ғылыми бағыты: инновациялық-технологиялық дамуды болжау, ұлттық технологиялар нарығы стратегиясы, технологиялар нарығын дамыту жəне қалыптастыру мəселелері. 7 оқулық, оқу құралының авторы. == Марапаты == Ш.Уəлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты ([[2006 жыл|2006]]).<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтеме == * https://ieconom.kz/category/bizdi-adamdar/ * https://ecokazwest.kz/users/662656ed9702909967407522{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] 8wz7uc2a45p22lj2nlb0g7o0m757l0f 4 775564 3642331 3641913 2026-08-13T03:06:16Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3642331 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 37534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 107638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 398046] |- |2 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 59900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 182142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 334768] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 102059] |- |4 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30952] |- |5 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29992] |- |6 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 3244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 4608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 8678] |- |7 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 257138] |- |8 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 12241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83225] |- |9 |[[Нан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 5039] |- |10 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 83501] |- |11 |[[Шешендік сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 8073] |- |12 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8889] |- |13 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35598] |- |14 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9734] |- |15 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 9383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 9662] |- |16 |[[Пазырық мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5250] |- |17 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6690] |- |18 |[[Қазақ-ноғай қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3553] |- |19 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17922] |- |20 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 2744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23511] |- |21 |[[Болат Оралұлы Ақшолақов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3170] |- |22 |[[Әділ Өтеғұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2654] |- |23 |[[:Сурет:Oxford City FC crest.svg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2528] |- |24 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8535] |- |25 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19011] |- |26 |[[Жақ (анатомия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 3485] |- |27 |[[Ағаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 2458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8065] |- |28 |[[Зират]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 3206] |- |29 |[[Джон Фицджеральд Кеннеди]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 3049] |- |30 |[[Нұрсұлтан (ханбике)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2541] |- |31 |[[Шорья]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2455] |- |32 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 4960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21610] |- |33 |[[Михаил Станиславович Шайдоров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 4977] |- |34 |[[Стоматит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 5793] |- |35 |[[Ламин Ямаль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 3541] |- |36 |[[Дина Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 3362] |- |37 |[[Заһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2480] |- |38 |[[Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2548] |- |39 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35990] |- |40 |[[Жын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 3894] |- |41 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 23261] |- |42 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 2122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 3847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 9922] |- |43 |[[Бүйрек тастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2358] |- |44 |[[Құшайри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2232] |- |45 |[[Әлем халықтарының ертегілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2369] |- |46 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11463] |- |47 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30407] |- |48 |[[Саида Шавкатқызы Мирзиёева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2374] |- |49 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13554] |- |50 |[[Айша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 4544] |- |51 |[[Қатысушы талқылауы:Kasthack]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2130] |- |52 |[[Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 4329] |- |53 |[[Sәlem Entertainment]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=S%D3%99lem_Entertainment 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=S%D3%99lem_Entertainment 2409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=S%D3%99lem_Entertainment 3547] |- |54 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14767] |- |55 |[[Тораңғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 2366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 3827] |- |56 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6232] |- |57 |[[Мәскеу мемлекеттік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2789] |- |58 |[[Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2310] |- |59 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28535] |- |60 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13065] |- |61 |[[Қазақ хандарының шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5952] |- |62 |[[Бала ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2363] |- |63 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 24284] |- |64 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 1927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 6594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 75518] |- |65 |[[Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2704] |- |66 |[[Шұрат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 2330] |- |67 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46142] |- |68 |[[Бақыт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 2018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 3459] |- |69 |[[Канибадам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2127] |- |70 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17098] |- |71 |[[Ай (қазақ дәстүрінде)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 2191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 5098] |- |72 |[[Тарық ибн Зияд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 2057] |- |73 |[[Уоррен Гардинг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 2245] |- |74 |[[Щучинск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2873] |- |75 |[[Әйнек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 1941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2780] |- |76 |[[Қытай халықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2545] |- |77 |[[Асқар Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7606] |- |78 |[[BTS]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BTS 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BTS 2258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BTS 3221] |- |79 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17989] |- |80 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58509] |- |81 |[[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 2826] |- |82 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49280] |- |83 |[[Виктория (Британдық Колумбия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1948] |- |84 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40992] |- |85 |[[Ислам негіздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2691] |- |86 |[[Шұғыла (журнал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1937] |- |87 |[[Жаңасемей ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3086] |- |88 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25433] |- |89 |[[Есінеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 2131] |- |90 |[[Комако Кимура]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1831] |- |91 |[[Құс өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1986] |- |92 |[[Нақыл сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5642] |- |93 |[[Араб мемлекеттері Лигасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2933] |- |94 |[[Маржан Тасова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1874] |- |95 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116100] |- |96 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 7773] |- |97 |[[Ажырасу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2869] |- |98 |[[Бірлік (Мойынқұм ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2007] |- |99 |[[Пиноккио]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1805] |- |100 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 22403] |- |101 |[[Ребус]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 2190] |- |102 |[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2684] |- |103 |[[Азаматтық тәрбие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1878] |- |104 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26135] |- |105 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4817] |- |106 |[[Коростышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1734] |- |107 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 28025] |- |108 |[[Қарадың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1720] |- |109 |[[Райнгау-Таунус (аудан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1709] |- |110 |[[Икер Касильяс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1987] |- |111 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10193] |- |112 |[[Наманған облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1779] |- |113 |[[Түзуші ұлпа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 3199] |- |114 |[[Энтеровирусты инфекция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 2539] |- |115 |[[Қарақалпақ мемлекеттік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1968] |- |116 |[[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4282] |- |117 |[[Иммунды жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 3442] |- |118 |[[Халифа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 2427] |- |119 |[[Кванхе гун ван]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1805] |- |120 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4366] |- |121 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36298] |- |122 |[[Дирлеванг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1614] |- |123 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 3911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23727] |- |124 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7422] |- |125 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23741] |- |126 |[[Футболдан әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5473] |- |127 |[[Павел Яковлевич Зальцман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1617] |- |128 |[[Dream League Soccer 2021]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Dream_League_Soccer_2021 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Dream_League_Soccer_2021 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Dream_League_Soccer_2021 1663] |- |129 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23096] |- |130 |[[Ұлы тоқырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 3007] |- |131 |[[Алтын Орда хандарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9470] |- |132 |[[Данил Голубенко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1949] |- |133 |[[Мұхаммед Мохбер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1644] |- |134 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7809] |- |135 |[[Кропивницкий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1614] |- |136 |[[Хулиан Альварес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1673] |- |137 |[[Қатысушы:Tvoilubimyibakhthar]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1657] |- |138 |[[Жалғас Жұмағұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2163] |- |139 |[[Сайфуддин Азизи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1568] |- |140 |[[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4969] |- |141 |[[:Санат:Алматы облысында туғандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1738] |- |142 |[[Ноғай Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1704] |- |143 |[[Капонир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1544] |- |144 |[[Супер келіншек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1854] |- |145 |[[Күрен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1550] |- |146 |[[Mellstroy]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Mellstroy 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Mellstroy 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Mellstroy 1953] |- |147 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 58649] |- |148 |[[Үйде жалғыз қалғанда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 3713] |- |149 |[[Аустрия жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1627] |- |150 |[[Волчанск (Украина)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1511] |- |151 |[[Жанна Исақызы Керімтаева-Сатыбалдиева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1580] |- |152 |[[Үлкен Арлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1643] |- |153 |[[Түрік әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2822] |- |154 |[[Үндістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2518] |- |155 |[[Адуын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1623] |- |156 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26189] |- |157 |[[Кеңірдек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 3625] |- |158 |[[Алатау (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4653] |- |159 |[[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4005] |- |160 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23134] |- |161 |[[Алматы энергетика және байланыс университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2841] |- |162 |[[Сауран ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3953] |- |163 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 4704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28479] |- |164 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 4527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 11220] |- |165 |[[Абайдың этнографиялық лексикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1493] |- |166 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5987] |- |167 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10642] |- |168 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10272] |- |169 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 2165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 11997] |- |170 |[[Терек шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1586] |- |171 |[[Ларри Финк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1521] |- |172 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 2600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 5079] |- |173 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11631] |- |174 |[[Құран ғылымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1388] |- |175 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17900] |- |176 |[[Арсланбек Сұлтанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1556] |- |177 |[[Мырза Ғұләм Ахмед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1516] |- |178 |[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4469] |- |179 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10110] |- |180 |[[Қазақстан кенттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2000] |- |181 |[[Ер Төстік және Айдаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2046] |- |182 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 7010] |- |183 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22579] |- |184 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12230] |- |185 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15564] |- |186 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 126721] |- |187 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 63077] |- |188 |[[:Санат:Жылқы тұқымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1350] |- |189 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 3985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 28367] |- |190 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 4593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28844] |- |191 |[[Ванесса Кирби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1352] |- |192 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18782] |- |193 |[[Түркістан легионы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2439] |- |194 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8694] |- |195 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 3881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 27953] |- |196 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62739] |- |197 |[[Профессор Мориарти]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1296] |- |198 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8757] |- |199 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25841] |- |200 |[[Кристалдық тор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 4429] |- |201 |[[Лиам Макдональд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1268] |- |202 |[[Захабийа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1248] |- |203 |[[Қабір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 2172] |- |204 |[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2588] |- |205 |[[Ұйғырлардың Жетісуға қоныс аударуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1493] |- |206 |[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1999] |- |207 |[[Жіктік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10315] |- |208 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15924] |- |209 |[[Шашыратқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2802] |- |210 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 120684] |- |211 |[[Кеген (ауыл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1739] |- |212 |[[Турбина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1395] |- |213 |[[Пісте]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1515] |- |214 |[[Ирина Ерофеева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1260] |- |215 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34983] |- |216 |[[Қазақтың антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1353] |- |217 |[[Сәтті Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2990] |- |218 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12517] |- |219 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12480] |- |220 |[[:Санат:Чадтағы футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1176] |- |221 |[[Қыз ұзату кәделері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3177] |- |222 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12823] |- |223 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17731] |- |224 |[[Индиго]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 2475] |- |225 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12369] |- |226 |[[Галлон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1208] |- |227 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 19393] |- |228 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 30925] |- |229 |[[Аляска штатының қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1460] |- |230 |[[Сырдария облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1395] |- |231 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 8054] |- |232 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11995] |- |233 |[[Элен Каррер д’Анкосс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1137] |- |234 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35757] |- |235 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5971] |- |236 |[[Тив (халық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1160] |- |237 |[[Дезире Дуэ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1233] |- |238 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27561] |- |239 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4892] |- |240 |[[Шымыр батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1398] |- |241 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9293] |- |242 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37754] |- |243 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 3268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 45647] |- |244 |[[Ермұхамед Мәулен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3747] |- |245 |[[Жәнібек Әлімханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4901] |- |246 |[[Берік Мәжитұлы Имашев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1475] |- |247 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 6397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 109187] |- |248 |[[Катар әмірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1125] |- |249 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23146] |- |250 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12075] |- |251 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 7840] |- |252 |[[Ху Цзиньтао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1238] |- |253 |[[Елена Александровна Пак]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1047] |- |254 |[[Тәубә сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2108] |- |255 |[[Көкбас (балық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1177] |- |256 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10466] |- |257 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 2898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15577] |- |258 |[[Тасбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 7105] |- |259 |[[Давид Мамиевич Дегтярев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1081] |- |260 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2623] |- |261 |[[Нұх пайғамбар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 5112] |- |262 |[[Желдірме (ән жанры)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1057] |- |263 |[[Алтынсарин ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 14] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1280] |- |264 |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4583] |- |265 |[[Мизан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2011] |- |266 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8922] |- |267 |[[Александр Станиславович Сырский]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1107] |- |268 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7710] |- |269 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 6018] |- |270 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 38454] |- |271 |[[Ракапоши]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 1020] |- |272 |[[Дәуіт ұста]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1316] |- |273 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49651] |- |274 |[[Қарақұрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4520] |- |275 |[[Жігіттің сөзі. Қанды жол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1024] |- |276 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 20703] |- |277 |[[Ежелгі грек философиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3240] |- |278 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 65181] |- |279 |[[Мал атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4173] |- |280 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 20765] |- |281 |[[Химия оқу пәні және ғылыми сала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1192] |- |282 |[[Голямо-Асеново (Хасково облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 966] |- |283 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53631] |- |284 |[[Мақсат Мәлікұлы Толықбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2159] |- |285 |[[Ақ бата, тілек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1953] |- |286 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33920] |- |287 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 3690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23016] |- |288 |[[Бейметалдар атомы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 985] |- |289 |[[Намаз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 2550] |- |290 |[[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1616] |- |291 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8754] |- |292 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13662] |- |293 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7701] |- |294 |[[Накхер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 934] |- |295 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 10099] |- |296 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4395] |- |297 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27385] |- |298 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9796] |- |299 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9458] |- |300 |[[Худжанд (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 962] |- |301 |[[Темір алмасуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 1135] |- |302 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6821] |- |303 |[[Төлепберген Тұрсынұлы Байсақалов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1187] |- |304 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15850] |- |305 |[[Хакан Чалханоглу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 970] |- |306 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12209] |- |307 |[[Цирк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 2582] |- |308 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84028] |- |309 |[[Күміс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 3543] |- |310 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15539] |- |311 |[[Шариф]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 1056] |- |312 |[[:Сурет:Maradona 1986 Arg-Eng.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888] |- |313 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 76789] |- |314 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30023] |- |315 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 13772] |- |316 |[[Бас сүйек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 1042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 5569] |- |317 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25744] |- |318 |[[Түсті металлургия өнеркәсібі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1825] |- |319 |[[Кухня (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1072] |- |320 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 2456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24546] |- |321 |[[Зу-Зу Күлпаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5808] |- |322 |[[Омония (футбол клубы, Никосия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 914] |- |323 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 15903] |- |324 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8818] |- |325 |[[Қызықты биология. Жануарлар әлемі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 904] |- |326 |[[2GIS]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2GIS 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2GIS 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2GIS 1615] |- |327 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 12743] |- |328 |[[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 1023] |- |329 |[[Бохтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 973] |- |330 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 9028] |- |331 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10154] |- |332 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13052] |- |333 |[[Аққыстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 1441] |- |334 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14522] |- |335 |[[Малдың инвазиялық аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2085] |- |336 |[[Балағат сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4518] |- |337 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 28692] |- |338 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7654] |- |339 |[[Ябалак]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 868] |- |340 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 13364] |- |341 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8056] |- |342 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20830] |- |343 |[[Арал ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3533] |- |344 |[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5944] |- |345 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33498] |- |346 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 49951] |- |347 |[[Староконстантинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 875] |- |348 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18690] |- |349 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11377] |- |350 |[[Құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 8702] |- |351 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8864] |- |352 |[[Қазақ ұлттық медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5049] |- |353 |[[Ақ болып кетті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 1000] |- |354 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10878] |- |355 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10368] |- |356 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23113] |- |357 |[[Орта ғасыр кезеңінің антропологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 894] |- |358 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 2030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27196] |- |359 |[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5703] |- |360 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25901] |- |361 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11542] |- |362 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22538] |- |363 |[[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4392] |- |364 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12833] |- |365 |[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5041] |- |366 |[[Ортохантавирус]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 946] |- |367 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 17676] |- |368 |[[Қазақ ұлттық киімдер тігуге пайдаланған маталар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 928] |- |369 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 5246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63869] |- |370 |[[Ағайын-туыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 1297] |- |371 |[[Ақтабан шұбырынды жырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1041] |- |372 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16444] |- |373 |[[Сарыарқа (метро бекеті)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 900] |- |374 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 99398] |- |375 |[[Zheka Fatbelly]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Zheka_Fatbelly 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Zheka_Fatbelly 5519] |- |376 |[[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1659] |- |377 |[[Лионель Месси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4205] |- |378 |[[Испан тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1720] |- |379 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16857] |- |380 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15220] |- |381 |[[Асхат Сергеевич Ниязов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5173] |- |382 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39882] |- |383 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36748] |- |384 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 2636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 31944] |- |385 |[[Көрімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2408] |- |386 |[[Дүйсен Шопанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 756] |- |387 |[[Сабын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2100] |- |388 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12098] |- |389 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71783] |- |390 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15013] |- |391 |[[Без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 4596] |- |392 |[[Жайдарман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 7024] |- |393 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34812] |- |394 |[[Жүктілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 4302] |- |395 |[[Астана күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 38] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1827] |- |396 |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4249] |- |397 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9567] |- |398 |[[Виктор Орбан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 1209] |- |399 |[[Гүлбахрам Байбосынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2945] |- |400 |[[Хасар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 972] |- |401 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7582] |- |402 |[[Рахат Мұхтарұлы Әлиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1927] |- |403 |[[Діл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1947] |- |404 |[[Чарли Кирк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 1086] |- |405 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 9009] |- |406 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29468] |- |407 |[[Ақпан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 2568] |- |408 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18575] |- |409 |[[Арыс қалалық әкімдігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1201] |- |410 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7479] |- |411 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 3202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21559] |- |412 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9676] |- |413 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12015] |- |414 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 16014] |- |415 |[[Еуразия ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5824] |- |416 |[[Шу аңғары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 813] |- |417 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19495] |- |418 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10460] |- |419 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7370] |- |420 |[[Қатысушы:Дана Нұрболқызы/зертхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 726] |- |421 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9085] |- |422 |[[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2357] |- |423 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58447] |- |424 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2794] |- |425 |[[Нағашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6189] |- |426 |[[Әкімшілік жауапкершілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2064] |- |427 |[[Азамат Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2422] |- |428 |[[Ташкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 4353] |- |429 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28406] |- |430 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8208] |- |431 |[[Гүлназ Жоланова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1277] |- |432 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 54481] |- |433 |[[Білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 4132] |- |434 |[[Ғылыми еңбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 835] |- |435 |[[Кеңірдек тыныстылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 793] |- |436 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18709] |- |437 |[[ALT Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3801] |- |438 |[[Құрылтай сайлауы (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 662] |- |439 |[[Шиеленіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 966] |- |440 |[[Қазақстан халық кеңесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1867] |- |441 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13652] |- |442 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8126] |- |443 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8161] |- |444 |[[Нұрсұлтан мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 780] |- |445 |[[Мандам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 945] |- |446 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10466] |- |447 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 3033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7537] |- |448 |[[Маймыл шешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 852] |- |449 |[[Абай облысындағы өрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 1044] |- |450 |[[Асхат Ғалымұлы Хасенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1248] |- |451 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8774] |- |452 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19201] |- |453 |[[Енога]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 647] |- |454 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28059] |- |455 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19025] |- |456 |[[Азық-түлік қауіпсіздігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1161] |- |457 |[[Шолпан Иманбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1287] |- |458 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8701] |- |459 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11163] |- |460 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9700] |- |461 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12693] |- |462 |[[МузАРТ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 3579] |- |463 |[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4597] |- |464 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14324] |- |465 |[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3284] |- |466 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8094] |- |467 |[[Киста]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 2827] |- |468 |[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 1538] |- |469 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15118] |- |470 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2719] |- |471 |[[Лана Паррия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 663] |- |472 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 2305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33103] |- |473 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11240] |- |474 |[[Әзімхан Тішәнұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 636] |- |475 |[[Шаһрихан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 697] |- |476 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6511] |- |477 |[[Ыстықкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3439] |- |478 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 2476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26649] |- |479 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 2515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20683] |- |480 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 12791] |- |481 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 2401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26797] |- |482 |[[Лофельден]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 622] |- |483 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8080] |- |484 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10852] |- |485 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18621] |- |486 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13434] |- |487 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8266] |- |488 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9187] |- |489 |[[Ат қою рәсімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2828] |- |490 |[[Халықаралық Алматы әуежайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1562] |- |491 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18271] |- |492 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11237] |- |493 |[[Алматы-2]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 795] |- |494 |[[Әуе компаниялары кодтары-T]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 639] |- |495 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8996] |- |496 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10253] |- |497 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 4129] |- |498 |[[Астана медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1352] |- |499 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8238] |- |500 |[[Намаз уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 6381] |- |501 |[[Хасен Рүстемұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 94] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 973] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15999] |- |503 |[[Қоскөпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 627] |- |504 |[[Абд әл-Қадыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 654] |- |505 |[[Сүндеттеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4322] |- |506 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31928] |- |507 |[[Бұғы мүйізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 891] |- |508 |[[Сорпа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 1025] |- |509 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 12834] |- |510 |[[Ел]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB 1608] |- |511 |[[Қызыл (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 778] |- |512 |[[Йошинори Осуми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 632] |- |513 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22204] |- |514 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14591] |- |515 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13456] |- |516 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23162] |- |517 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 8916] |- |518 |[[Ертегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 6255] |- |519 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12144] |- |520 |[[Мара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 603] |- |521 |[[Сәтбаев (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2577] |- |522 |[[Жыл күндерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6647] |- |523 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 64879] |- |524 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6852] |- |525 |[[Балқадиша әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5444] |- |526 |[[Кока-кола]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 1999] |- |527 |[[Азан шақырып ат қою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6227] |- |528 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7956] |- |529 |[[Айсай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 592] |- |530 |[[Түстер психологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2916] |- |531 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 12493] |- |532 |[[Оливер Три]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1202] |- |533 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9184] |- |534 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11074] |- |535 |[[Әл-Кәһф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4877] |- |536 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12300] |- |537 |[[Chanel]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Chanel 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Chanel 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Chanel 3516] |- |538 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6345] |- |539 |[[Ақтаудағы ұшақ апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 961] |- |540 |[[Тілашар тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2799] |- |541 |[[Әлжаппар Мұсаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 594] |- |542 |[[Фармакология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2194] |- |543 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7422] |- |544 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14141] |- |545 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8516] |- |546 |[[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3097] |- |547 |[[:Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 544] |- |548 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10916] |- |549 |[[Самұрық құсы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 3007] |- |550 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54200] |- |551 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9838] |- |552 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27974] |- |553 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13213] |- |554 |[[Қазақстан халық партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2510] |- |555 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16309] |- |556 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9061] |- |557 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17465] |- |558 |[[Ипанема]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 574] |- |559 |[[Аргентина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 3023] |- |560 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40437] |- |561 |[[Қауын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2258] |- |562 |[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4280] |- |563 |[[Отандастар қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 942] |- |564 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5457] |- |565 |[[Ұйымның қаржы қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 791] |- |566 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11754] |- |567 |[[Дарын (мектептер желісі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 1235] |- |568 |[[Қазақ жүздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11598] |- |569 |[[Иландыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 641] |- |570 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15646] |- |571 |[[Үйлену тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2778] |- |572 |[[Әмір Темір мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 854] |- |573 |[[Байтақ (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1880] |- |574 |[[Төртқара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6439] |- |575 |[[Әділхан Құрманғалиұлы Макин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 701] |- |576 |[[Ұшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 4040] |- |577 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14206] |- |578 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 9933] |- |579 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15103] |- |580 |[[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 6772] |- |581 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13952] |- |582 |[[Зеренді (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 750] |- |583 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15013] |- |584 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8728] |- |585 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23886] |- |586 |[[Қатын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 1496] |- |587 |[[Марат Бақытжанұлы Бекетаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 647] |- |588 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18123] |- |589 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11405] |- |590 |[[Жұмыс уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3246] |- |591 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24725] |- |592 |[[Берш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 12] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 618] |- |593 |[[Қазақстан Республикасы десанттық-шабуылдаушы әскерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1744] |- |594 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29245] |- |595 |[[:Санат:Алматы тұлғалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 622] |- |596 |[[Ұлттық құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1750] |- |597 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6684] |- |598 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14184] |- |599 |[[Нархоз университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1881] |- |600 |[[Шиқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4610] |- |601 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4591] |- |602 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11594] |- |603 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7066] |- |604 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19096] |- |605 |[[Қайрат (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13893] |- |606 |[[Абақ Керей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3578] |- |607 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3893] |- |608 |[[Ән-Нас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6968] |- |609 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6244] |- |610 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6230] |- |611 |[[Әбен Сатыбалдиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 693] |- |612 |[[Видео ойын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 986] |- |613 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7071] |- |614 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16948] |- |615 |[[Korzinka]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Korzinka 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Korzinka 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Korzinka 538] |- |616 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11276] |- |617 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19935] |- |618 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 5498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29447] |- |619 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7851] |- |620 |[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 2143] |- |621 |[[Ананас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 12] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 1191] |- |622 |[[Метис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 864] |- |623 |[[Спарта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 2182] |- |624 |[[Келінжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11158] |- |625 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9610] |- |626 |[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 2077] |- |627 |[[Василий Владимирович Бартольд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1240] |- |628 |[[ZaQ (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 4225] |- |629 |[[Қазіргі қазақ мәдениетінің типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 907] |- |630 |[[Сүре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 6882] |- |631 |[[Шегіргүл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 798] |- |632 |[[Бакса]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 505] |- |633 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12848] |- |634 |[[Қайран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 667] |- |635 |[[Құтайба ибн Муслим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 911] |- |636 |[[Қырғызстан президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1361] |- |637 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5918] |- |638 |[[Әйтеке би кенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1411] |- |639 |[[Имишли]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 498] |- |640 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17492] |- |641 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20278] |- |642 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31546] |- |643 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28193] |- |644 |[[Килиан Мбаппе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 3425] |- |645 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5136] |- |646 |[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5030] |- |647 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38709] |- |648 |[[Қарақалпақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4558] |- |649 |[[Жұмыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 1296] |- |650 |[[Асқа бата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 1414] |- |651 |[[Бесік тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 3977] |- |652 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9376] |- |653 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 56741] |- |654 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21275] |- |655 |[[Тимур Асқарұлы Құлыбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2148] |- |656 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24712] |- |657 |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2653] |- |658 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11257] |- |659 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37682] |- |660 |[[Құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 4301] |- |661 |[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4584] |- |662 |[[Мыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 6911] |- |663 |[[Барақ хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5829] |- |664 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10408] |- |665 |[[Райымбек ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2793] |- |666 |[[Психология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10272] |- |667 |[[Орел и Решка (телебағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 21] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 577] |- |668 |[[Көлсай көлдері ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 3664] |- |669 |[[Ғибрат Азубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1331] |- |670 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13106] |- |671 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16814] |- |672 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8024] |- |673 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14353] |- |674 |[[Алаша (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5154] |- |675 |[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4370] |- |676 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6939] |- |677 |[[Қылмыстық іс жүргізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 66] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1502] |- |678 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19880] |- |679 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12187] |- |680 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30091] |- |681 |[[Айя Шалқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 1203] |- |682 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23293] |- |683 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5892] |- |684 |[[Жанғожа Нұрмұхамедұлы бастаған Сырдария қазақтарының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6903] |- |685 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 3288] |- |686 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7568] |- |687 |[[Сырға салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4700] |- |688 |[[Ұйықтатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 6065] |- |689 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8096] |- |690 |[[Әл-Кәусәр сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6544] |- |691 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58389] |- |692 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16636] |- |693 |[[Қонақжайлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3535] |- |694 |[[Дербент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 820] |- |695 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13337] |- |696 |[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3129] |- |697 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8282] |- |698 |[[Сервер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 1550] |- |699 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 5917] |- |700 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6840] |- |701 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29439] |- |702 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5540] |- |703 |[[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1402] |- |704 |[[Төлепберген Төлебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 495] |- |705 |[[Кіші Диқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 570] |- |706 |[[Қазақстан қазақтарының бас әрпі бойынша есімдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 598] |- |707 |[[Котлет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 632] |- |708 |[[Ою-өрнек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 6121] |- |709 |[[Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1227] |- |710 |[[I Сүлеймен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4151] |- |711 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15439] |- |712 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 22748] |- |713 |[[Умань]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 502] |- |714 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27009] |- |715 |[[Майя өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2265] |- |716 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 2296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 31976] |- |717 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19859] |- |718 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9195] |- |719 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15794] |- |720 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 60346] |- |721 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9962] |- |722 |[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1667] |- |723 |[[Төремұрат Тайлыбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 823] |- |724 |[[Бұлшық ет дистрофиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1004] |- |725 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15553] |- |726 |[[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6466] |- |727 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11987] |- |728 |[[Айлант]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 785] |- |729 |[[Рахман қайнары (шипажай)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 2718] |- |730 |[[Қазақстан-Британ техникалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1786] |- |731 |[[Багдати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 459] |- |732 |[[Ттокпокки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 698] |- |733 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5652] |- |734 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60064] |- |735 |[[BALA (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BALA_%28Ninety_One%29 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BALA_%28Ninety_One%29 4720] |- |736 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11074] |- |737 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6872] |- |738 |[[Айналма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 551] |- |739 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6194] |- |740 |[[Құда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 1958] |- |741 |[[Саумал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1482] |- |742 |[[Сүмбіле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 2074] |- |743 |[[Кердері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2897] |- |744 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 6198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106653] |- |745 |[[Қазақ хандығының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3136] |- |746 |[[Қанжығалы руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4182] |- |747 |[[Баланы ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 7170] |- |748 |[[Салтанат (би ансамблі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 721] |- |749 |[[Уикипедия:Администраторларды сайлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 1650] |- |750 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5781] |- |751 |[[Ингуш ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 489] |- |752 |[[Исраил Сапарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3130] |- |753 |[[Асар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 1833] |- |754 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9014] |- |755 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13881] |- |756 |[[Шилі (Жангелді ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1135] |- |757 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15852] |- |758 |[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2459] |- |759 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28396] |- |760 |[[Төле би ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3002] |- |761 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10989] |- |762 |[[Нарынбай Жанжігітұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 539] |- |763 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 17626] |- |764 |[[Дастарқан жаю]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 1091] |- |765 |[[Үйрек балапаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 32] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 695] |- |766 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6774] |- |767 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7429] |- |768 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10479] |- |769 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7552] |- |770 |[[Үлгі:Қазақстанның үздік футболшылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 457] |- |771 |[[Қазақстандағы уақыт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1760] |- |772 |[[Мысыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6301] |- |773 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 24968] |- |774 |[[Коллекциялау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 552] |- |775 |[[Абылай хан резиденциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1114] |- |776 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31811] |- |777 |[[Қымыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5900] |- |778 |[[Берел қорымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15787] |- |779 |[[Қарасай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3487] |- |780 |[[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4901] |- |781 |[[:Санат:Алфавит бойынша әндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2154] |- |782 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15888] |- |783 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6024] |- |784 |[[Дидактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4033] |- |785 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7333] |- |786 |[[Нұртас Исабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 613] |- |787 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6434] |- |788 |[[Үлгі:Алматыдағы университеттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1380] |- |789 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16560] |- |790 |[[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 982] |- |791 |[[Ерболат Беделхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2818] |- |792 |[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1193] |- |793 |[[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3214] |- |794 |[[Тоқа Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 80] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1953] |- |795 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10507] |- |796 |[[Астана қаласы мектептерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 672] |- |797 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 13637] |- |798 |[[Этнос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 3746] |- |799 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14505] |- |800 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10367] |- |801 |[[Алматы технологиялық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 985] |- |802 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8160] |- |803 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16793] |- |804 |[[Моңғолоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1207] |- |805 |[[Бүйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2231] |- |806 |[[Қазақстандағы дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3114] |- |807 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10436] |- |808 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6680] |- |809 |[[Уақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5607] |- |810 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10635] |- |811 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4195] |- |812 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12772] |- |813 |[[Қазақтың ұлттық сүт тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 91] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2909] |- |814 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17157] |- |815 |[[Қияттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2420] |- |816 |[[Қыз ұзату]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4258] |- |817 |[[Аналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5106] |- |818 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39359] |- |819 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15468] |- |820 |[[Қазақ асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1137] |- |821 |[[Қазақстан қонақ үйлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1065] |- |822 |[[Баланы шомылдыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 3892] |- |823 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35050] |- |824 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26468] |- |825 |[[Тәсбих]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 19] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 1203] |- |826 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5751] |- |827 |[[Плеврит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 1129] |- |828 |[[Бершадь]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 434] |- |829 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22310] |- |830 |[[Қазақстанның ежелгі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5022] |- |831 |[[Шекті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5095] |- |832 |[[Сығандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2096] |- |833 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28145] |- |834 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43200] |- |835 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4276] |- |836 |[[Қарбыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 1962] |- |837 |[[Баян-Өлгий Аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 479] |- |838 |[[Өзбекстанның әкімшілік бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 894] |- |839 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 9425] |- |840 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8851] |- |841 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8421] |- |842 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18543] |- |843 |[[Жоқтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2887] |- |844 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10205] |- |845 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5698] |- |846 |[[Һ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%BA 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%BA 3288] |- |847 |[[Марат Қабиденұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 616] |- |848 |[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5703] |- |849 |[[Саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 5193] |- |850 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7628] |- |851 |[[Qazaqstan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7702] |- |852 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5075] |- |853 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6518] |- |854 |[[Бостері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 419] |- |855 |[[Тама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5635] |- |856 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15775] |- |857 |[[InDrive]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=InDrive 129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=InDrive 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=InDrive 848] |- |858 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19301] |- |859 |[[Сона]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1795] |- |860 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9405] |- |861 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6587] |- |862 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12086] |- |863 |[[Ер Қосай Құдайкеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5605] |- |864 |[[Есет Берікұлы Байкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 413] |- |865 |[[Дүниетаным]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 26] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 2221] |- |866 |[[Қорқай дұғасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4647] |- |867 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23338] |- |868 |[[Қайтадан (фильм, 2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8840] |- |869 |[[Сөйлеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 1797] |- |870 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4136] |- |871 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10372] |- |872 |[[Әл-Матуриди]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 800] |- |873 |[[Орда (музыкалық топ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3770] |- |874 |[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1991] |- |875 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4547] |- |876 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 24877] |- |877 |[[Қоянды (тау, Ақмола облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 392] |- |878 |[[Жасыбай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2363] |- |879 |[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2043] |- |880 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9263] |- |881 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16280] |- |882 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18738] |- |883 |[[Білезікті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 395] |- |884 |[[Гейтепе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 391] |- |885 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9222] |- |886 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16567] |- |887 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6065] |- |888 |[[Талдықорған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 5771] |- |889 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24856] |- |890 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5076] |- |891 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7324] |- |892 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7875] |- |893 |[[Кете (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4470] |- |894 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13876] |- |895 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7925] |- |896 |[[Досыбай Айтбайұлы Шерімқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 751] |- |897 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 37] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3156] |- |898 |[[Қазақтың сленг сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1128] |- |899 |[[Қазақстанның ең үздік футболшылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2324] |- |900 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12336] |- |901 |[[Бейнеу ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2821] |- |902 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8421] |- |903 |[[Түркия қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5603] |- |904 |[[Средногорово (Стара Загора облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 370] |- |905 |[[Байдарка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 426] |- |906 |[[Еуропа өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6503] |- |907 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5592] |- |908 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5502] |- |909 |[[Үлгі:Қош келдіңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 556] |- |910 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6702] |- |911 |[[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 773] |- |912 |[[Жер учаскелерін беру нормалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 551] |- |913 |[[Орал Ақшолақұлы Ақшолақов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 444] |- |914 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29378] |- |915 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3847] |- |916 |[[Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 424] |- |917 |[[Шынығу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 568] |- |918 |[[Көлсай көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4298] |- |919 |[[Юсуф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1841] |- |920 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22658] |- |921 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9198] |- |922 |[[Булан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 471] |- |923 |[[:Санат:Ресей өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5843] |- |924 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11351] |- |925 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4841] |- |926 |[[Қапшағай су қоймасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2548] |- |927 |[[IC 544]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=IC_544 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=IC_544 2524] |- |928 |[[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 1536] |- |929 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4074] |- |930 |[[Тауық еті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 722] |- |931 |[[Ойыншықтар хикаясы 5]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 719] |- |932 |[[:Сурет:Bandeira Betim.png]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348] |- |933 |[[Бесағаш (Жамбыл облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 489] |- |934 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11857] |- |935 |[[Қазақстан олимпиадалық бассейндері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 422] |- |936 |[[Жайлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 87] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 2826] |- |937 |[[Іш өту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 5288] |- |938 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8240] |- |939 |[[Ұлттық саябақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7262] |- |940 |[[Ерте токсикоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 4619] |- |941 |[[Шыбыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 1051] |- |942 |[[Меркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 86] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 1448] |- |943 |[[Бекет Мырзағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4682] |- |944 |[[Сингапур]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 3527] |- |945 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8269] |- |946 |[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5553] |- |947 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9180] |- |948 |[[Grok]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Grok 178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Grok 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Grok 1317] |- |949 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31945] |- |950 |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4662] |- |951 |[[Рәбия сұлтан бегім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 3969] |- |952 |[[Шыбын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2248] |- |953 |[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 1048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2526] |- |954 |[[Өскенбай Қалманбетұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 795] |- |955 |[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2849] |- |956 |[[Хөвсгөл аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 435] |- |957 |[[YouTube]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=YouTube 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=YouTube 4008] |- |958 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40955] |- |959 |[[Ойраттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 76] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2464] |- |960 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9982] |- |961 |[[Айдар (шаш)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 3807] |- |962 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47477] |- |963 |[[Сана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3361] |- |964 |[[:Сурет:FCB.jpeg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 364] |- |965 |[[Деле Алли]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 451] |- |966 |[[Айбек Айдарұлы Барыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1149] |- |967 |[[Қыз ұзату салттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5275] |- |968 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17866] |- |969 |[[Әл-Ихлас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5599] |- |970 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10793] |- |971 |[[Іштің түйілуі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 4190] |- |972 |[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1202] |- |973 |[[URL]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=URL 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=URL 2438] |- |974 |[[Дональд Трамп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 3149] |- |975 |[[Шығыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19079] |- |976 |[[Қаламқас қорғаныс дамбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 351] |- |977 |[[Майки Мэдисон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 384] |- |978 |[[Мамандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3809] |- |979 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3208] |- |980 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 8582] |- |981 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 2274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5824] |- |982 |[[Ашыған көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 688] |- |983 |[[Вагиналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3779] |- |984 |[[Есекжем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5289] |- |985 |[[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 4516] |- |986 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17994] |- |987 |[[Ғаббас Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 489] |- |988 |[[Сарыүйсін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4830] |- |989 |[[Қайыңды (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3523] |- |990 |[[Қазақстанның көне қалалары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5209] |- |991 |[[Respublica]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Respublica 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Respublica 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Respublica 1718] |- |992 |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1410] |- |993 |[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 5477] |- |994 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7201] |- |995 |[[Жапония қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5503] |- |996 |[[Егемен Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3543] |- |997 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8083] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 8bwxgjo5kwrz96lwzu3r4thjrxlpk20 0 777702 3642302 3603586 2026-08-12T17:29:46Z АРАЙЛЫМ 184244 3642302 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} {{Мұражай |атауы = Пушкиндік мұражай |sort = |шынайы атауы = А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы |логотипі = Pushkin Museum logo.svg |логотип ені = |сурет = Gmii.jpg |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 44|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 36|lon_sec = 18 |region = |CoordScale = |құрылған уақыты = 1912 жыл |орналасқан жері = [[Мәскеу]], Волхонка, 12 |түрі = Өнер туындылары |келушілер саны = 766 325 чел. (2021) |директоры = Екатерина Проничева |аялдама = Кропоткинская метро ст. |ашылу уақыты = |сайты = pushkinmuseum.art |Commons = Pushkin Museum }} '''А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы''' ({{lang-ru|Государственный музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина}}) — [[Мәскеу]]де орналасқан көлемді [[мұражай]]. Профессор [[Иван Владимирович Цветаев|И. В. Цветаевтың]] бастамасымен 1912 жылы құрылды. Ол осындай орынды құру керек ойымен 1898 жылы [[II Николай]]мен бөліседі. Император оған қолдау көрсетеді. Неоклассикалық үлгіде салынған бұл музей басында императордың әкесі [[III Александр]] есімімен аталды. Ал [[Александр Сергеевич Пушкин]] есімі оған 1937 жылы берілді. Бүгінгі таңда мұражайда 700 мыңға жуық [[сурет]], [[графика]], [[мүсіндеме|мүсін]], [[Археологиялық ескерткіштер|археологиялық]] және басқа да нысандар сақталуда. Бұл Ресейде орналасқан Батыс бейнелеу өнерінің ең қомақты жинақтарының бірі. И.В.Цветаев тарихшы әрі археолог болғандықтан, антикалық мүсіндер мен көнекөз жәдігерлердің көшірмелері коллекцияның маңызды бөлігін алып жатыр.<ref>{{кітап|авторы=Демская А. А., Смирнова Л. М. |тақырыбы=Музей на Волхонке |сілтеме= |орны=М. |баспа=Московский рабочий |жыл=1982 |беттер=49, [16] |таралымы=50000}}</ref> == Экспозициялар == <gallery> Greek hall in Pushkin museum 01 by shakko.jpg|Грек залы, 2019 жыл Castings of Ancient Roman statues in the Pushkin Museum.jpg|Римдік мүсіндер Museo pushkin, calchi, sala del medioevo 01.JPG|2011 жылғы экспозиция Museo pushkin, calchi, sala di michelangelo 02.JPG|[[Микеланджело Буонарроти|Микеланджело]] залы </gallery> === Суреттер === <gallery> Paris Bordon - Sibilla davanti ad Augusto - Museo Puskin - Mosca.jpg|[[Парис Бордоне]], ок. 1550 Nicolas Poussin - The Victory of Joshua over Amorites - Pushkin museum.jpg|[[Никола Пуссен]]. «Израильтяндар аморрейлерге қарсы», 1624—1625 Pietro Perugino 053.jpg|[[Пьетро Перуджино]]. «Мадонна нәрестемен», XV ғ. аяғы Rembrandt - The Incredulity of St Thomas - WGA19095.jpg|[[Рембрандт]]. «Фоманың сенімсіздігі», 1634 Pierre-Narcisse Guérin - Aurora and Cephalus - Pushkin Museum.jpg|[[Пьер Нарсис Герен]]. «[[Аврора және Кефал]]», 1811 Actress Jeane Samary IMG 6910.JPG|[[Пьер Огюст Ренуар]]. «[[Актриса Жанна Самаридің портреті]]», 1877 Mardi gras, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|[[Поль Сезанн]]. «[[Пьеро және Арлекин]]», 1888 Paul Gauguin 072.jpg|[[Поль Гоген]]. «Арледегі түнгі кафе», 1888 Edgar Germain Hilaire Degas 076.jpg|[[Эдгар Дега]]. «[[Көгілдір бишілер]]», 1897 </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мәскеу мұражайлары]] [[Санат:1912 жылы құрылғандар]] 8nytw0tvfz4ftxtvig66s5jdp2cff89 3642355 3642302 2026-08-13T05:49:15Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580903 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} {{Мұражай |атауы = Пушкиндік мұражай |sort = |шынайы атауы = А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы |логотипі = Pushkin Museum logo.svg |логотип ені = |сурет = Gmii.jpg |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 44|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 36|lon_sec = 18 |region = |CoordScale = |құрылған уақыты = 1912 жыл |орналасқан жері = [[Мәскеу]], Волхонка, 12 |түрі = Өнер туындылары |келушілер саны = 766 325 чел. (2021) |директоры = Екатерина Проничева |аялдама = Кропоткинская метро ст. |ашылу уақыты = |сайты = pushkinmuseum.art |Commons = Pushkin Museum }} '''А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы''' ({{lang-ru|Государственный музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина}}) — [[Мәскеу]]де орналасқан көлемді [[мұражай]]. Профессор [[Иван Владимирович Цветаев|И. В. Цветаевтың]] бастамасымен 1912 жылы құрылды. Ол осындай орынды құру керек ойымен 1898 жылы [[II Николай]]мен бөліседі. Император оған қолдау көрсетеді. Неоклассикалық үлгіде салынған бұл музей басында императордың әкесі [[III Александр]] есімімен аталды. Ал [[Александр Сергеевич Пушкин]] есімі оған 1937 жылы берілді. Бүгінгі таңда мұражайда 700 мыңға жуық [[сурет]], [[графика]], [[Мүсіндеме|мүсін]], [[Археологиялық ескерткіштер|археологиялық]] және басқа да нысандар сақталуда. Бұл Ресейде орналасқан Батыс бейнелеу өнерінің ең қомақты жинақтарының бірі. И.В.Цветаев тарихшы әрі археолог болғандықтан, антикалық мүсіндер мен көнекөз жәдігерлердің көшірмелері коллекцияның маңызды бөлігін алып жатыр.<ref>{{кітап|авторы=Демская А. А., Смирнова Л. М. |тақырыбы=Музей на Волхонке |сілтеме= |орны=М. |баспа=Московский рабочий |жыл=1982 |беттер=49, [16] |таралымы=50000}}</ref> == Экспозициялар == <gallery> Greek hall in Pushkin museum 01 by shakko.jpg|Грек залы, 2019 жыл Castings of Ancient Roman statues in the Pushkin Museum.jpg|Римдік мүсіндер Museo pushkin, calchi, sala del medioevo 01.JPG|2011 жылғы экспозиция Museo pushkin, calchi, sala di michelangelo 02.JPG|[[Микеланджело Буонарроти|Микеланджело]] залы </gallery> === Суреттер === <gallery> Paris Bordon - Sibilla davanti ad Augusto - Museo Puskin - Mosca.jpg|[[Парис Бордоне]], ок. 1550 Nicolas Poussin - The Victory of Joshua over Amorites - Pushkin museum.jpg|[[Никола Пуссен]]. «Израильтяндар аморрейлерге қарсы», 1624—1625 Pietro Perugino 053.jpg|[[Пьетро Перуджино]]. «Мадонна нәрестемен», XV ғ. аяғы Rembrandt - The Incredulity of St Thomas - WGA19095.jpg|[[Рембрандт]]. «Фоманың сенімсіздігі», 1634 Pierre-Narcisse Guérin - Aurora and Cephalus - Pushkin Museum.jpg|[[Пьер Нарсис Герен]]. «[[Аврора және Кефал]]», 1811 Actress Jeane Samary IMG 6910.JPG|[[Пьер Огюст Ренуар]]. «[[Актриса Жанна Самаридің портреті]]», 1877 Mardi gras, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|[[Поль Сезанн]]. «[[Пьеро және Арлекин]]», 1888 Paul Gauguin 072.jpg|[[Поль Гоген]]. «Арледегі түнгі кафе», 1888 Edgar Germain Hilaire Degas 076.jpg|[[Эдгар Дега]]. «[[Көгілдір бишілер]]», 1897 </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мәскеу мұражайлары]] [[Санат:1912 жылы құрылғандар]] asbehaxz5tqwbp0jszc25kftevqkdsz 0 780008 3642321 3625669 2026-08-12T21:03:34Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642321 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Томоми Нисимото |Шынайы есімі = 西本智実（にしもと ともみ） |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Томоми Нисимото |Толық аты = |Туған күні = 22.04.1970 |Туған жері = [[Осака]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 1998 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Жапония}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], продюсер, профессор, сазгер, елші |Дауыс түрі = |Аспаптары = фортепиано |Жанрлары = Классикалық және фольклорлы музыка |Лақап аттары = |Ұжымдары = «IlluminArt» симфониялық оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = «Idemitsu» жүлдесі, «Pro Musica e Arte Sacra» қорының сыйлығы, «Newsweek Japan» журналы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» |Сайты = [https://www.tomomi-n.com/en/ Томоми Нисимото ресми сайты] |Commons = }} '''Томоми Нисимото''' ([[Жапон тілі|жапон]]. ''西本智実;'' [[22 сәуір]] [[1970 жыл|1970]], [[Осака (қала)|Осака]], [[Жапония]]) — [[Жапондар|жапондық]] [[Дирижер|әйел дирижёр]], [[сазгер]], [[профессор]], [[елші]], «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне енген [[тұлға]] және «[[IlluminArt]]<nowiki/>» [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрінің]] көркемдік жетекшісі және бас дирижëрі.<ref name=":1">{{Cite web|title=Profile <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/profile/|accessdate=25.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Томоми Нисимото [[22 сәуір|22 сәуірде]] [[1970 жыл|1970 жылы]] [[Жапония|Жапонияның]] [[Осака (қала)|Осака қаласында]] дүниеге келген. Үш жасында анасынан [[Фортепиано|фортепианода]] ойнауды үйреніп, оның ықпалы арқасында болашақта [[Дирижер|дирижёр]] болуды армандады. [[Балалық шақ|Балалық шағында]] шетелдік [[Музыка|музыканы]] жиі тыңдап жүретін, сондай-ақ орыс шығармаларын да тыңдаған.<ref name=":2">{{Cite web|title=Leading the way - The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2003/01/22/music/leading-the-way/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music: Preparing for Japan <nowiki>|</nowiki> The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/music-preparing-for-japan-472298|accessdate=22.04.2026}}</ref> [[Осака (қала)|Осаканың]] музыкалық колледжінде «Композиция» [[Факультет|факультетін]] 1994 жылы бітіреді. Колледжде оқып жүргенде «[[Kansai Opera]]<nowiki/>» атты [[опера театрында]] дирижёрдің қасында көмекшісі болып, [[тәжірибе]] алады.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Japanese Conductor Orchestra Conductor Classical - Otosection|url=https://otosection.com/tomomi-nishimoto-japanese-conductor-orchestra-conductor-classical/|accessdate=25.04.2026}}</ref> 1996 жылы [[Ресей|Ресейдің]] [[Ленинград]] қаласына (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) Н.А.Римский-Корсаков атындағы мемлекеттік консерваторияға опера және симфониялық дирижёрлеу кафедрасына [[профессор]], [[Дирижер|дирижёр]] [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбына түседі және де [[Дирижер|дирижёр]] [[Виктор Федотовтың]] сыныбында білім алады. Томоми бұл шешімін былай түсіндіреді:<ref name=":0">{{Cite web|title=Томоми Нисимото.Московская филармония|url=https://meloman.ru/performer/tomomi-nisimoto/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Нишимото Томоми (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Belarusian State Philharmonic Society|url=https://bgf.by/en/artists/nishimoto-tomomi-dirizhyor|accessdate=25.04.2026}}{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <blockquote>''«Жапониядан Ресейге оқуға сирек келеді. Әсіресе бұл дирижёрлікке қатысты-бұл ерекше мамандық қой. Менің таңдауыма келсек: мен Ресейдің тартымды күшін тек музыкасында ғана емес, сонымен қатар оның мәдениетінде де сезінуіммен байланыстырдым.»''</blockquote> == Шығармашылық жолы == * Томоми Нисимотоның негізгі кәсіби мансабы 1990-жылдардың соңынан бастап қалыптасты. 1998 жылы «Жапонияның мәдениет қызметтігі» (Bunka-chō) бағдарламасы аясында [[Киото]] қаласының симфониялық оркестрімен [[Жапония|Жапониядағы]] алғашқы ресми дирижëрлік дебютін жасады. Консерваторияда оқуын аяқтаған соң 2002 жылы «<nowiki/>[[Мыңжылдық|Миллениум]]<nowiki/>» атты ресейлік үлкен симфониялық оркестрінің бас дирижёрі ретінде тағайындалады. 2004 жылы [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтегі]] Михайлов театрында (қазіргі М.П. Мусоргский атындағы академиялық [[Опера (музыка)|опера]] және [[балет]] театры) шақырылған бас дирижёрі ретінде жұмысқа орналасып, сол жылы П.И. Чайковский қорының ресейлік симфониялық оркестрінің бас дирижёрі және көркемдік жетекшісі болады.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=京都フィルハーモニー室内合奏団コンサート <nowiki>|</nowiki> R-INE|url=https://www.r-ine.com/100-in|accessdate=22.04.2026}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2000-жылдардың ортасынан бастап халықаралық деңгейде белсенді жұмыс істеп, 2004 жылы [[Вьетнам|Вьетнамның]] [[Фукуок]] қаласында өткен 19-шы мәдениет фестивальінде дирижёрлейді. 2006 жылы Томоми [[Сазгер|композитор]] П.И. Чайковскийдің «Өмір» (''орысш. Жизнь'') атты аяқталмаған [[Симфониялық музыка|симфониясын]] [[Пëтр Климов]] жалғастырып өңделген нұсқасы бойынша Чайковский қорының орыс симфониялық [[Оркестр|оркестрімен]] Жапонияға гастрольдік-сапарлар кезінде орындады. 2007 жылдан бастап, «Брукнерхауста» (Брукнер үйінде) [[Аустрия|Аустрияда]] Брукнердің оркестрімен және [[Еуропа|Еуропада]] көптеген симфониялық оркестрлерімен: [[Монте-Карло]] филармониялық оркестрмен, [[Будапешт|Будапешттің]] филармониялық оркестрмен, [[Британ империясы|Британдық]] корольдік филармониялық оркестрмен, Джорж Энеску атындағы [[Румыния|Румынияның]] мемлекеттік симфониялық оркестрмен, [[Литва|Литваның]] және [[Латвия|Латвияның]] халықаралық симфониялық оркестрлерімен белсенді жұмыс істейді.<ref name=":4">{{Cite web|title=Jerusalem Symphony Orchestra <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.jso.co.il/en/טומומי-נישימוטו/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=チャイコフスキー：未完成交響曲「ジーズニ」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/25/|accessdate=25.04.2026}}</ref> * Кейінгі жылдары [[Мажарстан|Венгрия]], [[Прага]] және [[Одесса|Одессадағы]] опера және балет театрларында өнер көрсетіп, шығармалар қатарында дәстүрлі жапондық «Но» стильіндегі Дж. Пуччинидің «[[Мадам Баттерфляй|Мадам Баттерфля]]<nowiki/>[[Мадам Баттерфляй|й]]<nowiki/>» (''Көбелек аруы'') және Юкио Мисиманның пьесасы бойынша қойылған заманауи «[[Сотоба Комати|Сотоба Комат]]<nowiki/>[[Сотоба Комати|и]]<nowiki/>» (Комати және пагода) опералары бар. 2008 жылы П.И. Чайк<nowiki/>овскийдің «[[Щелкунчик|Щелкунч]]<nowiki/>[[Щелкунчик|ик]]<nowiki/>» (''Шерткіш'') балетінің толық нұсқасын жапондық филармониялық оркестрімен қойылымын, ал 2009 жылы [[Токио]] қаласында [[Лондон|Лондонның]] «Royal Philarmonic Orchestra» атты ұжыммен Л. Бетховеннің «7 симфониясын» және Г. Малердің «5 симфониясын» дирижëрледі, сондай-ақ [[Будапешт]] қаласының симфониялық оркестрімен Н<nowiki/>. Римский-Корсаковтың «[[Шехеразада|Шехер]]<nowiki/>[[Шехеразада|азада]]<nowiki/>» симфониялық сюитасын орындап, [[Күйтабақ|күйтабаққа]] шығарманы жазып шығарды.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=西本智実＆ロイヤル・フィル 東京ライヴ2009 マーラー：交響曲 第5番 ＆ ベートーヴェン：交響曲 第7番 {{!}} 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/12/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=R.コルサコフ：交響曲組曲「シェエラザード」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/9/|accessdate=22.04.2026}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2010–2011 жылдары Евгений Светланов атындағы [[Ресей]] мемлекеттік симфониялық оркестрінің шақырылған ең алғаш шетелден келген әйел дирижëрі болды. «''Tokyo FM''» радиостанциясының 40-жыл толуына орай «Тоғыз туралы аңсау» [[Ниппон Будакан]] аренасында Л. Бетховеннің әйгілі «9 симфониясын» 5000 [[Хор|хорға]] қатысушылар құрамымен орындады.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|title=指揮者・西本智実と5000人のリスナーがつむぐ歓喜の歌 『TOKYO FM夢の第九コンサート2013』 <nowiki>|</nowiki> 株式会社エフエム東京のプレスリリース|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000311.000004829.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2012 жылдан бастап Томоми Нисимото «[[IlluminArt]]<nowiki/>» симфониялық оркестріне [[Продюсер|продюсерлік]] жұмыс, көркемдік жетекшісі және бас [[Дирижер|дирижёр]] лауазымдарын атқарады. Оркестр 2013 жылы [[Ватикан|Ватиканда]] өнер көрсеткен ең алғаш жапондық ұжымдардың бірі болып саналып, [[Кардинал|кардиналдың]] мессасы кезінде қайта жанданған «Oratio» [[григориан әнұранының]] орындалуы шамамен 455 жылдағы алғашқысы болып саналды.<ref>{{Cite web|title=TOMOMI NISHIMOTO & ILLUMINART PHILHARMONIC - i-PHENOMENON|url=https://i-phenomenon.com/tours/upcoming-tours/121-tomomi-nishimoto-illuminart-philharmonic.html|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * 2015 жылдан бастап халықаралық концерттік қызметін кеңейтіп, мамыр айында [[Коясан будда]] орталығының құрылғанына 1200 жыл толуына арналған салтанатты концерт өткізді. Маусымда [[Жапония]] мен [[Корея Республикасы]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалыпқа келуінің 50 жылдығына орай кәріс [[Әнші|әншісі]] [[Суми Чомен]] бірге [[концерт]] өткізді. Шілдеде [[Эквадор|Эквадордың]] ұлттық симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсетіп, cондай-ақ [[Перу]] елінің Мәдениет министрлігінің шақыруымен [[Перу]] тәуелсіздік күніне орай және [[Рио-де-Жанейро|Рио де-Жанейро]] қалалық театрында [[Бразилия|Бразилияның]] симфониялық оркестрімен [[Жапония]] мен [[Бразилия]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 120 жыл толуына байланысты концерттер өткізді.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto (Conductor) Concert & Tour History <nowiki>|</nowiki> Concert Archives|url=https://www.concertarchives.org/bands/tomomi-nishimoto-conductor|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /> * 2016 жылы [[Бейжің|Пекин]] университетінің шақыруымен [[Қытай|Қытайдың]] ұлттық симфониялық және [[Шаңхай|Шанхай]] симфониялық оркестрлерімен дирижёрлік етті. [[Израиль|Израильде]] [[Иерусалим]] симфониялық оркестрмен өнер көрсетіп, концертті тікелей эфирде барлық елде «KoHaMusica FM» радиостанциясында қосты. 2017 жылы [[Токио|Токиода]] «Opera Palace» жаңа ұлттық [[Опера (музыка)|опера]] театрда Сергей Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» екі актілі спектакльдің сахналық қойылымының көркемдік жетекшісі және дирижёрі болды. 2018 жылы «[[IlluminArt]]<nowiki/>» оркестрімен [[Қытай]] елінің жеті қаласына концерттік сапарлар ұйымдастырды.<ref>{{Cite web|title=イルミナート合唱団 <nowiki>|</nowiki> IlluminArt Philharmonic Orchestra|url=http://chorus.illuminart-phil.com/|accessdate=22.04.2026}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=やっと自分のペースつかみました　西本智実、不惑の指揮 - 日本経済新聞|url=https://www.nikkei.com/article/DGXBZO56879340S3A700C1000000/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * Кейінгі жылдары халықаралық мәдени жобаларға қатысып, 2019 жылы «Zweites Deutsches Fernsehen» (''Екінші Неміс Телеарнасы'') мәдениеттік жобасында халықаралық аренада белсенді жұмыс істеп жүрген «Көшбасшы әйел» ретінде аталды. 2021 жылы [[Хиросима]] университетінің арнайы профессоры болды және «Tokio-die stadtkultur von morgen» (''Токио-ертеңгі күннің қалалық мәдениеті'') [[Немісше Уикипедия|неміс]]-[[Французша Уикипедия|француз]] документалды фильмінің қатысушысы болды. 2024 жылы [[Осака (қала)|Осака]]-[[Кансай]] әлемдік көрмесінде [[Италиян тілі|итальян]] павильонының [[Елші|елшісі]] болып тағайындалды.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Tokio - Die Stadtkultur von morgen D, 2021 Streams, TV-Termine, News, DVDs TV Wunschliste|url=https://www.wunschliste.de/spielfilm/tokio-die-stadtkultur-von-morgen|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=リーディング・ウーマン（Leading Woman）で紹介されています。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/77/|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Қоғамдық және білім беру қызметі == 2007 жылы Дүниежүзілік экономиялық форумының «Young Global Leaders» (''Жас'' ''Жаһандық Көшбасшылары'') атағына ие болады. Ол американдық қорлардан стипендия алып, [[Гарвард Кеннеди]] мектебінде білім алып, бірқатар оқу орындарында шақырылған [[профессор]] ретінде дәріс оқып, сонымен қоса «Тойо Бунко» [[Мұражай|мұражайының]] консультативтік кеңесінде қызмет атқарады.<ref name=":5">{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto <nowiki>|</nowiki> World Economic Forum|url=https://www.weforum.org/people/tomomi-nishimoto/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":1" /> == Марапаттары және танылуы == * 1997 жылы Осака префектурасының мәдениет қайраткерлеріне арналған сыйлықтың иегері;<ref name=":2" /> * 1999 жылы «Idemitsu» жапондық жүлдесінің жас және болашағы зор музыкант ретінде иегері;<ref name=":3" /> * 2004 жылы «Newsweek Japan» журналындағы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне қосылады.<ref name=":0" /> * 2009 жылы «Best dresser award» (''Үздік киім сыйлығы'') иегері болды.<ref>{{Cite web|title=ベストドレッサー賞、第38回（2009年）インターナショナル部門受賞しました。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/399/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * Оның 2015 жылғы «For Sennuyuji Temple Sound Stage: East Meets West» (''Сэнню-дзи храмының сахнасы: Батыс пен Шығыс музыкада көріседі'') және 2013 жылғы «Toji Otobutai» (''То-дзи храмындағы музыкалық сахна'') деген авторлық туындылары АҚШ кинофестивальдерінде және Дүниежүзілік медиафестивальдерінде бірнеше беделді халықаралық марапаттарға ие болды.<ref name=":1" /> * 2014 жылы Ватиканда «Pro Musica e Arte Sacra» (''Кәсіби'' ''Музыка мен Қасиетті Өнер'') қорының құрметті сыйлығымен марапатталып, тарихтағы осы марапаттың ең жас иегері болды.<ref name=":5" /> == Дискография == * ''2000 ж. – С.Прокофьев «Ромео мен Джульетта» (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto – Romeo And Juliet – CD (Album, Stereo), 2000 [r20587324] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/20587324-Tomomi-Nishimoto-Romeo-And-Juliet|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2002 ж. – П.Чайковский «Патетическая, 6 симфония»; «Спящая красавица» (Ресейдің үлкен симфониялық оркестрі, Миллениум)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Russian Bolshoi Symphony Orchestra "Millenium", Tchaikovsky – Symphony No.6 "Pathétique", "The Sleeping Beauty" – CD (Album), 2002 [r24603209] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/24603209-Tomomi-Nishimoto-Russian-Bolshoi-Symphony-Orchestra-Millenium-Tchaikovsky-Symphony-No6-Pathétique-T|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2008 ж. – А.Дворжак «Из нового света, 9 симфония, ми минор, соч. 95» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Dvořák - Tomomi Nishimoto Conducting Budapest Philharmonic Orchestra – Symphony No.9 In E Minor, Op. 95, "From The New World" – CD (Album), 2008 [r18366367] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/18366367-Dvořák-Tomomi-Nishimoto-Conducting-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Symphony-No9-In-E-Minor-Op-95-F|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2010 ж. – «Ностальгия» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Conducting The Budapest Philharmonic Orchestra – Nostalgie – CD (Album, Stereo), 2010 [r31964933] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/31964933-Tomomi-Nishimoto-Conducting-The-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Nostalgie|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2011 ж. – Дж.Верди «Реквием» (Nordwestdeutsche Philharmonie)''<ref>{{Cite web|title=Verdi - Nordwestdeutsche Philharmonie, Verdi Concert Choir Japan, Tomomi Nishimoto, Tsutomu Matsumura, K.C.O.V. Amsterdam, Bilyana Danailova, Alla Gorobchenko, Mark Fowler, Vesselin Stoykov – Requiem – CD (), [r28121077] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/28121077-Verdi-Nordwestdeutsche-Philharmonie-Verdi-Concert-Choir-Japan-Tomomi-Nishimoto-Tsutomu-Matsumura-KCO|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2014 ж. – (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Keisuke Toyama, Japan Philharmonic Orchestra – 組曲 宿命 – CD (Album, Stereo), 2014 [r25827694] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/25827694-Tomomi-Nishimoto-Keisuke-Toyama-Japan-Philharmonic-Orchestra-組曲-宿命|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * Д.М. Женщины-дирижеры — в оркестрах стран мира. — М.: КнигИздат, 2023. – 274 с. Тираж 116. ISBN 978-5-4492-0528-5. [[Санат:Жапония музыканттары]] [[Санат:Жапония дирижёрлері]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Алфавит бойынша дирижерлер]] orgih3898fl3au9bqori24qtg6eu3p4 0 780560 3642465 3634751 2026-08-13T11:11:13Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642465 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев''' — (қазақша:Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев), Райым деген атпен танымал. {{Кинематограф|есімі=Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев|Сурет=Raiymbek jpg.jpeg|туған күні=18.04.1998|Азаматтығы={{KAZ}}|Туған жері={{туғанжері|Орал|Оралда}} [[Теректі]],[[Батыс Қазақстан]]|Белсенді жылдары=2017 жж.|Мамандығы=Әнші, рэпер}} == Өмірбаяны == Бақтыгереев 1996 жылы 18 сәуірде Батыс Қазақстан облысы, [[Орал]] қаласы, [[Теректі ауданы]], Құтсийық ауылында дүниеге келген. Ұлты бойынша қазақ. Бала кезінен музыкаға әуес болған және өлең жазған. 2017 жылы ол өзінің алғашқы «Қара бала» жеке альбомын жазды. Бұл альбом оның өмірімен тығыз байланысты. Қарапайым ауыл баласы ретінде ол үлкен сахна мен өмір құндылықтарын армандайды. Альбом ешқашан шыққан жоқ, бірақ соған қарамастан, оның керемет мансабының бастамасы болды. 2018 жылы әртіс өзінің екінші жеке альбомы "О2"-ді ресми түрде шығарды, ол "Охyдеп" дегенді білдіреді. Альбом танымал болды, бірнеше ән чарттардың жоғарғы жағына шықты. "Move" синглы мега-хитке айналды және ұзақ уақыт бойы чарттардың жоғарғы жағында қалды. Альбомда Артур, Әділ және Женіс сияқты әртістер болды. Жеке мансабынан тыс, RaiM DDRECORDS командасының әртістерімен бірлескен синглдер де жазды. 2017 жылы RaiM Артурмен бірге «Самая вышка» әнін жазды, ал алғашқы бейнебаян 2018 жылдың басында түсірілді. Сол жазда әртістер мега-танымал болған «Disco iz 90» әнін жазды. 2019 жылы RaiM өзінің үшінші альбомы «Sham» шығарды. Альбом оның бұрынғы әндерінен стилі мен мағынасы жағынан ерекшеленеді. Альбом этникалық стильде жазылған, ал барлық ән атаулары үшінші альбомға сілтеме жасайтын үш әріптен тұрады. «Sham» әніне бейнебаян түсірілді. Альбомда танымал қазақстандық рэпер Әл Наср ойнайды.<ref>[https://24smi.org/celebrity/136476-&#x20;raim.html 24СМИ (биографиялық портал)]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сол жылы олар Артурмен бірлескен «Simра» және «Saukelе» тректерін шығарды. «Simpa» әні үшін әртістер платина дискісін алып, YouTube- та жүз миллионнан астам қаралым жинады. 2020 жылы RaiM тыңдаушылардың жүрегін жаулап алған көптеген синглдер шығарды. Наурыз айында ол Артурмен бірге «Апа» әнін жазып, бейнебаян түсірді. Сол жылы «Latte» әніне арналған анимациялық бейнебаян шығарылды. Бейнебаянда синглдерге сілтемелер көп және RaiM мен Артурдың бүкіл мансабы баяндалады. 2020 жылдың соңында RaiM «Lova Lo» атты жеке сингл шығарды.<ref>[https://biographe.ru/znamenitosti/raim/ Biographer.ru]</ref> 2021 жылы RaiM өзінің төртінші альбомы «4-dongelek» шығарды. Альбомның тұжырымдамасы «жол». Жақын адамға апаратын жол, үйге апаратын жол және шығармашылыққа апаратын жол. Альбомда әрқайсысы әртүрлі стильдегі жеті трек бар. Олардың ерекшелігі қазақ, орыс, ағылшын және испан тілдерін қоса алғанда, тілдердің үйлесімі. Альбомға шақырылған әртістердің қатарында Мико мен Алина Герч бар.<ref>[https://cyclowiki.org/wiki/RaiM_&Artur Энциклопедиялық база:]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Барлық альбомдар мен әндерді музыкалық продюсер, музыкант, аранжировкашы және DDRRECORDS командасының директоры Данияр Рахметжанов шығарды. '''Білім беру''' 2013 жылы Шағатайдағы Ыбырай Алтынсарин атындағы орта мектепті бітірді Содан кейін Орал қаласындағы Жақаншы Досмұхамедов атындағы колледжге ағылшын тілі мұғалімі мамандығы бойынша оқуға түсті. '''«DD-RECORDS» белгісінің бөлігі ретінде''' Студенттік жылдары ол DDRECORDS студиясында әндер жазып, жаздырды. 2016 жылы ол Данияр Рахметжанов басқаратын DD-RECORDS командасының ресми резиденті болды. DDRECORDS құрамында Алина Герц, Женис, Әділ, Мико және Марина сияқты әртістер де бар. == Жеке өмірі == 2023 жылдың 21 қаңтарынан бастап ол қазақстандық әнші Ерке Есмаханға үйленген. == Марапаттар == * 2018 EMA "Muzzone" -RaiM, Артур Жыл дебюті Қараңғы 2018 * 2018 EMA «Muzzone» * RaiM, Артур —Интернет таңдауы * 2018 Ұлттық музыкалық марапаттар * RaiM, Артур, Женис «90-жылдардағы диско» * Ұлттық музыкалық марапаттар RaiM, Артур және BN "Үздік" * 2019 Nur-Sultan Music Awards (RaiM, Artur) * 2019 Qazaq music awards «Uzdik En» RaiM, Артур - Сәукеле * 2019 Ұлттық музыкалық марапаттар * RaiM, Артур, Әділ - "Simpa" * 2020 EMA Жыл хиті RaiM, Артур "Latte" == Дискография == '''Студиялық альбомдар''' * 2017 «Қара бала (шығарылмаған)» * 2018 О2 * 2019 «ЖАЛҒАН» * 2021 «4-дөңгелек» * 2022 «Ең көп сатылатын кітап» * 2024 Джет == Клиптер == * RaiM & Artur - Ең биік (режиссері: Азамат Дулатов). Raim & Artur дуэтінің «Ең биік» әні Нұртас Адамбайдың «2017 Мен күйеу жігітпін» фильмінің саундтрегіне енгізілді. Ол екі күнде бір миллион қаралым жинады. Бейнебаян YouTube-та 11 миллионнан астам қаралым жинап, ең көп қаралған орыс тіліндегі музыкалық бейнебаяндардың ондығына кіреді (2018 жылдың 7 наурызындағы жағдай бойынша). * RaiM & Arthur feat. Б.Н. Үздік (режиссері: Шыңғысхан Тәжікеев) 2018 * RaiM & Artur - Сәукеле (режиссері: Шыңғысхан Тәжікеев) 2019 * RaiM & Артур & Әділ Симпа (Аян Сатмағанбет) 2019 Бейнебаян YouTube-та 120 миллионнан астам қаралым жинап, ең көп қаралған орыс тіліндегі музыкалық бейнебаяндардың ондығына кіреді (23 cəyip 2019 жыл). * RaiM - Шам (режиссері: Айтөре Жолдасқали) 2019 ж * RaiM & Artur - Ana (режиссері: Айтөре Жолдасқали) 2019 * RaiM & Artur-Latte (режиссері: Данияр Рахметжанов) 2020 ж. * RaiM - Cher (Режиссері: Азамат Балахметов) 2020 ж. * RaiM - Жаңа альбом 4-дөңгелек (реж. Ерни Зиядинов) 2021 ж. * RaiM & Adil - көз қорқақ, қол батыр (реж.: Данияр Амангелдиев) 2021. == Дереккөздер == <references /> 5ggidkaabtf2riv37q2oey499gx9e9m 4 780876 3642296 3641746 2026-08-12T15:00:51Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3642296 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-08-11'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="7815" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 7 815] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1487" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 487] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="477" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 477] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="398" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 398] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Google]] | data-sort-value="147" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google 147] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Google Chrome]] | data-sort-value="130" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Chrome 130] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="114" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 114] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[МедиаУики:Gadgets-definition]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3AGadgets-definition 112] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 105] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 91] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 90] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 87] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Курчатов қалалық мәдениет үйі]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D2%AF%D0%B9%D1%96 80] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Думан Марат]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82 78] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[SuperStar KZ]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SuperStar_KZ 70] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[15 шілде]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 64] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 63] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Түркістан Арена]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0 62] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 61] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[2015 жыл]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2015_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 60] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[HTML]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=HTML 58] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Алматы]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 58] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 56] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 55] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 55] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 53] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Hybrid Theory]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Hybrid_Theory 52] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 50] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 50] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 50] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[BTS]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BTS 49] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 49] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 49] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 49] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 48] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 48] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Microsoft]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft 48] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Тілеуғазы Рымбекұлы Бейсембеков]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 46] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 46] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[15 сәуір]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D1%81%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80 46] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 46] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 45] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 45] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 44] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Адай]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 43] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 42] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 42] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[DC Studios]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=DC_Studios 42] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 41] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 40] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[1940]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1940 39] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 39] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[15 қараша]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0 38] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 38] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[2026 жыл]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 37] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 37] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 37] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[1868]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868 37] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Наймандар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Атлант мұхиты]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82%D1%8B 37] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 36] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[SMS]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SMS 35] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 35] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[1957]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1957 35] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 35] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 35] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 34] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 34] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[4 тамыз]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 34] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[КешYOU]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 33] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 33] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[URL]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 33] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Франция]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 33] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[1802]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1802 33] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 32] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Бельгия]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B8%D1%8F 32] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Sun Microsystems]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sun_Microsystems 32] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 32] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 32] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Бағдаршам]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%BC 32] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 32] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[BMW]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BMW 31] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[American Express]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=American_Express 31] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[EBay]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=EBay 31] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[1895]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1895 31] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Linkin Park]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Linkin_Park 31] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 30] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[АҚШ]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8 30] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Арғын]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 30] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 30] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 29] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Ресей]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 29] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Сәрсенбі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96 29] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Nature Reviews Microbiology]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Nature_Reviews_Microbiology 29] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 29] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[1905]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1905 29] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[1861]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1861 29] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 29] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 29] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Ветеринария]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 29] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 29] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[МедиаУики:Statistics-footer]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3AStatistics-footer 28] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 28] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Нобель сыйлығы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D1%81%D1%8B%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 28] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Суан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 27] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[UTC+5:00]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=UTC%2B5%3A00 27] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Ми]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 27] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 27] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Чили]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B8%D0%BB%D0%B8 27] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 27] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Zhezkazgan Air]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zhezkazgan_Air 27] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 26] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[6 тамыз]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=6_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 26] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[1985]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1985 26] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Қытай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Жарылқасын Керімбекұлы Оңалбек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Латвия]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[КСРО]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E 25] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Жасуша]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 25] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[1813]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1813 25] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер/Мұрағат]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 25] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 25] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[15 қаңтар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D2%9B%D0%B0%D2%A3%D1%82%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[1850]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1850 25] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[PHP]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=PHP 25] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 25] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[1863]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1863 25] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[15 жыл]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 25] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[1914]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1914 25] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[2002]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2002 25] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 24] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Google Earth]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Earth 24] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 24] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80 24] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Орыстар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[1950]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1950 24] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[FlyArystan]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=FlyArystan 24] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Linux]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Linux 24] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 23] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Торы (ру)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 23] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Сәуір]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80 23] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Қ]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 23] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 23] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Фридрих Энгельс]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%AD%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81 23] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Телеграф]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84 23] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Таз руы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 23] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 23] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[5 тамыз]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=5_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 23] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Ысты]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 23] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[1930]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930 23] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[15 қыркүйек]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 23] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Еуразия ұлттық университеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[OTAU TV]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=OTAU_TV 22] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[NATO]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NATO 22] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Қар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[UNIX]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=UNIX 22] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[SSH]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SSH 22] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Mercedes-Benz]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Mercedes-Benz 22] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 21] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 21] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Кек алушылар: Финал]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB 21] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Медицина]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Verisign]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Verisign 21] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 21] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 21] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Астана]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Зат есім]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 21] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 21] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 21] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 21] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 21] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Қожа]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 20] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Ақ жол (партия)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 20] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 20] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Twice]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Twice 20] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Су]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 20] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Салауат]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 20] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Арыс]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 20] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Қатысушы талқылауы:Kasymov]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasymov 20] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Марфуға Ғалиқызы Айтхожа]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B6%D0%B0 20] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[EXO]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=EXO 20] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 20] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Жаппас]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 20] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[ALT Университеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Тама]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 20] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Туризм]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 20] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Jay-Z]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Jay-Z 20] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Өрмекші-адам (фильм, 2002)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2002%29 20] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 19] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Дәуіт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 19] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Жаныс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 19] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[1960]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1960 19] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Шу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83 19] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Стоунхендж]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D1%83%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B6 19] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 19] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Лунинец]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%86 19] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 19] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 19] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 19] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Умра]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BC%D1%80%D0%B0 19] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 19] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[15 қазан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Сағат]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 18] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Гүлбахрам Байбосынова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Дулат]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 18] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 18] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 18] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Балық шаруашылығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Сақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 18] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 18] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Беріш]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 18] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Google Street View]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Street_View 18] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[МедиаУики:Anontalkpagetext]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3AAnontalkpagetext 18] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 18] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Lloyds Banking Group]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Lloyds_Banking_Group 18] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Әбілқайыр хандығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[М.О. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%9E._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 18] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 17] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 17] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 17] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[1942]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1942 17] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[RSS]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=RSS 17] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[1929]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1929 17] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Логистика]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 17] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Facebook]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Facebook 17] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Жапония]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 17] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 17] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Scotiabank]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Scotiabank 17] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Чехтар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Қаш (фильм, 2022)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2022%29 17] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Албан руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Келінжан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Қазақстан халық партиясы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 16] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Өскемен]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 16] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Семей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Қазақ ұлттық медицина университеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Мұхит]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 16] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Украиндар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Македондықтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Алоэ]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BE%D1%8D 16] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Ақпарат технологиясы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Байұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Сербтер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%82%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Биология]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Counter-Strike]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Counter-Strike 15] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Робототехника]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Асылы Әлиқызы Осман]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Алшын]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 15] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[1970]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1970 15] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Табын]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 15] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Шағырай шешен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Nature Reviews Urology]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Nature_Reviews_Urology 15] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Орал]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 15] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 15] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Verizon Wireless]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Verizon_Wireless 15] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[515 жыл]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=515_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 15] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Сиыр]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 15] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Sulpak]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sulpak 15] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[2006]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2006 15] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 15] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Авиация]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 15] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Лужиліктер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Поляктар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Адам анатомиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Хорваттар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Словактар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Электрон]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD 14] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[1715 жыл]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1715_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 14] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Куннилингус]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 14] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 14] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[PSY]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=PSY 14] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 14] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Төртқара]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 14] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Еуропа]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 14] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Қазақ тау-кен металлургия институты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83-%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Microsoft Excel]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Excel 14] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 14] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[1926]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1926 14] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Дина Қайымқызы Мұхамедхан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Apple Inc.]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Apple_Inc. 14] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Ат]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82 14] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Тарақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Орда (музыкалық топ)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 14] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Буын]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%8B%D0%BD 14] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Керей хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Ландшафт архитектурасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%88%D0%B0%D1%84%D1%82_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Етеккір]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 14] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Оран]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Төле би]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 14] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Төре]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 14] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[SCAT]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 14] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 14] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Сәтті Жұлдыз]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 14] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 14] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 14] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Азия]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Алтын белгі төсбелгісі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Metafizika (журнал)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Metafizika_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 14] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Словендер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Miles Merlin]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Miles_Merlin 14] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Lurkmore.to]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Lurkmore.to 14] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Жер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Қызға қырық үйден тыйым]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 14] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 13] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Ерке Есмахан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 13] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 13] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Б. з. д. 35 жыл]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91._%D0%B7._%D0%B4._35_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 13] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Сібір жарасы (инфекциялық ауру)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%29 13] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 13] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Ағаш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Айбек Айдарұлы Барыс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 13] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 13] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Ит]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82 13] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Ғұмар Қараш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Орталық стадион (Алматы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BD_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Ақ кеме (кітап)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%28%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%29 13] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Мұңал рулары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 13] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Сиқым]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 13] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[OneRepublic]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=OneRepublic 13] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[The Beatles]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=The_Beatles 13] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[NewYorker]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NewYorker 13] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[The Pretty Reckless]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=The_Pretty_Reckless 13] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Юсуф сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Ділдә Алшынбайқызы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99_%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 13] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Құрылтай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Ұмай ана]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 13] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Семирамида аспалы бағы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Systematic Entomology]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Systematic_Entomology 13] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Windows]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Windows 13] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Іштің қатуы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Астана қаласы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[IPhone]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IPhone 13] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Алаша (ру)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 13] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Big Time Rush]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Big_Time_Rush 13] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Ресей империясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Жусан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[1015 жыл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1015_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 12] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Hurts]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Hurts 12] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Тайланд]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 12] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Жетімдер руы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Сайт]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%82 12] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Ұлттық құрылтай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[19]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=19 12] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Respublica]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Respublica 12] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 12] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Компьютер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Кетбұға]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 12] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Ninety One]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ninety_One 12] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Шымкент]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 12] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Хан Тәңірі шыңы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 12] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 12] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Нұрсұлтан мешіті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[1943]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1943 12] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 12] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Тобықты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Әл-Бақара сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Отын]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D0%BD 12] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Ислам]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 12] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Ошақты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Python]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 12] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Тірі тамыр көпірлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Жұмағали Саин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Тана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[TXT]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=TXT 12] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 12] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Қарабауыр бұлдырық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Металлургия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Fnatic]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Fnatic 12] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Рим]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC 12] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Әзербайжан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Жылаған ата үңгірі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[1115 жыл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1115_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 12] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 12] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Әрем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%80%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Құран]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Арқалық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 12] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Il’han Ihsan]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Il%E2%80%99han_Ihsan 12] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Электротехника және Электроника Инженерлер Институты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%98%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%98%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Сары (Қоңырат)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%29 12] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 12] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 12] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Сара Тастанбекқызы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 12] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[1968]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1968 12] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 11] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Сүйінші]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 11] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 11] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Арқалық (қала)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Үлгі:Апта күндері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BF%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[1971]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1971 11] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Кофе ағашы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%84%D0%B5_%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 11] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Жаһанша Досмұхамедов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Палеолит]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 11] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Қабиболла Сыдиықұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%A1%D1%8B%D0%B4%D0%B8%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Түркия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Ағылшын тілі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[HTTP]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=HTTP 11] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Шілдехана]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 11] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Standard Chartered]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Standard_Chartered 11] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Латын тілі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Оралды секс]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 11] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[:Санат:Хобби|Санат:Хобби]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A5%D0%BE%D0%B1%D0%B1%D0%B8 11] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Қазан төңкерісі ордені]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 11] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Мәлін]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BD 11] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Балқаш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 11] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Forbes]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Forbes 11] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Көкжайдақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 11] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 11] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Ойық руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Дін]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 11] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Уақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[:Санат:Құқықтану|Санат:Құқықтану]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 11] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Қарабура]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Instagram]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Instagram 11] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 11] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[:Санат:Әлеуметтік қорғау|Санат:Әлеуметтік қорғау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Еуразия бірінші арнасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Шыбын]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 11] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Іш өту]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 11] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[1927]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1927 11] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Сунақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Тік орман]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BA_%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 11] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 11] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Дос-Мұқасан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81-%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Тұран жолбарысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Google Play]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Play 11] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Кенесары үңгірі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[BI Group]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BI_Group 11] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Солтүстік Америка]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 11] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Ғылым]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 11] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[1977]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1977 11] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Минет]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 11] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Тараз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Махмуд Ходжамияров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[:Сурет:Merope.jpg|Сурет:Merope.jpg]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMerope.jpg 11] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 11] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB-%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 11] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Менің папам тигр (фильм, 2024)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2024%29 10] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Солтүстік Қазақстан университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[1916]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916 10] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Информатика]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 10] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Жолбарыс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 10] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Халықаралық азаматтық авиация ұйымы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 10] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Тауар нарығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Уикипедия:Зертхана]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 10] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 10] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Назарбаевтың жеке басына табыну]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83 10] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Google Drive]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Drive 10] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[:Санат:Қылмыстылық|Санат:Қылмыстылық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 10] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Төреғали Төреəліұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Duolingo]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Duolingo 10] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Туберкулез]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 10] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 10] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Үкімет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[15]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15 10] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Жарық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 10] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Өзбекстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Екібастұз]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7 10] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[MySQL]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=MySQL 10] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Карт]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82 10] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Эстонша Уикипедия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Созақ ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[:Санат:XII ғасыр|Санат:XII ғасыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AXII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[:Санат:Ресей қалалары|Санат:Ресей қалалары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Жантақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Биологиялық алуан түрлілік конвенциясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Байғанин ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Кесірткелер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Java SE]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Java_SE 10] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Ғылым ордасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[1901]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1901 10] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Тоғжан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/мамыр 2017|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/мамыр 2017]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%2F%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80_2017 10] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Тұтылу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Үндістан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Алгоритм]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 10] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Шығай хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[ZaQ (Ninety One)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 10] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Уәли хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Рауан Кенжеханұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Адай күйі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 10] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Түйелер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Эрзяша Уикипедия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%B7%D1%8F%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Бопай ханым Сүйіндікқызы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 10] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Тауар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Химия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 10] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Шақшақ Жәнібек батыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 10] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Sora]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sora 10] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Олжас Абайұлы Бектенов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Колумбия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Nature Reviews Immunology]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Nature_Reviews_Immunology 10] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Сызған]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Баку]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%83 10] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Жанжал]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BB 10] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Есентемір]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 10] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Google Assistant]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_Assistant 10] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Кеңжыра]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0 10] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Қатысушы:EPIC]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 10] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 9] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Ұлытау ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Батыр руы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Сын есім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[1948]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1948 9] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Шиелі ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Шекті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Мөңке би Тілеуұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Ұзынағаш (Алматы облысы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Жігіттің сөзі. Қанды жол]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 9] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Тобыш]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 9] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[SDU University]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SDU_University 9] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Шұбыртпалы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Германия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Қарлығаш Төлегенқызы Мұхамеджанова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 9] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Жақайым]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 9] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Байбақты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Польша]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B0 9] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Жансая Мұратбекқызы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%8F_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 9] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Саржомарт]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82 9] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Троя соғысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%BE%D1%8F_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Карта ойыны]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 9] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 9] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Анатомия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Қаратау (қала)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Кенен Әзірбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Жаманшың]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%A3 9] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Шымыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Qazcontent]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazcontent 9] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Сүгір Әліұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D3%98%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Оралхан Камардинов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Сартай батыр Байжанұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[ACE (Ninety One)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ACE_%28Ninety_One%29 9] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Италия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%281401%E2%80%941500%29 9] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Құрманғазы ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Тұран (университет)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%28%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%29 9] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 9] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Лаос]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BE%D1%81 9] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 9] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[ITunes]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ITunes 9] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Internet Explorer]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Internet_Explorer 9] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Бауыржан Мамытбекұлы Сматлаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Ноғай Ордасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Төрткүл (Ордабасы ауданы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D0%BA%D2%AF%D0%BB_%28%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Абсаттар Шәкірұлы Сманов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[OLX]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=OLX 9] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Өрмекші-адам: Үйден жырақта]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%3A_%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 9] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Макаревич мұздығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%BC%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Сұрыптау әдістері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Қазақстан вице-президенті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Хрэ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D1%8D 9] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 9] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Қоқан хандығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Берік Уәли]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8 9] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Ом заңы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 9] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Ашаршылық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Уикипедия:Елшілік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D0%BB%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Аягөз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D0%B3%D3%A9%D0%B7 9] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Домалақ ана кесенесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[F-Lock]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=F-Lock 9] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[WWOOF]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=WWOOF 9] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[The Denver Post]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=The_Denver_Post 9] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Мысыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[1915]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1915 9] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Молқы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B 9] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[:Санат:Жамбыл облысының құрметті азаматтары|Санат:Жамбыл облысының құрметті азаматтары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Дәния Мәдиқызы Еспаева]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Қазақ КСР әнұраны]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Халел Досмұхамедов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Автомобиль]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C 9] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 9] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Орталық Азия инновациялық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Татарлар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[12]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12 9] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Жасуша ядросы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0_%D1%8F%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Өрмекші-адам]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 9] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Шынболат Ділдебайұлы Ділдебаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Қанабек Байсейітов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 9] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Жаннета Дүйсетайқызы Бекежанова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[YouTube]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 9] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Уикипедия:Айрық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Жеке батылдығы үшін ордені]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 9] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Сона]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 9] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Жетісу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 9] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Los Angeles Convention Center]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Los_Angeles_Convention_Center 9] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 9] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Қарағанды индустриялық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Сарттар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Ғарифолла Есім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Фара]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0 9] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Қайыңды (көл)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 9] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} j7zf0fdef8k8q7b3fl4ngg5p7dqwxw9 0 780929 3642360 3640424 2026-08-13T05:50:50Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] ([[User talk:АРАЙЛЫМ|т]]) өңдемелерінен [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] соңғы нұсқасына қайтарды 3614577 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». 6r1z8pysebifxaoliyf03pptrcnf5m2 0 781044 3642490 3602307 2026-08-13T11:52:29Z Нұрғазықызы Айгерім 184438 3642490 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} '''Ергөбек Сапарбек Сәрсенұлы''' — белгілі ғалым 1959 жылдың 1 ақпанында Оңтүстік Қазақстан облысы (қазіргі [[Түркістан облысы|Түркістан]] облысы), [[Отырар]] ауданы, [[Көлқұдық (ауыл)|Көлқұдық]] ауылында қойшы отбасында дүниеге келген. 1966 жылы [[Арыс]] ауылында Т.Ибрагимов орта мектебіне бастауыш мектебіне барады. 1975 жылы [[Шәуілдір]] елдімекеніндегі Ленин атындағы орта мектепті бітіреді. 1976-1979 жылдары Шәуілдірде ПМК-2505 Құрылыс мекемесінің құрылысшысы болып жұмыс істеді. 1979-1984 жылдары әл-Фараби атындағы [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-дың Филология факультетін «Араб тілі, қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығы бойынша оқып бітіреді. 1984-1985 жылдар арасында Қазақстан Мемлекеттік Орталық музейінің ғылыми қызметкері, 1985-1992 жылдары Отырар Мем-лекеттік археологиялық қорық-музейінің аға ғылыми қызметкері, 1987-1992 жылдары Отырар Мемлекеттік археологиялық қорық-музейінің бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды. 1992 жылдан бері Қ.А.Ясауи атындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нде қызмет атқарды: 1992-1996 жылдары Шығыстану факультеті «Араб тілі» кафедрасының аға оқытушысы, 1996-1997 жылдары тарих-филология факультетінің түрік халықтары әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 1997-1999 жылдары Қ.А.Ясауи атындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық қазақ-түрік университе]]ті тарих-филология факультетінің қазақ әдебиеті кафедрасының доценті міндетін атқарушы, 1999-2003 жылдары тарих-филология факультетінің қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 2003-2007 жылдары Түркология факультетінің қазақ әдебиеті кафедрасының доценті, қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 2012-2014 жылдары филология факультетінің қазақ әдебиеті және шығыс филологиясы кафедрасының меңгерушісі, 2014 жылдан бастап филология факультеті қазақ филологиясы кафедрасының доценті, профессоры болып қызмет атқарды. 1996 жылы «М.Сералиннің әдеби мұрасы» тақырыбында филология ғылымының кандидаттығын қорғады. 2008 жылы әдебиеттану мамандығы бойынша доцент ғылыми атағын алды. Ергөбек Сапарбек Сәрсенұлы «Қайраткер қаламгер М.Сералин», «Қазақтың дәстүрлі жазба әдебиеті» монографиялары, «ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті және М.Сералин», «Дәстүрлі жазба әдебиеті», «Ясауи сопылық ілімі және дәстүрлі жазба әдебиет» атты оқу құралдары мен екі жүзге тарта ғылыми мақалалар авторы. «Қазақ әдебиетіндегі кітаби ақындар шығармашылығы», «Ясауи және қазақ әдебиеті: дәстүр мен жалғастық», «М.Сералин-нің әдеби және публицистикалық мұрасы» атты еңбектері, Алтын Орда дәуірі, ХІХ-ХХ ғасыр басы әдебиеті мен мәдениеті, діни кітаби әдебиет тақырыптары ғылыми бағыты болып табылады. 6j97w7a42k9wce39o6svpxont3p4hti 0 782061 3642329 3612494 2026-08-13T02:36:47Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642329 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Тұрсынай Рыстайқызы Әбдіқадырова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 01.02.1959 |Туған жері = [[Қырғызстан]], {{туғанжері|Ош облысы|Ош облысында}}, [[Тоқтағұл ауданы|Тоқтағұл]] ауданы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Педагогика |Жұмыс орны = [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Педагогика ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті (қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Тұрсынай Рыстайқызы Әбдіқадырова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1959 жыл|1959]] жылы 1 ақпанда [[Қырғызстан]], [[Ош облысы]], [[Тоқтағұл ауданы]]нда туған.<br> Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетін бітірген ([[1979 жыл|1979]], қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]).<br> 1979-[[1998 жыл|98]] жылдары [[Жамбыл облысы]] [[Қаратау (қала)|Қаратау]] қаласындағы орта мектепте мұғалім, Қаратау құрылыс колледжінде оқытушы, 1998-[[2005 жыл|2005]] жылдары [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті|Тараз мемлекеттік университеті]]нде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, декан, 2005-[[2010 жыл|10]] жылдары [[Алматы гуманитарлы-техникалық университеті]]нде декан, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2010-2013 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде "Қазақ әдебиеті" кафедрасының доценті, 2013-[[2020 жыл|2020]] жылдары Тараз мемлекеттік педагогикалық университетінде "Қазақ тілі мен әдебиеті" кафедрасының меңгерушісі, 2020-[[2024 жыл|2024]] жылдары [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті|М.Х.Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті]]нде "Қазақ тілі мен әдебиеті" кафедрасының меңгерушісі қызметтерін атқарды, 2024 жылдан қазіргі уақытқа дейін осы университетінде "Қазақ тілі мен әдебиеті" кафедрасының меңгерушісі. == Ғылыми бағыты == "Алаш қайраткерлері мұралары негізінде ұлттық тұлға қалыптастыру" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: ұлттық педагогика мəселелері, Алаш қайраткерлерінің мұраларын оқыту тəсілдері.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://dulaty.edu.kz/index.php/kk/khazakh-tili-men-adebyeti?view=article&id=247:abdy-adyrova-t-rsynaj-rystaj-yzy&catid=68:okhytushylar Абдықадырова Тұрсынай Рыстайқызы.]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Тараз мемлекеттік университетінің профессорлары]] 6ik7q39porbfdn1vx8wa5pg91q4fslv 0 782869 3642279 3621685 2026-08-12T13:57:25Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3642279 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Стивен Дж. Сквери |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1959 |Туған жері = [[Астория]], [[Куинс]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ<ref>{{cite web | title=Stephen J. Squeri '81, '86 (MBA), Chairman and CEO of American Express, Donates $10 Million to Manhattan College &#124; Manhattan University | date=9 December 2021 | url=https://manhattan.edu/news/archive/2021/12/stephen-squeri-donates-10-million-to-manhattan-college.php }}</ref> |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = 1980-жылдардан |Білімі = [[Monsignor McClancy Memorial High School]]<br>[[Манхэттен университеті]] (BS, MBA)<ref name="1:7">{{Citation|title=American Express Making Progress On Key Initiatives, Says CEO Stephen Squeri|date=12 June 2019 |publisher=Chief Executive |url=https://chiefexecutive.net/american-express-making-progress-on-key-initiatives-says-ceo-stephen-squeri/ }}</ref> |Мамандығы = |Не үшін белгілі = [[American Express]] директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директоры |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Стивен Дж. Сквери''' ([[1959 жыл|1959]]) — америкалық кәсіпкер. Ол [[American Express]] компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы және [[бас атқарушы директор]]ы. Сквери American Express компаниясына алғаш рет 1985 жылы жұмысқа орналасты. 2005 жылы ақпараттық технологиялар жөніндегі директор болды,<ref name="1:7"/> ал 2015 жылы директорлар кеңесі төрағасының орынбасары қызметіне тағайындалды,<ref name="0:2">{{cite web |last=Moyer |first=Liz |date=October 18, 2017 |title=American Express CEO Ken Chenault to leave after 17-year run |url=https://www.cnbc.com/amp/2017/10/18/american-express-ceo-ken-chenault-to-leave-be-replaced-by-stephen-squeri.html |work=[[CNBC]]}}</ref> сондай-ақ жоғары басшылықтағы басқа да лауазымдарды атқарды.<ref name="0:2"/><ref name="0:3">{{cite web |last=Witkowski |first=Wallace |date=October 18, 2017 |title=AmEx's Stephen Squeri to succeed Chenault as CEO, chairman |url=https://www.marketwatch.com/amp/story/guid/64AB6CE7-F219-4497-A33C-569C0C39AA4B |work=[[MarketWatch]]}}</ref> Қазіргі уақытта Сквери [[Manhattan University]] қамқоршылар кеңесінің төрағасы,<ref>{{cite web | title=Board of Trustees | url=https://catalog.manhattan.edu/undergraduate/themanhattancollegecorporation/ }}</ref> [[Partnership for New York City]] ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі,<ref name="2:22"/> [[Memorial Sloan Kettering Cancer Center]] мен [[The Valerie Fund]] ұйымдарының қамқоршылар кеңестерінің мүшесі,<ref name="1:14"/> [[Monsignor McClancy Memorial High School]] басқарушылар кеңесінің мүшесі,<ref name="10:10"/> сондай-ақ [[Business Roundtable]],<ref name="11:10"/> American Society of Corporate Executives және The Business Council ұйымдарының мүшесі болып табылады.<ref name="1:14"/> Бұдан басқа да бірқатар қызметтер атқарады.<ref name="1:13"/> 2025 жылы ''[[Time|TIME]]'' журналы оны «Әлемдегі ең ықпалды 100 адамның» қатарына қосты.<ref name=TIME/> == Ерте өмірі мен білімі == Стивен «Стив» Джозеф Сквери<ref>{{cite web | url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 | title=Steve Squeri, American Express Co: Profile and Biography | website=[[Bloomberg News]] }}</ref> 1959 жылы<ref name="0:1">{{cite news |date=2017-10-18 |title=American Express C.E.O. Ken Chenault to Step Down |url=https://www.nytimes.com/2017/10/18/business/american-express-chenault-squeri.html |access-date=2021-02-12 |work=[[New York Times]]}}</ref> [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген.<ref name="1:15">{{cite web | title=American Express CEO Says the Business is 'Firing on All Cylinders' | url=https://www.barrons.com/articles/american-express-ceo-says-the-business-is-firing-on-all-cylinders-fe875f3d }}</ref> Ол италиялық және ирландиялық иммигранттардың немересі. Әкесі Нью-Йоркте [[Colgate-Palmolive|Colgate]], [[CBS]]<ref name="1:14"/> және [[Bloomingdale's]]<ref name="1:17">https://www.ft.com/content/f1518d40-b065-44a6-ada2-7ee4a074d839</ref> сияқты компанияларда бухгалтер болып жұмыс істеген.<ref name="1:17"/> Сквери [[Астория (Куинс)|Асторияда]] өсті,<ref name="1:15"/> 1977 жылы [[Ист-Элмхерст]] ауданындағы [[Monsignor McClancy Memorial High School|Monsignor McClancy High School]] мектебін тәмамдады.<ref>{{cite web | url=https://www.landtekgroup.com/squeri-throws-out-first-pitch-at-mcclancy/ | title=Squeri throws out first pitch at McClancy | date=7 April 2022 }}</ref> Кейін ол [[Бронкс]] ауданындағы [[Manhattan College]] оқу орнында білім алып,<ref name="1:15"/> 1981 жылы жаратылыстану ғылымдарының бакалавры дәрежесін, ал 1986 жылы іскерлік әкімшілендіру магистрі (MBA) дәрежесін алды.<ref name = "mamhattan college">{{cite web| url=https://manhattan.edu/news/archive/2016/12/de-la-salle-dinner-honors-stephen-squeri.php |title=Annual De La Salle Medal Dinner Honors Amex Vice Chairman Stephen J. Squeri '81, '86|date=7 December 2016 | access-date=February 28, 2018}}</ref> == Мансабы == 1981 жылдан бастап Сквери төрт жыл бойы [[Arthur Andersen]] компаниясында басқару жөніндегі кеңесші болып қызмет атқарды.<ref name="mamhattan college" /> Сквери American Express компаниясына 1985 жылы Travelers Cheque Group бөлімінде менеджер ретінде жұмысқа қабылданды<ref name="0:4"/> және 1990 жылы American Express компаниясының вице-президенті болды.<ref name="1:9">{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-19/amex-picks-squeri-32-year-insider-to-remake-credit-card-giant | title=AmEx Picks Squeri, 32-Year Insider, to Remake Credit-Card Giant | newspaper=Bloomberg | date=19 October 2017 }}</ref> 2000–2002 жылдары ол АҚШ пен Канададағы Establishment Services тобының президенті қызметін атқарды,<ref name="0:4"/> ал 2002–2005 жылдары Global Commercial Card бөлімшесінің президенті болды. 2005 жылы<ref name="1:01"/> ол American Express компаниясының [[ақпараттық технологиялар жөніндегі директоры]] (CIO) қызметіне кірісті.<ref name="0:4">{{cite news |title=American Express Co (AXP) Chairman and CEO Stephen J Squeri Sold $9.4 million of Shares |url=https://finance.yahoo.com/news/american-express-co-axp-chairman-211501700.html |work=finance.yahoo.com}}</ref> Ол бұл қызметті 2009 жылғы қазанға дейін атқарды,<ref name="1:7"/> осы кезеңде сондай-ақ бірігу мен жұтылуларды қадағалай отырып, корпоративтік даму бағытына жетекшілік етті.<ref name="Cowley 2018"/> 2009 жылы ол Global Services тобының президенті болып тағайындалды.<ref name="1:7"/> Кейін 2015 жылға дейін American Express компаниясының Global Corporate Services бөлімінің топ президенті қызметін атқарды.<ref name="0:2"/> 2015 жылғы шілдеде<ref name="1:7"/> ол American Express компаниясы төрағасының орынбасары болды,<ref name="0:2"/><ref name="0:1"/> ал 2015 жылғы қазанда компанияның бизнеске арналған қызметтер бағытына жетекшілік ете бастады.<ref name="1:7"/> ''Forbes'' журналының мәліметінше, American Express директорлар кеңесі Сквериді бас атқарушы директор (CEO) лауазымына үміткер ретінде 2015 жылдан бастап қарастыра бастаған.<ref name="1:18">{{cite web | last1=Debter | first1=Lauren | url=https://www.forbes.com/sites/laurengensler/2017/10/18/american-express-ceo-kenneth-chenault-is-retiring/ | title=American Express CEO Kenneth Chenault is Retiring After a 16-Year Run | website=[[Forbes]] }}</ref> Сквери 2018 жылғы 1 ақпанда American Express компаниясының директорлар кеңесінің шешімімен<ref name="1:18"/> [[Кеннет Шено]]ның орнына тағайындалып,<ref name="Cowley 2018">{{Cite news |last=Cowley |first=Stacy |date=2017-10-18 |title=American Express C.E.O. Ken Chenault to Step Down |url=https://www.nytimes.com/2017/10/18/business/american-express-chenault-squeri.html |access-date=2018-07-31 |work=The New York Times |language=en}}</ref> American Express компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды. 2023 жылы Скверидің American Express компаниясындағы жалпы сыйақысы 35,6 миллион АҚШ долларын құрады. Бұл бас директор мен компаниядағы орташа қызметкердің жалақысы арасындағы қатынастың 677:1 болғанын көрсетті.<ref>{{Cite web |date=2024-06-07 |title=Equilar 100: CEO Pay at the Largest Companies by Revenue |url=https://www.equilar.com/reports/111-table-equilar-new-york-times-top-100-highest-paid-ceos-2024.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815195403/https://www.equilar.com/reports/111-table-equilar-new-york-times-top-100-highest-paid-ceos-2024.html |archive-date=2024-08-15 |access-date=2024-08-31 |website=Equilar |language=en}}</ref> 2024 жылы оның жалпы сыйақысы 37,1 миллион АҚШ долларына жетті.<ref>{{Cite web |last=Batish |first=Amit |date=2025-05-01 |title=Equilar 100: A Snapshot of the Highest-Paid CEOs in 2024 |url=https://www.equilar.com/reports/116-table-highest-paid-ceos-2025-equilar-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619132929/https://www.equilar.com/reports/116-table-highest-paid-ceos-2025-equilar-100.html |archive-date=2025-06-19 |access-date=2025-10-27 |website=Equilar |language=en}}</ref> 2025 жылғы сәуірде ''[[Time|TIME]]'' журналы оны 2025 жылғы әлемдегі ең ықпалды 100 адамның қатарына қосты.<ref name=TIME>[https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273817/stephen-j-squeri/ ''Time''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260219152956/https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273817/stephen-j-squeri/ |date=2026-02-19 }}</ref> == Кеңестер мен комитеттердегі қызметі == Сквери 2013 жылы [[Manhattan University]] қамқоршылар кеңесінің құрамына кірді, ал 2023 жылы оның төрағасы болып тағайындалды.<ref name="1:14"/> Ол сондай-ақ [[Partnership for New York City]] ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі,<ref name="2:22">{{cite web | url=https://pfnyc.org/board-of-directors/ | title=Board of Directors }}</ref> [[Monsignor McClancy Memorial High School]] басқарушылар кеңесінің мүшесі,<ref name="10:10">{{cite web | url=https://msgrmcclancy.org/stephen-squeri-77/ | title=Stephen Squeri '77 - MSGR McClancy Memorial High School | date=January 2009 }}</ref> сондай-ақ [[Memorial Sloan Kettering Cancer Center]] және The Valerie Fund ұйымдарының қамқоршылар кеңестерінің мүшесі болып табылады.<ref name="1:14"/> Ол [[Business Roundtable]] ұйымының мүшесі,<ref name="1:14"/> мұнда корпоративтік басқару комитетінің төрағасы қызметін атқарады.<ref name="11:10">{{cite web | url=https://ir.americanexpress.com/governance-and-corporate-responsibility/executive-committee-and-directors/person-details/default.aspx?ItemId=83cfacb0-90b4-414c-823b-222f743ca112 | title=American Express Company - Executive Committee & Directors }}</ref> Сондай-ақ ол [[The Business Council]], American Society of Corporate Executives ұйымдарының<ref name="1:14">{{Citation |date=March 2023 |title=Stephen J. Squeri '81, '86 (MBA) Appointed Chair of Manhattan College's Board of Trustees |publisher=[[Manhattan College]] |url=https://manhattan.edu/news/archive/2023/03/squeri-chair.php }}</ref> және New York Jobs CEO Council кеңесінің мүшесі болып табылады.<ref name="1:13">{{cite web | url=https://nyjobsceocouncil.org/who-we-are/ | title=Who We Are }}</ref> Бұған дейін Сквери [[The Guardian Life Insurance Company of America]], [[NewYork-Presbyterian Lower Manhattan Hospital|NY Downtown Hospital]], [[Columbus Citizens Foundation]] және [[J.Crew]] ұйымдарының директорлар кеңестерінің құрамында қызмет атқарған.<ref>{{cite web | url=https://paymentsleadershipcouncil.org/council/stephen-j-squeri/ | title=Stephen J. Squeri }}</ref> Ол J.Crew компаниясының директорлар кеңесіне 2010 жылы қосылды.<ref name="1:01">{{cite web | url=https://www.the-spin-off.com/news/stories/J.CREW-APPOINTS-AMEXS-STEPHEN-SQUERI-TO-BOARD-2976 | title=Stories: J.CREW APPOINTS AMex's STEPHEN SQUERI TO BOARD }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Manhattan College түлектері]] [[Санат:American Express қызметкерлері]] [[Санат:Fortune 500 компанияларының америкалық бас атқарушы директорлары]] 2v5wxksmq0mt0r7jxfurokv7li6itca 0 783709 3642384 3632766 2026-08-13T07:20:23Z 1nter pares 146705 /* Мағынасы мен дүниетанымдық астары */ 3642384 wikitext text/x-wiki '''Балық көз''' — [[қазақтар|қазақтың]] дәстүрлі [[ою-өрнек]] өнеріндегі көне өрнек [[элемент]]терінің бірі. Бұл өрнек пішіні жағынан [[балықтар|балық]]тың көзіне ұқсайтындықтан осылай аталған. Көбінесе зергерлік бұйымдарда, [[сүйек]] пен [[мүйіз]]ден жасалған сәндік заттарда, сондай-ақ кейбір қару-жарақ пен қолөнер бұйымдарын әшекейлеуде кездеседі.<ref>Қазақ халқының қолөнері: Ою-өрнектер жинағы. — Алматы: Өнер, 2002. — ISBN 5-89800-145-X.</ref> == Мағынасы мен дүниетанымдық астары == Қазақ [[дүниетаным]]ында «балық көз» өрнегі білімділік, зеректік, көрегендік ұғымдарымен байланыстырылған. Халық арасында қолданылатын «көзі ашық адам» тіркесі білімді, сауатты, дүниетанымы кең адамды білдіреді. Осыған сәйкес бұл өрнек те ақыл-парасат пен танымның белгісі ретінде қабылданған.<ref>Тәжімуратов Ә. Шебердің қолы ортақ: Қазақтың халықтық қолөнері мен өрнек жүйесі. — Алматы: Қазақстан, 1977.</ref> Ертеде қазақ шеберлері теріден тігілген [[сауыт]]тардың қабыршығына ұқсас қаптырмалар орнатып, оны «көбелі сауыт» деп атаған. Мұндай әшекейлердің пішіні де «балық көз» өрнегімен сабақтас келеді.<ref>Ахметжан Қ. С. Қазақтың дәстүрлі қару-жарағының тарихы мен этнографиясы. — Алматы: Алматыкітап, 2007. — ISBN 9965-24-814-1.</ref> Қазақтың сәндік-қолданбалы өнерінде балыққа қатысты басқа да өрнек элементтері кездеседі. Мысалы, өрнек бөліктерінің арасына жүргізілетін жіңішке сызық немесе ширатылған жіп «су жүргізу» деп аталады.<ref name=":0">Жәнібеков Ө. Уақыт керуені: Қазақ мәдениеті мен қолөнерінің генезисі. — Алматы: Жазушы, 1992. — ISBN 5-605-01089-4.</ref> Ал теңіз толқынына ұқсас өрнектер «толқын» және «ирек» өрнектері ретінде белгілі.<ref name=":0" /> == Қазіргі қолданысы == Бүгінде «балық көз» өрнегі ұлттық ою-өрнек жүйесінің маңызды элементтерінің бірі саналады және зергерлік өнерде, сәндік-қолданбалы өнерде, киім-кешек пен тұрмыстық бұйымдарды безендіруде кеңінен қолданылады.<ref>Қазақстан: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1998. — ISBN 5-89800-123-9.</ref><ref>Дәркембай Шоқпарұлы. Қазақтың қолөнері — Алматы: Өнер, 2005</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ ою-өрнектері]] [[Санат:Қазақ қолөнері]] t7232yq5qamh0k9cb3zepa15fr9piqs 0 783744 3642385 3633122 2026-08-13T07:24:09Z 1nter pares 146705 3642385 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Нұрсұлу Жамалбекқызы Шаймерденова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 16.12.1958 |Туған жері = [[Төле би (Жамбыл облысы)|Төле би ауылы]], {{туғанжері|Шу ауданы|Шу ауданында}}, [[Жамбыл облысы]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[лингвистика]], [[әлеуметтік лингвистика]], [[аударматану]], балалар әдебиеті |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті|ЕҰУ]], [[Мәскеу мемлекеттік университеті|ММУ]] Қазақстандағы филиалы |Ғылыми дәрежесі = [[Филология ғылымдарының докторы]] |Ғылыми атағы = [[Профессор]] |Альма-матер = [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ]] (1976), Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институты (1989) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Мәтіндегі глоссаларды зерттеу, әлеуметтік лингвистика және балаларға арналған ертегілердің авторы |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2010) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Нұрсұлу Жамалбекқызы Шаймерденова''' ([[16 желтоқсан]] [[1958 жыл|1958]], Жамбыл облысы, Шу ауданы, Төле би ауылы) — [[қазақстан]]дық тілтанушы ғалым, [[филология]] ғылымдарының докторы, [[профессор]]. Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2010). Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық кеңесінің мүшесі (2011 жылдан).<ref>Nursulu Shaimerdenova Biography and Academic Profile. Еуразия ұлттық университетінің ресми порталы, 2024.</ref><ref>What Is Misophonia? Symptoms, Causes, and Treatments. WebMD Medical Reference, 2024.</ref><ref>[https://scopus.com Shaimerdenova, Nursulu Zh. - Author details | Scopus]. Elsevier B.V.</ref> == Өмірбаяны == 1976 жылы Қазақ мемлекеттік университетін (қазіргі әл-Фараби атындағы [[Қазақ ұлттық университеті]]), 1989 жылы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген. 1989–2007 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде оқытушы болып қызмет атқарды. 2007–2013 жылдары «Парасат» көпсалалы ғылыми-зерттеу институтының Гуманитарлық зерттеулер орталығын басқарды.<ref name="enu_profile">Шаймерденова Нурсулу Жамалбековна - Кафедра общего языкознания. Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ мұрағаты, 2023.</ref><ref>Rhinorrhea (Runny nose): Symptoms and clinical overview. Humanitas Research Hospital, 2025.</ref> 2013 жылдан бастап [[Еуразия ұлттық университеті]]нің Жалпы тіл білімі және аударма теориясы кафедрасының профессоры. 2015 жылдан Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстандағы филиалында тәрбие жұмыстары және дамыту жөніндегі директордың міндетін атқарушы қызметін атқарады.<ref name="msu_branch">Администрация филиала МГУ имени М.В. Ломоносова в Астане. ММУ Қазақстандағы филиалының ресми сайты.</ref> Сондай-ақ Көкшетау мемлекеттік университетінің құрметті профессоры (2012 жылдан), Ресей жоғары оқу орындарының қазақстандық түлектері клубының президенті, Орыс тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің қазақстандық қауымдастығы кеңесінің мүшесі болып табылады.<ref>[https://orcid.org Nursulu Shaimerdenova - ORCID Profile]. ORCID Inc.</ref> == Ғылыми қызметі == Нұрсұлу Шаймерденованың ғылыми еңбектері тіл білімі, аударматану, этнолингвистика, әлеуметтік лингвистика және мемлекеттік тіл саясаты мәселелеріне арналған. [[Қазақстан]]да және шетелде қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде 200-ден астам ғылыми еңбек, соның ішінде мақалалар, баяндамалар және оқу-әдістемелік еңбектер жариялаған.<ref name="enu_profile"/> == Негізгі еңбектері == Автор немесе бірлескен автор ретінде төмендегі еңбектерді жариялаған: * «Глоссы как феномен текста» (1997); * «Языки народов Казахстана» әлеуметтік-лингвистикалық анықтамалығы (2007); * «Детская литература в Казахстане: от дискуссий к решениям» ұжымдық монографиясы (2015); * «Императивы государственной этнополитики Республики Казахстан. Аналитические материалы и методические рекомендации для государственных органов» (2012); * «Қызғалдақ»; * «Принцесса цветов»; * «Сказки о прекрасных птицах Фламинго». == Марапаттары == * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» грантының иегері (2007, 2011); * ҚР ұлттық академиялық кітапханасының 10 жылдығына арналған «Балалар ертегісі» байқауының 1- орын дипломанты (2014); * Қазақстан Республикасы президентінің Құрмет грамотасы.<ref>«Қазақстан халқы» энциклопедиясы, - Алматы, «Қазақ энциклопедиясы», 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан тілтанушылары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] tks1m7v1fw9kt86dvpmag41niy966c6 0 784963 3642289 3642226 2026-08-12T14:33:46Z 1nter pares 146705 /* */ 3642289 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала|Толықтырамын}} {{Тұлға |Есімі = Ақан Нұрманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 30.04.1933 |Туған жері = Талдықорған облысы |Қайтыс болған күні = 19.06.1968 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} Ақан Нұрманов (29 сәуір 1933 - 19 маусым 1968)- қазақ-кеңес жазушысы. == Еңбек жолы == * 1951 — 1952 жж. Қазақ тау-кен институтына оқыды. * 1957 жылы Қазақ Ұлттық университетінің филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. * 1957 — 1964жж. Қостанай облысы, Аманкелді аудандық «Социалистік шаруа», Қостанай облыстық «Коммунизм таңы», республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газеттерінде қызмет істеген. * 1964 — 1968 жж. «Жұлдыз» журналы редакциясының бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды.<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1901|title=Ақан Нұрманов|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-08-12|lang=}}</ref> == Шығармашылығы == * «Құланның ажалы» * «Солай болған екен» * «Ор» * «Аққу шоғыры» * «Күн ертеңге ауып барады» * «Ымырт» == Дереккөздер == {{дереккөздер}} dp8rorwe45jmocegvx6ipjhwuglsrh4 3642290 3642289 2026-08-12T14:34:04Z 1nter pares 146705 /* */ 3642290 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала|Толықтырамын}} {{Толықтыру}} {{Тұлға |Есімі = Ақан Нұрманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 30.04.1933 |Туған жері = Талдықорған облысы |Қайтыс болған күні = 19.06.1968 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} Ақан Нұрманов (29 сәуір 1933 - 19 маусым 1968)- қазақ-кеңес жазушысы. == Еңбек жолы == * 1951 — 1952 жж. Қазақ тау-кен институтына оқыды. * 1957 жылы Қазақ Ұлттық университетінің филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. * 1957 — 1964жж. Қостанай облысы, Аманкелді аудандық «Социалистік шаруа», Қостанай облыстық «Коммунизм таңы», республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газеттерінде қызмет істеген. * 1964 — 1968 жж. «Жұлдыз» журналы редакциясының бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды.<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1901|title=Ақан Нұрманов|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-08-12|lang=}}</ref> == Шығармашылығы == * «Құланның ажалы» * «Солай болған екен» * «Ор» * «Аққу шоғыры» * «Күн ертеңге ауып барады» * «Ымырт» == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5xtmmw9rz9okzr2y42njporoqtdqhal 3642291 3642290 2026-08-12T14:34:21Z 1nter pares 146705 /* */ 3642291 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала|Толықтырамын}} {{Толықтыру}} {{Тұлға |Есімі = Ақан Нұрманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 30.04.1933 |Туған жері = Талдықорған облысы |Қайтыс болған күні = 19.06.1968 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Ақан Нұрманов''' (29 сәуір 1933 – 19 маусым 1968) — қазақ-кеңес жазушысы. == Еңбек жолы == * 1951 — 1952 жж. Қазақ тау-кен институтына оқыды. * 1957 жылы Қазақ Ұлттық университетінің филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. * 1957 — 1964жж. Қостанай облысы, Аманкелді аудандық «Социалистік шаруа», Қостанай облыстық «Коммунизм таңы», республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газеттерінде қызмет істеген. * 1964 — 1968 жж. «Жұлдыз» журналы редакциясының бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды.<ref>{{cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1901|title=Ақан Нұрманов|author=|date=|website=adebiportal.kz|publisher=|accessdate=2026-08-12|lang=}}</ref> == Шығармашылығы == * «Құланның ажалы» * «Солай болған екен» * «Ор» * «Аққу шоғыры» * «Күн ертеңге ауып барады» * «Ымырт» == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1ivr7qweacu68b1aeydsfzveomgia84 3 784965 3642242 2026-08-12T12:02:14Z Cabayi 54188 Cabayi [[Қатысушы талқылауы:Alphabyte8739]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Alphabytesized]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Alphabyte8739|Alphabyte8739]]" to "[[Special:CentralAuth/Alphabytesized|Alphabytesized]]" 3642242 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Alphabytesized]] 4qsl7q1p8n6d86vue08ytlnt3z7ry7l 0 784967 3642282 2026-08-12T14:11:56Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1412) Лагрула | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 19.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 BA, 1929 US,<br>1962 XM | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1412 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | apheli... 3642282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1412) Лагрула | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 19.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 BA, 1929 US,<br>1962 XM | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1412 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 2,4645 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,9648 | semimajor = 2,2147 | eccentricity = 0,1128 | period = 3,30 жыл | avg_speed = | inclination = 4,7178° | asc_node = 66,118° | mean_anomaly = 145,58° | arg_perihelion = 14,052° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 8–24 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,318±0,044 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 12,6}} '''(1412) Лагрула''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұсы]]ндағы [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 19 қаңтарында [[Луи Буайе]] [[Алжир обсерваториясы]]нда ашты. Осы обсерваторияның директоры болған франциялық астроном [[Жоанни-Филипп Лагруа]]ның (1870–1941) құрметіне орай аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] 3vebmw5sjuo2hbqku6mq53skchi1pf2 3642378 3642282 2026-08-13T07:13:07Z 1nter pares 146705 3642378 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1412) Лагрула | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 19.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 BA, 1929 US,<br>1962 XM | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1412 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 2,4645 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,9648 | semimajor = 2,2147 | eccentricity = 0,1128 | period = 3,30 жыл | avg_speed = | inclination = 4,7178° | asc_node = 66,118° | mean_anomaly = 145,58° | arg_perihelion = 14,052° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 8–24 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,318±0,044 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 12,6}} '''(1412) Лагрула''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұсы]]ндағы [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 19 қаңтарында [[Луи Буайе]] [[Алжир обсерваториясы]]нда ашты. Осы обсерваторияның директоры болған франциялық астроном [[Жоанни-Филипп Лагруа]]ның (1870–1941) құрметіне орай аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] m2e56l3240z9d8k9q7byi475rwpmlmq 0 784968 3642284 2026-08-12T14:19:11Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1421) Эсперанто | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 18.03.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 FQ, 1931 HC,<br>1958 GD, A906 UD,<br>A917 XD, A920 GD | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1421 JPL Small-Body Database]</... 3642284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1421) Эсперанто | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 18.03.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 FQ, 1931 HC,<br>1958 GD, A906 UD,<br>A917 XD, A920 GD | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1421 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 27.04.2019 | aphelion = 3,3505 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,8280 а. б. | semimajor = 3,0893 а. б. | eccentricity = 0,0846 | period = 5,43 жыл | avg_speed = 16,9 ш/с | inclination = 9,803° | asc_node = 42,595° | mean_anomaly = 77,705° | arg_perihelion = 163,18° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 51,95±10,21 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0714±0,011 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,4}} '''(1421) Эсперанто''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 18 наурызында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Астероидты [[эсперанто]] деген жасанды тілдің атымен атайды. Вяйсяля кейінірек ашқан тағы бір астероидқа осы эсперантоны ойлап шығарған ғалым [[Людвик Лазарь Заменгоф]]тың (1859–1917) есімін береді. [[Сурет:1421 Esperanto orbit on 01 Jan 2009.png|thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[(1462) Заменгоф]] [[Санат:Астероидтар]] arrrwlqv37lfd143sha3b88didbmy53 3642377 3642284 2026-08-13T07:12:50Z 1nter pares 146705 3642377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1421) Эсперанто | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 18.03.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 FQ, 1931 HC,<br>1958 GD, A906 UD,<br>A917 XD, A920 GD | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1421 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 27.04.2019 | aphelion = 3,3505 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,8280 а. б. | semimajor = 3,0893 а. б. | eccentricity = 0,0846 | period = 5,43 жыл | avg_speed = 16,9 ш/с | inclination = 9,803° | asc_node = 42,595° | mean_anomaly = 77,705° | arg_perihelion = 163,18° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 51,95±10,21 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0714±0,011 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,4}} '''(1421) Эсперанто''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 18 наурызында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Астероидты [[эсперанто]] деген жасанды тілдің атымен атайды. Вяйсяля кейінірек ашқан тағы бір астероидқа осы эсперантоны ойлап шығарған ғалым [[Людвик Лазарь Заменгоф]]тың (1859–1917) есімін береді. [[Сурет:1421 Esperanto orbit on 01 Jan 2009.png|thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[(1462) Заменгоф]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] gjc7i0phuxcxbbgqxi12splkjhffkhj 0 784969 3642285 2026-08-12T14:22:31Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1462) Заменгоф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 6.02.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 CA, 1963 TS,<br>1964 VF₂, 1969 TU₅ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1462 JPL Small-Body Database]</... 3642285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1462) Заменгоф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 6.02.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 CA, 1963 TS,<br>1964 VF₂, 1969 TU₅ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1462 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,4958 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,8032 а. б. | semimajor = 3,1495 а. б. | eccentricity = 0,1100 | period = 5,59 жыл | avg_speed = 16,73 ш/с | inclination = 0,9657° | asc_node = 24,810° | mean_anomaly = 7,0433° | arg_perihelion = 187,54° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 27 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,1108±0,0319 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 11,2}} '''(1462) Заменгоф''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]], [[(24) Фемида]]ның жанұясына кіреді. Оны 1938 жылдың 6 ақпанында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. [[Эсперанто]] деген жасанды тілді ойлап шығарған поляк-еврей ғалымы [[Людвик Лазарь Заменгоф]]тың (1859–1917) құрметіне орай атады. [[Сурет:1462 Zamenhof orbit on 01 Jan 2009.png|thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[(1421) Эсперанто]] [[Санат:Астероидтар]] li782fr1yn5gj79uc4p0bdcrexv4y25 3642376 3642285 2026-08-13T07:12:27Z 1nter pares 146705 3642376 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1462) Заменгоф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 6.02.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 CA, 1963 TS,<br>1964 VF₂, 1969 TU₅ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1462 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,4958 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,8032 а. б. | semimajor = 3,1495 а. б. | eccentricity = 0,1100 | period = 5,59 жыл | avg_speed = 16,73 ш/с | inclination = 0,9657° | asc_node = 24,810° | mean_anomaly = 7,0433° | arg_perihelion = 187,54° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 27 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,1108±0,0319 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 11,2}} '''(1462) Заменгоф''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]], [[(24) Фемида]]ның жанұясына кіреді. Оны 1938 жылдың 6 ақпанында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. [[Эсперанто]] деген жасанды тілді ойлап шығарған поляк-еврей ғалымы [[Людвик Лазарь Заменгоф]]тың (1859–1917) құрметіне орай атады. [[Сурет:1462 Zamenhof orbit on 01 Jan 2009.png|thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[(1421) Эсперанто]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] 3spy0687er7mst5kvb0dygvvovqnmk2 0 784970 3642287 2026-08-12T14:26:37Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1426) Ривьера | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = М. Ложье | discovered = 1.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GF, 1930 UD₁,<br>1933 HJ, 1938 SN,<br>1949 HP, 2004 ST₁₂,<br>A920 CA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1426... 3642287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1426) Ривьера | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = М. Ложье | discovered = 1.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GF, 1930 UD₁,<br>1933 HJ, 1938 SN,<br>1949 HP, 2004 ST₁₂,<br>A920 CA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1426 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,9943 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1690 а. б. | semimajor = 2,5816 а. б. | eccentricity = 0,1598 | period = 4,15 жыл | avg_speed = | inclination = 9,063° | asc_node = 335,04° | mean_anomaly = 111,74° | arg_perihelion = 275,05° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 14–18 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,3546±0,037 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,9}} '''(1426) Ривьера''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 1 сәуірінде [[Маргарита Ложье]] [[Ницца обсерваториясы]]нда ашты. Францияның Жерорта теңізі бойындағы аймақтың атымен аталған. [[Ницца]] қаласы осы жерде орналасады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] 8cesi43e6mjuvu14o8aw6bn5k8tw82y 3642375 3642287 2026-08-13T07:12:00Z 1nter pares 146705 3642375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1426) Ривьера | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = М. Ложье | discovered = 1.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GF, 1930 UD₁,<br>1933 HJ, 1938 SN,<br>1949 HP, 2004 ST₁₂,<br>A920 CA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1426 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,9943 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1690 а. б. | semimajor = 2,5816 а. б. | eccentricity = 0,1598 | period = 4,15 жыл | avg_speed = | inclination = 9,063° | asc_node = 335,04° | mean_anomaly = 111,74° | arg_perihelion = 275,05° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 14–18 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,3546±0,037 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,9}} '''(1426) Ривьера''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 1 сәуірінде [[Маргарита Ложье]] [[Ницца обсерваториясы]]нда ашты. Францияның Жерорта теңізі бойындағы аймақтың атымен аталған. [[Ницца]] қаласы осы жерде орналасады. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] lh4mhoe3eu3s07l1aiixfucd9hzuzgn 0 784971 3642288 2026-08-12T14:30:11Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1425) Туорла | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = К. Инкери | discovered = 3.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GB, 1950 KC,<br>1950 LQ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1425 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2... 3642288 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1425) Туорла | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = К. Инкери | discovered = 3.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GB, 1950 KC,<br>1950 LQ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1425 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,8766 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,3483 а. б. | semimajor = 2,6125 а. б. | eccentricity = 0,1011 | period = 4,22 жыл | avg_speed = | inclination = 12,975° | asc_node = 185,99° | mean_anomaly = 40,218° | arg_perihelion = 342,25° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 12–15 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,260±0,041 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 11,4}} '''(1425) Туорла''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 3 сәуірінде Кустаа Инкери [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Бұл оның жалғыз ашқан астероиды болды. [[Турку]] қаласынан 12 шақырым шығысқа қарай салынған [[Туорла обсерваториясы]]ның атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] e1flgg0t6r3b146oe5nljf4y56wpa8z 3642374 3642288 2026-08-13T07:11:38Z 1nter pares 146705 3642374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1425) Туорла | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = К. Инкери | discovered = 3.04.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 GB, 1950 KC,<br>1950 LQ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1425 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,8766 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,3483 а. б. | semimajor = 2,6125 а. б. | eccentricity = 0,1011 | period = 4,22 жыл | avg_speed = | inclination = 12,975° | asc_node = 185,99° | mean_anomaly = 40,218° | arg_perihelion = 342,25° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 12–15 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,260±0,041 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 11,4}} '''(1425) Туорла''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 3 сәуірінде Кустаа Инкери [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Бұл оның жалғыз ашқан астероиды болды. [[Турку]] қаласынан 12 шақырым шығысқа қарай салынған [[Туорла обсерваториясы]]ның атымен аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] bhsj3qz8r8qx6d0axkmjqdo71g58si8 0 784972 3642292 2026-08-12T14:34:26Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1424) Сундмания | symbol = | image = [[Сурет:001424-asteroid shape model (1424) Sundmania.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 9.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 AJ, 1929 SS,<br>1929 UB, 1931 AD,<br>1938 FP, A918 WA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_re... 3642292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1424) Сундмания | symbol = | image = [[Сурет:001424-asteroid shape model (1424) Sundmania.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 9.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 AJ, 1929 SS,<br>1929 UB, 1931 AD,<br>1938 FP, A918 WA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1424 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,3831 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,9966 а. б. | semimajor = 3,1899 а. б. | eccentricity = 0,0606 | period = 5,70 жыл | avg_speed = | inclination = 9,178° | asc_node = 42,988° | mean_anomaly = 196,29° | arg_perihelion = 301,53° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 70,75±2,5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0559±0,004 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = X | abs_magnitude = 9,9}} '''(1424) Сундмания''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 9 қаңтарында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Фин математигі әрі астрономы [[Карл Сундман]]ның (1873–1949) құрметіне орай аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[Сундман (Ай кратері)]] [[Санат:Астероидтар]] 08y2tpz2wtlxp1llavzvclfqg32ain2 3642373 3642292 2026-08-13T07:11:07Z 1nter pares 146705 3642373 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1424) Сундмания | symbol = | image = [[Сурет:001424-asteroid shape model (1424) Sundmania.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 9.01.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 AJ, 1929 SS,<br>1929 UB, 1931 AD,<br>1938 FP, A918 WA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1424 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,3831 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,9966 а. б. | semimajor = 3,1899 а. б. | eccentricity = 0,0606 | period = 5,70 жыл | avg_speed = | inclination = 9,178° | asc_node = 42,988° | mean_anomaly = 196,29° | arg_perihelion = 301,53° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 70,75±2,5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,0559±0,004 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = X | abs_magnitude = 9,9}} '''(1424) Сундмания''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 9 қаңтарында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты. Фин математигі әрі астрономы [[Карл Сундман]]ның (1873–1949) құрметіне орай аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] * [[Сундман (Ай кратері)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] h4cd11gj38hkq9bg0o49uv82sz8btd6 0 784973 3642294 2026-08-12T14:38:24Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1423) Жозе | symbol = | image = [[Сурет:1423Jose (Lightcurve Inversion).png|220px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Жозеф Унэрт | discovered = 28.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QM, 1931 TM₂,<br>1934 EE, 1936 SC,<br>1937 YE, 1946 UF,<br>1950 PW, 1968 HL | mp_category = Негізгі белд... 3642294 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1423) Жозе | symbol = | image = [[Сурет:1423Jose (Lightcurve Inversion).png|220px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Жозеф Унэрт | discovered = 28.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QM, 1931 TM₂,<br>1934 EE, 1936 SC,<br>1937 YE, 1946 UF,<br>1950 PW, 1968 HL | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1423 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 27.04.2019 | aphelion = 3,0890 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,6318 а. б. | semimajor = 2,8604 а. б. | eccentricity = 0,0799 | period = 4,84 жыл | avg_speed = | inclination = 2,907° | asc_node = 58,469° | mean_anomaly = 13,592° | arg_perihelion = 321,66° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 16–26 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,291 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 10,9}} '''(1423) Жозе''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[Коронида жанұясы]]ндағы [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 28 тамызында Жозеф Унэрт [[Бельгиянің патшалық обсерваториясы]]нда ашты. Атауы италиялық астроном [[Джузеппе Бьянки]]дің (1791–1866) қыз баласы есімінің қысқарған түрінен жасалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] begt8l1og4ir4dd29rbjkj84q57uare 3642363 3642294 2026-08-13T05:51:52Z 1nter pares 146705 3642363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1423) Жозе | symbol = | image = [[Сурет:1423Jose (Lightcurve Inversion).png|220px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Жозеф Унэрт | discovered = 28.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QM, 1931 TM₂,<br>1934 EE, 1936 SC,<br>1937 YE, 1946 UF,<br>1950 PW, 1968 HL | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1423 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 27.04.2019 | aphelion = 3,0890 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,6318 а. б. | semimajor = 2,8604 а. б. | eccentricity = 0,0799 | period = 4,84 жыл | avg_speed = | inclination = 2,907° | asc_node = 58,469° | mean_anomaly = 13,592° | arg_perihelion = 321,66° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 16–26 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,291 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 10,9}} '''(1423) Жозе''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[Коронида жанұясы]]ндағы [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 28 тамызында Жозеф Унэрт [[Бельгиянің патшалық обсерваториясы]]нда ашты. Атауы италиялық астроном [[Джузеппе Бьянки]]дің (1791–1866) қыз баласы есімінің қысқарған түрінен жасалды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] 1iwiv583bnsp59sv4s3cirbwrpglnod 0 784974 3642295 2026-08-12T14:43:47Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1422) Стрёмгрения | symbol = | image = [[Сурет:001422-asteroid shape model (1422) Strömgrenia.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 23.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QF, 1933 WB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nas... 3642295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1422) Стрёмгрения | symbol = | image = [[Сурет:001422-asteroid shape model (1422) Strömgrenia.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 23.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QF, 1933 WB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1422 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 2,6241 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,8697 а. б. | semimajor = 2,2469 а. б. | eccentricity = 0,1679 | period = 3,37 жыл | avg_speed = | inclination = 2,6809° | asc_node = 201,61° | mean_anomaly = 291,18° | arg_perihelion = 171,15° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 5,6 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,320±0,045 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 13,42}} '''(1422) Стрёмгрения''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 23 тамызында [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Швед-дат астрономы [[Сванте Элис Стрёмгрен]]нің (1870–1947) құрметіне орай аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] a41nted2sr77jxfw1gh7umpj87sasut 3642362 3642295 2026-08-13T05:51:29Z 1nter pares 146705 3642362 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1422) Стрёмгрения | symbol = | image = [[Сурет:001422-asteroid shape model (1422) Strömgrenia.png|180px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 23.08.1936 | mp_name = | alt_names = 1936 QF, 1933 WB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1422 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 2,6241 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,8697 а. б. | semimajor = 2,2469 а. б. | eccentricity = 0,1679 | period = 3,37 жыл | avg_speed = | inclination = 2,6809° | asc_node = 201,61° | mean_anomaly = 291,18° | arg_perihelion = 171,15° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 5,6 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,320±0,045 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 13,42}} '''(1422) Стрёмгрения''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1936 жылдың 23 тамызында [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Швед-дат астрономы [[Сванте Элис Стрёмгрен]]нің (1870–1947) құрметіне орай аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] d92lo44dtbi3c8iwhsg7ccvpczw368f 0 784975 3642303 2026-08-12T17:33:18Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #FFFFC0 | name = (1420) Радклифф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 14.09.1931 | mp_name = | alt_names = 1931 RJ, 1931 TF,<br>1935 OM, 1963 TM,<br>1963 VB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1420 JPL Small-Body Database]</ref>... 3642303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #FFFFC0 | name = (1420) Радклифф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 14.09.1931 | mp_name = | alt_names = 1931 RJ, 1931 TF,<br>1935 OM, 1963 TM,<br>1963 VB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1420 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,96269 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,53361 а. б. | semimajor = 2,74815 а. б. | eccentricity = 0,078067 | period = 4,55 жыл | avg_speed = 17,97 ш/с | inclination = 3,4899° | asc_node = 260,7103° | mean_anomaly = 265,9243° | arg_perihelion = 72,6375° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 20,5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,047 ± 0,007 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = X | abs_magnitude = 12,0}} '''(1420) Радклифф''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1931 жылдың 14 қыркүйегінде [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Массачусетс штатында орналасқан [[Радклифф колледжі]]нің құрметіне орай атады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] 4nsivdgebk686kwj4n7i3s8pggb7doc 3642354 3642303 2026-08-13T05:47:59Z 1nter pares 146705 3642354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #FFFFC0 | name = (1420) Радклифф | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Карл Райнмут | discovered = 14.09.1931 | mp_name = | alt_names = 1931 RJ, 1931 TF,<br>1935 OM, 1963 TM,<br>1963 VB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1420 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,96269 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,53361 а. б. | semimajor = 2,74815 а. б. | eccentricity = 0,078067 | period = 4,55 жыл | avg_speed = 17,97 ш/с | inclination = 3,4899° | asc_node = 260,7103° | mean_anomaly = 265,9243° | arg_perihelion = 72,6375° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 20,5 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,047 ± 0,007 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = X | abs_magnitude = 12,0}} '''(1420) Радклифф''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1931 жылдың 14 қыркүйегінде [[Карл Вильгельм Райнмут]] [[Гейдельберг обсерваториясы]]нда ашты. Массачусетс штатында орналасқан [[Радклифф колледжі]]нің құрметіне орай атады. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] o85uwafrhfhsz9knqurj2nycagsop5z 0 784976 3642305 2026-08-12T17:37:29Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1427) Рувума | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 16.05.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 KB, 1929 XF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1427 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion =... 3642305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1427) Рувума | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 16.05.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 KB, 1929 XF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1427 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 3,32999 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,17357 а. б. | semimajor = 2,75178 а. б. | eccentricity = 0,210122 | period = 4,56 жыл | avg_speed = 17,96 ш/с | inclination = 9,3416° | asc_node = 78,4090° | mean_anomaly = 93,8606° | arg_perihelion = 241,9008° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 35 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,065 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 11,1}} '''(1427) Рувума''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 16 мамырында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Танзания еліндегі [[Рувума]] өзенінің атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] dge5af2vbs8azr91b5gb0acftwfijv9 3642352 3642305 2026-08-13T05:44:24Z 1nter pares 146705 3642352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1427) Рувума | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 16.05.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 KB, 1929 XF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1427 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 3,32999 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,17357 а. б. | semimajor = 2,75178 а. б. | eccentricity = 0,210122 | period = 4,56 жыл | avg_speed = 17,96 ш/с | inclination = 9,3416° | asc_node = 78,4090° | mean_anomaly = 93,8606° | arg_perihelion = 241,9008° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 35 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,065 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = C | abs_magnitude = 11,1}} '''(1427) Рувума''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 16 мамырында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Танзания еліндегі [[Рувума]] өзенінің атымен аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] eygjrslwwhxuo2r5tk2b9dtlxpg00y0 0 784977 3642306 2026-08-12T17:44:24Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1428) Момбаса | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NO, 1933 WO,<br>1949 FA, 1957 YZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1428 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16... 3642306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1428) Момбаса | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NO, 1933 WO,<br>1949 FA, 1957 YZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1428 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 3,2039 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,4154 а. б. | semimajor = 2,8096 а. б. | eccentricity = 0,1403 | period = 4,71 жыл | avg_speed = | inclination = 17,305° | asc_node = 115,72° | mean_anomaly = 263,81° | arg_perihelion = 252,61° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 57,59±19,41 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,038±0,004 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,3}} '''(1428) Момбаса''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 5 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Кения еліндегі [[Момбаса]] қаласының атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] s9emdqah6la92dhd7q8vvo4xsfbr5lh 3642351 3642306 2026-08-13T05:43:51Z 1nter pares 146705 3642351 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1428) Момбаса | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NO, 1933 WO,<br>1949 FA, 1957 YZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1428 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 16.02.2017 | aphelion = 3,2039 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,4154 а. б. | semimajor = 2,8096 а. б. | eccentricity = 0,1403 | period = 4,71 жыл | avg_speed = | inclination = 17,305° | asc_node = 115,72° | mean_anomaly = 263,81° | arg_perihelion = 252,61° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 57,59±19,41 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,038±0,004 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 10,3}} '''(1428) Момбаса''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 5 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Кения еліндегі [[Момбаса]] қаласының атымен аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] djek1vrko6xo7ix1qjl5lvuwz6k44ew 0 784978 3642309 2026-08-12T17:49:21Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1429) Пемба | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 2.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NH, 1949 JK | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1429 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion =... 3642309 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1429) Пемба | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 2.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NH, 1949 JK | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1429 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,4109 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,7004 а. б. | semimajor = 2,5557 а. б. | eccentricity = 0,3347 | period = 4,09 жыл | avg_speed = | inclination = 7,749° | asc_node = 47,700° | mean_anomaly = 207,67° | arg_perihelion = 297,82° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 10,4 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,159 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 12,74}} '''(1429) Пемба''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 2 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Танзания еліне тиесілі [[Пемба аралы]]ның атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] qprwpns9zq14hx0d7sd3rg0jxghsatj 3642350 3642309 2026-08-13T05:43:29Z 1nter pares 146705 3642350 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1429) Пемба | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 2.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NH, 1949 JK | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1429 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,4109 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,7004 а. б. | semimajor = 2,5557 а. б. | eccentricity = 0,3347 | period = 4,09 жыл | avg_speed = | inclination = 7,749° | asc_node = 47,700° | mean_anomaly = 207,67° | arg_perihelion = 297,82° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 10,4 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,159 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 12,74}} '''(1429) Пемба''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 2 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африканың Танзания еліне тиесілі [[Пемба аралы]]ның атымен аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] er210v8w9bt4n75fiiysg60e1n1pz2n 10 784979 3642311 2026-08-12T18:00:42Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-08-13|POTD 2026-08-13]]: filename only 3642311 wikitext text/x-wiki Aurora and perseids.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> fgi0cpc9wm943exzsxrsapi5gatk41p 0 784980 3642312 2026-08-12T18:03:12Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1430) Сомали | symbol = | image = [[Сурет:001430-asteroid shape model (1430) Somalia.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NK, 1929 RQ,<br>1954 UR₁, 1957 HT,<br>1962 VF | mp_category = Негізгі белдеу | o... 3642312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1430) Сомали | symbol = | image = [[Сурет:001430-asteroid shape model (1430) Somalia.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NK, 1929 RQ,<br>1954 UR₁, 1957 HT,<br>1962 VF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1430 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,0674 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,0508 а. б. | semimajor = 2,5591 а. б. | eccentricity = 0,1986 | period = 4,09 жыл | avg_speed = | inclination = 3,288° | asc_node = 327,25° | mean_anomaly = 184,53° | arg_perihelion = 351,42° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 10,8 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,162±0,014 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 12,4}} '''(1430) Сомали''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 5 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африкадағы [[Сомали]] мемлекетінің атымен аталды. [[Сурет:Орбита астероида 1430.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] rkthact3anr3jyypdcnwmfzvipr0cnq 3642349 3642312 2026-08-13T05:43:00Z 1nter pares 146705 3642349 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1430) Сомали | symbol = | image = [[Сурет:001430-asteroid shape model (1430) Somalia.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 5.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 NK, 1929 RQ,<br>1954 UR₁, 1957 HT,<br>1962 VF | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1430 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,0674 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,0508 а. б. | semimajor = 2,5591 а. б. | eccentricity = 0,1986 | period = 4,09 жыл | avg_speed = | inclination = 3,288° | asc_node = 327,25° | mean_anomaly = 184,53° | arg_perihelion = 351,42° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 10,8 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,162±0,014 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = S | abs_magnitude = 12,4}} '''(1430) Сомали''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 5 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африкадағы [[Сомали]] мемлекетінің атымен аталды. [[Сурет:Орбита астероида 1430.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] 16ry8xhdsd6yxb5eypz59s5nclgn1vs 0 784981 3642314 2026-08-12T18:11:09Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1431) Луанда | symbol = | image = [[Сурет:001431-asteroid shape model (1431) Luanda.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 29.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 OB, 1949 KZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/too... 3642314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1431) Луанда | symbol = | image = [[Сурет:001431-asteroid shape model (1431) Luanda.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 29.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 OB, 1949 KZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1431 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,0989 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1408 а. б. | semimajor = 2,6199 а. б. | eccentricity = 0,1829 | period = 4,24 жыл | avg_speed = | inclination = 13,987° | asc_node = 117,73° | mean_anomaly = 293,57° | arg_perihelion = 224,19° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 13,88 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,36 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = L/S | abs_magnitude = 11,6}} '''(1431) Луанда''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 29 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Батыс Африкадағы Ангола елінің [[Луанда|астанасы]] құрметіне орай аталды. [[Сурет:Орбита астероида 1431.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] l7lndar76gt245zllq3tbd200ofuoh8 3642348 3642314 2026-08-13T05:42:29Z 1nter pares 146705 3642348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1431) Луанда | symbol = | image = [[Сурет:001431-asteroid shape model (1431) Luanda.png|190px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 29.07.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 OB, 1949 KZ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1431 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 3,0989 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 2,1408 а. б. | semimajor = 2,6199 а. б. | eccentricity = 0,1829 | period = 4,24 жыл | avg_speed = | inclination = 13,987° | asc_node = 117,73° | mean_anomaly = 293,57° | arg_perihelion = 224,19° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 13,88 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,36 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = L/S | abs_magnitude = 11,6}} '''(1431) Луанда''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 29 шілдесінде [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Батыс Африкадағы Ангола елінің [[Луанда|астанасы]] құрметіне орай аталды. [[Сурет:Орбита астероида 1431.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]] == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] gxpc4az09f77ybh8dwuz04y1g9z4x2e 0 784982 3642315 2026-08-12T18:19:55Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1432) Эфиопия | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 1.08.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 PG, 1948 OE, 1951 KF, 1973 FQ₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1432 JPL Small-Body Database]</ref> | e... 3642315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1432) Эфиопия | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 1.08.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 PG, 1948 OE, 1951 KF, 1973 FQ₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1432 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,91903 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,84479 а. б. | semimajor = 2,38191 а. б. | eccentricity = 0,22550 | period = 3,68 жыл | avg_speed = 19,30 ш/с | inclination = 8,2691° | asc_node = 123,1952° | mean_anomaly = 350,9265° | arg_perihelion = 218,4620° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 7,07 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,769 ± 0,056 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 12,03}} '''(1432) Эфиопия''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 1 тамызында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африкадағы [[Эфиопия]] мемлекетінің атымен аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] [[Санат:Астероидтар]] igcayjlhqrfs0ffwq5p9bcy98wmqssg 3642347 3642315 2026-08-13T05:42:07Z 1nter pares 146705 3642347 wikitext text/x-wiki {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1432) Эфиопия | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сирил Джексон | discovered = 1.08.1937 | mp_name = | alt_names = 1937 PG, 1948 OE, 1951 KF, 1973 FQ₁ | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = <ref>[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1432 JPL Small-Body Database]</ref> | epoch = 21.11.2025 | aphelion = 2,91903 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]] | perihelion = 1,84479 а. б. | semimajor = 2,38191 а. б. | eccentricity = 0,22550 | period = 3,68 жыл | avg_speed = 19,30 ш/с | inclination = 8,2691° | asc_node = 123,1952° | mean_anomaly = 350,9265° | arg_perihelion = 218,4620° | satellites = | physical_characteristics = yes | dimensions = 7,07 шақырым | mass = | density = | surface_grav = | escape_velocity = | sidereal_day = | axial_tilt = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = 0,769 ± 0,056 | temperatures= | temp_name1 = | mean_temp_1 = | max_temp_1 = | temp_name2 = | max_temp_2 = | spectral_type = | abs_magnitude = 12,03}} '''(1432) Эфиопия''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]]. Оны 1937 жылдың 1 тамызында [[Сирил Джексон]] [[Йоханнесбург обсерваториясы]]нда ашты. Шығыс Африкадағы [[Эфиопия]] мемлекетінің атымен аталды. == Тағы қараңыз == * [[Астероидтар тізімі (1401—1500)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Астероидтар]] 7t4dqqjf6cmexsf2msk8klo74i002dw 3 784983 3642335 2026-08-13T04:18:54Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3642335 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Тынышкуль Жубатханқызы}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 09:18, 2026 ж. тамыздың 13 (+05) eyw29yd0y1hawa2q9id739zyfpjkmpv 0 784985 3642342 2026-08-13T05:10:57Z Садыкова Улболсын 184268 жаңа мақала, дереккөз қосылды 3642342 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''3514 әскери бөлімі''' — [[Абай облысы]] [[Курчатов қаласы]]нда орналасқан. Курчатов қаласындағы 3514 әскери бөлімін­ің іргетасы 1977 жыл­дың 26 тамыздан баст­ап, 1978 жылдың 28 қазан аралығында қала­нған. Құрылғанына жа­рты ғасырға жуық уақ­ыт болған әскери бөл­ім 1994 жылдан бастап Қазақстан Республи­касының Ұлттық ядрол­ық орталығының барлық нысандарын күзетке алады. Сонымен қатар әскери бөлімнің же­ке құрамы 2000 жыл­дың 29 шілде айында «Дегелең» аймағындағы Қазақстан Республи­касының Ұлттық Ядрол­ық Орталығы маманд­арымен жүргізілген жарылыс жұмыстарының қауіпсіздігін қамтам­асыз етуде. Әскери бөлімде сарб­аздар соңғы рет 19­97-1999 жылдар аралығында қызмет еткен. Кейінірек жауы­нгерлік қызметті офи­церлер мен келісімша­рт бойынша қызме­тшілер атқарып келіп­ті. Ал, өткен жылы әскери бөлім араға жиырма үш жыл салып жас шақырылымдарды салтанатты түрде қарсы алды. Жас толым От­ан алдындағы парызын аса маңызды стратег­иялық аймақта өткеріп жатқандығын мақтан тұтады. Мерзімді қы­зметтің сарбаздары легін қайта қабылдаған әскери бөлім тоқсан орынға арналған жа­ңа казармамен қамтыл­ған. Бүгінгі таңда әскерилердің жағдайын жақсартып, материал­дық-техникалық базас­ын нығайтуда елеулі істер атқарылуда.<ref>{{citeweb|url=https://semeynews.kz/kk/news/44936/|title=Курчатовдағы әскери бөлімнің құ­рылғанына 45 жыл болды|author=|date=|work=|publisher=|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:]] pu77ztbfod0puv1mk2wmmi48e61n0ad 0 784988 3642382 2026-08-13T07:16:19Z Dostoevskykz 183227 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Шынайы есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Туған күні = 15 шілде 1950 |Туған жері = Марқакөл... 3642382 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Шынайы есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Туған күні = 15 шілде 1950 |Туған жері = [[Марқакөл ауданы]], Шығыс Қазақстан облысы |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Кәсібі = суретші, ұлттық музыкалық аспаптар шебері, педагог |Атақтары = Қазақстанның мәдениет қайраткері |Марапаттары = «Алтын домбыра», «Алтын қобыз», «Еңбек даңқы» ордені }} '''Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов''' (15 шілде 1950 жылы туған, [[Марқакөл ауданы]], Шығыс Қазақстан облысы) — суретші, ұлттық музыкалық аспаптар жасаушы шебер, педагог, өнер қайраткері. Қазақстанның мәдениет қайраткері, [[Қазақстан Суретшілер одағы]]ның мүшесі. Ұлттық музыкалық аспаптарды жасауда өзіндік қолтаңбасын қалыптастырған шеберлердің бірі.<ref>{{cite book |title=Шығыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |location=Алматы |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2014 }}</ref> == Өмірбаяны == Жолаушы Тұрдығұлов 1950 жылы 15 шілдеде Марқакөл өңірінде дүниеге келген. Жастық шағы туған жерінде өтіп, мектепте білім алған. 1977 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін «халықтық және кәсіби театрлардың қоюшы-суретшісі» мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірген. 1977–1985 жылдары Марқакөл аудандық мәдениет бөлімінде халық театрының қоюшы-суретшісі болып қызмет атқарды. Сонымен қатар театрда актер, бутафор-суретші, гримші, әнші және аспапшы ретінде шығармашылық жұмыстар атқарған. 1985–1992 жылдары Алматы қаласындағы «Қазмузреставрация» мекемесінде суретші-реставратор болып жұмыс істеді. 1992 жылы [[Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]н бейнелеу өнері, сызу және еңбек мұғалімі мамандығы бойынша тәмамдады. 1993 жылдан бастап осы оқу орнында педагогикалық қызмет атқарып, көркемдік және қолданбалы өнер саласынан дәріс берді. Интернет деректерінде оның Абай атындағы ҚазҰПУ-де 1993 жылдан бері еңбек еткені көрсетіледі.<ref>{{cite web |url=https://baq.kz/zholaushy-turdygulov_13939/ |title=Өскеменде әйгілі шебер Жолаушы Тұрдығұловпен кездесу өтті |publisher=BAQ.KZ |date=2019-01-17 }}</ref> == Шығармашылығы == Жолаушы Тұрдығұловтың шығармашылығының негізгі бағыты — қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптарын жасау және олардың көркемдік әрі акустикалық ерекшеліктерін жетілдіру. Ол домбыра, қылқобыз, жетіген және басқа да ұлттық саз аспаптарын жасап, олардың дәстүрлі үлгілерін жаңғыртуға үлес қосты. Шебер жасаған музыкалық аспаптарды Қазақстанның белгілі дәстүрлі әншілері мен күйшілері, сондай-ақ кәсіби өнер ұжымдарының орындаушылары пайдаланған. Оның домбыраларында Қайрат Байбосынов, Бекболат Тілеуханов, Мақпал Жүнісова, Майра Ілияcова, Айгүл Үлкенбаева, Асылбек Еңсепов және басқа да өнер қайраткерлері орындаушылық жасағаны туралы деректер бар.<ref>{{cite web |url=https://baq.kz/zholaushy-turdygulov_13939/ |title=Өскеменде әйгілі шебер Жолаушы Тұрдығұловпен кездесу өтті |publisher=BAQ.KZ |date=2019-01-17 }}</ref> Тұрдығұлов ұлттық музыкалық аспаптарды жасаумен қатар, қолданбалы өнер саласында ғылыми-зерттеу және әдістемелік жұмыстар жүргізген. Оның еңбектерінде дәстүрлі өнердің ерекшеліктері, музыкалық аспаптарды жасау технологиясы және көркемдік өңдеу мәселелері қарастырылады. == Байқаулар мен марапаттары == Жолаушы Тұрдығұлов ұлттық музыкалық аспап жасаушылар арасындағы республикалық және халықаралық байқауларға қатысып, жүлделі орындарға ие болған. 1992 жылы қазақтың ұлттық музыкалық аспабын жасау жөніндегі халықаралық «Үкілі домбыра» байқауында жүлделі орын алды. 1994 жылы республикалық «Үкілі домбыра» байқауында бірінші орын иеленді. 1996 жылы «Үкілі домбыра» үшінші республикалық байқауында бас жүлдеге ие болып, «Алтын домбыра» арнайы сыйлығын алды. 1998 жылы Австрияның Мольн қаласында өткен варгандық музыкаға арналған ІІІ халықаралық конгреске қазақ музыкалық аспаптарынан жасалған экспозициямен қатысты. Оның жасаған аспабы халықаралық мамандар тарапынан жоғары бағаланған. 2005 жылы Қазақстан Республикасының «Мәдениет қайраткері» құрметті атағына ие болды. 2006 жылы Алматыда өткен «Дана қобыз» республикалық байқау-марафонында қылқобыз жасау шеберлігі бойынша бас жүлдені жеңіп алып, «Алтын қобыз» арнайы сыйлығының тұңғыш иегері атанды. Оның жасаған қылқобызы технологиялық ерекшелігі, ою-өрнегі және дыбыстық сапасымен ерекшеленді. 2007 жылы профессор атағына ие болды. 2009 жылы Түрікменстанның Ашхабад қаласында өткен «Әлем жауһарлары» халықаралық фестиваліне қатысты. 2011 жылы «Шебер – 2011» республикалық конкурсында «Асыл ұстаз» номинациясының жеңімпазы атанды. Сол жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалімен марапатталды. 2012 жылы «Шебер – 2012» республикалық конкурсында «Тірі мұра» номинациясында жеңімпаз атанды. 2014 жылы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» атағына ие болды. 2018 жылы «Шебер – 2018» байқауында жылдың үздік шебері атанып, «Хас шебер» медалімен марапатталды. Сол жылы III дәрежелі «Еңбек даңқы» орденімен марапатталған. == Педагогикалық қызметі == Жолаушы Тұрдығұлов ұзақ жылдар бойы ұлттық қолөнер мен музыкалық аспап жасау ісін жас ұрпаққа үйретіп келеді. Ол жоғары оқу орнында композиция, жобалау, көркемдік өңдеу, дәстүрлі материалдар және өндірістік оқыту пәндерінен сабақ берген. Оның шәкірттері республикалық және халықаралық «Үкілі домбыра», «Дана қобыз», «Шабыт», «Ортеке», «Шебер» сияқты байқауларда жүлделі орындарға ие болған. == Мұрасы == Жолаушы Тұрдығұлов жасаған ұлттық музыкалық аспаптар Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде және шетелдерде сақталған. 2019 жылғы дерек бойынша, шебердің қолынан екі мыңға жуық домбыра, жүзге жуық қылқобыз және жиырмаға жуық жетіген жасалған. Оның аспаптары Германия, Жапония, Қытай, Моңғолия және басқа елдерде кездеседі. Америка Құрама Штаттарындағы әлем музыкалық аспаптары музейінде де оның екі домбырасы қойылған.<ref>{{cite web |url=https://baq.kz/zholaushy-turdygulov_13939/ |title=Өскеменде әйгілі шебер Жолаушы Тұрдығұловпен кездесу өтті |publisher=BAQ.KZ |date=2019-01-17 }}</ref> Жолаушы Тұрдығұловтың шығармашылығы қазақтың дәстүрлі музыкалық аспап жасау өнерін қазіргі заманғы көркемдік ізденістермен ұштастыруымен ерекшеленеді. Оның еңбектері ұлттық қолөнер дәстүрін сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізуге бағытталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстанның мәдениет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ қолөнершілері]] [[Санат:Домбыра жасаушылар]] [[Санат:Қазақ суретшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысының тұлғалары]] eh31w723b2j8dz17lthjdr7slb362i5 3642383 3642382 2026-08-13T07:17:54Z Dostoevskykz 183227 3642383 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Шынайы есімі = Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов |Туған күні = 15 шілде 1950 |Туған жері = [[Марқакөл ауданы]], Шығыс Қазақстан облысы |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Кәсібі = суретші, ұлттық музыкалық аспаптар шебері, педагог |Атақтары = Қазақстанның мәдениет қайраткері |Марапаттары = «Алтын домбыра», «Алтын қобыз», «Еңбек даңқы» ордені }} '''Жолаушы Әбілғазыұлы Тұрдығұлов''' (15 шілде 1950 жылы туған, [[Марқакөл ауданы]], Шығыс Қазақстан облысы) — суретші, ұлттық музыкалық аспаптар жасаушы шебер, педагог, өнер қайраткері. Қазақстанның мәдениет қайраткері, [[Қазақстан Суретшілер одағы]]ның мүшесі. Ұлттық музыкалық аспаптарды жасауда өзіндік қолтаңбасын қалыптастырған шеберлердің бірі.<ref name="ШҚО энциклопедиясы">{{cite book |title=Шығыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |location=Алматы |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2014 }}</ref> == Өмірбаяны == Жолаушы Тұрдығұлов 1950 жылы 15 шілдеде Марқакөл өңірінде дүниеге келген. Жастық шағы туған жерінде өтіп, мектепте білім алған. 1977 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін «халықтық және кәсіби театрлардың қоюшы-суретшісі» мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірген. 1977–1985 жылдары Марқакөл аудандық мәдениет бөлімінде халық театрының қоюшы-суретшісі болып қызмет атқарды. Сонымен қатар театрда актер, бутафор-суретші, гримші, әнші және аспапшы ретінде шығармашылық жұмыстар атқарған. 1985–1992 жылдары Алматы қаласындағы «Қазмузреставрация» мекемесінде суретші-реставратор болып жұмыс істеді. 1992 жылы [[Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]н бейнелеу өнері, сызу және еңбек мұғалімі мамандығы бойынша тәмамдады. 1993 жылдан бастап осы оқу орнында педагогикалық қызмет атқарып, көркемдік және қолданбалы өнер саласынан дәріс берді. Интернет деректерінде оның Абай атындағы ҚазҰПУ-де 1993 жылдан бері еңбек еткені көрсетіледі.<ref name="BAQ">{{cite web |url=https://baq.kz/zholaushy-turdygulov_13939/ |title=Өскеменде әйгілі шебер Жолаушы Тұрдығұловпен кездесу өтті |publisher=BAQ.KZ |date=2019-01-17 }}</ref> == Шығармашылығы == Жолаушы Тұрдығұловтың шығармашылығының негізгі бағыты — қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптарын жасау және олардың көркемдік әрі акустикалық ерекшеліктерін жетілдіру. Ол домбыра, қылқобыз, жетіген және басқа да ұлттық саз аспаптарын жасап, олардың дәстүрлі үлгілерін жаңғыртуға үлес қосты. Шебер жасаған музыкалық аспаптарды Қазақстанның белгілі дәстүрлі әншілері мен күйшілері, сондай-ақ кәсіби өнер ұжымдарының орындаушылары пайдаланған. Оның домбыраларында Қайрат Байбосынов, Бекболат Тілеуханов, Мақпал Жүнісова, Майра Ілияcова, Айгүл Үлкенбаева, Асылбек Еңсепов және басқа да өнер қайраткерлері орындаушылық жасағаны туралы деректер бар.<ref name="BAQ"/> Тұрдығұлов ұлттық музыкалық аспаптарды жасаумен қатар, қолданбалы өнер саласында ғылыми-зерттеу және әдістемелік жұмыстар жүргізген. Оның еңбектерінде дәстүрлі өнердің ерекшеліктері, музыкалық аспаптарды жасау технологиясы және көркемдік өңдеу мәселелері қарастырылады. == Байқаулар мен марапаттары == Жолаушы Тұрдығұлов ұлттық музыкалық аспап жасаушылар арасындағы республикалық және халықаралық байқауларға қатысып, жүлделі орындарға ие болған. 1992 жылы қазақтың ұлттық музыкалық аспабын жасау жөніндегі халықаралық «Үкілі домбыра» байқауында жүлделі орын алды. 1994 жылы республикалық «Үкілі домбыра» байқауында бірінші орын иеленді. 1996 жылы «Үкілі домбыра» үшінші республикалық байқауында бас жүлдеге ие болып, «Алтын домбыра» арнайы сыйлығын алды. 1998 жылы Австрияның Мольн қаласында өткен варгандық музыкаға арналған ІІІ халықаралық конгреске қазақ музыкалық аспаптарынан жасалған экспозициямен қатысты. Оның жасаған аспабы халықаралық мамандар тарапынан жоғары бағаланған. 2005 жылы Қазақстан Республикасының «Мәдениет қайраткері» құрметті атағына ие болды. 2006 жылы Алматыда өткен «Дана қобыз» республикалық байқау-марафонында қылқобыз жасау шеберлігі бойынша бас жүлдені жеңіп алып, «Алтын қобыз» арнайы сыйлығының тұңғыш иегері атанды. Оның жасаған қылқобызы технологиялық ерекшелігі, ою-өрнегі және дыбыстық сапасымен ерекшеленді. 2007 жылы профессор атағына ие болды. 2009 жылы Түрікменстанның Ашхабад қаласында өткен «Әлем жауһарлары» халықаралық фестиваліне қатысты. 2011 жылы «Шебер – 2011» республикалық конкурсында «Асыл ұстаз» номинациясының жеңімпазы атанды. Сол жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалімен марапатталды. 2012 жылы «Шебер – 2012» республикалық конкурсында «Тірі мұра» номинациясында жеңімпаз атанды. 2014 жылы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» атағына ие болды. 2018 жылы «Шебер – 2018» байқауында жылдың үздік шебері атанып, «Хас шебер» медалімен марапатталды. Сол жылы III дәрежелі «Еңбек даңқы» орденімен марапатталған. == Педагогикалық қызметі == Жолаушы Тұрдығұлов ұзақ жылдар бойы ұлттық қолөнер мен музыкалық аспап жасау ісін жас ұрпаққа үйретіп келеді. Ол жоғары оқу орнында композиция, жобалау, көркемдік өңдеу, дәстүрлі материалдар және өндірістік оқыту пәндерінен сабақ берген. Оның шәкірттері республикалық және халықаралық «Үкілі домбыра», «Дана қобыз», «Шабыт», «Ортеке», «Шебер» сияқты байқауларда жүлделі орындарға ие болған. == Мұрасы == Жолаушы Тұрдығұлов жасаған ұлттық музыкалық аспаптар Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде және шетелдерде сақталған. 2019 жылғы дерек бойынша, шебердің қолынан екі мыңға жуық домбыра, жүзге жуық қылқобыз және жиырмаға жуық жетіген жасалған. Оның аспаптары Германия, Жапония, Қытай, Моңғолия және басқа елдерде кездеседі. Америка Құрама Штаттарындағы әлем музыкалық аспаптары музейінде де оның екі домбырасы қойылған.<ref name="BAQ"/> Жолаушы Тұрдығұловтың шығармашылығы қазақтың дәстүрлі музыкалық аспап жасау өнерін қазіргі заманғы көркемдік ізденістермен ұштастыруымен ерекшеленеді. Оның еңбектері ұлттық қолөнер дәстүрін сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізуге бағытталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстанның мәдениет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ қолөнершілері]] [[Санат:Домбыра жасаушылар]] [[Санат:Қазақ суретшілері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысының тұлғалары]] fmg99399ar44ny2fidnlqq9ia7ebzgd 0 784989 3642386 2026-08-13T07:27:43Z Dostoevskykz 183227 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ғалиакбар Төребаев |Шынайы есімі = Ғалиакбар Төребаев |Туған күні = 1900 |Туған жері = 1986 |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған же... 3642386 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ғалиакбар Төребаев |Шынайы есімі = Ғалиакбар Төребаев |Туған күні = 1900 |Туған жері = 1986 |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Кәсібі = педагог, актер, режиссер |Белгілі болғаны = Семейдегі театр және мәдени-ағарту жұмыстарына қатысушы }} '''Ғалиакбар Төребаев''' — педагог, актер, режиссер, Семейдегі қазақ театр өнері мен мәдени-ағарту қозғалысының дамуына үлес қосқан қайраткер. Ол [[Мұхтар Әуезов]] ұйымдастырған «Ес-Аймақ» мәдени-ағарту қоғамының жұмысына қатысып, алғашқы қазақ театрлық қойылымдарында актерлік қызмет атқарған тұлғалардың бірі. {{cite book |title=Шығыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |location=Алматы |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2014 |ref=ШҚО энциклопедиясы }}<ref name="ШҚО энциклопедиясы"/> == Өмірбаяны == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі қоғамдық-мәдени және педагогикалық ортада еңбек еткен. Ол ұстаздық қызметпен қатар, театр өнеріне араласып, Семейдегі қазақ жастарының мәдени-ағарту жұмыстарына белсенді қатысты. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық әмбебап ғылыми кітапханасының деректерінде Ғ. Сапаевтың Ғалиакбар Төребаев туралы «Педагог және артист» атты мақаласы 2007 жылы «Семей таңы» газетінде жарияланғаны көрсетіледі. Мақалада Төребаевтың педагог және театр өнеріне араласқан тұлға болғаны баяндалады.<ref name="Пушкин кітапханасы">{{cite web |url=https://esimder.pushkinlibrary.kz/kz/pisateli-i-poetykz/790-.html |title=Сапаев Ғ. |publisher=Абай атындағы Шығыс Қазақстан облыстық әмбебап кітапханасы }}</ref> == Педагогикалық қызметі == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі педагогикалық оқу орындарында ұстаздық қызмет атқарған. Ол білім беру ісімен қатар мәдени-ағартушылық жұмыстарға да араласқан. 1920-жылдардағы Семейдегі қазақ мектептері мен мәдени-ағарту мекемелерінің қызметіне қатысты деректерде Ғалиакбар Төребаевтың есімі мұғалімдер қатарында кездеседі. Оның педагогикалық қызметі ұлттық білім беру ісімен қатар театр және мәдениет саласындағы жұмыстарымен сабақтас болды.<ref name="Пушкин кітапханасы"/> Ғалиакбар Төребаевтың педагогикалық және мәдени-ағартушылық қызметі Семейдегі қазақ зиялыларының қоғамдық жұмыстарымен тығыз байланысты болды. == Театр қызметі == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі алғашқы қазақ театрлық қойылымдарына қатысқан актерлердің бірі болды. Ол [[Мұхтар Әуезов]] пен [[Жүсіпбек Аймауытов]] шығармаларының сахналануына қатысып, актерлік және режиссерлік қызмет атқарды.<ref name="Қазақ театры">{{cite web |url=https://litart.kz/wp-content/uploads/2022/09/kundakbaevteatr.pdf |title=Қазақ театрының тарихына қатысты зерттеу |publisher=Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы }}</ref> Семейдегі «Еңлік-Кебек» пьесасының алғашқы қойылымдарының бірінде Ғалиакбар Төребаев Еспенбет пен Жапал рөлдерін орындағаны туралы театр тарихына арналған зерттеулерде айтылады.<ref name="Қазақ театры"/> Кейін ол Семей театрында актерлік қызметпен қатар режиссерлік жұмыстарға да араласқан. Оның шығармашылық қызметі қазақтың алғашқы ұлттық театрлық ұжымдарының қалыптасу кезеңімен байланысты болды.<ref name="Қазақ театры"/> == «Ес-Аймақ» қоғамындағы қызметі == «Ес-Аймақ» — 1920 жылы Семейде қазақ жастары мен мұғалімдері ұйымдастырған мәдени-ағарту қоғамы. Қоғамның мақсаты халық арасында білім мен мәдениетті тарату, әдеби-шығармашылық және театрлық жұмыстарды дамыту болды. Ғалиакбар Төребаев «Ес-Аймақ» қоғамының белсенді мүшелерінің бірі болды. Қоғам қызметіне Семейдің бірқатар зиялы азаматтары қатысып, мәдени-ағарту және театрлық қойылымдар ұйымдастырған.<ref name="Ес-Аймақ">{{cite web |url=https://abai.kz/index.php/post/47581 |title=Қазақша сауық кеші |publisher=Abai.kz |author=Тұрсын Жұртбай }}</ref> «Ес-Аймақ» қоғамының жұмысы Семейдегі ұлттық театр өнерінің дамуына және қазақ жастарының мәдени өмірге белсенді араласуына ықпал етті. Ғалиакбар Төребаев осы мәдени ортада актерлік және ұйымдастырушылық қызмет атқарды.<ref name="ШҚО энциклопедиясы"/> == Мұхтар Әуезовпен байланысы == Ғалиакбар Төребаев [[Мұхтар Әуезов]]тің Семейдегі шығармашылық ортасымен байланысты болған. Әуезовтің драматургиялық шығармаларын сахналау жұмыстарына қатысып, жазушының театрлық ізденістерін қолдаған мәдени орта мүшелерінің қатарында болды. 1925 жылы Мұхтар Әуезов өзінің «Қаракөз» пьесасын жазғанын Ғалиакбар Төребаевқа хабарлағаны жөнінде зерттеуші Тұрсын Жұртбайдың еңбектерінде мәлімет кездеседі.<ref name="Қаракөз">{{cite web |url=https://abai.kz/post/55896 |title=«Қаракөздің» қиын да қызықты тағдыры |publisher=Abai.kz |author=Тұрсын Жұртбай }}</ref> «Қаракөз» пьесасының Семейдегі театрлық қойылымына Ғалиакбар Төребаевтың да қатысқаны туралы деректер бар. Бұл оның Мұхтар Әуезовтің драматургиялық шығармаларын сахналау ісіне араласқанын көрсетеді.<ref name="Қаракөз"/> == Семей театр өнеріндегі орны == Ғалиакбар Төребаевтың шығармашылық қызметі Семейдегі әуесқой театр қозғалысының қалыптасу кезеңімен тығыз байланысты. Ол педагогикалық қызметін театр өнерімен ұштастырып, қазақ жастарының мәдени өміріне белсенді араласқан. Оның есімі Семейдегі алғашқы қазақ театрлық қойылымдары, «Ес-Аймақ» мәдени-ағарту қоғамы және [[Мұхтар Әуезов]]тің шығармашылық ортасымен байланысты аталады. Ғалиакбар Төребаевтың актерлік және режиссерлік қызметі Семейдегі ұлттық сахна өнерінің алғашқы даму кезеңінің тарихында өзіндік орын алады.<ref name="ШҚО энциклопедиясы"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ театр қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ актерлері]] [[Санат:Қазақ режиссерлері]] [[Санат:Қазақ педагогтері]] [[Санат:Семей тарихы]] [[Санат:Мұхтар Әуезов]] 75tnv6xvqxhmucpzdso1veg0ayjkn1u 3642387 3642386 2026-08-13T07:29:39Z Dostoevskykz 183227 3642387 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ғалиакбар Төребаев |Шынайы есімі = Ғалиакбар Төребаев |Туған күні = 1900 |Туған жері = 1986 |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Кәсібі = педагог, актер, режиссер |Белгілі болғаны = Семейдегі театр және мәдени-ағарту жұмыстарына қатысушы }} '''Ғалиакбар Төребаев''' — педагог, актер, режиссер, Семейдегі қазақ театр өнері мен мәдени-ағарту қозғалысының дамуына үлес қосқан қайраткер. Ол [[Мұхтар Әуезов]] ұйымдастырған «Ес-Аймақ» мәдени-ағарту қоғамының жұмысына қатысып, алғашқы қазақ театрлық қойылымдарында актерлік қызмет атқарған тұлғалардың бірі.<ref name="ШҚО энциклопедиясы">{{cite book |title=Шығыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |location=Алматы |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2014 }}</ref> == Өмірбаяны == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі қоғамдық-мәдени және педагогикалық ортада еңбек еткен. Ол ұстаздық қызметпен қатар, театр өнеріне араласып, Семейдегі қазақ жастарының мәдени-ағарту жұмыстарына белсенді қатысты. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық әмбебап ғылыми кітапханасының деректерінде Ғ. Сапаевтың Ғалиакбар Төребаев туралы «Педагог және артист» атты мақаласы 2007 жылы «Семей таңы» газетінде жарияланғаны көрсетіледі. Мақалада Төребаевтың педагог және театр өнеріне араласқан тұлға болғаны баяндалады.<ref name="Пушкин кітапханасы">{{cite web |url=https://esimder.pushkinlibrary.kz/kz/pisateli-i-poetykz/790-.html |title=Сапаев Ғ. |publisher=Абай атындағы Шығыс Қазақстан облыстық әмбебап кітапханасы }}</ref> == Педагогикалық қызметі == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі педагогикалық оқу орындарында ұстаздық қызмет атқарған. Ол білім беру ісімен қатар мәдени-ағартушылық жұмыстарға да араласқан. 1920-жылдардағы Семейдегі қазақ мектептері мен мәдени-ағарту мекемелерінің қызметіне қатысты деректерде Ғалиакбар Төребаевтың есімі мұғалімдер қатарында кездеседі. Оның педагогикалық қызметі ұлттық білім беру ісімен қатар театр және мәдениет саласындағы жұмыстарымен сабақтас болды.<ref name="Пушкин кітапханасы"/> Ғалиакбар Төребаевтың педагогикалық және мәдени-ағартушылық қызметі Семейдегі қазақ зиялыларының қоғамдық жұмыстарымен тығыз байланысты болды. == Театр қызметі == Ғалиакбар Төребаев Семейдегі алғашқы қазақ театрлық қойылымдарына қатысқан актерлердің бірі болды. Ол [[Мұхтар Әуезов]] пен [[Жүсіпбек Аймауытов]] шығармаларының сахналануына қатысып, актерлік және режиссерлік қызмет атқарды.<ref name="Қазақ театры">{{cite web |url=https://litart.kz/wp-content/uploads/2022/09/kundakbaevteatr.pdf |title=Қазақ театрының тарихына қатысты зерттеу |publisher=Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы }}</ref> Семейдегі «Еңлік-Кебек» пьесасының алғашқы қойылымдарының бірінде Ғалиакбар Төребаев Еспенбет пен Жапал рөлдерін орындағаны туралы театр тарихына арналған зерттеулерде айтылады.<ref name="Қазақ театры"/> Кейін ол Семей театрында актерлік қызметпен қатар режиссерлік жұмыстарға да араласқан. Оның шығармашылық қызметі қазақтың алғашқы ұлттық театрлық ұжымдарының қалыптасу кезеңімен байланысты болды.<ref name="Қазақ театры"/> == «Ес-Аймақ» қоғамындағы қызметі == «Ес-Аймақ» — 1920 жылы Семейде қазақ жастары мен мұғалімдері ұйымдастырған мәдени-ағарту қоғамы. Қоғамның мақсаты халық арасында білім мен мәдениетті тарату, әдеби-шығармашылық және театрлық жұмыстарды дамыту болды. Ғалиакбар Төребаев «Ес-Аймақ» қоғамының белсенді мүшелерінің бірі болды. Қоғам қызметіне Семейдің бірқатар зиялы азаматтары қатысып, мәдени-ағарту және театрлық қойылымдар ұйымдастырған.<ref name="Ес-Аймақ">{{cite web |url=https://abai.kz/index.php/post/47581 |title=Қазақша сауық кеші |publisher=Abai.kz |author=Тұрсын Жұртбай }}</ref> «Ес-Аймақ» қоғамының жұмысы Семейдегі ұлттық театр өнерінің дамуына және қазақ жастарының мәдени өмірге белсенді араласуына ықпал етті. Ғалиакбар Төребаев осы мәдени ортада актерлік және ұйымдастырушылық қызмет атқарды.<ref name="ШҚО энциклопедиясы"/> == Мұхтар Әуезовпен байланысы == Ғалиакбар Төребаев [[Мұхтар Әуезов]]тің Семейдегі шығармашылық ортасымен байланысты болған. Әуезовтің драматургиялық шығармаларын сахналау жұмыстарына қатысып, жазушының театрлық ізденістерін қолдаған мәдени орта мүшелерінің қатарында болды. 1925 жылы Мұхтар Әуезов өзінің «Қаракөз» пьесасын жазғанын Ғалиакбар Төребаевқа хабарлағаны жөнінде зерттеуші Тұрсын Жұртбайдың еңбектерінде мәлімет кездеседі.<ref name="Қаракөз">{{cite web |url=https://abai.kz/post/55896 |title=«Қаракөздің» қиын да қызықты тағдыры |publisher=Abai.kz |author=Тұрсын Жұртбай }}</ref> «Қаракөз» пьесасының Семейдегі театрлық қойылымына Ғалиакбар Төребаевтың да қатысқаны туралы деректер бар. Бұл оның Мұхтар Әуезовтің драматургиялық шығармаларын сахналау ісіне араласқанын көрсетеді.<ref name="Қаракөз"/> == Семей театр өнеріндегі орны == Ғалиакбар Төребаевтың шығармашылық қызметі Семейдегі әуесқой театр қозғалысының қалыптасу кезеңімен тығыз байланысты. Ол педагогикалық қызметін театр өнерімен ұштастырып, қазақ жастарының мәдени өміріне белсенді араласқан. Оның есімі Семейдегі алғашқы қазақ театрлық қойылымдары, «Ес-Аймақ» мәдени-ағарту қоғамы және [[Мұхтар Әуезов]]тің шығармашылық ортасымен байланысты аталады. Ғалиакбар Төребаевтың актерлік және режиссерлік қызметі Семейдегі ұлттық сахна өнерінің алғашқы даму кезеңінің тарихында өзіндік орын алады.<ref name="ШҚО энциклопедиясы"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ театр қайраткерлері]] [[Санат:Қазақ актерлері]] [[Санат:Қазақ режиссерлері]] [[Санат:Қазақ педагогтері]] [[Санат:Семей тарихы]] [[Санат:Мұхтар Әуезов]] nyf6cal118baqb5g4n4ii92ytqmhepr 3 784990 3642398 2026-08-13T09:03:05Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3642398 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Гүлнарр}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 14:03, 2026 ж. тамыздың 13 (+05) j3e078klvg4fscbgnpmpbh4rtx81xtf 0 784991 3642404 2026-08-13T09:16:10Z Вилюс М 183627 Жаңа мақала: Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев 3642404 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала}} [[Сурет:Нұрбұлан Нұғыманұлы Өтепбаев.1951-2024.jpg|нобай|'''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''']] '''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''' (1951—2024) — қазақстандық суретші-график, дизайнер және педагог.<ref>Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6</ref> == Өмірбаяны мен шығармашылығы == Өнерге ХХ ғасырдың 90-шы жылдары қадам басқан. Өз шығармашылығында портрет, пейзаж, сюжеттік суреттер және күрделі декоративтік-ою-өрнек композициялары жанрларында еңбек еткен. Суретші еңбектерінің басты тақырыбы — туған жер, халық дәстүрі, ел тарихы мен әдебиеті.<ref>Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6</ref> == Негізгі еңбектері == Оның графикалық туындыларының қатарында «Дала өмірі», «Ата-бабалардың жері», «Беткейде», «Соңғы жаңалықтар», «Ақ бидай» сияқты белгілі жұмыстары бар. == Өнердегі қолтаңбасы == Нұрбұлан Өтепбаев өз туындыларында кейіпкерлердің психологиялық ерекшеліктері мен майда детальдарына терең көңіл бөлген. Оның графикалық және акварельдік еңбектері әдеби әрі тарихи деректерге сүйенеді. Суретші қазақтың ұлттық ою-өрнектерін, оның ішінде жануарлар стилизациясын (жылқылар, қошқарлар, текелер) зерттеп, оларды заманауи дизайнерлік тәсілдермен және ұлттық музыка ырғағымен байланыстыра отырып, арнайы кітап-альбом шығарған. == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Абайдың сүйікті әйелі Әйкерімнің туысқандарының қыстағы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Ақ бидай. 2003. Қағаз, тушь, қаламұш.jpg Сурет:Ақынның сүйіктісі Тоғжан туған жайлау. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994 (2).jpg Сурет:Береке (Благо). Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Көктем. Қағаз, акварель, 2004.jpg Сурет:Немере. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Пейзаж. Қағаз, акварель. 1998.jpg Сурет:Талтүс. Қағаз, тушь, қаламұш. 1993.jpg Сурет:Тау бөктерінде. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шабындықта. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шуақты күн. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шұнай тауы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg </gallery> == Дереккөздер == # Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 # Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 1qfe4wacp0ob7pg6qyp4kzcn2vpaszr 3642406 3642404 2026-08-13T09:19:02Z Вилюс М 183627 Жаңа мақала: Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев 3642406 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала}} [[Сурет:Нұрбұлан Нұғыманұлы Өтепбаев.1951-2024.jpg|нобай|'''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''']] '''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''' (1951—2024) — қазақстандық суретші-график, дизайнер және педагог.<ref>Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6. Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</ref> == Өмірбаяны мен шығармашылығы == Өнерге ХХ ғасырдың 90-шы жылдары қадам басқан. Өз шығармашылығында портрет, пейзаж, сюжеттік суреттер және күрделі декоративтік-ою-өрнек композициялары жанрларында еңбек еткен. Суретші еңбектерінің басты тақырыбы — туған жер, халық дәстүрі, ел тарихы мен әдебиеті.<ref>Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6 Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</ref> == Негізгі еңбектері == Оның графикалық туындыларының қатарында «Дала өмірі», «Ата-бабалардың жері», «Беткейде», «Соңғы жаңалықтар», «Ақ бидай» сияқты белгілі жұмыстары бар. == Өнердегі қолтаңбасы == Нұрбұлан Өтепбаев өз туындыларында кейіпкерлердің психологиялық ерекшеліктері мен майда детальдарына терең көңіл бөлген. Оның графикалық және акварельдік еңбектері әдеби әрі тарихи деректерге сүйенеді. Суретші қазақтың ұлттық ою-өрнектерін, оның ішінде жануарлар стилизациясын (жылқылар, қошқарлар, текелер) зерттеп, оларды заманауи дизайнерлік тәсілдермен және ұлттық музыка ырғағымен байланыстыра отырып, арнайы кітап-альбом шығарған. == Суретші туындылары == <gallery showfilename="yes"> Сурет:Абайдың сүйікті әйелі Әйкерімнің туысқандарының қыстағы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Ақ бидай. 2003. Қағаз, тушь, қаламұш.jpg Сурет:Ақынның сүйіктісі Тоғжан туған жайлау. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994 (2).jpg Сурет:Береке (Благо). Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Көктем. Қағаз, акварель, 2004.jpg Сурет:Немере. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Пейзаж. Қағаз, акварель. 1998.jpg Сурет:Талтүс. Қағаз, тушь, қаламұш. 1993.jpg Сурет:Тау бөктерінде. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шабындықта. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шуақты күн. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg Сурет:Шұнай тауы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg </gallery> == Дереккөздер == <references responsive="" /> *Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 * Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6 ade05g7c2jn1zt8dk63kf0yqogyxu7v 0 784992 3642412 2026-08-13T09:40:58Z Ayazhan10 180289 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Амьен (фр. Amiens [a.ˈmjɛ̃]; пикард. Anmien, Anmyin; лат. Ambianum) — [[Франция|Францияның]] солтүстігіндегі, О-де-Франс өңірінде, Сомма өзенінің жеті тармағының бойында орналасқан қал... 3642412 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Амьен (фр. Amiens [a.ˈmjɛ̃]; пикард. Anmien, Anmyin; лат. Ambianum) — [[Франция|Францияның]] солтүстігіндегі, О-де-Франс өңірінде, Сомма өзенінің жеті тармағының бойында орналасқан қала. Амьен — тарихи Пикардия өңірінің және бұрынғы Пикардия аймағының басты қаласы. Сонымен қатар ол [[Сомма (департамент)|Сомма]] департаменті мен Амьен округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Халқының саны — 136 449 адам<ref>{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8681011|title=Populations de référence|author=|date=|website=insee.fr|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=}}</ref> (2023 жылғы мәлімет бойынша). == Тарихы == Амьеннің айналасындағы аумақтар ежелгі дәуірден бері қоныстанған. Қаланың маңындағы елді мекендердің бірі [[палеолит]] дәуіріндегі [[Ашель мәдениеті|Ашель мәдениетіне]] өз атауын берген. Римдіктер келгенге дейін бұл өңірді амбиандар деп аталатын галл тайпасы мекендеген. Қазіргі Амьеннің орнында орналасқан олардың қонысы Самаробрива деп аталған, бұл атау «Самара арқылы өтетін көпір» деген мағынаны білдіреді. Римдіктер бұл қаланы Самаробрива Амбианская (лат. Samarobriva Ambianorum) немесе Амбианум деп атаған. IV ғасырда Амиендік Фирмин Пикардияға [[Христиан діні|христиан дінін]] алып келді. Орта ғасырларда Амьен Вермандуа және Амьенуа графтықтарының құрамына кірді. Қала тұрғындары графтар мен епископтар арасындағы үздіксіз қақтығыстарды өз мүдделеріне пайдалануға бірнеше рет әрекет жасады. 859 жылы Амиен нормандар тарапынан тоналды. 882 жылы нормандар қалаға қайта шабуыл жасап, соборды өртеп жіберді. 1185 жылы Амьен Франция королінің иелігіне қосылды. 1435–1477 жылдары қала Бургунд Нидерландтарының құрамында болды. Стратегиялық тұрғыдан қолайлы орналасуына байланысты Амьен қарулы қақтығыстар кезінде бірнеше рет зардап шекті. 1597 жылғы 11 наурызда қаланы Педро Энрикес де Асеведо, Фуэнтес графы басқарған испан әскерлері басып алды. Испандар қалаға айламен кірді: олар қолдарына жаңғақ пен алма ұстап, шаруалардың киімін киіп келген. Қала қақпасы ашылған сәтте олар ішке басып кіріп, Амьенді басып алды. Ұлы Генрих алты айға созылған қоршаудан кейін қаланы Францияға қайтарды. 1802 жылғы Амьен бітімі [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстарына]] қатысушы тараптарға қысқа мерзімді бейбітшілік кезеңін берді. 1870 жылғы Амиен шайқасында жеңіс немістердің жағында болды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде Амьенде шамамен 10 000 үй қирады. Неміс әскерлері қалаға екі рет жақындады: 1914 жылы олар Амьеннен 29 км қашықтықта, ал 1918 жылы 13 км жерде тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс та қалаға айтарлықтай қирау әкелді. 2012 жылғы 14 тамызда Амьен көшелерінде негізінен иммигранттардың қатысуымен жаппай тәртіпсіздіктер болды. Полициямен болған қақтығыстар нәтижесінде ондаған адам, соның ішінде ауыр жарақат алғандар болды. Бірнеше мемлекеттік мекеме мен жеке тұрғын үйлер өртелді.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2012/08/14/4726721.shtml|title=Газ вышел бунтом|author=|date=|website=gazeta.ru|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=ru}}</ref> == Экономикасы және білім беру == Францияның солтүстік-шығысындағы басқа қалалар сияқты, Амьен де ежелден тоқыма өнеркәсібінің ірі орталықтарының бірі болды. Қазіргі уақытта қалада машина жасау, жеңіл және химия өнеркәсібі сияқты салалар дамыған. 1970 жылы атақты амиендік жазушы [[Жюль Верн|Жюль Верннің]] есімі берілген Пикардия университеті ашылды. '''Халықты жұмыспен қамту құрылымы:''' * ауыл шаруашылығы — 0,2 %; * өнеркәсіп — 10,5 %; * құрылыс — 4,3 %; * сауда, көлік және қызмет көрсету саласы — 42,3 %; * мемлекеттік және муниципалдық қызметтер — 42,7 %. Жұмыссыздық деңгейі (2017 жыл) — 20,3 % (Франция бойынша — 13,4 %, Сомма департаменті бойынша — 15,9 %). Жан басына шаққандағы жылдық орташа табыс, еуро (2018 жыл) — 18 550 еуро (Франция бойынша — 21 730 еуро, Сомма департаменті бойынша — 20 320 еуро). == Көрікті жерлері == Амьен қаласы екі дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зардап шекті. Қаланың орталығы соғыстан кейін қайта қалпына келтірілді. Оның құрамында XVII ғасырдағы қайта жаңғыртылған әкімдік ғимараты, XV ғасырдағы Сен-Жермен шіркеуі және XVI Людовик дәуірінде салынған театр бар. * Қаланың басты көрікті жері — Амьен соборы. Ол Франциядағы басқа готикалық ғибадат орындарының барлығынан да көп діндар адамды сыйғыза алады. Ағылшын өнертанушысы Джон Рёскин оны готикалық сәулет өнерінің ең таза үлгісі деп атаған. 1981 жылдан бастап собор [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО-ның]] Бүкіләлемдік мұра нысаны ретінде қорғауына алынған. * Пикардия музейінде [[ежелгі Мысыр]], антикалық дәуір және Батыс Еуропа өнерінің коллекциялары сақталған. Бұл — Франциядағы ең ірі өңірлік музейлердің бірі. * XV ғасырдағы Беффруа — биіктігі 52 метр болатын қоңырау мұнарасы. Ол ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра нысандарының қатарына кіреді. * Жюль Верн циркінің ғимараты — 1889 жылы салынған, неоклассицизм мен историзм сәулет өнерінің ерекшеліктерін үйлестіреді. * Перре мұнарасы — 1949–1952 жылдары салынған әкімшілік және тұрғын үй ғимараты. * Logis du Roi (Король үйі) — XVI ғасырда Ренессанс стилінде салынған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалпына келтірілген тарихи сарай. * Берни сарайындағы Пикардия тарихы мен өнері музейі — 1634 жылы салынған тарихи ғимаратта орналасқан. * Әулие Оноре шіркеуі — 1961 жылы салынған, арт-деко стиліндегі ғимарат. * Әулие Луп шіркеуі — XV ғасырда салынған, жалынды готика стилінің үлгісі. * Әулие Реми шіркеуі — 1889–1891 жылдары салынған, неоготика стиліндегі ғибадат орны. * Хайуанаттар бағы. * Амиен халықаралық кинофестивалі — қалада өткізілетін халықаралық мәдени іс-шаралардың бірі. == Дереккөздер == sd19yjvy28jy44x8w7ennd3gj5bcum7 3642413 3642412 2026-08-13T09:42:04Z Ayazhan10 180289 «[[Санат:Алфавит бойынша елді мекендер|Алфавит бойынша елді мекендер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642413 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Амьен (фр. Amiens [a.ˈmjɛ̃]; пикард. Anmien, Anmyin; лат. Ambianum) — [[Франция|Францияның]] солтүстігіндегі, О-де-Франс өңірінде, Сомма өзенінің жеті тармағының бойында орналасқан қала. Амьен — тарихи Пикардия өңірінің және бұрынғы Пикардия аймағының басты қаласы. Сонымен қатар ол [[Сомма (департамент)|Сомма]] департаменті мен Амьен округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Халқының саны — 136 449 адам<ref>{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8681011|title=Populations de référence|author=|date=|website=insee.fr|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=}}</ref> (2023 жылғы мәлімет бойынша). == Тарихы == Амьеннің айналасындағы аумақтар ежелгі дәуірден бері қоныстанған. Қаланың маңындағы елді мекендердің бірі [[палеолит]] дәуіріндегі [[Ашель мәдениеті|Ашель мәдениетіне]] өз атауын берген. Римдіктер келгенге дейін бұл өңірді амбиандар деп аталатын галл тайпасы мекендеген. Қазіргі Амьеннің орнында орналасқан олардың қонысы Самаробрива деп аталған, бұл атау «Самара арқылы өтетін көпір» деген мағынаны білдіреді. Римдіктер бұл қаланы Самаробрива Амбианская (лат. Samarobriva Ambianorum) немесе Амбианум деп атаған. IV ғасырда Амиендік Фирмин Пикардияға [[Христиан діні|христиан дінін]] алып келді. Орта ғасырларда Амьен Вермандуа және Амьенуа графтықтарының құрамына кірді. Қала тұрғындары графтар мен епископтар арасындағы үздіксіз қақтығыстарды өз мүдделеріне пайдалануға бірнеше рет әрекет жасады. 859 жылы Амиен нормандар тарапынан тоналды. 882 жылы нормандар қалаға қайта шабуыл жасап, соборды өртеп жіберді. 1185 жылы Амьен Франция королінің иелігіне қосылды. 1435–1477 жылдары қала Бургунд Нидерландтарының құрамында болды. Стратегиялық тұрғыдан қолайлы орналасуына байланысты Амьен қарулы қақтығыстар кезінде бірнеше рет зардап шекті. 1597 жылғы 11 наурызда қаланы Педро Энрикес де Асеведо, Фуэнтес графы басқарған испан әскерлері басып алды. Испандар қалаға айламен кірді: олар қолдарына жаңғақ пен алма ұстап, шаруалардың киімін киіп келген. Қала қақпасы ашылған сәтте олар ішке басып кіріп, Амьенді басып алды. Ұлы Генрих алты айға созылған қоршаудан кейін қаланы Францияға қайтарды. 1802 жылғы Амьен бітімі [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстарына]] қатысушы тараптарға қысқа мерзімді бейбітшілік кезеңін берді. 1870 жылғы Амиен шайқасында жеңіс немістердің жағында болды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде Амьенде шамамен 10 000 үй қирады. Неміс әскерлері қалаға екі рет жақындады: 1914 жылы олар Амьеннен 29 км қашықтықта, ал 1918 жылы 13 км жерде тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс та қалаға айтарлықтай қирау әкелді. 2012 жылғы 14 тамызда Амьен көшелерінде негізінен иммигранттардың қатысуымен жаппай тәртіпсіздіктер болды. Полициямен болған қақтығыстар нәтижесінде ондаған адам, соның ішінде ауыр жарақат алғандар болды. Бірнеше мемлекеттік мекеме мен жеке тұрғын үйлер өртелді.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2012/08/14/4726721.shtml|title=Газ вышел бунтом|author=|date=|website=gazeta.ru|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=ru}}</ref> == Экономикасы және білім беру == Францияның солтүстік-шығысындағы басқа қалалар сияқты, Амьен де ежелден тоқыма өнеркәсібінің ірі орталықтарының бірі болды. Қазіргі уақытта қалада машина жасау, жеңіл және химия өнеркәсібі сияқты салалар дамыған. 1970 жылы атақты амиендік жазушы [[Жюль Верн|Жюль Верннің]] есімі берілген Пикардия университеті ашылды. '''Халықты жұмыспен қамту құрылымы:''' * ауыл шаруашылығы — 0,2 %; * өнеркәсіп — 10,5 %; * құрылыс — 4,3 %; * сауда, көлік және қызмет көрсету саласы — 42,3 %; * мемлекеттік және муниципалдық қызметтер — 42,7 %. Жұмыссыздық деңгейі (2017 жыл) — 20,3 % (Франция бойынша — 13,4 %, Сомма департаменті бойынша — 15,9 %). Жан басына шаққандағы жылдық орташа табыс, еуро (2018 жыл) — 18 550 еуро (Франция бойынша — 21 730 еуро, Сомма департаменті бойынша — 20 320 еуро). == Көрікті жерлері == Амьен қаласы екі дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зардап шекті. Қаланың орталығы соғыстан кейін қайта қалпына келтірілді. Оның құрамында XVII ғасырдағы қайта жаңғыртылған әкімдік ғимараты, XV ғасырдағы Сен-Жермен шіркеуі және XVI Людовик дәуірінде салынған театр бар. * Қаланың басты көрікті жері — Амьен соборы. Ол Франциядағы басқа готикалық ғибадат орындарының барлығынан да көп діндар адамды сыйғыза алады. Ағылшын өнертанушысы Джон Рёскин оны готикалық сәулет өнерінің ең таза үлгісі деп атаған. 1981 жылдан бастап собор [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО-ның]] Бүкіләлемдік мұра нысаны ретінде қорғауына алынған. * Пикардия музейінде [[ежелгі Мысыр]], антикалық дәуір және Батыс Еуропа өнерінің коллекциялары сақталған. Бұл — Франциядағы ең ірі өңірлік музейлердің бірі. * XV ғасырдағы Беффруа — биіктігі 52 метр болатын қоңырау мұнарасы. Ол ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра нысандарының қатарына кіреді. * Жюль Верн циркінің ғимараты — 1889 жылы салынған, неоклассицизм мен историзм сәулет өнерінің ерекшеліктерін үйлестіреді. * Перре мұнарасы — 1949–1952 жылдары салынған әкімшілік және тұрғын үй ғимараты. * Logis du Roi (Король үйі) — XVI ғасырда Ренессанс стилінде салынған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалпына келтірілген тарихи сарай. * Берни сарайындағы Пикардия тарихы мен өнері музейі — 1634 жылы салынған тарихи ғимаратта орналасқан. * Әулие Оноре шіркеуі — 1961 жылы салынған, арт-деко стиліндегі ғимарат. * Әулие Луп шіркеуі — XV ғасырда салынған, жалынды готика стилінің үлгісі. * Әулие Реми шіркеуі — 1889–1891 жылдары салынған, неоготика стиліндегі ғибадат орны. * Хайуанаттар бағы. * Амиен халықаралық кинофестивалі — қалада өткізілетін халықаралық мәдени іс-шаралардың бірі. == Дереккөздер == [[Санат:Алфавит бойынша елді мекендер]] ib174vaienepvjel4v1ldb7igl9t0nu 3642414 3642413 2026-08-13T09:42:22Z Ayazhan10 180289 «[[Санат:Сомма департаментінің коммуналары|Сомма департаментінің коммуналары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3642414 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Амьен (фр. Amiens [a.ˈmjɛ̃]; пикард. Anmien, Anmyin; лат. Ambianum) — [[Франция|Францияның]] солтүстігіндегі, О-де-Франс өңірінде, Сомма өзенінің жеті тармағының бойында орналасқан қала. Амьен — тарихи Пикардия өңірінің және бұрынғы Пикардия аймағының басты қаласы. Сонымен қатар ол [[Сомма (департамент)|Сомма]] департаменті мен Амьен округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Халқының саны — 136 449 адам<ref>{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8681011|title=Populations de référence|author=|date=|website=insee.fr|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=}}</ref> (2023 жылғы мәлімет бойынша). == Тарихы == Амьеннің айналасындағы аумақтар ежелгі дәуірден бері қоныстанған. Қаланың маңындағы елді мекендердің бірі [[палеолит]] дәуіріндегі [[Ашель мәдениеті|Ашель мәдениетіне]] өз атауын берген. Римдіктер келгенге дейін бұл өңірді амбиандар деп аталатын галл тайпасы мекендеген. Қазіргі Амьеннің орнында орналасқан олардың қонысы Самаробрива деп аталған, бұл атау «Самара арқылы өтетін көпір» деген мағынаны білдіреді. Римдіктер бұл қаланы Самаробрива Амбианская (лат. Samarobriva Ambianorum) немесе Амбианум деп атаған. IV ғасырда Амиендік Фирмин Пикардияға [[Христиан діні|христиан дінін]] алып келді. Орта ғасырларда Амьен Вермандуа және Амьенуа графтықтарының құрамына кірді. Қала тұрғындары графтар мен епископтар арасындағы үздіксіз қақтығыстарды өз мүдделеріне пайдалануға бірнеше рет әрекет жасады. 859 жылы Амиен нормандар тарапынан тоналды. 882 жылы нормандар қалаға қайта шабуыл жасап, соборды өртеп жіберді. 1185 жылы Амьен Франция королінің иелігіне қосылды. 1435–1477 жылдары қала Бургунд Нидерландтарының құрамында болды. Стратегиялық тұрғыдан қолайлы орналасуына байланысты Амьен қарулы қақтығыстар кезінде бірнеше рет зардап шекті. 1597 жылғы 11 наурызда қаланы Педро Энрикес де Асеведо, Фуэнтес графы басқарған испан әскерлері басып алды. Испандар қалаға айламен кірді: олар қолдарына жаңғақ пен алма ұстап, шаруалардың киімін киіп келген. Қала қақпасы ашылған сәтте олар ішке басып кіріп, Амьенді басып алды. Ұлы Генрих алты айға созылған қоршаудан кейін қаланы Францияға қайтарды. 1802 жылғы Амьен бітімі [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстарына]] қатысушы тараптарға қысқа мерзімді бейбітшілік кезеңін берді. 1870 жылғы Амиен шайқасында жеңіс немістердің жағында болды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде Амьенде шамамен 10 000 үй қирады. Неміс әскерлері қалаға екі рет жақындады: 1914 жылы олар Амьеннен 29 км қашықтықта, ал 1918 жылы 13 км жерде тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс та қалаға айтарлықтай қирау әкелді. 2012 жылғы 14 тамызда Амьен көшелерінде негізінен иммигранттардың қатысуымен жаппай тәртіпсіздіктер болды. Полициямен болған қақтығыстар нәтижесінде ондаған адам, соның ішінде ауыр жарақат алғандар болды. Бірнеше мемлекеттік мекеме мен жеке тұрғын үйлер өртелді.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2012/08/14/4726721.shtml|title=Газ вышел бунтом|author=|date=|website=gazeta.ru|publisher=|accessdate=2026-08-13|lang=ru}}</ref> == Экономикасы және білім беру == Францияның солтүстік-шығысындағы басқа қалалар сияқты, Амьен де ежелден тоқыма өнеркәсібінің ірі орталықтарының бірі болды. Қазіргі уақытта қалада машина жасау, жеңіл және химия өнеркәсібі сияқты салалар дамыған. 1970 жылы атақты амиендік жазушы [[Жюль Верн|Жюль Верннің]] есімі берілген Пикардия университеті ашылды. '''Халықты жұмыспен қамту құрылымы:''' * ауыл шаруашылығы — 0,2 %; * өнеркәсіп — 10,5 %; * құрылыс — 4,3 %; * сауда, көлік және қызмет көрсету саласы — 42,3 %; * мемлекеттік және муниципалдық қызметтер — 42,7 %. Жұмыссыздық деңгейі (2017 жыл) — 20,3 % (Франция бойынша — 13,4 %, Сомма департаменті бойынша — 15,9 %). Жан басына шаққандағы жылдық орташа табыс, еуро (2018 жыл) — 18 550 еуро (Франция бойынша — 21 730 еуро, Сомма департаменті бойынша — 20 320 еуро). == Көрікті жерлері == Амьен қаласы екі дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зардап шекті. Қаланың орталығы соғыстан кейін қайта қалпына келтірілді. Оның құрамында XVII ғасырдағы қайта жаңғыртылған әкімдік ғимараты, XV ғасырдағы Сен-Жермен шіркеуі және XVI Людовик дәуірінде салынған театр бар. * Қаланың басты көрікті жері — Амьен соборы. Ол Франциядағы басқа готикалық ғибадат орындарының барлығынан да көп діндар адамды сыйғыза алады. Ағылшын өнертанушысы Джон Рёскин оны готикалық сәулет өнерінің ең таза үлгісі деп атаған. 1981 жылдан бастап собор [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО-ның]] Бүкіләлемдік мұра нысаны ретінде қорғауына алынған. * Пикардия музейінде [[ежелгі Мысыр]], антикалық дәуір және Батыс Еуропа өнерінің коллекциялары сақталған. Бұл — Франциядағы ең ірі өңірлік музейлердің бірі. * XV ғасырдағы Беффруа — биіктігі 52 метр болатын қоңырау мұнарасы. Ол ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра нысандарының қатарына кіреді. * Жюль Верн циркінің ғимараты — 1889 жылы салынған, неоклассицизм мен историзм сәулет өнерінің ерекшеліктерін үйлестіреді. * Перре мұнарасы — 1949–1952 жылдары салынған әкімшілік және тұрғын үй ғимараты. * Logis du Roi (Король үйі) — XVI ғасырда Ренессанс стилінде салынған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалпына келтірілген тарихи сарай. * Берни сарайындағы Пикардия тарихы мен өнері музейі — 1634 жылы салынған тарихи ғимаратта орналасқан. * Әулие Оноре шіркеуі — 1961 жылы салынған, арт-деко стиліндегі ғимарат. * Әулие Луп шіркеуі — XV ғасырда салынған, жалынды готика стилінің үлгісі. * Әулие Реми шіркеуі — 1889–1891 жылдары салынған, неоготика стиліндегі ғибадат орны. * Хайуанаттар бағы. * Амиен халықаралық кинофестивалі — қалада өткізілетін халықаралық мәдени іс-шаралардың бірі. == Дереккөздер == [[Санат:Алфавит бойынша елді мекендер]] [[Санат:Сомма департаментінің коммуналары]] 2bz8c6la1jllx6mv3irtgis5r5w7687 3 784993 3642428 2026-08-13T10:10:40Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3642428 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Жазира2026}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 15:10, 2026 ж. тамыздың 13 (+05) 8ni9cqxvlz7rgpfwr8aabfxm9qhd69e 3 784994 3642491 2026-08-13T11:57:11Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3642491 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Айткүл}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 16:57, 2026 ж. тамыздың 13 (+05) rmvks8r59frxe4nnqip54qbpi4ubx6w