Air Astana

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kk">
  <siteinfo>
    <sitename>Уикипедия</sitename>
    <dbname>kkwiki</dbname>
    <base>https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Таспа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Арнайы</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талқылау</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Қатысушы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Қатысушы талқылауы</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Уикипедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Уикипедия талқылауы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Сурет</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Сурет талқылауы</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаУики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаУики талқылауы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Үлгі</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Үлгі талқылауы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Анықтама</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Анықтама талқылауы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Санат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Санат талқылауы</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал талқылауы</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Жоба</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Жоба талқылауы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Air Astana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9596</id>
    <revision>
      <id>3645786</id>
      <parentid>3575060</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұшақтар паркі */</comment>
      <origin>3645786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40342" sha1="fm4ehaw5pj912ew0h3zquh5hdht4jwh" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
| әуе компания       = Air Astana 
| сурет          = AirAstanaNewLogo.png
| сурет өлшемі     =
| ИАТА           = KC 
| ИКАО           = KZR 
| шақыру белгісі       = ASTANALINE 
| құрылды        = [[2001 жыл]] [[29 тамыз]]
| қызметін бастады      = [[2002 жыл]] [[15 мамыр]] 
| қызметін аяқтады         = 
| хабтар     = [[Халықаралық Алматы әуежайы]]&lt;br&gt;[[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы]]
| Жиі ұшатын жолаушыларға арналған бағдарлама = Nomad Club
| екінші дәрежелі хабтар = 
| негізгі бағыттар   = 
| lounge         = 
| альянс        = 
| тәуелді компаниялар   =[[FlyArystan]] 
| әуе паркі     = 49 
| ұшу бағыттары   = 91
| бас компаниясы         =  &lt;div&gt;
* [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] (41,18%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры|«БЖЗҚ» АҚ]] (6,54%)&lt;ref&gt;[https://kase.kz/ru/issuers/AIRA/ АО &quot;Эйр Астана&quot; (AIRA)]&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;
| компания ұраны = Еуразия жүрегінен
| штаб-пәтері   = [[Алматы]], {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
| басшылары    = [[Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов|Нұрлан Жақыпов]] (Төраға), Ибрахим Жанлыел (Президент) 
| сайты        = [https://airastana.com/kaz/kk-kz/Home-kk-KZ airastana.com]
|Тәуелді компаниялар=[[FlyArystan]]}}'''Air Astana''' (заңды атауы «Эйр Астана» [[Акционерлік қоғам|АҚ]]) — [[Қазақстан]]ның [[Алматы]] қаласында орналасқан әуекомпания. Бұл [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы халықаралық әуежайы]] мен [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайынан]] 42 бағыт бойынша ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді орындайтын Қазақстандағы ең ірі әуе компаниясы. Компания 2001 жылдың қазан айында құрылған «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры (51%) мен [[Ұлыбритания|британдық]] BAE Systems PLC (49%) компаниясының бірлескен кәсіпорны болып табылады. 2002 жылы 15 мамырда Алматы – Астана бағытында алғашқы рейсін орындады.

== Тарихы ==
2012 жылдың қаңтарында &quot;Air Astana&quot; Centre for Asia Pacific Aviation &quot;басқа тасымалдаушылармен салыстырғанда бірінші онжылдықта үздік нәтижелерді көрсеткен&quot; деп аталды (CAPA, Әуекомпанияларды талдау, 9 қаңтар 2012 жыл), дегенмен, оның  пайда болуы соңғы кезде авиациялық саладағы ең қызықты оқиғалардың бірі болып табылады. Компания басында ішкі бағыттарға қызмет көрсететін тасымалдаушы болып құрылған. 2000 жылдың соңында Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ұсынысымен BAE Systems ел өкіметімен әуе шабуылына қарсы қорғанысты жаңғырту бойынша келіссөзді жылжыту мақсатымен әуекомпанияны құруға келіскен. BAE Systems сол кездегі төрағасы сэр Ричард Эванс мәмледе негізгі рөл ойнаған. Дегенмен, ӘШҚҚ бойынша контракт жасалмаған, ал жоғары басшылықтағы кейінгі өзгерістер мен BAE Systems стратегиялық көзқарастары Қазақстандағы кеңселердің жабылуына әкеп соқты. Сондай-ақ, Назарбаевтың қолдауына қарамастан бастапқыда шетел заңды тұлға ретінде қарастырылған компания қазақстандық БАҚ және саясаткер жағынан қарсылыққа тап болды.

== 2002-2005 ==
[[Сурет:air astana plane taking off.jpg|нобай|Эйр Астана әуекомпаниясының [[Boeing 757]] ұшағы [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нан ұшуда.]]
British Airways бұрынғы жетекшісі, бірінші президенті Лойд Пакстонның басшылығымен компания лизингке алғашқы 3 Boeing 737 International Lease Finance Corporation алды. Сосын Aircraft Finance Trading BV (AFT) 4 &quot;Фоккер-50&quot; және Pegasus Leasing Corp. 3 Boeing 757 лизингке алды. Жұмыстың бірінші толық жылынан кейін 2003 жылы компания таза пайда туралы жариялады. &quot;Эйр Қазақстан&quot; бұрынғы ұлттық тасымалдаушының 2004 жылдың ақпанында банкроттығынан кейін әуетасымалдаушы өз ұшу картасын басты халықаралық бағыттары бойынша кеңейте бастады: Дубай, Ыстамбұл, Мәскеу, Бейжің, кейін Франкфурт және Лондон.

== 2005-қазіргі уақыт ==
2005 жылдың 1 қазанынан [[Питер Фостер]] әуекомпания президенті болып тағайындалды. Бұрын Cathay Pacific Airways басшысы, Philippine Airlines компаниясының сауықтыру тобын басқарған, Royal Brunei Airlines бас директоры болған. Құрылған ұзақ мерзімді даму жоспарлары мен менеджмент құрылымы әлі күнге дейін өзгермес болып қалды. Құрылған сәттен бастап тасымалдаушы бұлжымас пайдалылықты көрсетті және 20 пайдалы (таза пайда) компаниялардың тізіміне 2010, 2011, 2012 жылдары Airline Business және Air Finance Journal нұсқасы бойынша енді және соңғысы оны 2015 жылғы әуекомпаниялардың қаржы жағдайы әлемдік рейтингісінде 20 орынға, BBB- рейтингісімен қойды.

BAE Systems 2013 жылғы жұмысының қорытындысын жасай отырып, Financial Times &quot;қазақстандық Air Astana 49% BAE қатысу үлесімен компанияның мол табысты инвестициялардың бірі болды&quot; деген.

2016 жылдың 8 желтоқсанына дейін «Эйр Астана» [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] ұшуға лицензиясы бар жалғыз қазақстандық әуе компания болды.

«Эйр Астана» 2017 жылғы 29 қаңтар мен 8 ақпан аралығында [[Алматы]] қаласында өткен [[Қысқы Универсиада 2017|Қысқы Универсиаданың]] ресми тасымалдаушысы және бас серіктесі, сондай-ақ 2017 жылғы «[[Дүниежүзілік көрме (2017)|ЭКСПО-2017]] көрмесінің ресми әуе тасымалдаушысы» болды.

«Эйр Астана» әуе паркі 29 ұшақтан тұрады. [[FlyArystan]] тәуелді компаниясының ұшақтарын қосқанда «Эйр Астана» компаниялар тобында 42 ұшақ жиналған (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 2022-2023 жж. әуе компания флоты көбінесе [[Airbus A320]] жанұясына кіретін ұшақтардан тұрады. Сонымен қатар әуе компания паркінде үш [[Boeing 767]] және бес [[Embraer 190|Embraer 190 E2]] ұшағы бар. 2025 жылдың ортасына таман әуе компания тобы бойынша ұшақ санын 59-ға жеткізуді жоспарлап отыр&lt;ref&gt;Seet, Charlotte. 24 More Planes By 2025: Air Astana Group Lays Out Its Growth Plans. https://simpleflying.com/air-astana-growth-plans/ (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.

2023 жылдың Қыркүйек айы бойынша, «Эйр Астана» әуе паркі 49 ұшақтан тұрады.

== Қызметі ==
=== Ресейдегі қызметі ===
2002 жылдың қыркүйегінде әуекомпания [[Астана]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында аптасына 3 рет жиіліктегі рейстерді және [[Алматы]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында күнделікті рейстерді Boeing 737-700 ұшағымен ашты. 2014 жылы  Астана - [[Мәскеу]] бағыты бойынша рейстер саны аптасына 9-ға дейін, ал Алматы - Мәскеу бағыты бойынша рейстер саны 14-ке дейін ұлғайтылды. Covid 19 пандемиясына дейін әуекомпания Ресейге 11 бағыт бойынша 54 апталық рейс орындады: Алматы - Мәскеу Airbus A321 және Boeing 767, Астана – Мәскеу, Алматы – [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербур]]&lt;nowiki/&gt;г [[Airbus A320]], Астана – [[Новосібір|Новосибирск]], Астана – [[Екатеринбург]], Астана – [[Омбы]], Астана – [[Санкт-Петербург]], Алматы-[[Қазан (қала)|Қазан]] [[Embraer 190]].

2020 жылғы наурыздан мамырға дейінгі пандемиядан туындаған үзілістен кейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Мәскеу қаласындағы Домодедово халықаралық әуежайына ұшуды, сондай-ақ Алматы-Санкт-Петербург бағыты бойынша рейстерді қалпына келтірді. Рейстер S7 Airlines әуекомпаниясымен код-шеринг келісімі бойынша орындалды. Сонымен қатар, FlyArystan Қарағанды халықаралық әуежайынан Домодедово халықаралық әуежайына, сондай-ақ Алматыдан Новосібірге рейстерді орындай бастады.

2022 жылғы 11 наурызда Эйр Астана Украинадағы соғыс нәтижесі салдарынан бірқатар маңызды іскер серіктестерге салынған ықпалшаралар мен шектеулерге байланысты Ресей аумағына/аумағынан/үстінен ұшатын барлық рейстерін тоқтатты.

=== ТМД-да қызметі ===
Air Astana географиялық артықшылығын пайдалана отырып маршруттық желіні қысқа қашықтықтағы рейстермен аймақтағы барлық негізгі қалаларды қамту арқылы кеңейтті. [[Орталық Азия]] және [[Кавказ]]да Air Astana [[Бішкек]] ([[Қырғызстан]]), [[Ташкент]] ([[Өзбекстан]]), [[Баку]] ([[Әзірбайжан]]), [[Тбилиси]] ([[Грузия]]), [[Киев]] ([[Украина]]) және [[Душанбе]]ге ([[Тәжікстан]]) қалаларына Алматыдан және Астанадан қатынайды. Жаһандық пандемия кезеңіндегі үзілістен кейін 2020 жылдың наурызынан мамырына дейін аталған маршруттар қайта жанданды, сондай-ақ FlyArystan Кутаисиге ([[Грузия]]) рейстерді орындауды бастады.

=== Қытай мен Кореядағы қызметі ===
Пандемияға дейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Бейжің қаласына күнделікті рейстерді, сондай-ақ Қытайдың батысындағы Үрімші қаласына рейстерді орындады. 2020 жылдың шілдесінен бастап Чэнду халықаралық әуежайына жолаушылар чартерлік рейстері, сонымен қатар Қытайдың әртүрлі нүктелеріне чартерлік жүк рейстерін тасымалдауға жартылай ауыстырылған Boeing 767 әуекемесімен қайта жалғасты. Жолаушылар сұранысының өсуіне байланысты 2021 жылдың қыркүйегінде жолаушылар әуекемесіне қайта ауыстырылды.

Пандемиядан кейін Корея үкіметінің жол жүру шектеулеріне байланысты Кореяның Сеул қаласына Алматыдан күн сайын және Астанадан аптасына екі рет ұшатын рейстер Алматы мен Сеул қалалар арасында аптасына бір рейске дейін қысқартылды. Алматы мен Гонконг арасындағы әуерейстері белгісіз мерзімге тоқтатылды.

2023 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша Бейжің мен Сеулге баратын барлық рейстер пандемияға дейінгі ұшу жиіліктеріне қалпына келтірілді.

== FlyArystan ==
2018 жылдың қараша айында &quot;Air Astana&quot; [[FlyArystan]] бюджеттік әуекомпаниясын ашу жоспарын жариялады. Жеке басқару құрамымен FlyArystan әуекомпаниясы өз қызметін 2019 жылдың 1 мамырында 180 орындық конфигурациясы бар бірнеше Airbus 320 әуекемесімен және &quot;Air Astana&quot; негізгі әуекомпанияның пайдаланушы сертификатын (AOC) қолдана отырып лоукосттың классикалық моделі бойынша жұмыс жасады,  2020 жылғы қаңтар айындағы жағдай бойынша FlyArystan 10 A320 ұшағын пайдалануда, тағы 7 ұшақ 2023 жылға дейін тапсырыста тұр. FlyArystan жолаушылар ағымының жоғары өсуі (2020 жылмен салыстырғанда 2021 жылы 553%) 2021 жылы Қазақстанның әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан отандық авиация нарығына айналуына ықпал етті.

== ИКАО және ЕО ==
Әуекомпания маршруттық желісінің дамуына реттеуші факторлар 2009 жылдан 2014 жылдың сәуіріне дейін елеулі ықпал жасады. 2009 жылдың сәуірінде Халықаралық Азаматтық авиация ұйымы (ICAO) Қазақстанның Азаматтық авиация комитеті бақылау міндеттерінде сәйкессіздіктерді тапқан. Соб себеппен Еуропалық Әуе қауіпсіздігі комитеті барлық Қазақстанда тіркелген әуекомпанияларға Еуропа одағынан/одағына ұшуға тыйм салды. &quot;Эйр Астана&quot; жалғыз бұл қара тізімнен шығарылған.

ЕО-ға кіруге соңғы тыйым салынған Embraer ұшақтарына қойылған шектеулер 2015 жылдың желтоқсанында алынып тасталды.

Жаһандық пандемия кезінде әуекомпания Батыс Қазақстанға мұнай кен орындарының негізгі қызметкерлерін жеткізу үшін Атырау мен Амстердам арасында (сол кездегі жалғыз халықаралық бағыт болды) рейстерді орындады. 2020 жылдың шілде айынын бастап әуекомпания Еуропаға басқа бағыттарды қалпына келтірді, ал 2022 жылдың қаңтарына дейін әуекомпания Астанадан Франкфуртқа (Lufthansa German Airlines компаниясымен код-шер келісімімен) және Лондон Хитроу әуежайына, Амстердам мен Франкфуртқа Атырау мен Оралдан ұшатын рейстер орындады.

2023 жылдың мамырынан бастап Франкфурт пен Амстердамға барлық рейстер пандемияға дейінгі жиіліктерге қалпына келтірілді. 2023 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша Алматыдан Лондонға және Ақтаудан Лондонға рейстер аптасына 5 рет, ал Алматыдан Ираклионға рейс аптасына 4 рет орындалады.

== Серіктестік ==
«Эйр Астананың» келесі компаниялармен [[кодшейр]] келісімі бар (2016 жыл ақпан айына сәйкес):
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Asiana Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Austrian Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Air India]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Bangkok Airways]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bangkokair.com/eng/press_release/view/116 |title=Bangkok Airways and Air Astana announce Codeshare agreement |publisher=Bangkok Airways |date=2015-08-19 |accessdate=2015-08-21}}&lt;/ref&gt;
* [[Cathay Pacific]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cathay Pacific and Air Astana Announce Codeshare Agreement|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/cathay-pacific-air-astana-announce-codeshare-agreement/|accessdate=5 March 2018|work=aviationtribune.com|publisher=Aviation Tribune OÜ|date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;
|
* [[Etihad Airways]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Etihad Signs Codeshare Deal with Air Astana|url=http://www.airastana.com/common/en/news/Codeshare-with-Etihad.aspx|accessdate=25 June 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[Turkish Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turk Hava Yollari AO : Air Astana and Turkish Airlines sign a codeshare agreement|url=http://www.4-traders.com/TURK-HAVA-YOLLARI-AO-6495582/news/Turk-Hava-Yollari-AO-Air-Astana-and-Turkish-Airlines-sign-a-codeshare-agreement-16999879/|accessdate=4 June 2013|newspaper=4-traders.com|date=4 June 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Hong Kong Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hong Kong Airlines signs codeshare agreement with Air Astana|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/item/3305-hong-kong-airlines-signs-codeshare-agreement-with-air-astana|accessdate=29 January 2016|agency=Aviation Tribune|date=29 January 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[Air France]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
* [[KLM]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
|}

== Ұшақтар паркі ==
[[Сурет:YES 3728.jpg|нобай|220x220 нүкте|Эйр Астананың [[Боинг|Boeing 767-300ER]] ұшағы]]
[[Сурет:Airbus A321n.jpg|нобай|329x329 нүкте|Эйр Астананың [[Airbus A320neo|Airbus A321neo]] ұшағы ]]
[[Сурет:P4-MAS (21392363864).jpg|нобай|оңға|319px|Эйр Астананың [[Boeing 757]] ұшағы. [[2015 жыл]]ы [[Таиланд]]тың Сувархабхуми әуежайында түсірілген. ]]
=== Қазіргі ұшақтар паркі ===
Air Astana әуекомпаниясы келесі ұшақтардан тұрады (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Air Astana презентовала новый борт на свой 20-летний юбилей&lt;nowiki/&gt;https://newtimes.kz/obshchestvo/161264-air-astana-prezentovala-novyj-bort-na-svoj-20-letnij-yubilej [14 желтоқсан, 2022]&lt;/ref&gt;: 
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+ '''Эйр Астана Паркі'''
|- bgcolor=&quot;lightblue&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ&lt;br&gt;Саны
!Тапсырыс
!Жолаушылар&lt;br&gt; &lt;small&gt;(Business*/Economy)&lt;/small&gt;
!Қосымша
!
|-
|[[Airbus A320|Airbus A320neo]]
|5
|&amp;mdash;
|148 (16/132)
|
|
|-
|[[Airbus A320#Түрлері|Airbus A321-200]]
|2
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321neo]]
|4
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321LR]]
|10
|&amp;mdash;
|166 (16/150)
|
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|3
|&amp;mdash;
|223 (30/193)
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] ұшақтарымен ауыстырылатын болады.
|
|-
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]]
|&amp;mdash;
|3
|
|2025 жылдың бірінші жартысында жеткізіледі. Air Astana-ның үш 787-8-ге сатып алу тапсырысы 787-9 операциялық лизинг тапсырысына ауыстырылды&lt;ref&gt;Waldron, Greg. Air Astana chief eyes big 2023 after ‘spectacularly successful’ 2022 https://www.flightglobal.com/airlines/air-astana-chief-eyes-big-2023-after-spectacularly-successful-2022/151399.article (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.
|
|-
|[[Embraer 190|Embraer 190-E2]]
|5
|&amp;mdash;
|108
|
|
|-
|[[Airbus A320#%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96|Airbus A320-200]]
|10
|1
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі. Он ұшақтың сегізі Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Airbus A320neo]]
|1
|&amp;mdash;
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
|3
|11
|188
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Airbus-тан жаңа жеткізулер
|
|-
|'''Барлығы'''
|45
|13
|} 
&lt;/center&gt;

=== Флот тарихы ===
«Эйр Астана» ұшақтар флотының тарихы:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ Саны
!Қолданысқа енген
!Қолданыстан шыққан
!Қосымшы
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-100]]
|1
|2008
|2018
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-200]]
|14
|2008
|2021
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-700]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-800]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|Boeing 757-200
|5
|2003
|2020
|
|-
|Embraer 190
|9
|2011
|2020
|
|-
|Fokker 50
|6
|2004
|2013
|
|}

== Қызмет және брендинг ==
Әуекомпания көптеген жылдар бойы жолаушыларға жоғары сапалы қызмет көрсеткені үшін үлкен беделге ие болды, бұған Skytrax, Trip Advisor және APEX-тің көптеген марапаттары дәлел бола алады (төменге қараңыз).

Колумбия округінің Вашингтон қаласындағы 2015 жылдың 25 ақпанда өткен Әуе көлік саласының 41-ші Annual Airline Industry Achievement Awards марапаттау рәсімінде «Эйр Астана» компаниясы «Авиациялық нарығының көшбасшысы» атағына ие болды.[1] 2014 жылғы World Airline Awards нұсқасы бойынша «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы үздік әуе компания атағын үшінші жыл қатарынан иеленіп отыр. Осы салтанатта «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы «Үздік қызмет көрсету» атағына екінші рет ие болды. Сондай-ақ, 2012 жылдың мамыр айындағы Skytrax компаниясы өткізіген аудиты бойынша әуекомпания Ресей/ТМД/Шығыс Еуропа елдерінің арасында Skytrax World Airline Awards 2012 нұсқасы бойынша беделді 4 жұлдызды рейтінгке ие болған бірінші тасымалдаушы болды және аумақта осы атаққа ие болған жалғыз әуе компания ретінде қалды.

=== Класс түрлері ===
Air Astana барлық ұшақтарда бизнес және эконом класстарын, сондай-ақ Airbus 321neo Long Range бортында жатын орны бар эконом класс ұсынады. Embraer E2 ұшағын қоспағанда, барлық ұшақтар RAVE компаниясының жеке борттық ойын-сауық жүйесімен бизнес және эконом-класстары жабдықталған.

=== Жаңа өнімдер ===
2015 жылдың ақпан айында «Эйр Астана» компаниясы Boeing 757 ұшағында жаңа класс түрін ұсына бастады: эконом-класындағы жатын орындар. Эконом кластағы жатын орындардың жолаушылары әуежайдағы әр түрлі артықшыларымен қоса (сондай-ақ, бизнес-класс залдарына кіру) бөлек жатын эконом салонында келесі қызметтерді пайдалана алады: төсек-орын жинағы, бизнес-класс жол жинақтары және KCTV жүйесі. Жаңа өнім қазіргі уақытта Астана - Лондон, Франкфурт, Париж және Алматы - Гонконг бағыттарындағы Boeing 757-200 ұшағында ғана бар.

=== Nomad Club ===
Жиі ұшатын жолаушылардың «Nomad» клубы «Алтын», «Күміс» және «Стандартты» мүшелік деңгейлерден тұрады және Lufthansa компаниясының 「Miles &amp; More」 бағдарламасымен өзара келісілген. Жергілікті қазақ дизайнерлері жасаған кабинадағы және жердегі қызметкерлердің жаңа киім үлгісі 2013 жылдың басында енгізілді.

=== Бағыттар желісі ===
Эйр Астана әуе компаниясының 64 бағыты Қазақстанның көптеген ірі қалаларын және Орталық Азия мен Ресейдің көршілес қалаларын қамтиды. Бұл әуе компанияның беделін жақсарту үшін және дамып келе жатқан әуе нарығы бар аймақта қауіпсіздіктің жоғары стандарттарын сақтау үшін &quot; кеңейтілген ішкі нарық стратегиясы &quot; деп аталатын шешімнің нәтижесі болып табылады. 2009 жылдан бастап әуе компания Баку, Ташкент, Үрімші, Тбилиси, Душанбе, Бішкек, Новосибирск, Самара, Екатеринбург, Санкт-Петербург, ал 2012 жылдың ортасынан бастап Қазан мен Омбыға рейстерді іске қосты. 2012 жылдың 28 тамызнан бастап  Эйр Астана Азияның оңтүстігі мен шығысына Делиге, Сеулге (Asiana Airlines компаниясымен код-шер келісімі бойынша жүзеге асырылатын), Пекинге, Бангкокқа, Куала-Лумпурға, Гонконгқа, және 2013 жылдың қаңтарынан бастап Хошиминге бағыттарын іске қосты. Сондай-ақ күн сайын Астанадан Франкфуртқа және Хитроуға аптасына төрт рет ұшу бағытын жүзеге асырады. Алматы мен Астанадан Киевке баратын бағытты 2013 жылдың көктемінде іске қосты. 2015 жылғы 29 наурыздан бастап Астана - Париж бағыты бойынша аптасына үш рет рейстерді іске қосты. 2015 жылдың 1 маусымынан бастап әуе компания Астана - Тбилиси бағыты бойынша маусымдық рейстерді ұсынады. 2016 жылдың 30 маусымынан бастап әуе компания Алматы-Тегеран бағыты бойынша рейсті іске қосты. 2017 жылдың маусым айында Тегеранға рейстер тоқтатылды. 2020 жылғы 5 желтоқсаннан бастап әуе компания аптасына екі рет ұшу жиілігімен Алматы-Мале бағыты бойынша Мальдив аралдарына рейстерді жүзеге асыра бастады. 2021 жылдың 6 ақпанында Эйр Астана әуе компаниясы Шри-Ланкаға тікелей рейс ашты. Алматыдан Маттал Раджапакс Хамбантот әуежайына Airbus A321Neo ұшағымен аптасына бір рет жүзеге асырылады. 2021 жылғы 31 қазанда Эйр Астана аптасына екі рет Пхукет аралына Airbus A321 NEO LR және Boeing 767-300ER ұшақтарында орындалатын тікелей рейсті ашты.

=== Өмір салтының бағыттары ===
2020 жылдың наурыз айында Covid-19 пандемиясы салдарынан Оңтүстік-Шығыс Азия бойынша сапарларға қатаң шектеулерге байланысты Air Astana Қазақстаннан Бангкок пен Куала-Лумпур қалаларына әуе қатынасын тоқтатуға мәжбүр болды. 2020 жылдың қазан айында кейбір курорттық бағыттар бойынша сапарларға қойылған шектеулерді ішінара алып тастағаннан кейін, сондай-ақ Қазақстан азаматтарына сапар шегуіне шектеулерді алып тастағаннан кейін әуекомпания Анталия (Түркия) және Шарм-эль-Шейхке (Египет), сонымен қатар Мальдив аралдарына (Мале халықаралық әуежайы) және Коломбоға (Шри-Ланка) бағыттарын қалпына келтірді.  Саяхатшылардың сапарының орташа ұзақтығының артуына байланысты әуекомпания басшылығы «өмір салты бағыттары» деп атаған бұл рейстер 2021 жылдың наурыз айында қосты. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша Air Astana келесі бағыттарды орындайды:

Алматы - [[Мале]] ([[Мальдив аралдары]])

Алматы — Коломбо ([[Шри-Ланка]])

Алматы – [[Гоа]] ([[Үндістан]])

Алматы – [[Пхукет]] ([[Тайланд]])

Алматы – [[Анталия]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Бодрум]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Шарм-эш-Шейх|Шарм-эль-Шейх]] [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы – Хургада [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы - [[Подгорица]] ([[Черногория]])

Алматы — [[Батуми]] ([[Грузия]])

Алматы, Астана — [[Дубай]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|(БАӘ)]]

Ақтау, Шымкент - [[Дубай]] (оператор FlyArystan)

Ақтау, Астана - Кутаиси, [[Грузия]] (оператор FlyArstan)

Алматы, Астана  - [[Ираклион]], [[Грекия]] (оператор Air Astana)

== Қызметкерлер ==
Air Astana қызметкерлерінің саны 5 600 адамды құрады, бұл Қазақстан азаматтары, сондай-ақ шетелдік өкілдіктердегі жергілікті қызметкерлер. Әуекомпанияда 460 ұшқыш жұмыс істейді, оның 64-і шетелдіктер. Әуекомпанияның барлық ұшқыштарында еуропалық EASA лицензиялары бар. 2008 жылдан бастап әуекомпания Қазақстан азаматтары үшін АҚШ пен Еуропадағы ұшқыштар мектебінде ұшқышты бастапқы даярлау бағдарламасын жүзеге асыруда. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша 320 ұшқыш осы бағдарламадан өтті. 2012 жылы әуекомпания Ұлыбританияның Крэнфилд университетінде менеджерлерге арналған жалпы оқу бағдарламасын енгізді, содан кейін ол Ұлыбританиядағы Henley бизнес мектебіне ауысты. Компанияда Қазақстан азаматтары болып табылатын 1100-ден астам бортсеріктер жұмыс істейді. Ұлттық әуетасымалдаушының басшылығы қазақстандық және шетелдік өкілдердің тұрады.

== Қызмет көрсеткіштері ==
2019 жылдан бастап Air Astana компаниясы жолаушыларды негізгі Air Astana брендімен және FlyArystan тәуелді компаниясымен тасымалдай бастады. Тасымалданған жолаушылар саны:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Жыл
!Air Astana жолаушылар саны
!Air Astana группасы бойынша салық салынғаннан кейінгі пайда (млн АҚШ доллары)
|-
!2006
|1,5 млн
|32.0
|-
!2007
|2,1 млн
|35.4
|-
!2008
|2,3 млн
|17.1
|-
!2009
|2,2 млн
|48.0
|-
!2010
|2,6 млн
|77.1
|-
!2011
|3 млн
|61.3
|-
!2012
|3.3 млн
|61.1
|-
!2013
|3.7 млн
|51.4
|-
!2014
|3.8 млн
|19.5
|-
!2015
|3.9 млн
|48.7
|-
!2016
|3.7 млн
|(39.9)
|-
!2017
|4.2 млн
|39.3
|-
!2018
|4.3 млн
|5.4
|-
!2019
|5,1 млн
|30.0
|-
!2020
|3,7 млн
|(93.9)
|-
!2021
|6,6 млн
|36,2
|-
!2022
|7.4 млн
|78,4
|}

=== Марапаттары ===

* Skytrax ұсынған 4 жұлдызды «Air Astana» әуе компаниясының қызмет көрсету сапасы үшін рейтингі;
* «Әлемнің әуе компаниялары» 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ж. «Орталық Азия мен Үндістандағы ең үздік әуе компания», 2021 жылы «Орталық Азиядағы ең үздік әуе компания» (Skytrax марапаттары 2020 жылы тоқтатылды) және 2022 жылы «Орталық Азия мен ТМД елдерінің ең үздік әуе компаниясы»;
* 2013, 2014, 2015 және 2016 жылдардағы «Әлемнің әуе компаниялары» сыйлығы «Орталық Азия мен Үндістандағы үздік қызметі» номинациясында;
* «Авиация нарығының көшбасшысы 2015 жыл»  Air Transport World басылымына сәйкес;
* «Аймақтық Азия тасымалдаушысы», Travels' Choice Awards 2018;
* Американдық APEX қауымдастығы (Airline Passenger Experience Association) бойынша «Негізгі аймақтық әуе компаниялар» 5 жұлдызды номинациясы.

=== «Шаңырақ» күту залы ===
«Эйр Астана» компаниясы жақында Астана қаласының халықаралық әуежайында бірінші болып эксклюзивті «Шаңырақ» күту залын ашты.

== Компания иесі ==
Компания сайтындағы мәлімет бойынша акционерлері:&lt;ref&gt;[https://ir.airastana.com/ru/akfioneram/struktura-akfionerov/ Наши акционеры]&lt;/ref&gt;
* [[Самұрық-Қазына]] (41%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры]] (6,5%)
* Басқалары (51,78%)

== Басшылары ==
; [[Kazakhstan Airlines]]
# Амантай Жолдыбаев (1993—1995) 
# Дмитрий Душимов (1995—1997)

; [[Air Kazakhstan]]
# [[Рүстем Бектұров]] (1996—1999)
# Ербол Етекбай (1999—2000)
# [[Еркін Жекенұлы Қалиев|Еркін Қалиев]] (2000—2004)

; Air Astana
# Ллойд Пакстон (2002—2005)
# Питер Фостер (2005—2026)
# Ибрахим Жанлыел (2026 жылдан бастап)

== Оқиғалар ==
2018 жылғы 11 қарашада Air Astana әуекомпаниясының 1388-ші рейсінің Embraer ERJ-190 ұшағы көкке көтерілгеннен кейін Португалиядағы үшінші тарап техникалық қызмет көрсету жеткізушісінің ірі техникалық тексеруінен кейін басқару тросы дұрыс орнатылмау салдарынан ұшақ күрделі мәселеге тап болды. 90 минуттан астам уақыт өткен соң борттағы 3 ұшқыш және 3 қызмет көрсететін қызметкері бар ұшақ Бежа әуе базасына қонды. Дегенмен, ұшақ көптеген құрылымдық ақауларға ұшырап және есептен шығарылды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.airastana.com/ Ресми торабы]
* [http://air-astana.kz/ Талқылау форумы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111118011604/http://www.air-astana.kz/ |date=2011-11-18 }}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}
{{Әуе Транспортының Халықаралық Қауымдастағы}}
{{Index KASE}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]</text>
      <sha1>fm4ehaw5pj912ew0h3zquh5hdht4jwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645787</id>
      <parentid>3645786</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұшақтар паркі */</comment>
      <origin>3645787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40342" sha1="n90owgt4qmira3e1ymgdcwyev0lk0a6" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
| әуе компания       = Air Astana 
| сурет          = AirAstanaNewLogo.png
| сурет өлшемі     =
| ИАТА           = KC 
| ИКАО           = KZR 
| шақыру белгісі       = ASTANALINE 
| құрылды        = [[2001 жыл]] [[29 тамыз]]
| қызметін бастады      = [[2002 жыл]] [[15 мамыр]] 
| қызметін аяқтады         = 
| хабтар     = [[Халықаралық Алматы әуежайы]]&lt;br&gt;[[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы]]
| Жиі ұшатын жолаушыларға арналған бағдарлама = Nomad Club
| екінші дәрежелі хабтар = 
| негізгі бағыттар   = 
| lounge         = 
| альянс        = 
| тәуелді компаниялар   =[[FlyArystan]] 
| әуе паркі     = 49 
| ұшу бағыттары   = 91
| бас компаниясы         =  &lt;div&gt;
* [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] (41,18%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры|«БЖЗҚ» АҚ]] (6,54%)&lt;ref&gt;[https://kase.kz/ru/issuers/AIRA/ АО &quot;Эйр Астана&quot; (AIRA)]&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;
| компания ұраны = Еуразия жүрегінен
| штаб-пәтері   = [[Алматы]], {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
| басшылары    = [[Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов|Нұрлан Жақыпов]] (Төраға), Ибрахим Жанлыел (Президент) 
| сайты        = [https://airastana.com/kaz/kk-kz/Home-kk-KZ airastana.com]
|Тәуелді компаниялар=[[FlyArystan]]}}'''Air Astana''' (заңды атауы «Эйр Астана» [[Акционерлік қоғам|АҚ]]) — [[Қазақстан]]ның [[Алматы]] қаласында орналасқан әуекомпания. Бұл [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы халықаралық әуежайы]] мен [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайынан]] 42 бағыт бойынша ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді орындайтын Қазақстандағы ең ірі әуе компаниясы. Компания 2001 жылдың қазан айында құрылған «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры (51%) мен [[Ұлыбритания|британдық]] BAE Systems PLC (49%) компаниясының бірлескен кәсіпорны болып табылады. 2002 жылы 15 мамырда Алматы – Астана бағытында алғашқы рейсін орындады.

== Тарихы ==
2012 жылдың қаңтарында &quot;Air Astana&quot; Centre for Asia Pacific Aviation &quot;басқа тасымалдаушылармен салыстырғанда бірінші онжылдықта үздік нәтижелерді көрсеткен&quot; деп аталды (CAPA, Әуекомпанияларды талдау, 9 қаңтар 2012 жыл), дегенмен, оның  пайда болуы соңғы кезде авиациялық саладағы ең қызықты оқиғалардың бірі болып табылады. Компания басында ішкі бағыттарға қызмет көрсететін тасымалдаушы болып құрылған. 2000 жылдың соңында Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ұсынысымен BAE Systems ел өкіметімен әуе шабуылына қарсы қорғанысты жаңғырту бойынша келіссөзді жылжыту мақсатымен әуекомпанияны құруға келіскен. BAE Systems сол кездегі төрағасы сэр Ричард Эванс мәмледе негізгі рөл ойнаған. Дегенмен, ӘШҚҚ бойынша контракт жасалмаған, ал жоғары басшылықтағы кейінгі өзгерістер мен BAE Systems стратегиялық көзқарастары Қазақстандағы кеңселердің жабылуына әкеп соқты. Сондай-ақ, Назарбаевтың қолдауына қарамастан бастапқыда шетел заңды тұлға ретінде қарастырылған компания қазақстандық БАҚ және саясаткер жағынан қарсылыққа тап болды.

== 2002-2005 ==
[[Сурет:air astana plane taking off.jpg|нобай|Эйр Астана әуекомпаниясының [[Boeing 757]] ұшағы [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нан ұшуда.]]
British Airways бұрынғы жетекшісі, бірінші президенті Лойд Пакстонның басшылығымен компания лизингке алғашқы 3 Boeing 737 International Lease Finance Corporation алды. Сосын Aircraft Finance Trading BV (AFT) 4 &quot;Фоккер-50&quot; және Pegasus Leasing Corp. 3 Boeing 757 лизингке алды. Жұмыстың бірінші толық жылынан кейін 2003 жылы компания таза пайда туралы жариялады. &quot;Эйр Қазақстан&quot; бұрынғы ұлттық тасымалдаушының 2004 жылдың ақпанында банкроттығынан кейін әуетасымалдаушы өз ұшу картасын басты халықаралық бағыттары бойынша кеңейте бастады: Дубай, Ыстамбұл, Мәскеу, Бейжің, кейін Франкфурт және Лондон.

== 2005-қазіргі уақыт ==
2005 жылдың 1 қазанынан [[Питер Фостер]] әуекомпания президенті болып тағайындалды. Бұрын Cathay Pacific Airways басшысы, Philippine Airlines компаниясының сауықтыру тобын басқарған, Royal Brunei Airlines бас директоры болған. Құрылған ұзақ мерзімді даму жоспарлары мен менеджмент құрылымы әлі күнге дейін өзгермес болып қалды. Құрылған сәттен бастап тасымалдаушы бұлжымас пайдалылықты көрсетті және 20 пайдалы (таза пайда) компаниялардың тізіміне 2010, 2011, 2012 жылдары Airline Business және Air Finance Journal нұсқасы бойынша енді және соңғысы оны 2015 жылғы әуекомпаниялардың қаржы жағдайы әлемдік рейтингісінде 20 орынға, BBB- рейтингісімен қойды.

BAE Systems 2013 жылғы жұмысының қорытындысын жасай отырып, Financial Times &quot;қазақстандық Air Astana 49% BAE қатысу үлесімен компанияның мол табысты инвестициялардың бірі болды&quot; деген.

2016 жылдың 8 желтоқсанына дейін «Эйр Астана» [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] ұшуға лицензиясы бар жалғыз қазақстандық әуе компания болды.

«Эйр Астана» 2017 жылғы 29 қаңтар мен 8 ақпан аралығында [[Алматы]] қаласында өткен [[Қысқы Универсиада 2017|Қысқы Универсиаданың]] ресми тасымалдаушысы және бас серіктесі, сондай-ақ 2017 жылғы «[[Дүниежүзілік көрме (2017)|ЭКСПО-2017]] көрмесінің ресми әуе тасымалдаушысы» болды.

«Эйр Астана» әуе паркі 29 ұшақтан тұрады. [[FlyArystan]] тәуелді компаниясының ұшақтарын қосқанда «Эйр Астана» компаниялар тобында 42 ұшақ жиналған (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 2022-2023 жж. әуе компания флоты көбінесе [[Airbus A320]] жанұясына кіретін ұшақтардан тұрады. Сонымен қатар әуе компания паркінде үш [[Boeing 767]] және бес [[Embraer 190|Embraer 190 E2]] ұшағы бар. 2025 жылдың ортасына таман әуе компания тобы бойынша ұшақ санын 59-ға жеткізуді жоспарлап отыр&lt;ref&gt;Seet, Charlotte. 24 More Planes By 2025: Air Astana Group Lays Out Its Growth Plans. https://simpleflying.com/air-astana-growth-plans/ (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.

2023 жылдың Қыркүйек айы бойынша, «Эйр Астана» әуе паркі 49 ұшақтан тұрады.

== Қызметі ==
=== Ресейдегі қызметі ===
2002 жылдың қыркүйегінде әуекомпания [[Астана]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында аптасына 3 рет жиіліктегі рейстерді және [[Алматы]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында күнделікті рейстерді Boeing 737-700 ұшағымен ашты. 2014 жылы  Астана - [[Мәскеу]] бағыты бойынша рейстер саны аптасына 9-ға дейін, ал Алматы - Мәскеу бағыты бойынша рейстер саны 14-ке дейін ұлғайтылды. Covid 19 пандемиясына дейін әуекомпания Ресейге 11 бағыт бойынша 54 апталық рейс орындады: Алматы - Мәскеу Airbus A321 және Boeing 767, Астана – Мәскеу, Алматы – [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербур]]&lt;nowiki/&gt;г [[Airbus A320]], Астана – [[Новосібір|Новосибирск]], Астана – [[Екатеринбург]], Астана – [[Омбы]], Астана – [[Санкт-Петербург]], Алматы-[[Қазан (қала)|Қазан]] [[Embraer 190]].

2020 жылғы наурыздан мамырға дейінгі пандемиядан туындаған үзілістен кейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Мәскеу қаласындағы Домодедово халықаралық әуежайына ұшуды, сондай-ақ Алматы-Санкт-Петербург бағыты бойынша рейстерді қалпына келтірді. Рейстер S7 Airlines әуекомпаниясымен код-шеринг келісімі бойынша орындалды. Сонымен қатар, FlyArystan Қарағанды халықаралық әуежайынан Домодедово халықаралық әуежайына, сондай-ақ Алматыдан Новосібірге рейстерді орындай бастады.

2022 жылғы 11 наурызда Эйр Астана Украинадағы соғыс нәтижесі салдарынан бірқатар маңызды іскер серіктестерге салынған ықпалшаралар мен шектеулерге байланысты Ресей аумағына/аумағынан/үстінен ұшатын барлық рейстерін тоқтатты.

=== ТМД-да қызметі ===
Air Astana географиялық артықшылығын пайдалана отырып маршруттық желіні қысқа қашықтықтағы рейстермен аймақтағы барлық негізгі қалаларды қамту арқылы кеңейтті. [[Орталық Азия]] және [[Кавказ]]да Air Astana [[Бішкек]] ([[Қырғызстан]]), [[Ташкент]] ([[Өзбекстан]]), [[Баку]] ([[Әзірбайжан]]), [[Тбилиси]] ([[Грузия]]), [[Киев]] ([[Украина]]) және [[Душанбе]]ге ([[Тәжікстан]]) қалаларына Алматыдан және Астанадан қатынайды. Жаһандық пандемия кезеңіндегі үзілістен кейін 2020 жылдың наурызынан мамырына дейін аталған маршруттар қайта жанданды, сондай-ақ FlyArystan Кутаисиге ([[Грузия]]) рейстерді орындауды бастады.

=== Қытай мен Кореядағы қызметі ===
Пандемияға дейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Бейжің қаласына күнделікті рейстерді, сондай-ақ Қытайдың батысындағы Үрімші қаласына рейстерді орындады. 2020 жылдың шілдесінен бастап Чэнду халықаралық әуежайына жолаушылар чартерлік рейстері, сонымен қатар Қытайдың әртүрлі нүктелеріне чартерлік жүк рейстерін тасымалдауға жартылай ауыстырылған Boeing 767 әуекемесімен қайта жалғасты. Жолаушылар сұранысының өсуіне байланысты 2021 жылдың қыркүйегінде жолаушылар әуекемесіне қайта ауыстырылды.

Пандемиядан кейін Корея үкіметінің жол жүру шектеулеріне байланысты Кореяның Сеул қаласына Алматыдан күн сайын және Астанадан аптасына екі рет ұшатын рейстер Алматы мен Сеул қалалар арасында аптасына бір рейске дейін қысқартылды. Алматы мен Гонконг арасындағы әуерейстері белгісіз мерзімге тоқтатылды.

2023 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша Бейжің мен Сеулге баратын барлық рейстер пандемияға дейінгі ұшу жиіліктеріне қалпына келтірілді.

== FlyArystan ==
2018 жылдың қараша айында &quot;Air Astana&quot; [[FlyArystan]] бюджеттік әуекомпаниясын ашу жоспарын жариялады. Жеке басқару құрамымен FlyArystan әуекомпаниясы өз қызметін 2019 жылдың 1 мамырында 180 орындық конфигурациясы бар бірнеше Airbus 320 әуекемесімен және &quot;Air Astana&quot; негізгі әуекомпанияның пайдаланушы сертификатын (AOC) қолдана отырып лоукосттың классикалық моделі бойынша жұмыс жасады,  2020 жылғы қаңтар айындағы жағдай бойынша FlyArystan 10 A320 ұшағын пайдалануда, тағы 7 ұшақ 2023 жылға дейін тапсырыста тұр. FlyArystan жолаушылар ағымының жоғары өсуі (2020 жылмен салыстырғанда 2021 жылы 553%) 2021 жылы Қазақстанның әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан отандық авиация нарығына айналуына ықпал етті.

== ИКАО және ЕО ==
Әуекомпания маршруттық желісінің дамуына реттеуші факторлар 2009 жылдан 2014 жылдың сәуіріне дейін елеулі ықпал жасады. 2009 жылдың сәуірінде Халықаралық Азаматтық авиация ұйымы (ICAO) Қазақстанның Азаматтық авиация комитеті бақылау міндеттерінде сәйкессіздіктерді тапқан. Соб себеппен Еуропалық Әуе қауіпсіздігі комитеті барлық Қазақстанда тіркелген әуекомпанияларға Еуропа одағынан/одағына ұшуға тыйм салды. &quot;Эйр Астана&quot; жалғыз бұл қара тізімнен шығарылған.

ЕО-ға кіруге соңғы тыйым салынған Embraer ұшақтарына қойылған шектеулер 2015 жылдың желтоқсанында алынып тасталды.

Жаһандық пандемия кезінде әуекомпания Батыс Қазақстанға мұнай кен орындарының негізгі қызметкерлерін жеткізу үшін Атырау мен Амстердам арасында (сол кездегі жалғыз халықаралық бағыт болды) рейстерді орындады. 2020 жылдың шілде айынын бастап әуекомпания Еуропаға басқа бағыттарды қалпына келтірді, ал 2022 жылдың қаңтарына дейін әуекомпания Астанадан Франкфуртқа (Lufthansa German Airlines компаниясымен код-шер келісімімен) және Лондон Хитроу әуежайына, Амстердам мен Франкфуртқа Атырау мен Оралдан ұшатын рейстер орындады.

2023 жылдың мамырынан бастап Франкфурт пен Амстердамға барлық рейстер пандемияға дейінгі жиіліктерге қалпына келтірілді. 2023 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша Алматыдан Лондонға және Ақтаудан Лондонға рейстер аптасына 5 рет, ал Алматыдан Ираклионға рейс аптасына 4 рет орындалады.

== Серіктестік ==
«Эйр Астананың» келесі компаниялармен [[кодшейр]] келісімі бар (2016 жыл ақпан айына сәйкес):
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Asiana Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Austrian Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Air India]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Bangkok Airways]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bangkokair.com/eng/press_release/view/116 |title=Bangkok Airways and Air Astana announce Codeshare agreement |publisher=Bangkok Airways |date=2015-08-19 |accessdate=2015-08-21}}&lt;/ref&gt;
* [[Cathay Pacific]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cathay Pacific and Air Astana Announce Codeshare Agreement|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/cathay-pacific-air-astana-announce-codeshare-agreement/|accessdate=5 March 2018|work=aviationtribune.com|publisher=Aviation Tribune OÜ|date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;
|
* [[Etihad Airways]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Etihad Signs Codeshare Deal with Air Astana|url=http://www.airastana.com/common/en/news/Codeshare-with-Etihad.aspx|accessdate=25 June 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[Turkish Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turk Hava Yollari AO : Air Astana and Turkish Airlines sign a codeshare agreement|url=http://www.4-traders.com/TURK-HAVA-YOLLARI-AO-6495582/news/Turk-Hava-Yollari-AO-Air-Astana-and-Turkish-Airlines-sign-a-codeshare-agreement-16999879/|accessdate=4 June 2013|newspaper=4-traders.com|date=4 June 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Hong Kong Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hong Kong Airlines signs codeshare agreement with Air Astana|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/item/3305-hong-kong-airlines-signs-codeshare-agreement-with-air-astana|accessdate=29 January 2016|agency=Aviation Tribune|date=29 January 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[Air France]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
* [[KLM]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
|}

== Ұшақтар паркі ==
[[Сурет:YES 3728.jpg|нобай|220x220 нүкте|Эйр Астананың [[Боинг|Boeing 767-300ER]] ұшағы]]
[[Сурет:Airbus A321n.jpg|нобай|329x329 нүкте|Эйр Астананың [[Airbus A320neo|Airbus A321neo]] ұшағы ]]
[[Сурет:P4-MAS (21392363864).jpg|нобай|оңға|319px|Эйр Астананың [[Boeing 757]] ұшағы. [[2015 жыл]]ы [[Таиланд]]тың Суварнабхуми әуежайында түсірілген. ]]
=== Қазіргі ұшақтар паркі ===
Air Astana әуекомпаниясы келесі ұшақтардан тұрады (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Air Astana презентовала новый борт на свой 20-летний юбилей&lt;nowiki/&gt;https://newtimes.kz/obshchestvo/161264-air-astana-prezentovala-novyj-bort-na-svoj-20-letnij-yubilej [14 желтоқсан, 2022]&lt;/ref&gt;: 
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+ '''Эйр Астана Паркі'''
|- bgcolor=&quot;lightblue&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ&lt;br&gt;Саны
!Тапсырыс
!Жолаушылар&lt;br&gt; &lt;small&gt;(Business*/Economy)&lt;/small&gt;
!Қосымша
!
|-
|[[Airbus A320|Airbus A320neo]]
|5
|&amp;mdash;
|148 (16/132)
|
|
|-
|[[Airbus A320#Түрлері|Airbus A321-200]]
|2
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321neo]]
|4
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321LR]]
|10
|&amp;mdash;
|166 (16/150)
|
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|3
|&amp;mdash;
|223 (30/193)
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] ұшақтарымен ауыстырылатын болады.
|
|-
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]]
|&amp;mdash;
|3
|
|2025 жылдың бірінші жартысында жеткізіледі. Air Astana-ның үш 787-8-ге сатып алу тапсырысы 787-9 операциялық лизинг тапсырысына ауыстырылды&lt;ref&gt;Waldron, Greg. Air Astana chief eyes big 2023 after ‘spectacularly successful’ 2022 https://www.flightglobal.com/airlines/air-astana-chief-eyes-big-2023-after-spectacularly-successful-2022/151399.article (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.
|
|-
|[[Embraer 190|Embraer 190-E2]]
|5
|&amp;mdash;
|108
|
|
|-
|[[Airbus A320#%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96|Airbus A320-200]]
|10
|1
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі. Он ұшақтың сегізі Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Airbus A320neo]]
|1
|&amp;mdash;
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
|3
|11
|188
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Airbus-тан жаңа жеткізулер
|
|-
|'''Барлығы'''
|45
|13
|} 
&lt;/center&gt;

=== Флот тарихы ===
«Эйр Астана» ұшақтар флотының тарихы:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ Саны
!Қолданысқа енген
!Қолданыстан шыққан
!Қосымшы
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-100]]
|1
|2008
|2018
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-200]]
|14
|2008
|2021
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-700]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-800]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|Boeing 757-200
|5
|2003
|2020
|
|-
|Embraer 190
|9
|2011
|2020
|
|-
|Fokker 50
|6
|2004
|2013
|
|}

== Қызмет және брендинг ==
Әуекомпания көптеген жылдар бойы жолаушыларға жоғары сапалы қызмет көрсеткені үшін үлкен беделге ие болды, бұған Skytrax, Trip Advisor және APEX-тің көптеген марапаттары дәлел бола алады (төменге қараңыз).

Колумбия округінің Вашингтон қаласындағы 2015 жылдың 25 ақпанда өткен Әуе көлік саласының 41-ші Annual Airline Industry Achievement Awards марапаттау рәсімінде «Эйр Астана» компаниясы «Авиациялық нарығының көшбасшысы» атағына ие болды.[1] 2014 жылғы World Airline Awards нұсқасы бойынша «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы үздік әуе компания атағын үшінші жыл қатарынан иеленіп отыр. Осы салтанатта «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы «Үздік қызмет көрсету» атағына екінші рет ие болды. Сондай-ақ, 2012 жылдың мамыр айындағы Skytrax компаниясы өткізіген аудиты бойынша әуекомпания Ресей/ТМД/Шығыс Еуропа елдерінің арасында Skytrax World Airline Awards 2012 нұсқасы бойынша беделді 4 жұлдызды рейтінгке ие болған бірінші тасымалдаушы болды және аумақта осы атаққа ие болған жалғыз әуе компания ретінде қалды.

=== Класс түрлері ===
Air Astana барлық ұшақтарда бизнес және эконом класстарын, сондай-ақ Airbus 321neo Long Range бортында жатын орны бар эконом класс ұсынады. Embraer E2 ұшағын қоспағанда, барлық ұшақтар RAVE компаниясының жеке борттық ойын-сауық жүйесімен бизнес және эконом-класстары жабдықталған.

=== Жаңа өнімдер ===
2015 жылдың ақпан айында «Эйр Астана» компаниясы Boeing 757 ұшағында жаңа класс түрін ұсына бастады: эконом-класындағы жатын орындар. Эконом кластағы жатын орындардың жолаушылары әуежайдағы әр түрлі артықшыларымен қоса (сондай-ақ, бизнес-класс залдарына кіру) бөлек жатын эконом салонында келесі қызметтерді пайдалана алады: төсек-орын жинағы, бизнес-класс жол жинақтары және KCTV жүйесі. Жаңа өнім қазіргі уақытта Астана - Лондон, Франкфурт, Париж және Алматы - Гонконг бағыттарындағы Boeing 757-200 ұшағында ғана бар.

=== Nomad Club ===
Жиі ұшатын жолаушылардың «Nomad» клубы «Алтын», «Күміс» және «Стандартты» мүшелік деңгейлерден тұрады және Lufthansa компаниясының 「Miles &amp; More」 бағдарламасымен өзара келісілген. Жергілікті қазақ дизайнерлері жасаған кабинадағы және жердегі қызметкерлердің жаңа киім үлгісі 2013 жылдың басында енгізілді.

=== Бағыттар желісі ===
Эйр Астана әуе компаниясының 64 бағыты Қазақстанның көптеген ірі қалаларын және Орталық Азия мен Ресейдің көршілес қалаларын қамтиды. Бұл әуе компанияның беделін жақсарту үшін және дамып келе жатқан әуе нарығы бар аймақта қауіпсіздіктің жоғары стандарттарын сақтау үшін &quot; кеңейтілген ішкі нарық стратегиясы &quot; деп аталатын шешімнің нәтижесі болып табылады. 2009 жылдан бастап әуе компания Баку, Ташкент, Үрімші, Тбилиси, Душанбе, Бішкек, Новосибирск, Самара, Екатеринбург, Санкт-Петербург, ал 2012 жылдың ортасынан бастап Қазан мен Омбыға рейстерді іске қосты. 2012 жылдың 28 тамызнан бастап  Эйр Астана Азияның оңтүстігі мен шығысына Делиге, Сеулге (Asiana Airlines компаниясымен код-шер келісімі бойынша жүзеге асырылатын), Пекинге, Бангкокқа, Куала-Лумпурға, Гонконгқа, және 2013 жылдың қаңтарынан бастап Хошиминге бағыттарын іске қосты. Сондай-ақ күн сайын Астанадан Франкфуртқа және Хитроуға аптасына төрт рет ұшу бағытын жүзеге асырады. Алматы мен Астанадан Киевке баратын бағытты 2013 жылдың көктемінде іске қосты. 2015 жылғы 29 наурыздан бастап Астана - Париж бағыты бойынша аптасына үш рет рейстерді іске қосты. 2015 жылдың 1 маусымынан бастап әуе компания Астана - Тбилиси бағыты бойынша маусымдық рейстерді ұсынады. 2016 жылдың 30 маусымынан бастап әуе компания Алматы-Тегеран бағыты бойынша рейсті іске қосты. 2017 жылдың маусым айында Тегеранға рейстер тоқтатылды. 2020 жылғы 5 желтоқсаннан бастап әуе компания аптасына екі рет ұшу жиілігімен Алматы-Мале бағыты бойынша Мальдив аралдарына рейстерді жүзеге асыра бастады. 2021 жылдың 6 ақпанында Эйр Астана әуе компаниясы Шри-Ланкаға тікелей рейс ашты. Алматыдан Маттал Раджапакс Хамбантот әуежайына Airbus A321Neo ұшағымен аптасына бір рет жүзеге асырылады. 2021 жылғы 31 қазанда Эйр Астана аптасына екі рет Пхукет аралына Airbus A321 NEO LR және Boeing 767-300ER ұшақтарында орындалатын тікелей рейсті ашты.

=== Өмір салтының бағыттары ===
2020 жылдың наурыз айында Covid-19 пандемиясы салдарынан Оңтүстік-Шығыс Азия бойынша сапарларға қатаң шектеулерге байланысты Air Astana Қазақстаннан Бангкок пен Куала-Лумпур қалаларына әуе қатынасын тоқтатуға мәжбүр болды. 2020 жылдың қазан айында кейбір курорттық бағыттар бойынша сапарларға қойылған шектеулерді ішінара алып тастағаннан кейін, сондай-ақ Қазақстан азаматтарына сапар шегуіне шектеулерді алып тастағаннан кейін әуекомпания Анталия (Түркия) және Шарм-эль-Шейхке (Египет), сонымен қатар Мальдив аралдарына (Мале халықаралық әуежайы) және Коломбоға (Шри-Ланка) бағыттарын қалпына келтірді.  Саяхатшылардың сапарының орташа ұзақтығының артуына байланысты әуекомпания басшылығы «өмір салты бағыттары» деп атаған бұл рейстер 2021 жылдың наурыз айында қосты. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша Air Astana келесі бағыттарды орындайды:

Алматы - [[Мале]] ([[Мальдив аралдары]])

Алматы — Коломбо ([[Шри-Ланка]])

Алматы – [[Гоа]] ([[Үндістан]])

Алматы – [[Пхукет]] ([[Тайланд]])

Алматы – [[Анталия]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Бодрум]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Шарм-эш-Шейх|Шарм-эль-Шейх]] [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы – Хургада [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы - [[Подгорица]] ([[Черногория]])

Алматы — [[Батуми]] ([[Грузия]])

Алматы, Астана — [[Дубай]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|(БАӘ)]]

Ақтау, Шымкент - [[Дубай]] (оператор FlyArystan)

Ақтау, Астана - Кутаиси, [[Грузия]] (оператор FlyArstan)

Алматы, Астана  - [[Ираклион]], [[Грекия]] (оператор Air Astana)

== Қызметкерлер ==
Air Astana қызметкерлерінің саны 5 600 адамды құрады, бұл Қазақстан азаматтары, сондай-ақ шетелдік өкілдіктердегі жергілікті қызметкерлер. Әуекомпанияда 460 ұшқыш жұмыс істейді, оның 64-і шетелдіктер. Әуекомпанияның барлық ұшқыштарында еуропалық EASA лицензиялары бар. 2008 жылдан бастап әуекомпания Қазақстан азаматтары үшін АҚШ пен Еуропадағы ұшқыштар мектебінде ұшқышты бастапқы даярлау бағдарламасын жүзеге асыруда. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша 320 ұшқыш осы бағдарламадан өтті. 2012 жылы әуекомпания Ұлыбританияның Крэнфилд университетінде менеджерлерге арналған жалпы оқу бағдарламасын енгізді, содан кейін ол Ұлыбританиядағы Henley бизнес мектебіне ауысты. Компанияда Қазақстан азаматтары болып табылатын 1100-ден астам бортсеріктер жұмыс істейді. Ұлттық әуетасымалдаушының басшылығы қазақстандық және шетелдік өкілдердің тұрады.

== Қызмет көрсеткіштері ==
2019 жылдан бастап Air Astana компаниясы жолаушыларды негізгі Air Astana брендімен және FlyArystan тәуелді компаниясымен тасымалдай бастады. Тасымалданған жолаушылар саны:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Жыл
!Air Astana жолаушылар саны
!Air Astana группасы бойынша салық салынғаннан кейінгі пайда (млн АҚШ доллары)
|-
!2006
|1,5 млн
|32.0
|-
!2007
|2,1 млн
|35.4
|-
!2008
|2,3 млн
|17.1
|-
!2009
|2,2 млн
|48.0
|-
!2010
|2,6 млн
|77.1
|-
!2011
|3 млн
|61.3
|-
!2012
|3.3 млн
|61.1
|-
!2013
|3.7 млн
|51.4
|-
!2014
|3.8 млн
|19.5
|-
!2015
|3.9 млн
|48.7
|-
!2016
|3.7 млн
|(39.9)
|-
!2017
|4.2 млн
|39.3
|-
!2018
|4.3 млн
|5.4
|-
!2019
|5,1 млн
|30.0
|-
!2020
|3,7 млн
|(93.9)
|-
!2021
|6,6 млн
|36,2
|-
!2022
|7.4 млн
|78,4
|}

=== Марапаттары ===

* Skytrax ұсынған 4 жұлдызды «Air Astana» әуе компаниясының қызмет көрсету сапасы үшін рейтингі;
* «Әлемнің әуе компаниялары» 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ж. «Орталық Азия мен Үндістандағы ең үздік әуе компания», 2021 жылы «Орталық Азиядағы ең үздік әуе компания» (Skytrax марапаттары 2020 жылы тоқтатылды) және 2022 жылы «Орталық Азия мен ТМД елдерінің ең үздік әуе компаниясы»;
* 2013, 2014, 2015 және 2016 жылдардағы «Әлемнің әуе компаниялары» сыйлығы «Орталық Азия мен Үндістандағы үздік қызметі» номинациясында;
* «Авиация нарығының көшбасшысы 2015 жыл»  Air Transport World басылымына сәйкес;
* «Аймақтық Азия тасымалдаушысы», Travels' Choice Awards 2018;
* Американдық APEX қауымдастығы (Airline Passenger Experience Association) бойынша «Негізгі аймақтық әуе компаниялар» 5 жұлдызды номинациясы.

=== «Шаңырақ» күту залы ===
«Эйр Астана» компаниясы жақында Астана қаласының халықаралық әуежайында бірінші болып эксклюзивті «Шаңырақ» күту залын ашты.

== Компания иесі ==
Компания сайтындағы мәлімет бойынша акционерлері:&lt;ref&gt;[https://ir.airastana.com/ru/akfioneram/struktura-akfionerov/ Наши акционеры]&lt;/ref&gt;
* [[Самұрық-Қазына]] (41%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры]] (6,5%)
* Басқалары (51,78%)

== Басшылары ==
; [[Kazakhstan Airlines]]
# Амантай Жолдыбаев (1993—1995) 
# Дмитрий Душимов (1995—1997)

; [[Air Kazakhstan]]
# [[Рүстем Бектұров]] (1996—1999)
# Ербол Етекбай (1999—2000)
# [[Еркін Жекенұлы Қалиев|Еркін Қалиев]] (2000—2004)

; Air Astana
# Ллойд Пакстон (2002—2005)
# Питер Фостер (2005—2026)
# Ибрахим Жанлыел (2026 жылдан бастап)

== Оқиғалар ==
2018 жылғы 11 қарашада Air Astana әуекомпаниясының 1388-ші рейсінің Embraer ERJ-190 ұшағы көкке көтерілгеннен кейін Португалиядағы үшінші тарап техникалық қызмет көрсету жеткізушісінің ірі техникалық тексеруінен кейін басқару тросы дұрыс орнатылмау салдарынан ұшақ күрделі мәселеге тап болды. 90 минуттан астам уақыт өткен соң борттағы 3 ұшқыш және 3 қызмет көрсететін қызметкері бар ұшақ Бежа әуе базасына қонды. Дегенмен, ұшақ көптеген құрылымдық ақауларға ұшырап және есептен шығарылды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.airastana.com/ Ресми торабы]
* [http://air-astana.kz/ Талқылау форумы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111118011604/http://www.air-astana.kz/ |date=2011-11-18 }}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}
{{Әуе Транспортының Халықаралық Қауымдастағы}}
{{Index KASE}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]</text>
      <sha1>n90owgt4qmira3e1ymgdcwyev0lk0a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645788</id>
      <parentid>3645787</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұшақтар паркі */</comment>
      <origin>3645788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40551" sha1="mzjivopiba17yhd2rul6w8c0n4chf3g" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
| әуе компания       = Air Astana 
| сурет          = AirAstanaNewLogo.png
| сурет өлшемі     =
| ИАТА           = KC 
| ИКАО           = KZR 
| шақыру белгісі       = ASTANALINE 
| құрылды        = [[2001 жыл]] [[29 тамыз]]
| қызметін бастады      = [[2002 жыл]] [[15 мамыр]] 
| қызметін аяқтады         = 
| хабтар     = [[Халықаралық Алматы әуежайы]]&lt;br&gt;[[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы]]
| Жиі ұшатын жолаушыларға арналған бағдарлама = Nomad Club
| екінші дәрежелі хабтар = 
| негізгі бағыттар   = 
| lounge         = 
| альянс        = 
| тәуелді компаниялар   =[[FlyArystan]] 
| әуе паркі     = 49 
| ұшу бағыттары   = 91
| бас компаниясы         =  &lt;div&gt;
* [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] (41,18%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры|«БЖЗҚ» АҚ]] (6,54%)&lt;ref&gt;[https://kase.kz/ru/issuers/AIRA/ АО &quot;Эйр Астана&quot; (AIRA)]&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;
| компания ұраны = Еуразия жүрегінен
| штаб-пәтері   = [[Алматы]], {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
| басшылары    = [[Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов|Нұрлан Жақыпов]] (Төраға), Ибрахим Жанлыел (Президент) 
| сайты        = [https://airastana.com/kaz/kk-kz/Home-kk-KZ airastana.com]
|Тәуелді компаниялар=[[FlyArystan]]}}'''Air Astana''' (заңды атауы «Эйр Астана» [[Акционерлік қоғам|АҚ]]) — [[Қазақстан]]ның [[Алматы]] қаласында орналасқан әуекомпания. Бұл [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы халықаралық әуежайы]] мен [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайынан]] 42 бағыт бойынша ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді орындайтын Қазақстандағы ең ірі әуе компаниясы. Компания 2001 жылдың қазан айында құрылған «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры (51%) мен [[Ұлыбритания|британдық]] BAE Systems PLC (49%) компаниясының бірлескен кәсіпорны болып табылады. 2002 жылы 15 мамырда Алматы – Астана бағытында алғашқы рейсін орындады.

== Тарихы ==
2012 жылдың қаңтарында &quot;Air Astana&quot; Centre for Asia Pacific Aviation &quot;басқа тасымалдаушылармен салыстырғанда бірінші онжылдықта үздік нәтижелерді көрсеткен&quot; деп аталды (CAPA, Әуекомпанияларды талдау, 9 қаңтар 2012 жыл), дегенмен, оның  пайда болуы соңғы кезде авиациялық саладағы ең қызықты оқиғалардың бірі болып табылады. Компания басында ішкі бағыттарға қызмет көрсететін тасымалдаушы болып құрылған. 2000 жылдың соңында Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ұсынысымен BAE Systems ел өкіметімен әуе шабуылына қарсы қорғанысты жаңғырту бойынша келіссөзді жылжыту мақсатымен әуекомпанияны құруға келіскен. BAE Systems сол кездегі төрағасы сэр Ричард Эванс мәмледе негізгі рөл ойнаған. Дегенмен, ӘШҚҚ бойынша контракт жасалмаған, ал жоғары басшылықтағы кейінгі өзгерістер мен BAE Systems стратегиялық көзқарастары Қазақстандағы кеңселердің жабылуына әкеп соқты. Сондай-ақ, Назарбаевтың қолдауына қарамастан бастапқыда шетел заңды тұлға ретінде қарастырылған компания қазақстандық БАҚ және саясаткер жағынан қарсылыққа тап болды.

== 2002-2005 ==
[[Сурет:air astana plane taking off.jpg|нобай|Эйр Астана әуекомпаниясының [[Boeing 757]] ұшағы [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нан ұшуда.]]
British Airways бұрынғы жетекшісі, бірінші президенті Лойд Пакстонның басшылығымен компания лизингке алғашқы 3 Boeing 737 International Lease Finance Corporation алды. Сосын Aircraft Finance Trading BV (AFT) 4 &quot;Фоккер-50&quot; және Pegasus Leasing Corp. 3 Boeing 757 лизингке алды. Жұмыстың бірінші толық жылынан кейін 2003 жылы компания таза пайда туралы жариялады. &quot;Эйр Қазақстан&quot; бұрынғы ұлттық тасымалдаушының 2004 жылдың ақпанында банкроттығынан кейін әуетасымалдаушы өз ұшу картасын басты халықаралық бағыттары бойынша кеңейте бастады: Дубай, Ыстамбұл, Мәскеу, Бейжің, кейін Франкфурт және Лондон.

== 2005-қазіргі уақыт ==
2005 жылдың 1 қазанынан [[Питер Фостер]] әуекомпания президенті болып тағайындалды. Бұрын Cathay Pacific Airways басшысы, Philippine Airlines компаниясының сауықтыру тобын басқарған, Royal Brunei Airlines бас директоры болған. Құрылған ұзақ мерзімді даму жоспарлары мен менеджмент құрылымы әлі күнге дейін өзгермес болып қалды. Құрылған сәттен бастап тасымалдаушы бұлжымас пайдалылықты көрсетті және 20 пайдалы (таза пайда) компаниялардың тізіміне 2010, 2011, 2012 жылдары Airline Business және Air Finance Journal нұсқасы бойынша енді және соңғысы оны 2015 жылғы әуекомпаниялардың қаржы жағдайы әлемдік рейтингісінде 20 орынға, BBB- рейтингісімен қойды.

BAE Systems 2013 жылғы жұмысының қорытындысын жасай отырып, Financial Times &quot;қазақстандық Air Astana 49% BAE қатысу үлесімен компанияның мол табысты инвестициялардың бірі болды&quot; деген.

2016 жылдың 8 желтоқсанына дейін «Эйр Астана» [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] ұшуға лицензиясы бар жалғыз қазақстандық әуе компания болды.

«Эйр Астана» 2017 жылғы 29 қаңтар мен 8 ақпан аралығында [[Алматы]] қаласында өткен [[Қысқы Универсиада 2017|Қысқы Универсиаданың]] ресми тасымалдаушысы және бас серіктесі, сондай-ақ 2017 жылғы «[[Дүниежүзілік көрме (2017)|ЭКСПО-2017]] көрмесінің ресми әуе тасымалдаушысы» болды.

«Эйр Астана» әуе паркі 29 ұшақтан тұрады. [[FlyArystan]] тәуелді компаниясының ұшақтарын қосқанда «Эйр Астана» компаниялар тобында 42 ұшақ жиналған (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 2022-2023 жж. әуе компания флоты көбінесе [[Airbus A320]] жанұясына кіретін ұшақтардан тұрады. Сонымен қатар әуе компания паркінде үш [[Boeing 767]] және бес [[Embraer 190|Embraer 190 E2]] ұшағы бар. 2025 жылдың ортасына таман әуе компания тобы бойынша ұшақ санын 59-ға жеткізуді жоспарлап отыр&lt;ref&gt;Seet, Charlotte. 24 More Planes By 2025: Air Astana Group Lays Out Its Growth Plans. https://simpleflying.com/air-astana-growth-plans/ (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.

2023 жылдың Қыркүйек айы бойынша, «Эйр Астана» әуе паркі 49 ұшақтан тұрады.

== Қызметі ==
=== Ресейдегі қызметі ===
2002 жылдың қыркүйегінде әуекомпания [[Астана]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында аптасына 3 рет жиіліктегі рейстерді және [[Алматы]] мен [[Мәскеу]] қалалары арасында күнделікті рейстерді Boeing 737-700 ұшағымен ашты. 2014 жылы  Астана - [[Мәскеу]] бағыты бойынша рейстер саны аптасына 9-ға дейін, ал Алматы - Мәскеу бағыты бойынша рейстер саны 14-ке дейін ұлғайтылды. Covid 19 пандемиясына дейін әуекомпания Ресейге 11 бағыт бойынша 54 апталық рейс орындады: Алматы - Мәскеу Airbus A321 және Boeing 767, Астана – Мәскеу, Алматы – [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербур]]&lt;nowiki/&gt;г [[Airbus A320]], Астана – [[Новосібір|Новосибирск]], Астана – [[Екатеринбург]], Астана – [[Омбы]], Астана – [[Санкт-Петербург]], Алматы-[[Қазан (қала)|Қазан]] [[Embraer 190]].

2020 жылғы наурыздан мамырға дейінгі пандемиядан туындаған үзілістен кейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Мәскеу қаласындағы Домодедово халықаралық әуежайына ұшуды, сондай-ақ Алматы-Санкт-Петербург бағыты бойынша рейстерді қалпына келтірді. Рейстер S7 Airlines әуекомпаниясымен код-шеринг келісімі бойынша орындалды. Сонымен қатар, FlyArystan Қарағанды халықаралық әуежайынан Домодедово халықаралық әуежайына, сондай-ақ Алматыдан Новосібірге рейстерді орындай бастады.

2022 жылғы 11 наурызда Эйр Астана Украинадағы соғыс нәтижесі салдарынан бірқатар маңызды іскер серіктестерге салынған ықпалшаралар мен шектеулерге байланысты Ресей аумағына/аумағынан/үстінен ұшатын барлық рейстерін тоқтатты.

=== ТМД-да қызметі ===
Air Astana географиялық артықшылығын пайдалана отырып маршруттық желіні қысқа қашықтықтағы рейстермен аймақтағы барлық негізгі қалаларды қамту арқылы кеңейтті. [[Орталық Азия]] және [[Кавказ]]да Air Astana [[Бішкек]] ([[Қырғызстан]]), [[Ташкент]] ([[Өзбекстан]]), [[Баку]] ([[Әзірбайжан]]), [[Тбилиси]] ([[Грузия]]), [[Киев]] ([[Украина]]) және [[Душанбе]]ге ([[Тәжікстан]]) қалаларына Алматыдан және Астанадан қатынайды. Жаһандық пандемия кезеңіндегі үзілістен кейін 2020 жылдың наурызынан мамырына дейін аталған маршруттар қайта жанданды, сондай-ақ FlyArystan Кутаисиге ([[Грузия]]) рейстерді орындауды бастады.

=== Қытай мен Кореядағы қызметі ===
Пандемияға дейін әуекомпания Алматы мен Астана қалаларынан Бейжің қаласына күнделікті рейстерді, сондай-ақ Қытайдың батысындағы Үрімші қаласына рейстерді орындады. 2020 жылдың шілдесінен бастап Чэнду халықаралық әуежайына жолаушылар чартерлік рейстері, сонымен қатар Қытайдың әртүрлі нүктелеріне чартерлік жүк рейстерін тасымалдауға жартылай ауыстырылған Boeing 767 әуекемесімен қайта жалғасты. Жолаушылар сұранысының өсуіне байланысты 2021 жылдың қыркүйегінде жолаушылар әуекемесіне қайта ауыстырылды.

Пандемиядан кейін Корея үкіметінің жол жүру шектеулеріне байланысты Кореяның Сеул қаласына Алматыдан күн сайын және Астанадан аптасына екі рет ұшатын рейстер Алматы мен Сеул қалалар арасында аптасына бір рейске дейін қысқартылды. Алматы мен Гонконг арасындағы әуерейстері белгісіз мерзімге тоқтатылды.

2023 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша Бейжің мен Сеулге баратын барлық рейстер пандемияға дейінгі ұшу жиіліктеріне қалпына келтірілді.

== FlyArystan ==
2018 жылдың қараша айында &quot;Air Astana&quot; [[FlyArystan]] бюджеттік әуекомпаниясын ашу жоспарын жариялады. Жеке басқару құрамымен FlyArystan әуекомпаниясы өз қызметін 2019 жылдың 1 мамырында 180 орындық конфигурациясы бар бірнеше Airbus 320 әуекемесімен және &quot;Air Astana&quot; негізгі әуекомпанияның пайдаланушы сертификатын (AOC) қолдана отырып лоукосттың классикалық моделі бойынша жұмыс жасады,  2020 жылғы қаңтар айындағы жағдай бойынша FlyArystan 10 A320 ұшағын пайдалануда, тағы 7 ұшақ 2023 жылға дейін тапсырыста тұр. FlyArystan жолаушылар ағымының жоғары өсуі (2020 жылмен салыстырғанда 2021 жылы 553%) 2021 жылы Қазақстанның әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан отандық авиация нарығына айналуына ықпал етті.

== ИКАО және ЕО ==
Әуекомпания маршруттық желісінің дамуына реттеуші факторлар 2009 жылдан 2014 жылдың сәуіріне дейін елеулі ықпал жасады. 2009 жылдың сәуірінде Халықаралық Азаматтық авиация ұйымы (ICAO) Қазақстанның Азаматтық авиация комитеті бақылау міндеттерінде сәйкессіздіктерді тапқан. Соб себеппен Еуропалық Әуе қауіпсіздігі комитеті барлық Қазақстанда тіркелген әуекомпанияларға Еуропа одағынан/одағына ұшуға тыйм салды. &quot;Эйр Астана&quot; жалғыз бұл қара тізімнен шығарылған.

ЕО-ға кіруге соңғы тыйым салынған Embraer ұшақтарына қойылған шектеулер 2015 жылдың желтоқсанында алынып тасталды.

Жаһандық пандемия кезінде әуекомпания Батыс Қазақстанға мұнай кен орындарының негізгі қызметкерлерін жеткізу үшін Атырау мен Амстердам арасында (сол кездегі жалғыз халықаралық бағыт болды) рейстерді орындады. 2020 жылдың шілде айынын бастап әуекомпания Еуропаға басқа бағыттарды қалпына келтірді, ал 2022 жылдың қаңтарына дейін әуекомпания Астанадан Франкфуртқа (Lufthansa German Airlines компаниясымен код-шер келісімімен) және Лондон Хитроу әуежайына, Амстердам мен Франкфуртқа Атырау мен Оралдан ұшатын рейстер орындады.

2023 жылдың мамырынан бастап Франкфурт пен Амстердамға барлық рейстер пандемияға дейінгі жиіліктерге қалпына келтірілді. 2023 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша Алматыдан Лондонға және Ақтаудан Лондонға рейстер аптасына 5 рет, ал Алматыдан Ираклионға рейс аптасына 4 рет орындалады.

== Серіктестік ==
«Эйр Астананың» келесі компаниялармен [[кодшейр]] келісімі бар (2016 жыл ақпан айына сәйкес):
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Asiana Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Austrian Airlines]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Air India]] &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Bangkok Airways]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bangkokair.com/eng/press_release/view/116 |title=Bangkok Airways and Air Astana announce Codeshare agreement |publisher=Bangkok Airways |date=2015-08-19 |accessdate=2015-08-21}}&lt;/ref&gt;
* [[Cathay Pacific]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cathay Pacific and Air Astana Announce Codeshare Agreement|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/cathay-pacific-air-astana-announce-codeshare-agreement/|accessdate=5 March 2018|work=aviationtribune.com|publisher=Aviation Tribune OÜ|date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;
|
* [[Etihad Airways]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Etihad Signs Codeshare Deal with Air Astana|url=http://www.airastana.com/common/en/news/Codeshare-with-Etihad.aspx|accessdate=25 June 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[Turkish Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turk Hava Yollari AO : Air Astana and Turkish Airlines sign a codeshare agreement|url=http://www.4-traders.com/TURK-HAVA-YOLLARI-AO-6495582/news/Turk-Hava-Yollari-AO-Air-Astana-and-Turkish-Airlines-sign-a-codeshare-agreement-16999879/|accessdate=4 June 2013|newspaper=4-traders.com|date=4 June 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Star Alliance]])&lt;/small&gt;
* [[Hong Kong Airlines]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hong Kong Airlines signs codeshare agreement with Air Astana|url=http://aviationtribune.com/airlines/asia/item/3305-hong-kong-airlines-signs-codeshare-agreement-with-air-astana|accessdate=29 January 2016|agency=Aviation Tribune|date=29 January 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[Air France]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
* [[KLM]] (2 ақпан 2016 жылы келісім Астанада жасалды)
|}

== Ұшақтар паркі ==
[[Сурет:YES 3728.jpg|нобай|220x220 нүкте|Эйр Астананың [[Боинг|Boeing 767-300ER]] ұшағы]]
[[Сурет:Airbus A321n.jpg|нобай|329x329 нүкте|Эйр Астананың [[Airbus A320neo|Airbus A321neo]] ұшағы ]]
[[Сурет:P4-MAS (21392363864).jpg|нобай|оңға|319px|Эйр Астананың [[Boeing 757]] ұшағы. [[2015 жыл]]ы [[Таиланд]]тың Суварнабхуми әуежайында түсірілген. ]]
[[Сурет:Air Astana Boeing 737-700; P4-DAS@DXB, December 2005 (4790859684).jpg|нобай|оңға|322px|Эйр Астананың бұрыңғы флотында болған [[Boeing 737]] ұшағы.]]
=== Қазіргі ұшақтар паркі ===
Air Astana әуекомпаниясы келесі ұшақтардан тұрады (2022 жылғы желтоқсан айы бойынша)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Air Astana презентовала новый борт на свой 20-летний юбилей&lt;nowiki/&gt;https://newtimes.kz/obshchestvo/161264-air-astana-prezentovala-novyj-bort-na-svoj-20-letnij-yubilej [14 желтоқсан, 2022]&lt;/ref&gt;: 
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+ '''Эйр Астана Паркі'''
|- bgcolor=&quot;lightblue&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ&lt;br&gt;Саны
!Тапсырыс
!Жолаушылар&lt;br&gt; &lt;small&gt;(Business*/Economy)&lt;/small&gt;
!Қосымша
!
|-
|[[Airbus A320|Airbus A320neo]]
|5
|&amp;mdash;
|148 (16/132)
|
|
|-
|[[Airbus A320#Түрлері|Airbus A321-200]]
|2
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321neo]]
|4
|&amp;mdash;
|179 (28/151)
|
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A321LR]]
|10
|&amp;mdash;
|166 (16/150)
|
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|3
|&amp;mdash;
|223 (30/193)
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]] ұшақтарымен ауыстырылатын болады.
|
|-
|[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787-9]]
|&amp;mdash;
|3
|
|2025 жылдың бірінші жартысында жеткізіледі. Air Astana-ның үш 787-8-ге сатып алу тапсырысы 787-9 операциялық лизинг тапсырысына ауыстырылды&lt;ref&gt;Waldron, Greg. Air Astana chief eyes big 2023 after ‘spectacularly successful’ 2022 https://www.flightglobal.com/airlines/air-astana-chief-eyes-big-2023-after-spectacularly-successful-2022/151399.article (21 December 2022)&lt;/ref&gt;.
|
|-
|[[Embraer 190|Embraer 190-E2]]
|5
|&amp;mdash;
|108
|
|
|-
|[[Airbus A320#%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96|Airbus A320-200]]
|10
|1
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі. Он ұшақтың сегізі Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Airbus A320neo]]
|1
|&amp;mdash;
|180
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Air Astana-дан ауыстырылды.
|
|-
|3
|11
|188
|FlyArystan еншілес әуе компаниясының ұшақ паркі.

Airbus-тан жаңа жеткізулер
|
|-
|'''Барлығы'''
|45
|13
|} 
&lt;/center&gt;

=== Флот тарихы ===
«Эйр Астана» ұшақтар флотының тарихы:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ұшақ Атауы
!Ұшақ Саны
!Қолданысқа енген
!Қолданыстан шыққан
!Қосымшы
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-100]]
|1
|2008
|2018
|
|-
|[[Airbus A320|Airbus A319-200]]
|14
|2008
|2021
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-700]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|[[Boeing 737|Boeing 737-800]]
|2
|2002
|2007
|
|-
|Boeing 757-200
|5
|2003
|2020
|
|-
|Embraer 190
|9
|2011
|2020
|
|-
|Fokker 50
|6
|2004
|2013
|
|}

== Қызмет және брендинг ==
Әуекомпания көптеген жылдар бойы жолаушыларға жоғары сапалы қызмет көрсеткені үшін үлкен беделге ие болды, бұған Skytrax, Trip Advisor және APEX-тің көптеген марапаттары дәлел бола алады (төменге қараңыз).

Колумбия округінің Вашингтон қаласындағы 2015 жылдың 25 ақпанда өткен Әуе көлік саласының 41-ші Annual Airline Industry Achievement Awards марапаттау рәсімінде «Эйр Астана» компаниясы «Авиациялық нарығының көшбасшысы» атағына ие болды.[1] 2014 жылғы World Airline Awards нұсқасы бойынша «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы үздік әуе компания атағын үшінші жыл қатарынан иеленіп отыр. Осы салтанатта «Эйр Астана» компаниясы Орталық Азия мен Үндістандағы «Үздік қызмет көрсету» атағына екінші рет ие болды. Сондай-ақ, 2012 жылдың мамыр айындағы Skytrax компаниясы өткізіген аудиты бойынша әуекомпания Ресей/ТМД/Шығыс Еуропа елдерінің арасында Skytrax World Airline Awards 2012 нұсқасы бойынша беделді 4 жұлдызды рейтінгке ие болған бірінші тасымалдаушы болды және аумақта осы атаққа ие болған жалғыз әуе компания ретінде қалды.

=== Класс түрлері ===
Air Astana барлық ұшақтарда бизнес және эконом класстарын, сондай-ақ Airbus 321neo Long Range бортында жатын орны бар эконом класс ұсынады. Embraer E2 ұшағын қоспағанда, барлық ұшақтар RAVE компаниясының жеке борттық ойын-сауық жүйесімен бизнес және эконом-класстары жабдықталған.

=== Жаңа өнімдер ===
2015 жылдың ақпан айында «Эйр Астана» компаниясы Boeing 757 ұшағында жаңа класс түрін ұсына бастады: эконом-класындағы жатын орындар. Эконом кластағы жатын орындардың жолаушылары әуежайдағы әр түрлі артықшыларымен қоса (сондай-ақ, бизнес-класс залдарына кіру) бөлек жатын эконом салонында келесі қызметтерді пайдалана алады: төсек-орын жинағы, бизнес-класс жол жинақтары және KCTV жүйесі. Жаңа өнім қазіргі уақытта Астана - Лондон, Франкфурт, Париж және Алматы - Гонконг бағыттарындағы Boeing 757-200 ұшағында ғана бар.

=== Nomad Club ===
Жиі ұшатын жолаушылардың «Nomad» клубы «Алтын», «Күміс» және «Стандартты» мүшелік деңгейлерден тұрады және Lufthansa компаниясының 「Miles &amp; More」 бағдарламасымен өзара келісілген. Жергілікті қазақ дизайнерлері жасаған кабинадағы және жердегі қызметкерлердің жаңа киім үлгісі 2013 жылдың басында енгізілді.

=== Бағыттар желісі ===
Эйр Астана әуе компаниясының 64 бағыты Қазақстанның көптеген ірі қалаларын және Орталық Азия мен Ресейдің көршілес қалаларын қамтиды. Бұл әуе компанияның беделін жақсарту үшін және дамып келе жатқан әуе нарығы бар аймақта қауіпсіздіктің жоғары стандарттарын сақтау үшін &quot; кеңейтілген ішкі нарық стратегиясы &quot; деп аталатын шешімнің нәтижесі болып табылады. 2009 жылдан бастап әуе компания Баку, Ташкент, Үрімші, Тбилиси, Душанбе, Бішкек, Новосибирск, Самара, Екатеринбург, Санкт-Петербург, ал 2012 жылдың ортасынан бастап Қазан мен Омбыға рейстерді іске қосты. 2012 жылдың 28 тамызнан бастап  Эйр Астана Азияның оңтүстігі мен шығысына Делиге, Сеулге (Asiana Airlines компаниясымен код-шер келісімі бойынша жүзеге асырылатын), Пекинге, Бангкокқа, Куала-Лумпурға, Гонконгқа, және 2013 жылдың қаңтарынан бастап Хошиминге бағыттарын іске қосты. Сондай-ақ күн сайын Астанадан Франкфуртқа және Хитроуға аптасына төрт рет ұшу бағытын жүзеге асырады. Алматы мен Астанадан Киевке баратын бағытты 2013 жылдың көктемінде іске қосты. 2015 жылғы 29 наурыздан бастап Астана - Париж бағыты бойынша аптасына үш рет рейстерді іске қосты. 2015 жылдың 1 маусымынан бастап әуе компания Астана - Тбилиси бағыты бойынша маусымдық рейстерді ұсынады. 2016 жылдың 30 маусымынан бастап әуе компания Алматы-Тегеран бағыты бойынша рейсті іске қосты. 2017 жылдың маусым айында Тегеранға рейстер тоқтатылды. 2020 жылғы 5 желтоқсаннан бастап әуе компания аптасына екі рет ұшу жиілігімен Алматы-Мале бағыты бойынша Мальдив аралдарына рейстерді жүзеге асыра бастады. 2021 жылдың 6 ақпанында Эйр Астана әуе компаниясы Шри-Ланкаға тікелей рейс ашты. Алматыдан Маттал Раджапакс Хамбантот әуежайына Airbus A321Neo ұшағымен аптасына бір рет жүзеге асырылады. 2021 жылғы 31 қазанда Эйр Астана аптасына екі рет Пхукет аралына Airbus A321 NEO LR және Boeing 767-300ER ұшақтарында орындалатын тікелей рейсті ашты.

=== Өмір салтының бағыттары ===
2020 жылдың наурыз айында Covid-19 пандемиясы салдарынан Оңтүстік-Шығыс Азия бойынша сапарларға қатаң шектеулерге байланысты Air Astana Қазақстаннан Бангкок пен Куала-Лумпур қалаларына әуе қатынасын тоқтатуға мәжбүр болды. 2020 жылдың қазан айында кейбір курорттық бағыттар бойынша сапарларға қойылған шектеулерді ішінара алып тастағаннан кейін, сондай-ақ Қазақстан азаматтарына сапар шегуіне шектеулерді алып тастағаннан кейін әуекомпания Анталия (Түркия) және Шарм-эль-Шейхке (Египет), сонымен қатар Мальдив аралдарына (Мале халықаралық әуежайы) және Коломбоға (Шри-Ланка) бағыттарын қалпына келтірді.  Саяхатшылардың сапарының орташа ұзақтығының артуына байланысты әуекомпания басшылығы «өмір салты бағыттары» деп атаған бұл рейстер 2021 жылдың наурыз айында қосты. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша Air Astana келесі бағыттарды орындайды:

Алматы - [[Мале]] ([[Мальдив аралдары]])

Алматы — Коломбо ([[Шри-Ланка]])

Алматы – [[Гоа]] ([[Үндістан]])

Алматы – [[Пхукет]] ([[Тайланд]])

Алматы – [[Анталия]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Бодрум]] ([[Түркия]])

Алматы — [[Шарм-эш-Шейх|Шарм-эль-Шейх]] [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы – Хургада [[Мысыр|(Египет)]]

Алматы - [[Подгорица]] ([[Черногория]])

Алматы — [[Батуми]] ([[Грузия]])

Алматы, Астана — [[Дубай]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|(БАӘ)]]

Ақтау, Шымкент - [[Дубай]] (оператор FlyArystan)

Ақтау, Астана - Кутаиси, [[Грузия]] (оператор FlyArstan)

Алматы, Астана  - [[Ираклион]], [[Грекия]] (оператор Air Astana)

== Қызметкерлер ==
Air Astana қызметкерлерінің саны 5 600 адамды құрады, бұл Қазақстан азаматтары, сондай-ақ шетелдік өкілдіктердегі жергілікті қызметкерлер. Әуекомпанияда 460 ұшқыш жұмыс істейді, оның 64-і шетелдіктер. Әуекомпанияның барлық ұшқыштарында еуропалық EASA лицензиялары бар. 2008 жылдан бастап әуекомпания Қазақстан азаматтары үшін АҚШ пен Еуропадағы ұшқыштар мектебінде ұшқышты бастапқы даярлау бағдарламасын жүзеге асыруда. 2022 жылдың қаңтар айы бойынша 320 ұшқыш осы бағдарламадан өтті. 2012 жылы әуекомпания Ұлыбританияның Крэнфилд университетінде менеджерлерге арналған жалпы оқу бағдарламасын енгізді, содан кейін ол Ұлыбританиядағы Henley бизнес мектебіне ауысты. Компанияда Қазақстан азаматтары болып табылатын 1100-ден астам бортсеріктер жұмыс істейді. Ұлттық әуетасымалдаушының басшылығы қазақстандық және шетелдік өкілдердің тұрады.

== Қызмет көрсеткіштері ==
2019 жылдан бастап Air Astana компаниясы жолаушыларды негізгі Air Astana брендімен және FlyArystan тәуелді компаниясымен тасымалдай бастады. Тасымалданған жолаушылар саны:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Жыл
!Air Astana жолаушылар саны
!Air Astana группасы бойынша салық салынғаннан кейінгі пайда (млн АҚШ доллары)
|-
!2006
|1,5 млн
|32.0
|-
!2007
|2,1 млн
|35.4
|-
!2008
|2,3 млн
|17.1
|-
!2009
|2,2 млн
|48.0
|-
!2010
|2,6 млн
|77.1
|-
!2011
|3 млн
|61.3
|-
!2012
|3.3 млн
|61.1
|-
!2013
|3.7 млн
|51.4
|-
!2014
|3.8 млн
|19.5
|-
!2015
|3.9 млн
|48.7
|-
!2016
|3.7 млн
|(39.9)
|-
!2017
|4.2 млн
|39.3
|-
!2018
|4.3 млн
|5.4
|-
!2019
|5,1 млн
|30.0
|-
!2020
|3,7 млн
|(93.9)
|-
!2021
|6,6 млн
|36,2
|-
!2022
|7.4 млн
|78,4
|}

=== Марапаттары ===

* Skytrax ұсынған 4 жұлдызды «Air Astana» әуе компаниясының қызмет көрсету сапасы үшін рейтингі;
* «Әлемнің әуе компаниялары» 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ж. «Орталық Азия мен Үндістандағы ең үздік әуе компания», 2021 жылы «Орталық Азиядағы ең үздік әуе компания» (Skytrax марапаттары 2020 жылы тоқтатылды) және 2022 жылы «Орталық Азия мен ТМД елдерінің ең үздік әуе компаниясы»;
* 2013, 2014, 2015 және 2016 жылдардағы «Әлемнің әуе компаниялары» сыйлығы «Орталық Азия мен Үндістандағы үздік қызметі» номинациясында;
* «Авиация нарығының көшбасшысы 2015 жыл»  Air Transport World басылымына сәйкес;
* «Аймақтық Азия тасымалдаушысы», Travels' Choice Awards 2018;
* Американдық APEX қауымдастығы (Airline Passenger Experience Association) бойынша «Негізгі аймақтық әуе компаниялар» 5 жұлдызды номинациясы.

=== «Шаңырақ» күту залы ===
«Эйр Астана» компаниясы жақында Астана қаласының халықаралық әуежайында бірінші болып эксклюзивті «Шаңырақ» күту залын ашты.

== Компания иесі ==
Компания сайтындағы мәлімет бойынша акционерлері:&lt;ref&gt;[https://ir.airastana.com/ru/akfioneram/struktura-akfionerov/ Наши акционеры]&lt;/ref&gt;
* [[Самұрық-Қазына]] (41%)
* [[Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры]] (6,5%)
* Басқалары (51,78%)

== Басшылары ==
; [[Kazakhstan Airlines]]
# Амантай Жолдыбаев (1993—1995) 
# Дмитрий Душимов (1995—1997)

; [[Air Kazakhstan]]
# [[Рүстем Бектұров]] (1996—1999)
# Ербол Етекбай (1999—2000)
# [[Еркін Жекенұлы Қалиев|Еркін Қалиев]] (2000—2004)

; Air Astana
# Ллойд Пакстон (2002—2005)
# Питер Фостер (2005—2026)
# Ибрахим Жанлыел (2026 жылдан бастап)

== Оқиғалар ==
2018 жылғы 11 қарашада Air Astana әуекомпаниясының 1388-ші рейсінің Embraer ERJ-190 ұшағы көкке көтерілгеннен кейін Португалиядағы үшінші тарап техникалық қызмет көрсету жеткізушісінің ірі техникалық тексеруінен кейін басқару тросы дұрыс орнатылмау салдарынан ұшақ күрделі мәселеге тап болды. 90 минуттан астам уақыт өткен соң борттағы 3 ұшқыш және 3 қызмет көрсететін қызметкері бар ұшақ Бежа әуе базасына қонды. Дегенмен, ұшақ көптеген құрылымдық ақауларға ұшырап және есептен шығарылды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.airastana.com/ Ресми торабы]
* [http://air-astana.kz/ Талқылау форумы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111118011604/http://www.air-astana.kz/ |date=2011-11-18 }}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}
{{Әуе Транспортының Халықаралық Қауымдастағы}}
{{Index KASE}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]</text>
      <sha1>mzjivopiba17yhd2rul6w8c0n4chf3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарысу (өзен)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17369</id>
    <revision>
      <id>3645810</id>
      <parentid>3468139</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мықтыбек Оразтайұлы</username>
        <id>69223</id>
      </contributor>
      <origin>3645810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="hehdkvltm0nydor70cigl8vqz5p7588" xml:space="preserve">{{Өзен
 |атауы                   =Сарысу
  |шынайы атауы           = 
 |сурет                  =Сарысу.webp|270px
  |сурет ені             = 
  |сурет атауы           = Сарысу өзені
 |карта                  = Сарысу.png
  |карта ені             = 
  |карта атауы           = 
 |ұзындығы               = 800 
 |су алабының ауданы     = 81&amp;nbsp;600
 |су алабы               =
 |өзендердің су алабы    = 
 |су шығыны              = 
  |өлшеу орны            = 
 |бастауы                = [[Жақсы Сарысу]], Нарбақ, Шотан өзендерінің қосылуынан
  |бастауының орны        = 
  |бастауының биіктігі    = 
  |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 48|s_lat_min = 47|s_lat_sec = 38
  |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 72|s_lon_min =  1|s_lon_sec = 57
 |сағасы                 = [[Телікөл]]
  |сағасының орны        = 
  |сағасының биіктігі    = 
  |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 45|m_lat_min = 10|m_lat_sec = 20
  |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 66|m_lon_min = 44|m_lon_sec =  2
 |еңістігі               = 
 |ел                     =  [[Қазақстан]]
  |аймақ                  = [[Ұлытау облысы]], [[Қызылорда облысы]]
 |ортаққордағы санаты    =
}}
'''Сарысу''' – [[Телікөл]] алабындағы өзен. 

== Сөз төркіні ==
Атаудың Сарысу аталуы &quot;оның суының молдығы мен ұзақ жерге ағуына байланысты&quot; болса керек. Топонимдер құрамындағы сары сөзі негізгі (&quot;түр&quot;, &quot;түс&quot; мағынасынан бөлек) &quot;үлкен, ірі, зор&quot; мәнінде қолданылатыны белгілі. Осыған ден қойсақ, Сарысу &quot;үлкен, ірі өзен&quot; деген мағынаға сай келеді.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Телғожа Жанұзақ|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Жер-су атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы=&quot;Өнер&quot;|жыл=2011|томы= |беттері=|барлық беті=496|сериясы= |isbn=978-601-209-161-8|тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

== Географиялық орны ==
[[Қарағанды облысы|Қарағанды]], [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстары жерімен ағады. Ұзындығы 800 км. Су жиналатын алабы 81,6 — 99,1 мың км². 

== Бастауы ==
[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)|Сарыарқа]]дағы [[Бұғылы (тау, Қарағанды облысы)|Бұғылы тауы]]ның етегінен басталатын [[Жақсы Сарысу]], [[Байназар (тау)|Байназар]] мен [[Жақсы Тағылы]] таулары маңынан басталатын [[Жаман Сарысу]] өзені қосылысынан пайда болатын Сарысу Сыр өңіріндегі [[Телікөл]]ге құяды.

== Гидрологиясы ==
Қуаң жылдары Телікөл-Ащыкөл ойысына жетпей құмға сіңіп кетеді. Салалары: [[Жаман Сарысу]], [[Жақсы Сарысу]], [[Атасу (өзен)|Атасу]], [[Талдысай (өзен, Сарысу алабы)|Талдысай]], [[Құрманақа]], [[Талдыманақа]], Құмдыеспе, [[Қаракеңгір]].
Сарысудың орташа жылдық [[су]] ағымы 7,5 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/с, сағасында 0,10 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/с. Ағысының жылдамдылығы 0,6 — 0,8 м/с. Негізінен қар суымен толығады, сондықтан да жылдық су ағынының 96,6%-ы сәуір — мамыр айларында, 3,1%-ы күзде, 0,3%-ы қыста өтеді. Сәуірдің аяғында, мамырдың алғашқы онкүндігінде қатты тасиды. Суы бастауында тұщы, орта және төм. ағыстарында тұздылау келеді. Өзен желтоқсанда қатып, наурыздың аяғында мұзы түседі. Арнасының ені бастауында 15 — 20 м, орта бөлігінде 40 — 60 м, саға жағында 150 — 200 м-ге дейін кеңейеді; бас жағында тар болып келетін аңғары төм. ағысында 10 км-ге дейін ұлғаяды. Көне арнасының түбі және жағалауы құмды және құмды-малтатасты шөгінді жыныстардан түзілген. Мұндағы ашық қызыл қоңыр топырақта жусанды-бетегелі-шытырлы өсімдікті шөлейт ландшафтысы қалыптасқан, сағалық бөлігінде шөлдік ландшафт басым. Көктемгі Сырдария суының біраз бөлігі Телікөл каналы арқылы Сарысу сағасына қосылады.&lt;ref&gt;[[Қазақ энциклопедиясы]], 7 том&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шаруашылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қызылорда облысы өзендері]]
[[Санат:Қарағанды облысы өзендері]]</text>
      <sha1>hehdkvltm0nydor70cigl8vqz5p7588</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21765</id>
    <revision>
      <id>3645708</id>
      <parentid>3496395</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24449" sha1="0whpx5tj6z5tcemwu3sml8a0w67p2ab" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Sagadat Nurmagambetov cr.jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                =
 | Титулы               = Қазақстан Республикасының 1-Қорғаныс министрі
 | Ту                   = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg
 | Ту2                  = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = мамыр [[1992 жыл|1992]]
 | Басқаруын аяқтады    = қараша  [[1995 жыл|1995]] 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = [[Әлібек Хамитұлы Қасымов|Әлібек Қасымов]]
 | Президент            = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
 | Премьер              = [[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 =
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2                 = 
 | Басқара бастады_2      = 
 | Басқаруын аяқтады_2    = 
 | Ізашары_2              = 
 | Ізбасары_2             = 
 | Президент_2            = 
 | Премьер_2             =
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 =
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                =
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Титулы_5             = 
 | Ту_5                 = 
 | Ту2_5                = 
 | Реті_5               = 
 | Басқара бастады_5    = 
 | Басқаруын аяқтады_5  = 
 | Ізашары_5            = 
 | Ізбасары_5           = 
 | Туған күні         = 25.5.1924
 | Туған жері         = [[Еңбек (Ақкөл ауданы)|Трудовое]] ауылы, [[Ақкөл ауданы|Алексеев болысы]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола губерниясы]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қазақ АСКР]]
 | Қайтыс болған күні   = 24.9.2013
 | Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = [[Кеңсай зираты]]
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Талғат, Айсұлу
 | Қызмет еткен жылдары       = 1942—1995
 | Құрамында болды      = {{Байрақ|КСРО}}&lt;br /&gt; {{Байрақ|Қазақстан}}
 | Әскер түрі           = Құрлық әскері
 | Атағы                = [[Сурет:20-RKGF-GEN.svg|25px]] [[Армия генералы]]
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = [[Ұлы Отан соғысы]]
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = М.В. Фрунзе атындағы Әскери академия
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = Sagadat Nurmagambetov
 | Марапаттары          = '''[[Қазақстан]]''':
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Халық қаһарманы}}
{{!}}-
{{!}}{{Отан ордені}}{{!!}}{{Астана медалі}}{{!!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі}}{{!!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!!}}{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}}
{{!}}}
'''[[Ресей]]''':
{{{!}}
{{!}}{{Достық ордені (Ресей)|1995}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл медалі}}{{!!}}{{Жуков медалі}}
{{!}}}
'''[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]''':
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Алтын Жұлдыз медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{Ленин ордені}}{{!!}}{{Қазан төңкерісі ордені}}{{!!}}{{Қызыл Ту ордені}}{{!!}}{{I дәрежелі Отан соғысы ордені}}
{{!}}-
{{!}}{{II дәрежелі Отан соғысы ордені}}{{!!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!!}}{{Қызыл жұлдыз ордені}}
{{!}}-
{{!}}{{Қызыл жұлдыз ордені}}{{!!}} {{3 дәрежелі «КСРО Қарулы Күштеріндегі Отанға қызметі үшін» ордені}}{{!!}}{{Құрмет Белгісі ордені}}{{!!}}{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}}{{!!}}{{КСРО мемлекеттік шекарасын күзетудегі озаттылығы үшін медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}}{{!!}}{{Кавказды қорғағаны үшін медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}}{{!!}}{{Берлинді алғаны үшін медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{Варшаваны азат еткені үшін медалі}}{{!!}}{{КСРО Қарулы Күштерінің ардагері медалі}}{{!!}}{{Жауынгерлік достастықты нығайтқаны үшін медалі (КСРО)}}{{!!}}{{Тың жерлерді игергені үшін медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі}}{{!!}}{{КСРО Қарулы Күштеріне 40 жыл медалі}}{{!!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}{{!!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}}
{{!}}-
{{!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}{{!!}}{{1 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (КСРО)}}{{!!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (КСРО)}}
{{!}}}{{Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі}}
'''[[Украина]]''':
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{3 дәрежелі Қызметі үшін ордені (Украина)|2010}}{{!!}}{{Украина Президентінің құрмет белгісі}}{{!!}}{{III дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (Украина)}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Украинаны неміс басқыншыларынан босатқаны үшін 60 жыл медалі}}{{!!}}{{Отан Қорғаушысы медалі}}{{!!}}{{Отан Қорғаушысы медалі}}
{{!}}}
Басқа мемлекеттер:
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Еңбегі үшін алтын крест}}{{!!}}{{Pro Memoria медалі}}{{!!}}{{1-дәрежелі «9 қыркүйек» ордені}}
{{!}}-
{{!}}{{Милитаристік Жапонияны жеңгеніне 30 жыл медалі (Моңғолия)}}
{{!}}}
}}
'''Сағадат Қожахметұлы Нұрмағанбетов''' ''([[25 мамыр]] [[1924]], [[Ақмола облысы]], Ақкөл ауданы, Еңбек ауылы — [[24 қыркүйек]] [[2013]], [[Алматы]])'' — әскери қайраткер, Армия генералы, [[Кеңес Одағының Батыры]], Қазақстан Республикасының тұңғыш қорғаныс министрі, «[[Халық қаһарманы]]&lt;nowiki/&gt;».

== Өмірбаяны ==
Сағадат Нұрмағамбетов 1924 жылы 25 мамырда [[Ақмола облысы]], Алексеевка болысы, Трудовое ауылында дүниеге келген. 7 сыныпты бітірген. Колхозда есепші, одан кейін оқу үйінің меңгерушісі болып жұмыс істеген.

1942 жылы С. Нұрмағамбетов [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Армия]] қатарына шақырылып, Құшқа қаласындағы Бірінші Түркістан пулемет әскери училищесіне жіберілді. Оқуды аяқтағаннан кейін 1943 жылдың сәуірінен бастап майданға аттанды. 

5-ші соққы беру армиясының 301-ші Донецк Суворов II дәрежелі Берлин атқыштар дивизиясының 1052-ші атқыштар полкі құрамында пулемет взводының, пулемет ротасының, атқыштар батальонының командирі ретінде 1945 жылдың мамырына дейін соғысты. Краснодар өлкесін, Украинаны, Молдованы, Батыс Белоруссияны, Польшаны азат етуге қатысты. 

1945 жылғы 27 ақпанда Польша аумағындағы жаудың бекіністі қорғанысын бұзып өту кезінде қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны, сонымен бірге көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін оған [[Кеңес Одағының Батыры]] атағы берілді.

Сағадат Нұрмағамбетов соғысты [[Берлин операциясы|Берлинде]] аяқтады. Оның батальоны Гитлердің рейхсканцелярия ғимаратына шабуылға қатысты.

Майор Нұрмағамбетов батальон командирі қызметінде Берлин шабуыл операциясында қайтадан ерекше көзге түсті: Кюстрин плацдармындағы жау қорғанысын бұзып өту, Шпрее өзенінен өту және Берлинге шабуыл жасау кезінде. Сол кезде көшедегі ұрыстарда оның батальоны жаудың 9 тірек пунктіне шабуыл жасап, сол арқылы 450-ден астам жау сарбазын жойды және тағы 1560-ын тұтқынға алды. Көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Сағадат Нұрмағамбетов 1945 жылдың сәуірінде екінші «Алтын Жұлдыз» медаліне ұсынылды. Наградтау парағына 1052-ші атқыштар полкінің командирі, Кеңес Одағының Батыры, полковник А. Пешков қол қойды, содан кейін бұл парақ 301-ші Сталин атқыштар Суворов II дәрежелі дивизиясының командирі, полковник В. Антоновпен келісілді. Алайда, майор Нұрмағамбетов екінші «Алтын Жұлдыз» медалін алмады.

1946 жылдың маусымынан 1949 жылдың қарашасына дейін Сағадат Нұрмағамбетов М. И. Фрунзе атындағы Әскери академияда оқыды. Оны бітіргеннен кейін ол түрлі штабтық және қолбасшылық лауазымдарда қызмет етті. Түркістан әскери округі штабының жедел басқармасының аға офицері, мотоатқыштар полкінің командирі, мотоатқыштар дивизиясы штабының бастығы, Қазақ КСР азаматтық қорғаныс штабының бастығы, қайтадан Орта Азия әскери округі әскерлері қолбасшысының орынбасары, Оңтүстік әскерлер тобы (Венгрия) қолбасшысының бірінші орынбасары. Осы уақыт ішінде С. Нұрмағамбетов екі рет КСРО Қарулы Күштері Бас штабы Академиясының курстарында оқыды.

1989 жылы округ таратылғаннан кейін С. Нұрмағамбетов соғыс, еңбек және Қарулы Күштер ардагерлерінің Қазақ Республикалық кеңесінің төрағасы және сонымен бірге [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің]] ардагерлер мен мүгедектер ісі жөніндегі комитетінің төрағасы болды.

1991 жылдың қазанында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен С. Нұрмағамбетов Мемлекеттік қорғаныс комитетінің төрағасы болып тағайындалды, ал 1992 жылдың мамырында [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі]] болып тағайындалды.

Сағадат Қожахметұлы қазақстандық армия үшін көп жұмыс атқарды. Оның бастамасымен елде әскери кадрлар дайындау басталды, қазіргі Қарулы Күштердің дәстүрлері мен берік негіздері қалыптасты, ол жауынгерлік даярлыққа үлкен мән берді.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;

1995 жылдың қараша айында С. Нұрмағамбетов армия генералы шенімен отставкаға шықты, одан кейін ҚР Президентінің кеңесшісі болды. 

1971-1994 жылдары Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып бірнеше рет сайланды. Сағадат Қожахметұлы өзінің «Лицом к огню», «Мой передний край», «А в памяти нет тишины» атты кітаптарында жауынгерлік жолы мен Қарулы Күштердегі көпжылдық қызметі туралы жазды.&lt;ref&gt;Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009. ISBN 978-601-01-0268-2&lt;/ref&gt;[[Сурет:Sagadat Nurmagambetov 2024 stamp of Kazakhstan.jpg|300px|оңға]]Сағадат Нұрмағамбетовке 2005 жылы 9 мамырда Нью-Йоркте Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталғанына 60 жыл толуына орай БҰҰ Бас Ассамблеясының пленарлық отырысында сөз сөйлеу құрметі бұйырды.

1999 жылы Астанада мемлекеттік және шет тілдерін, әскери пәндерді тереңдетіп оқыту, сондай-ақ күшейтілген дене шынықтыру үшін құрылған «Жас ұлан» республикалық мектебіне генерал Нұрмағамбетовтың есімі берілді. Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов Целиноград, Алматы, Донецк қалаларының [[Құрметті азамат|Құрметті азаматы]].

С. Нұрмағамбетов 2013 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, Алматыдағы [[Кеңсай зираты|Кеңсай зиратына]] жерленді.&lt;ref&gt;Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;. ISBN 9965-822-57-3&lt;/ref&gt;

== Наградалары мен марапаттары ==
'''Кеңес Одағы:'''

* Кеңес Одағының Батыры (Герой Советского Союза)
* Орден Ленина
* Орден Октябрьской Революции
* Қызыл Ту ордені Орден Красного Знамени
* Орден Отечественной войны I степени
* Орден Отечественной войны II степени
* Два ордена Красной звезды 
* Орден «За службу Родине в Вооружённых Силах СССР» III степени
* Два ордена Трудового Красного Знамени
* Орден «Знак Почёта»
* Медаль «За боевые заслуги»
* Медаль «За воинскую доблесть. В ознаменование 100-летия со дня рождения В. И. Ленина»
* Медаль «За отличие в охране государственной границы СССР»
* Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»
* Медаль «20 лет Победы Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
* Медаль «30 лет Победы Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
* Медаль «40 лет Победы Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За взятие Берлина»
* Медаль «За освобождение Варшавы»
* Медаль «Ветеран Вооружённых Сил СССР»
* Медаль «За укрепление боевого содружества»
* Медаль «40 лет Вооружённых Сил СССР»
* Медаль «50 лет Вооружённых Сил СССР»
* Медаль «60 лет Вооружённых Сил СССР»
* Медаль «За безупречную службу» I, II и III степеней

'''Қазақстан:'''

* «Халық қаһарманы» атағы
* «Отан» ордені
* «Астана» медалі
* «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріне 10 жыл» медалі
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» медалі
* «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалі
*
'''Ресейдің марапаттары:'''
* Достық ордені
* Жуков медалі

'''Украинаның марапаттары:'''

* III дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені
* Украина Президентінің Құрмет белгісі
* «Отан қорғаушыға» медалі
* «Украинаны фашистік басқыншылардан азат етуге 60 жыл» мерейтойлық медалі

'''Болгария:'''

* Қылышпен бірге I дәрежелі «1944 жылғы 9 қыркүйек» ордені

'''Польша:'''

* Алтын Еңбек сіңірген Крест
* Pro Memoria медалі

'''Моңғолия:'''

* «Милитаристік Жапонияны жеңгеніне 30 жыл» медалі

== Отбасы ==
Үйленген. 2 баласы, 4 немересі бар.

== Шығармашылығы ==

# Нурмагамбетов, Сагадат. А в памяти нет тишины... [Текст] / С. Нурмагамбетов. - Алматы : Ана тілі, 1999. - 144 с. : фото.
# Нурмагамбетов, Сагадат. Лицом к огню [Текст] / С. Нурмагамбетов. – Алматы : Казахстан, 1984. – 152 с.
# Нурмагамбетов, Сагадат. Мой передний край [Текст] / С. Нурмагамбетов. – Алматы : Ана тілі, 1995. – 224 с. : фото.
# Нурмагамбетов, Сагадат. От огненных лет до суверенной армии [Текст] : сборник мемуарных произведений / С. Нурмагамбетов. – Алматы : Жибек жолы, 2005. – 544 с. : фото&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Великий полководец. (к 95-летию со дня рождения военачальника, Героя Cоветского Союза Сагадата Кожахметовича Нурмагамбетова)
Библиографический указатель литературы|url=https://lis-cbs.kz/images-new/147.pdf}}&lt;/ref&gt;.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}
[[Санат:1924 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары]]
[[Санат:Қазақстан әскерилері]]
[[Санат:Кеңес Одағының батырлары]]
[[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:М.В.Фрунзе атындағы Әскери академия түлектері]]
[[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]]
[[Санат:Қазақстан армия генералдары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 12-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО мемуаршылары]]
[[Санат:Қазақстан мемуаршылары]]
[[Санат:Алматының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Астананың құрметті азаматтары]]</text>
      <sha1>0whpx5tj6z5tcemwu3sml8a0w67p2ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жұлдыз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27918</id>
    <revision>
      <id>3645789</id>
      <parentid>3642283</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eniisi Lisika</username>
        <id>68134</id>
      </contributor>
      <origin>3645789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158095" sha1="5rp0c6wdxyazp1an2289u129lzg0fmr" xml:space="preserve">{{мағына|Жұлдыз (айрық)}}
'''Жұлдыз''', кейде '''тұрақты жұлдыз''' ([[астрономия]]дағы белгісі: ✱), — массасы ерекше ауыр, өзегіндегі [[Термоядролық реакциялар|термоядролық реакция]] арқылы айналасына тұрақты [[жарық]] шығаратын,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.astronet.ru/db/msg/1162211|title=Звезда|author=Засов А. В.|publisher=Астронет |accessdate=2013-04-04|archiveurl=http://www.webcitation.org/6FehrzMWN|archivedate=2013-04-05}}&lt;/ref&gt; плазмалық [[газ]] және [[плазма]] күйдегі аспан денесі. Жұлдыздарды арнаулы түрде [[Жұлдыз астрономиясы]] ғылымы зерттейді.
[[Сурет:Starsinthesky.jpg|250px|thumb|[[Жетіқарақшы]] жұлдызы]][[Сурет:Artist's impression of supernova 1993J.jpg|thumb|right|250px|1993J [[ғаламатжұлдыз]]ы]]
Әдетте қазақ тілінде жұлдыз сөзі көптеген мағынада қолданылады: барлық аспан денелерін (Күн, Ай, [[Марс]], [[Шолпан (ғаламшар)|Шолпан]], [[Комета|құйрықты жұлдыз]]дар т.б.) жай тілмен жұлдыз деп бірдей атай береді. Дегенмен, ғылыми арнаулы мағынада жұлдыз тек [[Күн (жұлдыз)|Күн]] секілді, [[сүмбіле]], [[темірқазық]], [[жетіқарақшы]], [[үркер]] секілді, [[қос жұлдыз]],&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{кітап|авторы= Қадыкенов М.М. |тақырыбы= Қазақша-ағылшынша-орысша физика-техникалық сөздік |жыл= 2010 |баспасы= Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Ядролық физика институты |isbn=9965-675-57-0 }}&lt;/ref&gt; [[жұлдыздар шоғыры]],&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;  [[ғаламатжұлдыз]],&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; секілді өзінен жарық шығаратын алып аспан денелеріне қаратылады.

Астрономдар [[жұлдыздардың спектрлік жіктелуі|жұлдыздардың спектрін]], [[жұлдыздың жарқырауы|жарық шамасын]], кеңістіктегі қозғалысын өлшеу арқылы оның салмағын, жасын, құрамындағы металл мөлшерін және басқа да қасиеттерін таниды. Жұлдыздың жалпы сапасы оның өзгерісі мен кейінгі тағдырының маңызды көрсеткіші. Басқа қасиеттері, мысалы диаметрі, өз осьінде айналуы, қозғалысы мен температурасы қатарлылар оның тарихи өзгерісі барысында ұқсамайды. Жұлдыз температурасының жарық шамасына байланысты суреті әдетте [[Герцшпрунг — Рассел диаграммасы|&quot;HR диаграммасы&quot;]] деп аталады. Ол арқылы жұлдыздың жасы мен өзгеріс сатысы айқындалады.

Жұлдыз негізгі уақытын өзегіндегі термоядролық реакция арқылы айналасына жарық шашуымен өткізеді. Өзегіндегі термоядролық реакция өзектің шетіне дейін жоғары [[энергия]] бөліп шығарады, сосын оны сыртқы әлемге радиация болып шашырайды.

[[Сутегі]] мен [[гелий]]ден ауыр [[химиялық элементтер|элементтер]] термоядролық реакциядан пайда болады. Жұлдыздар негізінен сутегіні негіз еткен күйде пайда болады және гелий мен аз мөлшерде [[ауыр металдар|ауыр элементтер]]дің сығылуынан құралады. Өзегінде жеткілікті тығыздық болса, кейбір сутегі термоядролық реакция барысында тұрақты түрде гелийге айналады&lt;ref&gt;{{cite web
 | url= http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html
 | archiveurl= http://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html
 | archivedate= 2008-02-10
 | title= Stellar Evolution &amp; Death
 | publisher= NASA Observatorium
 | accessdate= 2006-06-08}}&lt;/ref&gt; (мысалы, Күнде 4 атом сутегі 1 атом гелийге айналудан біз тұтынатын жылу мен жарық қалыптасады). Жұлдыздың ішіндегі артық энергия радиацияланып сыртқа шығып кетеді. Жұлдыз ішкі [[гравитация]] әсерінде өз салмағының жеміріп жібермеуіне (өз өзегіне бірақ құйылып, шөгіп кетпеуге де, айналасына шашырап тозып кетпеуге де) қол жеткізеді.

Жұлдыздың өзегіндегі сутегі отыны таусылса салмағы күн салмағының 0,5 есесінен кем болмаса, онда ол өсіп [[Алып қызыл жұлдыз]]ға айналады.&lt;ref name=&quot;late stages&quot;&gt;{{cite web
 | last = Richmond | first = Michael
 | url = http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html
 | title = Late stages of evolution for low-mass stars
 | publisher = Rochester Institute of Technology
 | accessdate = 2006-08-04 }}&lt;/ref&gt; Кейбір жағдайда оның өзегінде тіпті де ауыр атомдар отынға айналып қайта жана бастауы мүмкін. Мұндай жұлдыздар ақыры ықшамдалып, ғарыштағы материялық денеге айналады, басқаларға қосылады, немесе жаңа элементтер пайда болу сатысына өтеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html
 | title = Stellar Evolution &amp; Death
 | publisher = NASA Observatorium
 | accessdate = 2006-06-08 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздар ғарышқа біркелкі шашылған емес. Олардың көбі тартылыс күш әсерінде ұйысып екіден көп [[қос жұлдыз]]дарға біріксе, тіпті неше миллиард жұлдыздар топтасып алып [[жұлдыздар шоғыры]]дарға айналады. Екі жұлдыздың орбитасы оларды жақындатқанда олардағы өзгеріс тездейді.&lt;ref name=&quot;iben&quot;&gt;{{cite journal
 | last= Iben | first= Icko, Jr.
 | title=Single and binary star evolution
 | journal=Astrophysical Journal Supplement Series
 | date=1991 | volume=76 | pages=55–114}}&lt;/ref&gt; Мысалы, [[Ақ ергежейлі]] жұлдыз өзінің серік жұлдызына жақындағанда оның газдарын өзіне сіміріп, [[Алып жұлдыз|жаңа жұлдыз]] болып жарқырайды.

Жұлдыздар әлемі өте әр алуан. Кейбір жұлдыздар Күннен мың есе үлкен (көлемі бойынша) әрі жарығырақ болып келсе (алып жұлдыздар), ал кейбіреуінің мөлшері мен шығаратын [[жарық|жарығының]] [[энергия]]сы Күннен әлдеқайда аз болып (ергежейлі жұлдыздар) келеді. Жұлдыздардың жарқырауы да түрліше болады. Алтын Балық шоқжұлдызының S жұлдызы Күннен 400 мың есе артық жарқырайды.

Күн өзінің барлық белгілері жағынан қатардағы жұлдыз болып саналады. Көптеген жұлдыздарды күн секілді ғаламшарлық жүйеден тұрады деп санауға толық негіз бар. Жұлдыздар өте алыс қашықтықта орналасқандықтан, олардың серіктері ең күшті телескоппен де көрінбейді. Оларды анықтау үшін зерттеудің нәзік әдістер қолданып, бірнеше ондаған жылдар бойы ұқыпты бақылау мен күрделі есептеулер жүргізу қажет. Жұлдыз спектріне талдау жасау арқылы да жұлдыздың ғаламшар серігі бар-жоғы анықталады.

== Этимологиясы ==
Қазақ тіліндегі ''жұлдыз'' сөзі прото-түркі ''*yulduŕ'' сөзінен шыққан. [[Әзербайжан тілі|Әзірбайжан]]ша ''ulduz'', [[Шағатай тілі|шағатай]]ша {{Rtl-lang|ar|یولدوز}}, [[Долған тілі|долған]]ша ''һулус'', [[Ғағауыз тілі|ғағауыз]]ша ''yıldız'', [[Қарашай-балқар тілі|қарашай-балқар]]ша ''жулдуз'', [[Башқұрт тілі|башқұрт]]ша ''йондоҙ'', [[Хакас тілі|хакас]]ша ''чылтыс'', [[Құмық тілі|құмық]]ша ''юлдуз'', [[Қырғыз тілі|қырғыз]]ша ''жылдыз'', [[Ноғай тілі|ноғай]]ша ''юлдыз'', [[Шор тілі|шор]]ша ''чылтыс'', [[Татар тілі|татар]]ша ''йолдыз'', [[Түрікмен тілі|түрікмен]]ше ''ýyldyz'', [[Тыва тілі|тыва]]ша ''сылдыс'', [[Ұйғыр тілі|ұйғыр]]ша {{Rtl-lang|ar|يۇلتۇز}}, [[Өзбек тілі|өзбек]]ше ''yulduz'', [[Саха тілі|саха]]ша ''сулус'' және басқа түркі жұлдыз атауларының когнаты болып табылады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?single=1&amp;basename=%2fdata%2falt%2fturcet&amp;text_number=++76&amp;root=config|title=Starling Etymologic Base|author=S. Starostin|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Латын тілі]]ндегі ''stella'' сөзі прото-италикше ''*stērolā'' сөзінен шыққан, ал ''astrum'' [[ежелгі грек тілі]]ндегі {{Polytonic|ἄστρον}} сөзінен алынған. {{Polytonic|Ἄστρον}} мен ''stella'' бір прото-үнді-еуропа ''*h₂stḗr'' сөзінен шыққан, демек екеуі де туыс сөз.

== Күзету-өлшеу тарихы ==
[[Сурет:Nebra_Scheibe.jpg|thumb|right|200px|Аспан кестесі, б.з.д. XVII ғ.]]
Адамзаттың жұлдыздарды күзетіп тұрмысқа пайдалану, діни рәсімдерді орындау тарихы арыдан бастау алады. Ежелгі мысырлықтар осында 5-6 мың жыл бұрын [[Сүмбіле]] жұлдызының шығыс көкжиектен көтерілуін негіз етіп, [[Ніл]] өзенінің тасуын мөлшерлеген және бір жылдың 365,25 күн болатынын дәл анықтаған.

Қытайдың Шан патшалығы осыдан 4 мың жыл бұрын аспанды бақылайтын арнайы орда мансаптыларын тағайындап, егіс жұмыстарын уағында жүргізуге қол жеткізген.

[[Сурет:PSM_V78_D326_Ptolemy.png|thumb|left|120px|[[Клавдий Птолемей|Птолемей]]]]
Тұрақты жұлдыздар діни рәсімдер үшін де айырықша маңызға ие болды. Көптеген ежелгі ғалымдар ерте заманның өзінде-ақ адамдар жұлдызды аспанды [[шоқжұлдыз]]дарға бөлген.&lt;ref&gt;{{cite book
 | author=Forbes, George | title=History of Astronomy
 | publisher=Watts &amp; Co. | location=London | year=1909
 | format =Free e-book from Project Gutenberg
 | url=http://www.gutenberg.org/etext/8172 }}&lt;/ref&gt; Ежелгі заман астрономы [[Клавдий Птолемей|Птолемей]]дің тіркеуі бойынша бүкіл аспанда 48 шоқжұлдыз болса, қазіргі кезде 88 шоқжұлдыз бар делінеді. Бұл шоқжұлдыздар [[күнтізбе]] жасауға тікелей ықпал етті. Қазіргі жер шарында ең кең қолданылатын, дәлдігі жоғары [[григориан күнтізбесі]] жерге ең жақын тұрақты жұлдыз — күнді негіз етіп жасалған.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Tøndering | first = Claus
 | url = http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html
 | title = Other ancient calendars | publisher = WebExhibits
 | accessdate = 2006-12-10 }}&lt;/ref&gt;

Көп уақытқа дейін жұлдыздар орнынан қозғалмайды, еш өзгермейді, мәңгі солай бола береді, аспан шарына мәңгілік байланған деп есептеді. Сондықтан жұлдыздарды тұрақты жұлдыз деп атаған. Әсіресе [[Аристотель]]дің (б.з.б. IV ғасыр) идеясының ықпалында көптеген ғасырлар бойы жұлдызды аспан мәңгілік және өзгермейтін [[хрусталь]] [[сфера]] тәрізді, оның сыртында құдайлар өмір сүреді деп жорамалдауы негізгі ғарыш түсінігі болды.

[[Сурет:Biruni_Iranian.jpg|thumb|left|120px| [[Әбу Райхан әл-Бируни]]]]
Ең ежелгі дәлдігі жоғары, уақыты көрсетілген жұлдыз картасы б.з.д. 1534 ж. ежелгі [[Мысыр]]да жасалды.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last=von Spaeth | first=Ove
 | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map
 | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology
 | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179
 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp
 | accessdate=2007-10-21 }}&lt;/ref&gt; [[Мұсылман]] астрономдары анықтаған көптеген жұлдыз атаулары бүгінге дейін қолданылуда. Олар және көптеген жұлдыз өлшеу аспаптарын жасады. ХІ ғасырда [[Әбу Райхан әл-Бируни]] [[құс жолы]]н көптеген жұлдыздар мен тұмандықтардан құралған деп есептеп, 1019 жылғы [[Тұтылу|айдың тұтылуы]] кезінде біраз жұлдыздың ендік бұрышын өлшеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last=Zahoor | first=A. | year=1997
 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html
 | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University
 | accessdate=2007-10-21 }}&lt;/ref&gt;

Осыдан 3 мың жыл бұрын Қытайдың Чжоугун деген қаласында бірінші астрономиялық обсерватория салынған. Ол өте қарапайым, онда телескоп болған жоқ. Жұлдыздарды қарапайым көзбен бақылаған. Қытайдың б.з.д. V ғасырдағы ғалымдары жұлдыздардың ауадан (газдан) құралатынын жазып қалдырған екен.&lt;ref name=&quot;clark&quot;&gt;Clark, D. H.; Stephenson, F. R., The Historical Supernovae, Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute, 355–370 бет, Dordrecht, D. Reidel Publishing Co, маусым 29, 1981, Cambridge, England, 
[http://adsabs.harvard.edu/abs/1982sscr.conf..355C] 2006-09-24&lt;/ref&gt;

[[Самарқан]] қаласындағы зерттеуші ғалымдар орта ғасырда мыңдаған жұлдыздың орнын дәл анықтаған. [[Ұлықбек]]тің кейін бір ғасырдан соң өмірге келген дат ғалымы [[Тихо Браге]] де обсерватория салып, жұлдыздар әлеміне бақылау жасаған.&lt;ref name=&quot;he history&quot;&gt;{{cite web
 | last = Drake | first = Stephen A.
 | date = 2006
 | url = http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html
 | title = A Brief History of High-Energy (X-ray &amp; Gamma-Ray) Astronomy
 | publisher = NASA HEASARC | accessdate = 2006-08-24
}}&lt;/ref&gt;

[[Сурет:Giordano_Bruno.jpg|thumb|left|120px| [[Джордано Бруно]]]]
16-ғасырдың соңында [[Джордано Бруно]] «Жұлдыздар да Күн сияқты аспан денелері, олардың арасында ай секілді, жер секілділері де бар, және олар да бірін бірі айналып жүреді» деген пікір айтты. Жұлдыздарды алыстағы күн дейтін көзқарасты [[Ежелгі Грекия|ежелгі грек]] ойшылдарынан шексіздік туралы айтқан [[Анаксимандр]] мен [[атом]] теориясының негізін қалаушы [[Демокрит]], [[Рим]] философы [[Эпикур]] айтып өткен болатын.&lt;ref&gt;{{cite web
 | date = 2006 
 | url = http://www.eso.org/outreach/eduoff/edu-prog/catchastar/CAS2004/casreports-2004/rep-226/
 | title = Exoplanets | publisher = ESO
 | accessdate = 2006-10-11 }}&lt;/ref&gt;

Теолог Ричард Бентли «Егер олар күн секілді жұлдыз болса, неге күн жүйесіне гравитация (тартылыс күш) түсірмейді?» - деп сұрақ қойған екен, оған [[бүкіл әлемдік тартылыс заңы]]н ашқан [[Ньютон]] «Әрбір тараптағы жұлдыздар тудырған тартылыс күші бір-бірін жойып, жоққа шығарады» - деп жауап берген екен.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Hoskin | first = Michael | year=1998
 | url = http://www.stsci.edu/stsci/meetings/lisa3/hoskinm.html
 | title = The Value of Archives in Writing the History of Astronomy
 | publisher = Space Telescope Science Institute
 | accessdate = 2006-08-24 }}&lt;/ref&gt;

[[Сурет:Tycho_Brahe.JPG|thumb|left|120px|[[Тихо Браге]]]]
[[1596 жыл]]ы алғаш рет айнымалы жұлдыз (неміс астрономы [[Йоханнес Фабрициус]]), ал [[1650 жыл]]ы алғаш рет қос айнымалы жұлдыз (италиялық ғалым [[Джованни Риччоли]]) анықталды.

Дания ғалымы [[Тихо Браге]] аспаннан бір жаңа (бұрын болмаған) тұрақты жұлдызды байқап, аспан ежелден осылай емес деген пікірге келген екен. Кейін ол жаңа жұлдыз [[ғаламатжұлдыз]] екені анықталды да, «Тихо ғаламатжұлдызы» деп аталады.

[[Италия]] ғалымы [[Джеминиано Монтанари]] [[1667 жыл]]ы [[Алголь]]дағы жарық өзгерісін тіркеген. [[Эдмонд Галлей]] ежелгі грек Птолемей заманынан сол кезге дейінгі жұлдыздар орнының өзгерісі туралы зерттеу жасап, жұлдыз тұрақты деген көзқарасты өзгертті.&lt;ref name=&quot;he history&quot; /&gt;

[[Фридрих Вильгельм Бессел]] [[1838 жыл]]ы көру бұрышының айырмасына сүйеніп [[Аққу шоқжұлдызы]]ндағы 61 жұлдыздың арақашықтығын 11.4 жарық жыл етіп өлшеп, ғарыштың кеңдігі мен ғарыш денелері арасындағы алыс кеңістікті танытты.

[[Сурет:William_Herschel01.jpg|thumb|left|120px|[[Уильям Гершель]] ]]
[[Уильям Гершель]] тұрақты жұлдыздардың аспандағы жайласу орнын анықтауға талпынған тұңғыш ғалым. [[1780 жыл]]дары ол [[метрология]] арқылы 600 жаққа бірдей өлшеу жасап, сол арқылы көзге көрінетін жұлдыздардың санын анықтауға кірісті. Бұл арқылы ол жұлдыздар саны аспанның бір шетіне қарай көбейе түсетінін, бұл [[Құс жолы]]ның орталық өңірі екенін айқындады. Оның баласы [[Джон Гершель]] [[Оңтүстік жарты шар]]да әкесінің ғылыми тәжірибесін қайталап, ұқсас қорытынды шығарды.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last=Proctor | first=Richard A.
 | title=Are any of the nebulæ star-systems? | journal=Табиғат
 | year=1870 | pages=331–333
 | url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=div&amp;did=HISTSCITECH.0012.0052.0005&amp;isize=M
 | doi=10.1038/001331a0
 | volume=1 }}&lt;/ref&gt; Осы өлшеу, күзету барысында Уильям Гершель кейбір жұлдыздардың ұқсас бағытта қозғалып қана қоймай, өзара физикалық байланысы бар [[қосаржұлдыз]] екенін айқындады.

[[1835 жыл|1835]] – [[1839 жыл|39]] жылдары орыс астрономы [[Василий Васильевич Струве|Василий Струве]], неміс астрономы [[Фридрих Вильгельм Бессел|Фридрих Бессель]] және ағылшын астрономы [[Томас Джеймс Хендерсон|Т.Хендерсон]] алғаш рет ең жақын үш жұлдызға дейінгі қашықтықты анықтады.

Джозеф Фраунгофера және Анджело Секки Сүмбіле мен күнді салыстырып, жұлдыздарды жарығына қарай түрге бөлудің ғылыми жүйесін жасады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = MacDonnell | first = Joseph
 | url = http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm
 | title = Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) the Father of Astrophysics
 | publisher = Fairfield University | accessdate = 2006-10-02}}&lt;/ref&gt; Дегемен қазіргі заманғы жұлдыздар жүйесін бөлу амалын Энни Кэннон 1900 жылы тапқан.

[[Сурет:Friedrich_Wilhelm_Bessel.jpeg|thumb|left|120px|[[Фридрих Вильгельм Бессел]]]]
ХІХ ғасырда [[Қосаржұлдыз]]ды күзетудің маңызы да еселеп артты. [[1834 жыл]]ы Ф.В.Бессель Сүмбіленің өзіндегі өзгерісті өлшеп, оның жасырын серігі бар екенін ашты. Эдвард Пикеринг [[1899 жыл]]ы периоды 104 күндік спектрлі қосаржұлдызды байқады. Астроном Струве және [[Шербёрн Уэсли Бёрнхем]] қатарлылар қосаржұлдыздар туралы материалдарды топтап, олардың орбитасы арқылы сапасын өлшеуге мүмкіндік алды.

19-ғасырдың 60-шы жылдары жұлдыздарды зерттеу үшін [[спектроскоп]], ал [[1880 жыл]]дан бастап [[фотография]] пайдаланыла бастады.&lt;ref&gt;{{cite book
 | first=Robert G. | last=Aitken | title=The Binary Stars
 | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York
 | year=1964 }}&lt;/ref&gt;

Тұрақты жұлдыз зерттеуі XX ғасырда тез дамыды. [[Карл Шварцшильд]] көзбен көрінетін жұлдыз бен оның аппаратқа тартылған фотосын салыстырып, жұлдыздың түсі мен температурасын білуге жол ашты. 1921 фотоэлектрлі фотометр жұлдыздарды өлшеуге қолданыла бастады. Алғаш рет Альберт Майкельсон Гук телескопы арқылы жұлдыз диаметрін өлшеді.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Michelson, A. A.; Pease, F. G.
 | title=Measurement of the diameter of Alpha Orionis with the interferometer
 | journal=Astrophysical Journal | year=1921 | volume=53
 | pages=249–259
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1921ApJ....53..249M  | doi = 10.1086/142603 
}}&lt;/ref&gt;

[[1913 жыл]]ы HR диаграммасы дамып, [[астрофизика]]ға жаңа мүмкіндік берді.

20-ғасырдың басында, әсіресе [[1920 жыл]]дан кейін, жұлдыз жөніндегі ғылыми көзқараста төңкеріс болды. Жұлдыз физикалық дене ретінде қарастырылып, оның құрылысы мен құрамындағы заттардың тепе-теңдік шарттары, энергия көздері зерттеле бастады. Ол арқылы ендігі жерде жұлдыздардың ішкі қасиеті мен құрылымы [[квант физикасы]] арқылы сәтті түсіндіріліп, жұлдыздар атомосферасының химиялық құрамы да айқындала бастады. Бұл төңкеріс, әрине [[атомдық физика]]ның жетістіктерімен тығыз байланысты еді. 20-ғасырдың орта шенінде [[ЭЕМ]]-ді қолдануға байланысты жұлдыздарды зерттеу мәселесі одан әрі тереңдей түсті.&lt;ref name=&quot;new cosmos&quot;&gt;{{cite book
 | author=Unsöld, Albrecht | title=The New Cosmos
 | publisher=Springer-Verlag | location=New York
 | year=1969 }}&lt;/ref&gt;

[[Ғаламатжұлдыз]]дарды айтпағанда, басқа жұлдыздарды Құс жолы галактикасы тәуелді жергілікті галактикалар жүйесінде күзетуге болады.&lt;ref&gt;e. g. {{cite journal
 | author=Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno
 | title=Carbon Star Survey in the Local Group. V. The Outer Disk of M31
 | journal=The Astronomical Journal
 | year=2003 | volume=125 | issue=3 | pages=1298–1308
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003AJ....125.1298B
 | accessdate=2007-02-04  | doi = 10.1086/346274 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | title=Millennium Star Atlas marks the completion of ESA's Hipparcos Mission
 | publisher=ESA | date=1997
 | url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS&amp;page=esa_msa
 | accessdate=2007-08-05 }}&lt;/ref&gt; Дегенмен, бұл күндері тіпті жерден 100 млн жарық жылы қашықтықтағы [[Бикеш (шоқжұлдыз)|Бикеш]] галактикалар жүйесіндегі [[M 100 галактикасы]]ндағы жұлдыздарды да өлшеп-тексеруден өткізуге мүмкіндік туып отыр.&lt;ref&gt;{{cite web
 | author=Villard, Ray; Freedman, Wendy L.
 | date=1994
 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/
 | title=Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet
 | publisher=Hubble Site
 | accessdate = 2007-08-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | title=Hubble Completes Eight-Year Effort to Measure Expanding Universe
 | publisher=Hubble Site | date=1999
 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/
 | accessdate=2007-08-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | title=UBC Prof., alumnus discover most distant star clusters: a billion light-years away.
 | publisher=UBC Public Affairs | date=2007
 | url=http://www.publicaffairs.ubc.ca/media/releases/2007/mr-07-001.html
 | accessdate=2007-08-02 }}&lt;/ref&gt;

== Жұлдыздардың аталуы ==
[[Сурет:Venice ast sm.jpg|thumb|right|200px|Астрология тақтайшасы]]
Шоқжұлдыз ұғымы ежелгі [[Вавилон]] мәдениетінде қалыптасқан. Ежелгі заманның жұлдыз бақылаушылары біршама әйгілі жұлдыздарды табиғат мифологиясындағы белгілі бір оқиғалармен байланыстырып, олардан түрлі пішіндер елестеткен. [[Эклиптика]]ның төңірегіндегі 12 жұлдыз [[Астрология]]ның негізі болды. Кейбір арнайы тұрған ерекше жұлдыздар да арнаулы атауға ие болды, әсіресе оларға латынша және арабша атаулар берілді.
[[Сурет:Planisphæri cœleste.jpg|thumb|left|300px|XVII ғ. жұлдыз картасы, Голландия]]
Кейбір жұлдыздар туралы арнайы аңыздар құрастырылды.&lt;ref name=&quot;mythology&quot;&gt;{{cite web
 | last = Coleman | first = Leslie S
 | url = http://www.frostydrew.org/observatory/courses/myths/booklet.htm
 | title = Myths, Legends and Lore
 | publisher = Frosty Drew Observatory
 | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt; Мысалы, [[Алголь]] жыланшаш пері [[Медуза]]ға арналған.

Ежелгі гректер ғаламшарларды айналушы жұлдыз (серуендеуші) деп танып, маңызды Құдайларының атын берді. Бұл планеталардың аты Меркурий, Венера, Марс, Юпитер және Сатурн.&lt;ref name=&quot;mythology&quot; /&gt; Уран мен Нептун да грек-рим Құдайларының атында аталғанымен, олардың жарқырау шамасы әлсіз, ежелгі адамдар оларды байқай алмаған. Олар тек кейін байқалған, сондықтан аттары да кеш қойылды.

Шамамен 1600 жылдарға дейін шоқжұлдыздардың аты, ауқымы, жұлдыздар аты әр өңірде өзгеше болып келді. 1603 жылы неміс астрономы Иоганн Байер грек әліппесі мен шоқжұлдыздар атын бірлестірген &quot;Байер белгілемесі&quot; Уранометрияны жасап, әр шоқжұлдыздағы әрбір жұлдызға ат берді. Кейін ағылшын астрономы Джон Флемстид сандық жүйе арқылы белгілеу амалын тауып, ол кейін &quot;Флемстид белгілемесі&quot; деп аталды. Бұдан басқа да жұлдыздарды белгілеу амалдары ойлап табылды.

Ғылым әлемінде жұлдыздар мен басқа да аспан денелеріне ат беретін бірден-бір орган [[Халықаралық астрономиялық одақ]] ({{lang-en|International Astronomical Union}}).&lt;ref name=&quot;naming&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.309
| title = The Naming of Stars
 | publisher = National Maritime Museum
 | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt;  Бірақ кейбір астрономиялық органдар алдамшылыққа барып, жұртқа жұлдыз атын сатумен айналысады. Дегенмен, олар (мысалы: “''International Star Registry''” қатарлылар) қандай амалмен жұлдыздар атын сатумен айналысса да, бұл атаулар ғылым жағынан мойындалмайды, оны ешкім де пайдаланбайды.&lt;ref name=&quot;naming&quot; /&gt; Оның бәрі адам алдап ақша табудың бір амалы ғана.
&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Adams | first = Cecil | date = 1998
 | url = http://www.straightdope.com/classics/a3_385.html
 | title = Can you pay $35 to get a star named after you?
 | publisher = The Straight Dope | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt;

== Жұлдыздар саны және жайыласуы==
[[Сурет:Ngc6397 hst blue straggler.jpg|thumb|right|250px|Жұлдыз меруерті]]
Астрономдар ғарыштағы жұлдыздар саны көп, мөлшері әрқилы деген. АҚШ астрономы [[Карл Саган]] өзінің «Триллионның триллионы» кітабында «Ғаламда триллион галактика бар. Әр галактикада триллион жұлдыз бар», — деген жорамал айтты.

АҚШ астрономы [[Чарли Конрой]] қатарлылар галактикалар спектріне талдау жасағаннан кейінгі жорамалы бойынша ғаламда шамамен 3•10&lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt; жұлдыз бар деген болжам береді.&lt;ref&gt;{{cite journal | url=http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature09578.html | title=A substantial population of low-mass stars in luminous elliptical galaxies | author=Pieter G. van Dokkum &amp; Charlie Conroy | journal=NATURE | year=2010 | doi=10.1038/nature09578}}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздардың әлемге жайласуы біртегіс, біркелкі емес. Жұлдыздар ғарыштағы газдар мен тозаңдармен араласып, галактикаларда өмір сүреді. Құс жолы тәрізді өлшемді галактикада әдетте 100 млрд-таған тұрақты жұлдыз болады. Ғарыштағы күзетуге болатын жұлдыздардың саны да 100 млрд-тан асады.&lt;ref&gt;{{cite web | title=What is a galaxy? How many stars in a galaxy / the Universe? | publisher=Royal Greenwich Observatory | url=http://www.nmm.ac.uk/server/show/ConWebDoc.20495 | accessdate=2006-07-18 }}&lt;/ref&gt; Кезінде жұлдыздар тек Галактикаларда ғана болады деп түсіндірілді,&lt;ref&gt;{{cite news | title=Hubble Finds Intergalactic Stars | publisher=Hubble News Desk | date= 1997 | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ | accessdate=2006-11-06 }}&lt;/ref&gt; бірақ галактикалар арасында бос аймақта өз алдына жүрген жұлдыздар да жетерлік екен. Астрономдардың межелеуінше, ғарышта шамамен 700 Гай (7×10 &lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;) жұлдыз бар.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Astronomers count the stars | publisher=BBC News | date= 2003 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3085885.stm | accessdate=2006-07-18 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздар бірін-бірі толықтыратын екі бағытта зерттеледі. Жұлдыз астрономиясы жұлдыздардың қозғалысын, олардың галактика мен шоғырлардағы таралуын, әр түрлі статистикалық заңдылықтарын қарастырады. Ал [[астрофизика]]ның зерттейтіні – жұлдыздарда өтетін физикалық процестер, олардың сәулесі, құрылысы және [[эволюция]]сы.

Жеке жұлдыздардан басқа, Қосарлы жұлдыздар жүйесінде екі, немесе одан да көп жұлдыздар өзара бір-біріне [[гравитация]]лық тартылыс күш туғызып, өзара орағытып айналуы да жиі кездеседі және олар [[Қосаржұлдыз]] деп аталады. Қосаржұлдыздар массаларының ортақ центрі маңында айналып, қосақталып орналасады. Сондай-ақ жұлдыздардың үштік және еселік жүйелері де кездеседі. Қосаржұлдыздың массасы олардың орбиталарын зерттеу арқылы тікелей анықталады. Мұның нәтижесінде жұлдыздардың массасы мен жарқырауының арасында статистикалық тәуелділік тізбегі болатыны айқындалды.&lt;ref&gt;{{cite book
 | first=Victor G. | last=Szebehely
 | coauthors=Curran, Richard B. | year=1985
 | title=Stability of the Solar System and Its Minor Natural and Artificial Bodies
 | publisher=Springer
 | id=ISBN 90-277-2046-0 }}&lt;/ref&gt;

Дегенмен, олардың орбитасының тұрақты болса, қосаржұлдыздар ортақ жұлдыздық топ құраса, жұлдыздар саны өте көп болса, онда олар [[Үйіржұлдыз]] делінеді. Қосаржұлдыздар өзар байланысты бірнеше жұлдыздар болса, ал Үйіржұлдыздар бірнеше жүз жұлдыздан жүз мыңдаған жұлдыздардың шоғырлы одағы болуы да мүмкін.

Қосарлы жұлдыз шоғыры жүйесі ұзақ уақыт бойғы гравитация әсерінде өзара бір-бірін шектеу күйіндегі жұлдыз тобы болып, ондай үйіржұлдыздар көбінесе алып О және В жұлдыздарынан құралады. Олардың 80% жұлдызы [[қосаржұлдыз]] болып келеді.&lt;ref&gt;{{cite press release |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=2006 | url=http://www.cfa.harvard.edu/press/pr0611.html |title=Most Milky Way Stars Are Single |accessdate=2006-07-16 }}&lt;/ref&gt; Құс жолы жүйесіндегі жұлдыздардың көбі жеке жұлдыз болып келеді. Ұсақ ғарыш денелерінің байқау техникасына ілесіп байқалған жеке жұлдыздар көбейе түсті. Әлемнің 85% жұлдызы [[Қызыл ергежейлі]] болса, олардың 25%-ында [[серік жұлдыз]] бар.
[[Сурет:NGC7293 (2004).jpg|thumb|right|250px|NGC 7293 (Бұранда тұмандығы), NASA ESA және C. R. O'Dell (Вандербильт университеті) суреті]]

Күннен басқа жерге ең жақын жұлдыз [[Кентавр шоқжұлдызы]]ндағы [[Проксима]] жұлдызы болып, оның жерден арақашықтығы 39.9 триллион км (10 &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; км), яғни 4.2 жарық жылы қашықтықта. Яғни, жарық Проксимадан шығып, 4.2 жылда әрең жер бетіне жете алады. Егер жер шарын айналып жүрген ғарыштық тасығыштың жылдамдығы 8 км/сек (сағатына 30,000 км) деп есептесек, ол 150,000 жылда әрең Проксимаға бара алады екен.&lt;ref&gt;3.99 × 10&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; km / (3 × 10&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; км/сағ × 24 × 365.25) = 1.5 × 10&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; years.&lt;/ref&gt; Қашықтықтың мұнша алыстығы әлемдегі жұлдыздар арасындағы үйреншікті жағдай деп есептеледі.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Holmberg, J.; Flynn, C. | title=The local density of matter mapped by Hipparcos | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=313 | issue=2 | year=2000 | pages=209–216 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2000MNRAS.313..209H | accessdate=2006-07-18  | doi = 10.1046/j.1365-8711.2000.02905.x }}&lt;/ref&gt; [[Галактика]]лардың өзек өңірінде, немесе [[Шар тәрізді үйіржұлдыз]]дар ішінде жұлдыздардың арақашықтығы бұған қарағанда жақынырақ болуы мүмкін. Сол Шар тәрізді үйіржұлдыздарда және галактикалардың өзек өңірінде жұлдыздардың өзара соқтығысып қалуы жиі кездеседі.

Ал, галактикалардың сыртқы [[қоралану]] өңірінде жұлдыздар бір-біріне өте алыс жайласқан. Онда галактикалар өзегіне салыстырғанда жұлдыздар арақашықтығы біршама кең болып, жұлдыздар соқтығысы сирек кездеседі. Бірақ Шар пішінді жұлдыз шоғыры жүйесі мен галактика өзегінде жұлдыздар соқтығысуы жиі кездесетін құбылыс.&lt;ref name=&quot;DarkMatter&quot;&gt;{{cite news | title=Astronomers: Star collisions are rampant, catastrophic | publisher=CNN News | date=2000 жыл 2 шілде| url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ | accessdate=2006-07-21 }}&lt;/ref&gt; Жұлдыздар қақтығысынан [[Көк жұлдыз]]дар пайда болып, олардың айналасындағы [[Негізгі тізбек жұлдызы]]на салыстырғанда беткі температурасы өте жоғары болады.&lt;ref&gt;{{cite journal | first = J. C. | last= Lombardi, Jr. | coauthors= Warren, J. S.; Rasio, F. A.; Sills, A.; Warren, A. R. | title = Stellar Collisions and the Interior Structure of Blue Stragglers | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=568 | pages=939–953 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002ApJ...568..939L  | doi = 10.1086/339060 }}&lt;/ref&gt;

== Параметрі және өлшем бірлігі ==
Жұлдыздардың негізгі сипаттамалары – олардың [[масса]]сы, [[радиус]]ы және [[жарқырау]]ы. Бұл шамалар, көбінесе [[Күннің массасы]], [[Күннің радиусы|радиусы]] және [[Күннің жарқырауы|жарқырауының]] үлестерімен салыстыра өлшенеді. Жұлдыздар параметрі көбінесе [[Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі|СИ]] бірлігі арқылы өрнектеледі. Кейде [[CGS]] бірлігі де қолданылады. 
:{|
|Күн массасы：
|&lt;math&gt;\begin{smallmatrix}M_\odot = 1.9891 \times 10^{30}\end{smallmatrix}&lt;/math&gt;килограмм&lt;ref name=&quot;constants&quot;&gt;{{cite journal | author = Sackmann, I.-J.; Boothroyd, A. I. | title=Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars | journal=The Astrophysical Journal | year=2003 | volume=583 | issue=2 | pages=1024–1039 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003ApJ...583.1024S | doi=10.1086/345408 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Күн жарығы：
|&lt;math&gt;\begin{smallmatrix}L_\odot = 3.827 \times 10^{26}\end{smallmatrix}&lt;/math&gt; Ватт&lt;ref name=&quot;constants&quot; /&gt;
|-
|Күн радиусы：
|&lt;math&gt;\begin{smallmatrix}R_\odot = 6.960 \times 10^{8}\end{smallmatrix}&lt;/math&gt;метр&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author= Tripathy, S. C.; Antia, H. M.
 | title=Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius
 | journal=Solar Physics | year=1999
 | volume=186 | issue=1/2 | pages=1–11
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999SoPh..186....1T  | doi = 10.1023/A:1005116830445 
}}&lt;/ref&gt;
|}

Негізгі параметрлерден басқа эффективтік температура, спектрлік класс, абсолюттік жұлдыздық шама, түрлі-түстілік көрсеткіші тәрізді туынды параметрлер де қолданылады.

Ең ұзын қашықтық, мысалы алып жұлдыздардың радиусы, немесе [[қосаржұлдыз]]дың ұзын жарты өсі көбінесе [[астрономиялық бірлік]]пен өлшенеді. Астрономиялық бірлік дегеніміз жер шары мен күннің арақашықтығы. Ол шамамен 150 млн км, немесе 93 млн ағылшын милі.

== Қалыптасуы мен өзгеруі ==
[[Сурет:Witness the Birth of a Star.jpg|thumb|right|200px|Жұлдыз пайда болатын тығыздығы жоғары молекулярлық бұлт өңірі, NASA суреті]]
Жұлдыздар жұлдызаралық материя кеңеюінің тығыздығы жоғары өңірлерінде пайда болған. Бірақ сондай өңірлердің тығыздығы жер бетіндегі адам жасаған [[вакуум]]дардың тығыздығынан төмен болады. Сондай тығыздығы жоғары өңір Молекулярлық бұлт деп аталып, ондағы негізгі элемент сутегі болса, гелий шамамен 23-28% болып келеді. Бұдан басқа өте аз мөлшерде түрлі ауыр элементтер болады. Оған [[Аңшы үлкен тұмандығы]]ндағы жұлдыздардың қалыптасуы жақсы мысал бола алады.&lt;ref&gt;
{{cite journal
 | last=Woodward | first=P. R.
 | title=Theoretical models of star formation
 | journal=Annual review of astronomy and astrophysics
 | year=1978 | volume=16 | pages=555–584  | doi = 10.1146/annurev.aa.16.090178.003011 
 | unused_data=|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1978ARA&amp;A..16..555W
}}&lt;/ref&gt; Үлкен массаға ие молекурлярлық бұлттан жұлдыз қалыптасқанда, ол сондағы тұмандық газдарды жарқыратып, сутегіні иондап, [[H II өңірі]]н қалыптастырады.

Жұлдыздардың сиретілген газдардан, сондай-ақ өте тығыз газдардан (ақ ергежейлілер) құралған түрлері де болады. Жалтырауы периодты түрде өзгеріп отыратын жұлдыздар [[айнымалы жұлдыз]]дар деп аталады. [[Ғаламатжұлдыз|Жаңа жұлдыз]]дардың жалтырауы кенеттен өзгеретіндіктен, оларда әр түрлі құбылыстар жүретіндігі байқалады. Алғашқы бірнеше тәулікте кішкентай ергежейлі жұлдыз үлкейеді де, одан газ қабаты бөлініп шығып, кеңістікке тарала бастайды. Сонан соң ол қайта сығылады. Ал аса жаңа жұлдыздардың оталуы кезінде бұдан да үлкен өзгерістер болады.

=== Протожұлдыздың пайда болуы ===
{{main|Протожұлдыз}}
[[Сурет:Herbig-Haro object HH32.jpg|thumb|right|200px| HH32 Хербиг–Аро нысаны]]
Жұлдыздар ғаламатжұлдыздың (алып жұлдыздар жарылысы) [[импульс толқыны]] әсерінде, немесе екі галактиканың соғылысуы салдарынан молекулярлық бұлттың ішкі бөлігіндегі [[гравитация]]ның тұрақсыздығы пайда болады. Әдетте, молекулярлық бұлттың мәлім өңірінің тығыздығы [[Джинс тұрақсыздығы]] шамасына жетіп барғанда ол өзінің ішкі гравитациясының әсерінде жеміріле бастайды.

Молекулярлық бұлт жемірілгенде, ұйысқан тозаңдар мен газдар күн массасының 50 есесіндей болған кішкентай бок добы секілді шар денеге айналады. Шар дене жалғасты күйреп, тығыздығы жалғасты артып, ауырлық нүктесі ауысып, барынша қыза бастайды. Алғашқы [[Протожұлдыз]] бұлтының ағысы белгілі бір тұрақты қозғалыс сипатын сақтаған кезде протожұлдыздың өзегі қалыптасады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Seligman | first = Courtney
 | url = http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm
 | title = Slow Contraction of Protostellar Cloud | work=Self-published
 | accessdate = 2006-09-05 }}&lt;/ref&gt; Бұл ''негізгі тізбек жұлдызының'' алғашқы сатысында протопланета дискасы болады, ауырлық күшінің тоғысуына кем дегенде 10-15 млн жыл керек.

Алғашқы протожұлдыздардың массасы күн массасынан 2 есе кішілері ''Торпақ T'' жұлдызы секілділер болса, үлкендері [[Хербиг жұлдыздары]]на ұқсас жұлдыздарды құрайды. Бұл жаңа пайда болған жұлдыздар өз өсінде айналуынан екі полюсінен ағын бүркіп шығарып, Хербиг–Аро нысанын ({{lang-en|Herbig–Haro object}}) құрайды.&lt;ref&gt;{{cite conference
 | author=Bally, J.; Morse, J.; Reipurth, B. | year = 1996
 | title=The Birth of Stars: Herbig-Haro Jets, Accretion and Proto-Planetary Disks
 | booktitle = Science with the Hubble Space Telescope - II. Proceedings of a workshop held in Paris, France, December 4–8, 1995
 | editor = Piero Benvenuti, F.D. Macchetto, and Ethan J. Schreier
 | publisher = Space Telescope Science Institute | pages = 491
 | url =http://adsabs.harvard.edu/abs/1996swhs.conf..491B
 | accessdate =2006-07-14 }}&lt;/ref&gt;

=== Негізгі тізбек жұлдызы ===
{{main|Негізгі тізбек жұлдызы}}
[[Сурет:HRDiagram.png|thumb|right|200px|HR (Герцшпрунг-Рассел) диаграммасы]]

[[Герцшпрунг — Рассел диаграммасы|HR диаграммасы]]ндағы жұлдыздар жайласуы бейберекет емес, олар белгілі бір өңірлерге арнайы орналасқан. Әсіресе сол жақ үстіңгі бұрыштан оң жақ астыңғы бұрышқа дейінгі тар өңірге көп санды жұлдыздар шоғырлы түрде орналасқаны бірден көзге түседі. Күн де осы диагональді өңірге жайғасқан екен. Демек, осынау диагональ Негізгі тізбек ({{lang-en|Main sequence}}) деп аталады да, негізгі тізбектегі жұлдыздар [[Негізгі тізбек жұлдызы]] ({{lang-en|main-sequence stars}}), немесе [[Ергежейлі жұлдыз]]  ({{lang-en|dwarf}}) деп аталады. Негізгі тізбек жұлдыздары өз ғұмырының [[сутегі]]лік жану сатысында болады. Ондағы сутегі отыны жанып таусылған соң гелийлік жану басталады да, ісініп [[Алып қызыл жұлдыз]]ға айналады. Күн жүйесіндегі күн дәл қазір сондай [[негізгі тізбек жұлдызы]]на жатады.

Тұрақты жұлдыздардың бүкіл ғұмырының 90%-ында жоғары температура мен жоғары қысым арқылы өзегіндегі сутегіні гелий етіп біріктірумен болады және осы барыста мол энергия жасап шығарады. Негізгі тізбек жұлдыздары алғашқы сәттерден бастап, сутегінің салыстырмасы өзегінде арта береді де, нәтижесінде өзегінде термоядролық реакция ұлғайып, жұлдыздың температурасы біртіндеп жоғарылап, жарығы да арта береді.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author= Mengel, J. G.; Demarque, P.; Sweigart, A. V.; Gross, P. G.
 | title=Stellar evolution from the zero-age main sequence
 | journal=Astrophysical Journal Supplement Series
 | year=1979 | volume=40 | pages=733–791
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1979ApJS...40..733M  | doi = 10.1086/190603 
}}&lt;/ref&gt; Күнді мысал етсек, шамамен 4.6 млрд жыл бұрын негізгі тізбек сатысына жеткен, содан бері оның жарығы 40% артқан.&lt;ref name=sun_future /&gt;

Әрбір жұлдыз [[жұлдыз бораны]]н ({{lang-en|Stellar Wind}}) бүрку арқылы зарядты бөлшектерді ғарышқа шашумен болады. Көп санды жұлдыздардың осындай жолмен массасын кемітуі тым болымсыз болғандықтан есепке алынбайды. Күн жылына тек 10 −14 күн массасын жоғалтады,&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Wood, B. E.; Müller, H.-R.; Zank,  G. P.; Linsky,  J. L.
 | title=Measured Mass-Loss Rates of Solar-like Stars as a Function of Age and Activity
 | journal=The Astrophysical Journal | year=2002
 | volume=574 | pages=412–425
 | url=http://www.journals.uchicago.edu/ApJ/journal/issues/ApJ/v574n1/55336/55336.text.html  | doi = 10.1086/340797 
 | format= &lt;sup&gt;[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&amp;lr=&amp;q=author%3A+intitle%3AMeasured+Mass-Loss+Rates+of+Solar-like+Stars+as+a+Function+of+Age+and+Activity&amp;as_publication=The+Astrophysical+Journal&amp;as_ylo=2002&amp;as_yhi=2002&amp;btnG=Search Scholar search]&lt;/sup&gt;
}}&lt;/ref&gt; осылайша ол бүкіл ғұмырында өз массасының әрең 0.01% пайызын ғана жоғалтады. Алып массаға ие жұлдыздарда жыл сайын жоғалтатын массасы 10−7 ден 10−5 %-ға жетеді. Бұл олардың өзгерісіне біршама әсер етеді.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last=de Loore | first=C.
 | coauthors=de Greve, J. P.; Lamers, H. J. G. L. M.
 | title=Evolution of massive stars with mass loss by stellar wind
 | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61
 | issue=2 | pages=251–259
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&amp;A....61..251D }}&lt;/ref&gt; Массасы күн массасының 50 есесіндей жұлдыз Негізгі тізбек сатысында өз массасының жартысына дейін жоғалтады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.727
 | title = The evolution of stars between 50 and 100 times the mass of the Sun
 | publisher = Royal Greenwich Observatory
 | accessdate = 2006-09-07 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздың негізгі тізбек белдеуіндегі уақыты олардағы отынның жану, ысрап болу жылдамдығына байланысты болады. Күннің жарқырауы мен массасына негізделіп, оның өмірінің 10 млрд жыл шамасында екенін мөлшерлейміз. Алып жұлдыздардың массасын құртатын жану тез, өмірі қысқа болады. Ұсақ жұлдыздардың өртену жылдамдығы ақырын, неше миллиард жылға жетеді және олардың соңғы мезгілі үздіксіз қызару, бозару болады. Ондай жұлдыздар қазіргі ғарыштық жастан (13.7 млрд жыл)  көбірек өмір сүретіндіктен, ондай жұлдыздардың өлімі әлі туыла қойған жоқ.

Массасынан басқа, гелийден ауыр элементтер жұлдыздар өзгерісі барысында маңызды рөл ойнайды. Астрономияда гелийден ауыр элементтер түгелдей металл деп аталады, олардың химиялық қоюлығы метал мөлшері делінеді. Метал мөлшері тұрақты жұлдыз жану жылдамдығына, магнитті өрістің қалыптасуына әсер етеді, жұлдыз боранының күшіне ықпал етеді.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Pizzolato, N.; Ventura,  P.; D'Antona, F.; Maggio, A.; Micela, G.; Sciortino, S.
 | title=Subphotospheric convection and magnetic activity dependence on metallicity and age: Models and tests
 | journal=Astronomy &amp; Astrophysics
 | year=2001 | volume=373 | pages=597–607
 | url=http://www.edpsciences.org/articles/aa/abs/2001/26/aah2701/aah2701.html
 | doi=10.1051/0004-6361:20010626 }}&lt;/ref&gt; Жұлдыз бораны күшіне әсер етеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | date = 2004
 | url = http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html
 | title = Mass loss and Evolution | publisher = UCL Astrophysics Group
 | accessdate = 2006-08-26 }}&lt;/ref&gt; Жұлдызды қалыптастыратын молекулярлық тұмандықтың құрамы ұқсамайтындықтан, қартайған, екінші жұлдыз әулетіндегі жұлдыздардың метал мөлшері жас бірінші жұлдыздар әулетіндегілерден төмен болады (дегенмен кәрі жұлдыздар өліп, атмосферасы молекулярлық тұмандықтарға шашылғанда, ол үздіксіз ауыр метал жасауға өтіп, ондағы метал мөлшері уақыт өтуімен көбейе береді).

=== Алып қызыл жұлдыз ===
{{main|Алып қызыл жұлдыз}}
[[Сурет:Mira 1997.jpg|thumb|right|200px|1997 жылы Хаббл суретке түсірген Алып қызыл жұлдыз — Мира]]
Массасы күн массасының 0.5 есесіндей жұлдыздың өзегіндегі термоядролық реакцияға қажетті отын (көбінесе сутегі мен гелий) таусылғанда сыртқы қабатындағы газы ұлғайып, және біртіндеп суып, ақырында [[Алып қызыл жұлдыз]]ға ({{lang-en|Red giant}}) айналады. Мысалы, 5 млрд жылдан кейін күн Алып қызыл жұлдызға айналады. Ол кезде күннің радиусы кезектегісінің 250 есесіндей (1 астрономиялық бірлік 150 млн км) болады. Бірақ ол кезде кезектегі массасының 30% жоғалтады екен.&lt;ref name=&quot;sun_future&quot;&gt;{{cite journal | author=Sackmann, I. J.; Boothroyd, A. I.; Kraemer,  K. E. | title=Our Sun. III. Present and Future | pages=457 | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...418..457S | doi = 10.1086/173407 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sun_future_schroder&quot;&gt;{{cite journal | first=K.-P. | last=Schröder | coauthors=Smith, Robert Connon | year=2008 | title=Distant future of the Sun and Earth revisited|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society  | volume = 386
 | pages = 155
}} Тағы қараңыз {{cite news | url=http://space.newscientist.com/article/dn13369-hope-dims-that-earth-will-survive-suns-death.html?feedId=online-news_rss20 | title=Hope dims that Earth will survive Sun's death | date=2008 | work=NewScientist.com news service | first=Jason | last=Palmer | accessdate=2008-03-24 }}&lt;/ref&gt;

2,25 есе күн массасына ие Алып қызыл жұлдызда сутегінің термоядролық өзгерісі (бейнелеп айтқанда сутегінің жануы) өзегінің тысқарысындағы бірнеше қабатта қатар жүреді.&lt;ref name=&quot;hinshaw&quot;&gt;{{cite web
 | last = Hinshaw | first = Gary | date = 2006
 | url = http://map.gsfc.nasa.gov/m_uni/uni_101stars.html
 | title = The Life and Death of Stars
 | publisher = NASA WMAP Mission | accessdate = 2006-09-01 }}&lt;/ref&gt; Соңында өзегі қусырылып, Гелийдің термоядролық өзгерісіне (бейнелеп айтқанда гелийдің жануына) ауысады. Бұл кезде жұлдыздың радиусы біртіндеп қусырылып, бетіндегі температурасы жоғарылайды.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last = Iben | first = Icko, Jr.
 | title=Single and binary star evolution
 | journal=Astrophysical Journal Supplement Series
 | year=1991 | volume=76 | pages=55–114
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1998RPPh...61...77K
 | accessdate=2007-03-03
 | doi=10.1086/191565 }}&lt;/ref&gt;

Тіпті де үлкен жұлдыздардың өзегіндегі өңірлерде сутегінің термоядролық өзгерісі мен гелийдің теромядролық өзгерісі қатар жүреді. Жұлдыз өзегіндегі сутегі таусылған соң, өзегіндегі термоядролық өзгеріс жоғары темпратурадағы көміртегі мен оттегіні негіз еткен газ қабаттарын да қамтиды, сосын Алып қызыл жұлдыз болу сатысына баяу енеді және оның өзгерісі үздіксіз жалғаса береді.

=== Массасы үлкен жұлдыздар ===
[[Сурет:Wolf rayet2.jpg|thumb|right|350px|Хаббл ғарыш телескопы түсірген M1-67 тұмандығы, орталығы [[Вольф-Райе жұлдызы]] WR 124]]
Массасы күннен 10 есе үлкен тұрақты жұлдыздар сутегілік термоядролық реакция барысында [[Аса алып қызыл жұлдыз]]ға ({{lang-en|Red supergiant}}) айналады. Олардың өзегіндегі сутегі мен гелий секілді отындар жанып таусылғанда гелийден ауыр элементтер де жана бастайды.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.nmm.ac.uk/server/show/conWebDoc.299/ | title = What is a star? | publisher = Royal Greenwich Observatory | accessdate = 2006-09-07 }}&lt;/ref&gt;

Олардың өзегі қусырылып, жоғары температурасы мен жоғары қысым туады да көміртегінің термоядролық реакциясын (көміртегінің жануы) туғызады. Бұл барыс үздіксіз жалғасып, [[неон]]ның термоядролық рекциясына (неон жануы), [[оттегі]]нің термоядролық реакциясына (оттегінің жануына), [[кремний]]дің термоядролық реакциясына (кремнийдің жануына) ұласады. Жұлдыздың соңғы сәтіне жақындағанда термоядролық реакция бейне сарымсақ қабаты секілді жұлдыз ішінің әрбір қабатында толық жүріледі. Әр қабаттағы отын ұқсамайды.

Термоядролық реакциядан [[темір]] жасалуымен тең соңғы сатыға жетіп үлгіреді. Өйткені темір ядросының басқа элементке қарағанда шектемесі ауыр болғандықтан, оның термоядролық реакциясы энергия бөлуге қарағанда, энергияны ысрап етуі асқынады (энергия жұмсалады). Сондай-ақ ол біршама жеңіл элементтермен бірігетіндіктен, оның термоядролық реакциясы жылу бөліп шығармайды.&lt;ref name=&quot;hinshaw&quot; /&gt; Сондықтан біршама кәрі, массасы да үлкен жұлдыздардың өзегіне мол темір жиналады. Бұл жұлдыздардың ауыр элементтері оның айналуы арқылы жұлдыз бетіне тарқал [[Вольф-Райе жұлдызы|Вольф-Райе жұлдыздарын]] қалыптастырады, олар өз атмосфера қабатынан тығыздығы жоғары жұлдыз боранын айналасына бүркумен болады.

=== Гравитациялық коллапс===
{{main|Гравитациялық коллапс}}
[[Сурет:Crab Nebula.jpg|thumb|right|200px|Шаян (Краб) тұмандығындағы [[ғаламатжұлдыз]] қалдығы]]
Үлкендігі орташа жұлдыз өз дамуында сыртқы атмосфера қабаттары кеңейіп [[ғаламшар]] пішінді [[ғаламшарлық тұмандық]]қа ({{lang-en|Planetary nebula}}) айналады. Егер сыртқы қабатындағы газдар тарқаған соң қалған қалдықтың массасы күн массасының 1.4 есесінен төмен болса, ол кішірейіп үлкендігі жер шары көлеміндей ұсақ аспан денесіне айналады. Оны әдетте [[Ақ ергежейлі]] деп атаймыз.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Liebert, J. | title=White dwarf stars | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1980 | volume=18 | issue=2 | pages=363–398 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1980ARA&amp;A..18..363L  | doi = 10.1146/annurev.aa.18.090180.002051 }}&lt;/ref&gt; Жұлдыздар негізінен [[плазма]]лық заттан құралғанымен, Ақ ергежейлі жұлдыздың ішіндегісі плазмалық зат емес. Өте ұзақ замандар өткен соң Ақ ергежейлі  жұлдыз үздіксіз күңгірттеніп, [[Қара ергежейлі]] жұлдызға айналады.

Үлкенірек жұлдыздардың термоядролық реакциясы үздіксіз жалғасып, өзегіндегі темір мөлшері белгілі бір деңгейге жеткенде (күн массасының 1.4 есесінен үлкен массаға ие болғанда) өз массасын ұстап тұра алмайды. Бұл кезде өзегіндегі шұғыл [[Гравитациялық коллапс]] электронды [[протон]]ның ішіне еңгізеді, Anti-β мен электронның ыдырауынан протондар, немесе ұсақ протондар толассыз пайда болады. Осындай шұғыл туған коллапстың әсерінде соққы толқындар айналаға тарап, жұлдыз жарылысынан ғаламатжұлдыз пайда болады. Құс жолы ішінде туған ондай жұлдыздар туралы тарихтар бойы көптеген деректер тіркелген, оларды бұрынғы адамдар бұрын болмаған &quot;жаңа жұлдыз&quot; туды деп түсінген.&lt;ref name=&quot;supernova&quot;&gt;{{cite web | date = 2006  | url = http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html | title = Introduction to Supernova Remnants | publisher = Годдард ғарышқаұшу орталығы | accessdate = 2006-07-16 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздың негізгі массасы жарылыстан айналасына тарқап ([[Шаян тұмандығы]] секілді) кеткен соң, қалған қалдық [[Нейтрон жұлдыз]]ы болып, немесе тіпті де үлкен масса жағдайында [[Қара құрдым]] болып қалыптасады (Қара құрдым болу үшін ғаламатжұлдыз қалдығы күн массасының 4 есесінен үлкен болуға тиіс).&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Fryer, C. L. | title=Black-hole formation from stellar collapse | journal=Classical and Quantum Gravity | year=2003 | volume=20 | pages=S73–S80 | url=http://www.iop.org/EJ/abstract/0264-9381/20/10/309  | doi = 10.1088/0264-9381/20/10/309 }}&lt;/ref&gt; Нейтрон жұлдыз ішіндегі материя негізінен нейтрон болып, ол өзегі өте тұрақсыз [[QCD материясы]]н да қамтиды. Қара құрдым өзегіндегі бұл материя туралы дерек күні бүгінге дейін анық емес. Ол әлі де зерттеуді талап етеді.

Коллапстан өлген жұлдыздың сыртқы қабатынан айналасына таралған материялар (көбі ауыр элементтер) жаңа тұрақты жұлдыз қалыптасуына пайдалы материал болады. Бұл ауыр элементтер жартас секілді түрлі ғаламшарларды құрайды. Ғаламатжұлдыз бен алып жұлдыздың жұлдыз бораны айналасына бүріккен материя жұлдызаралық қатты заттарды қалыптастыратын негізгі себеп есептеледі.&lt;ref name=&quot;supernova&quot; /&gt;

== Жұлдыздардың қасиеттері ==
[[Сурет:Star_life_cycles_red_dwarf_en.svg|thumb|right|350px|КІші массадағы (солдағы) және үлкен массадағы (оңдағы) жұлдыздардың өзгеру эвалюциясы]]
Жұлдыздың барлық ерекшелігін оның әу бастағы массасы белгілейді. Оның негізгі қасиеттері болған жарқырауы, үлкен-кішілігі, өзгерісі, жасы, тағдыры дегендер оның массасына байланысты болады.

=== Жасы ===
Көпшілік жұлдыздардың жасы 1 млрд-тан 10 млрд жыл арасында болады. Кейбір жұлдыздардың жасы [[Жойқын жарылыс|ғарыш жасы]]мен (13,7 млрд жыл) қарайлас. Қазірге дейінгі ең кәрі жұлдыз HE 1523-0901 болып, оның жасы 13,2 млрд жыл екен.&lt;ref&gt;{{cite news
 | author=Frebel, A.; Norris, J. E.; Christlieb, N.; Thom, C.; Beers, T. C.; Rhee, J
 | title=Nearby Star Is A Galactic Fossil
 | publisher=Science Daily
 | date=2007
 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070510151902.htm
 | accessdate=2007-05-10 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыз массасы қанша үлкен болса — оның жарқырау ғұмыры сонша қысқа болады. Өйткені массасы үлкен жұлдыздың өзегіндегі гравитация өте жоғары болады да, [[сутегі]]нің термоядролық реакциясы өте тез жүреді. Көптеген массасы үлкен жұлдыздардың орташа жасы 1 млн жыл көлемінде. Ал массасы оған қарағанда жеңіл жұлдыздар ([[Қызыл ергежейлі]]) өте ақырын жанатындықтан, ғұмыры миллиард жылға дейін барады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | author = Naftilan, S. A.; Stetson, P. B.
 | date = 2006
 | url =http://www.sciam.com/askexpert_question.cfm?articleID=000A6D41-76AA-1C72-9EB7809EC588F2D7&amp;catID=3&amp;topicID=2
 | title =How do scientists determine the ages of stars? Is the technique really accurate enough to use it to verify the age of the universe?
 | publisher =Ғылыми Америка
 | accessdate = 2007-05-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Laughlin, G.; Bodenheimer, P.; Adams, F. C.
 | title=The End of the Main Sequence
 | journal=The Astrophysical Journal
 | year=1997
 | volume=482
 | pages=420–432
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1997ApJ...482..420L
 | accessdate=2007-05-11  | doi = 10.1086/304125 
}}&lt;/ref&gt;

=== Химиялық құрамы ===
Жұлдыздар [[спектр]]ін зерттеу арқылы олардың атмосферасының химиялық құрамы анықталады. Күн тәрізді жұлдыздар да жер бетіндегі заттарды құрайтын химиялық элементтерден тұрады. Массасы бойынша есептегенде, жұлдыз қалыптасқан кездегі салыстырмада сутегі 70%, ал гелий 28% ұстайды және аздап басқа ауыр элементтер болады. Темір өте қарапайым элемент болған соң, әсіресе оның [[спектр сызығы]]н ажырату оңай болғандықтан, жұлдыздардың химиялық құрамындағы темір секілді элементтерге талдау жасау арқылы оның жасын мөлшерлеуге болады.&lt;ref&gt;{{cite web | date = 2006 | url = http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2006/pr-34-06.html | title = A &quot;Genetic Study&quot; of the Galaxy | publisher = ESO | accessdate = 2006-10-10 }}&lt;/ref&gt; Ауыр элемент құрамының болу-болмауы оның ғаламшар серігінің болу-болмауын да мөлшерлеуге жәрдем береді.&lt;ref&gt;{{cite journal | author= Fischer, D. A.; Valenti, J. | title=The Planet-Metallicity Correlation | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=622 | issue=2 | pages=1102–1117 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2005ApJ...622.1102F  | doi = 10.1086/428383 }}&lt;/ref&gt;

Өлшенген жұлдыздар арасында, темір құрамы ең аз жұлдыз ергежейлі HE1327-2326 жұлдызы болып, темір құрамы күннің екі жүз мыңынан біріндей ғана.&lt;ref&gt;{{cite web
 | date = 2005
 | url = http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050417162354.htm | title = Signatures Of The First Stars
 | publisher = ScienceDaily | accessdate = 2006-10-10 }}&lt;/ref&gt; Темір құрамы өте жоғары жұлдыз [[Арыстан (шоқжұлдыз)|Арыстан шоқжұлдызы]]ндағы μ (Leo μ) жұлдызы болып, темір құрамы күннен бір есеге жуық артық. Ал, айналатын ғаламшары бар [[Геркулес (шоқжұлдыз)|Геркулес шоқжұлдызы]] 14 жұлдызының темір құрамы күннің 3 есесіндей.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last=Feltzing | first=S. | coauthors=Gonzalez, G.
 | title=The nature of super-metal-rich stars: Detailed abundance analysis of 8 super-metal-rich star candidates
 | journal=Astronomy &amp; Astrophysics
 | year=2000 | volume=367 | pages=253–265
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2001A&amp;A...367..253F
 | accessdate=2007-11-27
 | doi=10.1051/0004-6361:20000477 }}&lt;/ref&gt;

Кейбір жұлдыздардың химиялық элементтері басқаларынан өзгеше. Олардың спектрінен [[хром]] және [[сирек жер элементтері]] көбірек байқалады.&lt;ref&gt;{{cite book
 | first=David F. | last=Gray | year=1992
 | title=The Observation and Analysis of Stellar Photospheres
 | publisher=Cambridge University Press
 | id=ISBN 0-521-40868-7 }}&lt;/ref&gt;

=== Диаметрі ===
[[Сурет:Comparison of planets and stars (sheet by sheet) (Jan 2015 update).png|thumb|right|400px|Жұлдыздардың салыстырмасы. Алдыңғы реттегі ең үлкен нысан келесі реттегі ең кішісі ретінде басталады. [[Меркурий]]ден басталады,  алғашқы қатардағы ең үлкені [[Жер]] шары, сосын салыстырма жалғаса береді, ең соңғы [[Аса жойқын жұлдыз]] UY Scuti]]
Жер шары тым алыста болғандықтан, күнді айтпағанда басқа барлық жұлдыздар аспанда тек бір жарық нүкте болып қана көрінеді, жер атмосферасының әсерінде жылтылдап тұрады. Күннен басқа диаметрі ең үлкен көрінетін жұлдыз Алтын балық R жұлдызы (R Doradus)  болып, оның диаметрі 0.057 бұрыштық секунд.&lt;ref&gt;{{cite news
 | title=The Biggest Star in the Sky | publisher=ESO
 | date= 1997
 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-1997/pr-05-97.html
 | accessdate=2006-07-10 }}&lt;/ref&gt;

Біздің жұлдызды түсінуіміздің көбі теорияны моделдеу мен ұқсатуға негізделген. Жұлдыз туралы теория болса жұлдыздың спектрі мен диаметрін өлшеп талдау жасауға негізделген. Күннен басқа, диаметрі алғаш есептелген жұлдыз [[Бетельгейзе]] болып, Альберт Майкельсон оны 1921 жылы Вильсон тауындағы обсерваторияда Гук телескопын пайдаланып өлшеген болатын. Өлшеу нәтижесі бойынша ол күн диаметрінің 450 есесіндей екен

Жердегі телескоптарға аспандағы жұлдыздар өте кішкене көрінеді де, олардың диаметрін шамалау мүмкін болмайды. Сондықтан жұлдыз диаметрін өлшеу үшін [[интерферометр]] телескоптар қолданылады. Жұлдыз диаметрін өлшеудің тағы бір амалы жұлдыз тұтылуы (күн тұтылуы, ай тұтылуы секілділер). Бұл амал көбінесе ай тұтылған кездегі жұлдыздан жеткен әлсіз жарық пен қайта ай жарығы түскен кездегі жарықтың өзгерісіне сүйеніп, жұлдыздардың диаметрін өлшейді.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Ragland, S.; Chandrasekhar, T.; Ashok, N. M.
 | title=Angular Diameter of Carbon Star Tx-Piscium from Lunar Occultation Observations in the Near Infrared
 | journal=Journal of Astrophysics and Astronomy
 | year=1995 | volume=16 | pages=332
 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995JApAS..16..332R
 | accessdate=2007-07-05 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздың өлшемі туралы айтсақ, диаметрі 20-40 км аралығындағы салмағы өте ауыр, бірақ көлемі кішкене [[Нейтрон жұлдыз]]дар бар. Сондай-ақ Аңшы шоқжұлдызындағы (Орион) Бетельгейзе жойқын жұлдызының (Betelgeuse Supergiant star) диаметрі күн диаметрінің 650 есесіндей үлкен, яғни 900 млн км. Бірақ оның тығыздығы күннен әлденеше есе төмен.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Davis | first = Kate | date = 2000
 | url = http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml
 | title = Variable Star of the Month—December, 2000: Alpha Orionis
 | publisher = AAVSO | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt;

=== Қозғалысы және арақашықтықты есептеу ===
[[Сурет:The radial velocity method (artist's impression).jpg|thumb|right|350px|Жұлдыздың радиалды жылдамдығын есептеу]]
Жұлдыздардың күнге салыстырмалы қозғалысы сол жұлдыздың жасы мен келіп шығуы туралы, сондай-ақ айналасындағы галактикалардың құрылымы мен өзгерісі туралы пайдалы ақпарат береді. Бір жұлдыздың қозғалысы радиалды жылдамдығын және [[аспан]]ды кесіп өтудің [[импульс моменті]]н қамтиды. [[радиалды жылдамдық]] жұлдыздың күнге салыстырмалы жақындау, не алыстауына қаратылса, ал импульс моменті оның өз бетінше қозғалысына қаратылады.

Радиалды жылдамдық жұлдыз спектріндегі [[Доплер құбылысы|Доплер ауысымы]]н өлшеу арқылы анықталады, оның бірлігі км/сек. Жұлдыздың өз бетінше қозғалуынан туған импульс моментін тауып шығу нәзік [[астроесептеу]]лер арқылы орындалады, оның бірлігі миллионнан бір доғалық секунд (МП/жыл). Жұлдыздардың көріну парқын өлшеу арқылы нақты жылдамдықты есептеуге болады. Егер жұлдыздың жылдамдығы жоғары болса, ол сөзсіз күнге біршама жақын болғаны.&lt;ref&gt;{{cite web | date = 1999 | url = http://www.rssd.esa.int/hipparcos/properm.html | title = Hipparcos: High Proper Motion Stars | publisher = ESA | accessdate = 2006-10-10 }}&lt;/ref&gt;

Екі жылдамдық та өлшенген жағдайда оның күн жүйесі кеңістігіне салыстырмалы қозғалысын есептеп шығаруға болады. Жақын маңдағы жұлдыздарда бірінші әулет жұлдыздарының жылдамдығы екінші әулет жұлдыздарынан төменірек болады. Кейінгілері жазыққа бейім эллиптис орбитада айлналады.&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Johnson | first = Hugh M. | title=The Kinematics and Evolution of Population I Stars | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | year=1957 | volume=69 | issue=406 | pages=54 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1957PASP...69...54J | doi=10.1086/127012 }}&lt;/ref&gt; Белгілі бір жұлдызды есептеу арқылы қасындағы одақтас, не қосар жұлдызының жылдамдығын да есептеп шығуға болады. Олар ортақ молекулялрық тұмандықтан келіп шыққан жағдайда, қозғалыстарында белгілі бір ортақтық ерекшеліктер болады.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author = Elmegreen, B.; Efremov, Y. N.
 | title=The Formation of Star Clusters
 | journal=American Scientist
 | year=1999 | volume=86 | issue=3 | pages=264
 | url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1
 | accessdate=2006-08-23
 | doi=10.1511/1998.3.264 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтаудың негізгі әдісі — Жердің Күн төңірегінде айналуын негізге ала отырып, жұлдыздардың көрінерлік орын ауыстыруын өлшеу. Сол ауытқу ([[параллакс]]) бойынша жұлдызға дейінгі қашықтық есептеліп шығарылады. Әр түрлі спектрлік кластағы жұлдыздардың орташа абсолюттік жұлдыздық шамасын анықтай отырып және оны сол кластағы жекелеген жұлдыздардың көрінерлік жұлдыздық шамасымен салыстыра отырып, жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтауға болады. Жұлдыздың өз осінен айналуы оның спектрлері бойынша зерттеледі. Айналу кезінде жұлдыз дискісінің бір шеті бізден алыстайды, ал екінші шеті сондай жылдамдықпен бізге қарай жақындайды. Сондықтан, [[Доплер құбылысы|Доплер принципі]] бойынша жұлдыздың айналу жылдамдығын анықтауға болады. Температурасы жоғары (экватор аймағында) жұлдыздар 100 – 200 км/с және одан да артық [[жылдамдық]]пен, ал температурасы салқындау жұлдыздар одан кем, яғни секундына бірнеше км жылдамдықпен айналады

=== Электромагнит өрісі ===
[[Сурет:Suaur.jpg|thumb|left|200px|Орташа Зеемана-Доплер арқылы құрылған [[Арбакеш шоқжұлдызы]] (Auriga) SU бетіндегі электромагнит өрісі]]
Жұлдыздың [[электрмагниттік өріс]]і оның ішкі бөлігіндегі [[конвекция]]лы [[цикл]] (қарама-қарсы айналыс) қалыптасқан өңірде пайда болады. Жұлдызды құраған [[Электрөткізгіштік|электрөткізгіштігі]] бар плазма бейне мотор секілді жұлдыздың электромагнит өрісін пайда қылады. Электромагнит өрісінің күші жұлдыз массасы мен құрамының өзгерісіне қатысты өзгеріп отырады. Бетіндегі электромагнит өрісі әрекеті жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығына да қатысты болады.

Бетіндегі қозғалыстар [[жұлдыз дағы]]н пайда қылады. Жұлдыз дағы өңірі қалыпты өңірге қарағанда электромагнит өрісі біршама күшті, темпратурасы төмен өңір есептеледі. [[Жұлдыз шудасы]] электромагнит өрісі күшейген [[Күн тәжі|жұлдыз тәжі]] өңіріндегі белсенділіктен басталады. Жұлдыз жалыны болса электромагнит өрісіндегі қозғалыста бүркілген энергетикалық бөлшектер жарылысынан туылады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last=Brainerd | first=Jerome James | date= 2005
 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/observation/XRayCorona.html
 | title=X-rays from Stellar Coronas
 | publisher=The Astrophysics Spectator
 | accessdate= 2007-06-21 }}&lt;/ref&gt;

Электромагнит өрісінің әсерінде, жоғары жылдамдықта өз өсінде айналатын жас жұлдыздың беткі қозғалыстары көп болады. Электромагнит өрісі жұлдыз дауылын өршітеді. Ал жұлдыз қартайған сайын қозғалысы баяулап, ондағы электромагнит өрісі туғызған құбылыстар салыстырмалы әлсірей түседі. Сондықтан, күн секілді жасы егде жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығы баяулады, беткі қозғалыстар да біршама аз. Өз өсіндегі айналысы ақырындаған жұлдыздың бетіндегі электромагнит өрісі туғызған белсенді қозғалыстар біртіндеп [[период]]ты тұрақты қозғалысқа ауысады. Кейде тіпті ұзақ заман еш белсенділік болмайды.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Berdyugina  | first = Svetlana V. | year=2005
 | url =http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/
 | title =Starspots: A Key to the Stellar Dynamo
 | publisher =Living Reviews
 | accessdate = 2007-06-21 }}&lt;/ref&gt; Мысалы, [[Маундер минималы]]нда ({{lang-en|Maunder Minimum}}) күн шамамен 70 жыл бойы еш қара дақсыз қозғалған екен.
{{Фотоқатар|NOAA 875.ogv|NOAA 875 Flare.ogv|е1=280|е2=280|мәтін='''1. Күн дағы қозғалысы'''&lt;br /&gt;'''2. Күн шудасы'''|color=#BBBBDD}}

=== Салмағы ===
[[Сурет:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|thumb|right|300px|G түріндегі жерге ең жақын жұлдыз – Күн. Күн — [[негізгі тізбек жұлдызы]]ның бірі, ол өзегіндегі термоядролық реакциядан энергия жасап нұр шашады, онда сутегі [[атом]]ы [[гелий]] атомына айналады. Оның өзегінде секундына  620 миллион тонна сутегі реакцияға түседі. NASA суреті]]
Жұлдыздардың массасы және жарқырауы бір-бірімен белгілі бір тәуелділік арқылы байланысады. Жұлдыздың ішкі қойнауын тікелей бақылап көру мүмкін емес. Сондықтан жұлдыз, оның массасы, радиусы және жарқырауы шын мәніндегі жұлдызға сәйкес етіп жасалған теориялық жұлдыз моделін құру арқылы зерттеледі. Теория жүзінде жұлдыз механикалық және жылулық тепе-теңдікте болатын әрі ұзақ уақыт бойы ұлғаймайтын және сығылмайтын газдан тұратын шар деп қарастырылады. Әдеттегі жұлдыздың температурасы оның беткі қабатында бірнеше мың градусқа, ал центрінде ондаған миллион градусқа жетеді. Жұлдыз энергиясының негізгі көзі – термоядролық реакциялар. Мұнда жеңіл ядролардан неғұрлым ауыр ядролар пайда болады. Көп жағдайда [[сутегі]] [[гелий]]ге айналады. Жұлдыздардың табиғаты мен құрылысы дүние жүзінің көптеген обсерваториялары мен астрономиялық мекемелерінде, ал Қазақстанда [[Астрофизика институты]]нда зерттеледі.&lt;ref name=source1&gt;Балалар энциклопедиясы&lt;/ref&gt;
[[Сурет:Ngc1999.jpg|thumb|right|200px|Рефлексті тұмандық NGC 1999 әдетте Аңшы жоқжұлдызы V380 жағынан жарқырайды. Оның массасы күннің 3,5 есесіндей. NASA суреті]]
Карина шоқжұлдызының ({{lang-en|Carina}}) ''η'' жұлдызы белгілі болған массасы ең үлкен жұлдыздың бірі есептеледі.&lt;ref&gt;{{cite journal | first = Nathan | last = Smith | year = 1998 | url = http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | title = The Behemoth Eta Carinae: A Repeat Offender | publisher = Astronomical Society of the Pacific | journal=Mercury Magazine | volume=27 | pages=20 | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt; Ол күн массасының 100–150 есесіндей үлкен. Бірақ оның ғұмыры тым қысқа, ең ары болғанда бірнеше миллион жыл ғана. [[Аркес үйіржұлдызы]] ({{lang-en|Arches cluster}}) туралы зерттеулер бойынша, әлемде күннің 150 есесіндей басқа да алып жұлдыздар бар, бірақ әлі нақтыланбады.&lt;ref&gt;{{cite news | title=NASA's Hubble Weighs in on the Heaviest Stars in the Galaxy | publisher=NASA News | date= 2005 | url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html | accessdate=2006-08-04 }}&lt;/ref&gt; Не үшін 150 есе болуды соңғы шек ету керек, бұл анық емес. Тек Эддингтон жарқырау шамасы бұл мәселеге белгілі бір жауап береді: жұлдыз өз беткі қабатына атқылай алатын жарығының ең жоғары шегі осы болуға тиіс.

[[Жойқын жарылыс]]тан кейін ең алғаш пайда болған жұлдыздар күннен 300 есеге дейін ауыр болған.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Ferreting Out The First Stars | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | date= 2005 | url=http://cfa-www.harvard.edu/press/pr0531.html | accessdate=2006-09-05 }}&lt;/ref&gt; Олардың құрамында [[литий]]ден ауыр элемент болмағандықтан, ондай жұлдыздар таусылды. Бұл түрдегі жұлдыздар қазір тек теория жүзінде ғана расталады.

[[Алтынбалық шоқжұлдызы]] ({{lang-en|Doradus}}) AB A-ның серігі Алтын балық AB C жұлдызының ауырлығы [[Юпитер]]дің 93 есесіндей. Ол қазірге дейінгі белгілі өте кішкентай жұлдыз есептелсе де, оның өзегінде термоядролық реакция жүріп жатыр.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Weighing the Smallest Stars | publisher=ESO | date= 2005 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2005/pr-02-05.html | accessdate=2006-08-13 }}&lt;/ref&gt; Темір құрамы күнмен бірдей жұлдыздың ары қарай термоядролық реакция жасауына аз дегенде Юпитерден 75 есе үлкен болуға тиіс.&lt;ref&gt;{{cite web | first = Alan | last = Boss | date = 2001 | url = http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html | title = Are They Planets or What? | publisher = Carnegie Institution of Washington | accessdate = 2006-06-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;minimum&quot;&gt;{{cite web | last = Shiga | first = David | date = 2006 | url = http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html | title = Mass cut-off between stars and brown dwarfs revealed | publisher = New Scientist | accessdate = 2006-08-23 }}&lt;/ref&gt; Темір құрамы өте аз болған жағдайда, қазіргі күңгірт жұлдыздарды зерттеу арқылы ең кіші жұлдыздың массасы күннің 8,3 есесіндей, Юпитер массасының 87 есесіндей болатыны белгілі болды.&lt;ref name=&quot;minimum&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Hubble glimpses faintest stars | publisher=BBC | date= 2006 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5260008.stm | accessdate=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; Одан да кіші жұлдыздар жұлдыз бен газ шары болу арасында болып, оларды әдетте [[Қоңыр ергежейлі]] жұлдыз деп атайды.

Жұлдыздың радиусы мен салмағы арқылы оның бетіндегі гравитацияны «Тартылыс күші» белгілеуге болады. Әдетте алып жұлдыздар бетіндегі гравитация [[негізгі тізбек жұлдызы]]на қарағанда біршама төмен болады. Ал Ақ ергежейлі жұлдыздар бетіндегі гравитация біршама жоғары болып келеді. Гравитация жұлдыздан шығатын жарыққа да әсер етеді, гравитация жоғары болған сайын оның спектрінде айқын өзгешелік байқалады.&lt;ref name=&quot;new cosmos&quot; /&gt;

Жұлдыз массасының шегі бар. Егер бір жұлдыздың массасы 0.07 күн массасынан төмен болса, онда ол жұлдыз болу &quot;салауатынан&quot; айырылады. Егер өте кішкене жұлдыздың темпратурасы онда сутегіің термоядролық реакциясын туғыза алмаса, онда ол Қоңыр ергежейліге айналады.

=== Өз өсінде айналуы ===
[[Сурет:Lightsmall-optimised.gif|thumb|left|200px|Импульс әсерінің қалыптасуы: импульсты жұлдыз [[пульсар]]дың электромагнитті радиациясын бейнелеп көрсеткен флаш сурет]]
Жұлдыздың өз өсінде айналуын [[спектрометрия]]лық құрылым арқылы өлшеуге болады, немесе жұлдыз дағының жылжуымен де шамалауға болады. Жас жұлдыздар өз өсінде тез айналады, экваторында жылдамдық 100 км/сек-ке дейін жетеді. Мысалы, В түрдегі [[Ахернар]] жұлдызының экваторындағы жылдамдық 225 км/сек -тан асады.

Сондықтан оның экваторының радиусы екі полюсіне қарағанда 50% үлкен. Мұндай жылдамдық Ахернарды бөлшектеп тынатын 300 км/сек жылдамдықтан сәл кішкене ғана болып тұр.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Flattest Star Ever Seen | publisher=ESO | date= 2003 | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2003/pr-14-03.html | accessdate=2006-10-03 }}&lt;/ref&gt; Салыстырма үшін айтсақ, күн 25 – 35 күндік периодта өз өсін бір рет айналып шығады. Экваторындағы жылдамдық бар болғаны 1.994 км/сек қана. Жұлдыздың электромагнит өрісі мен жұлдыз дауылы негізгі тізбектегі жұлдыздың өз өсінде айналу жылдамдығын ақырындатады, өзгерісіне де ықпал етеді.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Fitzpatrick | first = Richard | date = 2006 | url = http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | title = Introduction to Plasma Physics: A graduate course | publisher = The University of Texas at Austin | accessdate = 2006-10-04 }}&lt;/ref&gt;

Тығыз жұлдыздар тығыз материяны пайда қылады, өз өсінде тез айналады. Төмен жылдамдық [[импульс моменті]]н тұрақты сақтайды. Егер жұлдыздың көлемінде өзгеріс болса, ол міндетті түрде жылдамдығына әсер етеді. Көп санды импульс моментін сыртқа қарай созылған жұлдыз бораны мен жұлдыз шудасы әлсіретеді.&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Villata | first = Massimo | title=Angular momentum loss by a stellar wind and rotational velocities of white dwarfs | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | year=1992 | volume=257 | issue=3 | pages=450–454 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1992MNRAS.257..450V }}&lt;/ref&gt;

[[Нейтрон жұлдыз]]ының бір түрі болған [[Пульсар]]дың өз өсінде айналуы өте тез болады, [[Теңіз шаяны тұмандығы]] өзегіндегі пульсар секундына 30 рет айналады.&lt;ref&gt;{{cite news | title=A History of the Crab Nebula | publisher=ESO | date= 1996 | url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1996/22/astrofile/ | accessdate=2006-10-03 }}&lt;/ref&gt; Ол төңірегіне үздіксіз [[импульс]] жіберетіндіктен [[Импульс жұлдызы]] деп те аталады. Бірақ олардың жылдамдығында ақырындау болдады, оның айналу жылдамдығы [[радиация]] тарату барысында үздіксіз әлсірей береді.
{{Фотоқатар|Chandra-crab.jpg|Millisecond pulsar and accretion disk - NASA animation (hi-res).ogv|е1=250|е2=250|е3=250|мәтін='''1. Теңіз шаяны тұмандығындағы [[Пульсар]] рентгендік көрінетін жарық суреті'''&lt;br /&gt;'''2.  Жақын жұлдызды сорып алған [[Пульсар]]дың ұқсатылған көркем анимациясы'''|color=#BBBBDD}}

=== Температурасы ===
Негізгі тізбектегі жұлдыздардың беткі температурасы өзегінде жасалатын энергияға және оның радиусына байланысты болады. Оны рең индексі арқылы мөлшерлеуге болады.&lt;ref name='astronomynotes'&gt;{{cite web
 |url=http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm
 |title=Properties of Stars: Color and Temperature
 |accessdate=2007-10-09 |last=Strobel |first=Nick
 |date=2007 |work=Astronomy Notes
 |publisher=Primis/McGraw-Hill, Inc.
 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20070626090138/http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm
 |archivedate=2007-06-26 }}&lt;/ref&gt; Жұлдызды идеалдастырылған қара шар деп есептеп, оның өзегінда жасалатын энергия оның беткі қабатына жеткенде қанша болатыны арқылы есептеу теориялық есептеу болып, ол әдетте &quot;өнімді температура&quot; деп аталады. Бірақ, өнімді температура тек бір көрсеткіш қана. Өйткені жұлдыз температурасы өзегінен бетіне жеткенше үздіксіз әлсірейтін бірнеше сатылардан өтеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | first=Courtney | last=Seligman | work=Self-published
 | url=http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm
 | title =Review of Heat Flow Inside Stars
 | accessdate = 2007-07-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aps_mss&quot; /&gt; Ал өзегінде миллион К ге жетеді.&lt;ref name=&quot;aps_mss&quot; /&gt;

Жұлдыздың термпературасы ондағы түрлі элементтердің [[иондану]] салыстырмасын туғызады. Жұлдыздың беткі температурасы, жұлдыз көрінуінің абсолюттік шамасы қатарлылар жұлдыздарды түрге бөлуге негіз болады.&lt;ref name=&quot;new cosmos&quot; /&gt;

Үлкен массаға ие негізгі тізбек жұлдызының беткі температурасы 50,000 K-ге жетеді. Ал, Күн секілді біршама кіші жұлдыздың беткі температурасы бірнеше мың К. Алып қызыл жұлдыздың беткі температурасы 3,600 K болғанымен, бірақ оның жарқырайтын аумағы үлкен болған соң жерден жарық болып көрінеді.&lt;ref name=zeilik&gt;{{cite book | last=Zeilik | first=Michael A. | coauthors=Gregory, Stephan A. | title=Introductory Astronomy &amp; Astrophysics | edition=4th ed. | year=1998 | publisher=Saunders College Publishing | isbn=0030062284 | pages=321 }}&lt;/ref&gt;

=== Cәулеленуі (радиация) ===
[[Сурет:Ecliptic path.jpg|thumb|right|350px|Күн, Жер және оны қоршаған жұлдыздардың жердегілерге көрінуі]]
Жұлдызда пайда болған энергия термоядролық реакцияның нәтижесі болып, ол [[электромагнит]]тік [[сәулелену]] (''радиация'') және [[бөлшек]]тер сәулеленуы арқылы [[әлем]]ге тарайды.&lt;ref name=&quot;Roach 2003&quot;&gt;{{cite news | last=Roach | first=John | title=Astrophysicist Recognized for Discovery of Solar Wind | publisher=National Geographic News | date= 2003 | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/08/0827_030827_kyotoprizeparker.html | accessdate=2006-06-13 }}&lt;/ref&gt; Бөлшектік сәулелену (олар жұлдыздың сыртқы қабатындағы еркін [[протон]]дар, [[α бөлшек]]тер, [[β бөлшек]]тер болып газды ағындарға ілеседі) жұлдыз бораны болып таралады.&lt;ref name=&quot;Roach 2003&quot;/&gt; Әрине, жұлдыз боранында тағы жұлдыз өзегінен келетін [[нейтрино]]лар да болады.

Өзегінде пайда болған энергия жұлдызды қалай жарқыратады? Мәлім [[элемент]]тің екі және одан да көп атомдары өзара бірігіп, одан да ауыр элементті пайда қылғанда, [[γ-сәуле]]лер мен [[фотон]]дар термоядролық реакция арқылы сыртқа атылады. Бұл энергия беткі қабатына жеткенде көрінетін сәуле секілді формадағы [[электромагниттік энергия]]ға айналады.

Жұлдыздың реңі көрінетін сәуленің толқындық жиілік мәнімен өлшенеді.&lt;ref name=&quot;The Colour of Stars&quot;&gt;{{cite web | url = http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html | title = The Colour of Stars | publisher = Australian Telescope Outreach and Education | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt; Ол жұлдыз сыртқы қабатындағы температурамен тіке байланысты болады.&lt;ref name=&quot;The Colour of Stars&quot;/&gt; Жұлдыз әдетте көрінетін сәуледен басқа көрінбейтін электромагниттік сәулеленуден де тұрады. Шынтуайтында, электромагниттік сәулелену жұлдыздың бүкіл [[электромагниттік спектр]]ін — ұзын толқынды [[инфрақызыл сәуле]]сі мен [[радиотолқын]]дарды және қысқа толқынды [[ультракүлгін сәуле]]сін, [[рентген сəулесі]]н және [[γ-сәулесі]]н жауып тұрады.

Жұлдыздың электромагнитті сәулеленуі, мейлі көрінетін, көрінбейтіні болсын, тегіс назар аударуға тұралық. Жұлдыздың спектрі арқылы астрономдар жұлдыз бетінің температурасын, беттік тартылыс күшін (гравитация), металл мөлшері мен өз өсінде айналу жылдамдығын өлшей алады. Егер жұлдыздың қашықтығын білсек, [[параллаксті өлшеу]] арқылы жұлдыздың жарқырау шамасын есептеп шығара аламыз. Массасы, радиусы, беткі гравитациясы, өз өсінде айналу периоды дегендер жұлдыз моделін тануға көмектеседі (Қосаржұлдыздарда болса жұлдыз массасы бірден есептеледі&lt;ref&gt;{{cite news | title=Astronomers Measure Mass of a Single Star—First Since the Sun | publisher=Hubble News Desk | date= 2004 | url=http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2004/24/text/ | accessdate=2006-05-24 }}&lt;/ref&gt;). Ауырлық күші микролинз технологиясы арқылы жұлдыз массасын тіке өлшеуге болады. Бұл шамаларды білу арқылы астроном ары қарай аталған жұлдыздың жас шамасын да айқындай алады.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author= Garnett, D. R.; Kobulnicky, H. A.
 | title=Distance Dependence in the Solar Neighborhood Age-Metallicity Relation
 | url= https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2000-04-01_532_2/page/1192
 | journal=The Astrophysical Journal | year=2000
 | volume=532 | pages=1192–1196
 | doi = 10.1086/308617 }}&lt;/ref&gt;

=== Жарқырауы ===
[[Сурет:Neutron star cross section.svg|thumb|right|300px|[[Нейтрон жұлдыз]]дың ішкі келбеті]]
Астрономия саласында, жарқырау дегеніміз аспан денесінің мәлім уақыт бірлігінде сәулеленген жарығы мен басқа да энергиялар шашырауының бірбүтін жиынтығы. Жұлдыздың жарқырауы жұлдыз радиусына және беткі темпратурасына байланысты болады. Бірақ, көптеген жұлдыздардың сәулелену ағыны біртегіс болмайды. Тез айналатын [[Вега жұлдызы]]н алсақ, одан сәулеленген энергия ағыны [[экватор]]ында ең көп болады екен.&lt;ref&gt;{{cite news
 | author=Staff | date= 2006
 | title=Rapidly Spinning Star Vega has Cool Dark Equator
 | publisher=National Optical Astronomy Observatory
 | url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html
 | accessdate=2007-11-18
}}&lt;/ref&gt;

Жұлдыз бетіндегі жұлдыз дағы дегеніміз сәулеленген энергия мен температура орташа сәулеленген аймақтан төмен өңір есептеледі. Шағын, Күн секілді ергежейлі жұлдыздардың бетінде дақтардан басқа өзгеше құбылыстар сирек болады. Алып жұлдыздардағы жұлдыз дағы үлкен және анығырақ болады.&lt;ref name=&quot;Michelson Starspots&quot;&gt;{{cite journal | author= Michelson, A. A.; Pease, F. G. | title=Starspots: A Key to the Stellar Dynamo | journal=Living Reviews in Solar Physics | publisher=Max Planck Society | year=2005 | url=http://www.livingreviews.org/lrsp-2005-8 }}&lt;/ref&gt; Олардың жиек өңірінде айқын күңгірттену құбылысы болады, яғни жарығы жұлдыз табақшасының орталық өңірінен айналасына дейін біртіндеп әлсіреумен болады.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Manduca, A.; Bell, R. A.; Gustafsson, B. | title=Limb darkening coefficients for late-type giant model atmospheres | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=6 | pages=809–813 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&amp;A....61..809M }}&lt;/ref&gt; Қызыл ергежейлі [[флэшжұлдыз]] (Әйдікжұлдыз), мысалы [[Кит UV жұлдызы]]нда жұлдыз дағы біршама айқын байқалады.&lt;ref&gt;{{cite journal | author= Chugainov, P. F. | title=On the Cause of Periodic Light Variations of Some Red Dwarf Stars | journal=Information Bulletin on Variable Stars | year=1971 | volume=520 | pages=1–3 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977A&amp;A....61..809M }}&lt;/ref&gt;

=== Жұлдыз шамасы (Магнитудасы) ===
{{main|Көрнеулік жұлдыз шамасы|Мүлделік жұлдыз шамасы}}
Жұлдыздың көрнеулік жарқырауы көрнеулік жұлдыз шамасы арқылы өлшенеді. Бұл жарқырау жұлдыз жарығының шынайы шамасына, жер шарынан қашықтығына, жер шары ауа қабатынан өткендегі өзгеру жағдайына байланысты болады.

Ішкі және мүлделік жұлдыз шамасы жұлдыздың жерден 10 парсек (32,6 жарық жылы) қашықтықта көрінген жұлдыз шамасы болып, ол тек жұлдыздың өзіндегі жарқырау шамасына байланысты болады. 
{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Жұлдыз шамасынан жарығырақ жұлдыздар саны'''

|--- class='bright'
| Көрнеу жұлдыз шамасы|| Жұлдыз саны&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archivedate = 2008-02-06 | title = Magnitude | publisher = National Solar Observatory—Sacramento Peak | accessdate = 2006-08-23 }}&lt;/ref&gt;
|--- class='shadow'
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||0
||4
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||1
||15
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||2
||48
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||3
||171
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||4
||513
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||5
||1,602
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||6
||4,800
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
||7
||14,000
|}

Көрнеулік жұлдыз шамасы мен Мүлделік жұлдыз шамасының өзгерісі логарифм формасында болады: жұлдыз шамасындағы бір бірлік өзгеріс 265 есе (100-дің 5-дәрежелі мәні (Rms) шамамен 2,512-ге тең) жарқырау өзгешелігін тудырады.&lt;ref name=&quot;luminosity&quot;&gt;{{cite web | url = http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_luminosity.html | title = Luminosity of Stars | publisher = Australian Telescope Outreach and Education | accessdate = 2006-08-13 }}&lt;/ref&gt; Демек, бірінші жұлдыз шамасы (+1.00) екінші жұлдыз шамасының 2,5 есесіндей жарқыраса, ал, алтыншының (+6.00) 100 есесіндей жарқырайды. Демек, таза ауада көзі ең өткір адамдар көре алатын жұлдыз шамасы алтыншы шамадағы жұлдыз (+6.00) есептеледі.

Жұлдыз дәрежесін білдітертін сан қанша кіші болса, жұлдыз сонша жарық болады және керісі керісінше. Ең жарық жұлдыздың жұлдыз шамасы теріс (0 ден кіші) болады. Екі жұлдыз арасындағы жарқырау  айырмасын (ΔL) есептеу үшін күңгіртінің жұлдыз шамасынан жарығырағының жұлдыз шамасын азайтып,  2,512 негізгі санын шыққан айырма дәрежесіне еселесе жеткілікті. Яғни:
:&lt;math&gt; \Delta{m} = m_\mathrm{x} - m_\mathrm{p} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;2,512^{\Delta{m}} = \Delta{L}&lt;/math&gt; (жарқырау айырмасы)

Жарқырауы және жерден алыстығына салыстырмалы түрде айтқанда, Мүлделік жұлдыз шамасы (М) мен Көрнеулік жұлдыз шамасы (m) жеке жұлдыз үшін бірдей шамада болмайды. Мысалы, Сүмбіленің Көрнеулік жұлдыз шамасы −1.44  болса, оның Мүлделік жұлдыз шамасы +1.41 ге тең.

Күннің Көрнеулік жұлдыз шамасы −26,7; ал оның Мүлделік жұлдыз шамасы +4,83 ғана. Сүмбіле жер бетінен қарағандағы ең жарық жұлдыз болып, мүлделік жарқырауы күннің 23 есесіндей. Ал, аспандағы екінші жарық жұлдыз [[Канопус]] (Мүлделік жұлдыз шамасы -5,33) күннен 14,000 есе жарық. Канопус Сүмбілеге қарағанда әлдеқайда жарық, бірақ жерден қарағанда Сүмбіле әлдеқайда жарық көрінеді. Себебі Сүмбіле бар болғаны жерге 8,6 жарық жылы қашықтықта ғана. Ал, Канопус біршама ұзақта, ол жер шарына 310 жарық жылы қашықтыққа орналасқан.

[[2006 жыл]]ы Мүлделік жұлдыз шамасы ең жоғары жұлдыз LBV 1806-20, оның жарығы −14.2 шамада болып, күннен 5 000 000 есе жарық.&lt;ref&gt;{{cite web | author = Hoover, Aaron | date =  2004 | url = http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | title = Star may be biggest, brightest yet observed | publisher = HubbleSite | accessdate = 2006-06-08 }}&lt;/ref&gt; Бізге белгілі жарқырауы ең нашар (күңгірт) жұлдыз NGC 6397 үйіржұлдызындағы бір жұлдыз болып, бұл қызыл ергежейлі жұлдыздың мүлделік жұлдыз шамасы  +26 болса, ал ең өшкін Ақ ергежейлі жұлдыздың мүлделік жұлдыз шамасы +28 ғана. Бұл жұлдыздың қараңғылығы сондай, оның жарқындығы жерден қарағандағы ай бетінде жағылған бір тал май шамдай ғана.&lt;ref&gt;{{cite web | date = 2006 | url = http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/37/image/a | title = Faintest Stars in Globular Cluster NGC 6397 | publisher = HubbleSite | accessdate = 2006-06-08 }}&lt;/ref&gt;

=== Жұлдыз түрлері ===
{{Main|Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; text-align: center; margin-left: 1em;&quot;
|+ ''Ұқсамаған жұлдыз түрінің&lt;br /&gt;беткі температура диапазоны''&lt;ref&gt;{{cite web | last = Smith | first = Gene | date = 1999 | url = http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html | title = Stellar Spectra | publisher = University of California, San Diego | accessdate = 2006-10-12 }}&lt;/ref&gt;
! Санаты
! Температура
! Мысал
|-style=&quot;background: {{star-color|O}}&quot;
| O
| 33,000 K -ден жоғары
| [[Зета кемесі]]
|-style=&quot;background: {{star-color|B}}&quot;
| B
| 10,500–30,000 K
| [[Ригель (жұлдыз)|Ригель]]
|-style=&quot;background: {{star-color|A}}&quot;
| A
| 7,500–10,000 K
| [[Альтаир]]
|-style=&quot;background: {{star-color|F}}&quot;
| F
| 6,000–7,200 K
| [[Процион|Procyon A]]
|-style=&quot;background: {{star-color|G}}&quot;
| G
| 5,500–6,000 K
| [[Күн (жұлдыз)|Күн]]
|-style=&quot;background: {{star-color|K}}&quot;
| K
| 4,000–5,250 K
| [[Үндіс ε жұлдызы]]
|-style=&quot;background: {{star-color|M}}&quot;
| M
| 2,600–3,850 K
| [[Проксима Центавр]]
|}

Кезекте қолданылатын жұлдыздарды түрге бөлу жүйесі ХХ ғасырдың басында пайда болған. Ол кезде сутегінің [[спектр сызығы]]на негізделіп, А дан Q дейінгі санатқа ажыратқан.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | last=Fowler | first=A.
 | title=The Draper Catalogue of Stellar Spectra
 | journal=Ұлы табиғат, a Weekly Illustrated Journal of Science
 | year=1891–2 | volume=45 | pages=427–8 }}&lt;/ref&gt; Ол кезде температураның спектр сызығына өте әсер ететіні беймәлім еді.  Ал температураны негіз етіп санатқа жіктеу қазіргі түрге бөлу амалы есептеледі.&lt;ref name=carlos&gt;{{cite book
 | first=Carlos | last=Jaschek | coauthors=Jaschek, Mercedes
 | year=1990 | title=The Classification of Stars
 | publisher=Cambridge University Press
 | isbn=0521389968 }}&lt;/ref&gt;

Жұлдыз спектріндегі ұқсамастықтарға негізделіп, ұқсамаған әріптермен өзара ажыратылады. О түрі ең ыстық жұлдыз болса, М түріндегі жұлдыз ерекше суық болып, [[молекула]] жұлдыз атмосферасында пайда болады. Температураның жоғарысынан төменіне дейін жұлдыздар O, B, A, F, G, K және M түрлеріне бөлінеді. Түрлі сирек [[спектр]]лерге негізделіп, арнайы бөлулер де болады. Ең көп кездесетін ерекше түр – L және T болып, оларға ең суық кішкентай жұлдыздар мен [[Қоңыр ергежейлі]] жұлдыздар тән. Әрбір әріп тағы да сан бойынша 0 -ден 9 -ға дейін тармақталып, температураның кемуі 10 деңгейге бөлінеді. Бірақ бұл жүйе ғаламат ыстық шекте бұзылады: әлі күнге О0 және О1 түріндегі жұлдыз айқындалмады.&lt;ref name=&quot;spectrum&quot;&gt;{{cite web
 | first=Alan M | last=MacRobert
 | url =http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html
 | title = The Spectral Types of Stars
 | publisher = Sky and Telescope
 | accessdate = 2006-07-19 }}&lt;/ref&gt;

Тағы бір тұрғыдан, жұлдыз спектріндегі жарқырау әсеріне орай түрлерге бөлінеді. Бұл оның көлемі мен сыртқы гравитациясына байланысты. Олар диапазоны 0 ден ([[Аса алып жұлдыз]] ) және ІІІ ([[Алып жұлдыз]]) -ден V  (Ергежейліні ерткен негізгі тізбек жұлдызы) және VII (Ақ ергежейлі) дейінгі жұлдыздар. Көптеген жұлдыздар негізгі тізбекке тән. Бұл Мүлделік жұлдыз шамасы мен  HR диаграмма торындағы тар және ұзын өңір болып, сутегі реакциясы жалғасып жатқан жұлдыздарды қамтиды. Біздің күн болса [[Негізгі тізбек жұлдызы]] өңірдегі орташа деңгейдегі, ғарышта жиі кездесетін үлкендіктегі, темпратурасы қалыпты G2V түріндегі сарғыш ергежейлі жұлдыз есептеледі. Күн ерекше өзгеше жұлдыз емес, тек ол бізге өте жақын болғандықтан және ол туралы ақпаратымыз біршама молырақ болғандықтан басқа жұлдыздарды сол күннің қасиетімен салыстырып тануға қолданамыз.

Ұсақ әріптермен белгіленетін қосымша қасиеттер жұлдыз спектрінің арнайы ерекшелігін білдіру үшін қолданылады. Мәселен, &quot;е&quot; атқыланған спектр сызығы барлығын, &quot;m&quot; металдар дәрежесінің жоғарылығы туғызған өзгешеліктер, “var” болса спектр сызығының жиі өзгеріп тұруын білдіреді.

Ақ ергежейлінің өз арнайы түрлері болады және D әрібінде таңбаланады. Бұл түрдегі жұлдыздар спектр сызығындағы ерекшеліктеріне сай DA, DB, DC, DO, DZ және DQ санаттарына түрлендіріліп, оның температура көрсеткіштерінің сандық мәні қосылады.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm
 | title = White Dwarf (wd) Stars
 | publisher = White Dwarf Research Corporation
 | accessdate = 2006-07-19 }}&lt;/ref&gt;

=== Айнымалы жұлдыз ===
[[Айнымалы жұлдыз]] — ішкі-сыртқы әсерге сай жарқырау периодында және басқа қасиеттерінде өзгеріс туған жұлдыз. Ішкі себептік өзгерістен негізінен үш түрлі жұлдыз тобы қалыптасады. Жұлдыз өзгерісі мезгілінде кейбір жұлдыздар кеңейіп-тарайып өзгеру барысын бастан кешіреді. Кеңею-тараю түріндегі өзгергіш жұлдыз уақытқа сай өз радиусы мен жарқырауын өзгертіп отырады. Жұлдыздың үлкендігіне сай кеңею, немесе тараю периоды бірнеше минуттан неше жылдарға дейін созылуы мүмкін. Мұндай жұлдыздарға [[Цефеид]] жұлдыздары мен цефеид жұлдыздары секілділер және ұзақ периодтық [[Мирида]] жұлдыздары кіреді.&lt;ref name=&quot;variables&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.aavso.org/vstar/types.shtml | title = Types of Variable Stars | publisher = AAVSO | accessdate = 2006-07-20 }}&lt;/ref&gt;

Тез айнымалы жұлдыздар — нұрлануы, немесе массасының атқылануы себепті жарқырауы кенет еселенетін жұлдыздар.&lt;ref name=&quot;variables&quot; /&gt; Бұл түрдегілерге [[протожұлдыз]]дар, [[Волф — Райе жұлдызы]] және жарқын жұлдыздар тән болып, олардың бәрі тегіс алып жұлдыздар және аса алып жұлдыздар болып келеді.

Ұлы өзгерістен және жарылыстан туындаған өзгергіш жұлдыз ғаламат өзгеріске түседі. Бұл түрдегілерге [[жаңа жұлдыз]]дар, немесе Ia түріндегі Ғаламатжұлдыздар тән. Ақ ергежейлі өз серігінен сутегі сімірсе, массасының шұғыл артуынан теромядролық реакция қозады&lt;ref&gt;{{cite web | date = 2004 | url = http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/cataclysmic_variables.html | title = Cataclysmic Variables | publisher = NASA Годдард ғарышқаұшу орталығы accessdate = 2006-06-08 }}&lt;/ref&gt; Кейбір жаңа жұлдыздар үздіксіз қопарылысқа ұшырап, орта амплитудалы периодтағы жарылыстарды бастан кешіреді.&lt;ref name=&quot;variables&quot; /&gt;

Жұлдыздар сыртқы себептен де өз жарқырауын өзгертуі мүмкін, мысалы [[қосаржұлдыз]]дар. Кейбір ерекше жағдайда, жұлдыздардың айналуы да жұлдыз дағы өзгерісінен жарқырау өзгерісін туғызуы мүмкін.&lt;ref name=&quot;variables&quot; /&gt; Айнымалы қосаржұлдыздардың бірі, мысалы [[Алголь]] болып, ол 2,87 күн периодында жарқырауы 2,3 ден 3,5 дейін өзгеріп үлгіреді.

=== Құрылымы ===
[[Сурет:Sun parts big.jpg|thumb|left|350px|Күн тақілетті жұлдыздардың құрылымы, NASA суреті]]
Тұрақтылық сақтаған жұлдыздардың ішкі бөлігіндегі [[гидростатик]] ағысы тепе-тең болады: ұсақ күштер арасындағы қайшылық бүтіндік теңгерімін бұлжытпай, компенсациялап отырады. Тепе-теңдіктің негізі ішке қарай бағытталған бүкіл әлемдік тартылыс күші ([[гравитация]]) және сыртқа бағытталған қысым  күш [[градиент]]і ортасында қалыптасып, жұлдызды тұрақты ұстайды. Қысым градиенті — жұлдыз плазмалық затының температура айырмашылығынан қалыптасады: жұлдыздың ішкі бөлігіндегі температура сыртқы бөлігінен жоғары болатыны анық.  Негізгі тізбек жұлдызының, немесе алып жұлдыздардың өзегіндегі температура 107 К ден жоғары болады. Мұндай температура негізгі тізбек жұлдызын жұлдыз ішілік [[термоядролық реакция]]ға алып барып қана қалмай, жұлдыздың [[Гравитациялық коллапс|коллапс]]ын тосуға қажет энергия да бөліп шығарады.&lt;ref name=&quot;hansen&quot;&gt;{{cite book | author=Hansen, Carl J. | coauthors= Kawaler, Steven D.; Trimble, Virginia | title=Stellar Interiors | publisher=Springer | year=2004 | ISBN=0387200894}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schwarzschild&quot;&gt;{{cite book
| first=Martin | last=Schwarzschild | title=Structure and Evolution of the Stars | publisher=Princeton University Press | year=1958 | id=ISBN 0-691-08044-5}}&lt;/ref&gt;

Жұлдыз ішінде атом ядросы бөлшектенсе, пайда болған энергия гамма（γ) сәулесіндік нұрлану күйінде айнала шашырайды. Бұл фотондар мен айналасындағы жұлдыздық плазмалар өзара реакцияланып, ядроның энергиясын асырып барады. Негізгі тізбек жұлдызында [[сутегі]] [[гелий]]ге айналып, өзегіндегі гелий біртіндеп көбейіп кетеді. Соңында өзегінде гелий негізгі құрамға айналған соң, ядродан энергия шығару тоқтайды. Әдетте күн массасының 0.4 есесінен үлкен жұлдыздардағы реакция гелийлі өзекті орап тұрушы сутегі қабатында аталған қабатты сыртқа жылжыту күйінде жалғасады.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html | title = Formation of the High Mass Elements | publisher = Smoot Group | accessdate = 2006-07-11 }}&lt;/ref&gt;

Гидростатик тепе-теңдіктен басқа, тұрақты жұлдыздың ішкі бөлігінде жылу тепе-теңдігі сақталады. Ішінен сыртына үздіксіз жылу градиенті ағып, қабаттар температурасының бірдей болуы сақталады.

Радиация қабаты — жұлдыз ішкі бөлігіндегі радиация толық және өнімді тарқалатын өңір болып, бұл өңірдің [[плазма]]сы пертурбацияға түспей, массаға әсер етер қозғалыс туғызбайды. Олай болмағанда, плазма тұрақсыз болып, [[конвекция]] ағысы туылады да, біртекті қозғалатын қабат пайда болады.  Мұндай жағдай мәлім өңірде жоғары қарқынды қозғалыстар жиілегенде, мысалы ядролық өңір мен сыртқы қабат өте жұқа қабатпен жақындасқанда пайда болады.&lt;ref name=&quot;Schwarzschild&quot; /&gt;
[[Сурет:Star types.svg|thumb|right|250px|Салмағы түрліше жұлдыздардың радиация аймағы және конвекциясы]]
Негізгі тізбек өңіріндегі жұлдыздардың сыртқы қабатында конвекция болу-болмауы оның массасына байланысты. Күн массасынан неше есе алып жұлдыздарда ішкі бөлікке дейін жеткен конвекция болады және олардың радиация қабаты оның сыртқы жағында болады. Кішкентай жұлдыздарда, мысалы күн секілді жұлдыздарда жағдай басқаша болады. Олардың конвекциясы сыртқы бөлігіне орналасады.&lt;ref name=&quot;imagine&quot;&gt;{{cite web
 | date = 2006
 | url = http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html
 | title = What is a Star? | publisher = NASA
 | accessdate = 2006-07-11 }}&lt;/ref&gt; Күн массасының 0,4 есесінен кіші [[Қызыл ергежейлі жұлдыз]]дарда бүкілдей біртұтастанған [[конвекция]] болады да, гелий ядросының жиналып қалуына жол берілмейді.&lt;ref name=&quot;late stages&quot; /&gt; Әрине, көп санды жұлдыздардың конвекциясы жұлдыз қартаюына ілесіп өзгеріп отырады.&lt;ref name=&quot;Schwarzschild&quot; /&gt;

Жұлдыздың көзбен көрінетін бөлігі [[фотосфера]] делінеді. Ол жұлдыз плазмасы жарқырап, фотон арқылы энергия жеткізетін қабат есептеледі. МҰнда, ядродан шығатын энергия әлемге тарайтын фотонға айналады да, температурасы біршама төмен өңірлер [[жұлдыз дағы]] болып көрінеді. Жұлдыз дағы фотосферада болатын құбылыс есептеледі.

фотосфера қабатының сыртындағысы [[жұлдыз атмосфера]]сы. Күн секілді [[Негізгі тізбек жұлдызы]]нда ең төменгі атмосфера қабаты [[хромосфера]] болып, [[спикула]] және [[жұлдыз алаулауы]] осында туылады. Хромосфера сыртдағысы өтпелі қабат болып, 100км қашықтыққа жетпейтін өңірде термпература  шұғыл көтерілген болады. Оның сыртында [[Жұлдыз тәжі]] болып, ол жоғары температураға ие плазмалық заттан құралады және сыртқа қарай жүздеген миллион километр созылып жатады.&lt;ref&gt;{{cite press release | publisher=ESO | date=2001 | title=The Glory of a Nearby Star: Optical Light from a Hot Stellar Corona Detected with the VLT | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2001/pr-17-01.html | accessdate=2006-07-10 }}&lt;/ref&gt; Жұлдыз тәжі жұлдыздың сыртқы қабатындағы конвенция өңірімен&lt;ref name=&quot;imagine&quot; /&gt; байланысты. Жұлдыз тәжінің температурасы жоғары болғанымен бірақ жарығы әлсіз болады. Мысалы Күн тәжісі тек күн толық тұтылған кезде ғана біршама айқын көрінеді.

Жұлдыз тәжінен шыққан жұлдыз бораны жоғары температураға ие плазмалық бөлшектердің сыртақ жаппай кеңейіп, жұлдызара материяға ұшырауынан туылады. Күн туралы айтар болсақ, [[Күн бораны]] ықпалына ұшыраған аумақтағы шар пішінді кеңістік әдетте [[гелиосфера]] деп аталады.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Burlaga, L. F.; Ness, N. F.; Acuña, M. H.; Lepping, R. P.; Connerney, J. E. P.; Stone, E. C.; McDonald, F. B.
 | title=Crossing the Termination Shock into the Heliosheath: Magnetic Fields
 | url=https://archive.org/details/sim_science_2005-09-23_309_5743/page/2027
 | journal=Science
 | year=2005
 | volume=309
 | issue=5743
 | pages=2027–2029
 | doi= 10.1126/science.1117542
 | pmid= }}&lt;/ref&gt;

=== Термоядролық реакция жолдары ===
[[Сурет:Proton proton cycle.png|thumb|right|400px|Протон-протондық айналыс реакциясы]]
{{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Fusion in the Sun.svg|image2=CNO Cycle.svg|width=200|caption1=Протон-протондық айналыс реакциясы|caption2=Көміртегі-азот-оттегі айналысы реакциясы}}

Жұлдыздар жұлдыз ядросының құрамына сай, жұлдыздың массасы мен ішкі құрылымына сай өзегінде әртүрлі термоядролық реакциялар жасайды. Атомдар біріккеннен кейінгі таза салмағы ядроның өз жалпы салмағынан кішірек болады, өйткені материяның энергияға айналуы заңы бойынша — ''E'' = ''mc''² — қалған салмақтағы материя тең шамадағы электромагнитті энергияға айналады.

Термоядролық реакция температура өзгерісіне өте сезгір болып, өзектегі температураның сәл өзгерісінің өзі реакция жылдамдығына үлкен әсер етеді. [[Негізгі тізбек жұлдыздары]]ның ядролық температурасы массасы ең кішкентай М жұлдыздарындағы 4 млн [[кельвин]]нен массасы ауыр О жұлдыздарындағы 40 млн кельвинге дейін жетеді.&lt;ref name=&quot;aps_mss&quot;&gt;{{cite web | date = 2005 | url = http://www.astrophysicsspectator.com/topics/stars/MainSequence.html | title = Main Sequence Stars | publisher = The Astrophysics Spectator | accessdate = 2006-10-10 }}&lt;/ref&gt;

Ядросы 10 млн кельвинге дейін қызған Күннің өзегінде сутегі гелийге [[протон - протондық айналыс реакциясы|протон — протондық айналысы]] ({{lang-en|Proton–proton chain reaction}}) формасындағы реакцияға түседі:&lt;ref name=&quot;synthesis&quot;&gt;{{cite journal | author = Wallerstein, G.; Iben Jr., I.; Parker, P.; Boesgaard, A. M.; Hale, G. M.; Champagne, A. E.; Barnes, C. A.; KM-dppeler, F.; Smith, V. V.; Hoffman, R. D.; Timmes, F. X.; Sneden, C.; Boyd, R. N.; Meyer, B. S.; Lambert, D. L. | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | journal=Reviews of Modern Physics | year=1999 | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | url=http://www.cococubed.com/papers/wallerstein97.pdf | format=pdf | accessdate=2006-08-04 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 }}&lt;/ref&gt;
:4[[Сутегі-1|&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H]] → 2[[Дейтерий|&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;H]] + 2[[Позитрон|e&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;]] + 2[[Нейтрино|ν&lt;sub&gt;e&lt;/sub&gt;]] (4,0 M[[Электроволт|eV]] + 1,0 MeV)
:2&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H + 2&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;H → 2[[Гелий-3|&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;He]] + 2[[Фотон|γ]] (5,5 MeV)
:2&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;He → [[Гелий-4|&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He]] + 2&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H (12,9 MeV)

Бұл реакция нәтижесінде:
:4&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H → &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + 2e&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; + 2γ + 2ν&lt;sub&gt;e&lt;/sub&gt; (26,7 MeV)

Бұл жердегі e&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; [[позитрон]], γ [[гамма]]лық сәулеленген [[фотон]], νe [[нейтрино]], H және He [[сутегі]] мен [[гелий]]дің [[изотоп]]тары. Бұл реакция нәтижесінде бөлінген энергияның шамасы миллиондаған электрон-вольтқа жеткенімен, жалпы энергия мүмкіндігі үшін өте аз мөлшер есептеледі. Әр реткі реакция шығынын қамту үшін барлық қажетті энергия үздіксіз өндіріліп, [[жұлдыз радиациясы]] болып таралып жатады.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:left;margin-right:20px;&quot;
|+ Жұлдыз реакциясы үшін қажетті минимал масса:
|-
!элемент
![[Күн массасы|күн&lt;br /&gt;массасы]]
|-
| Сутегі ||style=&quot;text-align: center;&quot;| 0.01
|-
| Гелий ||style=&quot;text-align: center;&quot;| 0.4
|-
| Көміртегі ||style=&quot;text-align: center;&quot;| 4
|-
| Неон ||style=&quot;text-align: center;&quot;| 8
|}

Массасы бұдан ауыр жұлдыздарда  [[катализатор]]ы көміртегі болған [[Көміртегі]]-[[Азот]]-[[Оттегі]] айналысы формасындағы реакция арқылы гелийді бөліп шығарады.&lt;ref name=&quot;synthesis&quot; /&gt;

Массасы 0,5-тен 10 күн массасына дейінгі жұлдыздардың өзегіндегі температура өзгерісі 100 млн кельвинге жеткенде гелий [[бериллий]]ді дәнекер еткен күйде [[үштік алфа барысы]] ({{lang-en|triple-alpha process}}) арқылы көміртегіге айналады:&lt;ref name=&quot;synthesis&quot; /&gt;

:&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + 92 keV → [[Бериллий|&lt;sup&gt;8*&lt;/sup&gt;Be]]
:&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He + &lt;sup&gt;8*&lt;/sup&gt;Be + 67 keV → &lt;sup&gt;12*&lt;/sup&gt;C
:&lt;sup&gt;12*&lt;/sup&gt;C → [[Көміртегі-12|&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C]] + γ + 7.4 MeV

Жалпы реакция барысы:
:3&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;He → &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C + γ + 7.2 MeV

Алып массаға ие жұлдыздардағы  ядролық қысымда [[неон]] жану және оттегі жану барысында [[ауыр элемент]]тер пайда болады. Жұлдыздағы термоядролық реакцияның соңғы сатысы [[кремний]] жану барысы болып, нәтижесінде тұрақты изотоп – темір-56 жасалады. Бұдан соң [[Эндотермикалық реакция|эндотермикалық үрдісі]] ({{lang-en|Endothermic process}}) арқылы реакция жалғасып, ол жаңа элемент жасай алмайды да, [[гравитациялық сығылу]] нәтижесінде қалған энергиясын шығарады.

Төмендегі мысалда, массасы Күннен 20 есе жұлдыздың термоядролық реакцияның орындалып біту уақыты көрсетілген. Ол негізгі тізбектегі О жұлдызы, радиусы күннің 8 есесіндей, жарқырауы күннің 62 000 есесіндей.&lt;ref&gt;{{cite journal | author= Woosley, S. E.; Heger, A.; Weaver, T. A. | title=The evolution and explosion of massive stars | journal=Reviews of Modern Physics | year=2002 | volume=74 | issue=4 | pages=1015–1071 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002RvMP...74.1015W  | doi = 10.1103/RevModPhys.74.1015 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto;&quot;
!valign=&quot;bottom&quot;| жанушы&lt;br /&gt;отын
!valign=&quot;bottom&quot;| температура&lt;br /&gt;（млн. K）
!valign=&quot;bottom&quot;| тығыздығы&lt;br /&gt;(kg/cm³)
!valign=&quot;bottom&quot;| жану уақыты&lt;br /&gt;（жыл бірлігі）
|-
|align=&quot;center&quot;| Сутегі
|align=&quot;center&quot;| 37
|align=&quot;center&quot;| 0.0045
|align=&quot;center&quot;| 8.1млн.
|-
|align=&quot;center&quot;| Гелий
|align=&quot;center&quot;| 188
|align=&quot;center&quot;| 0.97
|align=&quot;center&quot;| 1.2 млн.
|-
|align=&quot;center&quot;| Көміртегі
|align=&quot;center&quot;| 870
|align=&quot;center&quot;| 170
|align=&quot;center&quot;| 976
|-
|align=&quot;center&quot;| Неон
|align=&quot;center&quot;| 1,570
|align=&quot;center&quot;| 3,100
|align=&quot;center&quot;| 0.6
|-
|align=&quot;center&quot;| Оттегі
|align=&quot;center&quot;| 1,980
|align=&quot;center&quot;| 5,550
|align=&quot;center&quot;| 1.25
|-
|align=&quot;center&quot;| Күкірт / Кремний
|align=&quot;center&quot;| 3,340
|align=&quot;center&quot;| 33,400
|align=&quot;center&quot;| 0.0315&lt;ref&gt;11.5 күн 0.0315 жылға тең.&lt;/ref&gt;
|}

== Жұлдыздардың каталогтары ==
{{Main|Жұлдыздар каталогы}}
Жұлдыздар каталогы — белгілі бір біртекті сипаттамалары ([[Аспан координаттар жүйесі|координаттары]], [[жұлдыздық шама]]лар, [[Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі|спектрлік кластар]], т.б.) көрсетілген жұлдыздардың тізімі. Алғашқы каталогтар біздің заманымызға дейін пайда бола бастаған. Кез келген жұлдыздар каталогында әрбір жұлдызға белгілі бір нөмір беріледі. Кейбір каталогтар жұлдыздардың тек бір түрін ғана қамтиды, мысалы [[айнымалы жұлдыз]]дардың каталогы, қосаржұлдыздар мен еселік жұлдыздардың каталогы.

== Ең әйгілі жұлдыздар ==
{| class=&quot;standard&quot;
|- style=&quot;font-size: 80%&quot;
! №
! Таңбалануы
! Атауы
! [[Шоқжұлдыз]]
! Көрнеу магнитудасы
! Жерден қашықтығы ([[жарық жылы]])
! Сипаттамасы
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 1
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Сурет:Sun symbol.svg|25px]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Күн (жұлдыз)|Күн]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| Құс жолы
|style=&quot;text-align: center&quot;| −26,72
|style=&quot;text-align: center&quot;| 8,32 ± 0,16 св. мин
| [[Күн жүйесі]]ндегі орталық жұлдыз, [[жер шары]] қатарлы [[ғаламшар]]лар оны тынымсыз айналып жүреді.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 2
|style=&quot;text-align: center&quot;| Центавр α&lt;sup&gt;С&lt;/sup&gt; 
|style=&quot;text-align: center&quot;| Проксима Центавр
|style=&quot;text-align: center&quot;| Центавр шоқжұлдызы
|style=&quot;text-align: center&quot;| +11,09
|style=&quot;text-align: center&quot;| 4,225
| Күнге жақын жұлдыз.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 3
|style=&quot;text-align: center&quot;| Үлкен арлан α
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Сүмбіле]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| Үлкен арлан шоқжұлдызы
|style=&quot;text-align: center&quot;| −1,43
|style=&quot;text-align: center&quot;| 8,58
| Күнді айтпағанда жерден қарағандағы ең жарық жұлдыз.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 4
|style=&quot;text-align: center&quot;| Кіші аю α
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Жетіқарақшы]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Кіші Аю (шоқжұлдыз)]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| +1,97
|style=&quot;text-align: center&quot;| 431,4
| Солтүстіктен көрінетін жетектеуіш жұлдыз.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 5
|style=&quot;text-align: center&quot;| Кеме η
|style=&quot;text-align: center&quot;| —
|style=&quot;text-align: center&quot;| Кеме шоқжұлдызы (Carina)
|style=&quot;text-align: center&quot;| +6,21
|style=&quot;text-align: center&quot;| 7000—8000
| Гипергигант. Ондағы ең жарық жұлдыз күннен 5 млн есе жарық.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 6
|style=&quot;text-align: center&quot;| Сарышаян α 
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Антарес]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| [[Сарышаян (шоқжұлдыз)]]
|style=&quot;text-align: center&quot;| +1,06
|style=&quot;text-align: center&quot;| 604
| Жерге жақын аса жарық және алып жұлдыз. Үлкен телескоппен қарағанда нүкте емес, диск болып көрінеді.&lt;ref&gt;''А. Остапенко.'' [http://nauka.relis.ru/35/0210/35210066.htm Снова на берегах «Молочной реки»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506101352/http://nauka.relis.ru/35/0210/35210066.htm |date=2008-05-06 }} // Наука и жизнь. — 2002. — № 10. ISSN 0028-1263&lt;/ref&gt;
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 7
|style=&quot;text-align: center&quot;| HIP 87937
|style=&quot;text-align: center&quot;| Барнард жұлдызы
|style=&quot;text-align: center&quot;| Жыланшы шоқжұлдызы (Ophiuchus)
|style=&quot;text-align: center&quot;| +9,53
|style=&quot;text-align: center&quot;| 5,963
| Өз өсінде айналуы ең тез жұлдыз есептеледі.
|-
|style=&quot;text-align: center&quot;| 8
|style=&quot;text-align: center&quot;| PSR B1919+21
|style=&quot;text-align: center&quot;| —
|style=&quot;text-align: center&quot;| Түлкі шоқжұлдызы
|style=&quot;text-align: center&quot;| ?
|style=&quot;text-align: center&quot;| 2283,12
| Алғаш ашылған [[пульсар]] жұлдызы. (1967 жылы)
|}

== Адамзат үшін ең маңызды жұлдыз – Күн ==
{{main|Күн (жұлдыз)}}
Күн жерге ең жақын жұлдыз есептеледі, және ол жер энергиясының негізгі қайнар көзі болып табылады. Күн [[Жер]]ге жақын болғандықтан және оның жарығы нұрлы болғандықтан [[күндіз]] басқа жұлдыздар көрінбейді. Тек түнгі ашық аспаннан ғана самсыған жұлдыздарды байқауға болады.

== Карта ==
&lt;imagemap&gt;
Image:Local_Group.svg|frame|center|[[Жергілікті топжұлдыз]] (Әріптерге аялдап, сарыларын түртіп көріңіз)
circle 167 27 20 [[Секстант B]]
circle 120 36 23 [[Секстант A]]
circle 318 239 20 [[Құс жолы]]
circle 289 197 16 [[Арыстан шоқжұлдызы I (Ергежейлі галактика)]]
circle 334 201 15 [[Canes Ергежейлі]]
rect 303 185 318 215 [[Арыстан шоқжұлдызы II (Егрежейлі галактика)]]
circle 357 289 28 [[NGC 6822]]
circle 288 323 24 [[Финикс ергежейлі]]
circle 248 391 35 [[Тукан ергежейлі]]
circle 363 416 20 [[Арлан-Lundmark-Melotte]]
circle 363 383 17 [[Кит ергежейлі]]
circle 369 346 11 [[IC 1613]]
rect 381 335 393 357 [[SagDIG]]
rect 393 335 406 356 [[Суқұйғыш ергежейлі]]
circle 417 304 17 [[Үшбұрыш галактикасы]]
circle 417 254 15 [[NGC 185]]
rect 432 237 447 260 [[NGC 147]]
circle 461 229 17 [[IC 10]]
poly 440 282 455 260 511 259 493 285 [[Андромеда галактикасы]]
poly 450 264 434 265 431 280 442 280 [[Мессье 110|M110]]
circle 295 110 20 [[Арыстан A]]
circle 84 128 20 [[NGC 3109]]
circle 109 149 14 [[Antlia ергежейлі]]
circle 412 332 12 [[LGS 3]]
circle 460 361 21 [[Пегас ергежейлі Сұр галактика|Пегас ергежейлі]]
circle 394 272 14 [[Андромеда II]]
rect 427 279 438 294 [[Андромеда III]]
rect 438 282 450 294 [[Андромеда I]]

desc bottom-left
&lt;/imagemap&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

== Әдебиет ==
* H.H. Voigt: ''Abriß der Astronomie''. 4. überarb. Aufl. ISBN 3-411-03148-4
* H. Scheffler, Hans Elsässer: ''Physik der Sterne und der Sonne''. 2. überarb. Aufl. ISBN 3-411-14172-7
* Rudolf, A. Weigert: ''Stellar structure and evolution''. 2nd corr. ed., ISBN 3-540-50211-4 (englisch) {{en}}
* N. Langer: ''Leben und Sterben der Sterne''. Originalausgabe, Becksche Reihe, München 1995, ISBN 3-406-39720-4
* D. Prialnik: ''An Introduction to the Theory of Stellar Structure and Evolution''. Cambridge University Press 2000, ISBN 0-521-65065-8 (hardback), ISBN 0-521-65937-X (paperback) {{en}}
* Pickover, Cliff (2001). The Stars of Heaven. Oxford University Press. ISBN 0-19-514874-6.  {{en}}
* Gribbin, John, Mary Gribbin (2001). Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection. Yale University Press. ISBN 0-300-09097-8.  {{en}}
* Hawking, Stephen (1988). A Brief History in Time. Bantam Books. ISBN 0-553-17521-1. {{en}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commons|Category:Stars|Жұлдыз}}
* [http://science.howstuffworks.com/star1.htm How Stars Work] at HowStuffWorks
* [http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html Star, World Book @ NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050508094147/http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html |date=2005-05-08 }}
* [http://simbad.u-strasbg.fr/sim-fid.pl Query star by identifier, coordinates or reference code]. Centre de Données astronomiques de Strasbourg
* [http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp How To Decipher Classification Codes]. Astronomical Society of South Australia
* [http://www.astronet.ru/db/map/ Карта звёздного неба]
* {{cite web | last=Kaler | first=James | title=Portraits of Stars and their Constellations | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html | accessdate=2010-08-20 }}
* {{cite web | title=Query star by identifier, coordinates or reference code | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid | accessdate=2010-08-20 }}
* {{cite web | title=How To Decipher Classification Codes | publisher=Astronomical Society of South Australia | url=http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp | accessdate=2010-08-20 }}
* {{cite web | display-authors=1 | last1=Prialnick | first1=Dina | last2=Wood | first2=Kenneth | last3=Bjorkman | first3=Jon | last4=Whitney | first4=Barbara | last5=Wolff | first5=Michael | last6=Gray | first6=David | last7=Mihalas | first7=Dimitri | title=Stars: Stellar Atmospheres, Structure, &amp; Evolution | date=2001 | publisher=University of St. Andrews | url=http://www-star.st-and.ac.uk/~kw25/teaching/stars/stars.html | accessdate=2010-08-20 }}

{{таңдаулы мақала}}
{{Жұлдыздар}}

[[Санат:Астрономиялық нысандар]]
[[Санат:Жұлдыз астрономиясы]]
[[Санат:Астрофизика]]
[[Санат:Жұлдыздар]]</text>
      <sha1>5rp0c6wdxyazp1an2289u129lzg0fmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>58856</id>
    <revision>
      <id>3645697</id>
      <parentid>3645136</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3645697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="1sz9rtrthm9fl5cfp8y2611o5026zq0" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Dniprpetrvsk sign.png|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[14 тамыз]] — [[Украина Қарулы күштері]] '''[[Днепропетровск облысы]]нда''' (''суретте'') 26 елді мекен мен 600 шаршы километрден астам жерді азат етті.
* [[20 шілде]] — [[Энди Бёрнем]] '''[[Ұлыбритания премьер-министрі]]''' атанды.
* [[19 шілде]] — [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]нде '''[[Испания Ұлттық футбол құрамасы]]''' Әлем чемпионы '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (финал)|атанады]]'''.
* [[16 шілде]] — [[Юлия Анатольевна Свириденко|Юлия Свириденко]]ның кабинеті таратылғаннан кейін Украина қорғаныс министрі '''[[Михаил Альбертович Фёдоров|Михаил Фёдоровтың]]''' отставкасы жаппай наразылық акцияларын тудырды; жаңа [[Украина премьер-министрі]] болып '''[[Сергей Фёдорович Корецкий|Сергей Корецкий]]''' тағайындалды.
* [[7 шілде]] — [[Халықаралық Олимпиада комитеті]] '''[[Ресей Олимпиада комитеті]]не''' қойылған шектеулерді уақытша алып тастады.
* [[22 маусым]] — '''[[Венесуэла]]дағы''' жер сілкінуі себебінен 1450-ден астам адам қайтыс болды.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Юрий Зельманович Беккер|Юрий Беккер]]{{*}}[[Хейден Панеттьер]]{{*}}[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов|Ардақ Әмірқұлов]]{{*}}[[Судзуми Тонегава]]{{*}}[[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1sz9rtrthm9fl5cfp8y2611o5026zq0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645816</id>
      <parentid>3645697</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3302" sha1="kngzaogifvqpqog8r98bbr1pubc1lf0" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)|Қазақстандағы парламент сайлауы]]{{*}}[[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Dniprpetrvsk sign.png|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[23 тамыз]] — [[Қазақстан]] тұңғыш [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайы]]н '''[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)|сайлап жатыр]]'''.
* [[14 тамыз]] — [[Украина Қарулы күштері]] '''[[Днепропетровск облысы]]нда''' (''суретте'') 26 елді мекен мен 600 шаршы километрден астам жерді азат етті.
* [[20 шілде]] — [[Энди Бёрнем]] '''[[Ұлыбритания премьер-министрі]]''' атанды.
* [[19 шілде]] — [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]нде '''[[Испания Ұлттық футбол құрамасы]]''' Әлем чемпионы '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (финал)|атанады]]'''.
* [[16 шілде]] — [[Юлия Анатольевна Свириденко|Юлия Свириденко]]ның кабинеті таратылғаннан кейін Украина қорғаныс министрі '''[[Михаил Альбертович Фёдоров|Михаил Фёдоровтың]]''' отставкасы жаппай наразылық акцияларын тудырды; жаңа [[Украина премьер-министрі]] болып '''[[Сергей Фёдорович Корецкий|Сергей Корецкий]]''' тағайындалды.
* [[7 шілде]] — [[Халықаралық Олимпиада комитеті]] '''[[Ресей Олимпиада комитеті]]не''' қойылған шектеулерді уақытша алып тастады.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Юрий Зельманович Беккер|Юрий Беккер]]{{*}}[[Хейден Панеттьер]]{{*}}[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов|Ардақ Әмірқұлов]]{{*}}[[Судзуми Тонегава]]{{*}}[[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kngzaogifvqpqog8r98bbr1pubc1lf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645819</id>
      <parentid>3645816</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3344" sha1="eebcc1pt2hd1treczfzvf7jfjbvshrw" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)|Қазақстандағы парламент сайлауы]]{{*}}[[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Kazakh 2026 legislative election photo stand (logo cropped).jpg|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[23 тамыз]] — [[Қазақстан]] тұңғыш [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайы]]н '''[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)|сайлап жатыр]]''' (''суретте'').
* [[14 тамыз]] — [[Украина Қарулы күштері]] '''[[Днепропетровск облысы]]нда''' 26 елді мекен мен 600 шаршы километрден астам жерді азат етті.
* [[20 шілде]] — [[Энди Бёрнем]] '''[[Ұлыбритания премьер-министрі]]''' атанды.
* [[19 шілде]] — [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]нде '''[[Испания Ұлттық футбол құрамасы]]''' Әлем чемпионы '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (финал)|атанады]]'''.
* [[16 шілде]] — [[Юлия Анатольевна Свириденко|Юлия Свириденко]]ның кабинеті таратылғаннан кейін Украина қорғаныс министрі '''[[Михаил Альбертович Фёдоров|Михаил Фёдоровтың]]''' отставкасы жаппай наразылық акцияларын тудырды; жаңа [[Украина премьер-министрі]] болып '''[[Сергей Фёдорович Корецкий|Сергей Корецкий]]''' тағайындалды.
* [[7 шілде]] — [[Халықаралық Олимпиада комитеті]] '''[[Ресей Олимпиада комитеті]]не''' қойылған шектеулерді уақытша алып тастады.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Юрий Зельманович Беккер|Юрий Беккер]]{{*}}[[Хейден Панеттьер]]{{*}}[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов|Ардақ Әмірқұлов]]{{*}}[[Судзуми Тонегава]]{{*}}[[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eebcc1pt2hd1treczfzvf7jfjbvshrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Григорий Тимофеевич Шереметьев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68428</id>
    <revision>
      <id>3645914</id>
      <parentid>3642482</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Суретші туындылары */</comment>
      <origin>3645914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8444" sha1="jlsl6u938w5wevhodesosczese2qhfr" xml:space="preserve">[[Сурет:Шереметьев Григорий Тимофеевич. 1922-1997.jpg|нобай|'''Григорий Тимофеевич Шереметьев''']]
''' Григорий Тимофеевич Шереметьев''' (1922 ж. -1997 ж.) - [[суретші]]. Кескіндеме, графика саласында жұмыс істейді. 

== Өмірдерек ==
Шереметьев Григорий Тимофеевич [[1922 жыл]]ы [[Алтай өлкесі]]ндегі Сидоровка селосында туған.

[[1946 жыл]]ы Алматы көркемсурет училищесін бітірген. [[1954 жыл]]дан бастап тағдыры Семеймен байланысты, осында 40 жылдан астам жұмыс істеген. Қазақстан Суретшілер Одағының Семейдегі тұңғыш уәкілетті өкілі бола жүріп, [[Шереметьев]] қаладағы шығармашылық ұжымдардың қалыптасуына белсене араласты. Ол республикалық, Одақтық маңызы бар көрмелерге қатысушы.

[[1989 жыл]]ы [[Гурфуз]]да [[Ұлы Отан соғысы]] [[ардагер]]лері суретшілерінің көрмесіне қатысты.

[[1974ж.]], [[1982 жыл]]дары Алматыда, [[2002 жыл]]ы (қайтыс болған соң) Невзоровтар отбасы атындағы мұражайға жеке, мерейтойға арналған көрмелері өткізілді.

Суретшінің шығармашылығы көп қырлы Семейдің өткені мен бүгіні, осы өңірдің қайта жаңғыруын өзін үнемі толғандырған тақырып ретінде таңдаған Шереметьев көптеген [[пейзаж]]дар, [[портрет]]тер мен тақырыптық картиналарды осы өлкеге аранды.

[[КСРО]] суретшілер Одағының мүшесі.

== Шығармашылығы ==
Суретшінің пейзаж диапазоны өте кең. [[Табиғат]]тың әртүрлі кезеңін шебер көрсете білген. Әйтсе де суретшінің ең ұнататын мезгілі — [[көктем]]дегі табиғаттың оянуы. Шереметьевті «гүлдердің біртіндеп, ақырын көбеюі қызықтырған» «Көктем» картинасында суретші сан алуан бояуларды пайдалана отырып, табиғаттың поэтикалық бейнесін жасай білген. Жұмсақ сия-көкшіл бояулармен салынған суреттерге қарап отырып, көктемгі дымқыл, таза ауаны сезгендей боласың. Ағаштардың ұшар басы алғашқы жасыл желекті жамыла бастағанмен, ағып жатқан судан суық леп әлі де есіп тұрғандай…Жағалауда жайылған жылқылар мен еркін ойнақтаған құлындар. Суретшінің қылқаламы жеңіл ғана полотноны сипап өтіп, тіршіліктің құбылмалы да аумалы — төкпелі мінезін дәл көрмете білген. Шығармаға ұлылық, тыныштық пен мәрттік тән&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://referatkaz.kz/sheremetev-grigorij-timofeevich/ | title=Шереметьев Григорий Тимофеевич}}&lt;/ref&gt;.

[[Абай]]дың туған өлкесіне байланысты Шереметьев 
* «Алыстағы Семей» (1959, кенеп, майлы бояу, Қазақстан мемл. енер музейі қоры), 
* «Қарауыл төбе» (1959, кенеп, майлы бояу, Семейдегі облысы тарихи-өлкетану музейі қоры), 
* «Көктемгі Ертіс әуендері» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу), 
* «Семей. Қыстау» (1960, қатырма қағаз, майлы бояу, екеуі де Қазақстан мемл. енер музейі қоры),
* «Қарауыл тауы» (1968, қатырма қағаз, майлы бояу, автордың жеке қоры),
* «Абай және Долгополов» (1970, кенеп, майлы бояу, Қарағандыдағы «Горняк» мәдениет үйі қоры),
* «Долгополов, Абай және Әйгерім» (1975, кенеп, майлы бояу, Семей облысы, «Абай» совхозының қоры),
* Абайдың мемл. қорық музейінің ұсынысымен:
** «Абай лирикасы әуенімен»,
** «Әсем ән» және
** «Болды да партия» (1991, қағаз, тушь, Абайдың мемл. қорық-музейі) еңбектер жазған.&lt;ref&gt;Абай. Энциклопедия. – [[Алматы]]: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9&lt;/ref&gt;

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Шапандар. Кенеп, майлы бояу.1984.jpg|'''Шапандар. Кенеп, майлы бояу.1984'''
Сурет:Чапаевшы Арменковтың портреті. Кенеп, майлы бояу.1966..jpg|'''Чапаевшы Арменковтың портреті. Кенеп, майлы бояу.1966'''
Сурет:Цемзавод. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 2003.jpg|'''Цемзавод. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 2003'''
Сурет:ҰОС және еңбек ардагері Н.И.Бондарев. Қатты қағаз, майлы бояу. 1985.jpg|'''ҰОС және еңбек ардагері Н.И.Бондарев. Қатты қағаз, майлы бояу. 1985'''
Сурет:Сауыншылар. Кенеп, майлы бояу.2003.jpg|'''Сауыншылар. Кенеп, майлы бояу.2003'''
Сурет:Пейзаж. Этюд. Қатты қағаз бетіндегі кенеп, майлы бояу. 1985.jpg|'''Пейзаж. Этюд. Қатты қағаз бетіндегі кенеп, майлы бояу. 1985'''
Сурет:Кұзгі алтын. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 1982.jpg|'''Кұзгі алтын. Этюд. Қатты қағаз, майлы бояу. 1982'''
Сурет:Көлі бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1969.jpg|'''Көлі бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1969'''
Сурет:Көктем. Кенеп, майлы бояу.1981.jpg|'''Көктем. Кенеп, майлы бояу.1981'''
Сурет:Кошкарева Н.М.-география мұғалімі. Кенеп. майлы бояу.1985..jpg|'''Кошкарева Н.М.-география мұғалімі. Кенеп. майлы бояу.1985'''
Сурет:Жаз. Кенеп. майлы бояу. 1973.jpg|'''Жаз. Кенеп. майлы бояу. 1973'''
Сурет:Астық жинау. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Астық жинау. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Алакөл. этюд. Қатты қағаз, майлы бояу.1971.jpg|'''Алакөл. этюд. Қатты қағаз, майлы бояу.1971'''
Сурет:А.А.Пестерев портреті. Кенеп, майлы бояу.1980.jpg|'''А.А.Пестерев портреті. Кенеп, майлы бояу.1980'''
Сурет:«Кемпірқосақты нөсерлер». Кенеп, майлы бояу.1985.jpg|'''«Кемпірқосақты нөсерлер». Кенеп, майлы бояу.1985'''
&lt;/gallery&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1922 жылы туғандар]]
[[Санат:Суретшілер]]

{{stub}}</text>
      <sha1>jlsl6u938w5wevhodesosczese2qhfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Большевизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68933</id>
    <revision>
      <id>3645782</id>
      <parentid>3338185</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Madi Dos</username>
        <id>18369</id>
      </contributor>
      <comment>Жазу қатесін түзеттім</comment>
      <origin>3645782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="koksgnj9ml1p4gf1d6r7ikx5y9wdcoc" xml:space="preserve">[[Сурет:Red Army flag (Fictitious).svg|нобай|280x280 нүкте|Жұмысшы-шаруа қызыл армиясының Құрлық әскерлерінің бейресми туы]]
'''Большевизм''' (большевик – РСДРП-ның солшыл фракциясы) — [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Лениннің]], кейіннен оның ізбасарларымен басқарылған, марксистік ілімді тоталитарлық идеология мен тәжірибеге бұрмалаған ресейлік социал-демократиядағы ультрасолшыл ағым.
&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
 ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;

Большевиктер ескі күнтізбе бойынша (жаңа күнтізбе бойынша 7-8 қараша) 1917 жылы 25-26 қазанда болған революция нәтижесінде [[Ресей империясы|Ресейде]]  билікке келді, оның барысында уақытша үкімет құлатылды. Дегенмен [[Ресейдегі азамат соғысы|Азамат соғысының]] салдарынан жаңа биліктің құрылуы шамамен үш жылға созылды.

Большевизм ұғымы Ресейдің социал-демократиялық жұмысшы партиясының II съезінде (1903) партияның екі фракцияға бөлінуі нәтижесінде пайда болды: Ленинді жақтаушылар және [[меньшевиктер]]. Бөлінудің негізгі себептерінің бірі – жаңа түрдегі партияның құрылуы  болды. Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының Жарғысы бойынша жұмыс барысында Владимир Ленин мен Юлий Мартов партияға мүшелік туралы тармақтың екі түрін ұсынды. Лениннің ұсынысы бойынша, партия мүшесі – бағдарлама мен жарғыны мойындайтын, мүшелік жарналарды төлейтін және партиялық ұйымдардың бірінде жұмыс істейтін азамат. Ал Мартов алғашқы екі талаптармен шектелуді қолдады. Партияның орталық органдарына сайлау кезінде лениндік тұжырымдаманы жақтаушылар көп болды, содан бастап Ленин өз фракциясын «большевиктер» деп, ал Мартов өз жақтастарын «меньшевиктер» деп атай бастады.

Большевизм – революциялық қозғалыс, қоғамдық революцияның қатаң орталықтандырылған, ұйымшыл және тәртіпті партиясын құрумен байланысты саяси режим. Партия қалыптасқан [[Капитализм|капиталистік]] мемлекеттік жүйені құлатуға, билікті басып алуға және «пролетариат диктатурасын» орнатуға бағытталды.

Большевизм XX ғасырдың басында Ресей империясында пайда болды және Владимир Лениннің қызметімен байланысты. Большевиктік идеология [[Марксизм-ленинизм|марксизмге]] негізделген&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Большевиктер деген кімдер?|url=https://forum.stan.kz/20807/bolshevikter-degen-kimder|accessdate=03.08.2023}}&lt;/ref&gt;.

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{wikify}}

[[Санат:Саясат]]


{{Stub}}</text>
      <sha1>koksgnj9ml1p4gf1d6r7ikx5y9wdcoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Balapan (телеарна)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91220</id>
    <revision>
      <id>3645838</id>
      <parentid>3506311</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45987-36</username>
        <id>184882</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мультхикаялары */ бір мультфильм қосты</comment>
      <origin>3645838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5654" sha1="j0rtbpcty4h0hvfnwyyky1qwiuqh3rx" xml:space="preserve">{{Телеарналар
| атауы     = '''Balapan'''
| логотипі             = Balapan.jpg
| логоатауы             = Телеарнаның 2022 жылғы 1 маусымнан кейінгі логотипі
| ені              = 150px
| ел              = {{Байрақ|Қазақстан}}
| хабар тарату аумағы        = 
| хабар тарату уақыты      = 15 сағат 
| тілдері                = [[қазақ тілі|қазақша]]
| орталық               = [[Астана]], [[Қазмедиа орталығы]]
| формат              = 
| тематика            = балалар арнасы 
| хабар таратуын бастады = 27 қыркүйек 2010 жыл
| хабар таратуын аяқтады  = 
| жабылу себебі    = 
| алмастырады             = 
| алмасқан арна             = 
| алмастырылды             = 
| лицензия            = 
| аудитория           = 0-8 жас
| үлес                = 
| үлес-күн           = 
| үлес-қайнар       = 
| негізін салушы          = 
| иесі            = [[Қазақстан (корпорация)|«Қазақстан» РТРК» АҚ]]
| басшы қызметі = Директоры 
| басшылары        = Мақпал Укенова
| бұрынғы атаулары     = '''Балапан''' (2010-2017)
| туыстас арналар  = {{ту|Қазақстан}} [[Balapan International]] &lt;br&gt; 
{{ту|Қазақстан}} [[Qazaqstan International]]&lt;br&gt;{{ту|Қазақстан}} [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] &lt;br&gt; {{ту|Қазақстан}} [[Qazsport]] &lt;br&gt; {{ту|Қазақстан}} [[Abai TV]]
| арна дауысы        = 
| жүйелік серігі     = 
| слоган              =Бақытты Балалық мекені (2019-25.08.2024)
Кішкентай дос, Balapan-ды қос (26.08.2024 бері) 
| сайт                = https://balapan.tv/
}}
{{мағына|Балапан (айрық)}}
'''«Balapan»''' — қазақстандық бірінші балалар арнасы. 2010 жылдың 27 қыркүйегінен бастап эфирге шыға бастады. Шығармашылық бірлестік [[Қазақстан (корпорация)|«Қазақстан]]» телерадиокорпорациясының құрамына кіреді. Арна кабельдік желіден эфирге шығады. Аудиториясы 0-8 жас аралығындағы балалар. Эфир уақыты 07:00 – 22:01 аралығын қамтиды. Тек қазақ тілінде хабар таратады.&lt;ref&gt;[https://balapan.tv/about/ Balapan телеарнасы туралы]&lt;/ref&gt;

== Бағдарламалары == 
* Кім тапқыр?
* Balapan live
* Ән салайық 
* Ғылымға саяхат 
* Білгішбек
* Кішкентай дәрігер 
* Жұмбақ жәшік 
* A.I.Dos

== Мультхикаялары ==
* Ақжелкен 
* Әли мен Айя 
* Пингвин оқиғалары 
* Желаяқ 
* Пороро
* Хайди
* Флора сақшылары 
* Күшті көліктер&lt;ref&gt;[https://balapan.tv/ balapan.tv]&lt;/ref&gt;
* Шерлок Як 

== Логотиптері ==
&lt;gallery&gt;
Balapan TV 2013.png|2012-2014 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2015.png|2014-2017 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2017.png|2017 жылғы наурыздан тамызға дейінгі логотипі
Balapan TV 2018.jpg|2017-2019 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2021.png|2019-2022 жылдардағы логотипі
Balapan.jpg|Қазіргі логотипі 
&lt;/gallery&gt;

== Директорлары ==
# Жанар Шәмел (2010-2012)
# [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова|Ләйлә Сеңгірбекова]] (2012-2017)
# Жанар Шәмел (2017-2018)
# Мақпал Жұмабай (2018-2021)
# Қымбат Досжан (2021-2023)
# Индира Тұрсынбай (2023-2024)
# Мақпал Укенова (2024 жылдан бері)

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{URL|https://balapan.tv/live «Balapan» телеарнасының онлайн көрсетілімі}}
* {{URL|https://balapan.tv/ «Balapan» телеарнасының ресми сайты}}
* {{URL|https://www.youtube.com/@balapantv «Balapan» телеарнасы (YouTube)}}
* {{URL|https://www.tiktok.com/@tvbalapan «Balapan» телеарнасы (TikTok)}}
* {{URL|instagram.com/balapantv «Balapan» телеарнасы (Instagram)}}
* {{URL|https://facebook.com/balapantv/ «Balapan» телеарнасы (Facebook)}}
* {{URL|vk.com/balapantvkz «Balapan» телеарнасы (ВКонтакте)}}
* {{URL|t.me/balapantv «Balapan» телеарнасы (Telegram)}}
* «Balapan» арнасы [[Интернет мұрағаты]]нда: {{URL|https://web.archive.org/web/20180103023333/http://balapan.kaztrk.kz/ balapan.kaztrk.kz сайты}} (2011-2020 жылдары), {{URL|https://web.archive.org/web/20140106121458/http://balapantv.kz/ balapantv.kz сайты}} (2013-2014 жылдары)

{{Қазақстан телеарналары}}
{{Қазақстан телерадиокорпорациясы}}

[[Санат:Қазақ тілді телеарналар]]
[[Санат:Балалар телеарналары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік телеарналары]]</text>
      <sha1>j0rtbpcty4h0hvfnwyyky1qwiuqh3rx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645840</id>
      <parentid>3645838</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45987-36</username>
        <id>184882</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мультхикаялары */ + мультхикая</comment>
      <origin>3645840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5675" sha1="abioe18jguzkmyzfc3z2szto8n6xj2i" xml:space="preserve">{{Телеарналар
| атауы     = '''Balapan'''
| логотипі             = Balapan.jpg
| логоатауы             = Телеарнаның 2022 жылғы 1 маусымнан кейінгі логотипі
| ені              = 150px
| ел              = {{Байрақ|Қазақстан}}
| хабар тарату аумағы        = 
| хабар тарату уақыты      = 15 сағат 
| тілдері                = [[қазақ тілі|қазақша]]
| орталық               = [[Астана]], [[Қазмедиа орталығы]]
| формат              = 
| тематика            = балалар арнасы 
| хабар таратуын бастады = 27 қыркүйек 2010 жыл
| хабар таратуын аяқтады  = 
| жабылу себебі    = 
| алмастырады             = 
| алмасқан арна             = 
| алмастырылды             = 
| лицензия            = 
| аудитория           = 0-8 жас
| үлес                = 
| үлес-күн           = 
| үлес-қайнар       = 
| негізін салушы          = 
| иесі            = [[Қазақстан (корпорация)|«Қазақстан» РТРК» АҚ]]
| басшы қызметі = Директоры 
| басшылары        = Мақпал Укенова
| бұрынғы атаулары     = '''Балапан''' (2010-2017)
| туыстас арналар  = {{ту|Қазақстан}} [[Balapan International]] &lt;br&gt; 
{{ту|Қазақстан}} [[Qazaqstan International]]&lt;br&gt;{{ту|Қазақстан}} [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] &lt;br&gt; {{ту|Қазақстан}} [[Qazsport]] &lt;br&gt; {{ту|Қазақстан}} [[Abai TV]]
| арна дауысы        = 
| жүйелік серігі     = 
| слоган              =Бақытты Балалық мекені (2019-25.08.2024)
Кішкентай дос, Balapan-ды қос (26.08.2024 бері) 
| сайт                = https://balapan.tv/
}}
{{мағына|Балапан (айрық)}}
'''«Balapan»''' — қазақстандық бірінші балалар арнасы. 2010 жылдың 27 қыркүйегінен бастап эфирге шыға бастады. Шығармашылық бірлестік [[Қазақстан (корпорация)|«Қазақстан]]» телерадиокорпорациясының құрамына кіреді. Арна кабельдік желіден эфирге шығады. Аудиториясы 0-8 жас аралығындағы балалар. Эфир уақыты 07:00 – 22:01 аралығын қамтиды. Тек қазақ тілінде хабар таратады.&lt;ref&gt;[https://balapan.tv/about/ Balapan телеарнасы туралы]&lt;/ref&gt;

== Бағдарламалары == 
* Кім тапқыр?
* Balapan live
* Ән салайық 
* Ғылымға саяхат 
* Білгішбек
* Кішкентай дәрігер 
* Жұмбақ жәшік 
* A.I.Dos

== Мультхикаялары ==
* Ақжелкен 
* Әли мен Айя 
* Пингвин оқиғалары 
* Желаяқ 
* Пороро
* Хайди
* Флора сақшылары 
* Күшті көліктер&lt;ref&gt;[https://balapan.tv/ balapan.tv]&lt;/ref&gt;
* Шерлок Як 
* Білгіштер

== Логотиптері ==
&lt;gallery&gt;
Balapan TV 2013.png|2012-2014 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2015.png|2014-2017 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2017.png|2017 жылғы наурыздан тамызға дейінгі логотипі
Balapan TV 2018.jpg|2017-2019 жылдардағы логотипі
Balapan TV 2021.png|2019-2022 жылдардағы логотипі
Balapan.jpg|Қазіргі логотипі 
&lt;/gallery&gt;

== Директорлары ==
# Жанар Шәмел (2010-2012)
# [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова|Ләйлә Сеңгірбекова]] (2012-2017)
# Жанар Шәмел (2017-2018)
# Мақпал Жұмабай (2018-2021)
# Қымбат Досжан (2021-2023)
# Индира Тұрсынбай (2023-2024)
# Мақпал Укенова (2024 жылдан бері)

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{URL|https://balapan.tv/live «Balapan» телеарнасының онлайн көрсетілімі}}
* {{URL|https://balapan.tv/ «Balapan» телеарнасының ресми сайты}}
* {{URL|https://www.youtube.com/@balapantv «Balapan» телеарнасы (YouTube)}}
* {{URL|https://www.tiktok.com/@tvbalapan «Balapan» телеарнасы (TikTok)}}
* {{URL|instagram.com/balapantv «Balapan» телеарнасы (Instagram)}}
* {{URL|https://facebook.com/balapantv/ «Balapan» телеарнасы (Facebook)}}
* {{URL|vk.com/balapantvkz «Balapan» телеарнасы (ВКонтакте)}}
* {{URL|t.me/balapantv «Balapan» телеарнасы (Telegram)}}
* «Balapan» арнасы [[Интернет мұрағаты]]нда: {{URL|https://web.archive.org/web/20180103023333/http://balapan.kaztrk.kz/ balapan.kaztrk.kz сайты}} (2011-2020 жылдары), {{URL|https://web.archive.org/web/20140106121458/http://balapantv.kz/ balapantv.kz сайты}} (2013-2014 жылдары)

{{Қазақстан телеарналары}}
{{Қазақстан телерадиокорпорациясы}}

[[Санат:Қазақ тілді телеарналар]]
[[Санат:Балалар телеарналары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік телеарналары]]</text>
      <sha1>abioe18jguzkmyzfc3z2szto8n6xj2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Николай Иванович Яковлев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100052</id>
    <revision>
      <id>3645913</id>
      <parentid>3640977</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8746" sha1="6re5huabu3ahp8rfv8dtqotz5lbsm44" xml:space="preserve">[[Сурет:YakovlevNikolayIvanovich.jpg|нобай|'''Яковлев Николай Иванович'''|417x417 нүкте]]'''Николай Иванович Яковлев''' (27.06.[[1927]], қазіргі Санкт-Петербург қаласы - 01.04.[[1985]], қазіргі [[Семей қаласы]]) - кескіндемеші. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1948 жылы Алматы көркемсурет училищесін (қазіргі колледж) бітірген. Ол &quot;Үста&quot; ([[1955]]), &quot;Парк&quot;, &quot;Күз&quot;, &quot;Көктем&quot; ([[1956]]), &quot;Жаңа Семей&quot; ([[1958]]), &quot;Ертеңгі шақ&quot;, &quot;Бұқтырма СЭС-і&quot; ([[1959]]), &quot;Ертіс жағалауында&quot; ([[1960]]), &quot;Ымырт&quot; (1964), &quot;Ертіс&quot; ([[1965]]), &quot;Партизан керуені&quot; ([[1967]]), 1941 жылдың басы&quot; ([[1985]]), т.б. туындыларымен танымал. Қызыл Жұлдыз орденімен және медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

== '''Биография''' ==
'''Яковлев Николай Иванович.'''

Николай Иванович Яковлев Ленинград қаласының тумасы. 1927 жылы туған, ерте жетім қалады. Оның атасы Псковщинада архитектурамен айналысып, кескіндемемен әуестенген адам болатын. Оның осы махаббаты немересіне беріліп, кәсіптің таңдауына шешуші әсерін тигізген. Жас Николай Яковлев Ленинградтағы Көркемөнер Академиясының жанындағы орта көркемсурет мектебіне оқуға түседі. Бірақ оқу соғыспен үзіліп, 14 жасар бозбала қолына қылқалам орнына қару алып, партизандар қатарына кіреді. 1942 жылдың тамыз айынан 1944 жылдың сәуір айына дейін Псков облысындағы партизан қозғалысының белсенді қатысушысы болады. 16 жасында Қызыл жұлдыз Орденінің иегері атанады.

Ленинградты босатқаннан кейін туған қаласына қайтып оралып, ОКМ-де оқуын жалғастырады. Бірақ оның денсаулығына соғыс жылдары келтірілген зиян кесірінен Ленинградтың  ылғалды климаты жақпады. Тұрмыс орнын  жедел өзгерту керек болады. Оның таңдауы  ыстық және құрғақ ауа-райы бар Қазақстанға тоқталады.

1944 жылдан бастап Алматыда тұрып, ол Н. В. Гоголь атындағы көркемсурет училищесінде оқиды және 1948 жылы оны орта мектептердің сурет салу және сызу оқытушысы мамандығы бойынша аяқтайды. Бөлу бойынша Семей қаласына келеді. Педагогикалық училищеде сабақ береді және жергілікті көркем-өндірістік шеберханаларда жұмыс істейді.

1962 жылдан КСРО Суретшілер Одағының мүшесі. Пленэрде жазылған көптеген этюдтарда біз табиғатты қарапайым және шыңайы қабылдауын сезе аламыз. Суретші табиғат аясында жұмыс істеуді жақсы көретін. Оның бояу жағындылары қанық, серпінді және шапшаң.  

Ол ешқашан өз суреттерін түзетіп, қайта жазбаған. Оның жұмыстарында суық «есеп» жоқ. Ол табиғаттың ашық емес бояуларында оның нәзіктік әуенін, көңіл-күйін көрсете білетін өте эмоционалды, жарқын көңілді кескіндемеші. Николай Ивановичтің классикалық музыкаға  деген тартылысы тегін емес еді. 

Суретші-пейзажистің тақырыптарының бірі сүйікті Ертіс өзені, ол оның әдемілігін алуан түрлі бейнелеген. Николай Иванович жазғы пейзаждарды жазуды жақсы көретін. Негізі  жаз мезгілін бейнелеу қиын деп саналатын, өйткені қанық жасыл көк реңктің басымдылығы пейзажға басқа реңкі беріп сурет бояуын өзгертіп жібереді және сурет бетінде жартылай бояу түстерін көрсету қиынға түседі. Бірақ суретші бүкіл жан-дүниесімен күн сәулесіне бөленген немесе  жылы жазғы кештерге толы  табиғаттың осы жыл мезгіліне өз таңдауын беріп қойған.   

Николай Иванович 58 жасында, ерте қайтыс болады. Суретшімен жеке таныс болғандардың жадында, ол тамаша кескіндемеші және мейірімді, жұмсақ адам болып қалды. Н.И. Яковлевтің шығармашылық мұрасы – біздің қаламыздың рухани және мәдени өмірінің ажырамас бөлігі болып табылады.

Автор: '''Стромская''' '''Татьяна''' '''Александровна.'''

== '''Суретшінің жұмыстары''' ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Ер адам портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу. 1986.jpg|'''Ер адам портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Әйел портреті. Кенеп, майлы бояу.1986.jpg|'''Әйел портреті. Кенеп, майлы бояу.1986'''
Сурет:Кеш. Кенеп, майлы бояу.1986.jpg|'''Кеш. Кенеп, майлы бояу.1986'''
Сурет:Көктем. Этюд. Қатырма қағаз, майлы бояу.1992.jpg|'''Көктем. Этюд. Қатырма қағаз, майлы бояу.1992'''
Сурет:Күннің батуы. Кенеп, майлы бояу.1986.jpg|'''Күннің батуы. Кенеп, майлы бояу.1986'''
Сурет:Қайықпен кешкі пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Қайықпен кешкі пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Қайықпен кешкі пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1986.jpg|'''Қайықпен кешкі пейзаж. Кенеп, майлы бояу.1986'''
Сурет:Қызыл көпір. Кенеп, майлы бояу.1986.jpg|'''Қызыл көпір. Кенеп, майлы бояу.1986'''
Сурет:Партизандар. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Партизандар. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.1986.jpg|'''Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.1986'''
Сурет:Теңіз. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Теңіз. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Шатырлары бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Шатырлары бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Катеры бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986.jpg|'''Катеры бар пейзаж. Кенеп, майлы бояу. 1986'''
Сурет:Жаңа Семей көрінісі. Қатырма қағаз, майлы бояу.1986.jpg|'''Жаңа Семей көрінісі. Қатырма қағаз, майлы бояу.1986'''
Сурет:Ескі Семей. Кенеп, майлы бояу. 1971.jpg|'''Ескі Семей. Кенеп, майлы бояу. 1971'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}</text>
      <sha1>6re5huabu3ahp8rfv8dtqotz5lbsm44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роберт Дюваль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143994</id>
    <revision>
      <id>3645785</id>
      <parentid>3569720</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6718" sha1="ru8pv38exwbz9dw9b0to94v69ekx2ri" xml:space="preserve">{{Кинематограф
  |есімі                  = Роберт Дюваль
  |шынайы есімі           = {{lang-en|Robert Duvall}}
  |сурет                  = Robert Duvall (actor, at home, New York City apartment, 1984) (cropped).jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            = Роберт Дюваль (1984)
  |туылған кездегі есімі  = Роберт Селден Дюваль
  |туған күні           = 05.01.1931
  |туған жері           = {{Туғанжері|Сан-Диего|Сан-Диегода}}, [[Калифорния]], [[АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     = 
  |қайтыс болған жері     = 
  |мамандығы              = {{актер|АҚШ}}
  |азаматтығы             = {{байрақ|АҚШ}}
  |белсенді жылдары       = 1952 — қазіргі уақыт
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            = [[Оскар сыйлығы|Оскар]] (1984)&lt;br /&gt;[[Алтын глобус сыйлығы|Алтын глобус]]  (1980, 1984, 1990, 1993)&lt;br /&gt;[[BAFTA]] (1980)&lt;br /&gt;[[Эмми]] (2007 - екі мәпте)
  |imdb_id                =  0000380
  |сайты                  =
  |ортаққор               = Robert Duvall
}}
'''Роберт Селден Дюваль''' ({{lang-en|Robert Selden Duvall}}; {{Туғанкүні|5|01|1931}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Famous birthdays for Jan. 5: January Jones, Robert Duvall|date=January 5, 2023|website=United Press International|url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2023/01/05/Famous-birthdays-for-Jan-5-January-Jones-Robert-Duvall/9191672889566/|accessdate=October 12, 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Сан-Диего]], [[Калифорния]]) — [[АҚШ|америкалық]] актёр.

== Өмірбаяны ==
Дюваль Сан-Диегода, бұрын адмирал болған  әскери  Уильям Говард Дювалдің отбасында дүниеге келген. Анасы, Милдред Вирджиния Харт, АҚШ-ғы азаматтық соғыс кезінде Конфедрацияға қолбасшылық еткен генерал Роберт Лидің тікелей ұрпағы саналады. Дювалдің әкесі Методикалық шіркеуге тиесілі болса, анасы екеуі Христиандық ғылымдар Мэри Бэйкер Эддидің ізбасарлары болған. Дюваль біраз уақыт ата-анасы мен бірге АҚШ-тың әскери-теңіз академиясынан алыс емес Аннаполисте тұрған. Ол Северна-Парктегі (Мэрилэнд штаты) Северн  (ағыл. Severn School) мектебімен Сент-Луисетегі  (Миссури шататы) Принципиа (ағыл. The Principia) мектептеріне барып  тұрған. 1953 жылы Иллинойс шататының Элса қаласындағы Христиан ғылымдарының білім орталығындағы Принципиа (ағыл. The Principia College) колледжін тәмамдаған. Актер 1953 жылдың 19-шы тамызынан, 1954 жылдың 20 тамызына дейін АҚШ армиясында әскери борышын өтеген.
1954 жылы  Роберт Дюваль Нью-Йорктегі актерлік шеберлік мектебі Neighborhood Playhouse оқуға түскен. Оқып жүріп поштада клеркші болып, қосымша табыс тапқан.  Ол мектептегі кезеңде  Джин Хэкмен және Дастин Хоффманмен танысқан.  Кейіннен олар  түсіру алаңында бірнеше мәрте қайта жолыққан. Дювальдің театр мектебіндегі жетекшісі Сэнфорд Мейснер (ағыл. IMDb) болған. Мейснер, Дювалді   Хортона Фут The Midnight Caller пьесасына негізделген қойылымына қатыстырған. Роберта Дювал мен Хортон Футтың серіктестігі ұзақ жылдарға созылып, Дювалдің актерлік мансабында маңызды рөл ойнаған. 1962 жылғы «Убить пересмешника» фильміндегі «Страшилы» Рэдли рөлін сомдауға Дювальді ұсынған осы Фут болған.

== Фильмография ==
* 1972 - «[[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]]»
* 1974 - «[[Өкіл әке 2]]»

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{cite web
 | last          = 
 | first         = 
 | authorlink    = The Austin Chronicle
 | coautors      = 
 | datepublished = 2003 жыл 14 наурыз
 | url           = http://www.austinchronicle.com/gyrobase/Issue/story?oid=oid%3A149295
 | title         = Life, Death, and Dance
 | format        = Роберт Дюваль мен Лусиана Педрасаның сұхбаттары
 | work          = 
 | publisher     = 
 | accessdate    = 
 | lang          = en
 | archiveurl    = http://www.webcitation.org/611HB736t
 | archivedate   = 2011-08-18
}}
* {{cite web
|last =
|first =
|authorlink =
|coautors =
|datepublished =
|url = http://robert_duvall.justsuperstar.com/
|title = Роберта Дюваль бейресми сайты
|format =
|work =
|publisher =
|accessdate =
|lang = en}}
* [http://www.hollywood-actors.ru/other/duvall.htm Роберт Дюваль Голливуд актерлері сайтында]{{ref-ru}}
* [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/duvall/index1.html Роберт Дюваль Люди сайтында]{{ref-ru}}
* [http://www.cinematheque.ru/post/140079 Апокалипсис бүгін Cinemateka.ru сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023104813/http://www.cinematheque.ru/post/140079 |date=2011-10-23 }}{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

{{Үздік актер үшін Оскар сыйлығы}}
{{Үздік режиссёр үшін Тәуелсіз рух сыйлығы}}

[[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>ru8pv38exwbz9dw9b0to94v69ekx2ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CapitaLand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201852</id>
    <revision>
      <id>3645890</id>
      <parentid>2577270</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="3fia4uerkgfyj5s05pzuha7dxv0vbdf" xml:space="preserve">{{Жаңарту}}
{{компания|
  атауы   = CapitaLand Limited |
  логотипі   = |
  company_type   = [[Көпшілік]]|
  traded_as      = {{sgx|C31}}&lt;br&gt;{{OTC Pink|CLLDY}}|
  company_slogan =  |
  foundation     = 2000|
  location       = [[Singapore]] |
  key_people     = Liew Mun Leong, President &amp; CEO|
  num_employees  = |
  industry       = [[Real Estate]], [[REITs]], [[Financial Services]], [[Hospitality]]  |
  revenue        = [[Singapore Dollar|S$]]2,752.3 million (2008)|
  operating_income = [[Singapore Dollar|S$]]2,213.5 million (2008)|
  assets_under_management = [[Singapore Dollar|S$]]25.9 billion (2008)|
  homepage       = [http://www.capitaland.com CapitaLand Limited] 
}}
[[File:Capital Tower, Jan 06.JPG|thumb|right|Capital Tower [[Сингапур]] төрт биік ғимараттардың бірі.]]
'''CapitaLand Limited''' ([[Қытай тілі|қыт]]: 嘉德置地) — 2000-жылы DBS Land және Pidemco Land мекемелерінің қосылуы нәтижесінде пайда болған мекеме. Азиядағы ірі жылжымайтын мүлік мекемелерінің бірі.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

==Сыртқы сілттемелер==
*[http://www.capitaland.com Official site]
*[http://www.capitalandhopefoundation.com CapitaLand Hope Foundation]
*[http://www.capitaland.com/inside INSIDE Different Geographies] 

[[Санат:Сингапур мекемелері]]
[[Санат:Temasek Holdings]]</text>
      <sha1>3fia4uerkgfyj5s05pzuha7dxv0vbdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хайен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210496</id>
    <revision>
      <id>3645781</id>
      <parentid>2907826</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Labintatlo</username>
        <id>51514</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>|елтаңба=</comment>
      <origin>3645781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="fouepg5du5r2t44bon3t3xgdkp021dm" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Хайен 
 |шынайы атауы            = Heyen 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Heyen.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=1 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=31 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Хольцминден 
 |кестедегі аудан         = Хольцминден (аудан){{!}}Хольцминден 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Михель Цизенис 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 8,30 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 138 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 480 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05533 
 |пошта индексі           = 37619 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = HOL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 55 020 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.gemeinde-heyen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Хайен''' ({{lang-de|Heyen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Хольцминден (аудан)|Хольцминден]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 480 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 8,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 55 020''. Муниципалитеттің басшысы — Михель Цизенис.


== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.gemeinde-heyen.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Хольцминден ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>fouepg5du5r2t44bon3t3xgdkp021dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хоэс-Кройц</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213121</id>
    <revision>
      <id>3645796</id>
      <parentid>3590715</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>67438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Hohes Kreuz.png]] → [[File:DEU Hohes Kreuz COA.svg]] PNG → SVG</comment>
      <origin>3645796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4573" sha1="0ly82c8cuxgoqgraaglu8qbhgehxnyj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Хоэс-Кройц 
 |шынайы атауы            = Hohes Kreuz 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Hohes Kreuz COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=25 |lat_sec=31 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=5 |lon_sec=36 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Тюрингия 
 |кестедегі аймақ         = Тюрингия 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Айхсфельд 
 |кестедегі аудан         = Айхсфельд (аудан){{!}}Айхсфельд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 4 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Петер Нольте 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,96 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 347 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1388 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 03606 
 |пошта индексі           = 37308 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EIC 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 16 0 61 049 
 |ортаққордағы санаты     = Hohes Kreuz 
 |сайты                   = http://www.vg-leinetal.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Хоэс-Кройц''' ({{lang-de|Hohes Kreuz}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Айхсфельд (аудан)|Айхсфельд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1388 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 61 049''. Муниципалитеттің басшысы — Петер Нольте.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.vg-leinetal.de/ Ресми сайты]

{{Тюрингия аудандары}}
{{Германия:Айхсфельд ауданы:Қалалар}}
{{Thuringia-geo-stub}}

[[Санат:Тюрингия елді мекендері]]</text>
      <sha1>0ly82c8cuxgoqgraaglu8qbhgehxnyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сан-Андрес-де-ла-Барка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222807</id>
    <revision>
      <id>3645848</id>
      <parentid>1831649</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4186" sha1="f3ivwpyecbigjf8oryq38sar844k0ep" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Сан-Андрес-де-ла-Барка 
 |шынайы атауы            = San Andrés de la Barca 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Испания 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      =  
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=26 |lat_sec=52 
  |lon_dir=W |lon_deg=1 |lon_min=58 |lon_sec=37 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі 
 |аймағы                  = Каталония 
 |кестедегі аймақ         = Каталония 
 |аудан түрі              = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Барселона (провинция){{!}}Барселона 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = Комарка (Испания){{!}}Ауданы
 |қауым                   = Баш-Льобрегат (комарка){{!}}Баш-Льобрегат
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  = Манель Энрик Льорка Ибаньес 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 5,53 
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі 
 |орталығының биiктігі    =  
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 26682 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 4837 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = Santandreuencs 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            =  
 |пошта индексі           =  
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.sabarca.cat 
 |сайт тілі               = es 
}} 
'''Сан-Андрес-де-ла-Барка''' ({{lang-es|San Andrés de la Barca}}) — [[Испания]]дағы [[муниципалитет]]. [[Каталония]] автономды бірлестігіне қарасты [[Барселона (провинция)|Барселона]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Баш-Льобрегат (комарка)|Баш-Льобрегат]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан.

[[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26682 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,53 км² шамасында. 


== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.sabarca.cat Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229012745/http://www.sabarca.cat/ |date=2008-02-29 }}

{{Баш-Льобрегат ауданы муниципалитеттері}}
{{spain-geo-stub}}

[[Санат:Барселона елді мекендері]]</text>
      <sha1>f3ivwpyecbigjf8oryq38sar844k0ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роккетта-Сант'Антонио</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230051</id>
    <revision>
      <id>3645790</id>
      <parentid>1833609</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T02:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4202" sha1="0a25a9yjwkv0b5us5drmk32ahd2m0uw" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = коммуна 
 |қазақша атауы           = Роккетта-Сант'Антонио 
 |шынайы атауы            = Rocchetta Sant'Antonio 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Италия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=6 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=28 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы 
 |аймағы                  = Апулия 
 |кестедегі аймақ         = Апулия 
 |аудан түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Фоджа (провинция){{!}}Фоджа 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  = Ranieri Castelli 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 72 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 630 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2026 
  |санақ жылы             = 2008 
  |тығыздығы              = 28 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            =  
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = (+39) 885 
 |пошта индексі           = 71020 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = ISTAT коды
 |сандық идентификаторы   = 071042 
 |ортаққордағы санаты     = Rocchetta Sant’Antonio 
 |сайты                   = http://www.comune.rocchettasantantonio.fg.it 
 |сайт тілі               = it 
}} 
'''Роккетта-Сант'Антонио''' ({{lang-it|Rocchetta Sant'Antonio}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Апулия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Фоджа (провинция)|Фоджа]] провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2026 адамды құрайды&amp;nbsp;(2008). Халық тығыздығы 28 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 72 км² шамасында. Пошта индексі — 71020.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Antonio abate.&amp;nbsp;

== Демографиясы ==

== Коммуна әкімшілігі ==
* Телефоны: 0885654007
* Электронды поштасы: sindaco@comune.rocchettasantantonio.fg.it
== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.comune.rocchettasantantonio.fg.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227182009/http://www.comune.rocchettasantantonio.fg.it/ |date=2012-02-27 }} {{ref-it}}
* [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}]

{{Фоджа провинциясы}}
{{italy-geo-stub}}

[[Санат:Апулия елді мекендері]]</text>
      <sha1>0a25a9yjwkv0b5us5drmk32ahd2m0uw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сант'Анджело-а-Фазанелла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235025</id>
    <revision>
      <id>3645889</id>
      <parentid>1838755</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4304" sha1="bjr6k0d60gs1rms8qa1ehj3q7jrh0iq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = коммуна 
 |қазақша атауы           = Сант'Анджело-а-Фазанелла 
 |шынайы атауы            = Sant'Angelo a Fasanella 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Италия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=27 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=21 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы 
 |аймағы                  = Кампания (Италия){{!}}Кампания 
 |кестедегі аймақ         = Кампания (Италия){{!}}Кампания 
 |аудан түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Салерно (провинция){{!}}Салерно 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  = Vito Loia 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 32 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 515 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 801 
  |санақ жылы             = 2008 
  |тығыздығы              = 26 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            =  
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = (+39) 828 
 |пошта индексі           = 84027 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = ISTAT коды
 |сандық идентификаторы   = 65128 
 |ортаққордағы санаты     = Sant’Angelo a Fasanella 
 |сайты                   = http://www.comune.santangeloafasanella.sa.it 
 |сайт тілі               = it 
}} 
'''Сант'Анджело-а-Фазанелла''' ({{lang-it|Sant'Angelo a Fasanella}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Кампания (Италия){{!}}Кампания]] әкімшілік аймағына қарасты [[Салерно (провинция)|Салерно]] провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 801 адамды құрайды&amp;nbsp;(2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 84027.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Arcangelo Michele.&amp;nbsp;

== Демографиясы ==

== Коммуна әкімшілігі ==
* Телефоны: 828 961 006

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.comune.santangeloafasanella.sa.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617191528/http://www.comune.santangeloafasanella.sa.it/ |date=2016-06-17 }} {{ref-it}}
* [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}]

{{Салерно провинциясы}}
{{italy-geo-stub}}

[[Санат:Кампания (Италия){{!}}Кампания елді мекендері]]</text>
      <sha1>bjr6k0d60gs1rms8qa1ehj3q7jrh0iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сант'Агата-ли-Баттиати</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236991</id>
    <revision>
      <id>3645888</id>
      <parentid>1840290</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4220" sha1="p7tp4qev6ysjnlzgbb8mugcl3uuneiq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = коммуна 
 |қазақша атауы           = Сант'Агата-ли-Баттиати 
 |шынайы атауы            = Sant'Agata li Battiati 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Италия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=37 |lat_min=33 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=4 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы 
 |аймағы                  = Сицилия 
 |кестедегі аймақ         = Сицилия 
 |аудан түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Катания (провинция){{!}}Катания 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  = Carmelo Galati 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 3 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 320 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 9703 
  |санақ жылы             = 2008 
  |тығыздығы              = 3430 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            =  
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = (+39) 95 
 |пошта индексі           = 95030 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = ISTAT коды
 |сандық идентификаторы   = 87045 
 |ортаққордағы санаты     = Sant'Agata li Battiati 
 |сайты                   = http://www.comune.sant-agata-li-battiati.ct.it 
 |сайт тілі               = it 
}} 
'''Сант'Агата-ли-Баттиати''' ({{lang-it|Sant'Agata li Battiati}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Сицилия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Катания (провинция)|Катания]] провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9703 адамды құрайды&amp;nbsp;(2008). Халық тығыздығы 3430 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 95030.

Елді мекеннің қамқоршысы — Лаврентий.&amp;nbsp;

== Демографиясы ==

== Коммуна әкімшілігі ==
* Телефоны: 957 501 111
* Электронды поштасы: urp@comune.sant-agata-li-battiati.ct.it
== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.comune.sant-agata-li-battiati.ct.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305194628/http://www.comune.sant-agata-li-battiati.ct.it/ |date=2021-03-05 }} {{ref-it}}
* [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}]

{{Катания провинциясы}}
{{italy-geo-stub}}

[[Санат:Сицилия елді мекендері]]</text>
      <sha1>p7tp4qev6ysjnlzgbb8mugcl3uuneiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сан-Пайю-де-Жолда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281275</id>
    <revision>
      <id>3645859</id>
      <parentid>1849497</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="kjhzw64jg122ojtuvpzwiywjyh9v8vc" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = аудан 
 |қазақша атауы           = Сан-Пайю-де-Жолда 
 |шынайы атауы            = São Paio de Jolda 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Португалия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 100 
 |ту ені                  = 100 
  |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=47 |lat_sec=52 
  |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=29 |lon_sec=33 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі 
 |ауданы                  = Виана-ду-Каштелу (округ){{!}}Виана-ду-Каштелу 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті 
 |қауым                   = Аркуш-де-Валдевеш 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         =  
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 1,76 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 421 
  |санақ жылы             = 2001 
  |тығыздығы              = 239,2 
  |шоғырлануы             =  
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +0 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           =  
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = http://www.jf-joldaspaio.com 
 |сайт тілі               = 
}} 
'''Сан-Пайю-де-Жолда''' ({{lang-pt|São Paio de Jolda}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Виана-ду-Каштелу (округ)|Виана-ду-Каштелу]] округінің құрамына кіреді. [[Аркуш-де-Валдевеш]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. 

Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Минью-Лима (субаймақ)|Минью-Лима]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 239,2 адам/км².


== Тарихы ==
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Минью]] провинциясының құрамына кірген.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.jf-joldaspaio.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609011908/http://jf-joldaspaio.com/ |date=2013-06-09 }}

{{Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің аудандары}}
{{portugal-geo-stub}}

[[Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері]]</text>
      <sha1>kjhzw64jg122ojtuvpzwiywjyh9v8vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақстан әуежайлары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>335890</id>
    <revision>
      <id>3645902</id>
      <parentid>3213469</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3645902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3595" sha1="8sjemg035h7vld1blnfx56nl5a4hlwl" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Қазақстан әуежайлары
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = {{Ту|Қазақстан}} [[Қазақстан әуежайлары тізімі|Қазақстан әуежайлары]]
|listclass = hlist
|бөлім1 = Халықаралық
|тізім1 =
* [[Ақтау Халықаралық әуежайы|Ақтау]]
* [[Әлия Молдағұлова халықаралық әуежайы|Ақтөбе]]
* [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы]]
* [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Астана]]
* [[Хиуаз Доспанова халықаралық әуежайы|Атырау]]
* [[Сарыарқа әуежайы|Қарағанды]]
* [[Көкшетау Халықаралық Әуежайы|Көкшетау]]
* [[Халықаралық Ахмет Байтұрсынұлы әуежайы|Қостанай]]
* [[Қорқыт Ата әуежайы|Қызылорда]]
* [[Мәншүк Мәметова атындағы Халықаралық әуежайы|Орал]]
* [[Өскемен әуежайы|Өскемен]]
* [[Павлодар әуежайы|Павлодар]]
* [[Халықаралық Петропавл әуежайы|Петропавл]]
* [[Абай халықаралық әуежайы|Семей]]
* [[Шымкент Халықаралық Әуежайы|Шымкент]]
* [[Талдықорған әуежайы|Талдықорған]]
* [[Әулие-Ата әуежайы|Тараз]]
* [[Халықаралық Әзірет Сұлтан әуежайы|Түркістан]]

|бөлім2 = Аймақтық
|тізім2 =
* [[Аягөз әуежайы|Аягөз]]
* [[Балқаш әуежайы|Балқаш]]
* [[Байсерке (аэродром)|Байсерке]]
* [[Бейнеу әуежайы|Бейнеу]]
* [[Арқалық әуежайы|Арқалық]]
* [[Боралдай әуежайы|Боралдай]]
* [[Екібастұз әуежайы|Екібастұз]]
* [[Жезқазған әуежайы|Жезқазған]]
* [[Зайсан әуежайы|Зайсан]]
* [[Кеңқияқ әуежайы|Кенкияк]]
* [[Талдықорған әуежайы|Талдықорған]]
* [[Теңіз әуежайы|Теңіз]]
* [[Үржар әуежайы|Үржар]]
* [[Үшарал әуежайы|Үшарал]]

|бөлім3 = Әскери
|тізім3 =
* [[Крайний әуежайы|Байқоңыр (Крайний)]]
* [[Юбилейный әуежайы|Байқоңыр (Юбилейный)]]
* [[Шалқар әуежайы|Шалқар]]

|бөлім4 = Қону алаңдары
|тізім4 =
* [[Баутин әуежайы|Баутин]]
* [[Бозой әуежайы|Бозой]]
* [[Бозащы әуежайы|Бозащы]]
* [[Жаңаөзен әуежайы|Жаңаөзен]]
* [[Жосалы әуежайы|Жосалы]]
* [[Ырғыз әуежайы|Ырғыз]]
* [[Форт-Шевченко әуежайы|Форт-Шевченко]]

|бөлім5 = Жұмыс істемейді
|тізім5 =
* [[Арал әуежайы|Арал]]
* [[Атбасар әуежайы|Атбасар]]
* [[Карась әуежайы|Карась]]
* [[Қаражал әуежайы|Қаражал]]
* [[Түркістан әуежайы|Түркістан]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Әуежайлар]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8sjemg035h7vld1blnfx56nl5a4hlwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Редон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>425814</id>
    <revision>
      <id>3645783</id>
      <parentid>2967288</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6216" sha1="bunyp0cuhp0srmsjnt3cgeg1nf5q670" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Редон
 |шынайы атауы            = Redon
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = Blason ville fr Redon (Ille-et-Vilaine).svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=47.6522222222 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=-2.08361111111 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(9493)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Бретань
 |кестедегі аймақ         = Бретань
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Иль және Вилен
 |кестедегі аудан         = Иль және Вилен (департамент){{!}}Иль және Вилен
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Редон (округ){{!}}Редон
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Редон (кантон)|Редон]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Vincent Bourguet ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 15,09
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 0—73
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 9493
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 629,09
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 35600
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 35236
 |ортаққордағы санаты     = Redon
 |сайты                   = http://www.redon.fr
 |сайт тілі               = 
}}
'''Редон''' ({{lang-fr|Redon}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Иль және Вилен (департамент)|Иль және Вилен]] департаментінде орналасқан. [[Редон (округ)|Редон]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,09 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''35236'', [[пошта индексі]] — ''35600''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9493 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 629,09 адам/км².

{{Демография/FRA/Redon}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=457 | барлығы=9632
 | е0=284 | ә0=268
 | е5=291 | ә5=235
 | е10=248 | ә10=327
 | е15=457 | ә15=281
 | е20=342 | ә20=348
 | е25=310 | ә25=303
 | е30=269 | ә30=324
 | е35=271 | ә35=249
 | е40=297 | ә40=298
 | е45=267 | ә45=374
 | е50=362 | ә50=393
 | е55=237 | ә55=308
 | е60=213 | ә60=238
 | е65=160 | ә65=259
 | е70=189 | ә70=313
 | е75=160 | ә75=263
 | е80=115 | ә80=202
 | е85=49 | ә85=128
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Иль және Вилен департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Redon|Редон}}
* [http://www.redon.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208163518/http://www.redon.fr/ |date=2011-02-08 }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=35236-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024143301/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=35236-COM |date=2012-10-24 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=47.6522222222,-2.08361111111&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{Иль және Вилен департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары]]


{{France-geo-stub}}</text>
      <sha1>bunyp0cuhp0srmsjnt3cgeg1nf5q670</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SCAT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484432</id>
    <revision>
      <id>3645775</id>
      <parentid>3607088</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бағыттар */</comment>
      <origin>3645775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11891" sha1="7gzwmbn64n5q58mlby149tksy9di2d6" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
|ИАТА=DV|ИКАО=VSV|әуе компания=PLL SCAT Air Company|логотип=SCAT Air Company Logo.svg|логотип өлшемі=250|шақыру белгісі=VLASTA&lt;ref&gt;[http://www.airlinecodes.co.uk/ Airline Codes] November 2006&lt;/ref&gt;|құрылды=1997|қызметін бастады=1997|хабтар=[[Шымкент Халықаралық Әуежайы]]|әуе паркі=33|ұшу бағыттары=60|басшылары=Владимир Денисов (Президент)|сайты=https://www.scat.kz/|сурет=SCAT Air Company Logo.svg|штаб-пәтері=[[Шымкент]], [[Қазақстан]]|тәуелді компаниялар=[[Sunday Airlines]]}}

'''SCAT Airlines''' (толық ресми атауы '''«SCAT әуекомпаниясы» АҚ''' &lt;ref&gt;{{cite web|author=Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрлігі|title=Көлік-коммуникациялық кешенінің ұйымдары|url=http://www.mtk.gov.kz/?mod=chapter&amp;lng=kaz&amp;opt=viewdoc&amp;id=132|accessdate=06 сәуір 2010|lang=kk|archiveurl=http://www.webcitation.org/676mH55JO|archivedate=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;) — орталық кеңсесі [[Шымкент]]те орналасқан әуекомпания. Қазақстан мен көршілес елдердің ірі қалаларына жолаушы әуерейстерін орындап тұрады. Негізгі базасы [[Шымкент әуежайы]]нда, ал қосымша хабтары Орал, Ақтау, Атырау, Астана, Қызылорда және Алматыда орналасқан.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 12-18 сәуір 2005&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Әуекомпания 1997 жылы құрылып, сол жылы алғашқы ұшуларын орындағын. Иелері — Владимир Иванович Денисов (53 %) және Владимир Андреевич Сытник (47 %). «SCAT» атауы «Service Cargo Air Transport» (''Сервистік Жүк Әуе Көлігі'') деген сөз тіркесінің қысқа нұсқасы.

== Бағыттар ==

2022 жылдың желтоқсанына сәйкес SCAT әуекомпаниясы келесі қалаларға ұшқан:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Мемлекет
!Қала
!ИАТА
!ИКАО
!Әуежай
!&lt;abbr&gt;SCAT Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Sunday Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Southern Sky&lt;/abbr&gt;
!Қосымша мәліметтер
|-
|[[Армения]]
|[[Ереван]]
|EVN
|UDYZ
|Zvartnots International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Әзірбайжан]]
|[[Баку]]
|GYD
|UBBB
|Heydar Aliyev International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Қытай]]
|[[Хайкоу]]
|HAK
|ZJHK
|Haikou Meilan International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сания]]
|SYX
|ZJSY
|Sanya Phoenix International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сиань]]
|XIY
|ZLXY
|Xi'an Xianyang International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Чехия]]
|[[Прага]]
|PRG
|LKPR
|Václav Havel Airport Prague
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Мысыр]]
|[[Хургада]]
|HRG
|HEGN
|Hurghada International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Шарм-эль-Шейх]]
|SSH
|HESH
|Sharm El Sheikh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Грузия]]
|[[Батуми]]
|BUS
|UGSB
|Alexander Kartveli Batumi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Кутаиси]]
|KUT
|UGKO
|David the Builder Kutaisi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Тбилиси]]
|TBS
|UGTB
|Shota Rustaveli Tbilisi International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мажарстан]]
|[[Будапешт]]
|BUD
|LHBP
|Budapest Ferenc Liszt International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Үндістан]]
|[[Гоа]]
|GOI
|VOGO
|Dabolim Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Жапония]]
|[[Токио]]
|NRT
|RJAA
|Narita International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;22&quot; |[[Қазақстан]]
|[[Ақтау]]
|SCO
|UATE
|Aktau International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Ақтөбе]]
|AKX
|UATT
|Aktobe International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Алматы]]
|ALA
|UAAA
|Almaty International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Арқалық әуежайы|Арқалық]]
|AYK
|UAUR
|Arkalyk North Airport
|
|
|
|
|-
|[[Атырау]]
|GUW
|UATG
|Atyrau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Балқаш]]
|BHX
|UAAH
|Balkhash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қарағанды]]
|KGF
|UAKK
|Sary-Arka Airport
|
|
|
|
|-
|[[Көкшетау]]
|KOV
|UACK
|Kokshetau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қостанай]]
|KSN
|UAUU
|Kostanay International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қызылорда]]
|KZO
|UAOO
|Kyzlorda International iarport
|
|
|
|
|-
|[[Астана]]
|NQZ
|UACC
|Nursultan Nazarbayev International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Орал]]
|URA
|UARR
|Oral Ak Zhol Airport
|
|
|
|
|-
|[[Өскемен]]
|UKK
|UASK
|Oskemen International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Павлодар]]
|PWQ
|UASP
|Pavlodar International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Петропавл]]
|PPK
|UACP
|Petropavl International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Семей]]
|PLX
|UASS
|Semey International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шымкент]]
|CIT
|UAII
|Shymkent International Airport&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Hub
|-
|[[Талдықорған]]
|TDK
|UAAT
|Taldykorgan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Тараз]]
|DMB
|UADD
|Taraz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Үржар]]
|UZR
|UASU
|Urzhar Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Үшарал (қала)]]
|USJ
|UAAL
|Usharal Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Зайсан (қала)|Зайсан]] 
|SZI
|UASZ
|Zaysan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Жезқазған]]
|DZN
|UAKD
|Zhezkazgan Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Қырғызстан]]
|[[Бішкек]]
|FRU
|UCFM
|Manas International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тамшы]]
|IKU
|UCFL
|Issyk-Kul International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Малайзия]]
|[[Лангкави]]
|LGK
|WMKL
|Langkawi International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Мальдив Республикасы]]
|[[Мале]]
|MLE
|VRMM
|Velana International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Моңғолия]]
|[[Улаанбаатар]]
|ULN
|ZMUB
|Buyant-Ukhaa International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |[[Ресей]]
|[[Астрахан]]
|ASF
|URWA
|Narimanovo Airport
|
|
|
|
|-
|[[Краснодар (футбол клубы)|Краснодар]]
|KRR
|URKK
|Pashkovsky Airport
|
|
|
|
|-
|[[Махачқала]]
|MCX
|URML
|Uytash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Минеральные воды]]
|MRV
|URMM
|Mineralnye Vody Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мәскеу]]
|VKO
|UUWW
|Vnukovo International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Сочи]]
|AER
|URSS
|Adler-Sochi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Сауд Арабиясы]]
|[[Жидда]]
|JED
|OEJN
|King Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Медина (Сауд Арабиясы)|Медина (Минас-Жерайс)]]
|MED
|OEMA
|Prince Mohammad bin Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шри-Ланка]]
|[[Коломбо]]
|CMB
|VCBI
|Bandaranaike International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тәжікстан]]
|[[Душанбе]]
|DYU
|UTDD
|Dushanbe International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Тайланд]]
|[[Паттайя]]
|UTP
|VTBU
|U-Tapao International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Пхукет]]
|HKT
|VTSP
|Phuket International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Түркия]]
|[[Анталия]]
|AYT
|LTAI
|Antalya Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Ыстанбұл]]
|IST
|LTFM
|Istanbul Airport
|
|
|
|
|-
|[[Вьетнам]]
|[[Нячанг]]
|CXR
|VVCR
|Cam Ranh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|}

== Ұшақтар паркі ==
2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша SCAT Airlines авиапаркі мына ұшақтардан тұрады&lt;ref&gt;Флот SCAT пополнился очередным новым самолетом https://tengritravel.kz/my-country/flot-SCAT-popolnilsya-ocherednyim-novyim-samoletom-485746/ [13 желтоқсан 2022 ж]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=SCAT &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Флот воздушных судов SCAT: наш парк самолетов|url=https://www.scat.kz/ru/fleet-of-aircraft/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Boeing Company - Boeing and SCAT Airlines Announce Order for Five 737 MAX Jets to Support Growth|url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2026/Boeing-and-SCAT-Airlines-Announce-Order-for-Five-737-MAX-Jets-to-Support-Growth/default.aspx|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+'''Әуекомпания флоты'''
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
! Ұшақ
! Флотында
! Тапсырылғаны
! Орын саны
! Ескертпе
|-
| [[Boeing 737|Boeing 737-300]]
| 1
| 0
| 144–149
|
|-
| [[Boeing 737-500]]
| 3
| 0
| 126
|
|-
|[[Boeing 737-700]]
|1
|0
|149
|
|-
| [[Boeing NG 737-800]]
| 8
| 0
| 189
|
|-
|[[Boeing 737 MAX 8]]
|9
|1
|174–186
|ТМД аумағында алғашқы тұтынушы
|-
|[[Boeing 737 MAX 9]]
|5
|2
|213
|
|-
|[[Boeing 757|Boeing 757-200]]
|3
|0
|235
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|1
|0
|290
|
|-
| [[Bombardier CRJ|Bombardier CRJ-200ER]]
| 4
| 0
| 50
|
|-
| [[Bombardier CRJ-200LR]]
| 3
| 0
| 70
|
|-
| '''Барлығы'''
| 38
| 3
|
|
|-
|
|}

== Апаттар ==
{{Негізгі мақала|2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=&quot;50&quot;|Күні
!width=&quot;100&quot;|Борт номері
!width=&quot;120&quot;|Апат орны
!width=&quot;50&quot;|Құрбандары
!width=&quot;600&quot;|Қысқаша баяндалуы
|-
|[[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|29.01.2013]]
|{{flag|Қазақстан}} UP-CJ006
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|21/21
|Жермен соқтығысқан
|-
|26.07.2018
|{{flag|Қазақстан}} UP-B5705
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|0/245
|Ұшып-қону жолағына құйрығын соқты
|}
2013 жылдың 29 қаңтарында  Алматы маңында SCAT әуекомпаниясының Көкшетау-Алматы бағытындағы Bombardier CRJ 200LR ұшағы [[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|құлап]], 21 адам мерт болды. Соның 15-сі ересек жолаушы, біреуі - сәби, ал бесеуі экипаж мүшесі болған.

2018 жылдың 26 шілдесінде DV-5038 рейсін орындайтын UP-B5705 тіркеуі бар SCAT Airlines Boeing 757-200 ұшағы Алматы халықаралық әуежайының ұшып-қону жолағына құйрығын соқты. 236 жолаушы мен 9 экипаж мүшелері зардап шеккен жоқ. Алайда бұл ұшақтың құйрық бөлігінің сынуына әкеліп соқты.

== Сілтемелер ==
* [http://www.scat.kz/ Scat Air (Компанияның ресми сайты)]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]
[[Санат:Шымкент компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған әуе компаниялар]]</text>
      <sha1>7gzwmbn64n5q58mlby149tksy9di2d6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645779</id>
      <parentid>3645775</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұшақтар паркі */</comment>
      <origin>3645779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14138" sha1="fb3phabo3lk6tcakdxzrmk7fbgqhf2n" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
|ИАТА=DV|ИКАО=VSV|әуе компания=PLL SCAT Air Company|логотип=SCAT Air Company Logo.svg|логотип өлшемі=250|шақыру белгісі=VLASTA&lt;ref&gt;[http://www.airlinecodes.co.uk/ Airline Codes] November 2006&lt;/ref&gt;|құрылды=1997|қызметін бастады=1997|хабтар=[[Шымкент Халықаралық Әуежайы]]|әуе паркі=33|ұшу бағыттары=60|басшылары=Владимир Денисов (Президент)|сайты=https://www.scat.kz/|сурет=SCAT Air Company Logo.svg|штаб-пәтері=[[Шымкент]], [[Қазақстан]]|тәуелді компаниялар=[[Sunday Airlines]]}}

'''SCAT Airlines''' (толық ресми атауы '''«SCAT әуекомпаниясы» АҚ''' &lt;ref&gt;{{cite web|author=Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрлігі|title=Көлік-коммуникациялық кешенінің ұйымдары|url=http://www.mtk.gov.kz/?mod=chapter&amp;lng=kaz&amp;opt=viewdoc&amp;id=132|accessdate=06 сәуір 2010|lang=kk|archiveurl=http://www.webcitation.org/676mH55JO|archivedate=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;) — орталық кеңсесі [[Шымкент]]те орналасқан әуекомпания. Қазақстан мен көршілес елдердің ірі қалаларына жолаушы әуерейстерін орындап тұрады. Негізгі базасы [[Шымкент әуежайы]]нда, ал қосымша хабтары Орал, Ақтау, Атырау, Астана, Қызылорда және Алматыда орналасқан.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 12-18 сәуір 2005&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Әуекомпания 1997 жылы құрылып, сол жылы алғашқы ұшуларын орындағын. Иелері — Владимир Иванович Денисов (53 %) және Владимир Андреевич Сытник (47 %). «SCAT» атауы «Service Cargo Air Transport» (''Сервистік Жүк Әуе Көлігі'') деген сөз тіркесінің қысқа нұсқасы.

== Бағыттар ==

2022 жылдың желтоқсанына сәйкес SCAT әуекомпаниясы келесі қалаларға ұшқан:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Мемлекет
!Қала
!ИАТА
!ИКАО
!Әуежай
!&lt;abbr&gt;SCAT Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Sunday Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Southern Sky&lt;/abbr&gt;
!Қосымша мәліметтер
|-
|[[Армения]]
|[[Ереван]]
|EVN
|UDYZ
|Zvartnots International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Әзірбайжан]]
|[[Баку]]
|GYD
|UBBB
|Heydar Aliyev International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Қытай]]
|[[Хайкоу]]
|HAK
|ZJHK
|Haikou Meilan International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сания]]
|SYX
|ZJSY
|Sanya Phoenix International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сиань]]
|XIY
|ZLXY
|Xi'an Xianyang International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Чехия]]
|[[Прага]]
|PRG
|LKPR
|Václav Havel Airport Prague
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Мысыр]]
|[[Хургада]]
|HRG
|HEGN
|Hurghada International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Шарм-эль-Шейх]]
|SSH
|HESH
|Sharm El Sheikh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Грузия]]
|[[Батуми]]
|BUS
|UGSB
|Alexander Kartveli Batumi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Кутаиси]]
|KUT
|UGKO
|David the Builder Kutaisi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Тбилиси]]
|TBS
|UGTB
|Shota Rustaveli Tbilisi International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мажарстан]]
|[[Будапешт]]
|BUD
|LHBP
|Budapest Ferenc Liszt International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Үндістан]]
|[[Гоа]]
|GOI
|VOGO
|Dabolim Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Жапония]]
|[[Токио]]
|NRT
|RJAA
|Narita International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;22&quot; |[[Қазақстан]]
|[[Ақтау]]
|SCO
|UATE
|Aktau International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Ақтөбе]]
|AKX
|UATT
|Aktobe International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Алматы]]
|ALA
|UAAA
|Almaty International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Арқалық әуежайы|Арқалық]]
|AYK
|UAUR
|Arkalyk North Airport
|
|
|
|
|-
|[[Атырау]]
|GUW
|UATG
|Atyrau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Балқаш]]
|BHX
|UAAH
|Balkhash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қарағанды]]
|KGF
|UAKK
|Sary-Arka Airport
|
|
|
|
|-
|[[Көкшетау]]
|KOV
|UACK
|Kokshetau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қостанай]]
|KSN
|UAUU
|Kostanay International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қызылорда]]
|KZO
|UAOO
|Kyzlorda International iarport
|
|
|
|
|-
|[[Астана]]
|NQZ
|UACC
|Nursultan Nazarbayev International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Орал]]
|URA
|UARR
|Oral Ak Zhol Airport
|
|
|
|
|-
|[[Өскемен]]
|UKK
|UASK
|Oskemen International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Павлодар]]
|PWQ
|UASP
|Pavlodar International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Петропавл]]
|PPK
|UACP
|Petropavl International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Семей]]
|PLX
|UASS
|Semey International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шымкент]]
|CIT
|UAII
|Shymkent International Airport&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Hub
|-
|[[Талдықорған]]
|TDK
|UAAT
|Taldykorgan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Тараз]]
|DMB
|UADD
|Taraz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Үржар]]
|UZR
|UASU
|Urzhar Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Үшарал (қала)]]
|USJ
|UAAL
|Usharal Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Зайсан (қала)|Зайсан]] 
|SZI
|UASZ
|Zaysan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Жезқазған]]
|DZN
|UAKD
|Zhezkazgan Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Қырғызстан]]
|[[Бішкек]]
|FRU
|UCFM
|Manas International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тамшы]]
|IKU
|UCFL
|Issyk-Kul International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Малайзия]]
|[[Лангкави]]
|LGK
|WMKL
|Langkawi International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Мальдив Республикасы]]
|[[Мале]]
|MLE
|VRMM
|Velana International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Моңғолия]]
|[[Улаанбаатар]]
|ULN
|ZMUB
|Buyant-Ukhaa International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |[[Ресей]]
|[[Астрахан]]
|ASF
|URWA
|Narimanovo Airport
|
|
|
|
|-
|[[Краснодар (футбол клубы)|Краснодар]]
|KRR
|URKK
|Pashkovsky Airport
|
|
|
|
|-
|[[Махачқала]]
|MCX
|URML
|Uytash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Минеральные воды]]
|MRV
|URMM
|Mineralnye Vody Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мәскеу]]
|VKO
|UUWW
|Vnukovo International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Сочи]]
|AER
|URSS
|Adler-Sochi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Сауд Арабиясы]]
|[[Жидда]]
|JED
|OEJN
|King Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Медина (Сауд Арабиясы)|Медина (Минас-Жерайс)]]
|MED
|OEMA
|Prince Mohammad bin Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шри-Ланка]]
|[[Коломбо]]
|CMB
|VCBI
|Bandaranaike International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тәжікстан]]
|[[Душанбе]]
|DYU
|UTDD
|Dushanbe International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Тайланд]]
|[[Паттайя]]
|UTP
|VTBU
|U-Tapao International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Пхукет]]
|HKT
|VTSP
|Phuket International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Түркия]]
|[[Анталия]]
|AYT
|LTAI
|Antalya Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Ыстанбұл]]
|IST
|LTFM
|Istanbul Airport
|
|
|
|
|-
|[[Вьетнам]]
|[[Нячанг]]
|CXR
|VVCR
|Cam Ranh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|}

== Ұшақтар паркі ==
[[Сурет:SCAT Yakovlev Yak-42D Nikiforov.jpg|нобай|оңға|317px|SCAT-тың бұрыңғы флотындағы [[Яковлев Як-42]] ұшағымен UP-Y4210 тіркеу нөмірімен [[2009 жыл]]ы [[Ресей]]дің [[Мәскеу]] қаласындағы [[Домодедово (әуежай)|Домодедово әуежайы]]нда ұшуы.]]
[[Сурет:Antonov An-24B, SCAT AN1591533.jpg|нобай|316px|SCAT-тың Антонов Ан-24 ұшағы. [[2009 жыл]]ы [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нда қону кезінде түсірілген. Ұшақтың тіркеу коды UP-AN407 коды ретінде көрсетілген.]]
[[Сурет:E8654-Almaty-Airport.jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[2007 жыл]]ғы BAC One-Eleven жолаушы ұшағы. Тіркеу коды E8657 коды ретінде белгіленген. Ұшақ суретте [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нда ұшақ паркінде бейнеленген.]]
[[Сурет:LY-AWH Boeing 737 SCAT (7272659052).jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[Boeing 737|Boeing 737-300]] ұшағы. [[2010 жыл]]ы [[Ресей]]дің [[Мәскеу]] қаласындағы [[Домодедово (әуежай)|Домодедово әуежайында]] бейнеленген. Тіркеу коды LY-AWH ретінде көрсетілген.]]
[[Сурет:UP-B3727 SCAT Airlines Boeing 737-9 MAX MSN 65902 VGHS.jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[Boeing 737|Boeing 737 MAX-9]] ұшағы [[Бангладеш]] елінде [[2023 жыл]]ы түсірілген.]]
2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша SCAT Airlines авиапаркі мына ұшақтардан тұрады&lt;ref&gt;Флот SCAT пополнился очередным новым самолетом https://tengritravel.kz/my-country/flot-SCAT-popolnilsya-ocherednyim-novyim-samoletom-485746/ [13 желтоқсан 2022 ж]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=SCAT &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Флот воздушных судов SCAT: наш парк самолетов|url=https://www.scat.kz/ru/fleet-of-aircraft/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Boeing Company - Boeing and SCAT Airlines Announce Order for Five 737 MAX Jets to Support Growth|url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2026/Boeing-and-SCAT-Airlines-Announce-Order-for-Five-737-MAX-Jets-to-Support-Growth/default.aspx|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+'''Әуекомпания флоты'''
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
! Ұшақ
! Флотында
! Тапсырылғаны
! Орын саны
! Ескертпе
|-
| [[Boeing 737|Boeing 737-300]]
| 1
| 0
| 144–149
|
|-
| [[Boeing 737-500]]
| 3
| 0
| 126
|
|-
|[[Boeing 737-700]]
|1
|0
|149
|
|-
| [[Boeing NG 737-800]]
| 8
| 0
| 189
|
|-
|[[Boeing 737 MAX 8]]
|9
|1
|174–186
|ТМД аумағында алғашқы тұтынушы
|-
|[[Boeing 737 MAX 9]]
|5
|2
|213
|
|-
|[[Boeing 757|Boeing 757-200]]
|3
|0
|235
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|1
|0
|290
|
|-
| [[Bombardier CRJ|Bombardier CRJ-200ER]]
| 4
| 0
| 50
|
|-
| [[Bombardier CRJ-200LR]]
| 3
| 0
| 70
|
|-
| '''Барлығы'''
| 38
| 3
|
|
|-
|
|}
[[Сурет:Boeing 757-204, SCAT Air (FlyLAL Charters) AN1579056.jpg|нобай|317px|оңға|SCAT-тың бұрыңғы флотындағы [[Boeing 757|Boeing 757-204]] ұшағы. [[Ресей]]дің [[Санкт-Петербург]] қаласында [[2009 жыл]]ы бұрыңғы ливериясында бейнеленген.]]
[[Сурет:SCAT, UP-CJ011, Canadair CRJ-200ER (26730322300).jpg|нобай|317px|оңға|SCAT-тың Bombardier CRJ200 ұшағы. [[2018 жыл]]ы түсірілген, тіркеу коды UP-CJ011 ретінде бейнеленген.]]

== Апаттар ==
{{Негізгі мақала|2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=&quot;50&quot;|Күні
!width=&quot;100&quot;|Борт номері
!width=&quot;120&quot;|Апат орны
!width=&quot;50&quot;|Құрбандары
!width=&quot;600&quot;|Қысқаша баяндалуы
|-
|[[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|29.01.2013]]
|{{flag|Қазақстан}} UP-CJ006
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|21/21
|Жермен соқтығысқан
|-
|26.07.2018
|{{flag|Қазақстан}} UP-B5705
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|0/245
|Ұшып-қону жолағына құйрығын соқты
|}
2013 жылдың 29 қаңтарында  Алматы маңында SCAT әуекомпаниясының Көкшетау-Алматы бағытындағы Bombardier CRJ 200LR ұшағы [[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|құлап]], 21 адам мерт болды. Соның 15-сі ересек жолаушы, біреуі - сәби, ал бесеуі экипаж мүшесі болған.

2018 жылдың 26 шілдесінде DV-5038 рейсін орындайтын UP-B5705 тіркеуі бар SCAT Airlines Boeing 757-200 ұшағы Алматы халықаралық әуежайының ұшып-қону жолағына құйрығын соқты. 236 жолаушы мен 9 экипаж мүшелері зардап шеккен жоқ. Алайда бұл ұшақтың құйрық бөлігінің сынуына әкеліп соқты.

== Сілтемелер ==
* [http://www.scat.kz/ Scat Air (Компанияның ресми сайты)]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]
[[Санат:Шымкент компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған әуе компаниялар]]</text>
      <sha1>fb3phabo3lk6tcakdxzrmk7fbgqhf2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645780</id>
      <parentid>3645779</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Апаттар */</comment>
      <origin>3645780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14499" sha1="t9y73xpwtt9antc0qwpmwuxulhjggjf" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
|ИАТА=DV|ИКАО=VSV|әуе компания=PLL SCAT Air Company|логотип=SCAT Air Company Logo.svg|логотип өлшемі=250|шақыру белгісі=VLASTA&lt;ref&gt;[http://www.airlinecodes.co.uk/ Airline Codes] November 2006&lt;/ref&gt;|құрылды=1997|қызметін бастады=1997|хабтар=[[Шымкент Халықаралық Әуежайы]]|әуе паркі=33|ұшу бағыттары=60|басшылары=Владимир Денисов (Президент)|сайты=https://www.scat.kz/|сурет=SCAT Air Company Logo.svg|штаб-пәтері=[[Шымкент]], [[Қазақстан]]|тәуелді компаниялар=[[Sunday Airlines]]}}

'''SCAT Airlines''' (толық ресми атауы '''«SCAT әуекомпаниясы» АҚ''' &lt;ref&gt;{{cite web|author=Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрлігі|title=Көлік-коммуникациялық кешенінің ұйымдары|url=http://www.mtk.gov.kz/?mod=chapter&amp;lng=kaz&amp;opt=viewdoc&amp;id=132|accessdate=06 сәуір 2010|lang=kk|archiveurl=http://www.webcitation.org/676mH55JO|archivedate=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;) — орталық кеңсесі [[Шымкент]]те орналасқан әуекомпания. Қазақстан мен көршілес елдердің ірі қалаларына жолаушы әуерейстерін орындап тұрады. Негізгі базасы [[Шымкент әуежайы]]нда, ал қосымша хабтары Орал, Ақтау, Атырау, Астана, Қызылорда және Алматыда орналасқан.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 12-18 сәуір 2005&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Әуекомпания 1997 жылы құрылып, сол жылы алғашқы ұшуларын орындағын. Иелері — Владимир Иванович Денисов (53 %) және Владимир Андреевич Сытник (47 %). «SCAT» атауы «Service Cargo Air Transport» (''Сервистік Жүк Әуе Көлігі'') деген сөз тіркесінің қысқа нұсқасы.

== Бағыттар ==

2022 жылдың желтоқсанына сәйкес SCAT әуекомпаниясы келесі қалаларға ұшқан:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Мемлекет
!Қала
!ИАТА
!ИКАО
!Әуежай
!&lt;abbr&gt;SCAT Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Sunday Airlines&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr&gt;Southern Sky&lt;/abbr&gt;
!Қосымша мәліметтер
|-
|[[Армения]]
|[[Ереван]]
|EVN
|UDYZ
|Zvartnots International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Әзірбайжан]]
|[[Баку]]
|GYD
|UBBB
|Heydar Aliyev International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Қытай]]
|[[Хайкоу]]
|HAK
|ZJHK
|Haikou Meilan International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сания]]
|SYX
|ZJSY
|Sanya Phoenix International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Сиань]]
|XIY
|ZLXY
|Xi'an Xianyang International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Чехия]]
|[[Прага]]
|PRG
|LKPR
|Václav Havel Airport Prague
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Мысыр]]
|[[Хургада]]
|HRG
|HEGN
|Hurghada International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Шарм-эль-Шейх]]
|SSH
|HESH
|Sharm El Sheikh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Грузия]]
|[[Батуми]]
|BUS
|UGSB
|Alexander Kartveli Batumi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Кутаиси]]
|KUT
|UGKO
|David the Builder Kutaisi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Тбилиси]]
|TBS
|UGTB
|Shota Rustaveli Tbilisi International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мажарстан]]
|[[Будапешт]]
|BUD
|LHBP
|Budapest Ferenc Liszt International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Үндістан]]
|[[Гоа]]
|GOI
|VOGO
|Dabolim Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Жапония]]
|[[Токио]]
|NRT
|RJAA
|Narita International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;22&quot; |[[Қазақстан]]
|[[Ақтау]]
|SCO
|UATE
|Aktau International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Ақтөбе]]
|AKX
|UATT
|Aktobe International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Алматы]]
|ALA
|UAAA
|Almaty International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Арқалық әуежайы|Арқалық]]
|AYK
|UAUR
|Arkalyk North Airport
|
|
|
|
|-
|[[Атырау]]
|GUW
|UATG
|Atyrau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Балқаш]]
|BHX
|UAAH
|Balkhash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қарағанды]]
|KGF
|UAKK
|Sary-Arka Airport
|
|
|
|
|-
|[[Көкшетау]]
|KOV
|UACK
|Kokshetau International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қостанай]]
|KSN
|UAUU
|Kostanay International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Қызылорда]]
|KZO
|UAOO
|Kyzlorda International iarport
|
|
|
|
|-
|[[Астана]]
|NQZ
|UACC
|Nursultan Nazarbayev International Airport&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Focus city
|-
|[[Орал]]
|URA
|UARR
|Oral Ak Zhol Airport
|
|
|
|
|-
|[[Өскемен]]
|UKK
|UASK
|Oskemen International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Павлодар]]
|PWQ
|UASP
|Pavlodar International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Петропавл]]
|PPK
|UACP
|Petropavl International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Семей]]
|PLX
|UASS
|Semey International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шымкент]]
|CIT
|UAII
|Shymkent International Airport&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Hub
|-
|[[Талдықорған]]
|TDK
|UAAT
|Taldykorgan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Тараз]]
|DMB
|UADD
|Taraz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Үржар]]
|UZR
|UASU
|Urzhar Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Үшарал (қала)]]
|USJ
|UAAL
|Usharal Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Зайсан (қала)|Зайсан]] 
|SZI
|UASZ
|Zaysan Airport
|
|
|
|
|-
|[[Жезқазған]]
|DZN
|UAKD
|Zhezkazgan Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Қырғызстан]]
|[[Бішкек]]
|FRU
|UCFM
|Manas International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тамшы]]
|IKU
|UCFL
|Issyk-Kul International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Малайзия]]
|[[Лангкави]]
|LGK
|WMKL
|Langkawi International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Мальдив Республикасы]]
|[[Мале]]
|MLE
|VRMM
|Velana International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Моңғолия]]
|[[Улаанбаатар]]
|ULN
|ZMUB
|Buyant-Ukhaa International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |[[Ресей]]
|[[Астрахан]]
|ASF
|URWA
|Narimanovo Airport
|
|
|
|
|-
|[[Краснодар (футбол клубы)|Краснодар]]
|KRR
|URKK
|Pashkovsky Airport
|
|
|
|
|-
|[[Махачқала]]
|MCX
|URML
|Uytash Airport
|
|
|
|
|-
|[[Минеральные воды]]
|MRV
|URMM
|Mineralnye Vody Airport
|
|
|
|
|-
|[[Мәскеу]]
|VKO
|UUWW
|Vnukovo International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Сочи]]
|AER
|URSS
|Adler-Sochi International Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Сауд Арабиясы]]
|[[Жидда]]
|JED
|OEJN
|King Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Медина (Сауд Арабиясы)|Медина (Минас-Жерайс)]]
|MED
|OEMA
|Prince Mohammad bin Abdulaziz International Airport
|
|
|
|
|-
|[[Шри-Ланка]]
|[[Коломбо]]
|CMB
|VCBI
|Bandaranaike International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Тәжікстан]]
|[[Душанбе]]
|DYU
|UTDD
|Dushanbe International Airport
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Тайланд]]
|[[Паттайя]]
|UTP
|VTBU
|U-Tapao International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
|[[Пхукет]]
|HKT
|VTSP
|Phuket International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Түркия]]
|[[Анталия]]
|AYT
|LTAI
|Antalya Airport&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|
|
|
|Seasonal
|-
|[[Ыстанбұл]]
|IST
|LTFM
|Istanbul Airport
|
|
|
|
|-
|[[Вьетнам]]
|[[Нячанг]]
|CXR
|VVCR
|Cam Ranh International Airport
|
|
|
|''Seasonal charter''
|}

== Ұшақтар паркі ==
[[Сурет:SCAT Yakovlev Yak-42D Nikiforov.jpg|нобай|оңға|317px|SCAT-тың бұрыңғы флотындағы [[Яковлев Як-42]] ұшағымен UP-Y4210 тіркеу нөмірімен [[2009 жыл]]ы [[Ресей]]дің [[Мәскеу]] қаласындағы [[Домодедово (әуежай)|Домодедово әуежайы]]нда ұшуы.]]
[[Сурет:Antonov An-24B, SCAT AN1591533.jpg|нобай|316px|SCAT-тың Антонов Ан-24 ұшағы. [[2009 жыл]]ы [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нда қону кезінде түсірілген. Ұшақтың тіркеу коды UP-AN407 коды ретінде көрсетілген.]]
[[Сурет:E8654-Almaty-Airport.jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[2007 жыл]]ғы BAC One-Eleven жолаушы ұшағы. Тіркеу коды E8657 коды ретінде белгіленген. Ұшақ суретте [[Халықаралық Алматы әуежайы]]нда ұшақ паркінде бейнеленген.]]
[[Сурет:LY-AWH Boeing 737 SCAT (7272659052).jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[Boeing 737|Boeing 737-300]] ұшағы. [[2010 жыл]]ы [[Ресей]]дің [[Мәскеу]] қаласындағы [[Домодедово (әуежай)|Домодедово әуежайында]] бейнеленген. Тіркеу коды LY-AWH ретінде көрсетілген.]]
[[Сурет:UP-B3727 SCAT Airlines Boeing 737-9 MAX MSN 65902 VGHS.jpg|нобай|317px|SCAT-тың [[Boeing 737|Boeing 737 MAX-9]] ұшағы [[Бангладеш]] елінде [[2023 жыл]]ы түсірілген.]]
2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша SCAT Airlines авиапаркі мына ұшақтардан тұрады&lt;ref&gt;Флот SCAT пополнился очередным новым самолетом https://tengritravel.kz/my-country/flot-SCAT-popolnilsya-ocherednyim-novyim-samoletom-485746/ [13 желтоқсан 2022 ж]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=SCAT &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Флот воздушных судов SCAT: наш парк самолетов|url=https://www.scat.kz/ru/fleet-of-aircraft/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Boeing Company - Boeing and SCAT Airlines Announce Order for Five 737 MAX Jets to Support Growth|url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2026/Boeing-and-SCAT-Airlines-Announce-Order-for-Five-737-MAX-Jets-to-Support-Growth/default.aspx|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+'''Әуекомпания флоты'''
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
! Ұшақ
! Флотында
! Тапсырылғаны
! Орын саны
! Ескертпе
|-
| [[Boeing 737|Boeing 737-300]]
| 1
| 0
| 144–149
|
|-
| [[Boeing 737-500]]
| 3
| 0
| 126
|
|-
|[[Boeing 737-700]]
|1
|0
|149
|
|-
| [[Boeing NG 737-800]]
| 8
| 0
| 189
|
|-
|[[Boeing 737 MAX 8]]
|9
|1
|174–186
|ТМД аумағында алғашқы тұтынушы
|-
|[[Boeing 737 MAX 9]]
|5
|2
|213
|
|-
|[[Boeing 757|Boeing 757-200]]
|3
|0
|235
|
|-
|[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]]
|1
|0
|290
|
|-
| [[Bombardier CRJ|Bombardier CRJ-200ER]]
| 4
| 0
| 50
|
|-
| [[Bombardier CRJ-200LR]]
| 3
| 0
| 70
|
|-
| '''Барлығы'''
| 38
| 3
|
|
|-
|
|}
[[Сурет:Boeing 757-204, SCAT Air (FlyLAL Charters) AN1579056.jpg|нобай|317px|оңға|SCAT-тың бұрыңғы флотындағы [[Boeing 757|Boeing 757-204]] ұшағы. [[Ресей]]дің [[Санкт-Петербург]] қаласында [[2009 жыл]]ы бұрыңғы ливериясында бейнеленген.]]
[[Сурет:SCAT, UP-CJ011, Canadair CRJ-200ER (26730322300).jpg|нобай|317px|оңға|SCAT-тың Bombardier CRJ200 ұшағы. [[2018 жыл]]ы түсірілген, тіркеу коды UP-CJ011 ретінде бейнеленген.]]

== Апаттар ==
[[Сурет:CRJ-200LR UP-CJ006 (cn 7413) SCAT Air.jpg|нобай|299px|[[2013 жыл]]ғы ұшақ апаты болмас бұрын бейнеленген апатқа ұшыраған ұшақ.]]
{{Негізгі мақала|2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=&quot;50&quot;|Күні
!width=&quot;100&quot;|Борт номері
!width=&quot;120&quot;|Апат орны
!width=&quot;50&quot;|Құрбандары
!width=&quot;600&quot;|Қысқаша баяндалуы
|-
|[[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|29.01.2013]]
|{{flag|Қазақстан}} UP-CJ006
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|21/21
|Жермен соқтығысқан
|-
|26.07.2018
|{{flag|Қазақстан}} UP-B5705
|{{flag|Қазақстан}} [[Алматы облысы]]
|0/245
|Ұшып-қону жолағына құйрығын соқты
|}
2013 жылдың 29 қаңтарында  Алматы маңында SCAT әуекомпаниясының Көкшетау-Алматы бағытындағы Bombardier CRJ 200LR ұшағы [[2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты|құлап]], 21 адам мерт болды. Соның 15-сі ересек жолаушы, біреуі - сәби, ал бесеуі экипаж мүшесі болған.

2018 жылдың 26 шілдесінде DV-5038 рейсін орындайтын UP-B5705 тіркеуі бар SCAT Airlines Boeing 757-200 ұшағы Алматы халықаралық әуежайының ұшып-қону жолағына құйрығын соқты. 236 жолаушы мен 9 экипаж мүшелері зардап шеккен жоқ. Алайда бұл ұшақтың құйрық бөлігінің сынуына әкеліп соқты.

[[Сурет:SCAT Airlines Flight 760 wreckage.jpg|нобай|287px|оңға|[[2013 жыл]]ғы апаттан кейінгі ұшақ қалдықтары]]

== Сілтемелер ==
* [http://www.scat.kz/ Scat Air (Компанияның ресми сайты)]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан әуекомпаниялары}}

[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]
[[Санат:Шымкент компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған әуе компаниялар]]</text>
      <sha1>t9y73xpwtt9antc0qwpmwuxulhjggjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі</title>
    <ns>4</ns>
    <id>491233</id>
    <revision>
      <id>3645892</id>
      <parentid>3645655</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17098" sha1="0wdqsmdo49c4tmtci835c4xrrj2clzf" xml:space="preserve">{{ambox
 |type       = notice
 |text       = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. &lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&amp;uselang=kk X!'s Tools]-тан  алынған.&lt;/small&gt;
}}
{{StatInfo}}
== Шартты белгілер ==
[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Админ әрекеттері
|-
| Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары ||
|-
| Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары ||
|-
| Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері
|-
| Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары  ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері 
|-
| [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы
|-
|}

== Тізім ==
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff&quot;
|-
!&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;#&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;Админ аты&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]
|-
|align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35563]||623||26||18||263||28||3||34418||8||0||176||0||0||0||0
|-
|align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17
|-
|align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0
|-
|align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0
|-
|align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0
|-
|align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|9||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2985]||277||7||6||387||8||15||2269||0||6||10||0||0||0||0
|-
|align=center|10||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0
|-
|align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0
|-
|align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1190]||38||0||0||12||17||0||1111||0||0||12||0||0||0||0
|-
|align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0
|-
|align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1
|-
|align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0
|-
|align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0
|-
|align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0
|-
|align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 489]||15||0||7||44||6||1||399||0||0||17||0||0||0||0
|-
|align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0
|-
|align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0
|-
|align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0
|-
|align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0
|-
|align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --&gt;
{{clear}}


== Администраторлардың_нақты_белсенділіктері ==
Белсенділіктердің түспен белгіленуі:

* &lt;span style=&quot;background-color:#00ff33&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#00ccff&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#ff3300&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360&lt;])


{{Wikistats}}

[[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</text>
      <sha1>0wdqsmdo49c4tmtci835c4xrrj2clzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Белсенді қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>492279</id>
    <revision>
      <id>3645695</id>
      <parentid>3645064</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>36112</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Рейтингті жаңарту</comment>
      <origin>3645695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10893" sha1="ichiizf74lgwdomq3ozqlkefmywn60h" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2954}}]] || {{Permissions|1nter pares}}
|-
| 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1186}}]] || {{Permissions|Sagzhan}}
|-
| 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:997}}]] || {{Permissions|Мағыпар}}
|-
| 4 || [[User:Marksscheider|Marksscheider]] || [[Special:Contributions/Marksscheider|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|Marksscheider}}
|-
| 5 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:279}}]] || {{Permissions|Орел Карл}}
|-
| 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:262}}]] || {{Permissions|Kasymov}}
|-
| 7 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 8 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}}
|-
| 9 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|Casserium}}
|-
| 10 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 11 || [[User:Айткүл|Айткүл]] || [[Special:Contributions/Айткүл|{{formatnum:126}}]] || {{Permissions|Айткүл}}
|-
| 12 || [[User:Жадыра Абибуллаевна|Жадыра Абибуллаевна]] || [[Special:Contributions/Жадыра Абибуллаевна|{{formatnum:103}}]] || {{Permissions|Жадыра Абибуллаевна}}
|-
| 13 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:96}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}}
|-
| 14 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 15 || [[User:Жанар Чушекова|Жанар Чушекова]] || [[Special:Contributions/Жанар Чушекова|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Жанар Чушекова}}
|-
| 16 || [[User:Вилюс М|Вилюс М]] || [[Special:Contributions/Вилюс М|{{formatnum:64}}]] || {{Permissions|Вилюс М}}
|-
| 17 || [[User:PushkinVko|PushkinVko]] || [[Special:Contributions/PushkinVko|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|PushkinVko}}
|-
| 18 || [[User:Mtdi20|Mtdi20]] || [[Special:Contributions/Mtdi20|{{formatnum:62}}]] || {{Permissions|Mtdi20}}
|-
| 19 || [[User:Muzeologist|Muzeologist]] || [[Special:Contributions/Muzeologist|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|Muzeologist}}
|-
| 20 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}}
|-
| 21 || [[User:Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі]] || [[Special:Contributions/Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі}}
|-
| 22 || [[User:Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы]] || [[Special:Contributions/Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы}}
|-
| 23 || [[User:Айнур Мырзабекова|Айнур Мырзабекова]] || [[Special:Contributions/Айнур Мырзабекова|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Айнур Мырзабекова}}
|-
| 24 || [[User:НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА]] || [[Special:Contributions/НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА}}
|-
| 25 || [[User:Нұрғазықызы Айгерім|Нұрғазықызы Айгерім]] || [[Special:Contributions/Нұрғазықызы Айгерім|{{formatnum:46}}]] || {{Permissions|Нұрғазықызы Айгерім}}
|-
| 26 || [[User:AlibekKS|AlibekKS]] || [[Special:Contributions/AlibekKS|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|AlibekKS}}
|-
| 27 || [[User:Садыкова Улболсын|Садыкова Улболсын]] || [[Special:Contributions/Садыкова Улболсын|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Садыкова Улболсын}}
|-
| 28 || [[User:Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}
|-
| 29 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:37}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}}
|-
| 30 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Coffee86}}
|-
| 31 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}}
|-
| 32 || [[User:KoishibaevaA|KoishibaevaA]] || [[Special:Contributions/KoishibaevaA|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|KoishibaevaA}}
|-
| 33 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 34 || [[User:Jadr 1988|Jadr 1988]] || [[Special:Contributions/Jadr 1988|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Jadr 1988}}
|-
| 35 || [[User:Tansheber|Tansheber]] || [[Special:Contributions/Tansheber|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Tansheber}}
|-
| 36 || [[User:Karagandanese|Karagandanese]] || [[Special:Contributions/Karagandanese|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Karagandanese}}
|-
| 37 || [[User:Таңшебер Ахметбек|Таңшебер Ахметбек]] || [[Special:Contributions/Таңшебер Ахметбек|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Таңшебер Ахметбек}}
|-
| 38 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 39 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
|-
| 40 || [[User:Jommy3210|Jommy3210]] || [[Special:Contributions/Jommy3210|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Jommy3210}}
|-
| 41 || [[User:Мадикино|Мадикино]] || [[Special:Contributions/Мадикино|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Мадикино}}
|-
| 42 || [[User:Ербол Асан|Ербол Асан]] || [[Special:Contributions/Ербол Асан|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Ербол Асан}}
|-
| 43 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}}
|-
| 44 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 45 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}}
|-
| 46 || [[User:Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова]] || [[Special:Contributions/Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}}
|-
| 47 || [[User:L.sarkytbekova|L.sarkytbekova]] || [[Special:Contributions/L.sarkytbekova|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|L.sarkytbekova}}
|-
| 48 || [[User:Аружан Сағаткен|Аружан Сағаткен]] || [[Special:Contributions/Аружан Сағаткен|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Аружан Сағаткен}}
|-
| 49 || [[User:Аянов|Аянов]] || [[Special:Contributions/Аянов|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Аянов}}
|-
| 50 || [[User:Орын Толғанай|Орын Толғанай]] || [[Special:Contributions/Орын Толғанай|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Орын Толғанай}}
|-
| 51 || [[User:АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] || [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|АРАЙЛЫМ}}
|-
| 52 || [[User:Қарақия ауданы|Қарақия ауданы]] || [[Special:Contributions/Қарақия ауданы|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Қарақия ауданы}}
|-
| 53 || [[User:~2026-42935-53|~2026-42935-53]] || [[Special:Contributions/~2026-42935-53|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|~2026-42935-53}}
|-
| 54 || [[User:~2026-41580-45|~2026-41580-45]] || [[Special:Contributions/~2026-41580-45|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|~2026-41580-45}}
|-
| 55 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Qanattan}}
|-
| 56 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Amherst99}}
|-
| 57 || [[User:Zafer|Zafer]] || [[Special:Contributions/Zafer|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Zafer}}
|-
| 58 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Wikuiser}}
|-
| 59 || [[User:Zama.Dana|Zama.Dana]] || [[Special:Contributions/Zama.Dana|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Zama.Dana}}
|-
| 60 || [[User:Бекзада Серікахметқызы|Бекзада Серікахметқызы]] || [[Special:Contributions/Бекзада Серікахметқызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Бекзада Серікахметқызы}}
|-
| 61 || [[User:Корлан Майдановна|Корлан Майдановна]] || [[Special:Contributions/Корлан Майдановна|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Корлан Майдановна}}
|-
| 62 || [[User:Айгерім Нұрғазықызы|Айгерім Нұрғазықызы]] || [[Special:Contributions/Айгерім Нұрғазықызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Айгерім Нұрғазықызы}}
|-
| 63 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|ShadZ01}}
|-
| 64 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}}
|-
| 65 || [[User:Tilaqtobe|Tilaqtobe]] || [[Special:Contributions/Tilaqtobe|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Tilaqtobe}}
{{/end}}</text>
      <sha1>ichiizf74lgwdomq3ozqlkefmywn60h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валентин Александрович Христолюбов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>508662</id>
    <revision>
      <id>3645916</id>
      <parentid>3642477</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5231" sha1="9c8utt5rjopyxh1ef4tune13io1ber2" xml:space="preserve">[[Сурет:Валентин Александрович Христолюбов 1918-1979.jpg|нобай|'''Христолюбов Валентин Александрович''']]
'''Христолюбов Валентин Александрович''' ([[1918 жыл]]-[[1979 жыл]]) — суретші, живописьші. Қиыр Шығыста көп балалы отбасында дүниеге келген. [[1932 жыл]]ы [[Семей]]ге қоныс аударады. Мектепті тәмамдаған соң Омбы көркемсурет училищесіне оқуға түсіп, оны соғыстың алдында,[[1940 жыл]]ы бітіріп шығады. Әскер қатарында жүргенде [[Ұлы Отан соғысы]] басталады да, Ленинград қоршауын бұзуға қатысады. Майдандағы ерлігі үшін үкімет ордендарымен бірнеше мәрте марапатталады. [[1945 жыл]]ы Семей қаласына қайтып оралады. В.Христолюбов 32 жыл бойы қаланың көркемсурет өнеркәсіптік щеберханаларында еңбек етті. Қала көшелерінің жыл сайынғы мерекелік безендірулері, өнеркәсіп ғимараттары мен мемлекеттік мекемелерінің интерьер дизайнынын жетілдіруге жалықпай үлес қосты. Шығармашылық жұмысы және көрмелерге белсене қатысуы жемісті еңбегінің айғағы деуге болады. Христолюбовтың пейзаждары аса ыждахаттылықпен орындалған.&lt;ref&gt;Шығыс Қазақстан облыстық Семей қаласындағы Невзоровтар атындағы бейнелеу өнері мұражайы. — Семей. — 2003. — 204с&lt;/ref&gt;

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Үймен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Үймен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Тарбағатай тауларында. 1978. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Тарбағатай тауларында. 1978. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Сабираның портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Сабираның портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу 0608.jpg|'''Пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Қысқы пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Қысқы пейзаж. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Қысқы пейзаж. 1974. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Қысқы пейзаж. 1974. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Көл жағалауында. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Көл жағалауында. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Киіз үй бейнеленген пейзаж. Фанера бетіндегі қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Киіз үй бейнеленген пейзаж. Фанера бетіндегі қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Кепке киген жас бала. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Кепке киген жас бала. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Кемпірқосақ бейнеленген пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Кемпірқосақ бейнеленген пейзаж. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Жазғы өзенімен пейзаж. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Жазғы өзенімен пейзаж. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Әйелдер фигурасымен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Әйелдер фигурасымен пейзаж. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Ертіс өзенінде. 1973. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Ертіс өзенінде. 1973. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Бозбала этюды. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Бозбала этюды. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Аналардың қайғысы. Кенеп, майлы бояу. 1977.jpg|'''Аналардың қайғысы. Кенеп, майлы бояу. 1977'''
Сурет:Азаткермен кездесу.Кенеп, майлы бояу.1970.jpg|'''Азаткермен кездесу.Кенеп, майлы бояу'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

[[Санат:Суретшілер]]</text>
      <sha1>9c8utt5rjopyxh1ef4tune13io1ber2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Уикидеңгей</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537752</id>
    <revision>
      <id>3645795</id>
      <parentid>3645517</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61447" sha1="2ma6pvcdzc05oe3522fdbta57tpl747" xml:space="preserve">'''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]&lt;/span&gt;)

== Деңгей сипаттамасы ==
[[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]]
[[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме)

[[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме)

[[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме)

[[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме)

[[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}}  — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме)

[[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме)

[[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме)

[[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар  (100 000+ өңдеме)

== Рейтинг ==
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!№
!Қатысушы аты
!Өңдеме саны
!Мақала тексеруі
!Тіркелген уақыты
![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]]
|-
|1
|{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}}
| data-sort-value=&quot;120022&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022]
| data-sort-value=&quot;109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109]
|2012-12-28
|{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}}
|-
|2
|{{Қатысушы-түж6|Kasymov}}
| data-sort-value=&quot;96715&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 715]
| data-sort-value=&quot;1108&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1108]
|2011-10-03
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|3
|{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}}
| data-sort-value=&quot;86585&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 86 585]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2020-06-29
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|4
|{{Қатысушы-түж6|Салиха}}
| data-sort-value=&quot;86567&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567]
| data-sort-value=&quot;170&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170]
|2012-07-28
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|5
|{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}}
| data-sort-value=&quot;84050&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 050]
| data-sort-value=&quot;194&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194]
|2017-08-21
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|6
|{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}}
| data-sort-value=&quot;55566&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 566]
| data-sort-value=&quot;64&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64]
|2012-03-14
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|7
|{{Қатысушы-түж6|Casserium}}
| data-sort-value=&quot;49072&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 49 072]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2017-06-26
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|8
|{{Қатысушы-түж6|Sibom}}
| data-sort-value=&quot;41112&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2010-01-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|9
|{{Қатысушы-түж6|1nter pares}}
| data-sort-value=&quot;35178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 35 178]
| data-sort-value=&quot;60&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 60]
|2023-12-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|10
|{{Қатысушы-түж6|Ulan}}
| data-sort-value=&quot;30436&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2007-12-01
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|11
|{{Қатысушы-түж6|AlefZet}}
| data-sort-value=&quot;25095&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2006-05-18
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|12
|{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}}
| data-sort-value=&quot;24505&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505]
| data-sort-value=&quot;979&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979]
|2013-10-20
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|13
|{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}}
| data-sort-value=&quot;23015&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 23 015]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2018-10-22
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|14
|{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}}
| data-sort-value=&quot;22801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 22 801]
| data-sort-value=&quot;221&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 221]
|2014-01-01
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|15
|{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}}
| data-sort-value=&quot;21868&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|16
|{{Қатысушы-түж6|Nurken}}
| data-sort-value=&quot;19905&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 905]
| data-sort-value=&quot;35&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35]
|2021-07-07
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|17
|{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}}
| data-sort-value=&quot;17257&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 257]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2009-06-18
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|18
|{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}}
| data-sort-value=&quot;16072&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072]
| data-sort-value=&quot;173&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173]
|2010-05-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|19
|{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}}
| data-sort-value=&quot;14709&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709]
| data-sort-value=&quot;73&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73]
|2013-06-16
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|20
|{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}}
| data-sort-value=&quot;13765&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2014-09-25
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|21
|{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}}
| data-sort-value=&quot;12577&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|22
|{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}}
| data-sort-value=&quot;11661&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-10
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|23
|{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}}
| data-sort-value=&quot;11535&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 535]
| data-sort-value=&quot;59&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59]
|2009-09-23
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|24
|{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}}
| data-sort-value=&quot;10153&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 153]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2012-02-12
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|25
|{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}}
| data-sort-value=&quot;8383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8383]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2012-11-25
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|26
|{{Қатысушы-түж6|Тұран}}
| data-sort-value=&quot;8361&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2022-06-01
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|27
|{{Қатысушы-түж6|Kas77777}}
| data-sort-value=&quot;8251&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|28
|{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}}
| data-sort-value=&quot;8208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8208]
| data-sort-value=&quot;42&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42]
|2022-05-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|29
|{{Қатысушы-түж6|Daniyar}}
| data-sort-value=&quot;8001&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|30
|{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}}
| data-sort-value=&quot;7952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2020-01-06
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|31
|{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}}
| data-sort-value=&quot;7842&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|32
|{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}}
| data-sort-value=&quot;7596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|33
|{{Қатысушы-түж6|Ashina}}
| data-sort-value=&quot;7489&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7489]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2011-03-07
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|34
|{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}}
| data-sort-value=&quot;7451&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7451]
| data-sort-value=&quot;22&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22]
|2023-11-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|35
|{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}}
| data-sort-value=&quot;7012&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012]
| data-sort-value=&quot;12&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12]
|2010-04-22
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|36
|{{Қатысушы-түж6|SSE}}
| data-sort-value=&quot;6974&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|37
|{{Қатысушы-түж6|GaiJin}}
| data-sort-value=&quot;6703&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|—
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|38
|{{Қатысушы-түж6|Bekus}}
| data-sort-value=&quot;6528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|39
|{{Қатысушы-түж6|Alamgir}}
| data-sort-value=&quot;6196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2007-09-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|40
|{{Қатысушы-түж6|Аскаров}}
| data-sort-value=&quot;6193&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|41
|{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}}
| data-sort-value=&quot;6142&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-31
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|42
|{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}}
| data-sort-value=&quot;6101&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|43
|{{Қатысушы-түж6|Aghia7}}
| data-sort-value=&quot;6046&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|44
|{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}}
| data-sort-value=&quot;5455&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|45
|{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}}
| data-sort-value=&quot;5200&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-12-18
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|46
|{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}}
| data-sort-value=&quot;5000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2021-05-11
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|47
|{{Қатысушы-түж6|Nick jan}}
| data-sort-value=&quot;4652&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-16
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|48
|{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}}
| data-sort-value=&quot;4522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-03-06
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|49
|{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}}
| data-sort-value=&quot;4520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4520]
| data-sort-value=&quot;24&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24]
|2012-09-21
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|50
|{{Қатысушы-түж6|Coffee86}}
| data-sort-value=&quot;4456&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4456]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-25
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|51
|{{Қатысушы-түж6|Makenzis}}
| data-sort-value=&quot;3767&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3767]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-11-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|52
|{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}}
| data-sort-value=&quot;3759&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2020-09-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|53
|{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}}
| data-sort-value=&quot;3683&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|54
|{{Қатысушы-түж6|Majilis}}
| data-sort-value=&quot;3630&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-05-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|55
|{{Қатысушы-түж6|Esetok}}
| data-sort-value=&quot;3578&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-11-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|56
|{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}}
| data-sort-value=&quot;3545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|57
|{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}}
| data-sort-value=&quot;3516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|58
|{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}}
| data-sort-value=&quot;3398&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2022-11-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|59
|{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}}
| data-sort-value=&quot;3310&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|60
|{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}}
| data-sort-value=&quot;3295&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3295]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2016-03-26
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|61
|{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}}
| data-sort-value=&quot;3273&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-18
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|62
|{{Қатысушы-түж6|Hardworking}}
| data-sort-value=&quot;3272&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|63
|{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}}
| data-sort-value=&quot;3227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|64
|{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}}
| data-sort-value=&quot;3168&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|65
|{{Қатысушы-түж6|Qanattan}}
| data-sort-value=&quot;3147&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3147]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2024-02-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|66
|{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}}
| data-sort-value=&quot;3041&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|67
|{{Қатысушы-түж6|Meruyert}}
| data-sort-value=&quot;2952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-30
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|68
|{{Қатысушы-түж6|Абылай}}
| data-sort-value=&quot;2950&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|69
|{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}}
| data-sort-value=&quot;2925&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2925]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2024-10-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|70
|{{Қатысушы-түж6|Dauren}}
| data-sort-value=&quot;2871&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|71
|{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}}
| data-sort-value=&quot;2822&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2015-12-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|72
|{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}}
| data-sort-value=&quot;2700&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|73
|{{Қатысушы-түж6|Merey}}
| data-sort-value=&quot;2684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|74
|{{Қатысушы-түж6|Магпар}}
| data-sort-value=&quot;2680&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-12-11
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|75
|{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}}
| data-sort-value=&quot;2532&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|76
|{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}}
| data-sort-value=&quot;2530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|77
|{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}}
| data-sort-value=&quot;2475&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2016-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|78
|{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}}
| data-sort-value=&quot;2471&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|79
|{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}}
| data-sort-value=&quot;2470&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|80
|{{Қатысушы-түж6|G55}}
| data-sort-value=&quot;2468&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|81
|{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}}
| data-sort-value=&quot;2445&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|82
|{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}}
| data-sort-value=&quot;2424&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|83
|{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}}
| data-sort-value=&quot;2414&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2026-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|84
|{{Қатысушы-түж6|Рахман999}}
| data-sort-value=&quot;2304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2022-10-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|85
|{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}}
| data-sort-value=&quot;2247&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2014-02-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|86
|{{Қатысушы-түж6|Drift}}
| data-sort-value=&quot;2233&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|87
|{{Қатысушы-түж6|Egorkz}}
| data-sort-value=&quot;2232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|88
|{{Қатысушы-түж6|Mira01}}
| data-sort-value=&quot;2229&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-30
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|89
|{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}}
| data-sort-value=&quot;2215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|90
|{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}}
| data-sort-value=&quot;2208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|91
|{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}}
| data-sort-value=&quot;2175&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-07-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|92
|{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}}
| data-sort-value=&quot;2147&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2147]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2025-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|93
|{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}}
| data-sort-value=&quot;2036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-04-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|94
|{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}}
| data-sort-value=&quot;2009&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-03-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|95
|{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}}
| data-sort-value=&quot;1938&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2019-11-22
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|96
|{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|97
|{{Қатысушы-түж6|Daneker}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|98
|{{Қатысушы-түж6|Esen48}}
| data-sort-value=&quot;1808&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|99
|{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}}
| data-sort-value=&quot;1800&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-12-25
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|100
|{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}}
| data-sort-value=&quot;1795&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795]
| data-sort-value=&quot;101&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101]
|2015-11-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|101
|{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}}
| data-sort-value=&quot;1710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-01-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|102
|{{Қатысушы-түж6|Nelli}}
| data-sort-value=&quot;1666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|103
|{{Қатысушы-түж6|Araichik}}
| data-sort-value=&quot;1622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|104
|{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}}
| data-sort-value=&quot;1613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2019-08-27
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|105
|{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}}
| data-sort-value=&quot;1612&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1612]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2018-05-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|106
|{{Қатысушы-түж6|2rk}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|107
|{{Қатысушы-түж6|Gliwi}}
| data-sort-value=&quot;1547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-05-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|108
|{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}}
| data-sort-value=&quot;1540&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2022-04-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|109
|{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}}
| data-sort-value=&quot;1496&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|110
|{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}}
| data-sort-value=&quot;1490&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|111
|{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}}
| data-sort-value=&quot;1480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|112
|{{Қатысушы-түж6|DinDK}}
| data-sort-value=&quot;1383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|113
|{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}}
| data-sort-value=&quot;1371&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|114
|{{Қатысушы-түж6|Tulya}}
| data-sort-value=&quot;1344&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|115
|{{Қатысушы-түж6|Ayauly}}
| data-sort-value=&quot;1337&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|116
|{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}}
| data-sort-value=&quot;1314&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-09-06
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|117
|{{Қатысушы-түж6|Tarih}}
| data-sort-value=&quot;1304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|118
|{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}}
| data-sort-value=&quot;1283&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|119
|{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}}
| data-sort-value=&quot;1278&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2020-04-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|120
|{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}}
| data-sort-value=&quot;1277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277]
| data-sort-value=&quot;65&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65]
|2016-06-23
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|121
|{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}}
| data-sort-value=&quot;1248&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-10-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|122
|{{Қатысушы-түж6|Шілде}}
| data-sort-value=&quot;1223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|123
|{{Қатысушы-түж6|IL68}}
| data-sort-value=&quot;1218&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:IL68|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2017-05-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|124
|{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}}
| data-sort-value=&quot;1178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|125
|{{Қатысушы-түж6|Ziv}}
| data-sort-value=&quot;1177&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1177]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-12-09
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|126
|{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}}
| data-sort-value=&quot;1156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2021-01-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|127
|{{Қатысушы-түж6|Aimanber}}
| data-sort-value=&quot;1150&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|128
|{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}}
| data-sort-value=&quot;1136&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|129
|{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}}
| data-sort-value=&quot;1126&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-11-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|130
|{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}}
| data-sort-value=&quot;1119&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|131
|{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}}
| data-sort-value=&quot;1102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102]
| data-sort-value=&quot;16&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16]
|2024-02-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|132
|{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}}
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|133
|{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}}
| data-sort-value=&quot;1092&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1092]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|134
|{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}}
| data-sort-value=&quot;1083&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|135
|{{Қатысушы-түж6|Kafarik}}
| data-sort-value=&quot;1075&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-12-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|136
|{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}}
| data-sort-value=&quot;1054&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|137
|{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}}
| data-sort-value=&quot;1049&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|138
|{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}}
| data-sort-value=&quot;1000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 1000]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|139
|{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}}
| data-sort-value=&quot;993&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|140
|{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}}
| data-sort-value=&quot;987&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|141
|{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}}
| data-sort-value=&quot;976&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-11-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|142
|{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}}
| data-sort-value=&quot;973&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|143
|{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}}
| data-sort-value=&quot;964&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|144
|{{Қатысушы-түж6|Aselhan}}
| data-sort-value=&quot;948&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|145
|{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}}
| data-sort-value=&quot;931&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|146
|{{Қатысушы-түж6|Adiladil}}
| data-sort-value=&quot;906&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-09
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|147
|{{Қатысушы-түж6|NErnur98}}
| data-sort-value=&quot;880&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|148
|{{Қатысушы-түж6|Касымхан}}
| data-sort-value=&quot;866&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|149
|{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}}
| data-sort-value=&quot;865&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|150
|{{Қатысушы-түж6|Mukhin}}
| data-sort-value=&quot;850&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|151
|{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}}
| data-sort-value=&quot;830&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|152
|{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}}
| data-sort-value=&quot;820&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|153
|{{Қатысушы-түж6|Dambler}}
| data-sort-value=&quot;819&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|154
|{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}}
| data-sort-value=&quot;813&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|155
|{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}}
| data-sort-value=&quot;801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-11-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|156
|{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}}
| data-sort-value=&quot;794&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|157
|{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}}
| data-sort-value=&quot;790&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|158
|{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}}
| data-sort-value=&quot;789&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|159
|{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}}
| data-sort-value=&quot;787&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|160
|{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}}
| data-sort-value=&quot;785&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|161
|{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}}
| data-sort-value=&quot;780&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|162
|{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}}
| data-sort-value=&quot;777&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|163
|{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}}
| data-sort-value=&quot;763&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-01-22
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|164
|{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}}
| data-sort-value=&quot;743&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2022-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|165
|{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}}
| data-sort-value=&quot;739&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|166
|{{Қатысушы-түж6|Mariko}}
| data-sort-value=&quot;734&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-26
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|167
|{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}}
| data-sort-value=&quot;730&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 730]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2008-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|168
|{{Қатысушы-түж6|Rake}}
| data-sort-value=&quot;726&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|169
|{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|170
|{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}}
| data-sort-value=&quot;722&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2015-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|171
|{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}}
| data-sort-value=&quot;720&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|172
|{{Қатысушы-түж6|Alfiya}}
| data-sort-value=&quot;719&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|173
|{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}}
| data-sort-value=&quot;701&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 701]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-05-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|174
|{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}}
| data-sort-value=&quot;697&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-02-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|175
|{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}}
| data-sort-value=&quot;695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|176
|{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}}
| data-sort-value=&quot;693&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2023-01-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|177
|{{Қатысушы-түж6|Cekli829}}
| data-sort-value=&quot;690&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|178
|{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}}
| data-sort-value=&quot;684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|179
|{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}}
| data-sort-value=&quot;676&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|180
|{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-06
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|181
|{{Қатысушы-түж6|Saken kun}}
| data-sort-value=&quot;673&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-01-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|182
|{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}}
| data-sort-value=&quot;671&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-08-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|183
|{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}}
| data-sort-value=&quot;658&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-03-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|184
|{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}}
| data-sort-value=&quot;656&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|185
|{{Қатысушы-түж6|Баха}}
| data-sort-value=&quot;654&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|186
|{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}}
| data-sort-value=&quot;651&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-03-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|187
|{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}}
| data-sort-value=&quot;645&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|188
|{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}}
| data-sort-value=&quot;642&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|189
|{{Қатысушы-түж6|IArhunI}}
| data-sort-value=&quot;640&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-12-15
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|190
|{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}}
| data-sort-value=&quot;639&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|191
|{{Қатысушы-түж6|Aseke16}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 622]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2014-01-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|192
|{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|193
|{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}}
| data-sort-value=&quot;620&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2017-09-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|194
|{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}}
| data-sort-value=&quot;619&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619]
| data-sort-value=&quot;19&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19]
|2022-01-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|195
|{{Қатысушы-түж6|Makhanov}}
| data-sort-value=&quot;613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|196
|{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}}
| data-sort-value=&quot;601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-01-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|197
|{{Қатысушы-түж6|Inkar}}
| data-sort-value=&quot;600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|198
|{{Қатысушы-түж6|Mma}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|199
|{{Қатысушы-түж6|Юкке}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|200
|{{Қатысушы-түж6|Mary}}
| data-sort-value=&quot;597&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|201
|{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}}
| data-sort-value=&quot;596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 596]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2025-11-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|202
|{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}}
| data-sort-value=&quot;587&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-03-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|203
|{{Қатысушы-түж6|Аскар}}
| data-sort-value=&quot;584&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-03-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|204
|{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}}
| data-sort-value=&quot;575&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-08-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|205
|{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|206
|{{Қатысушы-түж6|Badyroff}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|207
|{{Қатысушы-түж6|Нурия}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|208
|{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}}
| data-sort-value=&quot;565&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|209
|{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|210
|{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}}
| data-sort-value=&quot;560&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 560]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|211
|{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-08-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|212
|{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|213
|{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}}
| data-sort-value=&quot;547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|214
|{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}}
| data-sort-value=&quot;541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|215
|{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}}
| data-sort-value=&quot;534&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|216
|{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}}
| data-sort-value=&quot;533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|217
|{{Қатысушы-түж6|Olkikz}}
| data-sort-value=&quot;529&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|218
|{{Қатысушы-түж6|Fornax}}
| data-sort-value=&quot;528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-03-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|219
|{{Қатысушы-түж6|Dzhos}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|220
|{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2014-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|221
|{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|222
|{{Қатысушы-түж6|Arachn0}}
| data-sort-value=&quot;523&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-02-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|223
|{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}}
| data-sort-value=&quot;522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|224
|{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|225
|{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|226
|{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2014-12-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|227
|{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-05-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|228
|{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}}
| data-sort-value=&quot;516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|229
|{{Қатысушы-түж6|Marksscheider}}
| data-sort-value=&quot;516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Marksscheider}} 516]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Marksscheider|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2026-07-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|230
|{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|231
|{{Қатысушы-түж6|Albergenius}}
| data-sort-value=&quot;510&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-30
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|232
|{{Қатысушы-түж6|Friction27}}
| data-sort-value=&quot;506&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-08-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|}
&lt;/center&gt;
&lt;!-- BOT:END --&gt;

{{Wikistats}}


[[Санат:Уикипедия:Анықтама]]
[[Санат:Уикипедия:Қауым]]</text>
      <sha1>2ma6pvcdzc05oe3522fdbta57tpl747</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>553169</id>
    <revision>
      <id>3645852</id>
      <parentid>3349100</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4041" sha1="fbw209f8ws222nm8ij1xu7xgppw6bhk" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі
 | суреті                   = [[Сурет:Medal20RK.png|left|100px]] [[Сурет:Medal20NezPR small.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = беріледі
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[17 мамыр]] [[2011 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Қазақстан)|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = 
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Medal &quot;for 20 years of Kazakhstan's independence&quot;
 }}
'''«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті]]нің [[2011 жыл]]дың [[17 мамыр]]ында жарияланған №83  бұйрығының негізінде бекітілген Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Сипаттамасы ==
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл&lt;nowiki/&gt;» мерейтойлық медалі жезден жасалады, пішіні бойынша диаметрі 34 мм болатын шеңбер болып табылады.

Медальдің бет жағының үстіңгі бөлігінде мерейтойдың эмблемасы бейнеленген – рельефті 20 саны, оның екінші цифры сәуле шашып тұрған күн бейнесінде көрсетілген. Күннің артында Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы бейнелген. Төменгі бөлігінде Ақорданың рельефті суреті салынған. Мерейтойлық медальдің артқы бөлігінің ортасында «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» рельефті жазуы орналасқан. 

Медаль арнайы сақина көмегімен ұзындығы 50 мм, ені 34 мм болатын жезден жасалған  алтыбұрышты қалыппен байланыстырылған. Қалып әрқайсысы 16 мм болатын қызыл және көк түстес сызықтары бар муар лентамен қапталған. Лента ортасында жезден жасалған рельефті вертикаль лавр бұтағы орналасқан, ені 8 мм. Қалыптың артқы жағында медальді киімге бекіту үшін қолданылатын түйреуіш орналастырылған. 

Медаль [[Өскемен]] қаласында орналасқан [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] жасалған.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1100000083 Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығы құрметіне арналған мерекелік медаль туралы]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>fbw209f8ws222nm8ij1xu7xgppw6bhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гальба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570953</id>
    <revision>
      <id>3645699</id>
      <parentid>3643701</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3645699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5745" sha1="deov375beu5on8nv9ks24xazg42c390" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Сервий Сульпиций Гальба
 | Шынайы есімі         = Servius Sulpicius Galba
 | Суреті               = Gold Aureus of Galba (MANTIS).jpg
 | Атауы                = Рим ауреусіндегі Гальба (68-69 жж.)
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Рим императоры]]
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 68 жылғы 8 маусым
 | Басқаруын аяқтады    = 69 жылғы 15 қаңтар
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Нерон]]
 | Ізбасары             = [[Отон]]
 | Титулы_2             = [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Консул (Ежелгі Рим)|консулы]]
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = [[33 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Консул (Ежелгі Рим)|консулы]]
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = [[69 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 24.12.-3
 | Туған жері           = [[Рим империясы]], [[Лацио]] провинциясындағы Таррацина маңы (Террачина)
 | Қайтыс болған күні   = 15.01.69
 | Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Рим|Римде}}
 | Жерленді             = [[Рим]]
 | Династия             = [[Сульпицийлер]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = [[Гай Сульпиций Гальба (б.з.д. 5 жылғы консул-суффект)|Гай Сульпиций Гальба]]
 | Анасы                = [[Муммия Ахаика]]
 | Жұбайы               = [[Эмилия Лепида (Гальбаның әйелі)|Эмилия Лепида]]
 | Балалары             = екі бала (ұлдары немесе ұлы мен қызы) &lt;br&gt; '''асырандылары''': [[Луций Кальпурний Пизон Фруги Лициниан]]
 | Commons              = Category:Servius Sulpicius Galba
}}
'''Сервий Сульпиций Гальба''' ({{lang-la|Servius Sulpicius Galba}}) — б.з.д. 3 - б.з.д. 69 жылдар аралығында өмір сүрген. Б.з.д. 68 жылдың маусым айынан өмірінің соңына дейін [[Рим императоры]] болды. Ол билігінің алғашқы жылдарынан-ақ талантты жас екенін білдіртті. Тіпті әйгілі императорлар — [[Октавиан Август|Август]] пен [[Тиберий]] де оның болашағын зор болатынын айтқан екен. Гальба жиырма жасында преторлық қызметін атқарып, 33 жасында елші болып тағайындалды. [[Галлия]], Германия, Африка және Испания елдеріне жасаған әскери жорықтарда зор талантымен, қаталдығымен қатар әділдігімен көзге түсіп, үлкен мәртебеге ие болды. Б.з. 41 жылы 24 қаңтарда [[Калигула]] патша өлтірілгеннен кейін таныстары Гальбаға осы сәтті пайдаланып, билікті өз қолына алуға кеңес берді. Бірақ бұған Гальба келіспеді. Б.з.д. 68 жылы көптеген наменгер сол тұстағы император Неронға қарсы шығып, Гальбаны билікке ұсынды. Осы жылдың маусым айында [[Нерон]] қайтыс болды. Ал сенат Гальбаны император етіп тағайындады. Билік құрған аз ғана уақыт ішінде Гальба мемлекеттің қаржы мәселесін шешуі керек болды. Осы мақсатпен ол бұрын қолданылмаған тәсілдерге жүгінді. Гальба әскердің адал, сенімді болуы үшін олара сыйақы беру керек деген пікірді қолдамады. Ол қоластындағы қызметкерлерінің жағымпаздығы мен зұлымдығынан жиіркенетін. Қартайған шағында Гальба өте әлсіз әрі дәрменсіз болды.&lt;ref&gt;Ұлы  Императорлар. – Алматы:  «Аруна»  баспасы. -154-155 беттер. «11000 қызықты деректер».&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өлтірілген монархтар]]
[[Санат:Рим императорлары]]</text>
      <sha1>deov375beu5on8nv9ks24xazg42c390</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>I Феодосий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570976</id>
    <revision>
      <id>3645703</id>
      <parentid>3636623</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3645703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7616" sha1="h4408bppdm6ldo3pvujuzdv9gexfnk8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = I Феодосий
 | Шынайы есімі         = Flavius Theodosius
 | Суреті               = Bust of Theodosius I.jpg
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Рим императоры]]
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 379 жылғы 19 қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = 395 жылғы 17 қаңтар
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[II Валент]]
 | Ізбасары             = Лауазымы жойылды. Батыс Рим империясының императоры ретінде [[Гонорий]], Византия императоры ретінде [[Флавий Аркадий|Аркадий]].
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = [[Грациан]]
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 379
 | Бірігіп басқаруын аяқтады   = 383
 | регент1              = [[II Валентиниан]]
 | регент1Басқара бастады      = 379
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 392
 | регент2              = [[Магн Максим]]
 | регент2Басқара бастады      = 383
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 388
 | Титулы_2             = [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Консул (Ежелгі Рим)|консулы]]
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = [[380 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = Децим Магн Авсоний және Квинт Клодий Гермогениан Олибрий
 | Ізбасары_2           = Флавий Сиагрий және Флавий Евхерий
 | Титулы_3             = [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Консул (Ежелгі Рим)|консулы]]
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = [[388 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = II Валентиниан және Флавий Евтропий
 | Ізбасары_3           = Флавий Тимасий және Флавий Промот
 | Титулы_4             = [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Консул (Ежелгі Рим)|консулы]]
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = [[393 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = Флавий Аркадий және Флавий Руфин
 | Ізбасары_4           = Вирий Никомах Флавиан, Гонорий және Флавий Аркадий
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Никей символы|никейлік христиан діні]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 11.01.347
 | Туған жері           = Кока, Галлеция, Римдік Испания немесе Италика, Бетика, Римдік Испания
 | Қайтыс болған күні   = 03.01.395
 | Қайтыс болған жері   = [[Милан|Медиолан]]
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Феодосий әулеті]] (негізін қалаушы) және екінші әйелі арқылы [[Валентиниан әулеті]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 1) [[Элия Флацилла]] &lt;br&gt;2) [[Галла (I Феодосий әйелі)|Галла]]
 | Балалары             = '''1-ші некеден''': &lt;br&gt; 1) [[Флавий Аркадий|Аркадий]] &lt;br&gt; 2) [[Пульхерия (I Феодосий қызы)|Пульхерия]] &lt;br&gt; 3) [[Гонорий]] &lt;br&gt; '''2-ші некеден''': &lt;br&gt; 4) [[Галла Плацидия]] &lt;br&gt; 5) Грациан &lt;br&gt; 6) Иоанн
 | Commons              = Category:Theodosius I
}}
'''Ұлы Феодосий''' ({{lang-la|Flavius Theodosius, Theodosius Magnus}}, {{lang-grc|Θεοδόσιος Α΄, Θεοδόσιος ὁ Μέγας}}) — біртұтас [[Рим империясы]]ның соңғы императоры (397—395). 397 жылы Грациан императорымен тең басқарушы ретінде Рим империясының [[Византия империясы|шығыс]] бөлігін биледі. 394 жылдан бастап бүкіл Рим империясын жалғыз өзі басқарды. Феодосий қайтыс болғаннан соң 395 жылы империя батыс және шығыс болып екіге бөлініп кетті. Бүгінгі күнгі тарихта ол Византия деп аталады. Ол империяның бірегей діні ретінде [[Христиандық|христиан діні]]н таңдап, заңмен бекітті. Пұтқа табынушылыққа тыйым салды. Осыдан кейін [[Ежелгі Олимпияда ойындары|Олимпиада ойындары]]н  мерекелеу тоқтатылды. Феодосийдің іс-әрекеті Еуропаның діни дамуының бағытын анықтап берді. Осы еңбегі үшін христиан жазушылары оны ұлы деген теңеуге лайық деп тапты. 74 жылы ол [[Дунай]] маңындағы Мезия провинциясында әскери қолбасшы лауазымына ие болып, [[сарматтар]]мен күресте үлкен жетістіктерге жетті. Осы соғыстағы жеңісі Феодосийдің императорлық билікке дейін жетуіне себеп болды. Ұлы Феодосий 395 жылы 17 қаңтарда [[Милан|Медиолан]]да шемен ауруынан қайтыс болды. Оның бальзамдалған денесі сол жылы [[Ыстанбұл|Константинополь]]ге жеткізіліп, жерленді. Өлерінен бұрын Феодосий ұлдарына Рим империясын мұрагерлікке бейбіт түрде бөліп беруге үлгеріп кетті. Феодосий жуас, қайырымды, ашық адам болған. Ол қарапайым адамдарды ұнатып, адал адамдамдарға барынша мәрттік пен кеңдік көрсеткен.&lt;ref&gt;Ұлы  Императорлар. – Алматы:  «Аруна»  баспасы. -178-179  беттер. «11000 қызықты деректер».&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Рим императорлары]]</text>
      <sha1>h4408bppdm6ldo3pvujuzdv9gexfnk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сальваторе Скиллачи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601886</id>
    <revision>
      <id>3645822</id>
      <parentid>3376947</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6543" sha1="qaok1l0ur7jbi7n0lncgqpzq6oig4zn" xml:space="preserve">{{Футболшы
 |есімі                         = Сальваторе Скиллачи
 |толық аты                  = Сальваторе Скиллачи
 |сурет                 = Salvatore Schillaci.jpg
 |сурет ені                      = 180px
 |сурет атауы        = 
 |лақап аты                    = Тото
 |туған күні               = 1.12.1964
 |туған жері              = [[Палермо]], [[Италия]]
 |азаматтығы                 = {{Flagicon|Италия|20px}} [[Италия]]
 |бойы                       = 175
 |позиция                     = шабуылшы
 |қазіргі клуб               = ''карьерасын аяқтады''
|жастар клубы            = {{футбол карьерасы
|1981|{{Flagicon|Италия|20px}} [[АМАТ Палермо]]||}}
 |клубтары                       = {{футбол карьерасы
|1982—1989|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Мессина (футбол клубы)|Мессина]]|219 (61)
|1989—1992|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Ювентус]]|90 (26)
|1992—1994|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Интернационале]]|30 (11)
|1994—1997|{{Flagicon|Жапония|20px}} [[Джубило Ивата]]|78 (56)
}}
 |ұлттық құрамы       = {{футбол карьерасы
|1989|{{Flagicon|Италия|20px}} Италия-21|1 (0)
|1990—1992|{{Футбол|Италия}}|16 (7)}}
|қайтыс болған күні=18.9.2024}}
'''Сальваторе «Тото» Скиллачи''' ({{lang-it|Salvatore &quot;Toto&quot; Schillaci}}; [[1 желтоқсан]] [[1964 жыл]], [[Палермо]], [[Италия]] — [[18 қыркүйек]] [[2024 жыл|2024]]) — футболшы, [[Италия Ұлттық футбол құрамасы]]ның 1990-1992 жылғы шабуылшысы. 

==Карьерасы==
[[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатында]] 6 гол соғып, сұрмерген атанды. Карьерасын өзінің туған қаласы Палермодағы &quot;АМАТ Палермо&quot; клубында бастаған&lt;ref name=&quot;SCHILLACI Salvatore: il destino dell’emigrante&quot;&gt;[http://storiedicalcio.altervista.org/blog/salvatore-schillaci.html SCHILLACI Salvatore: il destino dell’emigrante] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104002421/http://storiedicalcio.altervista.org/blog/salvatore-schillaci.html |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;. Кейін [[Италия]]ның &quot;[[Мессина]]&quot;, &quot;[[Ювентус]]&quot;, &quot;[[Интернационале|Интер]]&quot;, және [[Жапония]]ның &quot;[[Джубило Ибата]]&quot; клубтарында доп тепкен.

Италия құрамасы сапында жеті гол соққан. Бір қызығы, соның алтауын 1990 жылы әлемдік додада соғып, тарих төрінен берік орын алды. Чемпионатқа Скиллаччи емес, Виалли мен Карневале негізгі шабуылшы ретінде барған-ды. Бірақ бірінші турдағы [[Аустрия Ұлттық футбол құрамасы|Аустрия құрамасымен]] ойында ұзақ уақыт есеп ашылмай, бапкер ойынға Скиллачиді қосады. 78-минутта Скиллачи сол қанаттан асырылған допты баспен соғып, командасына жеңіс әпереді. Бұл чемпионаттағы ғана емес, ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голы-тұғын. Скиллачи үшінші турда да [[Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы|Чехословакияның]] қақпасына гол соғады. Осылайша топтық турнир біткенше Виалли-Карневале жұбын енді Роберто Баджо-Скиллачи жұбы алмастырады.

Скиллачи плей-офф кезеңіндегі матчтардың барлығында және үшінші орын үшін Англиямен өткен ойында да бір-бір голдан соғады. Чемпионаттан кейін тек бір рет қана, 1991 жылы Норвегияның қақпасына бір доп енгізіп, қайтадан құрама ойындарында көзге түсе алмайды.

==Жетістіктері==
*Италия кубогы: 1989/90
*УЕФА кубогы: 1989/90, 1993/94
*Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1990
*Әлем чемпионатының үздік мергені: 1990 (6 гол)

== Құрамадағы голдары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! # !! Дата !! Қала!! Қарсылас !! Есеп !! Нәтиже !! Турнир
|-
| 1. || 9 маусым 1990 || [[Рим]] || {{Футбол|Аустрия}} ||1-0 || 1-0 || ӘЧ-1990, топтық турнир
|-
| 2. || 19 маусым 1990 || [[Рим]] || {{Футбол|Чехословакия}} ||1-0 || 2-0 || ӘЧ-1990, топтық турнир
|-
| 3. || 25 маусым 1990 || [[Рим]] || {{Футбол|Уругвай}}||1-0 || 2-0 || ӘЧ-1990, 1/8
|-
| 4. || 30 маусым 1990 || [[Рим]] || {{Футбол|Ирландия}}||1-0 || 1-0 || ӘЧ-1990, 1/4
|-
| 5. || 3 шілде 1990 || [[Неаполь]] || {{Футбол|Аргентина}}||1-0 || 1-1, пен. 3-4 || ӘЧ-1990, 1/2
|-
| 6. || 7 шілде 1990 || [[Бари]] || {{Футбол|Англия}}||2-1 || 2-1 || 3-орын үшін
|-
| 7. || 5 маусым 1991 || [[Осло]] || {{Футбол|Норвегия}}||1-2 || 1-2 || ЕЧ-1992 іріктеуі
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

==Сілтемелер==
* [http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44611/index.html Профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506175520/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44611/index.html |date=2017-05-06 }}

[[Санат:Италия футболшылары]]
[[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]]
[[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]]
[[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]</text>
      <sha1>qaok1l0ur7jbi7n0lncgqpzq6oig4zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653419</id>
    <revision>
      <id>3645704</id>
      <parentid>3526983</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3645704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9244" sha1="lmkogaybez3sb4qzvgs36chz3s3xu02" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медал
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:20yearsvictory.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[7 мамыр]] [[1965 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 16 399 550
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Jubilee Medal &quot;Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медал''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасы [[1965 жыл|1965 жылғы]] [[7 мамыр|7 мамырдағы]] Жарлығымен 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында фашистік Германияны жеңгенінің 20 жылдығына орай құрылған. Медал сызбасының авторлары — суретшілер В. А. Ермаков (аверс) және Ю. А. Лукьянов (реверс) болды&lt;ref&gt;[https://mondvor.narod.ru/MPobeda20.html Медаль «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]&lt;/ref&gt;.

== Медал ережелері ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медалі 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында КСРО Қарулы Күштерінің қатарында қатысқан барлық әскери қызметшілер мен өз еркімен қатысушылар құрамасы, Ұлы Отан соғысының партизандарына, КСРО Қарулы Күштерінің барлық жеке құрамалары (1965 жылы 9 мамырда Кеңес Әскері, Әскери-теңіз флоты, КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің әскерлері мен органдарының, одақтық республикалардың ішкі әскерлерінің, қоғамдық тәртіптегі ішкі және конвойлық күзеттің кадрларында болған адамдарға), сондай-ақ «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]» медалімен марапатталған басқа адамдарға берілді.

Мерейтойлық медалмен марапаттау 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезінде Қиыр Шығыста КСРО-ның мемлекеттік шекарасын күзеткен және бұрын «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалімен марапатталмаған Кеңес Әскерінің, Тынық мұхиты флотының және Амур өзені әскери флотилиясының бөліктері мен құрамаларының әскери қызметкерлері мен өз еркімен қатысушылар құрамаларына, 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезінде уақытша басып алынған аумақта нацистік басқыншыларға қарсы астыртын әрекеттерге қатысқандарға да қолданылды.

«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылады және егер КСРО ордендері мен басқа да медалдары болса, «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тұрады.

1995 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша шамамен 16 399 550 адам «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медалімен марапатталды.

== Медалдің сипаттамасы ==
[[Сурет:RR3009-0001 Soviet Union 1 rouble 1965 WWII victory.jpg|thumb|left|200px|КСРО естелік шақасы — медалдің түпүлгісі негізінде жасалған 1965 жылғы бір рубл.]]
[[Сурет:20th anniversary of Victory in Patriotic War - Revers.JPG|thumb|right|250px|Медалдің артқы жағы]]
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» медалі дөңгелек пішінді, диаметрі 32 мм, [[Жез|жезден]] жасалды.

Медалдың бет жағында екі айқасқан лавр бұтақтарының үстінде кеңес жауынгер-азат етушіге арналған ескерткіштің (Берлиндегі Трептовер саябағында қойылған, мүсінші Е. В. Вучетич) бейнесі мен «1945-1965» деген жазу жазылған.

Медалдың артқы жағында: айналдыра — «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» ({{lang-ru|«Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) деген жазулар, медалдың ортасында шашыраңқы сәулелер аясында «XX» рим цифры және жұлдызша орналасқан.

Медалдың шеттері ернеумен жиектелген. Медалдағы бейнелер мен жазулар шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспада кезектесіп тұратын қызыл, жасыл және қара түсті — үш бойлық жолақ орналасқан. Қара жолақтан кейін таспаның шеті жіңішке жасыл жолақпен жиектелген.

== Тағы қараңыз ==
* [[Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі|«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі]]

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы= Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= СПб.|баспасы= Печатный двор|жыл= 1997|томы= |беттері= 102—103|барлық беті= |сериясы= |isbn= 5-7062-0111-0|тиражы= }}
* {{кітап|авторы= Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ордена и медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Минск|баспасы= Народная асвета|жыл= 1986|томы= |беттері= 88—89|барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>lmkogaybez3sb4qzvgs36chz3s3xu02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653423</id>
    <revision>
      <id>3645729</id>
      <parentid>3519335</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал ережелері */</comment>
      <origin>3645729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10551" sha1="7oysdwjce7hljrks7lurstfu1j8pnzh" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:30yearsvictory.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[25 сәуір]] [[1975 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 14 259 560
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Jubilee Medal &quot;Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медал''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] төралқасының [[1975 жыл|1975 жылғы]] [[25 сәуір|25 сәуірдегі]] Жарлығымен 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы фашистік Германияны жеңудің 30 жылдығын еске алу мақсатында құрылған. Медал сызбасының авторлары - суретшілер В. А. Армаков пен В. П. Зайцев болды (екеуі де — бет жағы), сондай-ақ А. Г. Мирошниченко (артқы жағы).

== Медал ережелері ==
[[Сурет:30_years_victory_cert.jpg|thumb|right|200px|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» медалінің куәлігі]]
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* КСРО Қарулы Күштері қатарында Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына қатысқан барлық әскери қызметшілер мен өз еркімен қатысушылар құрамасы, Ұлы Отан соғысының партизандары, астыртын әрекеттерге қатысушылар, сондай-ақ [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]] және [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған басқа да адамдар.
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]] медалімен марапатталған тыл еңбеккерлері.

Бірінші тармақта аталған адамдарға артқы жағында «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» ({{lang-ru|«УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ»}}) деген жазуы бар медал, ал екінші тармақта аталған адамдарға «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» ({{lang-ru|«УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА»}}) деген жазуы бар медал берілді.

«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің отыз жылдығы» мерейтойлық медалімен марапаттау соғыс кезіндегі еңбектегі сіңірген қызметі үшін КСРО ордендерімен немесе төмендегі медалдарымен марапатталған немесе медалдармен марапатталған тыл еңбеккерлеріне қолданылады:
* [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін» медалі]]
* [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін» медалі]]

«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына және [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл»]] медалінен кейін тұрды.

== Медалдің сипаттамасы ==
[[Сурет:30th_anniversary_of_Victory_in_Patriotic_War_-_revers.JPG|thumb|left|200px|Медалдің артқы жағы]]
[[Сурет:30_лет_победы_в_ВОВ_3.jpg|thumb|right|200px|«Еңбек майданына қатысушыға» деген жазуы бар медалдің артқы жағы]]
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» медалі дөңгелек пішінді, диаметрі 36 мм, [[Жез|жезден]] жасалды.

Медальдың алдыңғы жағында, Ұлы Отан соғысындағы кеңес халқының жеңісін еске алуға арналған отшашулардың мерекелік шамдары аясында, Е. В. Вучетичтің Сталинград шайқасының батырларына арналған «Отан-Ана» ескерткіш-ансамблінің бедерлі бейнесі орналасқан. Мүсіннің сол жағында төмен қараған [[Дәмжапырақ|лавр]] бұтағында бесұрышты жұлдыз бенен «1945-1975» деген жылдар бейнеленген.

Медалдың артқы жағында жоғарғы бөлігінде — «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» немесе «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» деген жазу айналай орналасса, ортасында — «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске XXX жыл» ({{lang-ru|«ХХХ лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}), ал төменгі бөлігінде — таспадағы балға мен орақтың бедерлі бейнесі суреттелген. Шетелдік азаматтарды марапаттау үшін соғылған медалдардың артында «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» немесе «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» деген жазулар жоқ.

Медалдың шеттері ернеумен жиектелген. Медалдағы бейнелер мен жазулар шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы кезектесіп тұратын әрқайсысының ені 3 мм қара және тоқсары, 10 мм қызыл және әрқайсысының ені 3 мм жасыл және қызыл түсті бойлық жолақтары бар ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады.

Таспаның шеттері жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы= Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= СПб.|баспасы= Печатный двор|жыл= 1997|томы= |беттері= 102—103|барлық беті= |сериясы= |isbn= 5-7062-0111-0|тиражы= }}
* {{кітап|авторы= Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ордена и медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Минск|баспасы= Народная асвета|жыл= 1986|томы= |беттері= 88—89|барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>7oysdwjce7hljrks7lurstfu1j8pnzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653426</id>
    <revision>
      <id>3645728</id>
      <parentid>3520529</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал ережелері */</comment>
      <origin>3645728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10606" sha1="2qbybzpgvo09kfljnc3boeqqwef8g0c" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медал
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:40th anniversary of Victory in Patriotic War.JPG|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[12 сәуір]] [[1985 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 11 268 980
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі]],&lt;br /&gt;[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Jubilee Medal &quot;Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медал''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының Жарлығымен [[1985 жыл|1985 жылы]] [[12 сәуір|12 сәуірде]] 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы фашистік Германияны жеңудің 40 жылдығын еске алу мақсатында құрылған. Медал сызбасының авторлары - суретшілер А. Г. Мирошниченко мен В. А. Ермаков&lt;ref&gt;[http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&amp;prevDoc=102028389&amp;backlink=1&amp;&amp;nd=102024714 Закон Российской Федерации «Об учреждении юбилейной медали «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]&lt;/ref&gt;.

== Медал ережелері ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* КСРО Қарулы Күштері қатарында Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына қатысқан барлық әскери қызметшілер мен өз еркімен қатысушылар құрамасының адамдары
* Ұлы Отан соғысының партизандары
* астыртын әрекеттерге қатысушылар
* сондай-ақ төмендегі медалдармен марапатталған басқа адамдар:
** [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]]
** [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] 
* Келесі медалдармен марапатталған барлық адамдар:
** [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалі]]
** [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін» медалі]]
** [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін» медалі]]

«...қорғаны үшін» медалімен марапатталған адамдарға артқы жағында «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» ({{lang-ru|«УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ»}}) деген жазуы бар медал, ал «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалімен марапатталған адамдарға артқы жағында «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» ({{lang-ru|«УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА»}}) деген жазуы жазылған медал берілді.

Медальмен марапатталғандардың арасында тек КСРО азаматтары ғана емес, сонымен қатар шетелдіктер де болды&lt;ref&gt;Советскими юбилейными медалями «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» награждена группа австралийских ветеранов — участников северных морских конвоев союзников //Красная звезда, 31 марта 1989 г. — С. 3.&lt;/ref&gt;.

== Тағу тәртібі ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына және «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тұрды.

== Медалдің сипаттамасы ==
[[Сурет:40th anniversary of Victory in Patriotic War - revers.JPG|thumb|left|200px|Әсери қызметкер медал үлгісінің артқы жағы]]
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі [[Жез|жезден]] жасалып, диаметрі 32 мм шеңбер пішінді болды.

Медалдың шеттері ернеумен жиектелген. Медалдағы бейнелер мен жазулар шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы үш қара түсті бойлық жіңішке жолақпен кезектесіп тұратын ені 10 мм төрт тоқсары түсті және бір қызыл түсті жіңішке жолақтары бар ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен жиектелген. Осылайша, таспаның сол жақ жартысы кішкене көлемде «Даңқ» ордені таспасының суретін қайталайды.

=== Бет жағы ===
Медальдың алдыңғы жағында бесбұрышты жұлдыз, лавр бұтақтары менен Ұлы Отан соғысындағы кеңес халқының жеңісі құрметіне арналған мерекелік отшашу шамдарының аясында сарбаз, жұмысшы, ұжымшаршы тобы мүсіні және Мәскеу Кремлінің Спасск мұнарасы бейнеленген; жоғарғы жағында «1945» және «1985» деген жылдар жазылған.

=== Артқы жағы ===
Медалдың артқы жағында келесілер орналасқан: жоғарғы бөлігінде айналдыра «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» немесе «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» деген жазу, ортасында — «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» деген жазу жазылған, төменгі бөлігінде — таспаның үстіндегі балға мен орақтың бедерлі бейнесі орналасқан.

Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медалдарда медалдың артқы жағында «СОҒЫСҚА ҚАТЫСУШЫҒА» немесе «ЕҢБЕК МАЙДАНЫНА ҚАТЫСУШЫҒА» деген жазулар жоқ.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы= Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= СПб.|баспасы= Печатный двор|жыл= 1997|томы= |беттері= 242—243|барлық беті= |сериясы= |isbn= 5-7062-0111-0|тиражы= }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>2qbybzpgvo09kfljnc3boeqqwef8g0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653430</id>
    <revision>
      <id>3645730</id>
      <parentid>3626331</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал туралы ереже */</comment>
      <origin>3645730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13001" sha1="2bez7pijygx9046793zq49prf54j2zk" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:50 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{KAZ}} &lt;br /&gt; {{BLR}} &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 322. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 50 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UKR}} &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[7 шілде]] [[1993 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 19 500 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясы]], [[Украина]], [[Қазақстан]] және [[Беларусь|Беларустің]] мемлекеттік марапаты, Ресей Федерациясының 1993 жылғы 7 шілдедегі Заңымен 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 50 жылдығын еске алуға арналған, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылғы 26 қазандағы № 2485-XII қаулысы негізінде Қазақстан Республикасының мерейтойлық медалі және Беларусь Республикасы Президентінің 1995 жылғы 14 наурыздағы № 102 Жарлығы негізінде Беларусь Республикасының мерейтойлық медалі деп танылды.

Медаль 2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап - Ресей Федерациясы Президентінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі № 1099 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттау жүйесін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығының заңды күшіне енгеннен кейін Ресей Федерациясының қазіргі марапаттау жүйесінде жоқ&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал туралы ереже ==
Медалмен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі тұлғалар;
* жау уақытша басып алған аумақтардағы жұмыс уақытын қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерекелік медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томбактан жасалған. Медальдың алдыңғы жағында Спасск мұнарасынан қарағандағы Кремль қабырғасы, Покрова на Рву соборы және мерекелік отшашу бейнелері бар. Медальдың төменгі жағында Отан соғысы орденінің суреті және «1945-1995» сандары, айналасы лавр бұтақтары бар. Медалдың арт жағында ортасында «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» деген жазу бар. Төменде айналасын бойлай лавр жартылай гүлшоғы бар. Медалдың шеттері жиекпен көмкерілген. Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер дөңес келеді.

Медал ені 24 мм болатын қызыл жібек қатқыл таспасымен қапталған бесбұрышты тағанға құлақша және шығыңқы жалғанған. Таспаның сол жақ шетінде бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары. Жолақ ені 2 мм. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм болатын тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Галерея ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War2.jpg|Арт жағы
Медаль 50 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 50 жыл» медалінің куәлігі
&lt;/gallery&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* Закон Российской Федерации от 7 июля 1993 г. № 5336-I «Об учреждении юбилейной медали „50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.“» // Российская газета. — 10 августа 1993.
* {{cite web|url=http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|title=Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»|publisher=Государственные награды Республики Беларусь|accessdate=2009-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110103042603/http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|archivedate=2011-01-03|deadlink=yes}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=339/95 Указ президента України № 339/95. Про нагородження ювілейною медаллю «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-uk}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=266%2F95 Указ президента України № 266/95. Про порядок вручення ювілейної медалі «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{ref-uk}}
* [http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/view/text?doc=287 Решение о Положении о юбилейной медали «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.», её описании и порядке финансирования расходов на её изготовление] (принято на заседании Совета глав государств СНГ 24 декабря 1993 года в Ашхабаде).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Мерейтойлық медалдар]]
[[Санат:Қазақстан медалдары]]
[[Санат:Украина медалдары]]
[[Санат:Ресей Федерациясы медалдары]]
[[Санат:Беларус медалдары]]</text>
      <sha1>2bez7pijygx9046793zq49prf54j2zk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645846</id>
      <parentid>3645730</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал туралы ереже */</comment>
      <origin>3645846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13009" sha1="rhofodwoa3ljnzzdh0bryhwazxakd74" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:50 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{KAZ}} &lt;br /&gt; {{BLR}} &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 322. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 50 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UKR}} &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[7 шілде]] [[1993 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 19 500 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясы]], [[Украина]], [[Қазақстан]] және [[Беларусь|Беларустің]] мемлекеттік марапаты, Ресей Федерациясының 1993 жылғы 7 шілдедегі Заңымен 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 50 жылдығын еске алуға арналған, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылғы 26 қазандағы № 2485-XII қаулысы негізінде Қазақстан Республикасының мерейтойлық медалі және Беларусь Республикасы Президентінің 1995 жылғы 14 наурыздағы № 102 Жарлығы негізінде Беларусь Республикасының мерейтойлық медалі деп танылды.

Медаль 2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап - Ресей Федерациясы Президентінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі № 1099 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттау жүйесін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығының заңды күшіне енгеннен кейін Ресей Федерациясының қазіргі марапаттау жүйесінде жоқ&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал туралы ереже ==
Медалмен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі тұлғалар;
* жау уақытша басып алған аумақтардағы жұмыс уақытын қоспағанда, 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерекелік медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томбактан жасалған. Медальдың алдыңғы жағында Спасск мұнарасынан қарағандағы Кремль қабырғасы, Покрова на Рву соборы және мерекелік отшашу бейнелері бар. Медальдың төменгі жағында Отан соғысы орденінің суреті және «1945-1995» сандары, айналасы лавр бұтақтары бар. Медалдың арт жағында ортасында «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» деген жазу бар. Төменде айналасын бойлай лавр жартылай гүлшоғы бар. Медалдың шеттері жиекпен көмкерілген. Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер дөңес келеді.

Медал ені 24 мм болатын қызыл жібек қатқыл таспасымен қапталған бесбұрышты тағанға құлақша және шығыңқы жалғанған. Таспаның сол жақ шетінде бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары. Жолақ ені 2 мм. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм болатын тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Галерея ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War2.jpg|Арт жағы
Медаль 50 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 50 жыл» медалінің куәлігі
&lt;/gallery&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* Закон Российской Федерации от 7 июля 1993 г. № 5336-I «Об учреждении юбилейной медали „50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.“» // Российская газета. — 10 августа 1993.
* {{cite web|url=http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|title=Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»|publisher=Государственные награды Республики Беларусь|accessdate=2009-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110103042603/http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|archivedate=2011-01-03|deadlink=yes}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=339/95 Указ президента України № 339/95. Про нагородження ювілейною медаллю «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-uk}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=266%2F95 Указ президента України № 266/95. Про порядок вручення ювілейної медалі «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{ref-uk}}
* [http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/view/text?doc=287 Решение о Положении о юбилейной медали «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.», её описании и порядке финансирования расходов на её изготовление] (принято на заседании Совета глав государств СНГ 24 декабря 1993 года в Ашхабаде).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Мерейтойлық медалдар]]
[[Санат:Қазақстан медалдары]]
[[Санат:Украина медалдары]]
[[Санат:Ресей Федерациясы медалдары]]
[[Санат:Беларус медалдары]]</text>
      <sha1>rhofodwoa3ljnzzdh0bryhwazxakd74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сайып Керей хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>661433</id>
    <revision>
      <id>3645799</id>
      <parentid>3487037</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7150" sha1="2zivdiiib2z3gd7ajyukjca662l9cq5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Сайып Керей хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 4-[[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасы ханы]]
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1845 жыл|1845]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1847 жыл|1847]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір хан]]
 | Ізбасары             = [[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасында]] хандық билік жойылды
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   =
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     =  
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           =
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам|ислам]]
 | Азаматтығы               = 
 | Туған күні         = 1830
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1847
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Төре|Төрелер]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір хан]]
 | Анасы                = Фатима ханым
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Сайып Керей хан''' ('''Сахиб Керей'''; [[1830 жыл|1830]]–[[1847 жыл|1847]]) — [[Бөкей Ордасы|Бөкей Ордасының]] соңғы ханы (1845–1847), [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір ханның]] (1823–1845) екінші әйелі Фатима ханымнан туған үлкен ұлы әрі мұрагері.

== Өмірбаяны ==
Жас Сайып Керей сұлтан [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтегі]] императорлық [[Паже корпусы|Паже корпусында]] оқыды. [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір хан]] билігінің соңында патша үкіметіне сүйікті ұлы Сайып Керейді өзінің орнына мұрагер етіп тағайындау туралы өтініш жіберді. 1840 жылы Жәңгір хан Ресей императоры Николай Павловичтен Паже корпусында оқығаннан кейін Сайып Керейді хан тағының мұрагері етіп бекітуге келісім алды.

1845 жылы 11 тамызда билігінің 22-жылында Бөкей Ордасының ханы Жәңгір хан қайтыс болды. Оның сүйікті әйелі Фатима, Сахибтің анасы, хан тағын үлкен ұлына беруге тырысып, оны [[Хан Ордасы (ауыл)|хан ордаға]] шақырады. Бөкей Ордасын басқару үшін 15 жасар Сайып Керей ханға қамқоршылар кеңесі құрылды. 1845 жылдың күзінде Орынбор генерал-губернаторы [[Владимир Афанасьевич Обручев (генерал)|В.А. Обручевтің]] қысымымен Сахиб Керей хан Паже корпусында оқуын жалғастыру үшін Санкт-Петербургке оралып, хан ордадан кетуге мәжбүр болды.

1847 жылы шілдеде патша үкіметі Сайып Керей ханға кінәздік атақ пен Шыңғыс есімін берді, ол өз еліне кетуге рұқсат алды. Санкт-Петербургтен қазақ даласына бара жатқан жолда Сахиб Керей хан кенеттен қайтыс болды. Сайып Керей қайтыс болғаннан кейін Бөкей Ордасындағы хан билігі жойылды.&lt;ref&gt;[http://kraeved.opck.org/biblioteka/kazahstan/rossiya_i_bukeevskoe_hanstvo/rossiya_i_bukeevskoe_hanstvo.pdf Зиманов З. С. «Ресей және Бөкей хандығы», Алматы: Наука, 1982. — 171 ст.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305090218/http://kraeved.opck.org/biblioteka/kazahstan/rossiya_i_bukeevskoe_hanstvo/rossiya_i_bukeevskoe_hanstvo.pdf |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Төрелер]]
[[Санат:Қазақ хандары]]</text>
      <sha1>2zivdiiib2z3gd7ajyukjca662l9cq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саяхат (автобекет)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667413</id>
    <revision>
      <id>3645915</id>
      <parentid>3361236</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6499" sha1="2am41xqj4pv4w2zfkec7sro0dhdt6os" xml:space="preserve">{{Ғимарат
| ғимараттың аты     = Саяхат автобекеті
| шынайы аты         = 
| бұрынғы атауы      = 
| балама аты         = 
| статусы            = 
| суреті             = 
| ені                = 
| сурет атауы        = 
| позициялық карта   = Қазақстан
 |lat_dir = |lat_deg = 43|lat_min =16 |lat_sec = 18
 |lon_dir = |lon_deg = 76|lon_min = 57|lon_sec = 05
| карта атауы        = 
| карта ені          = 
| ғимараттың үлкен жетістігі  =
| ізашары            = 
| ізбасары           = 
| ғимарат түрі       = 
| сәулет стилі       = 
| қолданылуы         = 
| орналасуы          = 
| мекен жайы         = 
| қала               = [[Алматы]]
| мемлекет           = {{байрақ|Қазақстан}}
| қазіргі жалдаушы   = 
| ғимараттың маңыздылығы  = Автобекет
| құрылысы басталды  = 
| құрылысы аяқталды  = [[1967 жыл|1967]]
| ашылған уақыты     = [[1967 жыл|1967]]
| жөнделген уақыты   = 
| жабылған уақыты    = [[2008 жыл|2008]]
| бұзылған уақыты    = [[2009 жыл|2009]]
| құны               = 
| жөндеу құны        = 
| биіктігі           = 
| төбесі             = 
| антеннаның төбесі  = 
| шатыры             = 
| ең соңғы қабат     = 
| обсерватория       = 
| құрылыс материалы  = 
| көлемі             = 
| диаметрі           = 
| басқа да өлшемдері = 
| қабаттар саны      = 
| ғимараттың ішкі ауданы    = 
| лифтілер           = 
| тапсырыс беруші    = 
| иемденуші          = 
| басқарушы орган    = 
| сәулетшісі         = 
| сәулет фирмасы     = 
| салушы             = 
| инженері           = 
| инженер-құрылысшы     = 
| басқа да дизайнерлер  = 
| сметашы            = 
| бас мердігер       = 
| марапаттары        = 
| дүкендер саны      = 
| бөлмелер саны      = 
| көлік тұрағы       = 
| сайты              = http://xn--80aa3cgn3d.kz/
}}
'''«Саяхат» халықаралық автовокзалы —''' 1967-2008 жылдардағы [[Алматы]]дағы [[Автовокзал|автобекет]]. [[Сүйінбай даңғылы (Алматы)|Сүйінбай]] мен [[Райымбек батыр даңғылы (Алматы)|Ташкент]] (қазіргі Райымбек батыр) даңғылдарының қиылысында орналасқан болатын.

== Сипаттамасы ==

=== Тарихы ===
1967 жылы Алматыда бірінші стационарлық автобекет ғимараты ашылды. Саяхат автобекетінің ғимаратында күту залы, билет кассалары, сондай-ақ қызметтік үй-жайлар (диспетчерлік бөлме) болды. Автобекет жанында сағат мұнарасы салынды.

2008 жылы Саяхат автобекетінің тарихи ғимараты бұзылды. Оның орнына жаңа заманауи көлік кешенін салу жоспарланды. 2008-2010 жылдар аралығында құрылысқа арналған 5 га жердің 4 гектары сатып алынды. Алайда, 2018 жылға қарай жаңа ғимараттың жобасының жобалық нұсқасы да әзірленген жоқ.&lt;ref&gt;[https://forbes.kz/auto/chto_budet_avtovokzalami_sayran_i_sayahat_v_almatyi_1 «Сайран» мен «Саяхаттың» тағдыры не болады] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180406152501/https://forbes.kz/auto/chto_budet_avtovokzalami_sayran_i_sayahat_v_almatyi_1/ |date=2018-04-06 }}&lt;/ref&gt;

2014 жылы қаланы дамытудың жаңа көлік бағдарламасын әзірлеу басталды. Оның аясында үш жаңа автобекет салу жоспарланған болатын. Сонымен қатар, қала орталығындағы көлік ағындарын түсіру үшін [[Сайран (автобекет)|Сайран]] мен Саяхат автобекеттерін жабу жоспарланған-ды.

2018 жылы Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті автобекет маңын қауіпті жер деп есептеді. Сол жылы автобекет маңындағы заңсыз базарды бұзу және жаңа автобекет ғимаратын салуды жоспарлау басталды.&lt;ref&gt;[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/na-meste-snesennogo-sayahata-postroyat-novuyu-avtostantsiyu-350899/ «Саяхаттың» орнына жаңа автобекет салынады]&lt;/ref&gt;

=== Техникалары ===
1980 жылға қарай автобекетке 500-ге жуық автобус бекітілді.&lt;ref&gt;[https://informburo.kz/stati/almaty-protiv-alma-aty-komu-pomeshal-avtovokzal-sayahat.html «Саяхаттың» кімге зияны тиді?]&lt;/ref&gt;

=== Маршруттар ===
Автобекеттен [[Сарыөзек (Жетісу облысы)|Сарыөзек]], [[Орал]], [[Ақтөбе]], [[Тараз]], [[Туғанбай]], [[Үштөбе (қала)|Үштөбе]], [[Қонаев (қала)|Қонаев]], [[Алексеевка]], [[Текелі]], [[Кентау]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]] секілді елді мекендерге автобус қатынады.&lt;ref&gt;[http://xn--80aa3cgn3d.kz/our-routes.html Саяхат (Алматы)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121405/http://xn--80aa3cgn3d.kz/our-routes.html |date=2019-01-19 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан автобекеттері]]
[[Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары]]
[[Санат:Алматы көлігі]]</text>
      <sha1>2am41xqj4pv4w2zfkec7sro0dhdt6os</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675070</id>
    <revision>
      <id>3645812</id>
      <parentid>3645610</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16960" sha1="h7vo22bc4ebbxioc1mj006yyiegabyf" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСҚ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88010||2859||391||23673||189||54||4350||1453
|-
|2||4||{{u|Kasymov}}||96715||77005||11070||229||3388||234||110||5824||742
|-
|3||2||{{u|Мағыпар}}||86594||81405||932||642||37||388||0||2886||49
|-
|4||3||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2242||909||49||0||957||136
|-
|5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84052||68781||1239||151||11309||15||0||1699||24
|-
|6||9||{{u|Arystanbek}}||55566||30515||3588||368||5769||944||2238||4786||5205
|-
|7||6||{{u|Casserium}}||49072||40316||1772||102||631||17||11||4503||40
|-
|8||7||{{u|Sibom}}||41112||38487||884||90||357||62||0||786||381
|-
|9||8||{{u|1nter pares}}||35178||32378||213||7||1248||72||0||1517||154
|-
|10||10||{{u|Ulan}}||30436||23959||391||78||4579||14||0||199||209
|-
|11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8810||3471||127||398||8||2176||838||844
|-
|12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980
|-
|13||11||{{u|Орел Карл}}||23015||21701||798||39||137||4||0||121||11
|-
|14||12||{{u|Sagzhan}}||22801||21385||436||44||276||11||0||333||87
|-
|15||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13872||4118||203||768||812||373||1111||1007
|-
|16||18||{{u|Nurken}}||19905||10295||1396||41||7144||115||8||429||51
|-
|17||17||{{u|Kaiyr}}||17257||12281||224||7||135||162||8||2490||355
|-
|18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302
|-
|19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630
|-
|20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12988||207||1||183||2||0||224||42
|-
|21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9853||1161||115||24||1||0||752||183
|-
|22||25||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14
|-
|23||24||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11535||7065||508||0||103||512||0||616||55
|-
|24||22||{{u|Nurkhan}}||10155||7982||1231||40||4||0||4||333||36
|-
|25||32||{{u|AlibekKS}}||8383||5804||73||3||1033||42||2||898||170
|-
|26||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32
|-
|27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1
|-
|28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8208||5778||27||5||1868||204||0||172||52
|-
|29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348
|-
|30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198
|-
|31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1
|-
|32||26||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0
|-
|33||30||{{u|Ashina}}||7489||5987||189||71||63||88||3||385||325
|-
|34||36||{{u|TalgatSnow}}||7451||5300||473||132||767||0||64||99||72
|-
|35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1
|-
|36||29||{{u|SSE}}||6974||6251||254||108||0||1||0||126||23
|-
|37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3839||510||19||361||9||94||369||444
|-
|38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311
|-
|39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3872||95||15||681||2||0||47||24
|-
|40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24
|-
|41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7
|-
|42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59
|-
|43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5583||6||1||0||0||0||147||10
|-
|44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10
|-
|45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308
|-
|46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18
|-
|47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40
|-
|48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26
|-
|49||57||{{u|Madi Dos}}||4520||3082||214||63||55||50||0||637||122
|-
|50||44||{{u|Coffee86}}||4456||3912||4||0||11||7||0||419||5
|-
|51||48||{{u|Makenzis}}||3767||3710||5||0||0||0||0||46||5
|-
|52||52||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3390||51||0||0||27||0||223||21
|-
|53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0
|-
|54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0
|-
|55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138
|-
|56||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0
|-
|57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2
|-
|58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8
|-
|59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62
|-
|60||68||{{u|ShadZ01}}||3295||2611||363||116||106||0||0||4||0
|-
|61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0
|-
|62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0
|-
|63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1
|-
|64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3
|-
|65||59||{{u|Qanattan}}||3147||3073||0||0||0||0||0||2||0
|-
|66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2833||0||0||0||0||0||0||0
|-
|67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1
|-
|68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144
|-
|69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2925||1889||317||0||91||55||0||442||4
|-
|70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6
|-
|71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0
|-
|72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-
|73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11
|-
|74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2
|-
|75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30
|-
|76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4
|-
|77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5
|-
|78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0
|-
|79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4
|-
|80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48
|-
|81||76||{{u|G55}}||2468||2294||0||50||0||0||0||0||2
|-
|82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2
|-
|83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2
|-
|84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1985||126||0||13||1||0||195||44
|-
|85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35
|-
|86||133||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75
|-
|87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2
|-
|88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2
|-
|89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22
|-
|90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4
|-
|92||118||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48
|-
|93||87||{{u|RaiymbekZh}}||2147||1831||8||0||20||0||0||82||86
|-
|94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5
|-
|95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0
|-
|96||88||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0
|-
|97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1
|-
|98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2
|-
|99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1
|-
|100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0
|-
|101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29
|-
|102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24
|-
|103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0
|-
|104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1
|-
|105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0
|-
|106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1612||1341||1||0||107||1||0||5||0
|-
|107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0
|-
|108||95||{{u|Gliwi}}||1548||1542||3||0||0||0||0||0||0
|-
|109||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9
|-
|110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26
|-
|111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22
|-
|112||134||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||882||0||91||0||0||0||39||0
|-
|113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0
|-
|114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0
|-
|115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0
|-
|116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1
|-
|117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0
|-
|118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1
|-
|120||138||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0
|-
|121||145||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14
|-
|122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2
|-
|123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0
|-
|124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1
|-
|125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1
|-
|126||117||{{u|Ziv}}||1177||1104||60||0||0||2||0||9||2
|-
|127||226||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0
|-
|128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0
|-
|129||122||{{u|Bailarbekov}}||1136||1047||0||0||0||0||0||3||1
|-
|130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10
|-
|131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2
|-
|132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3
|-
|133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0
|-
|134||140||{{u|Wikuiser}}||1092||793||143||0||63||0||43||18||4
|-
|135||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2
|-
|136||196||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4
|-
|137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2
|-
|138||137||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0
|-
|139||121||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0
|-
|140||135||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||1000||853||16||0||0||0||0||5||0
|-
|141||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0
|-
|142||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11
|-
|143||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3
|-
|144||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0
|-
|145||222||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504
|-
|146||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11
|-
|147||141||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3
|-
|148||143||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1
|-
|149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5
|-
|150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5
|-
|151||136||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0
|-
|152||139||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0
|-
|153||142||{{u|Stella~kkwiki}}||830||770||0||0||0||0||0||0||0
|-
|154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1
|-
|155||215||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10
|-
|156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|157||231||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2
|-
|158||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17
|-
|159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1
|-
|160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0
|-
|162||233||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0
|-
|163||155||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6
|-
|164||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0
|-
|165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0
|-
|166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0
|-
|167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1
|-
|168||154||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0
|-
|169||146||{{u|Mheidegger}}||730||756||7||2||0||0||0||6||3
|-
|170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3
|-
|171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0
|-
|172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2
|-
|173||224||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1
|-
|174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2
|-
|175||153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||701||692||0||1||0||0||0||6||1
|-
|176||156||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0
|-
|177||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0
|-
|178||211||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24
|-
|179||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36
|-
|180||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||230||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2
|-
|182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1
|-
|183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0
|-
|184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0
|-
|185||221||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17
|-
|186||194||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0
|-
|187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21
|-
|189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0
|-
|190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11
|-
|192||218||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2
|-
|193||193||{{u|Aseke16}}||622||530||25||0||7||1||0||17||12
|-
|194||217||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13
|-
|195||228||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0
|-
|196||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0
|-
|197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1
|-
|198||173||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0
|-
|199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3
|-
|200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||172||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3
|-
|202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||171||{{u|Tuttiorchestra687}}||596||595||0||0||0||0||0||3||2
|-
|204||232||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0
|-
|205||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0
|-
|206||229||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6
|-
|207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0
|-
|208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||195||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0
|-
|211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1
|-
|212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||560||548||0||0||0||0||0||0||0
|-
|213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2
|-
|214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0
|-
|215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0
|-
|216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0
|-
|218||223||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0
|-
|219||210||{{u|Olkikz}}||529||446||0||14||0||0||0||0||0
|-
|220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0
|-
|221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||219||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1
|-
|223||220||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||390||0||36||0||0||0||1||1
|-
|224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0
|-
|225||209||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0
|-
|226||214||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0
|-
|227||227||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8
|-
|228||225||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12
|-
|229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0
|-
|230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0
|-
|231||208||{{u|Marksscheider}}||516||464||10||0||37||0||0||0||0
|-
|232||213||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0
|-
|233||212||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0
|-
|234||234||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>h7vo22bc4ebbxioc1mj006yyiegabyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675089</id>
    <revision>
      <id>3645918</id>
      <parentid>3645681</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="1ydp3rwd5uva3673laasiyc0lcdjha8" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСБ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|BolatbekBot}}||515619||380096||110090||1||5897||3||1||19437||23
|-
|2||2||{{u|EmausBot}}||145875||131250||957||0||13593||6||0||47||22
|-
|3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132814||127393||811||15||62||17||10||2859||1622
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|4||4||{{u|Legobot}}||119562||112796||457||0||6067||15||0||85||142
|-
|5||120||{{u|New user message}}||113858||1||0||0||0||0||0||113857||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|6||6||{{u|MerlIwBot}}||105849||88193||6297||0||10800||24||0||36||497
|-
|7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||89155||89155||0||0||0||0||0||0||0
|-
|8||7||{{u|GaiJinBot}}||79297||79282||7||0||0||0||0||3||5
|-
|9||8||{{u|BekusBot}}||50444||50151||232||3||53||0||0||4||1
|-
|10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43052||41962||1||0||1089||0||0||0||0
|-
|11||10||{{u|Xqbot}}||26610||22829||42||0||3648||2||0||67||22
|-
|12||11||{{u|Luckas-bot}}||22672||17393||3||0||5264||1||0||8||3
|-
|13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18277||8489||13||0||9719||0||0||56||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|14||12||{{u|ZéroBot}}||17394||14826||0||0||2561||0||0||7||0
|-
|15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14729||13708||468||1||0||84||0||389||41
|-
|16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42
|-
|17||15||{{u|SieBot}}||13060||12828||0||0||214||0||0||18||0
|-
|18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134
|-
|19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1
|-
|20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9373||8086||0||0||1283||0||0||2||2
|-
|21||16||{{u|Kia content bot}}||9115||9115||0||0||0||0||0||0||0
|-
|22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126
|-
|23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|24||22||{{u|Addbot}}||7606||6151||1043||1||295||18||0||5||90
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|25||38||{{u|ArthurBot}}||7543||2785||26||0||4714||6||0||12||0
|-
|26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0
|-
|27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6
|-
|28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4
|-
|29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0
|-
|32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0
|-
|33||29||{{u|MelancholieBot}}||4423||4206||2||0||210||0||0||5||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|34||34||{{u|TjBot}}||4251||3315||0||0||935||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0
|-
|37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0
|-
|38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0
|-
|39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|40||55||{{u|MastiBot}}||3200||1171||31||0||1990||0||0||2||6
|-
|41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0
|-
|42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0
|-
|46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2
|-
|47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2
|-
|48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2059||2034||0||0||5||0||0||20||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1967||1943||0||0||22||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1703||1701||0||0||0||0||0||2||0
|-
|54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1
|-
|56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3
|-
|58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0
|-
|59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1
|-
|60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945
|-
|61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0
|-
|62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3
|-
|64||65||{{u|JhsBot}}||1135||844||2||0||277||0||0||12||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11
|-
|66||58||{{u|TuranBot}}||1119||1045||28||2||4||6||0||28||6
|-
|67||59||{{u|PipepBot}}||1047||1032||0||0||1||0||0||13||1
|-
|68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1
|-
|69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|71||68||{{u|Amirobot}}||805||738||0||0||66||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0
|-
|73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0
|-
|75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0
|-
|76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0
|-
|79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0
|-
|83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0
|-
|84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0
|-
|85||80||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2
|-
|86||79||{{u|Kasymovbot}}||311||296||7||0||0||1||0||3||4
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0
|-
|88||83||{{u|Memty Bot}}||304||205||0||0||87||0||0||3||9
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0
|-
|90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0
|-
|92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|93||86||{{u|Chobot}}||218||175||0||0||41||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|94||87||{{u|KiranBOT}}||169||167||0||0||0||0||0||2||0
|-
|95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152
|-
|96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0
|-
|101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2
|-
|102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0
|-
|106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1
|-
|107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0
|-
|108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0
|-
|110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0
|-
|112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0
|-
|125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0
|-
|127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0
|-
|128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0
|-
|131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
|135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]]</text>
      <sha1>1ydp3rwd5uva3673laasiyc0lcdjha8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675116</id>
    <revision>
      <id>3645701</id>
      <parentid>3645152</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104738" sha1="dj1sb4646jttisk741a1l8t6ru5yhnl" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ББҚ}}&lt;center&gt;{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0
|-
|1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8215||1156||3||152||7079||146||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kia content bot}}||7808||946||164||0||0||0||0||0||0
|-
|2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2149||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0
|-
|3||{{u|Мағыпар}}||2679||42||0||60||33||600||1||0||0
|-
|4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2523||102||14||200||87||0||57||0||4
|-
|5||{{u|SSE}}||2184||97||3||165||0||106||0||0||0
|-
|6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0
|-
|7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0
|-
|8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10
|-
|9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0
|-
|10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0
|-
|11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0
|-
|12||{{u|Alamgir}}||1358||105||4||2||410||8||0||0||0
|-
|13||{{u|Орел Карл}}||1354||318||1||315||91||24||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0
|-
|14||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78
|-
|16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0
|-
|17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0
|-
|18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0
|-
|19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0
|-
|20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0
|-
|21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52
|-
|22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17
|-
|23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0
|-
|24||{{u|AlefZet}}||994||459||57||1269||261||96||1||49||25
|-
|25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0
|-
|26||{{u|Nurkhan}}||983||101||14||345||4||26||0||1||0
|-
|27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0
|-
|28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0
|-
|29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0
|-
|30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0
|-
|31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0
|-
|32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3
|-
|33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0
|-
|34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0
|-
|35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0
|-
|36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3
|-
|37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0
|-
|38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0
|-
|39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0
|-
|40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0
|-
|41||{{u|1nter pares}}||621||320||0||10||1010||3||0||0||4
|-
|42||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0
|-
|43||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0
|-
|44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0
|-
|45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11
|-
|46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0
|-
|47||{{u|Casserium}}||534||187||72||75||333||48||0||7||0
|-
|48||{{u|Nurken}}||530||515||3||652||4901||32||15||3||4
|-
|49||{{u|Sagzhan}}||530||91||2||23||212||30||0||0||0
|-
|50||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0
|-
|51||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0
|-
|52||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0
|-
|53||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0
|-
|54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0
|-
|55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0
|-
|56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0
|-
|57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0
|-
|58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0
|-
|60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0
|-
|61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0
|-
|62||{{u|TheNomadEditor}}||425||37||0||0||1600||3||0||0||0
|-
|63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0
|-
|64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0
|-
|65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0
|-
|66||{{u|Ashina}}||388||181||3||56||22||38||31||0||21
|-
|67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0
|-
|68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0
|-
|69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0
|-
|70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0
|-
|73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0
|-
|74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0
|-
|75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0
|-
|76||{{u|TalgatSnow}}||343||161||4||109||381||70||0||15||0
|-
|77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0
|-
|78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0
|-
|79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0
|-
|80||{{u|Olkikz}}||306||19||1||0||0||14||0||0||0
|-
|81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0
|-
|83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0
|-
|84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0
|-
|85||{{u|AnelK NIS}}||279||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0
|-
|87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4
|-
|89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0
|-
|90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0
|-
|92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0
|-
|93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0
|-
|94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0
|-
|95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0
|-
|96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0
|-
|97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49
|-
|98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0
|-
|100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0
|-
|103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0
|-
|104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0
|-
|105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|109||{{u|ShadZ01}}||210||23||0||34||82||64||0||0||0
|-
|110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0
|-
|112||{{u|Coffee86}}||204||65||2||0||5||0||0||0||0
|-
|113||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0
|-
|114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0
|-
|115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0
|-
|116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0
|-
|120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0
|-
|121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49
|-
|122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0
|-
|123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0
|-
|124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21
|-
|128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0
|-
|129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0
|-
|132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0
|-
|134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0
|-
|135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0
|-
|139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6
|-
|140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0
|-
|141||{{u|Ali.otkelbayev}}||152||6||2||0||0||2||0||0||0
|-
|142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||148||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|145||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||309
|-
|146||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|147||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|148||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0
|-
|149||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|150||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0
|-
|151||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|152||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0
|-
|153||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0
|-
|157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0
|-
|158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0
|-
|159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0
|-
|166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0
|-
|172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0
|-
|173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2
|-
|178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0
|-
|179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0
|-
|182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0
|-
|183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0
|-
|185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0
|-
|187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0
|-
|193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0
|-
|195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1
|-
|196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8
|-
|200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0
|-
|205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0
|-
|206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2
|-
|207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|213||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0
|-
|214||{{u|NIS Semey Moldir}}||98||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0
|-
|216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0
|-
|218||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|219||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|220||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|221||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||{{u|NIS Zhuldyz}}||95||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0
|-
|225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0
|-
|228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0
|-
|230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0
|-
|233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0
|-
|234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0
|-
|236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0
|-
|238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|239||{{u|MuratbekErkebulan}}||88||21||0||69||83||0||11||0||0
|-
|240||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|241||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||10||0||0||0||36||0||0||0
|-
|242||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|243||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7
|-
|247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0
|-
|248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0
|-
|251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3
|-
|256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0
|-
|258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0
|-
|259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0
|-
|261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0
|-
|262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2
|-
|269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0
|-
|270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0
|-
|271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|277||{{u|RaiymbekZh}}||78||44||5||1||11||0||0||0||1
|-
|278||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0
|-
|279||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0
|-
|282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4
|-
|286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3
|-
|290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0
|-
|299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0
|-
|300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0
|-
|301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|302||{{u|AlibekKS}}||66||211||12||7||350||3||4||0||3
|-
|303||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|304||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|305||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|306||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|307||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|308||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2
|-
|309||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|310||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0
|-
|311||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|312||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|313||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|314||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|315||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|316||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|317||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||62||0||1||1||0||0||0||0||0
|-
|318||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|319||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|320||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|321||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|322||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0
|-
|323||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|324||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2
|-
|325||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|326||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|327||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|328||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|329||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|330||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|331||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0
|-
|332||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|333||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0
|-
|334||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|335||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0
|-
|336||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|337||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|338||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|339||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|340||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|341||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0
|-
|342||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0
|-
|343||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|344||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|345||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|346||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0
|-
|347||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|348||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|349||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|350||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|351||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|352||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72
|-
|353||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|354||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|355||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|356||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|357||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|358||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0
|-
|359||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|360||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1
|-
|361||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|362||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|363||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|364||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|365||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|366||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|367||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|368||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|369||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|370||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0
|-
|371||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|372||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1
|-
|373||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|374||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|375||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0
|-
|376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|378||{{u|Kairatulyzharas}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|379||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|380||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|385||{{u|Tarikh Dias}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|386||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|387||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|388||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|389||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|391||{{u|Dostoevskykz}}||40||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|392||{{u|Mheidegger}}||40||19||0||1||0||2||0||0||0
|-
|393||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|394||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0
|-
|395||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|396||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0
|-
|397||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|398||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|399||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|400||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|401||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|402||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0
|-
|403||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|404||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|405||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|406||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2
|-
|407||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|408||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|409||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|410||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|411||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0
|-
|412||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0
|-
|413||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0
|-
|414||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|415||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|416||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|417||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||36||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|418||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|419||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|420||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|421||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|422||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|423||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|424||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|425||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|426||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|427||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|428||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0
|-
|429||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|430||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0
|-
|431||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|432||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0
|-
|433||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|434||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|435||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|436||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|437||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|438||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0
|-
|439||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|440||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|441||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|442||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0
|-
|443||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|444||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|445||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|446||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|447||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|448||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|449||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0
|-
|450||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0
|-
|451||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|452||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|453||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|454||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|455||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|456||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||20||0||0||0||0||0||0||0
|-
|457||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|458||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|459||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|460||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|461||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|462||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|463||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|464||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|465||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|466||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0
|-
|467||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|468||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0
|-
|469||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|470||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0
|-
|471||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|472||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|473||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|474||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|475||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|476||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0
|-
|477||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|478||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|479||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|480||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|481||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0
|-
|482||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|483||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|484||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1
|-
|485||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|486||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|487||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0
|-
|488||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|489||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|490||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0
|-
|491||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|492||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|493||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0
|-
|494||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1
|-
|495||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|496||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|497||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|498||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|499||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|500||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0
|-
|501||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|502||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0
|-
|503||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|504||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0
|-
|505||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0
|-
|506||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|507||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0
|-
|508||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0
|-
|509||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|510||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|511||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|512||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|513||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|514||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|515||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|516||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|517||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|518||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|519||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|520||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|521||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|522||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0
|-
|523||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|524||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|525||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|526||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|527||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|528||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|529||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0
|-
|530||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0
|-
|531||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0
|-
|532||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|533||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|534||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|535||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|536||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|537||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|538||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|539||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|540||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|541||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|542||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0
|-
|543||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|544||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|545||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0
|-
|546||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0
|-
|547||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0
|-
|548||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|549||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|550||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|551||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|552||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|553||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|554||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|555||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0
|-
|556||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|557||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|558||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|559||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0
|-
|560||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|561||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|562||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|563||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|564||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|565||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0
|-
|566||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|567||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|568||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|569||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|570||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|571||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|572||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|573||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0
|-
|574||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|575||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|576||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|577||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|578||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|579||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|580||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0
|-
|581||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|582||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0
|-
|583||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|584||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|585||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0
|-
|586||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|587||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0
|-
|588||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|589||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1
|-
|590||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0
|-
|591||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|592||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|593||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|594||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|595||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|596||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|597||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0
|-
|598||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|599||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|600||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|601||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|602||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|603||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0
|-
|604||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|605||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0
|-
|606||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|607||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|608||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|609||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0
|-
|610||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|611||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|612||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|613||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|614||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|615||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|616||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|617||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|618||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|619||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|620||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|621||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|622||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|623||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|624||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|625||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0
|-
|626||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|627||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|628||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|629||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0
|-
|630||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|631||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|632||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|633||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|634||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|635||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|636||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|637||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|638||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|639||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|640||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|641||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0
|-
|642||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|643||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0
|-
|644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1
|-
|645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0
|-
|650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|657||{{u|Abatova saltanat}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|658||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|659||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|660||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|661||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0
|-
|662||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|663||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|664||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|665||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|666||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0
|-
|667||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|668||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|669||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|670||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0
|-
|673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0
|-
|678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|679||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|680||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|681||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|682||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|683||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|684||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0
|-
|685||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0
|-
|686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0
|-
|707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|712||{{u|Aseke16}}||8||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|713||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|714||{{u|Ayazhan10}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|715||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|716||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1
|-
|717||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|718||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|719||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|720||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|721||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0
|-
|722||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|723||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|724||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|725||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|726||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|727||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|728||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|729||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|730||{{u|Амина Жанаковна}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|731||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|732||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|733||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|734||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|735||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|736||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|737||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|738||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|739||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|740||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|741||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|742||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|743||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|744||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|745||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0
|-
|746||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|747||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|748||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|749||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|750||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0
|-
|751||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|752||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|753||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|754||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|755||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0
|-
|756||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|767||{{u|Jimmy&amp;Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0
|-
|768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0
|-
|770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|776||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|777||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|778||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|779||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|780||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|781||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0
|-
|782||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|783||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|784||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|785||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|786||{{u|Жанар Чушекова}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|789||{{u|Михайлов Игорь}}||7||1||0||0||0||11||0||0||0
|-
|790||{{u|Садықова Ақгүл}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|791||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|792||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|793||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|794||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|795||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|796||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|797||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|798||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|799||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0
|-
|800||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|801||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|802||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|803||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|804||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|805||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|806||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|807||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|808||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|809||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|810||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|811||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|812||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|813||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|814||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|815||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|816||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|817||{{u|AmanbekAyauly}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|818||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|819||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|820||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|821||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|822||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|823||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|824||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|825||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0
|-
|826||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0
|-
|827||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|828||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|829||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0
|-
|830||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0
|-
|831||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|832||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|833||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0
|-
|834||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0
|-
|835||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|836||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0
|-
|837||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|838||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|839||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|840||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|841||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|842||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|843||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|844||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|845||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1
|-
|846||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|847||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|848||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|849||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|850||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|851||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|852||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|853||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|854||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0
|-
|855||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|856||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|857||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|858||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0
|-
|859||{{u|Wikuiser}}||6||11||2||47||30||0||0||23||0
|-
|860||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|861||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|862||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|863||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|864||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|865||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|866||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|867||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|868||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|869||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|870||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|871||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|872||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|873||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|874||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|875||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|876||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|877||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|878||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|879||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|880||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|881||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|882||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|883||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|884||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|885||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|886||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|887||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|888||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|889||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|890||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0
|-
|891||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|892||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|893||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|894||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|895||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|896||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|897||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|898||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|899||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0
|-
|900||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|901||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|902||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|903||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|904||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0
|-
|905||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|906||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|907||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|908||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|909||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|910||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|911||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|912||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0
|-
|913||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|914||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|915||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|916||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|917||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|918||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|919||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|920||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|921||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|922||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|923||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|924||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|925||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|926||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0
|-
|927||{{u|Muzeologist}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|928||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|929||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|930||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|931||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0
|-
|932||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|933||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|934||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|935||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|936||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|937||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|938||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0
|-
|939||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|940||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|941||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|942||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|943||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|944||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|945||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|946||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|947||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|948||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|949||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|950||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|951||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|952||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0
|-
|953||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|954||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|955||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|956||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|957||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|958||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|959||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|960||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|961||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0
|-
|962||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|963||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|964||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|965||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|966||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|967||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|968||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|969||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|970||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|971||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|972||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|973||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|974||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|975||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|976||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|977||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|978||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|979||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|980||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|981||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|982||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|983||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|984||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|985||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|986||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|987||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|988||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|989||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|990||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|991||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0
|-
|992||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0
|-
|993||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|994||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|995||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|996||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|997||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|998||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|999||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1000||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1001||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1002||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1003||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1004||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1005||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1006||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1007||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1008||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1009||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1010||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1011||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1012||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1013||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1014||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1015||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0
|-
|1016||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1017||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1018||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1019||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1020||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1021||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1022||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1023||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0
|-
|1024||{{u|Kvazimodo}}||4||1||0||0||8||0||0||0||0
|-
|1025||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1026||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1027||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1028||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1029||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1030||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1031||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0
|-
|1032||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1033||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1034||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1035||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1036||{{u|Omarova. ayagul}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1037||{{u|PushkinVko}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1038||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1039||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1040||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1041||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1042||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1043||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0
|-
|1044||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1045||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1046||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1047||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1048||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1049||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1050||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1051||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1052||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1053||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1054||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1055||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1056||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1057||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1058||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1059||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1060||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1061||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0
|-
|1062||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1063||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1064||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1065||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1066||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1067||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0
|-
|1068||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1069||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1070||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1071||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1072||{{u|Зилола Садирханова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1073||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1074||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1075||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1076||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1077||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1078||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1079||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1080||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1081||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1082||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1083||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1084||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1085||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1086||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1087||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1088||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1089||{{u|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1090||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1091||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1092||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1093||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1094||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|1095||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0
|-
|1096||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1097||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1098||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1099||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1100||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1101||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1102||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1103||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1104||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0
|-
|1105||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1106||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1107||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1108||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0
|-
|1109||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1110||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1111||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1112||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1113||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1114||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1115||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1116||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1117||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1118||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1119||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1120||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1121||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1122||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1123||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1124||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1125||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1126||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1127||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1128||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1129||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1130||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1131||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0
|-
|1132||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1133||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1134||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1135||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1136||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1137||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1138||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1139||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1140||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1141||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1142||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1143||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1144||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1145||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1146||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1147||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1148||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1149||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1150||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1151||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1152||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1153||{{u|Aq.Sholpan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1154||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1155||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1156||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1157||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1158||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1159||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1160||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1161||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1162||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1163||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1164||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1165||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1166||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1167||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1168||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1169||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1170||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1171||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1172||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1173||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1174||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1175||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1176||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1177||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1178||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1179||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1180||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1181||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1182||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1183||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0
|-
|1184||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1185||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0
|-
|1186||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1187||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1188||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1189||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1190||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1191||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1192||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1193||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1194||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1195||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1196||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1197||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1198||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0
|-
|1199||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1200||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1201||{{u|Marksscheider}}||3||5||0||2||33||0||0||0||0
|-
|1202||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0
|-
|1203||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1204||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0
|-
|1205||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1206||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1207||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1208||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1209||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1210||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|1211||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1212||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1213||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1214||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1215||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0
|-
|1216||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1217||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1218||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1219||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1220||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1221||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1222||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1223||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1224||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1225||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1226||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1227||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1228||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1229||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1230||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1231||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1232||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1233||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0
|-
|1234||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1235||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1236||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0
|-
|1237||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1238||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1239||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1240||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1241||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1242||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1243||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1244||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1245||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1246||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1247||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1248||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1249||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1250||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1251||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1252||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1253||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1254||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1255||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1256||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1257||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1258||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1259||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1260||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1261||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1262||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1263||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1264||{{u|Вилюс М}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1265||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1266||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1267||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1268||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1269||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1270||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1271||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1272||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1273||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1274||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1275||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1276||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1277||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1278||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1279||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|1280||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1281||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1282||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1283||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1284||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1285||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1286||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1287||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1288||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1289||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1290||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1291||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1292||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1293||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1294||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1295||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1296||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1297||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1298||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1299||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1300||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1301||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1302||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1303||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1304||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1305||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1306||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1307||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1308||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1309||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1310||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1311||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1312||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1313||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1314||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1315||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0
|-
|1316||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1317||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1318||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1319||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1320||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1321||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1322||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1323||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1324||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1325||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1326||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1327||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1328||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1329||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1330||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1331||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1332||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1333||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1334||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1335||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1336||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1337||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1338||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1339||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1340||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1341||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1342||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1343||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1344||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1345||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1346||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1347||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1348||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1349||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1350||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1351||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1352||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1353||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1354||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1355||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1356||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1357||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1358||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1359||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1360||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1361||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1362||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1363||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1364||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1365||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1366||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1367||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1368||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1369||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1370||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1371||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1372||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1373||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1374||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1375||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1376||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1377||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1378||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1379||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1380||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1381||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1382||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1383||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1384||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1385||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1386||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1387||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1388||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1389||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1390||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1391||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1392||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1393||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1394||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1395||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1396||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1397||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1398||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1399||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1400||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1401||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1402||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1403||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1404||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1405||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|1406||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1407||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1408||{{u|AlexKoval}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1409||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1410||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1411||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1412||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1413||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1414||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1415||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1416||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1417||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1418||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1419||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1420||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1421||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1422||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1423||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1424||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1425||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1426||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1427||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1428||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1429||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1430||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1431||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1432||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1433||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1434||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|1435||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1436||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1437||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1438||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1439||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1440||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1441||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1442||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1443||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1444||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1445||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1446||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1447||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|1448||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1449||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1450||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1451||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1452||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1453||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1454||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1455||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1456||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1457||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1458||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1459||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1460||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1461||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1462||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1463||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1464||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0
|-
|1465||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1466||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1467||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1468||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1469||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1470||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1471||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1472||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1473||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1474||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1475||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1476||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1477||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1478||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1479||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1480||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1481||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1482||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1483||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1484||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1485||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1486||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1487||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1488||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1489||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1490||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1491||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1492||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1493||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1494||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1495||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1496||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1497||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1498||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1499||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1500||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1501||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1502||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1503||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1504||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1505||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1506||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1507||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1508||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1509||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1510||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1511||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1512||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1513||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1514||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1515||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1516||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1517||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1518||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1519||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1520||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1521||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1522||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1523||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1524||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1525||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1526||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1527||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1528||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1529||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1530||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1531||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1532||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1533||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1534||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1535||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1536||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1537||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1538||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1539||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1540||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0
|-
|1541||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1542||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1543||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1544||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1545||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1546||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1547||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1548||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1549||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1550||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1551||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1552||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1553||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1554||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1555||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1556||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1557||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1558||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1559||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0
|-
|1560||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1561||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1562||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1563||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1564||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1565||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1566||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1567||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1568||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1569||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1570||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1571||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1572||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1573||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1574||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1575||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0
|-
|1576||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1577||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1578||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1579||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1580||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1581||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1582||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1583||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1584||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1585||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1586||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1587||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1588||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1589||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1590||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1591||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1592||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1593||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1594||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1595||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1596||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1597||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1598||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1599||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1600||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1601||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1602||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1603||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1604||{{u|Акмарал Абдрашидовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1605||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1606||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1607||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1608||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1609||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1610||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1611||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1612||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1613||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1614||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1615||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1616||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1617||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1618||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1619||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1620||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1621||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1622||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1623||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1624||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1625||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1626||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1627||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1628||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1629||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1630||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1631||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1632||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1633||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1634||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1635||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1636||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1637||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1638||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1639||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1640||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1641||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1642||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1643||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1644||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1645||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1646||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1647||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0
|-
|1648||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1649||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1650||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1651||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1652||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1653||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1654||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1655||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1656||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1657||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1658||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1659||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1660||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1661||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1662||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1663||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1664||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1665||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1666||{{u|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1667||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1668||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1669||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1670||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1671||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1672||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1673||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1674||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1675||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1676||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1677||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1678||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1679||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1680||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1681||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1682||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1683||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1684||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1685||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1686||{{u|Садыкова Улболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1687||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1688||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1689||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1690||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1691||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1692||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1693||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1694||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1695||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1696||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1697||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1698||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1699||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1700||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1701||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1702||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1703||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1704||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1705||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1706||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1707||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1708||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1709||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1710||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1711||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0
|-
|1712||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1713||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1714||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1715||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1716||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0
|-
|1717||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1718||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1719||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1720||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1721||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1722||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1723||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1724||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1725||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1726||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1727||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1728||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||314||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>dj1sb4646jttisk741a1l8t6ru5yhnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Семсерлесуден Еуропа чемпионаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>683156</id>
    <revision>
      <id>3645920</id>
      <parentid>3493898</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3645920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3863" sha1="gva6ccf0ydjk9u3w7fwa979ymb3gang" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
|logo=
|pixels=
|caption=
|sport=[[Семсерлесу]]
|founded=1981
|teams=49 ([[2024 жыл]])
|continent=[[Еуропа]] [[Еуропалық семсерлесу конфедерация]] (EFC)
|champion=
}}

'''Семсерлесуден Еуропа чемпионаты''' ({{lang-en|European Fencing Championships}}) — Еуропалық семсерлесу конфедерациясымен  ұйымдастырылатын жыл сайынғы жарыс.

Алғашқы чемпионат [[1981 жыл]]ы [[Фоджа]] қаласында өткізілді.

== Чемпионаттар тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- align=center
|width=20 |'''Жыл'''
|width=10 |'''№'''
|width=100 |'''Қала'''
|width=150 |'''Ел'''
|-
|1981
| 1
|[[Фоджа]]
|{{ITA}}
|-
|1982
| 2
|[[Мёдлинг]]
|{{AUT}}
|-
|1983
| 3
|[[Лиссабон]]
|{{POR}}
|-
|1991
| 4
|[[Вена]]
|{{AUT}}
|-
|1992
| 5
|[[Лиссабон]]
|{{POR}}
|-
|1993
| 6
|[[Линц]]
|{{AUT}}
|-
|1994
| 7
|[[Краков]]
|{{POL}}
|-
|1995
| 8
|[[Кестхей]]
|{{HUN}}
|-
|1996
| 9
|[[Лимож]]
|{{BEL}}
|-
|1997
| 10
|[[Гданьск]]
|{{POL}}
|-
|1998
| 11
|[[Пловдив]]
|{{BUL}}
|-
|1999
| 12
|[[Больцано]]
|{{ITA}}
|-
|2000
| 13
|[[Фуншал]]
|{{POR}}
|-
|2001
| 14
|[[Кобленц]]
|{{GER}}
|-
|2002
| 15
|[[Мəскеу]]
|{{RUS}}
|-
|2003
| 16
|[[Бурж]]
|{{FRA}}
|-
|2004
| 17
|[[Копенгаген]]
|{{DEN}}
|-
|2005
| 18
|[[Залаэгерсег]]
|{{HUN}}
|-
|2006
| 19
|[[Измир]]
|{{TUR}}
|-
|2007
| 20
|[[Гент]]
|{{BEL}}
|-
|2008
| 21
|[[Киев]]
|{{UKR}}
|-
|2009
| 22
|[[Пловдив]]
|{{BUL}}
|-
|2010
| 23
|[[Лейпциг]]
|{{GER}}
|-
|2011
| 24
|[[Шеффилд]]
|{{GBR}}
|-
|2012
| 25
|[[Леньяно]]
|{{ITA}}
|-
|2013
| 26
|[[Загреб]]
|{{CRO}}
|-
|2014
| 27
|[[Страсбург]]
|{{FRA}}
|-
|2015
| 28
|[[Монтрё]]
|{{CHE}}
|-
|2016
| 29
|[[Торунь]]
|{{POL}}
|-
|2017
| 30
|[[Тбилиси]]
|{{GEO}}
|-
|2018
| 31
|[[Нови Сад]]
|{{SRB}}
|-
|2019
| 32
|[[Дюссельдорф]]
|{{GER}}
|-
|2022
| 33
|[[Анталья]]
|{{TUR}}
|-
|2023
| 34
|[[Краков]]
|{{POL}}
|-
|2024
| 35
|[[Базель]]
|{{CHE}}
|-
|2025
| 36
|[[Генуя]]
|{{ITA}}
|-
|2026
| 37
|[[Таллин]]
|{{EST}}
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| {{RankedMedalTable}}
|-
| 1 ||align=left| '''{{ITA}}''' || '''85''' || '''65''' || '''101''' || '''251'''
|-
| 2 ||align=left| {{RUS}} || 77 || 67 || 68 || 212
|-
| 3 ||align=left| {{FRA}}|| 52 || 51 || 73 || 176
|-
| 4 ||align=left| {{HUN}} || 36 || 41 || 56 || 133
|-
| 5 ||align=left| {{GER}} || 33 || 29 || 62 || 124
|-
| 6 ||align=left| {{POL}} || 17 || 25 || 48 || 90
|-
| 7 ||align=left| {{UKR}} || 16 || 20 || 32 || 68
|-
| 8 ||align=left| {{ROM}} || 16 || 17 || 26 || 59
|-
| 9 ||align=left| {{CHE}} || 7 || 7 || 13 || 27
|-
| 10 ||align=left| {{EST}} || 4 || 10 || 10 || 24
|-
| 11 ||align=left| {{AUT}} || 3 || 5 || 10 || 18
|-
| 12 ||align=left| {{ESP}} || 3 || 2 || 9 || 14
|-
| 13 ||align=left| {{GEO}} || 3 || 0 || 3 || 6
|-
| 14 ||align=left| {{BLR}} || 2 || 2 || 5 || 9
|-
| 15 ||align=left| {{FRG}} || 2 || 2 || 1 || 5
|-
| 16 ||align=left| {{AZE}} || 2 || 0 || 3 || 5
|-
| 17 ||align=left| {{GBR}} || 1 || 4 || 9 || 14
|-
| 18 ||align=left| {{POR}} || 1 || 1 || 2 || 4
|-
| 19 ||align=left| {{ISR}} || 1 || 1 || 1 || 3
|-
| 20 ||align=left| {{GRE}} || 0 || 3 || 3 || 6
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [http://www.eurofencing.info/ ''European Fencing Confederation'' (EFC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322045003/http://www.eurofencing.info/content/archive-results-european-championships |date=2016-03-22 }}, official site

[[Санат:Семсерлесу]]
[[Санат:Еуропа біріншіліктері]]</text>
      <sha1>gva6ccf0ydjk9u3w7fwa979ymb3gang</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астана (мүсін)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>684820</id>
    <revision>
      <id>3645793</id>
      <parentid>3407578</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Skulptura_astana.jpg|Skulptura_astana.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Skulptura_astana.jpg|жойған]], себебі: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Skulptura astana.jpg|]].</comment>
      <origin>3645793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="ivwxaq1msqm031pmcdyckfq73o940vi" xml:space="preserve">{{Өнер туындысы
 |түрі         = мүсін
 |сурет        =
 |өлшемі       = 
 |атауы        = Астана
 |түпнұсқасы   = 
 |авторы       = 
 |жылы         = 2002
 |материалы    = 
 |техникасы    = 
 |биіктігі  = 
 |ені       = 
 |орналасуы = [[Астана]], [[Жұмабек Тәшенов көшесі (Астана)|Жұмабек Тәшенов көшесі]]
 |мұражайы  = 
|size=200px}}
'''«Астана»''' – [[Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген монументтік өнер ескерткіші. 

== Орналасқан жері, сипаты ==
[[Астана]] қаласының [[Байқоңыр ауданы]]нда [[2002 жыл|2002]] жылдың 26 шілдесінде ашылған.

Ұлттық киім киіп, қолына [[домбыра]] ұстаған жас қыз бейнесіндегі мүсінді [[Қазақстан суретшілер одағы]]ның мүшесі А.Х. Баярлин жасап шығарған.&lt;ref&gt;[https://e-history.kz/kz/news/show/1115/ #Елордаескерткіштері. «Астана»] — [[Қазақстан тарихы порталы]], 30.07.2019.&lt;/ref&gt;

[[Қола]]дан жасалған мүсін [[мәрмәр]] тұғырға тұрғызылған.&lt;ref&gt;[https://vechastana.kz/legenda-o-dombre/ Легенда о домбре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220816003755/https://vechastana.kz/legenda-o-dombre/ |date=2022-08-16 }} — «Вечерняя Астана», 02.07.2022.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Астана ескерткіштері}}

[[Санат:Астана ескерткіштері]]
[[Санат:Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
[[Санат:Астана қаласы сәулеті]]</text>
      <sha1>ivwxaq1msqm031pmcdyckfq73o940vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арқалық әуежайы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>702915</id>
    <revision>
      <id>3645771</id>
      <parentid>3490715</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3645771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7656" sha1="6qcjygiw5y2fnyu7wld1go6rl96i8wn" xml:space="preserve">{{Әуежай
| name = Арқалық әуежайы 
| nativename =
| image = Arkalyk airport.jpg
| image-width = 396
| IATA = AYK
| ICAO = UAUR
| type = Қоғамдық
| owner = 
| operator = АО &quot;Торгайавиа&quot;
| city-served = [[Арқалық]], {{байрақ|Қазақстан}}
| location = Арқалық қаласынан солтүстікке қарай 8 км
| elevation-m = 118
| elevation-f = 388
| metric-elev = Y
| coordinates = {{coord|50|19|30|N|66|57|36|E|region:KZ|display=inline,title}}
| pushpin_map = Kazakhstan
| pushpin_label = UAUR
| pushpin_map_caption = Қазақстандағы орны
| website = 
| metric-rwy = Y
| r1-number = 
| r1-length-m = 2 478
| r1-length-f = 8 129
| r1-surface = 
| stat1-header = Жолаушылар
| stat1-data = 
| footnotes = 
&lt;center&gt;{{Location map|Қазақстан|width=350|float=center  
|caption=Әуежайдың Қазақстандағы орналасуы  
|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10  
|label=AYK|position=right  
|lat_deg=50|lat_min=19|lat_sec=30|lat_dir=N  
|lon_deg=66|lon_min=57|lon_sec=36|lon_dir=E  
}}&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;{{Location map|Қазақстан Қостанай облысы|width=350|float=center  
|caption=Әуежайдың Қостанай облысындағы орналасуы  
|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10  
|label=AYK|position=right  
|lat_deg=50|lat_min=19|lat_sec=30|lat_dir=N  
|lon_deg=66|lon_min=57|lon_sec=36|lon_dir=E  
}}&lt;/center&gt;
}}
'''Арқалық әуежайы''' — Қазақстанның [[Қостанай облысы|Қостанай облысындағы]] [[Арқалық]] қаласының бұрынғы әуежайы.

Арқалық әуеайлағы 2-сыныпты, Ил-76, Ту-154 және одан жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті болды.

== Тарихы ==
Кеңестік кезеңде осы жерден Қазақстанның көптеген қалаларына және Мәскеуге рейстер орындалды. Сондай — ақ, жергілікті әуе желілері бойынша рейстер болды (атап айтқанда Арқалық — Амангелді-Торғай).

1998 жылдан бастап әуежай қараусыз қалды және оны Ресей әскери авиациясының тікұшақтары &quot;Союз&quot; сериясындағы басқарылатын ғарыш аппараттарының қонуын іздеу-құтқару кезінде анда-санда ғана пайдаланады.

Мемлекет басшысының Арқалық қаласының әуежайын реконструкциялау жөніндегі тапсырмасына сәйкес, ҚР Көлік министрлігі Астана – Арқалық бағыты бойынша алғашқы рейсті іске қосты. Рейстерді [[SCAT]] әуе компаниясы орындайды.&lt;ref name=&quot;ARKALYK AUEJAYININ 33 JYLDAN KEYIN KAITA JANDANYU&quot;&gt;{{cite web
 |url = https://inbusiness.kz/kz/news/arkalyk-auezhajy-33-zhyldyk-uzilisten-kejin-zhumysyn-kajta-bastady
 |title = Арқалық әуежайы 33 жылдық үзілістен кейін жұмысын қайта бастады
 |website = inbusiness.kz
 |access-date = 22.8.2026
}}&lt;/ref&gt;
[[2026 жыл]]ғы [[22 тамыз]]дан бастап Астана – Арқалық – Астана бағыты бойынша рейстер аптасына 2 рет, бір бағытқа 10 000 теңге тарифпен, ал Алматы – Арқалық – Алматы бағыты бойынша рейстер аптасына 2 рет, бір бағытқа 25 000 теңге тарифпен орындалады.&lt;ref name=&quot;ARKALYK AUEJAYININ 33 JYLDAN KEYIN KAITA JANDANYU&quot;&gt;{{cite web
 |url = https://inbusiness.kz/kz/news/arkalyk-auezhajy-33-zhyldyk-uzilisten-kejin-zhumysyn-kajta-bastady
 |title = Арқалық әуежайы 33 жылдық үзілістен кейін жұмысын қайта бастады
 |website = inbusiness.kz
 |access-date = 22.8.2026
}}&lt;/ref&gt;

Бұдан бөлек, облысішілік субсидияланатын Қостанай – Арқалық – Қостанай әуе бағыты іске қосылады. Рейстер аптасына 2 рет орындалып, бір бағытқа билет құны 10 000 теңгені құрайды.&lt;ref name=&quot;ARKALYK AUEJAYININ 33 JYLDAN KEYIN KAITA JANDANYU&quot;&gt;{{cite web
 |url = https://inbusiness.kz/kz/news/arkalyk-auezhajy-33-zhyldyk-uzilisten-kejin-zhumysyn-kajta-bastady
 |title = Арқалық әуежайы 33 жылдық үзілістен кейін жұмысын қайта бастады
 |website = inbusiness.kz
 |access-date = 22.8.2026
}}&lt;/ref&gt;

Бұған дейін, [[2026 жыл]]ғы [[12 тамыз]]да, Арқалық әуежайының үш әріптік IATA коды – AYK қалпына келтірілді. Бұл әуежайдың тұрақты әуе қатынасын қайта бастауға дайындығын қамтамасыз етудегі маңызды кезең болды.&lt;ref name=&quot;ARKALYK AUEJAYININ 33 JYLDAN KEYIN KAITA JANDANYU&quot;&gt;{{cite web
 |url = https://inbusiness.kz/kz/news/arkalyk-auezhajy-33-zhyldyk-uzilisten-kejin-zhumysyn-kajta-bastady
 |title = Арқалық әуежайы 33 жылдық үзілістен кейін жұмысын қайта бастады
 |website = inbusiness.kz
 |access-date = 22.8.2026
}}&lt;/ref&gt;

Әуежайдың жұмысы тоқтатылғаннан кейін отыз жыл өткен соң қайта жанданып отыр. Әуе қатынасының ашылуы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына маңызды серпін беріп, Арқалық қаласының көлік қолжетімділігін арттырады, тұрғындардың мобильділігін, іскерлік байланыстарды дамытуға және инвестициялар тартуға жаңа мүмкіндіктер ашады.&lt;ref name=&quot;ARKALYK AUEJAYININ 33 JYLDAN KEYIN KAITA JANDANYU&quot;&gt;{{cite web
 |url = https://inbusiness.kz/kz/news/arkalyk-auezhajy-33-zhyldyk-uzilisten-kejin-zhumysyn-kajta-bastady
 |title = Арқалық әуежайы 33 жылдық үзілістен кейін жұмысын қайта бастады
 |website = inbusiness.kz
 |access-date = 22.8.2026
}}&lt;/ref&gt;

Рейстерді ашу іс-шарасына ҚР Көлік вице-министрі Талғат Ластаев, Қостанай облысы әкімінің орынбасары Берік Таңжарықов, әкімдік өкілдері, авиация саласының және қоғам өкілдері қатысты.
== Әуекомпаниялар мен бағыттар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Әуе компаниясы !! Бағыттары
|-
| {{ту|Қазақстан}} [[SCAT]] || [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Астана]], [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы]], [[Халықаралық Ахмет Байтұрсынұлы әуежайы|Қостанай]]
|-
|}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан әуежайлары|state=collapsed}}

[[Санат:Қазақстан әуежайлары]]
[[Санат:Арқалық]]</text>
      <sha1>6qcjygiw5y2fnyu7wld1go6rl96i8wn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:1nter pares/зертхана</title>
    <ns>2</ns>
    <id>725520</id>
    <revision>
      <id>3645877</id>
      <parentid>3645659</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізім */</comment>
      <origin>3645877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7156" sha1="92d67iv86myyq4wpqmmqjtplpjh9ukc" xml:space="preserve">== Тізім ==
* [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]]
* [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]]
* [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]]
* [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]]
* [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]], [[Ping An Bank]], [[Canadian Imperial Bank of Commerce]], [[CaixaBank]], [[DZ Bank]], [[Nordea]], [[Rabobank]], [[Westpac]], [[National Australia Bank]], [[DBS Bank]], [[Commerzbank]], [[U.S. Bancorp]], [[Bank of Jiangsu]], [[Bank of Beijing]], [[Huaxia Bank]]

== Жоспар ==
* Хиуа хандары:
** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын
*** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын

* Бұхара хандары:
** Өзбек-Шайбани хандары — ?
*** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын

* Қоқан хандары:
** Өзбек-Мың хандары — Дайын

== Үлгі ==
{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = 
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = 
 |эмблема          = 
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = 
 |тағайындалған    = 
 |портреті         = 
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = 
 |бағынады         = 
 |ұсынылады        = 
 |мүше             = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = 
 |пайда болды      = 
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = 
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}

== Талқылау // Толықтыру ==
* [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]].

== WG ==
* [[World of Tanks Blitz]]
* bb
* wrsh bl
* ?

== Белсенді ==
=== Қақтығыстар ===
# [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]]
# [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]]
# [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]]
# [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]]
# [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]]
# [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]]
# [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]]

== Толықтыру ==
* [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]]
* [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]]
* [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]]
* [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]]
* [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]]

== Орыс-түрік соғыстары // Жоспар ==
# [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]]
# [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]]
# Орыс-түрік соғысы 3
# Орыс-түрік соғысы 4
# Орыс-түрік соғысы 5
# Орыс-түрік соғысы 6
# Орыс-түрік соғысы 7
# Орыс-түрік соғысы 8
# Орыс-түрік соғысы 9
# Орыс-түрік соғысы 10
# Орыс-түрік соғысы 11
# Орыс-түрік соғысы 12</text>
      <sha1>92d67iv86myyq4wpqmmqjtplpjh9ukc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645893</id>
      <parentid>3645877</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізім */</comment>
      <origin>3645893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7173" sha1="caeqra6cgf3rg1rx1qpny0sa0dots4u" xml:space="preserve">== Тізім ==
* [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]]
* [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]]
* [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]]
* [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]]
* [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]], [[Ping An Bank]], [[Canadian Imperial Bank of Commerce]], [[CaixaBank]], [[DZ Bank]], [[Nordea]], [[Rabobank]], [[Westpac]], [[National Australia Bank]], [[DBS Bank]], [[Commerzbank]], [[U.S. Bancorp]], [[Bank of Jiangsu]], [[Bank of Beijing]], [[Huaxia Bank]], [[Capital One]]

== Жоспар ==
* Хиуа хандары:
** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын
*** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын

* Бұхара хандары:
** Өзбек-Шайбани хандары — ?
*** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын

* Қоқан хандары:
** Өзбек-Мың хандары — Дайын

== Үлгі ==
{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = 
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = 
 |эмблема          = 
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = 
 |тағайындалған    = 
 |портреті         = 
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = 
 |бағынады         = 
 |ұсынылады        = 
 |мүше             = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = 
 |пайда болды      = 
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = 
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}

== Талқылау // Толықтыру ==
* [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]].

== WG ==
* [[World of Tanks Blitz]]
* bb
* wrsh bl
* ?

== Белсенді ==
=== Қақтығыстар ===
# [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]]
# [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]]
# [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]]
# [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]]
# [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]]
# [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]]
# [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]]

== Толықтыру ==
* [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]]
* [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]]
* [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]]
* [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]]
* [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]]

== Орыс-түрік соғыстары // Жоспар ==
# [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]]
# [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]]
# Орыс-түрік соғысы 3
# Орыс-түрік соғысы 4
# Орыс-түрік соғысы 5
# Орыс-түрік соғысы 6
# Орыс-түрік соғысы 7
# Орыс-түрік соғысы 8
# Орыс-түрік соғысы 9
# Орыс-түрік соғысы 10
# Орыс-түрік соғысы 11
# Орыс-түрік соғысы 12</text>
      <sha1>caeqra6cgf3rg1rx1qpny0sa0dots4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сафидулла Қалмағамбетұлы Сақбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>727096</id>
    <revision>
      <id>3645707</id>
      <parentid>3542377</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14965" sha1="ijrv0flsjpssnpqt8o5si4haj3sw2v3" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Сафидулла Қалмағамбетұлы Сақбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                =
 | Титулы               = Қазақ КСР Жоғарғы Сотының мүшесі, Жоғарғы Сот Төралқасының мүшесі, Арнайы құраманың төрағасы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = [[1965 жыл|1965]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1974 жыл|1974]]
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Президент            = 
 | Премьер              =
 | Титулы_2             = Қазақ КСР Жоғарғы Сотының Целинный өлкесі бойынша тұрақты отырысының бірінші және жалғыз төрағасы, Целинный өлкелік сотының төрағасы, ҚКП өлкелік комитетінің мүшесі, II және III шақырылым өлкелік Кеңестің депутаты
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[3 ақпан]] [[1961 жыл|1961]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[19 қазан]] [[1965 жыл|1965]]
 | Ізашары_2            = лауазым құрылды
 | Ізбасары_2           = лауазым жойылды
 | Титулы_3             = Алматы облыстық сотының төрағасы, еңбекшілер депутаттары Алматы облыстық Кеңесінің V және VI шақырылым депутаты, Қазақстан Компартиясы VII съезінің депутаты
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[1953 жыл|1953]]
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[1957 жыл|1957]]
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні         = 1907
 | Туған жері         = № 15 ауылы, [[Ақтөбе уезі]], [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай облысы]], [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 1993
 | Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = Қалмағамбет Сақбаев
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Сержан Сақбаев, Анюза Сақбаева, Ержан Сақбаев, Сапура Сақбаева
 | Қызмет еткен жылдары       = [[1942 жыл|1942]] — [[1948 жыл|1948]] жылдары
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = [[Сурет:Justiz 1936.png|Justiz 1936|28px]] Әділет
 | Атағы                = [[Сурет:1943just-p08r.png|45px]] Әділет майоры
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = [[Ұлы Отан соғысы]], [[Жиздра операциясы]]
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П]]—[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = Алматы мемлекеттік заң институты (АМЗИ), Марксизм-ленинизм университеті (МЛУ) (Алматы), сырттай Жоғары құқық академиясы (Мәскеу), Республикалық заң мектебі, заңгерлердің біліктілігін арттыру курстары (Мәскеу)
 | Мамандығы            = заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!!}}{{I дәрежелі Отан соғысы ордені}}{{!!}}{{II дәрежелі Отан соғысы ордені}}{{!!}}{{Қызыл жұлдыз ордені}}
{{!}}}
{{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|nocat=1}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі|nocat=1}}{{!!}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі}}
{{!}}}
{{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)|nocat=1}}{{!!}}{{Тың жерлерді игергені үшін медалі|nocat=1}}{{!!}}{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|nocat=1}}
{{!}}}
{{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{КСРО Қарулы Күштеріне 40 жыл медалі|nocat=1}}{{!!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі|nocat=1}}{{!!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі|nocat=1}}
{{!}}} 
{{{!}}style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі|nocat=1}}{{!!}}{{Гвардия белгісі}}{{!!}}{{Құрметті теміржолшы|түрі=1934}}{{!!}}{{Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі}}
{{!}}}
}}
'''Сафидулла Қалмағамбетұлы Сақбаев''' ([[1907 жыл|1907 жылы]] жазда (құжат бойынша — 1 қаңтар 1910), жартылай көшпелі № 15 ауылы, [[Ақтөбе уезі]], [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай облысы]], [[Ресей империясы]] — [[1993 жыл|1993 ж.]] қаңтар, [[Алматы]], [[Қазақстан]]) — кеңестік мемлекет, партия және шаруашылық қайраткері, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген заңгері, әділет майоры, депутат, Қазақ КСР Жоғарғы Сотының Целинный облысы бойынша тұрақты отырысының төрағасы, Целинный өлкелік сотының төрағасы, Қазақ КСР Жоғарғы Сотының мүшесі, Жоғарғы Соттың мүшесі, Қазақ КСР Жоғарғы Сотының соты, Жоғарғы Сот Төралқасының мүшесі, ІІ және ІІІ шақырылымдағы өлкелік Кеңестің депутаты, Алматы облыстық сотының төрағасы, V және VI шақырылымдағы Алматы облыстық еңбекшілер депутаттары кеңесінің депутаты, Қазақстан Компартиясы VII съезінің депутаты, арнайы құрамның төрағасы, Қарағанды ​​облыстық сотының төрағасы, ӘТ ҚарТЖ төрағасы, Құрметті теміржолшы, «[[Білім қоғамы|Білім]]» қоғамының мүшесі, Әділет комиссариатының (Министрлік) ревизоры , заң мектебінің директоры және оқытушысы, заңгер, [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] қатысушысы, Жиздра операциясының қатысушы.

== Өмірбаяны ==
Сафидулла 1907 жылы жазда кедей шаруа отбасында, жартылай көшпелі № 15 ауылы (Жаңажол кеңшары), [[Ақтөбе уезі]], [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай облысы]], [[Ресей империясы|Ресей империясында]] (қазіргі — [[Мұғалжар ауданы]], [[Ақтөбе облысы]]) дүниеге келді. [[Жетіру|Жетірудің]] ішінде [[Тама]] руынан.

== Жастық шағы ==
1925 жылдан бастап комсомол қатарына кірді.

1927 жылы ауылдық кеңестің хатшысы болып жұмыс істеді.

Сафидулла Қалмағамбетұлы Сақбаев «Қазөлкекооптехникумында» студент болып жүргенде 1930 жылы комсомол жасағының құрамында [[Қызылқұм (шөл)|Қызылқұм]] мен [[Қарақұм|Қарақұмның]] құмында әрекет еткен басмашыларды басып-жаншу ісіне белсене қатысты.

Техникалық мектептен кейін кооперативтік жүйеде жұмыс істейді.

1930-1936 жылдары аудандық комсомол комитетінің жолдамасымен Сафидолла Қалмағамбетұлы «Машина-трактор станциясында» қызмет етті.

1931 жылдан бастап сот және прокуратура одағының мүшесі.

1933 жылдан бастап Темір аудандық аң терісі одағының меңгерушісі болды.

1934 жылдан бастап [[Ақтөбе облысы]] Михайловская кентіндегі Күнжар МТС-інде сауықшыл-нұсқаушы болды. [[Темір ауданы|Темір ауданындағы]] артта қалған ұжымшардың бірі (№ 9 ауыл) «Ащықұдықтың» төрағасы болды.

Егіншілік пен мал шаруашылығындағы жақсы көрсеткіштері үшін, мемлекетке астық тапсыру жоспарын асыра орындағаны үшін КСР Одағы Егін шаруашылығы халық комиссариаты мен ҚАКСР Халық комиссариатының сыйлықтарымен марапатталды.

== Білімі ==
[[Темір (қала)|Темір]] қаласындағы орыс мектебінде оқыды.

1929 жылы [[Қызылорда]] қаласындағы Қазақ өлкелік кооперативтік техникумында (Қазөлкекооптехникум) оқыды.

1936 жылы облыстық партия комитеті мен комсомолдың ұсынысымен [[Алматы]] қаласындағы «[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]] Заң халық комиссариатының 1 жылдық заң мектебінің» студенті болып, республикалық заң мектебіне оқуға жіберілді.

[[Мәскеу]] қаласындағы Жоғары заң академиясында (қайта ұйымдастырылғанға дейін) сырттай оқыды, кейіннен Алматы мемлекеттік заң институтын (АМЗИ) бітірді.

1952 жылы ҚКП Алматы қалалық комитеті қарамағындағы кешкі Марксизм-ленинизм университетін (МЛУ) бітірді.

1956 жылы Мәскеу қаласындағы заңгерлердің біліктілігін арттыратын жоғары (заң) курстарын бітірді.

== Еңбек қызметі ==
1937-1938 жылдары ҚазКСР Заң халық комиссариаты сот қорғау бөлімінің инспектор-ревизоры қызметін атқарды.

1938 жылы КСРО Әділет халық комиссариаты аппаратында жұмыс істеді: Алматы заң алқасы президиумының төрағасы, ҚазКСР әділет халық комиссариаты сот қорғау бөлімінің меңгерушісі болды. 1938-1939 жылдары Алматы қаласындағы «ҚКСР Әділет халық комиссариатының 2 жылдық заң мектебінің» директоры қызметін атқарды. Заң мектебінде оқу-тәрбие жұмысын үздік ұйымдастырғаны және заң кадрларын дайындағаны үшін КСРО Әділет халық комиссариатының бұйрығымен алғыс және сыйлық жарияланды.

1939-1942 жылдары Алматы қаласындағы Қазақ КСР Жоғарғы Сотының мүшесі болды.

1942 жылы Қарағанды облыстық сотының төрағасы болды.

== Отбасы ==
Әкесі — Қалмағамбет Сақбайұлы, туған бауырлары: ағасы Мүдәріс (1896), Мүфтәк, қарындасы — Рахила.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ijrv0flsjpssnpqt8o5si4haj3sw2v3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі</title>
    <ns>10</ns>
    <id>727103</id>
    <revision>
      <id>3645709</id>
      <parentid>3271237</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Орел Карл [[Үлгі:Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 25 жыл белгісі]] бетін [[Үлгі:Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3271237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="kmolh5sr1dccqyslmiqy94uieg54b69" xml:space="preserve">[[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|20px|link=Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 25 жыл белгісі]]{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 25 жыл белгісімен марапатталғандар]]}}&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Жеңіске 25 жыл]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kmolh5sr1dccqyslmiqy94uieg54b69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645711</id>
      <parentid>3645709</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <origin>3645711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="j0anajmrq66vit9hsfg2dnf37oyx2g5" xml:space="preserve">[[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|20px|link=Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі]]{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісімен марапатталғандар]]}}&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Жеңіске 25 жыл]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0anajmrq66vit9hsfg2dnf37oyx2g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жүзуден әлем рекордтарының тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730445</id>
    <revision>
      <id>3645784</id>
      <parentid>3644282</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Артем Загребельный</username>
        <id>159332</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ерлер */</comment>
      <origin>3645784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69589" sha1="6yg8f1r6gom6vqgj8hpf0o244jkzlik" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2024}}

[[Сурет:Michael Phelps Ryan Lochte Laszlo Cseh medals 2008 Olympics.jpg|350px|thumb|right|[[Майкл Фелпс]] (ортада) карерасында 39 рекорд жаңартты]]

'''Жүзудегі әлемдік рекордтар''' - бұл жүзушілердің ережелермен келісілген салыстырмалы және қайталанатын жағдайларда жүзуде көрсеткен ең жоғары нәтижелер.

== Ережесі ==
Рекордтар Халықаралық жүзу Федерациясы (ФИНА) ратификациялайды. Рекордтарды &quot;ұзын суға&quot; (50 метрлік бассейн) немесе &quot;қысқа суға&quot; (25 метрлік бассейн) қоюға болады. ФИНА ерлер мен әйелдер үшін бекітілген пәндер тізіміне сәйкес әлемдік рекордтарды мойындайды:

* [[Кроль|Еркін]]: 50 м, 100 м, 200 м, 400 м, 800 м, 1500 м
* Арқамен: 50 м 20, 100 м,0 м
* [[Брасс]]: 50 м, 100 м, 200 м
* [[Баттерфляй]]: 50 м, 100 м, 200 м
* Комбинация: 100 м (қысқа су), 200 м, 400 м
* Эстафета: 4×50 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (қысқа су), 4×100 м [[плавание вольным стилем|еркін]], 4×200 м [[плавание вольным стилем|еркін]], 4×50 м [[комплексное плавание|комбинация]] (қысқа су), 4×100 м [[комплексное плавание|комбинация]];
* Микст: 4×50 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (қысқа су), 4×50 м [[комплексное плавание|комбинация]] (қысқа су), 4×100 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (ұзын су), 4×100 м [[комплексное плавание|комбинация]] (ұзын су)&lt;ref name=&quot;fina1&quot;&gt;[http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=45&amp;Itemid=119 FINA rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726002347/http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=45&amp;Itemid=119 |date=2013-07-26 }} {{v|3|8|2012}}&lt;/ref&gt;.

== 50-метролік бассейн ==

=== Ерлер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! width=&quot;110px&quot; | Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| ‎50 м еркін || 20.88  
| 
| [[Кэмерон Макэвой]] || {{Байрақ|Австралия}}
| 20 наурыз 2026 || [[Қытай|Қытай Ашық Чемпионаты]] || {{Ту|Қытай}} [[Шэньчжэнь]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=81i-TH1Tyz4&amp;t=3s &amp;#8203;]  
|-
| 100 м еркін || 46,40
|
| [[Пан Чжанле]] || {{Байрақ|Қытай}}
|31 шілде 2024 || [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]] || {{Ту|Франция}} [[Париж]] 
| [https://vk.com/video/playlist/142497057_-4?z=video142497057_456239296%2Fpl_142497057_-4 &amp;#8203;]
|-
| ‎200 м еркін || 1.42,00
| кос
| [[Бидерман, Пауль|Пауль Бидерман]] || {{Байрақ|Германия}}
| 28 шілде 2009 || [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 200 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Италия}} [[Рим]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=MeOw35fsltE ​]
|-
| 400 м еркін
| 3.40,07
| кос
|[[Бидерман, Пауль|Пауль Бидерман]]
|{{Байрақ|Германия}}
|26 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 400 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 ​]
|-
|800 м еркін
|7.32,12
| кос
|[[Чжан Линь (пловец)|Чжан Линь]]
|{{Байрақ|Қытай}}
|29 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 800 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news|first=Craig|last=Lord|title=WR: Zhang Zips Up For 7:32.12 800 Free|url=http://www.swimnews.com/news/view/7134|work=swimnews.com|date=2009-07-29|accessdate=2011-11-16|archivedate=2009-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090731013653/http://www.swimnews.com/News/view/7134}}&lt;/ref&gt;
|- 
|1500 м еркін
|14:26.79  
|
|[[Йоханнес Либманн]]
|{{Байрақ|Германия}}
|15 тамыз 2026
|Еуропа чемпионаты 
|{{Ту|Франция}} [[Париж]] 
|[https://www.facebook.com/reel/2187627801796815 &amp;#8203;]
|-
| 50 м арқамен || 23,55
| жф
| [[Колесников, Климент Андреевич|Климент Колесников]]|| {{Байрақ|Ресей}}
| 27 шілде 2023
| Ресей кубогы
| {{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 50m Backstroke Semifinals Results|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/ruscup2023_kazan/ResultList_217S.pdf|publisher=russwimming.ru|date=27 July 2023|accessdate=9 January 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м арқамен
| 51,60
|
| Томас Чеккон|| {{Байрақ|Италия}}
| 20 маусым 2022
| [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2022|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=ЧМ-2022 Мужчины, 100 м н/с, финал|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=2022-06-20|access-date=2022-06-21|archive-date=2022-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620171449/https://www.omegatiming.com/File/00011700000102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false ​]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|200 м арқамен
|1.51,92
| кос
|[[Пирсол, Аарон|Аарон Пирсол]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|31 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — Мужчины, 200 м, на спине|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo ​]
|-
|50 м [[брасс]]
|25.95
| жф
| [[Пити, Адам|Адам Пити]]
| {{Байрақ|Ұлыбритания}}
|31 қаңтар 2024
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — Мужчины, 200 м, на спине|Әлем чемпионаты]]
|
|
|-
| 100 м [[брасс]] || 56,88
| жф
| [[Пити, Адам|Адам Пити]] || {{Байрақ|Ұлыбритания}}
|21 шілде 2019
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2019|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Корея Республикасы}} [[Кванджу]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=r5lVUne7yRI ​]
|-
| 200 м [[брасс]] || 2.05,48
|
| [[Цинь Хайян]] || {{Байрақ|Қытай}}
| 28 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg&amp;t=13s ​]
|-
|50 м [[баттерфляй]]
|22.27
|
|[[Говоров, Андрей Андреевич|Андрей Говоров]]
|{{Байрақ|Украина}}
|1 шілде 2018
|Sette Colli Trophy
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=GW4fAh8pTCE ​]
|-
| 100 м [[баттерфляй]] || 49,45
|
| [[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 31 шілде 2021 || [[Плавание на летних Олимпийских играх 2020 — 100 метров баттерфляем (мужчины)|Олимпиада ойындары]] || {{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=GF2bfzaCVfQ ​]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fina.org/competition-detailed-results/154896/27250 |title=Results {{!}} fina.org — Official FINA website&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2019-07-26 |archive-date=2019-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822140441/https://www.fina.org/competition-detailed-results/154896/27250 |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м [[баттерфляй]] || 1.50,34
|
| [[Милак, Криштоф|Криштоф Милак]] || {{Байрақ|Венгрия}}
| 21 маусым 2022 || [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2022|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=ЧМ-2022 Мужчины, 200м баттерфляй, финал, результаты.|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000104EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=2022-06-21|access-date=2022-06-22|archive-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621170927/https://www.omegatiming.com/File/00011700000104EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false ​] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622010724/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false |date=2022-06-22 }}
|-
|200 м комплекс
|1.52,69
|пф
|Леон Маршан
|{{Байрақ|Франция}}
|30 шілде 2025
|[[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ерлер арасындағы 200 метрлік комплексті жүзу жартылай финалының нәтижелері|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010105EE0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=30 July 2025|access-date=31 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|400 м комплекс
|4:02.50
|
|Леон Маршан
|{{Байрақ|Франция}}
|23 шілде 2023
|[[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|​[https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/1147680679734909 ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
|3.08,24
| кос
|[[Фелпс, Майкл|Майкл Фелпс]] (47,51)&lt;br&gt;[[Уэбер-Гейл, Гарретт|Гарретт Уэбер-Гейл]] (47,02)&lt;br&gt;[[Джонс, Каллен|Каллен Джонс]] (47,65)&lt;br&gt;[[Лезак, Джейсон|Джейсон Лезак]] (46,06)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|11 тамыз 2008
|[[Плавание на летних Олимпийских играх 2008 — эстафета 4×100 метров вольным стилем (мужчины)|Олимпиада ойындары]]
|{{Ту|Қытай}} [[Пекин]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 ​]
|-
|Эстафета 4×200 м&lt;br&gt;еркін
|6.58,55
| кос
|[[Фелпс, Майкл|Майкл Фелпс]] (1.44,49)&lt;br&gt;[[Рики Беренс]] (1.44,13)&lt;br&gt;[[Дэвид Уолтерс]] (1.45,47)&lt;br&gt;[[Лохте, Райан|Райан Лохте]] (1.44,46)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|31 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news|first=Craig |last=Lord |title=WR: USA Takes 4×200m In 6:58.55 |url=http://www.swimnews.com/news/view/7164 |work=swimnews.com |date=2009-07-31 |accessdate=2011-11-17 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803092140/http://www.swimnews.com/News/view/7164 |archivedate=2009-08-03 |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|3.26,78
|
|[[Мёрфи, Райан (пловец)|Райан Мерфи]] (52,31)&lt;br&gt;[[Эндрю, Майкл|Майкл Эндрю]] (58,49)&lt;br&gt;[[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]] (49,03)&lt;br&gt; [[Эппл, Зак|Зак Эппл]] (46,96)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|1 тамыз 2021
|[[Плавание на летних Олимпийских играх 2020|Олимпиада ойындары]]
|{{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news |first=Craig |last=Lord |title=Плавание на летних Олимпийских играх 2020, Мужчины, эстафета 4 * 100 комбинированная, финал, результаты |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/swimming/results-men-s-4-x-100m-medley-relay-fnl-000100-.htm |publisher=olimpics.com |date=2021-08-01 |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2021-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210802212218/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/swimming/results-men-s-4-x-100m-medley-relay-fnl-000100-.htm }}&lt;/ref&gt;
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу; кос — жүзу костюмінде рекорды орнатылды.

=== Әйелдер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !!Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| 50 м еркін || 23.19   
|  
| |[[Кейт Дугласс]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 тамыз 2026 || Пан Тынық мұхиты чемпионаты || {{Ту|АҚШ}} [[Ирвин]] 
| [https://vk.ru/artemzagrebelny?z=clip142497057_456239398 &amp;#8203;]
|-
| 100 м еркін || 51.68  
|  
| [[Маррит Стинберген]] || {{Байрақ|Нидерланд}}
| 27 маусым 2026 || Sette Colli Trophy || {{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Маррит Стинберген 100 м еркін стильмен жүзуден әлем рекордын жаңартты|url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/marrit-steenbergen-world-record-100-meter-freestyle |publisher=nbcsports.com|date=27 Juny 2026|access-date=28 Juny 2026}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 200 м еркін || 1.52,23
| 
| [[Титмус, Ариарне|Ариарне Титмус]] || {{Байрақ|Аустралия}}
| 12 маусым 2024 ||Aвстралиялық олимпиадалық сынақтар  || {{Ту|Австралия}} [[Брисбен]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://liveresults.swimming.org.au/sal/2024Trials/240610F010.htm|publisher=swimming.org.au|date=10 June 2024|accessdate=13 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-27087137_456244189?ref_domain=yastatic.net &amp;#x200B;]
|-
| 400 м еркін || 3.54,18
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 7 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m Freestyle Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_5F.pdf|publisher=swimming.ca|date=8 May 2025|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=
Video - Summer McIntosh demolishes world record in 400m freestyle at Canadian swimming trials|url=https://www.youtube.com/watch?v=dptNMofhiNs|publisher=
CBC Sports|date=8 May 2025|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-   
|800 м еркін
|8.04,12
|
|[[Ледеки, Кэти|Кэти Ледеки]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|3 мамыр 2025
| TYR Pro Swim Series  
|{{Ту|АҚШ}} [[Форт-Лодердейл]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Әйелдер арасындағы 800 метрге еркін стильмен жүзу нәтижелері|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=3 May 2025|accessdate=10 May 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=UHRbHxeEexM&amp;t=515s &amp;#8203;]
|-
|1500 м еркін
|15.20,48
|
| [[Ледеки, Кэти|Кэти Ледеки]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 16 мамыр 2018 || TYR Pro Swim Series || {{Ту|АҚШ}} [[Индианаполис]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=v0_uvorHBA4 ​]
|-
|50 м арқамен
|26.56 
|
|[[Сара Кертис]]   
|{{Байрақ|Италия}}
|13 тамыз 2026
|Еуропа чемпионаты
|{{Ту|Франция}} [[Париж]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=gNzJPSyCfCQ &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
|57,13
|
| [[Реган Смит]] || {{Байрақ|АҚШ}}
|18 маусым 2024 ||АҚШ Олимпиадалық сынақтары  || {{Ту|АҚШ}} [[Индианаполис]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=38Lk9nM3B_g &amp;#8203;]
|-
|200 м арқамен
|2.03,14
| 
|[[Маккиоун, Кейли|Кейли Маккиоун]]   
|{{Байрақ|Аустралия}}
|10 наурыз 2023
|NSW State Championships
|{{Ту|Аустралия}} [[Сидней]] 
| &lt;ref&gt;{{cite magazine|title=KAYLEE MCKEOWN CRUSHES 2:03.14 200 BACKSTROKE WORLD RECORD|url=https://swimswam.com/kaylee-mckeown-crushes-203-14-200backstroke-world-record/|magazine=SwimSwam|author=Retta Race|date=10 March 2023|access-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=LPcVzdZ-_Fg &amp;#8203;]
|-
|50 м [[брасс]]
|29,16
|
|[[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
|{{Байрақ|Литва}}
|30 шілде 2023
|[[Чемпионат мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Результаты.|url=http://budapest2020.microplustiming.com/indexBudapest2021_web.php?s=Q2hlY2tKc29uVG9Mb2FkKCdBU0YnLCAnMDE2JywgJzAwMycsICcwMDEnLCAnJywgJycsICdXb21lbsKgLcKgNTAgbSBSYW5hIC0gU2VtaS1GaW5hbCcsICdXb21lbsKgLcKgNTBtIEJyZWFzdHN0cm9rZSAtIFNlbWktRmluYWwnLCAnV29tZW7CoC3CoDUwIG0gQnJhc3NlIC0gU2VtaS1GaW5hbCcpOw==&amp;cat=&amp;page=&amp;spec=&amp;bat=&amp;td=CAL_CIS_DAY&amp;hg=&amp;descIT=&amp;descEN=&amp;descFR=&amp;curCatSel_M_F=18:57&amp;sport=Swimming|date=2021-05-22|accessdate=2021-05-23|publisher=budapest2020.microplustiming.com|archive-date=2021-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522174658/http://budapest2020.microplustiming.com/indexBudapest2021_web.php?s=Q2hlY2tKc29uVG9Mb2FkKCdBU0YnLCAnMDE2JywgJzAwMycsICcwMDEnLCAnJywgJycsICdXb21lbsKgLcKgNTAgbSBSYW5hIC0gU2VtaS1GaW5hbCcsICdXb21lbsKgLcKgNTBtIEJyZWFzdHN0cm9rZSAtIFNlbWktRmluYWwnLCAnV29tZW7CoC3CoDUwIG0gQnJhc3NlIC0gU2VtaS1GaW5hbCcpOw==&amp;cat=&amp;page=&amp;spec=&amp;bat=&amp;td=CAL_CIS_DAY&amp;hg=&amp;descIT=&amp;descEN=&amp;descFR=&amp;curCatSel_M_F=18:57&amp;sport=Swimming|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Yl0eN1UsW7Q ​]
|-
|100 м [[брасс]]
|1.04,13
|
|[[Кинг, Лилли|Лилли Кинг]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|25 шілде 2017
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2017|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=bWDfTYfgUBc ​]
|-
|200 м [[брасс]]
|2.17,55
|
|[[Чикунова, Евгения Игоревна|Евгения Чикунова]]
|{{Байрақ|Ресей}}
|21 апреля 2023
|Россия чемпионаты
|{{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 200 м брасс Финал Итоговый протокол.|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf|publisher=russwimming.ru|date=2023-04-21|access-date=2023-04-21|archive-date=2023-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421165846/https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=hw5VVmptlDg ​]
|-
|50 м [[баттерфляй]]
|24,43
|
|[[Шёстрём, Сара|Сара Шёстрём]]
|{{Байрақ|Швеция}}
|5 шілде 2014
|Швеция чемпионаты
|{{Ту|Швеция}} [[Бурос]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=AXbWtW5al2o ​]
|-55,18 сф Гретчен Уолш Америка Құрама Штаттары  ж. АҚШ Олимпиадалық сынақтары Индианаполис, Біріккен
|100 м [[баттерфляй]]
|54,33
|
|[[Гретчен Уолш]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|3 мамыр 2026
| TYR Pro Swim Series  
|{{Ту|АҚШ}} [[Форт-Лодердейл]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.theguardian.com/sport/2026/may/03/gretchen-walsh-sets-100m-butterfly-world-record-for-third-time-in-12-months|publisher=theguardian.com|date=3 May 2026|accessdate=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Video -Gretchen Walsh BROKE the world record in the 100-meter butterfly! |url=https://www.youtube.com/watch?v=koUeGqq7mro&amp;t=1s|publisher=Social Kick • Swim Culture &amp; Stories|date=3 May 2026|accessdate=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|200 м [[баттерфляй]]
|2.01,65
|  
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 5 шілде 2026
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Монреаль]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://results.swimming.ca/2026_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_5F.pdf|publisher=swimming.ca|date=5 July 2026|accessdate=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|200 м комплекс
|2.05,70
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 9 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf|publisher=swimming.ca|date=9 June 2025|accessdate=10 June 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zOWS_GBJue0 &amp;#8203;]
|-
|400 м комплекс
|4.23,65
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 11 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]]  
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf|publisher=swimming.ca|date=11 June 2025|accessdate=17 June 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=IMpq_B4d24M &amp;#8203;]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
|3:27.96
|
|[[О’Каллаган, Молли|Молли О’Каллаган]] (52.04) &lt;br&gt; [[Джек, Шейна|Шейна Джек]] (51,69)&lt;br&gt;[[Харрис, Мег|Мег Харрис]] (52,29)&lt;br&gt;[[Маккеон, Эмма|Эмма Маккеон]] (51,90)
|{{Байрақ|Аустралия}}
|23 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 4*100 м в/с Финал Итоговый протокол|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2023-07-23|accessdate=2023-07-26|archive-date=2023-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723114504/https://www.omegatiming.com/File/00011600010201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/1147680679734909 ​]
|-
|Эстафета 4×200 м&lt;br&gt;еркін
|7:37,50
|
| [[О’Каллаган, Молли|Молли О’Каллаган]] (1:53.66) &lt;br&gt; [[Джек, Шейна|Шейна Джек]] (1:55.63) &lt;br&gt; [[Тросселл, Брайанна|Брайанна Тросселл]] (1:55.80) &lt;br&gt; [[Титмус, Ариарне|Ариарне Титмус]] (1:52.41)
|{{Байрақ|Аустралия}}
|27 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 4*200 м в/с Финал Итоговый протокол|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2023-07-27|accessdate=2023-07-29|archive-date=2023-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723114504/https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.youtube.com/watch?v=QI8_90Rv5Ac ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|3:49,34
|
|(57,57) [[Смит, Реган|Реган Смит]] &lt;br&gt; (1:04.27) [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] &lt;br&gt; (54.98) [[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] &lt;br&gt; (52,52) [[Хаск, Торри|Торри Хаск]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
| [[3 тамыз]] [[2025]] || [[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Women's 4x100m Medley Relay |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |website=Omega Timing |access-date=7 August 2025 }}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video142497057_456239364 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу; кос — жүзу костюмінде рекорды орнатылды.

=== Микст ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! Видео
|-
|4×100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:18,48
|
| (46.91) [[Алекси, Джек|Джек Алекси]] &lt;br&gt; (46.70) [[Сэммон, Патрик|Патрик Сэммон]] &lt;br&gt; (52.43) [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] &lt;br&gt; (52.44) [[Хаск, Торри|Торри Хаск]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| [[2 тамыз]] [[ 2025]] || [[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010301F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2 August 2025|access-date=6 August 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239363%2F67478b06282824ff4b &amp;#8203;]
|- 
|4×100 м&lt;br&gt; комбинация
|3:37.43
|
|(52.08) [[Мерфи, Райан|Райан Мерфи]]&lt;br&gt; (58,29) [[Финк, Ник|Ник Финк]]&lt;br&gt; (55,18) [[Уолш, Гретчен|Гретчен Уолш]] &lt;br&gt;(51,88)[[Хаске, Торри|Торри Хаске]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 3 тамыз 2024 || [[Плавание на летних Олимпийских играх 2024|Олимпиада ойындары]] || {{Ту|Франция}} [[Париж]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://olympics.com/OG2024/pdf/OG2024/SWM/OG2024_SWM_C73B1_SWMX4X100MMD----------FNL-000100 -.pdf|publisher=olympics.com|date=3 August 2024|accessdate=20 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video142497057_456239297?ref_domain=yastatic.net &amp;#8203;] 
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

== 25-метролік бассейн ==

=== Ерлер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-   
| [[Мировые рекорды на дистанции 50 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м еркін]] ||19.90
|пф 
| [[Джордан Крукс]] || {{Байрақ|Кайман аралдары}} 
| 14 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 50m Freestyle Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14 December 2024|accessdate=20 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239337%2F835e28de64f6558bb1 &amp;#8203;]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м еркін]]
|44,84
|
|[[Чалмерс, Кайл|Кайл Чалмерс]]
|{{Байрақ|Аустралия}}
|29 қазан 2021
|[[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
|{{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Видео. Кубок Мира 100 м в/с, мужчины|url=https://www.facebook.com/100007661022977/videos/pcb.2941252422806763/247053300805707|publisher=Royal swimming club|date=2021-10-29|accessdate=2021-10-29|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029173033/https://www.facebook.com/100007661022977/videos/pcb.2941252422806763/247053300805707|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м еркін]]
| 1.38,61
|
| [[Люк Хобсон]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=23 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/im/convo/839726003?entrypoint=list_all&amp;tab=all&amp;z=video142497057_456239341%2F42ba318c8c52791d9b &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 400 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|400 м еркін]]
| 3.32,25
|
| [[Аньель, Янник|Янник Аньель]]
| {{Байрақ|Франция}}
| 15 қараша 2012
| Франция чемпионаты
| {{Ту|Франция}} [[Анже]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=q_WOH0X9JKU ​]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 800 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|800 м еркін]]
| 7.20,46
|
| Даниэль Виффен
| {{Байрақ|Ирландия}} 
| 10 желтоқсан 2023
| [[Европа чемпионаты по плаванию|Европа чемпионаты]]
| {{Ту|Румыния}} [[Отопени]]
| [https://www.youtube.com/watch?v=582caZZSaHs ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 1500 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|1500 еркін]]
| 14.06,88
|
| [[Велльброк, Флориан|Флориан Велльброк]]
| {{Байрақ|Германия}}
| 21 желтоқсан 2021
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|БАӘ}} [[Абу-Даби]]
|&lt;ref&gt;{{cite news|title=Мужчины, 1500 м в/с, финал, результаты|url=https://www.fina.org/competitions/2/15th-fina-world-swimming-championships-25m-2021/results?discipline=&amp;event=f4e7f9ec-2330-45ea-be14-3ad507bd0911&amp;unit=finals|date=2021-12-21|accessdate=2021-12-21|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221145739/https://www.fina.org/competitions/2/15th-fina-world-swimming-championships-25m-2021/results?discipline=&amp;event=f4e7f9ec-2330-45ea-be14-3ad507bd0911&amp;unit=finals|archivedate=2021-12-21|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 50 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м арқамен]]
| 22,11
|
| [[Колесников, Климент Андреевич|Климент Колесников]]
| {{Байрақ|Ресей}}
| 23 қараша 2022
| Россия чемпионаты
| {{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov |title=Kliment KOLESNIKOV Results AQUA Official |archive-date=2023-07-28 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230728114604/https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м арқамен]]
| 48.16
|
| Хуберт Кос|| {{Байрақ|Венгрия}}
| 25 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 100m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25 October 2025|access-date=28 October 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239375%2Fc373d19b61295d17d1%2Fpl_wall_142497057 &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м арқамен]]
| 1.45,12
|
| Хуберт Кос|| {{Байрақ|Венгрия}}
| 23 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=23 October 2025|access-date=30 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 50 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м брасс]] || 24,95
|
| [[Сакчи, Хусейн Эмре|Эмре Сакчи]] || {{Байрақ|Түркия}}
| 27 желтоқсан 2021 || Түркия чемпионаты || {{Ту|Түркия}} [[Газиантеп]]
|
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м брасс]]
| 55,28
|
| [[Шиманович, Илья Сергеевич|Илья Шиманович]]
| {{Байрақ|Беларусь}}
| 26 қараша 2021 || [[Международная плавательная лига|ISL]] || {{Ту|Нидерланд}} [[Эйндховен]] 
|
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м брасс]] || 1:59.52

|
| [[Каспар Корбо ]] || {{Байрақ|Нидерланд}}
| 25 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date= 2025-10-25|access-date=2025-10-29|}}&lt;/ref&gt;  
|- 
| [[Мировые рекорды на дистанции 50 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м баттерфляй]]
| 21,32
| 
| [[Ноэ Понти ]] || {{Байрақ|Швейцария }}
| 11 желтоқсан 2024  || Әлем чемпионаттары  || {{Ту|Венгрия }} [[Будапешт ]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Men's 50m Butterfly Final. Results |url=https://www.worldaquatics.com/competitions/3433/world-aquatics-swimming-championships-25m-2024/results?event=3d9d1963-af7e-4e9e-9c96-eb6c15e6f643 |publisher=worldaquatics.com |date=11 December 2024|accessdate=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239024 &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м баттерфляй]]
| 47,68
|
| [[Джошуа Лиендо]] || {{Байрақ|Канада}}
| 23 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080104EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=2025-10-23 |access-date= 2025-10-31}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м баттерфляй]]
| 1.48,24
|
| [[Сэто, Дайя|Дайа Сэто]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 11 желтоқсан 2018
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2018|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Қытай}} [[Ханчжоу]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=pr6gEIOaf40&amp;t ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м баттерфляй]]
| 1.46,85
|#
| [[Хонда, Томору|Томору Хонда]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 22 қазан 2022
| Жапония чемпионаты
| {{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|[https://www.facebook.com/100007561117363/videos/1151467825795134 ​​]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 м комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м комплекс]]
|49,28
|
| [[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 22 қараша 2020
| [[Международная плавательная лига|ISL]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|​[https://www.youtube.com/watch?v=w2rObyVD16E ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м комплекс]]
| 1:48,88 
|
| [[Леон Маршан ]]
| {{Байрақ|Франция}}
| 1 қараша 2024
| Әлем кубогы 
| {{Ту|Сингапур }} [[Сингапур]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800070105EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=1 November 2024|accessdate=11 November 2024}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Fc-i1YbvAHU &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 400 метров комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|400 м комплекс]]
| 3.54,81
|
| [[Сэто, Дайя|Дайа Сэто]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 20 желтоқсан 2019
| [[Международная плавательная лига|ISL]]
| {{Ту|АҚШ}} [[Лас-Вегас]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=vBSbkvbkyTs ​]
|-
|Эстафета 4 × 50 м&lt;br&gt;еркін
|1:21.80
|
| [[Дрессел, Калеб|Келеб Дрессел]] (20.43)&lt;br&gt; [[Хелд, Райан|Райан Хелд]] (20.25)&lt;br&gt;[[Конгер, Джек|Джек Конгер]] (20.59)&lt;br&gt; [[Чедвик, Майкл|Майкл Чедвик]] (20.53)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|14 желтоқсан 2018
||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2018|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Қытай}} [[Ханчжоу]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Официальный протокол.|url=https://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01|publisher=omegatiming.com|date=2018-12-14|access-date=2021-05-09|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214040237/https://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01|deadlink=no}}{{lang-en|английский текст}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=IP_1BCdENHA ​]
|-
| Эстафета 4 × 50 м&lt;br&gt;еркін
|1:20.77
| #
|[[Бернар, Ален|Ален Бернар]] (20.64)&lt;br&gt;[[Жило, Фабьен|Фабьен Жило]] (20.33)&lt;br&gt; [[Лево, Амори|Амори Лево]](19.93)&lt;br&gt;[[Буске, Фредерик|Фредерик Буске]] (19.87)
|{{Байрақ|Франция}}
|14 желтоқсан 2008
| [[Европа чемпионаты по плаванию на короткой воде 2008|Европа чемпионаты]]
|{{Ту|Хорватия}} [[Риека]]
| [https://www.youtube.com/watch?v=1tPqAQHfYJg ​]
|-
| Эстафета 4 × 100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:01.66
|
| [[Джек Алекси]](45,05)&lt;br&gt; [[Хобсон, Люк|Люк Хобсон]](45,18)&lt;br&gt;  [[Смит, Киран|Киран Смит ]](46,01) &lt;br&gt;[[Крис Гильяно]] (45,42)
|  {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=10 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239037 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4х200 м&lt;br&gt;еркін
| 6:40.51
|
| [[Хобсон, Люк|Люк Хобсон]] (1:38.91)&lt;br&gt;[[Карсон Фостер]] (1:40.77)&lt;br&gt;[[Шейн Касас]] (1:40.34)&lt;br&gt;[[Смит, Киран|Киран Смит ]] (1:40.49)
|  {{Байрақ|АҚШ}}
| 13 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=2 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239345%2F53a5485a3b1e5a4c21%2Fpl_post_142497057_1511 &amp;#8203;]
|-
|Эстафета 4х50 м&lt;br&gt;комбинация
|1:29.72
|
| [[Лоренцо Мора]] (22.65) &lt;br&gt;[[Мартиненги, Николо|Николо Мартиненги]] (24.95) &lt;br&gt;[[Маттео Риволта]] (21.60) &lt;br&gt;[[Леонардо Деплано]] (20.52)
| {{Байрақ|Италия}}
|  17 желтоқсан 2022 || [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Аустралия }} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Комбинированная  эстафета 4х50 м. Результаты.|url= https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher= copenhagen2017.microplustiming.com|date= 2022-12-17|access-date= 2022-12-31|archive-date= 2022-12-21|archive-url= https://web.archive.org/web/20221221095731/https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink= no}}&lt;/ref&gt; [https://vk.com/video/@artemzagrebelny?z=video142497057_456239191%2Fpl_142497057_-2 ​]
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|  3:18.68
|
|[[Лифинцев, Мирон Александрович|Мирон Лифинцев]] (49.31)&lt;br&gt;[[Пригода, Кирилл Геннадьевич|Кирилл Пригода]] (55.15)&lt;br&gt;[[Минаков, Андрей Дмитриевич|Андрей Минаков]] (48.80)&lt;br&gt;[[Егор Корнев]] (45.42)
| {{Байрақ|Ресей}}
| 15 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080105F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=29 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239344%2F8f5d17d54d3cf9e655 &amp;#8203;]
|}
  
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

=== Әйелдер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| 50 м еркін
| 22,83
|
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=25 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239033 &amp;#8203;]
|- 
| 100 м еркін
| 49.93  
|
| [[Дуглас, Кейт|Кейт Дуглас]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 25 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25 October 2025|access-date=27 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м еркін
| 1:49.36
|
| [[Молли О'Каллаган]]
| {{Байрақ|Австралия}}
| 24 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=24 October 2025|access-date=26 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|- 
| 400 м еркін
| 3:50.25 
|
| [[Summer McIntosh]]
| {{Байрақ|Канада}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=10 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239021 &amp;#8203;]
|-
| 800 м еркін
| 7.54,00
|
|[[Лани Паллистер ]]
| {{Байрақ|Австралия}}
| 25 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 800m Freestyle Results|url= https://www.omegatiming.com/File/00011900080201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2025-10-25 |access-date=2025-10-31}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5BDTgaQiMv4&amp;t=4s &amp;#8203;] 
|-
|1500 м еркін
|15:08.24
|
|[[Кэти Ледеки]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|29 қазан 2022
|[[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
|{{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=p20kZqUAd0k ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Кэти Ледеки улучшила прежний мировой рекорд на 1500 в,с более, чем на 10 сек.|url=https://swimswam.com/katie-ledecky-breaks-1500-free-world-record-by-10-seconds-gets-800-ar-en-route/|publisher=swimswam.com|date=2022-10-29|access-date=2022-10-30|archive-date=2022-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221030002650/https://swimswam.com/katie-ledecky-breaks-1500-free-world-record-by-10-seconds-gets-800-ar-en-route/|deadlink=no}}{{lang-en|}}&lt;/ref&gt;

|-
| 50 м арқамен
| 25.23
|
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 13 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080202EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239026 &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
| 54,02
| э
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=26 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239034 &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
| 54,02
| =
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 18 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|АҚШ}} Вестмонт
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=19 October 2025|access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239372%2F95216bcdf9baad493b%2Fpl_post_142497057_1589 &amp;#8203;]
|-
| 200 м арқамен
| 1:57.33
|
|[[Кейли Маккеун ]] 
| {{Байрақ|Австралия}}
| 24 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]  
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=2025-10-25|access-date= 2025-11-07}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=irLveoaAuNA&amp;t=3s &amp;#8203;]
|-
| 50 м [[брасс]]
| 28,37
|жф
| [[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
| {{Байрақ|Литва}}
| 17 желтоқсан 2022
| [[Чемпионат мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Breaststroke Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2022-12-17|accessdate=2022-12-17|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219235209/https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/529222178935246/?notif_id=1671320917357622&amp;notif_t=video_processed&amp;ref=notif ​]
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
| {{Байрақ|Литва}}
| 12 қазан 2013
| [[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Ресей}} [[Москва]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=BXIf7VLV0-w ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Breaststroke Result|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02|publisher=Omega Timing|date=2013-10-12|accessdate=2013-10-12|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134859/http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Алия Аткинсон]]
| {{Байрақ|Ямайка}}
| 6 желтоқсан 2014
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2014|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Катар}} [[Доха]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2014. Официальный протокол.|url=https://www.omegatiming.com/File/00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02.pdf|publisher=omegatiming.com|date=2014-12-06|accessdate=2021-05-14|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514050019/https://www.omegatiming.com/File/00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Алия Аткинсон]]
| {{Байрақ|Ямайка}}
| 26 тамыз 2016
| [[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Франция}} [[Шартр]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alia Atkinson Ties World Record in 100 Breaststroke in Chartres|url=https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/|publisher=Swimswam|date=2016-08-26|accessdate=2016-08-26|archive-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514122156/https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м [[брасс]]
| 2.12,50
|
| [[Кейт Дуглас ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 13 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080203EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt; [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239027 &amp;#8203;] 
|-
| 50 м [[баттерфляй]]
| 23,72
|
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 11 қазан 2025  
|Әлем чемпионаты
| {{Ту|АҚШ}} Кармель
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900060204EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=11 October 2025|access-date=15 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[баттерфляй]]
|52.71
|
| [[Гретчен Уолш ]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
| 14 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14 December 2024|accessdate=22 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/club228643357?z=video-228643357_456239030%2Fvideos-228643357%2Fpl_-228643357_-2 &amp;#8203;]
|-   
| 200 м [[баттерфляй]]
| 1.59,32
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]]
| {{Байрақ|Канада }}
| 12 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2024|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12 December 2024|accessdate=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239025 &amp;#8203;]
|- 
| 100 м комплексное плавание
| 55,98 
| 
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 18 қазан 2024 
| Virginia vs Florida Dual Meet 
| {{Ту|Германия}} [[Берлин]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m IM TT WR|url= https://storage.googleapis.com/virginiasports-com/2024/10/UVA-vs-Florida-Full-Results.pdf|publisher= virginiasports-com|date=18 October 2024|access-date=12 Nobember 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239022 &amp;#8203;] 
|-
| 200 м комплексное плавание
| 2.01,63
|
| [[Кейт Даглас]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2024|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=28-01-2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Video - Women's 200m IM Final |url= https://vkvideo.ru/video-228643357_456239023|publisher= |date=10 December 2024|accessdate=28-01-2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 400 м комплексное плавание
| 4:15,48
|
| [[Summer McIntosh]]
| {{Байрақ|Канада}}
| 14 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239031 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4×50 м&lt;br&gt;еркін
|1:32.50
| у
|[[Кромовидьойо, Раноми|Раноми Кромовидьойо]] (23.05)&lt;br&gt; Майке де Вард (23.16)&lt;br&gt;Ким Буш (23.47)&lt;br&gt;[[Хемскерк, Фемке|Фемке Хемскерк]] (22.82)
| {{Байрақ|Нидерланд}}
| 12 желтоқсан 2020
|Wouda Cup
| {{Ту|Нидерланд}} [[Эйндховен]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=rMdKoDyBAZE&amp;feature=emb_logo ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины, Эстафета 4×50 в/с, результаты |url=http://www.fina.org/fina-rankings/results?top=1&amp;gender=Women&amp;year=All&amp;poolConfiguration=SCM&amp;distance=All&amp;style=All&amp;timesMode=AllTimes&amp;continentId=All&amp;countryId=All&amp;type=overall-rankings&amp;selectedGroup=All&amp;selectedGender=Women&amp;selectedDistance=All|publisher=fina.org|date=2020-12-12 |accessdate=2021-12-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:25.01
|
| [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] (50.95)&lt;br&gt;[[Беркофф, Кэтрин|Кэтрин Беркофф]](51.38)&lt;br&gt;[[Алекс Шакелл]] (52.01)&lt;br&gt;[[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] (50.67)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=1 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239039 &amp;#8203;]
|-
| 4×200 м эстафета&lt;br&gt;еркін
| 7.30.13
|
|[[Уолш, Александра|Алекс Уолш ]] (1:53.25)&lt;br&gt;[[Пейдж Мэдден ]] (1:53.18)&lt;br&gt;[[Граймс, Кэти|Кэти Граймс  ]] (1:53.39)&lt;br&gt;[[Вайнштейн, Клэр|Клэр Вайнштейн]] (1:50.31)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12 December 2024|accessdate=1 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239038 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4×50 м&lt;br&gt;комбинация
| 1:42.35
|
| [[О'Каллахан, Молли|Молли О'Каллахан]] (25.49)&lt;br&gt;[[Ходжес, Челси|Челси Ходжес]] (29.11)&lt;br&gt;[[Маккион, Эмма|Эмма Маккион]] (24.43)&lt;br&gt;[[Вильсон, Мэдисон|Мэдисон Вильсон]] (23.32)
| {{Байрақ|Аустралия}}
| 17 желтоқсан 2022
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2022|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4 × 50 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030205F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=17 December 2022|accessdate=30-01-2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
| 3:40.41
|
| [[Смит, Реган|Реган Смит]] (54.02)&lt;br&gt;[[Кинг, Лили|Лили Кинг]] (1:03.02)&lt;br&gt;[[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] (52.84) &lt;br&gt;[[Дугласс,Кейт |Кейт Дугласс]] (50.53)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=4 January 2025}}&lt;/ref&gt; [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239040 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

=== Микст ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !!Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
|Эстафета 4×50 м&lt;br&gt; еркін
|1.27.26
|
|[[Леонардо Деплано ]] (20.97) &lt;br /&gt;[[Лоренцо Зацзери ]] (20.51)&lt;br /&gt;[[Сильвия Ди Пьетро ]] (23.07) &lt;br /&gt;[[Сара Кертис ]](22.71)
|{{Байрақ|Италия}}
|4 желтоқсан 2022
|[[Чемпионат Европы по плаванию на короткой воде|Еуропа чемпионаттары]]
|{{Ту|Польша}} [[Люблин]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4×50m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/000119000A0301F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=4 December 2025|access-date=6 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|Эстафета 4×50 м&lt;br&gt; комбинация
|1:35.15
|
| [[Мерфи, Райан (пловец)|Райан Мерфи]] (22.37) &lt;br&gt; [[Финк, Ник|Ник Финк]] (24.96)&lt;br&gt;[[Дуглас, Кейт|Кейт Дугласс]] (24.09)&lt;br&gt; [[Хаски, Торри|Торри Хаске]] (23.73)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|14 желтоқсан 2022
|Әлем чемпионаты қысқа суда
|{{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x50m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2022-12-14|accessdate=2022-12-14|archive-date=2022-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221014415/https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.youtube.com/watch?v=ul7oas7Zcy4 ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt; комбинация
|3:30,47
|
|[[Мирон Лифинцев]] (48,90)&lt;br&gt;
[[Кирилл Пригода]] (54,86)&lt;br&gt;
[[Арина Суркова]] (55,63)&lt;br&gt;
[[Дарья Клепикова]] (51.08)
|{{Байрақ|Ресей}}
|14 желтоқсан 2024
|Әлем чемпионаты қысқа суда
|{{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080305F70104FFFFFFFFFF01.pdf|date=14 December 2024|accessdate=28 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239036 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

== Рекордшылар рейтингі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width:100%;&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Елдер
!rowspan=&quot;2&quot;|Рекорд&lt;br&gt;саны
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
|- class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=&quot;3&quot;|Ерлер
!colspan=&quot;3&quot;|Әйелдер
!colspan=&quot;3&quot;|Микст
|-
|align=left|{{Байрақ|АҚШ}} || 22 || 6 || 7 || 13 || 4 || 4 || 8 || || 1 || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Аустралия}} || 17 || || 3 || 3 || 7 || 6 || 13 || 1 || || 1 
|-
|align=left|{{Байрақ|Қытай}} || 6 || 4 || || 4 || 1 || 1 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Венгрия}} || 5 || 1 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Швеция}} || 5 || || || || 4 || 1 || 5 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Франция}} || 4 || 1 || 2 || 3 || || || || || 1 || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Германия}} || 4 || 2 || 2 || 4 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ресей}} || 4 || 1 || 2 || 3 || 1 || || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Канада}} || 3 || || || || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ұлыбритания}} || 3 || 2 || || 2 || || || || 1 || || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Италия}} || 3 || 1 || 2 || 3 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Литва }} || 3 || || || || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Бразилия }} || 2 || 1 || 1 || 2 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Жапония}} || 2 ||  || 2 || 2 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Нидерланд }} || 2 || || || || || 2 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Испания}} || 2 || || || || || 2 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Беларусь}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Гонконг}} || 1 || || || || || 1 || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ирландия}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ямайка}} || 1 || || || || || 1 || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Түркия}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Украина}} || 1 || 1 || || 1 || || || || || ||
|- class=sortbottom
| '''Барлығы''' || '''93''' || '''20''' || '''25''' || '''45''' || '''21''' || '''24''' || '''44''' || '''2''' || '''2''' || '''4'''
|}
{{col-begin}}
{{col-break|width=50%}}


== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер|2}}</text>
      <sha1>6yg8f1r6gom6vqgj8hpf0o244jkzlik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>743397</id>
    <revision>
      <id>3645794</id>
      <parentid>3638456</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Skulptura_astana.jpg|Skulptura_astana.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Krd|Krd]] [[commons:File:Skulptura_astana.jpg|жойған]], себебі: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Skulptura astana.jpg|]].</comment>
      <origin>3645794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15129" sha1="r7z6h2x4tb8f07foqgodlz5jxpztwul" xml:space="preserve">'''Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі''' Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің 2020 жылғы 6 қазандағы № 508-2075 қаулысымен бекітілген. Тізім Астана қаласы әкімдігінің 27.12.2022 № 508-3859 қаулысымен қолданыста.&lt;ref&gt;Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімін бекіту туралы[https://law.gov.kz/client/#!/doc/147229/kaz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240731085612/https://law.gov.kz/client/#!/doc/147229/kaz |date=2024-07-31 }}&lt;/ref&gt;

{|class=wide
|-
!width=&quot;5%&quot; | Реттік саны
!width=&quot;30%&quot; | Атауы
!width=&quot;15%&quot; | Суреті
!width=&quot;15%&quot; | Салынған жылдары
!width=&quot;15%&quot; | Ескерткіш түрі
!width=&quot;20%&quot; | Орналасқан жері
|-
| 1
| Көпес И.С. Силиннің үйі
| [[Сурет:Silin_House_Nur-Sultan.jpg|200px|center|Көпес И.С. Силиннің үйі]]
| ХІХ—ХХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| Кенесары көшесі, № 35&lt;br&gt;{{coord|51.165028|71.422250}}
|-
| 2
| Ерекше міндет бөлімі отрядтары құрылған үй
| [[Сурет:Military Court Nur-Sultan.jpg|200px|center|Ерекше міндет бөлімі отрядтары құрылған үй]]
| 1914 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Ж. Омаров көшесі, № 57&lt;br&gt;{{coord|51.169615|71.421300}}
|-
| 3
| Теміржолшылар сарайы (қазіргі [[Жастар театры (Астана)|Жастар театры]])
| [[Сурет:Zhastar Theatre Nur-Sultan.jpg|200px|center|Теміржолшылар сарайы]]
| 1954 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| І. Есенберлин көшесі, № 10&lt;br&gt;{{coord|51.190787|71.405856}}
|-
| 4
| 1954 жылы алғашқы тың игерушілер эшелоны келген вокзал ғимараты және вокзал маңындағы алаң
| [[Сурет:Nur-Sultan Train Station Building.jpg|200px|center|Вокзал маңындағы алаң]]
| 1954 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| 310-дивизия атындағы вокзал маңындағы алаң&lt;br&gt;{{coord|51.195305|71.407275}}
|-
| 5
| Сәкен Сейфуллин ескерткіші
| 
| 1972 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| Жеңіс даңғылы, № 62&lt;br&gt;{{coord|51.186924|71.408424}}
|-
| 6
| Ұлы Отан соғысына қатысқан жауынгерлерге ескерткіші
| 
| 1995 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| Жеңіс даңғылы, &quot;Қазақ ұлттық өнер университеті&quot; РММ ауданы&lt;br&gt;{{coord|51.174709|71.410607}}
|-
| 7
| [[Константин-Елена шіркеуі]]
| [[Сурет:Konstantin-Elena Church, Astana.jpg|200px|center|Константин-Елена шіркеуі]]
| 1854—1900 жылдар
| қала құрылысы және сәулет
| Республика даңғылы, № 12б&lt;br&gt;{{coord|51.1611719|71.431299}}
|-
| 8
| Қалалық басқарма ғимараты
| [[Сурет:City Uprava Building Nur-Sultan.jpg|200px|center|Қалалық басқарма ғимараты]]
| ХІХ ғасырдың соңы
| қала құрылысы және сәулет
| Желтоқсан көшесі, № 11&lt;br&gt;{{coord|51.164816|71.416494}}
|-
| 9
| [[М. Горький атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры]] (бұрынғы Гимназия)
| [[Сурет:Gorky Drama Theatre Nur-Sultan.jpg|200px|center|Гимназия ғимараты]]
| ХІХ ғасырдың соңы
| қала құрылысы және сәулет
| Желтоқсан көшесі, № 13&lt;br&gt;{{coord|51.165179|71.416322}}
|-
| 10
| Көпес Д.В. Егоровтың үйі
| [[Сурет:Egorov House Nur-Sultan.jpg|200px|center|Көпес Д.В. Егоровтың үйі]]
| ХІХ—ХХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| М. Әуезов көшесі, № 5а&lt;br&gt;{{coord|51.163841|71.424856}}
|-
| 11
| [[С. Сейфуллин атындағы мемлекеттік мұражай]] (Көпес үйі)
| [[Сурет:Seifullin Museum Nur-Sultan.jpg|200px|center|С. Сейфуллин мұражайы]]
| 1846 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| М. Әуезов көшесі, № 20&lt;br&gt;{{coord|51.171480|71.423572}}
|-
| 12
| Дәрігер Ф.И. Благовещенскийдің үйі
| [[Сурет:Blagoveschenskiy House Nur-Sultan 1.jpg|200px|center|Дәрігер Ф.И. Благовещенскийдің үйі]]
| ХХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| М. Әуезов көшесі, № 20а&lt;br&gt;{{coord|51.171844|71.423481}}
|-
| 13
| Жасыл мешіттің дуалы
| [[Сурет:Green Mosque Nur-Sultan.jpg|200px|center|Жасыл мешіттің дуалы]]
| 1895 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Абай даңғылы, № 41&lt;br&gt;{{coord|51.168687|71.427417}}
|-
| 14
| Көпес С.А. Кубриннің ауруханасы
| [[Сурет:Kubrin Hospital Nur-Sultan.jpg|200px|center|Көпес С.А. Кубриннің ауруханасы]]
| 1880 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Ә. Жангелдин көшесі, № 34&lt;br&gt;{{coord|51.174297|71.425572}}
|-
| 15
| Көпес В.М. Кубриннің үйі және жапсаржайы
| [[Сурет:Kubrin House Nur-Sultan.jpg|200px|center|Көпес В.М. Кубриннің үйі]]
| 1910 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Кенесары көшесі, № 41&lt;br&gt;{{coord|51.165363|71.424422}}
|-
| 16
| [[Астана сауда орталығы]] (Көпес М.К. Кубриннің сауда үйі)
| [[Сурет:Nur-Sultan - 190217 DSC 3866.jpg|200px|center|Астана сауда орталығы]]
| 1905 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Кенесары көшесі, № 37&lt;br&gt;{{coord|51.165156|71.422909}}
|-
| 17
| П.Г. Моисеевтің үйі
| [[Сурет:Moiseev House Nur-Sultan.jpg|200px|center|П.Г. Моисеевтің үйі]]
| 1914 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Ә. Мәмбетов көшесі, № 28&lt;br&gt;{{coord|51.166665|71.423158}}
|-
| 18
| «Октябрь» кинотеатрының ғимараты
| [[Сурет:Oktyabr Cinema Building Nur-Sultan.jpg|200px|center|&quot;Октябрь&quot; кинотеатрының ғимараты]]
| ХХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| Абай даңғылы, № 29&lt;br&gt;{{coord|51.167994|71.418413}}
|-
| 19
| Пионерлер үйі
| [[Сурет:Pioneers House Nur-Sultan.jpg|200px|center|Пионерлер үйі]]
| ХХ ғасырдың 1960 жылдары
| қала құрылысы және сәулет
| Бейбітшілік көшесі, № 6&lt;br&gt;{{coord|51.166446|71.421728}}
|-
| 20
| «Есіл» қонақ үйінің ғимараты
| [[Сурет:Nur-Sultan - 190217 DSC 3846.jpg|200px|center|&quot;Есіл&quot; қонақ үйі]]
| 1958-1960 жылдар
| қала құрылысы және сәулет
| Бейбітшілік көшесі, № 8&lt;br&gt;{{coord|51.167462|71.421428}}
|-
| 21
| Астана қаласы әкімдігінің бұрынғы ғимараты
| [[Сурет:Nur-Sultan Former Akimat Building 1958.jpg|200px|center|Бұрынғы әкімдік ғимараты]]
| 1958 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Ж. Омаров көшесі, № 60&lt;br&gt;{{coord|51.168905|71.421912}}
|-
| 22
| Мемлекеттік Қауіпсіздік комитетінің ғимараты
| [[Сурет:KGB Building Nur-Sultan.jpg|200px|center|Мемлекеттік Қауіпсіздік комитетінің ғимараты]]
| 1950 жылдар
| қала құрылысы және сәулет
| Желтоқсан көшесі, № 10а&lt;br&gt;{{coord|51.165502|71.417153}}
|-
| 23
| Мұсылман жастарына арналған [[Қосшығұлов мектебі|Б. Қосшығұловтың мектебі]]
| [[Сурет:Kosshygulov School Nur-Sultan.jpg|200px|center|Б. Қосшығұловтың мектебі]]
| ХІХ—ХХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| Абай даңғылы, № 24&lt;br&gt;{{coord|51.167582|71.422311}}
|-
| 24
| [[Бәйтерек (монумент)|«Астана-Бәйтерек» монументалдық құрылысы]]
| [[Сурет:Байтерек 1.jpg|200px|center|&quot;Астана-Бәйтерек&quot; монументі]]
| 2002 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| Сол жағалау, № 1&lt;br&gt;{{coord|51.1283|71.4304984}}
|-
| 25
| [[Кенесары хан ескерткіші]]
| 
| 2001 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| Есіл өзенінің жағалауы&lt;br&gt;{{coord|51.1604637|71.4240832}}
|-
| 26
| [[Пушкин ескерткіші (Астана)|А.С. Пушкин ескерткіші]]
| 
| 1999 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің ауданы&lt;br&gt;{{coord|51.1595449|71.4698672}}
|-
| 27
| С. Сейфуллин ескерткіші
| 
| 1994 жыл
| монументтік өнер құрылысы
| С. Сейфуллин және М. Әуезов көшелерінің қиылысы&lt;br&gt;{{coord|51.1715022|71.4239269}}
|-
| 28
| [[Астана (мүсін)|«Астана» мүсіні]]
| 
| 2002 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Ж. Тәшенов көшесіндегі шағынгүлбақ&lt;br&gt;{{coord|51.150978|71.438568}}
|-
| 29
| Метеостанция ғимараты
| [[Сурет:Zdanie meteostancii astana.jpg|200px|center|Метеостанция ғимараты]]
| 1914—1916 жылдар
| қала құрылысы және сәулет
| Жамбыл көшесі, № 11&lt;br&gt;{{coord|51.171052|71.394531}}
|-
| 30
| «Космос» және «Баспа» мозаикалық паннолар
| [[Сурет:Cosmos Panneau Nu-Sultan.jpg|100px|center]][[Сурет:Printing Panneau Nur-Sultan.jpg|100px|center]]
| 1972 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Бейбітшілік көшесі, № 25&lt;br&gt;{{coord|51.172092|71.418908}}
|-
| 31
| [[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері|Саяси қуғын-сүргін және тоталитаризм құрбандарының «АЛЖИР» мемориалды-мұражай кешені]]
| [[Сурет:АЛЖИР, Акмолинский лагерь жён изменников Родины.jpg|200px|center|«АЛЖИР» мемориалдық кешені]]
| 2007 жыл
| ансамбльдер мен кешендер
| Ақмола облысы, Целиноград ауданы, Ақмол ауылы&lt;br&gt;{{coord|51.0781353|70.9715063}}
|-
| 32
| [[Қараөткел зираты|«Қараөткел» мұсылман зираты]]
| [[Сурет:Karaotkel Cemetery-1.jpg|200px|center|&quot;Қараөткел&quot; мұсылман зираты]]
| 1609—1962 жылдар
| киелі нысан
| &quot;Жастар&quot; шағын ауданы&lt;br&gt;{{coord|51.158987|71.448193}}
|-
| 33
| [[Бозоқ қалашығы|Бозоқ ІІ қыстауы]]
| [[Сурет:Bozok - Kystau.jpg|200px|center|Бозоқ ІІ қыстауы]]
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Бұзықты көлінің шығыс жағалауы&lt;br&gt;{{coord|51.141331|71.269880}}
|-
| 34
| Қозыкөш І қыстауы
| 
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Ильинка тұрғын алабынан батысқа қарай 4 км
|-
| 35
| Қозыкөш ІІ қыстауы
| 
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Ильинка тұрғын алабынан батысқа қарай 4 км
|-
| 36
| Қозыкөш ІІІ қыстауы
| 
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Ильинка тұрғын алабынан батысқа қарай 4 км
|-
| 37
| Қозыкөш ІV қыстауы
|
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Ильинка тұрғын алабынан батысқа қарай 4 км
|-
| 38
| Қозыкөш V қыстауы
| 
| XVIII—XIX ғасырлар
| археология ескерткіші
| Ильинка тұрғын алабынан батысқа қарай 4 км
|-
| 39
| Бұрынғы мұсылман мектебінің екінші ғимараты
|
| ХІХ ғасырдың басы
| қала құрылысы және сәулет
| Отырар көшесі, № 1/2&lt;br&gt;{{coord|51.167796|71.428609}}
|-
| 40
| [[Әзірет Сұлтан мешіті]]
| [[Сурет:Әзірет Сұлтан мешіті (Астана).jpg|200px|center]]
| 2012 жыл
| киелі нысан
| Тәуелсіздік даңғылы, № 48&lt;br&gt;{{coord|51.125515|71.472203}}
|-
| 41
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби мешіті]]
| [[Сурет:Astana-2021-10 - 41.jpg|200px|center|&quot;Әбу Насыр әл-Фараби&quot; мешіті]]
| 2005 жыл
| киелі нысан
| Қабанбай батыр даңғылы, № 36&lt;br&gt;{{coord|51.126508|71.415565}}
|-
| 42
| [[Бейбітшілік және келісім сарайы]]
| [[Сурет:Бейбітшілік пен келісім сарайы (Астана).jpg|200px|center|Бейбітшілік және келісім сарайы]]
| 2006 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Тәуелсіздік даңғылы, № 57&lt;br&gt;{{coord|51.126508|71.415565}}
|-
| 43
| [[Астана қаласының бас мешіті|Қазақстан Республикасының Бас мешіті]]
| 
| 2022 жыл
| қала құрылысы және сәулет
| Мәңгілік Ел даңғылы, № 65&lt;br&gt;{{coord|51.072778|71.410334}}
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстанның тарих және мәдениет ескерткіштері}}

[[Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары]]
[[Санат:Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
[[Санат:Қазақстан сәулеті]]</text>
      <sha1>r7z6h2x4tb8f07foqgodlz5jxpztwul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:MuratbekErkebulan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>747228</id>
    <revision>
      <id>3645922</id>
      <parentid>3644818</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мақала */</comment>
      <origin>3645922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22782" sha1="272yv9fy8645cnh1127xltna2y8fery" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;Қатысушы:&lt;/span&gt;'''MuratbekErkebulan'''&lt;/span&gt;}}
[[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]]
&lt;/div&gt;
'''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы&lt;br&gt;'''
{{User lang
| lang = kk
| name = Қазақ тілі
| level = N
| size = 
| info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады'''
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;
}}
{{User zh-2}}
{{User ky-3}}
{{User ru-2}}
{{User en-4}}
{{User mn-1}}
{{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} 
{{User:Box/Туған жері:ШҚО}}
{{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}}
{{User:Box/Windows 7 қолданушысы}}
|{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}}
{{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} 
{{User:Box/Статистика:Мақала саны|84}}
== Мақала ==
86
{| class=&quot;wikitable&quot;
! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі
|-
| 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9515&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3543&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] ||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4614&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+18 586&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8020&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5060&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4016&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8882&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 352&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+34 879&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 410&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5254&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+16 153&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9097&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1637&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 638&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9411&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5599&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 165&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 470&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+38 617&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9246&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2679&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5376&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5588&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
|28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5438&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 367&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+12 480&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8557&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+40 850&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5109&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2678&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6117&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 542&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1827&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3449&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5836&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9281&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 152&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5258&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5568&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 437&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3309&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4846&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4536&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+934&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7461&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+37 881&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 790&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7683&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2669&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2226&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4256&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3887&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6139&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4700&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7917&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1727&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3848&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4778&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1370&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7084&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5192&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5564&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5275&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6155&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1206&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6398&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 400&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+44 751 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+10 113  &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3566 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2909 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9524 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 82||[[Чагаңгуо]]||[[24 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4657 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 83||[[Мбужий-Маий]]||[[15 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+15 884&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 84||[[Мбанза Нгуңгу]]||[[17 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8645&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 85||[[Бирнин Кебби]]||[[21 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9550&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 86||[[Semeyavia]]||[[23 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3396&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|}


* Таңбаланған тізім элементі

==Үлгі мақалалар==
53
===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
===USERBOX ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt; 
===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[24 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Талас облысы]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы]] - [[2026 жыл]] - [[13 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Баткен облысы]] - [[2026 жыл]] - [[23 шілде]]&lt;/center&gt;

== Хронологиялық сипаттама ==
&lt;center&gt;[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[15 шілде]] - 2900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.&lt;/center&gt;

== Тіркелгілер ==
* [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]&lt;br&gt;
* [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]]
[[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]]
&lt;!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!&gt;</text>
      <sha1>272yv9fy8645cnh1127xltna2y8fery</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645923</id>
      <parentid>3645922</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3645923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22782" sha1="5mxwz9xihrx2zs1n0qslhw4qahdfqtb" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;Қатысушы:&lt;/span&gt;'''MuratbekErkebulan'''&lt;/span&gt;}}
[[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]]
&lt;/div&gt;
'''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы&lt;br&gt;'''
{{User lang
| lang = kk
| name = Қазақ тілі
| level = N
| size = 
| info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады'''
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;
}}
{{User zh-2}}
{{User ky-3}}
{{User ru-2}}
{{User en-4}}
{{User mn-1}}
{{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} 
{{User:Box/Туған жері:ШҚО}}
{{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}}
{{User:Box/Windows 7 қолданушысы}}
|{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}}
{{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} 
{{User:Box/Статистика:Мақала саны|86}}
== Мақала ==
86
{| class=&quot;wikitable&quot;
! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі
|-
| 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9515&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3543&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] ||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4614&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+18 586&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8020&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5060&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4016&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8882&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 352&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+34 879&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 410&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5254&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+16 153&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9097&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1637&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 638&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9411&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5599&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 165&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 470&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+38 617&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9246&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2679&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5376&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5588&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
|28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5438&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 367&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+12 480&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8557&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+40 850&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5109&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2678&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6117&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 542&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1827&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3449&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5836&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9281&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 152&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5258&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5568&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 437&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3309&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4846&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4536&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+934&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7461&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+37 881&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 790&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7683&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2669&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2226&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4256&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3887&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6139&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4700&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7917&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1727&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3848&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4778&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1370&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7084&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5192&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5564&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5275&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6155&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1206&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6398&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 400&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+44 751 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+10 113  &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3566 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2909 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9524 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 82||[[Чагаңгуо]]||[[24 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4657 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 83||[[Мбужий-Маий]]||[[15 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+15 884&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 84||[[Мбанза Нгуңгу]]||[[17 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8645&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 85||[[Бирнин Кебби]]||[[21 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9550&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 86||[[Semeyavia]]||[[23 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3396&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|}


* Таңбаланған тізім элементі

==Үлгі мақалалар==
53
===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
===USERBOX ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt; 
===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[24 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Талас облысы]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы]] - [[2026 жыл]] - [[13 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Баткен облысы]] - [[2026 жыл]] - [[23 шілде]]&lt;/center&gt;

== Хронологиялық сипаттама ==
&lt;center&gt;[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[15 шілде]] - 2900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.&lt;/center&gt;

== Тіркелгілер ==
* [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]&lt;br&gt;
* [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]]
[[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]]
&lt;!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!&gt;</text>
      <sha1>5mxwz9xihrx2zs1n0qslhw4qahdfqtb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645925</id>
      <parentid>3645923</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мақала */</comment>
      <origin>3645925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22782" sha1="jbblcqwhxzy0448biv9h88dy6r6mduw" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;Қатысушы:&lt;/span&gt;'''MuratbekErkebulan'''&lt;/span&gt;}}
[[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]]
&lt;/div&gt;
'''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы&lt;br&gt;'''
{{User lang
| lang = kk
| name = Қазақ тілі
| level = N
| size = 
| info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады'''
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;
}}
{{User zh-2}}
{{User ky-3}}
{{User ru-2}}
{{User en-4}}
{{User mn-1}}
{{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} 
{{User:Box/Туған жері:ШҚО}}
{{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}}
{{User:Box/Windows 7 қолданушысы}}
|{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}}
{{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} 
{{User:Box/Статистика:Мақала саны|86}}
== Мақала ==
86
{| class=&quot;wikitable&quot;
! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі
|-
| 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9515&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3543&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] ||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4614&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+18 586&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8020&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5060&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4016&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8882&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 352&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+34 879&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 410&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5254&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+16 153&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9097&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1637&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 638&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9411&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5599&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 165&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 470&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+38 617&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9246&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2679&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5376&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5588&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
|28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5438&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 367&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+12 480&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8557&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+40 850&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5109&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2678&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6117&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 542&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1827&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3449&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5836&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9281&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 152&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5258&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5568&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 437&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3309&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4846&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4536&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+934&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7461&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+37 881&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 790&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7683&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2669&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2226&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4256&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3887&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6139&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4700&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7917&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1727&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3848&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4778&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1370&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7084&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5192&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5564&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5275&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6155&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1206&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6398&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 400&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+44 751 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+10 113  &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3566 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2909 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9524 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 82||[[Чагаңгуо]]||[[24 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4657 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 83||[[Мбужий-Маий]]||[[15 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+15 884&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 84||[[Мбанза Нгуңгу]]||[[17 шілде]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8645&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 85||[[Бирнин Кебби]]||[[21 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9550&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 86||[[Semeyavia]]||[[23 тамыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3412&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|}


* Таңбаланған тізім элементі

==Үлгі мақалалар==
53
===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
===USERBOX ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt; 
===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[24 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Талас облысы]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[29 маусым]]&lt;/center&gt;
 &lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы]] - [[2026 жыл]] - [[13 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Баткен облысы]] - [[2026 жыл]] - [[23 шілде]]&lt;/center&gt;

== Хронологиялық сипаттама ==
&lt;center&gt;[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[15 шілде]] - 2900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.&lt;/center&gt;

== Тіркелгілер ==
* [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]&lt;br&gt;
* [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]]
[[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]]
&lt;!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!&gt;</text>
      <sha1>jbblcqwhxzy0448biv9h88dy6r6mduw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андреас Буллер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>762918</id>
    <revision>
      <id>3645757</id>
      <parentid>3524649</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T17:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45912-67</username>
        <id>184868</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа монография туралы ақпарат қосылды, жеке сайттың мекенжайы жаңартылды.</comment>
      <origin>3645757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14485" sha1="o566f0esr29dxvg0i5i8dz5ivan8g9y" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Андреас Буллер
 |Суреті              = Andreas Buller.jpg
 |Сурет өлшемі        = 240px
 |Сурет стиль         = padding:4px; background:white;
 |Сурет тақырыбы      = Андреас Буллер (2023)
 |style               = width:260px; margin:0 0 1em 1em; background:#f9f9f9;
 |Тақырып стиль       = font-size:110%; font-weight:bold; text-align:center; padding:6px;
 |Туған күні          = 1961
 |Туған жері          = [[Абай (қала)|Абай]], Қазақ КСР
 |Азаматтығы          = Германия
 |Ғылыми аясы         = [[Философия]], [[Тарих философиясы]], [[Этика]]
 |Жұмыс орны          = Swiss International School, Фелльбах
 |Ғылыми дәрежесі     = Dr. phil.
 |Альма-матер         = [[Қарағанды мемлекеттік университеті]]; [[FernUniversität in Hagen]]
 |Несімен белгілі     = «із» философиясы, тоталитаризм тілі мен моралі
}}
'''Андреас Буллер''' (1961 жылы туған) — неміс және орыс текті философ, [[Тарих философиясы|тарих философиясы]] мен [[Этика|практикалық этика]] саласының маманы. Ол [[Тоталитаризм|тоталитаризм]]нің моралі, тарихи таным және «із» философиясы туралы еңбектерімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Андреас Буллер 1961 жылы Қазақ КСР-нің [[Абай (қала)|Абай]] қаласында [[Ресей немістері|Ресей немістерінің]] отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін еңбек лагеріне жер аударылған. Балалық шағын [[Қарағанды]] қаласында, бұрынғы [[Карлаг]] мекемесінің барагында өткізді — бұл орын кезінде әскери тұтқындар мен саяси жазаланушылар үшін пайдаланылған.&lt;ref&gt;Kölbl, Andreas. ''Andreas Buller aus Waiblingen: Russlanddeutscher und Putin-Kritiker'' // ''Waiblinger Zeitung'', 19 сәуір 2023.&lt;/ref&gt;

1984 жылы ол [[Қарағанды мемлекеттік университеті|Қарағанды мемлекеттік университетінің]] тарих факультетін үздік тәмамдады. Диплом жұмысы «[[Карл Маркс]] және Ресей» тақырыбына арналды. Зерттеу барысында ол Маркстың Ресей империясының сыртқы саясаты жөніндегі сыншыл көзқарастарымен алғаш рет Б. Д. Рязановтың редакциясымен 1923 жылы жарық көрген ''Очерки по истории марксизма'' жинағындағы үзінділер арқылы танысты.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/ryazanov-d-b-ocherki-po-istorii-marxizma-1923 Рязанов, Д. Б. ''Очерки по истории марксизма''. — 1923. — IV бөлім: «Взгляды Маркса и Энгельса на внешнюю политику».]&lt;/ref&gt; Осы жарияланған фрагменттер Маркстың Ресейдің XVIII–XIX ғасырлардағы дипломатиясы мен сыртқы саясатына қатысты сыни пайымдарын көрсетіп, Буллердің кеңестік марксизмге деген алғашқы күмәндерінің қалыптасуына ықпал етті.

1990 жылдан бері Германияда тұрады. Германияда жүрген кезінде де Маркстың еңбектеріне қызығушылығын жалғастырды. 2002 жылы Хагендегі ''[[FernUniversität in Hagen]]'' университетінде «Die Geschichtstheorien des XIX Jahrhunderts…» тақырыбында философия докторы (Dr. phil.) дәрежесін қорғады.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Die Geschichtstheorien des 19. Jahrhunderts''. Berlin: Logos, 2002. — 214 б. — ISBN 978-3-8325-0089-4.&lt;/ref&gt;

Қазіргі уақытта Андреас Буллер Штутгарттағы [https://www.swissinternationalschool.de/en/our-offer/ Swiss International School] мектебінде философия пәнінен сабақ береді.

== Ғылыми қызметі ==
Буллер неміс, орыс және ағылшын тілдерінде ғылыми жұмыстар жариялайды. Оның зерттеу салаларының негізгі бағыттары — [[Тарих философиясы|тарих философиясы]], тарихи таным, [[Уақыт|уақыт]] ұғымы,&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Вечность, время, тишина'' // ''Вторая навигация'', №18, 2025.&lt;/ref&gt; «із» концепті,&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Философия следа''. URL: https://sovrusfil.ru/andreas-buller-filosofiya-sleda&lt;/ref&gt; [[Өлім|өлім]] мәселесін түсіндіру, тоталитарлық тіл және [[Владимир Соловьёв|В. С. Соловьёвтың]] мұрасы.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''В. С. Соловьёв и современность''. Москва: Наука, 2018.&lt;/ref&gt; Оның зерттеулерінде iздi эпистемологиялық категория ретiнде мәселесі ерекше арын алады.

Ол «із» философиясы туралы еңбектер циклін жазды:&lt;ref name=&quot;Лекции&quot;&gt;Буллер, Андреас. ''Три лекции о понятии след''. Алетейя, 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Слои&quot;&gt;Буллер, Андреас. ''Следы и слои времени''. Академическая книга, 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Полилог&quot;&gt;Буллер, Андреас. ''Эпистемология следа…'' // ''Философский полилог'', 2020.&lt;/ref&gt;

Буллер еңбектері кәсіби тарихшылардың назарын аударды.&lt;ref&gt;Линченко, Андрей. ''В поисках следов прошлого''. Российское Общество интеллектуальной истории.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Репина, Л. П. ''Историки в поисках эпистемологических аргументов''. ''Studia Slavica et Balcanica Petropolitana'', 2019.&lt;/ref&gt;

2016 жылы ол неміс оқырманына арналған ''Theorie und Geschichte des Spurbegriffs'' атты еңбегін жариялады.&lt;ref&gt;Buller, Andreas. ''Theorie und Geschichte des Spurbegriffs''. Tectum, 2016.&lt;/ref&gt; Бұл тақырып 2026 жылы жарық көрген немiс тіліндегі ''Epistemologie der Spur. Eine Untersuchung zur Medialität, Hermeneutik und Ethik der Spur'' («Iз эпистемологиясы. Іздің медиалдылығы, герменевтикасы және этикасы туралы зерттеу») монографиясында одан әрі дамытылды.&lt;ref&gt;Buller, Andreas. ''Epistemologie der Spur. Eine Untersuchung zur Medialität, Hermeneutik und Ethik der Spur''. Würzburg: Königshausen &amp; Neumann, 2026. — 230 б. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-3-8260-9951-9&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

«Із» ұғымы оның өлім мәселесі жөніндегі зерттеулерімен де байланысты. Бұл тақырып ''Тарих философиясындағы және әдебиеттегі өлім мәселесі'' атты еңбегінде талданады.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Тема смерти в философии…''. Алетейя, 2019.&lt;/ref&gt;

2023 жылы жарық көрген ''Мораль және тоталитаризм тілі'' атты монографиясында ол [[Большевизм|большевизм]], [[Нацизм|нацизм]] және [[Путинизм|путинизм]] идеологияларындағы тілдік механизмдерді салыстырды.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Мораль и язык тоталитаризма''. LIT Verlag, 2023.&lt;/ref&gt; Еңбектің ағылшын тіліндегі нұсқасы да жарық көрді.&lt;ref&gt;Buller, Andreas. ''Morality and Language of Totalitarianism…''. LIT Verlag, 2023.&lt;/ref&gt;

Буллер сондай-ақ [[Райнхарт Козеллек|Р. Козеллек]], [[Семён Людвигович Франк|С. Л. Франк]], [[Артур Шопенгауэр|А. Шопенгауэр]] және XX ғасырдың басындағы орыс діни философиясы туралы мақалалар жазды.&lt;ref&gt;Buller, Andreas. ''Человек, природа, смерть…'' // ''Соловьёвские исследования'', 2020.&lt;/ref&gt; Тарих факультеттерінің студенттері үшін ''Тарих теориясына кіріспе'' атты оқу құралын әзірледі.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Введение в теорию истории''. Юрайт, 2018.&lt;/ref&gt;

== Қабылдау және сын ==
Буллердің еңбектері түрлі контекстте талқыланды. Әсіресе тоталитаризмнің моралі мен тіліне арналған еңбегі кең аудиторияда қызығушылық тудырды. Ресейлік оппозициялық саясаткер [[Максим Кац]] бұл кітапты өзінің YouTube арнасында талдады; ''Президент билігі неге негізделген?'' атты видеосы 800 000-нан астам қаралым жинады.&lt;ref&gt;Кац, Максим. ''Основа путинизма…''. YouTube, 2023.&lt;/ref&gt;

Журналистік талдаулар қатарында ''Холод'' порталы жариялаған сұхбат та бар, онда Буллер Третий рейх пен заманауи Ресейдің үгіт-насихат тәсілдерін салыстырады.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Пропаганда Третьего рейха…'' ''Холод'', 2023.&lt;/ref&gt; 2026 жылы Прагада шығатын «Русское слово» журналы Буллермен «Свобода — самый главный дар» атты сұхбат жариялады.&lt;ref&gt;''Михайлова, Лина.'' Андреас Буллер: Свобода — самый главный дар // ''Русское слово''. — 2026. — № 4 (238). — С. 44–49. — ISSN 1214-1771.&lt;/ref&gt;

2025 жылы Швейцарияда оның орыс тіліндегі ''Балалар мен ересектерге арналған философия туралы әңгімелер'' атты кітабы жарық көрді.&lt;ref&gt;Буллер, Андреас. ''Рассказы о философии…''. Sandermoен Publishing, 2025.&lt;/ref&gt;

== Қазақстанмен байланысы ==
Андреас Буллер — Қазақстанда туып-өскен философ. Оның ғылыми қызығушылықтары [[Қарағанды мемлекеттік университеті]] жылдарында қалыптасты. Дәл осы кезеңде ол тарихи таным теориясына және [[Тарих философиясы|тарих философиясына]] бет бұрды.

1988–1989 жылдары ол ҚарМУ-дың тарих факультетінде ғылыми қызметкер болды. 2018 жылы осы университетте тарих теориясы бойынша дәрістер оқыды.

== Таңдамалы еңбектері ==
* ''Die Geschichtstheorien des 19. Jahrhunderts''. Berlin: Logos, 2002.
* ''Три лекции о понятии след''. Санкт-Петербург: Алетейя, 2016.
* ''Следы и слои времени''. Санкт-Петербург: Академическая книга, 2022.
* ''Theorie und Geschichte des Spurbegriffs''. Marburg: Tectum, 2016.
* ''Тема смерти в философии, истории и литературе''. Санкт-Петербург: Алетейя, 2019.
* ''В. С. Соловьёв и современность''. Москва: Наука, 2018.
* ''Die Kommunismusidee in der russischen Religionsphilosophie''. Berlin: Logos, 2009.
* ''Введение в теорию истории''. Москва: Юрайт, 2018.
* ''Мораль и язык тоталитаризма''. Berlin: LIT Verlag, 2023. — ISBN 978-3-643-25084-1. [https://books.google.de/books?id=54DPEAAAQBAJ Google Books]
* ''Morality and Language of Totalitarianism. Moral Basics of Putinism''. Berlin: LIT Verlag, 2023. — ISBN 978-3-643-91447-2. [https://books.google.de/books?id=EcfVEAAAQBAJ Google Books]
* ''Рассказы о философии для детей и взрослых''. Цуг: Sandermoен Publishing, 2025. [https://archive.org/details/rasskazi-o-filosofii-a-buller-sandermoen-2025-free-sample/mode/2up Archive.org]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://orcid.org/0000-0002-2283-9793 ORCID profile of Andreas Buller]
* [https://andreas-buller.de/ Андреас Буллердің жеке сайты]
* [https://sandermoenpublishing.com/products/rasskazi_o_filosofii Sandermoен Publishing сайтындағы кітап беті]

[[Санат:Философтар]]
[[Санат:Неміс философтары]]
[[Санат:Германия азаматтары]]
[[Санат:Қарағанды мемлекеттік университетінің түлектері]]
[[Санат:Қазақстанда ғалымдар]]</text>
      <sha1>o566f0esr29dxvg0i5i8dz5ivan8g9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>764845</id>
    <revision>
      <id>3645768</id>
      <parentid>3645426</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Кешегі деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645768</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="130" sha1="54vzrffqbah00fjhm49k3s6gfm1m0oz" xml:space="preserve">{
	&quot;articles&quot;: 244821,
	&quot;pages&quot;: 670382,
	&quot;edits&quot;: 3642049,
	&quot;users&quot;: 181061,
	&quot;activeusers&quot;: 384,
	&quot;admins&quot;: 15,
	&quot;files&quot;: 8770
}</text>
      <sha1>54vzrffqbah00fjhm49k3s6gfm1m0oz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мингәчевир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772186</id>
    <revision>
      <id>3645713</id>
      <parentid>3626993</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ нақтылау</comment>
      <origin>3645713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13528" sha1="tv4rcy47qm84d5sdvugd1qu1rave3r8" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Мингәчевир
 |шынайы атауы            = {{lang-az|Mingəçevir}}
 |сурет                   = Kür çayının Mingəçevirdən keçən hissəsi.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Әзербайжан
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min =46 |lat_sec =12 
  |lon_dir =E |lon_deg =47 |lon_min =02 |lon_sec =56 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1946	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = Мингечаургэс
 |статус алуы             = 1948
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 55
 |климаты                 = субтропикалық
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 98 100
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +4:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +994 147
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Мингәчевир''' ({{lang-az|Mingəçevir}}) — [[Әзербайжан]]дағы қала. Кура өзенінің жағасында орналасқан бұл қала Әзербайжандағы халық саны жөнінен төртінші қала.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.votpusk.ru/country/kurort.asp?CN=AJ&amp;CT=AJ1|title=Мингечевир|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;
Мингечевир қаласының халқы 2026 жылы 98 100 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/az/population-of-mingachevir-9018.html|title=Население Мингечевир|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Географиялық сипаттамасы ==
Қала Бакуден 323 шақырым және Баку-Тбилиси теміржолынан 17 км қашықтықта орналасқан. Ұлттық әуежай 30 км қашықтықта. Географиялық тұрғыдан қала республиканың орталығында, Кура өзенінің екі жағалауында орналасқан. Мингәчевир су қоймасы қаладан солтүстік-батысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://m.gomap.az/Info/Cities/Mingechevir.aspx?lng=ru|title=Город Мингечевир|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Мингәчевир елдің айналасындағы аудандарды сумен қамтамасыз ететін «Мингечевир теңізі» су қоймасының арқасында танымал. 1945 жылы жұмысшылар қонысы ретінде құрылған Мингәчевир тез дамып, 1948 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-az-Mingechaur|title=Мингечаур|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;

Біздің заманымызға дейінгі 3-мыңжылдықта мұнда ежелгі қоныс болған, оның жергілікті тұрғындары егіншілікпен, жылқы шаруашылығымен, балық аулаумен және қолөнермен айналысқан. Алғашқы археологиялық қазба жұмыстары 1871 жылы жүргізілді. Келесі ғылыми зерттеу 1935 жылы ұйымдастырылды. Қазба жұмыстары кезінде екі қоныс және әртүрлі жерлеу орындары табылды.

1946 жылы соғыстан кейінгі кезеңде басталған қазба жұмыстарының келесі кезеңінде тұрмыстық заттар мен ыдыстар – алтын және күміс ыдыстар, шыны ыдыстар, әйелдер зергерлік бұйымдары және бірнеше ежелгі мемлекеттердің тиындары табылды. Бұл олжалар қаланың басқа елдермен сауда және мәдени байланыстарын растады. Сол кездегі ежелгі қоныста көптеген қолөнер шеберханалары, моншалар және сауда нүктелері болған. XVIII ғасырда тұрғындар Кура өзенінің сол жағалауына белсенді түрде қоныстана бастады.

Маңызды сауда жолында орналасқан ежелгі Мингәчевир қаласы XVIII және XIX ғасырларда елдің мәдени орталығы болды. Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше теория бар. Біреуіне сәйкес, ол Әзербайжанға тәртіпсіздіктерді басу үшін жіберілген араб қолбасшысы Мингечевирмен байланысты. Қанды шайқас кезінде оның қызы қаза тауып, Кура өзенінің жағасында қылышымен және атымен жерленген. Басқа дереккөздер қала атауын Сасани билеушісі Манучехрмен байланыстырады.

1954 жылдың ақпан айында Мингәчевир республикалық бағыныстағы қала болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2315-Mingechaur.html|title=Азия. Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://kz24.news/article/interesnye-mesta/krupnye-goroda-azerbaydzhana.html?ysclid=mk81ajbpvy141344555|title=Самые крупные города Азербайджана|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада резеңке бұйымдарын, оқшаулағыш материалдарды және шыны талшықты шығаратын зауыттар бар. Сондай-ақ, компьютерлер мен кеңсе жабдықтарын шығаратын компания бар. Мингәчевир су қоймасы жақын маңдағы елді мекендердегі тұрмыстық қажеттіліктер үшін де, ауыл шаруашылығы үшін де маңызды су көзі болып табылады, ал Мингәчевир су электр станциясы (СЭС) елдің көптеген аймақтарын электр энергиясымен қамтамасыз етеді.

Мингәчевир — Әзербайжанның ең маңызды мәдени және білім беру орталықтарының бірі. Онда жоғары және орта арнаулы оқу орындары, мұражайлар, театрлар, көрмелер және кинотеатрлар орналасқан. Балаларға арналған сыныптан тыс іс-шараларға, соның ішінде әртүрлі балалар шығармашылық орталықтарына, спорт мектептеріне, жастар туризмі орталығына және өлкетану орталығына көп көңіл бөлінеді.

Мингәчевир салыстырмалы түрде жас болғанына қарамастан, ежелгі сәулет ескерткіштерінде көрініс тапқан бай тарихы бар. Баға жетпес артефактілер жергілікті тарих және өлкетану мұражайында сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bayattravel.com/azerbajdzhan/azerbaijan-info/11-mingechevir|title=Мингечевир|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-10|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Мингәчевирдің бай мәдени мұрасы бар, оның тарихи ескерткіштері мен көрікті жерлеріне Мингәчевир мешіті, армян шіркеуі және Мингәчевир бөгеті кіреді.
*'''Мингәчевир бөгеті''' — Әзербайжандағы ең үлкен су қоймасы, қаланы су электр қуатымен қамтамасыз етеді. Айналасындағы аумақ балық аулауға, жүзуге және қайықпен серуендеуге өте қолайлы.
*'''Мингәчевир жабайы табиғат саябағы''' — саябақта аюлар, бұғылар, бүркіттер және тауыстар сияқты әртүрлі жануарлар мен құстар мекендейді. Сондай-ақ, саябақ бойында көптеген жаяу жүргіншілер жолдары, ағаш көпірлер және пикник алаңдары бар.
*'''Жұма мешіті''' — 1800 жылдары салынған Мингәчевирдегі ең көне мешіт. Ол ислам және жергілікті сәулет стильдерінің ерекше үйлесімін білдіреді және мәдени тұрғыдан маңызды ескерткіш болып саналады.
*'''Гейдар Әлиев саябағы''' — саябақта ұлттық батырлардың көптеген мүсіндері және қайықпен жүзуге жарамды жасанды көл бар. Сондай-ақ, балаларға арналған бірнеше ойын алаңдары және демалып, сергітетін бірнеше кафе бар.
*'''Мингәчевир сарқырамасы''' — қала орталығынан 20 км жерде орналасқан, биіктігі шамамен 10 м. Жасыл желектермен қоршалған бұл жер пикниктер мен демалыс үшін орындар ұсынады.
*'''Мингәчевир су электр стансасы''' —  Әзербайжандағы ең ірі стансалардың бірі болып табылады және қаланы электр қуатымен қамтамасыз етеді. Бұл Әзербайжанның инфрақұрылымы мен технологиялық жетістіктері туралы білгісі келетін туристер үшін танымал орын.
*'''Өлкетану мұражайы''' — мұражай Мингәчевир мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетін ұсынады. Бірнеше экспонаттар жергілікті тұрғындардың күнделікті өмірі мен дәстүрлерін көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/azerbaijan-mingachevir.htm|title=Карта Мингечевира|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-6|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Mingachevir home built by German prisoners of war.JPG|Неміс әскери тұтқындары салған үй
НМ.jpg|Мингәчевир қаласындағы жағалау
Mingachevir city sunset.JPG|Қала арқылы өтетін Кура өзенінің бөлігі
Mingəçevir dənizkənarı bulvarı.jpg|Жаға бульвары
Mingəçevir SES ümumi görünüş.jpg|Су қоймасы
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Әзербайжан қалалары}}
[[Санат:Әзербайжан қалалары]]</text>
      <sha1>tv4rcy47qm84d5sdvugd1qu1rave3r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет</title>
    <ns>4</ns>
    <id>775564</id>
    <revision>
      <id>3645792</id>
      <parentid>3645468</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту.</comment>
      <origin>3645792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724795" sha1="n4wjeqgs1c0qbgxr3lqecuie04i4loa" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!N
!Бет
!Қаралу саны (соңғы 30 күнде)
!Қаралу саны (соңғы 90 күнде)
!Қаралу саны (бір жылда)
|-
|1
|[[Басты бет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 34743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 105131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 398626]
|-
|2
|[[Арнайы:Іздеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 89581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 166550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 365232]
|-
|3
|[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 11631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 34736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 104716]
|-
|4
|[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1845]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9013]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30698]
|-
|5
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29519]
|-
|6
|[[Sadraddin]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Sadraddin 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 4523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Sadraddin 8632]
|-
|7
|[[Абай Құнанбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 254519]
|-
|8
|[[Қазақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9821]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 82826]
|-
|9
|[[Нан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 5033]
|-
|10
|[[Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 83250]
|-
|11
|[[Шешендік сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 8046]
|-
|12
|[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 6042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9244]
|-
|13
|[[Кенесары хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 871]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35367]
|-
|14
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9761]
|-
|15
|[[Әділет (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 10015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 10466]
|-
|16
|[[Пазырық мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 79]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5173]
|-
|17
|[[Қазақстан Құрылтайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 7088]
|-
|18
|[[Қазақ-ноғай қатынастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3539]
|-
|19
|[[Қазақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17792]
|-
|20
|[[Қытай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23360]
|-
|21
|[[Болат Оралұлы Ақшолақов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3311]
|-
|22
|[[Әділ Өтеғұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2656]
|-
|23
|[[:Сурет:Oxford City FC crest.svg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2528]
|-
|24
|[[Қазақ есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 579]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8518]
|-
|25
|[[Ресей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 723]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3879]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18899]
|-
|26
|[[Жақ (анатомия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 3478]
|-
|27
|[[Ағаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8052]
|-
|28
|[[Зират]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 3210]
|-
|29
|[[Джон Фицджеральд Кеннеди]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 81]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 3046]
|-
|30
|[[Нұрсұлтан (ханбике)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2550]
|-
|31
|[[Шорья]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2455]
|-
|32
|[[Мүшел жас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 926]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 4770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21539]
|-
|33
|[[Михаил Станиславович Шайдоров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 4989]
|-
|34
|[[Стоматит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 5710]
|-
|35
|[[Ламин Ямаль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 3510]
|-
|36
|[[Дина Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 3371]
|-
|37
|[[Заһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2479]
|-
|38
|[[Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2551]
|-
|39
|[[Қазақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35747]
|-
|40
|[[Жын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2432]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 3863]
|-
|41
|[[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 23095]
|-
|42
|[[Қ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 3687]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A 9876]
|-
|43
|[[Бүйрек тастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2359]
|-
|44
|[[Құшайри]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2230]
|-
|45
|[[Әлем халықтарының ертегілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2370]
|-
|46
|[[Бөгенбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11421]
|-
|47
|[[Қазақ батырлар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30296]
|-
|48
|[[Саида Шавкатқызы Мирзиёева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 55]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2371]
|-
|49
|[[Футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13472]
|-
|50
|[[Айша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 95]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 4474]
|-
|51
|[[Қатысушы талқылауы:Kasthack]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 55]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2130]
|-
|52
|[[Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 4326]
|-
|53
|[[Sәlem Entertainment]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 2365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 3590]
|-
|54
|[[Есет Көтібарұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3038]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14751]
|-
|55
|[[Тораңғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 2363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 3838]
|-
|56
|[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6204]
|-
|57
|[[Мәскеу мемлекеттік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2776]
|-
|58
|[[Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2303]
|-
|59
|[[Қазақ әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 4839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28412]
|-
|60
|[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13009]
|-
|61
|[[Қазақ хандарының шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5913]
|-
|62
|[[Бала ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2038]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2377]
|-
|63
|[[Уикипедия:Форум]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 24205]
|-
|64
|[[Қазақша жыл санау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 1942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 5868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 74827]
|-
|65
|[[Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2699]
|-
|66
|[[Шұрат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 89]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 1997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 2327]
|-
|67
|[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 45966]
|-
|68
|[[Бақыт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 2012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 3420]
|-
|69
|[[Канибадам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2056]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2135]
|-
|70
|[[Қазақстан демографиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16983]
|-
|71
|[[Ай (қазақ дәстүрінде)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 2189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 5108]
|-
|72
|[[Тарық ибн Зияд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1960]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 2059]
|-
|73
|[[Уоррен Гардинг]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 2245]
|-
|74
|[[Щучинск]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2872]
|-
|75
|[[Әйнек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 74]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2769]
|-
|76
|[[Қытай халықтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2538]
|-
|77
|[[Асқар Сүлейменов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7506]
|-
|78
|[[BTS]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BTS 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BTS 2286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BTS 3224]
|-
|79
|[[Қазақстан жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17979]
|-
|80
|[[Абылай хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58246]
|-
|81
|[[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 2797]
|-
|82
|[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48457]
|-
|83
|[[Виктория (Британдық Колумбия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1948]
|-
|84
|[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3218]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40889]
|-
|85
|[[Ислам негіздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2673]
|-
|86
|[[Шұғыла (журнал)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1930]
|-
|87
|[[Жаңасемей ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3075]
|-
|88
|[[Қазақ хандығының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25264]
|-
|89
|[[Есінеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 2137]
|-
|90
|[[Комако Кимура]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1836]
|-
|91
|[[Құс өсіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1983]
|-
|92
|[[Нақыл сөздер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 2017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5608]
|-
|93
|[[Араб мемлекеттері Лигасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2963]
|-
|94
|[[Маржан Тасова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1867]
|-
|95
|[[Бауыржан Момышұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4847]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 115819]
|-
|96
|[[Филипп Исаевич Голощёкин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 7758]
|-
|97
|[[Ажырасу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2862]
|-
|98
|[[Бірлік (Мойынқұм ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1793]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2010]
|-
|99
|[[Пиноккио]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1772]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1807]
|-
|100
|[[КешYOU]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 12474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 22571]
|-
|101
|[[Ребус]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 2189]
|-
|102
|[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2677]
|-
|103
|[[Азаматтық тәрбие]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1875]
|-
|104
|[[Наймандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 25921]
|-
|105
|[[Шахмұрат Мүтәліп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4922]
|-
|106
|[[Коростышев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1735]
|-
|107
|[[Ботай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27815]
|-
|108
|[[Қарадың]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1721]
|-
|109
|[[Райнгау-Таунус (аудан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1708]
|-
|110
|[[Икер Касильяс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1991]
|-
|111
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6076]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10197]
|-
|112
|[[Наманған облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1687]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1782]
|-
|113
|[[Түзуші ұлпа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 89]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 3185]
|-
|114
|[[Энтеровирусты инфекция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1811]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 2526]
|-
|115
|[[Қарақалпақ мемлекеттік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1971]
|-
|116
|[[Атырау облысы мектептерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4242]
|-
|117
|[[Иммунды жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 3432]
|-
|118
|[[Халифа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 2420]
|-
|119
|[[Кванхе гун ван]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 88]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1802]
|-
|120
|[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4354]
|-
|121
|[[Астана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36155]
|-
|122
|[[Дирлеванг]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1615]
|-
|123
|[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 3015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23641]
|-
|124
|[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7124]
|-
|125
|[[Қазақстан қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23635]
|-
|126
|[[Футболдан әлем чемпионаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5468]
|-
|127
|[[Павел Яковлевич Зальцман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1621]
|-
|128
|[[Dream League Soccer 2021]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 1576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 1666]
|-
|129
|[[Қоңырат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 22966]
|-
|130
|[[Ұлы тоқырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2999]
|-
|131
|[[Алтын Орда хандарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 203]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2095]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9443]
|-
|132
|[[Данил Голубенко]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1810]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1978]
|-
|133
|[[Мұхаммед Мохбер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1646]
|-
|134
|[[Бұзаубас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7821]
|-
|135
|[[Кропивницкий]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1617]
|-
|136
|[[Хулиан Альварес]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1674]
|-
|137
|[[Қатысушы:Tvoilubimyibakhthar]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1675]
|-
|138
|[[Жалғас Жұмағұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 94]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1695]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2173]
|-
|139
|[[Сайфуддин Азизи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1568]
|-
|140
|[[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4967]
|-
|141
|[[:Санат:Алматы облысында туғандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1740]
|-
|142
|[[Ноғай Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1752]
|-
|143
|[[Капонир]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1542]
|-
|144
|[[Супер келіншек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1852]
|-
|145
|[[Күрен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1551]
|-
|146
|[[Mellstroy]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Mellstroy 165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Mellstroy 1630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Mellstroy 1958]
|-
|147
|[[Мемлекет астаналары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 58180]
|-
|148
|[[Үйде жалғыз қалғанда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 3713]
|-
|149
|[[Аустрия жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1629]
|-
|150
|[[Волчанск (Украина)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1514]
|-
|151
|[[Жанна Исақызы Керімтаева-Сатыбалдиева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 72]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1576]
|-
|152
|[[Үлкен Арлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1639]
|-
|153
|[[Түрік әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 97]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2819]
|-
|154
|[[Үндістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2494]
|-
|155
|[[Адуын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1621]
|-
|156
|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25757]
|-
|157
|[[Кеңірдек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 3615]
|-
|158
|[[Алатау (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4650]
|-
|159
|[[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3996]
|-
|160
|[[Арғын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23019]
|-
|161
|[[Алматы энергетика және байланыс университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2786]
|-
|162
|[[Сауран ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3922]
|-
|163
|[[Шәмші Қалдаяқов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 5410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28421]
|-
|164
|[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 4240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 11203]
|-
|165
|[[Абайдың этнографиялық лексикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1493]
|-
|166
|[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5925]
|-
|167
|[[Мақал-мәтелдер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10594]
|-
|168
|[[Шеркеш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10197]
|-
|169
|[[Неолит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 11860]
|-
|170
|[[Терек шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1589]
|-
|171
|[[Ларри Финк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1521]
|-
|172
|[[Бронх демікпесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 5050]
|-
|173
|[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2855]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11380]
|-
|174
|[[Құран ғылымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1387]
|-
|175
|[[Балқаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17794]
|-
|176
|[[Арсланбек Сұлтанбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1553]
|-
|177
|[[Мырза Ғұләм Ахмед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1523]
|-
|178
|[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4672]
|-
|179
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9741]
|-
|180
|[[Қазақстан кенттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2002]
|-
|181
|[[Ер Төстік және Айдаһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2043]
|-
|182
|[[Еділ қаған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6984]
|-
|183
|[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 3833]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22328]
|-
|184
|[[Алакөл (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12101]
|-
|185
|[[Қазақ ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15456]
|-
|186
|[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 126403]
|-
|187
|[[Шыңғыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 62702]
|-
|188
|[[:Санат:Жылқы тұқымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1352]
|-
|189
|[[Мұхаммед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1120]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 3943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 27986]
|-
|190
|[[Алматы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 4584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28985]
|-
|191
|[[Ванесса Кирби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1344]
|-
|192
|[[Ақтамберді Сарыұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18758]
|-
|193
|[[Түркістан легионы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2433]
|-
|194
|[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8644]
|-
|195
|[[Баланы қырқынан шығару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 3762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 27349]
|-
|196
|[[Сақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 61677]
|-
|197
|[[Профессор Мориарти]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1294]
|-
|198
|[[Домалақ ана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8707]
|-
|199
|[[Туыстық атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25054]
|-
|200
|[[Кристалдық тор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 4391]
|-
|201
|[[Лиам Макдональд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1269]
|-
|202
|[[Захабийа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1248]
|-
|203
|[[Қабір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 2151]
|-
|204
|[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2587]
|-
|205
|[[Ұйғырлардың Жетісуға қоныс аударуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1494]
|-
|206
|[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1982]
|-
|207
|[[Жіктік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10235]
|-
|208
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2702]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15801]
|-
|209
|[[Шашыратқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2932]
|-
|210
|[[Ахмет Байтұрсынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 120167]
|-
|211
|[[Кеген (ауыл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1746]
|-
|212
|[[Турбина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1397]
|-
|213
|[[Пісте]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1505]
|-
|214
|[[Ирина Ерофеева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1267]
|-
|215
|[[Жылқы малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34615]
|-
|216
|[[Қазақтың антропологиялық типі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 76]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1372]
|-
|217
|[[Сәтті Жұлдыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 3202]
|-
|218
|[[:Санат:Қазақстан әншілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12472]
|-
|219
|[[Қаракесек (Арғын)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12291]
|-
|220
|[[:Санат:Чадтағы футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1171]
|-
|221
|[[Қыз ұзату кәделері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3108]
|-
|222
|[[Қазақтың боғауыз сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12748]
|-
|223
|[[АҚШ штаттарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17686]
|-
|224
|[[Индиго]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 1439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 2474]
|-
|225
|[[Ұлытау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12391]
|-
|226
|[[Галлон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1197]
|-
|227
|[[Алланың есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 812]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 19193]
|-
|228
|[[Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 30727]
|-
|229
|[[Аляска штатының қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1468]
|-
|230
|[[Сырдария облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1397]
|-
|231
|[[Аманат (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 8198]
|-
|232
|[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11954]
|-
|233
|[[Элен Каррер д’Анкосс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1138]
|-
|234
|[[Алтын Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 3595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35625]
|-
|235
|[[Болашақ (стипендия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1639]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 6008]
|-
|236
|[[Тив (халық)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1101]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1164]
|-
|237
|[[Дезире Дуэ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1235]
|-
|238
|[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 970]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27654]
|-
|239
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4856]
|-
|240
|[[Шымыр батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1399]
|-
|241
|[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 886]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9431]
|-
|242
|[[Абай жолы (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 954]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37500]
|-
|243
|[[Қожа Ахмет Ясауи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 2944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 45393]
|-
|244
|[[Ермұхамед Мәулен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 254]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3820]
|-
|245
|[[Жәнібек Әлімханұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4930]
|-
|246
|[[Берік Мәжитұлы Имашев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1077]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1474]
|-
|247
|[[Ыбырай Алтынсарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 108712]
|-
|248
|[[Катар әмірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1059]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1125]
|-
|249
|[[Әл-Фатиха сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3673]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 22753]
|-
|250
|[[Қайрат Нұртас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 11994]
|-
|251
|[[Қазақстандағы референдум (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 7891]
|-
|252
|[[Ху Цзиньтао]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1058]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1237]
|-
|253
|[[Елена Александровна Пак]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1048]
|-
|254
|[[Тәубә сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2099]
|-
|255
|[[Көкбас (балық)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1176]
|-
|256
|[[Көңіл айту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10345]
|-
|257
|[[Қазақ тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 757]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 2747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15548]
|-
|258
|[[Тасбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1254]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 7099]
|-
|259
|[[Давид Мамиевич Дегтярев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1083]
|-
|260
|[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1043]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2621]
|-
|261
|[[Нұх пайғамбар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 5052]
|-
|262
|[[Желдірме (ән жанры)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1057]
|-
|263
|[[Алтынсарин ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1010]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1282]
|-
|264
|[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4511]
|-
|265
|[[Мизан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1016]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2004]
|-
|266
|[[Криштиану Роналду]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8802]
|-
|267
|[[Александр Станиславович Сырский]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1109]
|-
|268
|[[Матай (ру бірлестігі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7692]
|-
|269
|[[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 6003]
|-
|270
|[[Қазақ хандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1021]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 38156]
|-
|271
|[[Ракапоши]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 1021]
|-
|272
|[[Дәуіт ұста]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1083]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1313]
|-
|273
|[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49340]
|-
|274
|[[Қарақұрт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4379]
|-
|275
|[[Жігіттің сөзі. Қанды жол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1054]
|-
|276
|[[Жеті қазына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 20499]
|-
|277
|[[Ежелгі грек философиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3233]
|-
|278
|[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 64951]
|-
|279
|[[Мал атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4130]
|-
|280
|[[Салауат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 2634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 20416]
|-
|281
|[[Химия оқу пәні және ғылыми сала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 959]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1186]
|-
|282
|[[Голямо-Асеново (Хасково облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 952]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 966]
|-
|283
|[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53503]
|-
|284
|[[Мақсат Мәлікұлы Толықбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2158]
|-
|285
|[[Ақ бата, тілек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1929]
|-
|286
|[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33542]
|-
|287
|[[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23361]
|-
|288
|[[Бейметалдар атомы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 981]
|-
|289
|[[Намаз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 1133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 2512]
|-
|290
|[[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1665]
|-
|291
|[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2090]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8874]
|-
|292
|[[Албан руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13462]
|-
|293
|[[Қаракерей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7675]
|-
|294
|[[Накхер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 928]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 934]
|-
|295
|[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3023]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 10314]
|-
|296
|[[Руслан Тай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4590]
|-
|297
|[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27338]
|-
|298
|[[Шөмекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9787]
|-
|299
|[[Мата атаулары мен түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9444]
|-
|300
|[[Худжанд (футбол клубы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 962]
|-
|301
|[[Темір алмасуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 1130]
|-
|302
|[[Қырғыз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6760]
|-
|303
|[[Төлепберген Тұрсынұлы Байсақалов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1203]
|-
|304
|[[Кіші жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15781]
|-
|305
|[[Хакан Чалханоглу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 972]
|-
|306
|[[Ақтөбе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12145]
|-
|307
|[[Цирк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 2569]
|-
|308
|[[Міржақып Дулатұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 83658]
|-
|309
|[[Күміс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 1013]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 3524]
|-
|310
|[[Адай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15406]
|-
|311
|[[Шариф]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 898]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 1054]
|-
|312
|[[:Сурет:Maradona 1986 Arg-Eng.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888]
|-
|313
|[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 757]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 76642]
|-
|314
|[[Қаңлылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29737]
|-
|315
|[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 13352]
|-
|316
|[[Бас сүйек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 1034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 5557]
|-
|317
|[[Оралхан Бөкей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 1883]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25743]
|-
|318
|[[Түсті металлургия өнеркәсібі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1824]
|-
|319
|[[Кухня (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1069]
|-
|320
|[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24428]
|-
|321
|[[Зу-Зу Күлпаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5893]
|-
|322
|[[Омония (футбол клубы, Никосия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 912]
|-
|323
|[[Дулат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 15655]
|-
|324
|[[Жыныстық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8894]
|-
|325
|[[Қызықты биология. Жануарлар әлемі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 905]
|-
|326
|[[2GIS]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=2GIS 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2GIS 974]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=2GIS 1609]
|-
|327
|[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 12195]
|-
|328
|[[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 1031]
|-
|329
|[[Бохтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 971]
|-
|330
|[[Сұңғыла]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 9186]
|-
|331
|[[Жұмбақтас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10051]
|-
|332
|[[Табын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13057]
|-
|333
|[[Аққыстау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 1448]
|-
|334
|[[Әлімұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14338]
|-
|335
|[[Малдың инвазиялық аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2044]
|-
|336
|[[Балағат сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4475]
|-
|337
|[[Қазақстан аудандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 28428]
|-
|338
|[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1855]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7560]
|-
|339
|[[Ябалак]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 868]
|-
|340
|[[ALEM (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 12853]
|-
|341
|[[Ботбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7899]
|-
|342
|[[Қазақ ұлттық киімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20797]
|-
|343
|[[Арал ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3526]
|-
|344
|[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 6014]
|-
|345
|[[Өзбекәлі Жәнібеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33396]
|-
|346
|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 49693]
|-
|347
|[[Староконстантинов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 881]
|-
|348
|[[Түркістан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18607]
|-
|349
|[[Ысты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11372]
|-
|350
|[[Құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 8629]
|-
|351
|[[Қазақша Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 9071]
|-
|352
|[[Қазақ ұлттық медицина университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4962]
|-
|353
|[[Ақ болып кетті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 1002]
|-
|354
|[[Құран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 482]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10763]
|-
|355
|[[Қазақстандағы саяси партиялар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10735]
|-
|356
|[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23014]
|-
|357
|[[Орта ғасыр кезеңінің антропологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 55]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 899]
|-
|358
|[[Бәйтерек (монумент)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27188]
|-
|359
|[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5727]
|-
|360
|[[Қыпшақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25795]
|-
|361
|[[Жаныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11380]
|-
|362
|[[Қабанбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22305]
|-
|363
|[[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4315]
|-
|364
|[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12660]
|-
|365
|[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5037]
|-
|366
|[[Ортохантавирус]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 946]
|-
|367
|[[Бесін намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 17336]
|-
|368
|[[Қазақ ұлттық киімдер тігуге пайдаланған маталар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 93]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 941]
|-
|369
|[[Әлемнің жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2883]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63744]
|-
|370
|[[Ағайын-туыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 853]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 1280]
|-
|371
|[[Ақтабан шұбырынды жырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1040]
|-
|372
|[[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16469]
|-
|373
|[[Сарыарқа (метро бекеті)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 900]
|-
|374
|[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 99096]
|-
|375
|[[Zheka Fatbelly]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Zheka_Fatbelly 279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zheka_Fatbelly 1348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Zheka_Fatbelly 5405]
|-
|376
|[[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1829]
|-
|377
|[[Лионель Месси]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4182]
|-
|378
|[[Испан тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 55]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1709]
|-
|379
|[[Алматы облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16741]
|-
|380
|[[Абайдың қара сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15053]
|-
|381
|[[Асхат Сергеевич Ниязов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5345]
|-
|382
|[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39735]
|-
|383
|[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36506]
|-
|384
|[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 2201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 31850]
|-
|385
|[[Көрімдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2390]
|-
|386
|[[Дүйсен Шопанұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 758]
|-
|387
|[[Сабын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 832]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2084]
|-
|388
|[[Сіргелі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12014]
|-
|389
|[[Мұхтар Шаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71725]
|-
|390
|[[Ұлы жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14842]
|-
|391
|[[Без]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 1024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 4520]
|-
|392
|[[Жайдарман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 7039]
|-
|393
|[[Қасым хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34664]
|-
|394
|[[Жүктілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 1057]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 4176]
|-
|395
|[[Астана күні (Қазақстан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 980]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1777]
|-
|396
|[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4237]
|-
|397
|[[Уикипедия:Анықтама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9584]
|-
|398
|[[Виктор Орбан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 1210]
|-
|399
|[[Гүлбахрам Байбосынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2962]
|-
|400
|[[Хасар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 971]
|-
|401
|[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7576]
|-
|402
|[[Рахат Мұхтарұлы Әлиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1919]
|-
|403
|[[Діл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 757]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1931]
|-
|404
|[[Чарли Кирк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 1089]
|-
|405
|[[Қарағанды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8971]
|-
|406
|[[Әмір Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29227]
|-
|407
|[[Ақпан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 2526]
|-
|408
|[[Асқазан аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17875]
|-
|409
|[[Арыс қалалық әкімдігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1201]
|-
|410
|[[Төре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7434]
|-
|411
|[[Домбыра]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21517]
|-
|412
|[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9661]
|-
|413
|[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11975]
|-
|414
|[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 15636]
|-
|415
|[[Еуразия ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5774]
|-
|416
|[[Шу аңғары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 814]
|-
|417
|[[Әйтеке би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19452]
|-
|418
|[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10404]
|-
|419
|[[Таз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7397]
|-
|420
|[[Қатысушы:Дана Нұрболқызы/зертхана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 724]
|-
|421
|[[Ақтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 8990]
|-
|422
|[[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2350]
|-
|423
|[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58258]
|-
|424
|[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2835]
|-
|425
|[[Нағашы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6063]
|-
|426
|[[Әкімшілік жауапкершілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 73]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2056]
|-
|427
|[[Азамат Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2420]
|-
|428
|[[Ташкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 4300]
|-
|429
|[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28125]
|-
|430
|[[Бәйдібек Қарашаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8083]
|-
|431
|[[Гүлназ Жоланова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1300]
|-
|432
|[[Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 54174]
|-
|433
|[[Білім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 94]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 4129]
|-
|434
|[[Ғылыми еңбек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 831]
|-
|435
|[[Кеңірдек тыныстылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 793]
|-
|436
|[[Шығыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18590]
|-
|437
|[[ALT Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3741]
|-
|438
|[[Құрылтай сайлауы (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 665]
|-
|439
|[[Шиеленіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 967]
|-
|440
|[[Қазақстан халық кеңесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1933]
|-
|441
|[[Қожа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13571]
|-
|442
|[[Шанышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8087]
|-
|443
|[[Сиқым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8071]
|-
|444
|[[Нұрсұлтан мешіті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 906]
|-
|445
|[[Мандам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 938]
|-
|446
|[[Жетісу облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10420]
|-
|447
|[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7528]
|-
|448
|[[Маймыл шешек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 863]
|-
|449
|[[Абай облысындағы өрт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 1044]
|-
|450
|[[Асхат Ғалымұлы Хасенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1306]
|-
|451
|[[Еңлік — Кебек (пьеса)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8711]
|-
|452
|[[Америка Құрама Штаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1972]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19055]
|-
|453
|[[Енога]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 648]
|-
|454
|[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 27866]
|-
|455
|[[Аңырақай шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 18926]
|-
|456
|[[Азық-түлік қауіпсіздігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1161]
|-
|457
|[[Шолпан Иманбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1275]
|-
|458
|[[Уикипедия:Қауым порталы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8591]
|-
|459
|[[Табылды Досымов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11584]
|-
|460
|[[Қазақстан Республикасының заңдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9615]
|-
|461
|[[Жамбыл облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12692]
|-
|462
|[[МузАРТ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 3555]
|-
|463
|[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4519]
|-
|464
|[[ДНҚ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14161]
|-
|465
|[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3146]
|-
|466
|[[Байбақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 416]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8011]
|-
|467
|[[Киста]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 2734]
|-
|468
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 2397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 2572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 2572]
|-
|469
|[[Жеті ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15034]
|-
|470
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2671]
|-
|471
|[[Лана Паррия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 663]
|-
|472
|[[Жасанды интеллект]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 32948]
|-
|473
|[[Қырғызстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11157]
|-
|474
|[[Әзімхан Тішәнұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 637]
|-
|475
|[[Шаһрихан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 697]
|-
|476
|[[Қазақстан 2050]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6499]
|-
|477
|[[Ыстықкөл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3422]
|-
|478
|[[Мұстафа Шоқай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26708]
|-
|479
|[[Каспий теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20505]
|-
|480
|[[Арыстанбаб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 12592]
|-
|481
|[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26774]
|-
|482
|[[Лофельден]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 621]
|-
|483
|[[Қаңлы (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8020]
|-
|484
|[[Қарғын (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10755]
|-
|485
|[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18714]
|-
|486
|[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13275]
|-
|487
|[[Беріш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8169]
|-
|488
|[[Қой малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2077]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9003]
|-
|489
|[[Ат қою рәсімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 914]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2774]
|-
|490
|[[Халықаралық Алматы әуежайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 723]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1545]
|-
|491
|[[Түркістан (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18166]
|-
|492
|[[Құнанбай Өскенбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11083]
|-
|493
|[[Алматы-2]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 799]
|-
|494
|[[Әуе компаниялары кодтары-T]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 653]
|-
|495
|[[Ясин сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8998]
|-
|496
|[[Абай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10155]
|-
|497
|[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1836]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 4160]
|-
|498
|[[Астана медицина университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1357]
|-
|499
|[[Өзін-өзі өлтіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8139]
|-
|500
|[[Намаз уақыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 172]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 998]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 6160]
|-
|501
|[[Хасен Рүстемұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 985]
|-
|502
|[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15955]
|-
|503
|[[Қоскөпір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 630]
|-
|504
|[[Абд әл-Қадыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 655]
|-
|505
|[[Сүндеттеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4067]
|-
|506
|[[Үйсін мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31719]
|-
|507
|[[Бұғы мүйізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 889]
|-
|508
|[[Сорпа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 1014]
|-
|509
|[[Орта жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 12795]
|-
|510
|[[Ел]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB 74]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB 744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB 1594]
|-
|511
|[[Қызыл (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 772]
|-
|512
|[[Йошинори Осуми]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 631]
|-
|513
|[[Бесікке салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22155]
|-
|514
|[[Химиялық элементтер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14393]
|-
|515
|[[Қарағанды облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1873]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13429]
|-
|516
|[[Қазыбек би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23038]
|-
|517
|[[Өт айдайтын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 8878]
|-
|518
|[[Ертегі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 6244]
|-
|519
|[[Ақтөбе облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1687]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12131]
|-
|520
|[[Мара]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 605]
|-
|521
|[[Сәтбаев (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2567]
|-
|522
|[[Жыл күндерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6488]
|-
|523
|[[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2000]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 64671]
|-
|524
|[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 95]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 914]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6860]
|-
|525
|[[Балқадиша әні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5362]
|-
|526
|[[Кока-кола]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 1971]
|-
|527
|[[Азан шақырып ат қою]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6090]
|-
|528
|[[Танымал қазақтардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7888]
|-
|529
|[[Айсай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 594]
|-
|530
|[[Түстер психологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2854]
|-
|531
|[[Қуық түбі безінің қабынуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 12033]
|-
|532
|[[Оливер Три]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 96]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1225]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1225]
|-
|533
|[[:Санат:Африка елдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9123]
|-
|534
|[[Көңіл шай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11004]
|-
|535
|[[Әл-Кәһф сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4835]
|-
|536
|[[Әлем елдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12209]
|-
|537
|[[Chanel]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Chanel 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Chanel 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Chanel 3512]
|-
|538
|[[Қазақстан мерекелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6545]
|-
|539
|[[Ақтаудағы ұшақ апаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 969]
|-
|540
|[[Тілашар тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2716]
|-
|541
|[[Әлжаппар Мұсаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 593]
|-
|542
|[[Фармакология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2191]
|-
|543
|[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7388]
|-
|544
|[[Ислам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 13891]
|-
|545
|[[Суан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8422]
|-
|546
|[[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 718]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3069]
|-
|547
|[[:Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 544]
|-
|548
|[[Соқырішек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10396]
|-
|549
|[[Самұрық құсы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 2989]
|-
|550
|[[Махамбет Өтемісұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53650]
|-
|551
|[[Қазақстан Республикасының Президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9716]
|-
|552
|[[Бесеудің хаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 1357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27913]
|-
|553
|[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13109]
|-
|554
|[[Қазақстан халық партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2719]
|-
|555
|[[Жапония]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16177]
|-
|556
|[[Өскемен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8956]
|-
|557
|[[Тоғыз-құмалақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17375]
|-
|558
|[[Ипанема]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 571]
|-
|559
|[[Аргентина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2999]
|-
|560
|[[Ұлпан (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40302]
|-
|561
|[[Қауын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 136]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 1028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2223]
|-
|562
|[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4310]
|-
|563
|[[Отандастар қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 941]
|-
|564
|[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5446]
|-
|565
|[[Ұйымның қаржы қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 790]
|-
|566
|[[Қызылорда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11668]
|-
|567
|[[Дарын (мектептер желісі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 1250]
|-
|568
|[[Қазақ жүздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11566]
|-
|569
|[[Иландыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 642]
|-
|570
|[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15482]
|-
|571
|[[Үйлену тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2775]
|-
|572
|[[Әмір Темір мұражайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 849]
|-
|573
|[[Байтақ (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1020]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2030]
|-
|574
|[[Төртқара]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6391]
|-
|575
|[[Әділхан Құрманғалиұлы Макин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 701]
|-
|576
|[[Ұшық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 3919]
|-
|577
|[[Көшпенділер (трилогия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14176]
|-
|578
|[[Керей (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 9862]
|-
|579
|[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14872]
|-
|580
|[[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 6699]
|-
|581
|[[Мұстафа Өзтүрiк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13766]
|-
|582
|[[Зеренді (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 748]
|-
|583
|[[Батыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14955]
|-
|584
|[[Шапырашты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8616]
|-
|585
|[[Киіз үй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23758]
|-
|586
|[[Қатын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 1489]
|-
|587
|[[Марат Бақытжанұлы Бекетаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 649]
|-
|588
|[[Тұрар Рысқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18038]
|-
|589
|[[Жалайыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11387]
|-
|590
|[[Жұмыс уақыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3186]
|-
|591
|[[Еуропа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24204]
|-
|592
|[[Берш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 617]
|-
|593
|[[Қазақстан Республикасы десанттық-шабуылдаушы әскерлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1702]
|-
|594
|[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 1582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29065]
|-
|595
|[[:Санат:Алматы тұлғалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 624]
|-
|596
|[[Ұлттық құрылтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1888]
|-
|597
|[[Қарақалпақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6591]
|-
|598
|[[Өзбекстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14088]
|-
|599
|[[Нархоз университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1851]
|-
|600
|[[Шиқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4555]
|-
|601
|[[Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4604]
|-
|602
|[[Сұлтан Бейбарыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11450]
|-
|603
|[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7116]
|-
|604
|[[Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18883]
|-
|605
|[[Қайрат (футбол клубы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13696]
|-
|606
|[[Абақ Керей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 986]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3580]
|-
|607
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3880]
|-
|608
|[[Ән-Нас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6860]
|-
|609
|[[Уикипедия:Видео сабақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6292]
|-
|610
|[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6276]
|-
|611
|[[Әбен Сатыбалдиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 694]
|-
|612
|[[Видео ойын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 985]
|-
|613
|[[Алшын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7030]
|-
|614
|[[Дулат Исабеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16919]
|-
|615
|[[Korzinka]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Korzinka 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Korzinka 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Korzinka 543]
|-
|616
|[[Жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11148]
|-
|617
|[[Хақназар хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19875]
|-
|618
|[[Жеті жарғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 2036]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29300]
|-
|619
|[[Франция қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7840]
|-
|620
|[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 2177]
|-
|621
|[[Ананас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 1177]
|-
|622
|[[Метис]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 863]
|-
|623
|[[Спарта]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 2156]
|-
|624
|[[Келінжан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 10904]
|-
|625
|[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9629]
|-
|626
|[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 2332]
|-
|627
|[[Василий Владимирович Бартольд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1232]
|-
|628
|[[ZaQ (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 4147]
|-
|629
|[[Қазіргі қазақ мәдениетінің типтері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 908]
|-
|630
|[[Сүре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 6832]
|-
|631
|[[Шегіргүл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 803]
|-
|632
|[[Бакса]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 505]
|-
|633
|[[Санжар Керімбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12777]
|-
|634
|[[Қайран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 665]
|-
|635
|[[Құтайба ибн Муслим]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 908]
|-
|636
|[[Қырғызстан президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1356]
|-
|637
|[[Уикипедия:Telegram]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5920]
|-
|638
|[[Әйтеке би кенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1409]
|-
|639
|[[Имишли]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 503]
|-
|640
|[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17460]
|-
|641
|[[Үстеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20140]
|-
|642
|[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31519]
|-
|643
|[[Семей полигоны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28181]
|-
|644
|[[Килиан Мбаппе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 89]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 3420]
|-
|645
|[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1081]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5151]
|-
|646
|[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4980]
|-
|647
|[[Алаш партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38646]
|-
|648
|[[Қарақалпақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4545]
|-
|649
|[[Жұмыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 1284]
|-
|650
|[[Асқа бата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 1413]
|-
|651
|[[Бесік тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 3931]
|-
|652
|[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9305]
|-
|653
|[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 56542]
|-
|654
|[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21285]
|-
|655
|[[Тимур Асқарұлы Құлыбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 702]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2155]
|-
|656
|[[Қадыр Мырза Әлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1958]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24638]
|-
|657
|[[Аида Ғалымқызы Балаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2651]
|-
|658
|[[Қызылорда облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11255]
|-
|659
|[[Қорқыт ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37494]
|-
|660
|[[Құрылтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 4569]
|-
|661
|[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4528]
|-
|662
|[[Мыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 6896]
|-
|663
|[[Барақ хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5822]
|-
|664
|[[Германия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10346]
|-
|665
|[[Райымбек ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2742]
|-
|666
|[[Психология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10225]
|-
|667
|[[Орел и Решка (телебағдарлама)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 586]
|-
|668
|[[Көлсай көлдері ұлттық паркі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 3644]
|-
|669
|[[Ғибрат Азубаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1290]
|-
|670
|[[Арыстан баб кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12957]
|-
|671
|[[Жәнібек хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16702]
|-
|672
|[[Семей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 7956]
|-
|673
|[[Шымкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14203]
|-
|674
|[[Алаша (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5134]
|-
|675
|[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4385]
|-
|676
|[[Салауатты өмір салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6888]
|-
|677
|[[Қылмыстық іс жүргізу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1494]
|-
|678
|[[Фариза Оңғарсынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19871]
|-
|679
|[[Қан топтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11920]
|-
|680
|[[Қыз Жібек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30042]
|-
|681
|[[Айя Шалқар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 867]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 1268]
|-
|682
|[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23203]
|-
|683
|[[Жақайым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5934]
|-
|684
|[[Жанғожа Нұрмұхамедұлы бастаған Сырдария қазақтарының көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6896]
|-
|685
|[[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 3451]
|-
|686
|[[Байұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7564]
|-
|687
|[[Сырға салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4663]
|-
|688
|[[Ұйықтатын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1196]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5979]
|-
|689
|[[Жұлдыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8196]
|-
|690
|[[Әл-Кәусәр сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6480]
|-
|691
|[[Желтоқсан көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58354]
|-
|692
|[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16589]
|-
|693
|[[Қонақжайлық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3508]
|-
|694
|[[Дербент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 811]
|-
|695
|[[Маңғыстау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13310]
|-
|696
|[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3113]
|-
|697
|[[Қостанай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1037]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8242]
|-
|698
|[[Сервер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 1545]
|-
|699
|[[Зарина Кармен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 6110]
|-
|700
|[[Жаппас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6769]
|-
|701
|[[Жасуша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29039]
|-
|702
|[[Ақмешіт әулие үңгірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5511]
|-
|703
|[[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 73]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1387]
|-
|704
|[[Төлепберген Төлебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 499]
|-
|705
|[[Кіші Диқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 565]
|-
|706
|[[Қазақстан қазақтарының бас әрпі бойынша есімдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 98]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 626]
|-
|707
|[[Котлет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 627]
|-
|708
|[[Ою-өрнек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 6090]
|-
|709
|[[Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1236]
|-
|710
|[[I Сүлеймен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4185]
|-
|711
|[[Жошы хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15306]
|-
|712
|[[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 22420]
|-
|713
|[[Умань]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 500]
|-
|714
|[[Ақбілек (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26967]
|-
|715
|[[Майя өркениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2263]
|-
|716
|[[Ақ Орда (мемлекет)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 31895]
|-
|717
|[[Андроново мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19742]
|-
|718
|[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9174]
|-
|719
|[[Тәуекел хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15778]
|-
|720
|[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 59443]
|-
|721
|[[Солтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9909]
|-
|722
|[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1661]
|-
|723
|[[Төремұрат Тайлыбекұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 868]
|-
|724
|[[Бұлшық ет дистрофиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 995]
|-
|725
|[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1046]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15513]
|-
|726
|[[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6284]
|-
|727
|[[Түйе малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11830]
|-
|728
|[[Айлант]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 798]
|-
|729
|[[Рахман қайнары (шипажай)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 2702]
|-
|730
|[[Қазақстан-Британ техникалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1766]
|-
|731
|[[Багдати]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 461]
|-
|732
|[[Ттокпокки]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 698]
|-
|733
|[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5608]
|-
|734
|[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 59893]
|-
|735
|[[BALA (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 1123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 4604]
|-
|736
|[[Түркия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10961]
|-
|737
|[[Көңіл толқыны (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6819]
|-
|738
|[[Айналма]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 548]
|-
|739
|[[Айқын Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6146]
|-
|740
|[[Құда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 1925]
|-
|741
|[[Саумал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1432]
|-
|742
|[[Сүмбіле]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 2076]
|-
|743
|[[Кердері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 168]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 795]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2883]
|-
|744
|[[Күнделік.кз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 3712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106505]
|-
|745
|[[Қазақ хандығының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3141]
|-
|746
|[[Қанжығалы руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4141]
|-
|747
|[[Баланы ұшықтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 6884]
|-
|748
|[[Салтанат (би ансамблі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 721]
|-
|749
|[[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 1647]
|-
|750
|[[Байлар-Жандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5745]
|-
|751
|[[Ингуш ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 491]
|-
|752
|[[Исраил Сапарбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3048]
|-
|753
|[[Асар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 1829]
|-
|754
|[[Солтүстік Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8970]
|-
|755
|[[Батыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13645]
|-
|756
|[[Шилі (Жангелді ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1223]
|-
|757
|[[Жетіқарақшы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16023]
|-
|758
|[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2451]
|-
|759
|[[Ұшқан ұя]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28348]
|-
|760
|[[Төле би ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2987]
|-
|761
|[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10993]
|-
|762
|[[Нарынбай Жанжігітұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 542]
|-
|763
|[[Көзімнің қарасы...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 17124]
|-
|764
|[[Дастарқан жаю]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 1094]
|-
|765
|[[Үйрек балапаны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 686]
|-
|766
|[[Шымыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6648]
|-
|767
|[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7400]
|-
|768
|[[Бөкей Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1087]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10453]
|-
|769
|[[:Санат:Қазақ батырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7572]
|-
|770
|[[Үлгі:Қазақстанның үздік футболшылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 456]
|-
|771
|[[Қазақстандағы уақыт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1720]
|-
|772
|[[Мысыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6218]
|-
|773
|[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 1786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 25121]
|-
|774
|[[Коллекциялау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 547]
|-
|775
|[[Абылай хан резиденциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1112]
|-
|776
|[[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31683]
|-
|777
|[[Қымыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 254]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5823]
|-
|778
|[[Берел қорымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15733]
|-
|779
|[[Қарасай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 710]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3459]
|-
|780
|[[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4938]
|-
|781
|[[:Санат:Алфавит бойынша әндер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2137]
|-
|782
|[[Еңлік-Кебек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15842]
|-
|783
|[[Қарауыл руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6009]
|-
|784
|[[Дидактика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4016]
|-
|785
|[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7215]
|-
|786
|[[Нұртас Исабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 621]
|-
|787
|[[Қазақ шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6415]
|-
|788
|[[Үлгі:Алматыдағы университеттер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1392]
|-
|789
|[[Айша бибі кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16532]
|-
|790
|[[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 991]
|-
|791
|[[Ерболат Беделхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1101]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2836]
|-
|792
|[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1243]
|-
|793
|[[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3154]
|-
|794
|[[Тоқа Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1943]
|-
|795
|[[Тараз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10431]
|-
|796
|[[Астана қаласы мектептерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 748]
|-
|797
|[[Етеккір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 13185]
|-
|798
|[[Этнос]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 3744]
|-
|799
|[[Шежіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14445]
|-
|800
|[[Ақмола облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10369]
|-
|801
|[[Алматы технологиялық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 966]
|-
|802
|[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8097]
|-
|803
|[[Септік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16675]
|-
|804
|[[Моңғолоид]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1215]
|-
|805
|[[Бүйі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 982]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2191]
|-
|806
|[[Қазақстандағы дін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3107]
|-
|807
|[[Естай - Қорлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10386]
|-
|808
|[[Әдеби жанрлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6607]
|-
|809
|[[Уақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5555]
|-
|810
|[[Қазақ халық аңыздары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10607]
|-
|811
|[[Уикипедия:Таныстыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4176]
|-
|812
|[[Осман империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12615]
|-
|813
|[[Қазақтың ұлттық сүт тағамдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2908]
|-
|814
|[[Тұсаукесер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 16968]
|-
|815
|[[Қияттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2438]
|-
|816
|[[Қыз ұзату]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4194]
|-
|817
|[[Аналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5034]
|-
|818
|[[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39204]
|-
|819
|[[Үндістан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15323]
|-
|820
|[[Қазақ асханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 85]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1169]
|-
|821
|[[Қазақстан қонақ үйлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1075]
|-
|822
|[[Баланы шомылдыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 3801]
|-
|823
|[[Сәкен Сейфуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2011]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 34933]
|-
|824
|[[Әбіш Кекілбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26409]
|-
|825
|[[Тәсбих]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 1188]
|-
|826
|[[Тарақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5755]
|-
|827
|[[Плеврит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 1115]
|-
|828
|[[Бершадь]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 432]
|-
|829
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22173]
|-
|830
|[[Қазақстанның ежелгі қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5020]
|-
|831
|[[Шекті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5075]
|-
|832
|[[Сығандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2077]
|-
|833
|[[Төле би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28025]
|-
|834
|[[Ілияс Жансүгіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43079]
|-
|835
|[[Уикипедия:Жүктеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4215]
|-
|836
|[[Қарбыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 1927]
|-
|837
|[[Баян-Өлгий Аймағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 73]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 482]
|-
|838
|[[Өзбекстанның әкімшілік бөлінісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 897]
|-
|839
|[[Мастопатия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 9071]
|-
|840
|[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8739]
|-
|841
|[[Әт-Тәкуир сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8377]
|-
|842
|[[Қазақстан туы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18457]
|-
|843
|[[Жоқтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2879]
|-
|844
|[[Франция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10195]
|-
|845
|[[Қазақстан газеттері тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5687]
|-
|846
|[[Һ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%BA 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%BA 826]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%BA 3252]
|-
|847
|[[Марат Қабиденұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 613]
|-
|848
|[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5651]
|-
|849
|[[Саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 5165]
|-
|850
|[[Қазақстан астанасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7565]
|-
|851
|[[Qazaqstan (телеарна)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 843]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7608]
|-
|852
|[[Түрік руна жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5052]
|-
|853
|[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6503]
|-
|854
|[[Бостері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 387]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 420]
|-
|855
|[[Тама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5649]
|-
|856
|[[Орбұлақ шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15702]
|-
|857
|[[InDrive]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=InDrive 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=InDrive 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=InDrive 856]
|-
|858
|[[Есім хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19241]
|-
|859
|[[Сона]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1790]
|-
|860
|[[Ұлыбритания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9331]
|-
|861
|[[Испания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6554]
|-
|862
|[[Теміреткі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 11827]
|-
|863
|[[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5530]
|-
|864
|[[Есет Берікұлы Байкен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 446]
|-
|865
|[[Дүниетаным]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 2212]
|-
|866
|[[Қорқай дұғасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4611]
|-
|867
|[[Ұлы Отан соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23268]
|-
|868
|[[Қайтадан (фильм, 2025)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1062]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8947]
|-
|869
|[[Сөйлеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 1786]
|-
|870
|[[Атығай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4081]
|-
|871
|[[Жылқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10295]
|-
|872
|[[Әл-Матуриди]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 788]
|-
|873
|[[Орда (музыкалық топ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3732]
|-
|874
|[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1993]
|-
|875
|[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4722]
|-
|876
|[[Бақытсыз Жамал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 24831]
|-
|877
|[[Қоянды (тау, Ақмола облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 391]
|-
|878
|[[Жасыбай (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 80]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2364]
|-
|879
|[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2093]
|-
|880
|[[Қазақстан экономикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9236]
|-
|881
|[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16175]
|-
|882
|[[Жусан иісі (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18770]
|-
|883
|[[Білезікті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 395]
|-
|884
|[[Гейтепе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 392]
|-
|885
|[[Сиыр малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 957]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9080]
|-
|886
|[[Қабдеш Жұмаділов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16609]
|-
|887
|[[Пернетақта]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6037]
|-
|888
|[[Талдықорған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 5707]
|-
|889
|[[Көксерек (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24825]
|-
|890
|[[Кәмшат Жолдыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5176]
|-
|891
|[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 732]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7284]
|-
|892
|[[Моңғолия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7815]
|-
|893
|[[Кете (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4487]
|-
|894
|[[Сырдария]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13746]
|-
|895
|[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7928]
|-
|896
|[[Досыбай Айтбайұлы Шерімқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 759]
|-
|897
|[[Құрбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3127]
|-
|898
|[[Қазақтың сленг сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1158]
|-
|899
|[[Қазақстанның ең үздік футболшылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2330]
|-
|900
|[[Қан мен тер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12304]
|-
|901
|[[Бейнеу ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2781]
|-
|902
|[[Жүрек аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8167]
|-
|903
|[[Түркия қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5558]
|-
|904
|[[Средногорово (Стара Загора облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 370]
|-
|905
|[[Байдарка]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 62]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 429]
|-
|906
|[[Еуропа өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 202]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6356]
|-
|907
|[[Қаракесек (Әлімұлы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5537]
|-
|908
|[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5490]
|-
|909
|[[Үлгі:Қош келдіңіз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 552]
|-
|910
|[[Ерке сылқым (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6671]
|-
|911
|[[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 773]
|-
|912
|[[Жер учаскелерін беру нормалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 552]
|-
|913
|[[Орал Ақшолақұлы Ақшолақов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 463]
|-
|914
|[[Қола дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29197]
|-
|915
|[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3906]
|-
|916
|[[Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 421]
|-
|917
|[[Шынығу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 567]
|-
|918
|[[Көлсай көлдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4288]
|-
|919
|[[Юсуф сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1865]
|-
|920
|[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22423]
|-
|921
|[[Тоқтар Серіков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9158]
|-
|922
|[[Булан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 475]
|-
|923
|[[:Санат:Ресей өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5798]
|-
|924
|[[Оңтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11265]
|-
|925
|[[Kaspi.kz]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Kaspi.kz 76]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kaspi.kz 524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Kaspi.kz 4848]
|-
|926
|[[Қапшағай су қоймасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2530]
|-
|927
|[[IC 544]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=IC_544 220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=IC_544 861]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=IC_544 2283]
|-
|928
|[[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 1560]
|-
|929
|[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3975]
|-
|930
|[[Тауық еті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 719]
|-
|931
|[[Ойыншықтар хикаясы 5]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 758]
|-
|932
|[[:Сурет:Bandeira Betim.png]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348]
|-
|933
|[[Бесағаш (Жамбыл облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 499]
|-
|934
|[[Райымбек батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11757]
|-
|935
|[[Қазақстан олимпиадалық бассейндері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 423]
|-
|936
|[[Жайлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 2821]
|-
|937
|[[Іш өту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 5082]
|-
|938
|[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8230]
|-
|939
|[[Ұлттық саябақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7225]
|-
|940
|[[Ерте токсикоз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 4506]
|-
|941
|[[Шыбыл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 1045]
|-
|942
|[[Меркіт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 94]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 1439]
|-
|943
|[[Бекет Мырзағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4614]
|-
|944
|[[Сингапур]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 79]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 3495]
|-
|945
|[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8161]
|-
|946
|[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 978]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5517]
|-
|947
|[[Орал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9129]
|-
|948
|[[Grok]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Grok 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Grok 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Grok 1366]
|-
|949
|[[Тас дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31841]
|-
|950
|[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4253]
|-
|951
|[[Рәбия сұлтан бегім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 853]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 4067]
|-
|952
|[[Шыбын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2220]
|-
|953
|[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2549]
|-
|954
|[[Өскенбай Қалманбетұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 787]
|-
|955
|[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2880]
|-
|956
|[[Хөвсгөл аймағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 430]
|-
|957
|[[YouTube]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=YouTube 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=YouTube 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=YouTube 4037]
|-
|958
|[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40829]
|-
|959
|[[Ойраттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2441]
|-
|960
|[[Түйелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9905]
|-
|961
|[[Айдар (шаш)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 3664]
|-
|962
|[[Жамбыл Жабайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47411]
|-
|963
|[[Сана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3351]
|-
|964
|[[:Сурет:FCB.jpeg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 364]
|-
|965
|[[Деле Алли]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 453]
|-
|966
|[[Айбек Айдарұлы Барыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 196]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1230]
|-
|967
|[[Қыз ұзату салттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5064]
|-
|968
|[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17852]
|-
|969
|[[Әл-Ихлас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5556]
|-
|970
|[[Шарын шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10757]
|-
|971
|[[Іштің түйілуі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 3951]
|-
|972
|[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1201]
|-
|973
|[[URL]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=URL 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=URL 1026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=URL 2511]
|-
|974
|[[Дональд Трамп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 3123]
|-
|975
|[[Шығыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 196]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 887]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 18869]
|-
|976
|[[Қаламқас қорғаныс дамбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 351]
|-
|977
|[[Майки Мэдисон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 385]
|-
|978
|[[Мамандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3762]
|-
|979
|[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 928]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3058]
|-
|980
|[[Аборт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 8235]
|-
|981
|[[Елім-ай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5814]
|-
|982
|[[Ашыған көже]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 692]
|-
|983
|[[Вагиналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3767]
|-
|984
|[[Есекжем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5277]
|-
|985
|[[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 4535]
|-
|986
|[[Ләззат Оразханқызы Асанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17993]
|-
|987
|[[Ғаббас Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 492]
|-
|988
|[[Сарыүйсін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4830]
|-
|989
|[[Қайыңды (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3506]
|-
|990
|[[Қазақстанның көне қалалары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5176]
|-
|991
|[[Respublica]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Respublica 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Respublica 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Respublica 1821]
|-
|992
|[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1399]
|-
|993
|[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 5383]
|-
|994
|[[Атырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7166]
|-
|995
|[[Жапония қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1003]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5521]
|-
|996
|[[Егемен Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3540]
|-
|997
|[[Қазақ әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8049]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>n4wjeqgs1c0qbgxr3lqecuie04i4loa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар/2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>775723</id>
    <revision>
      <id>3645817</id>
      <parentid>3643178</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5790" sha1="d3lc8z4n6806zx44bp3edpt4icbe1kc" xml:space="preserve">* [[22 маусым]] — '''[[Венесуэла]]дағы''' жер сілкінуі себебінен 1450-ден астам адам қайтыс болды.
* [[22 маусым]] — [[Ұлыбритания премьер-министрі]] '''[[Кир Стармер]]''' жуырдағы отставкасын жариялады.
* [[11 маусым]] — [[Солтүстік Америка]]да '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]''' басталды.
* [[31 мамыр]] — [[Будапешт]]тің [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)|Пушкаш стадионы]]нда франциялық [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубы '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның''' чемпионы атанды.
* [[29 мамыр]] — [[ресей]]лік дрон [[НАТО]] мен [[Еуропа одағы]] мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, [[Румыния]] аумағындағы көпқабатты үйге құлады.
* [[23 мамыр]] — [[Канн кинофестивалі 2026|Канн кинофестивалі]]нің '''«[[Алтын пальма бұтағы]]н»''' режиссер [[Кристиан Мунджиу]]дың «[[Фьорд (фильм)|Фьорд]]» фильмі иеленді, ал [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] жүлдесі [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің «[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]» туындысына бұйырды.
* [[16 мамыр]] — [[Болгария]]лық әнші [[Дара (әнші)|Дара]] '''[[Eurovision ән байқауы 2026|Eurovision 2026 ән байқауында]]''' «[[Bangaranga]]» әнімен жеңіске жетті.
* [[10 мамыр]] — Аустрияның [[Вена]] қаласында [[Eurovision ән байқауы]]ның '''[[Eurovision ән байқауы 2026|70-мерейтойлық шығарылымы]]''' басталды.
* [[20 сәуір]] — 83 жасында қазақ ақыны, драматургі мен саяси қайраткері '''[[Мұхтар Шаханов]]''' қайтыс болды.
* [[12 сәуір]] — [[Мажарстан]]дағы '''[[Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)|парламент сайлауы нәтижесінде]]''' [[Петер Мадияр]]дың партиясы жеңіп, 16 жыл бойы билік құрған [[Виктор Орбан]] премьер-министрліктен кетпек.
* [[1 сәуір]] — '''«[[Артемида II]]»''' миссиясының аясында [[НАСА|NASA]] төрт ғарышкері бар басқарылатын ғарыш кемесін [[Ай (серік)|Айды]] айналып өтуге ұшырды.
* [[20 наурыз]] — америкалық [[актёр]] '''[[Чак Норрис]]''' 86 жасында қайтыс болды.
* [[15 наурыз]] — «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының '''[[Оскар (2026)|98-марапаттау рәсімінде]]''' «[[Шайқас артынан шайқас]]» фильмі 6 мәрте сыйлық иегері атанды.
* [[15 наурыз]] — Қазақстанда '''[[Қазақстандағы референдум (2026)|референдум]]''' нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|жаңа Конституция]] қабылданды.
* [[8 наурыз]] — үшінші [[Иран жоғарғы көсемі]] болып [[Әли Хаменеи]]дің ұлы '''[[Моджтаба Хаменеи]]''' сайланды.
* [[28 ақпан]] — [[Ирандағы соғыс (2026)|АҚШ пен Израильдің әскери операциясы]] нәтижесінде билікте 1989 жылдан бері болған [[Иран жоғарғы көсемі]] '''[[Әли Хаменеи]]''' қайтыс болды.
* [[14 ақпан]] — [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]нда қазақстандық '''[[Михаил Станиславович Шайдоров|Михаил Шайдоров]]''' алтын жүлдегері және осылайша мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы атанды.
* [[14 қаңтар]] — [[Тайланд]]тың Сихио ауданында '''[[Сикхиодағы пойыз апаты (2026)|жолаушылар пойызына кран құлап]]''', отыз екі адам қаза тапты.
* [[3 қаңтар]] — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Венесуэла]]ға бірқатар '''[[Венесуэладағы АҚШ әскери операциясы|әуе шабуылдарын жасап]]''', президент [[Николас Мадуро]]ны тұтқындады.
* [[1 қаңтар]] — [[Болгария]] валютасы ретінде [[еуро]]ны қабылдап, '''[[еуроаймақ]]тың''' 21-мүшесі болды.
* [[1 қаңтар]] — [[Швейцария]]дағы [[Кран-Монтана]] қонақ үйіндегі өрттен кемінде 40 адам көз жұмды.
* [[1 қаңтар]] — '''[[Зохран Мамдани]]''' [[Нью-Йорк]]тің тұңғыш мұсылман және тұңғыш азиялық [[Нью-Йорк мэрі|мэрі]] атанды.

&lt;noinclude&gt;[[Санат:Уикипедия:Жаңалықтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d3lc8z4n6806zx44bp3edpt4icbe1kc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сахиев Саябек Қуанышұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>776655</id>
    <revision>
      <id>3645773</id>
      <parentid>3635505</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KazUser</username>
        <id>174714</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>сурет</comment>
      <origin>3645773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13189" sha1="ffrc5mo0hu1tdl8978xehq3r52coina" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{wikify}}
{{Ғалым
| Есімі = Сахиев Саябек Қуанышбекұлы

| Суреті = Сахиев Саябек Куанышбекович.jpg

| Туған күні = [[27 наурыз]] [[1971 жыл|1971]]

| Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақстан]]

| Азаматтығы = {{KAZ}} [[Қазақстан]]

| Ғылыми аясы = [[Физика]]

| Жұмыс орны = [[Ядролық физика институты]]

| Ғылыми дәрежесі = физика-математика ғылымдарының докторы

| Ғылыми атағы = қауымдастырылған профессор
| Сайты = https://inp.kz/ru
| Марапаттары          = {{Қатар
  |{{Парасат ордені}}
  |[[Сурет:MedalTrud.png|left|40px]]
}}
{{Қатар
  |{{Астанаға 10 жыл медалі}}
  |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
  |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}
 
}}
}}

'''Сахиев Саябек Қуанышбекұлы''' (27 наурыз 1971, [[Шымкент]]) — қазақстандық физик, физика-математика ғылымдарының докторы (2009), қауымдастырылған [[профессор]] (2024), Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі (2017 жылдан бастап). 2022 жылдан бері «[[Ядролық физика институты]] бас директоры. Жеңіл ядролардың қасиеттері, ядролық астрофизика, инерциялы-магниттік термоядролық синтез, ультрасуық және аса суық нейтрондар физикасы саласындағы сарапшы.


== '''Білімі''' ==
* 1992 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]н «Физика» мамандығы бойынша тәмамдаған.
* 1995 жылы аталған университеттің аспирантурасының күндізгі бөлімін аяқтаған.
* 1998 жылы «Үш бөлшекті потенциалдық модельдердегі жеңіл ядролардың қасиеттерін зерттеу» тақырыбында диссертация қорғап, физика-математика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алған.
* 2008 жылы осы бағытта докторлық диссертациясын қорғап, физика-математика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесіне ие болған.
* 2024 жылы мамандығы бойынша қауымдастырылған профессор академиялық атағы берілді.

== '''Мансабы''' ==
* 1995–2000 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің]] теориялық физика кафедрасында аға оқытушы болып қызмет атқарды.
* 2000–2004 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінде]] бас маман, бөлім бастығы, басқарма басшысының орынбасары және басқарма басшысы қызметтерін атқарды.
* 2004 жылы [[Қазақстан премьер-министрі|Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі]] орынбасарының кеңесшісі болды.
* 2005 жылы [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің]] Кадр және ұйымдастыру жұмыстары басқармасының басшысы қызметін атқарды.
* 2005–2013 жылдары [[Аманат (партия)|«Нұр Отан»]] халықтық-демократиялық партиясы орталық аппаратының түрлі құрылымдық бөлімшелерін басқарды.
* 2013–2015 жылдары Қазақстан инновациялық және телекоммуникациялық жүйелер университеті (ҚазИТЖУ) ғылыми-білім беру мекемесінің президенті болды.
* 2015–2016 жылдары [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің]] «[[Ядролық физика институты]]» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының бас директоры қызметін атқарды.
* 2016 жылы Қазақстан инновациялық және телекоммуникациялық жүйелер университетінің президенті қызметіне қайта сайланды.
* 2017–2020 жылдары [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы Қазақ ұлттық университетінде]] Ғылым департаментінің директоры болды, ал 2020–2021 жылдары ғылыми жұмыстар және цифрландыру жөніндегі проректор қызметін атқарды.
* 2021 жылы [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің]] Агротехнологиялық хабын басқарды.
* 2022 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің]] «[[Ядролық физика институты]]» ШЖҚ РМК бас директоры қызметін атқарып келеді.
* 2024 жылы «[[Қазатомөнеркәсіп]]» ұлттық атом компаниясы» АҚ еншілес кәсіпорны — «[[Үлбі металлургиялық зауыты]]» АҚ директорлар кеңесінің тәуелсіз директоры болып тағайындалды. [https://www.ulba.kz/ru/sovet-direktorov]
 
== '''Марапаттары мен жетістіктері''' ==
* ·        «[[[[[[Қазақстан_Конституциясына_10_жыл_медалі|Қазақстан Республикасының Конституциясы|Қазақстан Республикасының Конституциясына&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt; 10 жыл]]]]» медалі (2005)
* ·        «[[Астанаға_10_жыл_медалі|Астана қаласына 10 жыл» медалі]] (2008)
* ·        «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясының «Белсенді қызметі үшін» нагрудтық белгісі (2010)
* ·        «[http://Қазақстан%20Республикасының%20тәуелсіздігіне%2020%20жыл%20медалі Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]» медалі (2011)
* ·        «[[Ерен_еңбегі_үшін_медалі|Ерен еңбегі үшін» медалі]] (2012)
* ·        [[Парасат_ордені|«Парасат» ордені]] (2025) https://www.gov.kz/memleket/entities/atom-energiyasy/press/news/details/1093181

         
== '''Негізгі ғылыми жетістіктері''' ==

Саябек Қуанышбекұлы Сахиевтің жетекшілігімен [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] [[Ядролық физика институты|Ядролық физика институтында]] заманауи ғылыми бағыт қалыптасып, белсенді түрде дамып келеді. Қазіргі уақытта ол қуатты фемтосекундтық лазермен үйлескен жоғары токты Z-пинч негізінде инерциялық-магниттік термоядролық синтез саласында зерттеулер жүргізуде.
Плазма физикасы, лазерлік және ядролық физика, сондай-ақ соққы толқындары физикасының тоғысындағы пәнаралық зерттеулерді одан әрі тереңдету мақсатында [https://en.wikipedia.org/wiki/CERN Еуропалық ядролық зерттеулер ұйымымен] ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%95%D0%A0%D0%9D ЦЕРН], [[Женева]]), Халықаралық ғылыми-техникалық орталықпен, «[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%91%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82_%D1%8F%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD Біріккен ядролық зерттеулер институты]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}» халықаралық үкіметаралық ұйымымен ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%83%D0%B1%D0%BD%D0%B0 Дубна] қ.), [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%87%D1%83%D1%81%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82 Массачусетс технологиялық институтымен] ([[Бостон]] қ., [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]), [https://en.wikipedia.org/wiki/Institut_Laue%E2%80%93Langevin Лауэ-Ланжевен институт]ымен ([[Гренобль 3 университеті|Гренобль]] қ., [[Франция]]), [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82_%D1%8F%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D1%84%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8 Ұлттық ядролық физика институтымен] ([[Сицилия]], [[Италия]]), [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%B1 Ферми ұлттық үдеткіш зертханасымен] ([[Чикаго]] қ., [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]), [[Карлсруэ технологиялық университеті|Карлсруэ технологиялық институтымен]] ([[Карлсруэ (аудан)|Карлсруэ]] қ., [[Германия]]) және басқа да жетекші ғылыми орталықтармен тығыз байланыстар орнатылған.

== '''Негізгі еңбектері''' ==

Бірлескен авторлықта 90-нан астам ғылыми еңбектері жарияланған. Ол сегіз оқулықтың авторы, оның ішінде бесеуі («Кванттық механика» [https://rmebrk.kz/bilim/association/konishi-kvanttyk-1.pdf], 1-2 том, «Ядролық физика және элементар бөлшектер физикасы», «Векторлық және тензорлық талдау негіздері» (https://rmebrk.kz/bilim/association/sahiev-vektorlyk-jane-tenzorlyk.pdf)) ҚР БҒМ басып шығарылған. Физика-математика ғылымдарының кандидатын (2005 ж.) және бес PhD докторын дайындады, сондай-ақ «Ядролық физика» мамандығы бойынша PhD докторанттары мен магистранттардың ғылыми жетекшісі болып табылады. 2014 жылы С.Қ. Сахиев «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» байқауының жеңімпазы атанды

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

1. https://rmebrk.kz/bilim/association/konishi-kvanttyk-1.pdf

2. https://rmebrk.kz/bilim/association/sahiev-vektorlyk-jane-tenzorlyk.pdf

3. https://www.prrk.kz/news/pozdravlyaem-s-gosudarstvennoy-nagradoy/

4. https://inp.kz/ru/biografiya/sahiev-sayabek</text>
      <sha1>ffrc5mo0hu1tdl8978xehq3r52coina</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780876</id>
    <revision>
      <id>3645734</id>
      <parentid>3645300</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3645734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315096" sha1="7zwgtcbwvym28e7m7fo9u4uxrtm0gvt" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-08-21'''.

{| class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
! N
! Бет
! Қаралу саны
|-
| data-sort-value=&quot;1&quot; | 1
| [[Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;1090&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 090]
|-
| data-sort-value=&quot;2&quot; | 2
| [[Арнайы:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;489&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 489]
|-
| data-sort-value=&quot;3&quot; | 3
| [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
| data-sort-value=&quot;325&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 325]
|-
| data-sort-value=&quot;4&quot; | 4
| [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]]
| data-sort-value=&quot;263&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 263]
|-
| data-sort-value=&quot;5&quot; | 5
| [[Әділет (партия)]]
| data-sort-value=&quot;118&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 118]
|-
| data-sort-value=&quot;6&quot; | 6
| [[Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;114&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 114]
|-
| data-sort-value=&quot;7&quot; | 7
| [[Абай Құнанбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;110&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 110]
|-
| data-sort-value=&quot;8&quot; | 8
| [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
| data-sort-value=&quot;103&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 103]
|-
| data-sort-value=&quot;9&quot; | 9
| [[Қазақстан Құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 98]
|-
| data-sort-value=&quot;10&quot; | 10
| [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;73&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 73]
|-
| data-sort-value=&quot;11&quot; | 11
| [[Қазақстандағы саяси партиялар]]
| data-sort-value=&quot;68&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 68]
|-
| data-sort-value=&quot;12&quot; | 12
| [[Қазақша жыл санау]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 61]
|-
| data-sort-value=&quot;13&quot; | 13
| [[Қазақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 61]
|-
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| [[Шәмші Қалдаяқов]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 61]
|-
| data-sort-value=&quot;15&quot; | 15
| [[Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;60&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 60]
|-
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| [[Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 58]
|-
| data-sort-value=&quot;17&quot; | 17
| [[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 56]
|-
| data-sort-value=&quot;18&quot; | 18
| [[Уикипедия:Форум]]
| data-sort-value=&quot;49&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 49]
|-
| data-sort-value=&quot;19&quot; | 19
| [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 48]
|-
| data-sort-value=&quot;20&quot; | 20
| [[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 48]
|-
| data-sort-value=&quot;21&quot; | 21
| [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 47]
|-
| data-sort-value=&quot;22&quot; | 22
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 47]
|-
| data-sort-value=&quot;23&quot; | 23
| [[Созақ]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B 47]
|-
| data-sort-value=&quot;24&quot; | 24
| [[Кулдига]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%B0 46]
|-
| data-sort-value=&quot;25&quot; | 25
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 45]
|-
| data-sort-value=&quot;26&quot; | 26
| [[Жүсіп Ақшораев]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44]
|-
| data-sort-value=&quot;27&quot; | 27
| [[Ыбырай Алтынсарин]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 44]
|-
| data-sort-value=&quot;28&quot; | 28
| [[Аманат (партия)]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 43]
|-
| data-sort-value=&quot;29&quot; | 29
| [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43]
|-
| data-sort-value=&quot;30&quot; | 30
| [[Орта жүз]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 42]
|-
| data-sort-value=&quot;31&quot; | 31
| [[Балбал]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BB 42]
|-
| data-sort-value=&quot;32&quot; | 32
| [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 41]
|-
| data-sort-value=&quot;33&quot; | 33
| [[АҚШ штаттарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40]
|-
| data-sort-value=&quot;34&quot; | 34
| [[Қоңырат]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 40]
|-
| data-sort-value=&quot;35&quot; | 35
| [[Ахмет Байтұрсынұлы]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40]
|-
| data-sort-value=&quot;36&quot; | 36
| [[Құрылтай]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 40]
|-
| data-sort-value=&quot;37&quot; | 37
| [[Ақ жол (партия)]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 40]
|-
| data-sort-value=&quot;38&quot; | 38
| [[Қазақстан жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40]
|-
| data-sort-value=&quot;39&quot; | 39
| [[Әл-Кәһф сүресі]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 40]
|-
| data-sort-value=&quot;40&quot; | 40
| [[Баланы қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 39]
|-
| data-sort-value=&quot;41&quot; | 41
| [[Зарина Кармен]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 38]
|-
| data-sort-value=&quot;42&quot; | 42
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 38]
|-
| data-sort-value=&quot;43&quot; | 43
| [[Табын]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 38]
|-
| data-sort-value=&quot;44&quot; | 44
| [[Алматы]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 38]
|-
| data-sort-value=&quot;45&quot; | 45
| [[Қазақстан халық партиясы]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38]
|-
| data-sort-value=&quot;46&quot; | 46
| [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 38]
|-
| data-sort-value=&quot;47&quot; | 47
| [[Шыңғыс хан]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;48&quot; | 48
| [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37]
|-
| data-sort-value=&quot;49&quot; | 49
| [[Арғын]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;50&quot; | 50
| [[Ұлдана Қалдарханқызы Мырзуан]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D1%83%D0%B0%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;51&quot; | 51
| [[Бесін намазы]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;52&quot; | 52
| [[КешYOU]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 35]
|-
| data-sort-value=&quot;53&quot; | 53
| [[Жылқы малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;54&quot; | 54
| [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 35]
|-
| data-sort-value=&quot;55&quot; | 55
| [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 34]
|-
| data-sort-value=&quot;56&quot; | 56
| [[Наймандар]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 34]
|-
| data-sort-value=&quot;57&quot; | 57
| [[Р (кирил)]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0_%28%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%29 34]
|-
| data-sort-value=&quot;58&quot; | 58
| [[Алаша (ру)]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 33]
|-
| data-sort-value=&quot;59&quot; | 59
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 33]
|-
| data-sort-value=&quot;60&quot; | 60
| [[Бауыржан Момышұлы]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;61&quot; | 61
| [[:Сурет:Female and male anus.jpg|Сурет:Female and male anus.jpg]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFemale_and_male_anus.jpg 33]
|-
| data-sort-value=&quot;62&quot; | 62
| [[Ысты]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;63&quot; | 63
| [[Ауыл (партия)]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 32]
|-
| data-sort-value=&quot;64&quot; | 64
| [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;65&quot; | 65
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 32]
|-
| data-sort-value=&quot;66&quot; | 66
| [[Салауат]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 32]
|-
| data-sort-value=&quot;67&quot; | 67
| [[Ұлытау облысы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;68&quot; | 68
| [[Туыстық атаулары]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;69&quot; | 69
| [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 32]
|-
| data-sort-value=&quot;70&quot; | 70
| [[Байтақ (партия)]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 32]
|-
| data-sort-value=&quot;71&quot; | 71
| [[Қабанбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 31]
|-
| data-sort-value=&quot;72&quot; | 72
| [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 31]
|-
| data-sort-value=&quot;73&quot; | 73
| [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;74&quot; | 74
| [[Мемлекет астаналары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;75&quot; | 75
| [[Қазақ әліпбиі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;76&quot; | 76
| [[Алланың есімдері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;77&quot; | 77
| [[Жыныстық қатынас]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 30]
|-
| data-sort-value=&quot;78&quot; | 78
| [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;79&quot; | 79
| [[Германия Федеративтік Республикасы (1949–1990)]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%281949%E2%80%931990%29 29]
|-
| data-sort-value=&quot;80&quot; | 80
| [[Семей полигоны]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;81&quot; | 81
| [[Көксерек (әңгіме)]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 29]
|-
| data-sort-value=&quot;82&quot; | 82
| [[Көңіл шай]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 29]
|-
| data-sort-value=&quot;83&quot; | 83
| [[Ғаллаарал]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB 29]
|-
| data-sort-value=&quot;84&quot; | 84
| [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;85&quot; | 85
| [[Zankyou no Terror]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zankyou_no_Terror 28]
|-
| data-sort-value=&quot;86&quot; | 86
| [[Жеті ата]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 28]
|-
| data-sort-value=&quot;87&quot; | 87
| [[Қасым хан]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;88&quot; | 88
| [[Юрий Зельманович Беккер]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D1%80 27]
|-
| data-sort-value=&quot;89&quot; | 89
| [[Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;90&quot; | 90
| [[Маңғыстау облысы]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;91&quot; | 91
| [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 27]
|-
| data-sort-value=&quot;92&quot; | 92
| [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;93&quot; | 93
| [[Кенесары хан]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;94&quot; | 94
| [[Абай жолы (роман)]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26]
|-
| data-sort-value=&quot;95&quot; | 95
| [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;96&quot; | 96
| [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;97&quot; | 97
| [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 26]
|-
| data-sort-value=&quot;98&quot; | 98
| [[Ұлы жүз]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 26]
|-
| data-sort-value=&quot;99&quot; | 99
| [[Асан Мәжит]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82 26]
|-
| data-sort-value=&quot;100&quot; | 100
| [[Әлемнің жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;101&quot; | 101
| [[Қожа Ахмет Ясауи]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 25]
|-
| data-sort-value=&quot;102&quot; | 102
| [[Қыпшақтар]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25]
|-
| data-sort-value=&quot;103&quot; | 103
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 25]
|-
| data-sort-value=&quot;104&quot; | 104
| [[Әл-Фатиха сүресі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;105&quot; | 105
| [[Қарағанды облысы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;106&quot; | 106
| [[Марфуға Ғалиқызы Айтхожа]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B6%D0%B0 25]
|-
| data-sort-value=&quot;107&quot; | 107
| [[Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;108&quot; | 108
| [[BALA (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 24]
|-
| data-sort-value=&quot;109&quot; | 109
| [[Өт айдайтын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 24]
|-
| data-sort-value=&quot;110&quot; | 110
| [[Темір адам]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 24]
|-
| data-sort-value=&quot;111&quot; | 111
| [[Ұлттық құрылтай]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 24]
|-
| data-sort-value=&quot;112&quot; | 112
| [[Франция]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 24]
|-
| data-sort-value=&quot;113&quot; | 113
| [[Сиқым]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 24]
|-
| data-sort-value=&quot;114&quot; | 114
| [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 24]
|-
| data-sort-value=&quot;115&quot; | 115
| [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;116&quot; | 116
| [[Қазақ әліппесі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;117&quot; | 117
| [[Қазақстан аудандары]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;118&quot; | 118
| [[Жетіру]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 23]
|-
| data-sort-value=&quot;119&quot; | 119
| [[Қазақтар]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 23]
|-
| data-sort-value=&quot;120&quot; | 120
| [[Respublica]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Respublica 23]
|-
| data-sort-value=&quot;121&quot; | 121
| [[Жеті қазына]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 23]
|-
| data-sort-value=&quot;122&quot; | 122
| [[Бақытсыз Жамал]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 23]
|-
| data-sort-value=&quot;123&quot; | 123
| [[Есекжем]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 23]
|-
| data-sort-value=&quot;124&quot; | 124
| [[Кек алушылар: Финал]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB 23]
|-
| data-sort-value=&quot;125&quot; | 125
| [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;126&quot; | 126
| [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;127&quot; | 127
| [[Шығыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;128&quot; | 128
| [[Жапония қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;129&quot; | 129
| [[Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;130&quot; | 130
| [[Абылай хан]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22]
|-
| data-sort-value=&quot;131&quot; | 131
| [[Жамбыл облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;132&quot; | 132
| [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;133&quot; | 133
| [[Мүшел жас]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 22]
|-
| data-sort-value=&quot;134&quot; | 134
| [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;135&quot; | 135
| [[Сіргелі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;136&quot; | 136
| [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;137&quot; | 137
| [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;138&quot; | 138
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;139&quot; | 139
| [[Ресей]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;140&quot; | 140
| [[Көркем жазу]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83 21]
|-
| data-sort-value=&quot;141&quot; | 141
| [[Жетісу облысы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;142&quot; | 142
| [[Ержан Хозеұлы Қазыхан]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%85%D0%B0%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;143&quot; | 143
| [[Мұстафа Шоқай]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;144&quot; | 144
| [[Болат Оралұлы Ақшолақов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;145&quot; | 145
| [[Батыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;146&quot; | 146
| [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;147&quot; | 147
| [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;148&quot; | 148
| [[Қазақстан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;149&quot; | 149
| [[Байұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;150&quot; | 150
| [[Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;151&quot; | 151
| [[Желтоқсан көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;152&quot; | 152
| [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;153&quot; | 153
| [[Қазақстан мерекелері]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;154&quot; | 154
| [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;155&quot; | 155
| [[Табылды Досымов]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;156&quot; | 156
| [[Нұрсұлтан мешіті]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;157&quot; | 157
| [[Қайрат Нұртас]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 20]
|-
| data-sort-value=&quot;158&quot; | 158
| [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;159&quot; | 159
| [[Жәнібек хан]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20]
|-
| data-sort-value=&quot;160&quot; | 160
| [[Антонина Павловна Зимарева]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%97%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0 20]
|-
| data-sort-value=&quot;161&quot; | 161
| [[Қожа]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 20]
|-
| data-sort-value=&quot;162&quot; | 162
| [[Төре]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 20]
|-
| data-sort-value=&quot;163&quot; | 163
| [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;164&quot; | 164
| [[Қазақ КСР еңбек сіңірген әртістерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;165&quot; | 165
| [[Күнделік.кз]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 19]
|-
| data-sort-value=&quot;166&quot; | 166
| [[Жаныс]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 19]
|-
| data-sort-value=&quot;167&quot; | 167
| [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;168&quot; | 168
| [[Әмір Темір]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 19]
|-
| data-sort-value=&quot;169&quot; | 169
| [[ALT Университеті]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;170&quot; | 170
| [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;171&quot; | 171
| [[Сақтар]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 19]
|-
| data-sort-value=&quot;172&quot; | 172
| [[Герман империясы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;173&quot; | 173
| [[Forbes Kazakhstan]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Forbes_Kazakhstan 19]
|-
| data-sort-value=&quot;174&quot; | 174
| [[Өзбекстан]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;175&quot; | 175
| [[Жасуша]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;176&quot; | 176
| [[Қызылорда облысы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;177&quot; | 177
| [[Қызға қырық үйден тыйым]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 18]
|-
| data-sort-value=&quot;178&quot; | 178
| [[Жағалбайлы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;179&quot; | 179
| [[Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18]
|-
| data-sort-value=&quot;180&quot; | 180
| [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;181&quot; | 181
| [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;182&quot; | 182
| [[Алматы облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;183&quot; | 183
| [[Сұңғыла]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;184&quot; | 184
| [[Шежіре]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 18]
|-
| data-sort-value=&quot;185&quot; | 185
| [[Қаракесек (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;186&quot; | 186
| [[Руслан Тай]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 18]
|-
| data-sort-value=&quot;187&quot; | 187
| [[Астана]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;188&quot; | 188
| [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;189&quot; | 189
| [[Үстеу]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 17]
|-
| data-sort-value=&quot;190&quot; | 190
| [[Исатай Тайманұлы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;191&quot; | 191
| [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;192&quot; | 192
| [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;193&quot; | 193
| [[Қытай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;194&quot; | 194
| [[Жошы хан]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;195&quot; | 195
| [[Ұшқан ұя]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;196&quot; | 196
| [[Қазақша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;197&quot; | 197
| [[Жезқазған]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;198&quot; | 198
| [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;199&quot; | 199
| [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;200&quot; | 200
| [[Азан шақырып ат қою]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 17]
|-
| data-sort-value=&quot;201&quot; | 201
| [[Уикипедия:Таныстыру]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 17]
|-
| data-sort-value=&quot;202&quot; | 202
| [[Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;203&quot; | 203
| [[Адай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;204&quot; | 204
| [[Қазақ ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;205&quot; | 205
| [[Ұйықтатын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;206&quot; | 206
| [[Қуандық Рахым]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 17]
|-
| data-sort-value=&quot;207&quot; | 207
| [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;208&quot; | 208
| [[Қазақстан Ұлттық банкі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;209&quot; | 209
| [[Сын есім]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 17]
|-
| data-sort-value=&quot;210&quot; | 210
| [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;211&quot; | 211
| [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;212&quot; | 212
| [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;213&quot; | 213
| [[Шөмекей]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;214&quot; | 214
| [[Мұхтар Шаханов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;215&quot; | 215
| [[Рахат (Еңбекшіқазақ ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%28%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;216&quot; | 216
| [[Днепропетровск облысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BD%D0%B5%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;217&quot; | 217
| [[Асқазан аурулары]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;218&quot; | 218
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;219&quot; | 219
| [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;220&quot; | 220
| [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;221&quot; | 221
| [[Төлеңгіттер]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;222&quot; | 222
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;223&quot; | 223
| [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;224&quot; | 224
| [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;225&quot; | 225
| [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;226&quot; | 226
| [[Міржақып Дулатұлы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;227&quot; | 227
| [[334 жыл]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=334_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 16]
|-
| data-sort-value=&quot;228&quot; | 228
| [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;229&quot; | 229
| [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;230&quot; | 230
| [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;231&quot; | 231
| [[ZaQ (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;232&quot; | 232
| [[Вагиналды секс]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 16]
|-
| data-sort-value=&quot;233&quot; | 233
| [[Осман империясы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;234&quot; | 234
| [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%AB%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;235&quot; | 235
| [[Франция қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;236&quot; | 236
| [[Өзін-өзі өлтіру]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;237&quot; | 237
| [[Қазақ хандары]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;238&quot; | 238
| [[Солтүстік Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;239&quot; | 239
| [[Қимақ қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;240&quot; | 240
| [[Әлімұлы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;241&quot; | 241
| [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;242&quot; | 242
| [[Матай (ру бірлестігі)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;243&quot; | 243
| [[Қырғыз руы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;244&quot; | 244
| [[Ботбай]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 16]
|-
| data-sort-value=&quot;245&quot; | 245
| [[Жұлдыз]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 16]
|-
| data-sort-value=&quot;246&quot; | 246
| [[Таңат Өмірзақұлы Сағындықов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;247&quot; | 247
| [[Sadraddin]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 15]
|-
| data-sort-value=&quot;248&quot; | 248
| [[Тараз]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 15]
|-
| data-sort-value=&quot;249&quot; | 249
| [[Жетіқарақшы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;250&quot; | 250
| [[Торғай облысы (Қазақстан)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;251&quot; | 251
| [[Қаңлы (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;252&quot; | 252
| [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;253&quot; | 253
| [[Оғыз мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;254&quot; | 254
| [[Оралхан Бөкей]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;255&quot; | 255
| [[21 тамыз]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=21_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 15]
|-
| data-sort-value=&quot;256&quot; | 256
| [[Қуық түбі безінің қабынуы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;257&quot; | 257
| [[Әбіш Кекілбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;258&quot; | 258
| [[Портал:Африка/Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;259&quot; | 259
| [[Уикипедия:Видео сабақтар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;260&quot; | 260
| [[Еріншектер Елі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;261&quot; | 261
| [[Шапырашты]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;262&quot; | 262
| [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;263&quot; | 263
| [[Арыстанбаб]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 15]
|-
| data-sort-value=&quot;264&quot; | 264
| [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;265&quot; | 265
| [[Қайрат (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;266&quot; | 266
| [[Шымкент]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15]
|-
| data-sort-value=&quot;267&quot; | 267
| [[Қазақстан теңгесі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;268&quot; | 268
| [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;269&quot; | 269
| [[Әйтеке би]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;270&quot; | 270
| [[Жеті жарғы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;271&quot; | 271
| [[Айша бибі кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;272&quot; | 272
| [[Түйе малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;273&quot; | 273
| [[Келінжан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;274&quot; | 274
| [[Дэнни Бойл]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%8D%D0%BD%D0%BD%D0%B8_%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BB 15]
|-
| data-sort-value=&quot;275&quot; | 275
| [[Қазақтың боғауыз сөздері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;276&quot; | 276
| [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;277&quot; | 277
| [[Кенемолдин Мұратбек Мүфтиұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D2%AF%D1%84%D1%82%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;278&quot; | 278
| [[Ұлытау ауданы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;279&quot; | 279
| [[Maxi Чай]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Maxi_%D0%A7%D0%B0%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;280&quot; | 280
| [[Бақытжан Жұмабекұлы Базарбек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;281&quot; | 281
| [[Ағыбай Қоңырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;282&quot; | 282
| [[Сырға салу]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;283&quot; | 283
| [[Сүндет той]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%BE%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;284&quot; | 284
| [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;285&quot; | 285
| [[Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 14]
|-
| data-sort-value=&quot;286&quot; | 286
| [[Шеркеш]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 14]
|-
| data-sort-value=&quot;287&quot; | 287
| [[Ошақты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;288&quot; | 288
| [[Қазақ хандығының дәстүрлі аймақтық-әкімшілік құрылымы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;289&quot; | 289
| [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 14]
|-
| data-sort-value=&quot;290&quot; | 290
| [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;291&quot; | 291
| [[Көңіл айту]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;292&quot; | 292
| [[Батыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;293&quot; | 293
| [[Қорқай дұғасы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;294&quot; | 294
| [[Қан мен тер]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;295&quot; | 295
| [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;296&quot; | 296
| [[Көзімнің қарасы...]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 14]
|-
| data-sort-value=&quot;297&quot; | 297
| [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;298&quot; | 298
| [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;299&quot; | 299
| [[Дулат]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;300&quot; | 300
| [[Шығыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;301&quot; | 301
| [[Көшпенділер (трилогия)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;302&quot; | 302
| [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;303&quot; | 303
| [[Жақайым]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 14]
|-
| data-sort-value=&quot;304&quot; | 304
| [[Тілашар тойы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;305&quot; | 305
| [[Еңлік-Кебек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;306&quot; | 306
| [[Жігіттер тобы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;307&quot; | 307
| [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;308&quot; | 308
| [[Есет Көтібарұлы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;309&quot; | 309
| [[Қорқыт ата]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;310&quot; | 310
| [[Байбақты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;311&quot; | 311
| [[Амур жолбарысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;312&quot; | 312
| [[Конъюнктивит]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;313&quot; | 313
| [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;314&quot; | 314
| [[Бирнин Кебби]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B1%D0%B8 14]
|-
| data-sort-value=&quot;315&quot; | 315
| [[Іле-Балқаш (резерват)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5-%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88_%28%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;316&quot; | 316
| [[Рамазан Өмірәліұлы Стамғазиев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;317&quot; | 317
| [[Ғұндар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;318&quot; | 318
| [[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;319&quot; | 319
| [[Химиялық элементтер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;320&quot; | 320
| [[Жұма намаз]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 14]
|-
| data-sort-value=&quot;321&quot; | 321
| [[Жасанды интеллект]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;322&quot; | 322
| [[Асхат Сергеевич Ниязов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;323&quot; | 323
| [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;324&quot; | 324
| [[Ермұхамед Мәулен]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;325&quot; | 325
| [[Тұсаукесер]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;326&quot; | 326
| [[Махамбет Өтемісұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;327&quot; | 327
| [[Семей]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 13]
|-
| data-sort-value=&quot;328&quot; | 328
| [[Ұйқы безі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;329&quot; | 329
| [[Зу-Зу Күлпаш]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 13]
|-
| data-sort-value=&quot;330&quot; | 330
| [[Алтын Орда]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;331&quot; | 331
| [[Шымыр]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;332&quot; | 332
| [[Беріш]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 13]
|-
| data-sort-value=&quot;333&quot; | 333
| [[Уәлибек Әбдірайымов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;334&quot; | 334
| [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;335&quot; | 335
| [[Марокко]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%BE 13]
|-
| data-sort-value=&quot;336&quot; | 336
| [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13]
|-
| data-sort-value=&quot;337&quot; | 337
| [[Ұлы Жібек жолы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;338&quot; | 338
| [[ALEM (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;339&quot; | 339
| [[Ай (қазақ дәстүрінде)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;340&quot; | 340
| [[Орыс тілі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;341&quot; | 341
| [[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;342&quot; | 342
| [[Кәмшат Жолдыбаева]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;343&quot; | 343
| [[Қазақмыс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D0%BC%D1%8B%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;344&quot; | 344
| [[Керей (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;345&quot; | 345
| [[Жұмбақтас]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;346&quot; | 346
| [[Қарғын (роман)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;347&quot; | 347
| [[Кесірткелер]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;348&quot; | 348
| [[Қазақтың саз аспаптары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;349&quot; | 349
| [[Хақназар хан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;350&quot; | 350
| [[Ислам]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 13]
|-
| data-sort-value=&quot;351&quot; | 351
| [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;352&quot; | 352
| [[Жалайыр]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;353&quot; | 353
| [[Мұқадес Есламғалиұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;354&quot; | 354
| [[:Санат:Жапония қалалары|Санат:Жапония қалалары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;355&quot; | 355
| [[Бөрте]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D1%82%D0%B5 13]
|-
| data-sort-value=&quot;356&quot; | 356
| [[Қуандық]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;357&quot; | 357
| [[Аналды секс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;358&quot; | 358
| [[Тобықты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;359&quot; | 359
| [[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;360&quot; | 360
| [[Физика]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;361&quot; | 361
| [[Құнанбай Өскенбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;362&quot; | 362
| [[Щучинск]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;363&quot; | 363
| [[Дәния Мәдиқызы Еспаева]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;364&quot; | 364
| [[Шерзат Болаттың өлімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;365&quot; | 365
| [[Сыпатай батыр]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;366&quot; | 366
| [[Қостанай облысы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;367&quot; | 367
| [[Қаңлылар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;368&quot; | 368
| [[Қазақ жүздері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;369&quot; | 369
| [[Уикипедия:Қауым порталы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;370&quot; | 370
| [[Отқа май құю]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 12]
|-
| data-sort-value=&quot;371&quot; | 371
| [[Марқакөл және Қаба өңірінің отарлануы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;372&quot; | 372
| [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;373&quot; | 373
| [[Етеккір]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;374&quot; | 374
| [[Қабдеш Жұмаділов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;375&quot; | 375
| [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;376&quot; | 376
| [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;377&quot; | 377
| [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;378&quot; | 378
| [[Албан руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;379&quot; | 379
| [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;380&quot; | 380
| [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;381&quot; | 381
| [[1223]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1223 12]
|-
| data-sort-value=&quot;382&quot; | 382
| [[Қазақстан халық кеңесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;383&quot; | 383
| [[(848) Инна]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%28848%29_%D0%98%D0%BD%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;384&quot; | 384
| [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;385&quot; | 385
| [[Түргеш қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;386&quot; | 386
| [[Етістік]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;387&quot; | 387
| [[Уикипедия:Форум/Ережелер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;388&quot; | 388
| [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;389&quot; | 389
| [[Қымыз]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;390&quot; | 390
| [[Ғазиза Жұмекенқызы Жұмекенова]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;391&quot; | 391
| [[Домалақ ана]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;392&quot; | 392
| [[Мақажан Несіпбайұлы Жылқыбаев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;393&quot; | 393
| [[Ұлжан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;394&quot; | 394
| [[Қайым Мұқамедханов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;395&quot; | 395
| [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;396&quot; | 396
| [[Абақ Керей]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;397&quot; | 397
| [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282023%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;398&quot; | 398
| [[Өскемен]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;399&quot; | 399
| [[Каспий теңізі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;400&quot; | 400
| [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;401&quot; | 401
| [[Ақтөбе]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12]
|-
| data-sort-value=&quot;402&quot; | 402
| [[Медицина]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;403&quot; | 403
| [[Қарағанды]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;404&quot; | 404
| [[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;405&quot; | 405
| [[Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;406&quot; | 406
| [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 12]
|-
| data-sort-value=&quot;407&quot; | 407
| [[&quot;Орай шап&quot; көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%22%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%BF%22_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;408&quot; | 408
| [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 12]
|-
| data-sort-value=&quot;409&quot; | 409
| [[Швед кронасы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B4_%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;410&quot; | 410
| [[Ойыншықтар хикаясы 5]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;411&quot; | 411
| [[Адам ата]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;412&quot; | 412
| [[Сүйінші]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;413&quot; | 413
| [[Қыз ұзату]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;414&quot; | 414
| [[Жиен]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;415&quot; | 415
| [[Ислам күнтізбесі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;416&quot; | 416
| [[15]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=15 11]
|-
| data-sort-value=&quot;417&quot; | 417
| [[Созақ ауданы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;418&quot; | 418
| [[Компьютер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;419&quot; | 419
| [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;420&quot; | 420
| [[Рауан Кенжеханұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;421&quot; | 421
| [[Кейкі Көкембайұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D1%96_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;422&quot; | 422
| [[Баубек батыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;423&quot; | 423
| [[Қан топтары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;424&quot; | 424
| [[Қарақалпақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;425&quot; | 425
| [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;426&quot; | 426
| [[Ұлпан (роман)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;427&quot; | 427
| [[Бесікке салу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;428&quot; | 428
| [[Құран]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;429&quot; | 429
| [[Қазақстан Республикасының заңдары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;430&quot; | 430
| [[Шиелі ауданы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;431&quot; | 431
| [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;432&quot; | 432
| [[Қазақстанның ақпарат агенттіктері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;433&quot; | 433
| [[Саясат Нұрбек]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;434&quot; | 434
| [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;435&quot; | 435
| [[Көсем сұлтан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;436&quot; | 436
| [[Қазақстан өзендері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;437&quot; | 437
| [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;438&quot; | 438
| [[Алаш партиясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;439&quot; | 439
| [[Үдерұлы Сұлтануәйс (Арал хазірет)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D3%99%D0%B9%D1%81_%28%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;440&quot; | 440
| [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;441&quot; | 441
| [[Уикипедия:Жүктеу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;442&quot; | 442
| [[Бұзаубас]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 11]
|-
| data-sort-value=&quot;443&quot; | 443
| [[Ақмола облысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;444&quot; | 444
| [[Суан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;445&quot; | 445
| [[Қарын бөле]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D0%B5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;446&quot; | 446
| [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;447&quot; | 447
| [[Көңіл толқыны (күй)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;448&quot; | 448
| [[Қарауыл руы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;449&quot; | 449
| [[Мысыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;450&quot; | 450
| [[Румыния]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D0%BC%D1%8B%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;451&quot; | 451
| [[1995]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1995 11]
|-
| data-sort-value=&quot;452&quot; | 452
| [[:Санат:Жамбыл облысы өзендері|Санат:Жамбыл облысы өзендері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;453&quot; | 453
| [[Ұмай ана]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;454&quot; | 454
| [[Қазақ хандығының құрылуы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Бруней]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;456&quot; | 456
| [[Норвег кронасы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%B3_%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;457&quot; | 457
| [[Қазақ есімдері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;458&quot; | 458
| [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;459&quot; | 459
| [[Орал]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 11]
|-
| data-sort-value=&quot;460&quot; | 460
| [[Шанышқылы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;461&quot; | 461
| [[Маңғытай]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;462&quot; | 462
| [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;463&quot; | 463
| [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;464&quot; | 464
| [[Ибраһим (Османлы сұлтаны)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC_%28%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;465&quot; | 465
| [[Санжар Керімбай]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;466&quot; | 466
| [[1917]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1917 11]
|-
| data-sort-value=&quot;467&quot; | 467
| [[1910]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1910 11]
|-
| data-sort-value=&quot;468&quot; | 468
| [[Нұх пайғамбар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;469&quot; | 469
| [[Алтай таулары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;470&quot; | 470
| [[Қаскелең батыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;471&quot; | 471
| [[Нағашы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;472&quot; | 472
| [[Кіші жүз]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 11]
|-
| data-sort-value=&quot;473&quot; | 473
| [[Ақтау]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;474&quot; | 474
| [[Sәlem Entertainment]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 11]
|-
| data-sort-value=&quot;475&quot; | 475
| [[Дәулет Болатұлы Тұрлыханов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;476&quot; | 476
| [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;477&quot; | 477
| [[Қостанай]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;478&quot; | 478
| [[Қыз Жібек]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;479&quot; | 479
| [[Кеңгірбай Жандосұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;480&quot; | 480
| [[Мұхаммед Шайбани]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;481&quot; | 481
| [[Жайдарман]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;482&quot; | 482
| [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;483&quot; | 483
| [[Ерке Есмахан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;484&quot; | 484
| [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;485&quot; | 485
| [[8]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;486&quot; | 486
| [[Кербұлақ ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;487&quot; | 487
| [[Қыз ұзату салттары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;488&quot; | 488
| [[Қазақ ұлттық ырымдары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;489&quot; | 489
| [[Аңырақай шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;490&quot; | 490
| [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;491&quot; | 491
| [[Жоңғар шапқыншылығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;492&quot; | 492
| [[Жұма]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;493&quot; | 493
| [[Америка Құрама Штаттары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;494&quot; | 494
| [[Таз руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;495&quot; | 495
| [[Ұстаз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;496&quot; | 496
| [[Жамбыл Жабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;497&quot; | 497
| [[Информатика]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;498&quot; | 498
| [[Бұрындық хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;499&quot; | 499
| [[Куннилингус]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 500
| [[20 тамыз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=20_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;501&quot; | 501
| [[Есентемір]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;502&quot; | 502
| [[Әбілхан Қастеев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;503&quot; | 503
| [[Мұхит]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;504&quot; | 504
| [[Ninety One]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Ninety_One 10]
|-
| data-sort-value=&quot;505&quot; | 505
| [[АҚШ қалалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;506&quot; | 506
| [[Сиыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;507&quot; | 507
| [[Илон Маск]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;508&quot; | 508
| [[1947]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1947 10]
|-
| data-sort-value=&quot;509&quot; | 509
| [[Ұйғырлар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;510&quot; | 510
| [[Ерзат Дулат]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;511&quot; | 511
| [[Шахмұрат Мүтәліп]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 10]
|-
| data-sort-value=&quot;512&quot; | 512
| [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;513&quot; | 513
| [[Бекет Мырзағұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;514&quot; | 514
| [[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;515&quot; | 515
| [[Мөлдір Әуелбекова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;516&quot; | 516
| [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;517&quot; | 517
| [[Қазақстандағы референдум (2026)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;518&quot; | 518
| [[1973]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1973 10]
|-
| data-sort-value=&quot;519&quot; | 519
| [[Ақтөбе облысы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;520&quot; | 520
| [[Сәкен Сейфуллин]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;521&quot; | 521
| [[Кеңгірбай Жігітекұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;522&quot; | 522
| [[I Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;523&quot; | 523
| [[Сырдария]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;524&quot; | 524
| [[1963]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1963 10]
|-
| data-sort-value=&quot;525&quot; | 525
| [[Фингеринг]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3 10]
|-
| data-sort-value=&quot;526&quot; | 526
| [[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;527&quot; | 527
| [[Ыстықкөл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;528&quot; | 528
| [[Әл-Уақиға сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;529&quot; | 529
| [[Каспий технологиялар және инжиниринг университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;530&quot; | 530
| [[Қарқаралы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;531&quot; | 531
| [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;532&quot; | 532
| [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;533&quot; | 533
| [[Ясин сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;534&quot; | 534
| [[Нобель сыйлығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D1%81%D1%8B%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;535&quot; | 535
| [[Әл-Мулк сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%BA_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;536&quot; | 536
| [[Африка өзендері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;537&quot; | 537
| [[Қыз ұзату кәделері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;538&quot; | 538
| [[Ақтабан шұбырынды]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;539&quot; | 539
| [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;540&quot; | 540
| [[Жыл күндерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;541&quot; | 541
| [[Жайық]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;542&quot; | 542
| [[Төртуыл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D1%83%D1%8B%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;543&quot; | 543
| [[Райымбек батыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;544&quot; | 544
| [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;545&quot; | 545
| [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;546&quot; | 546
| [[Дәстүр (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;547&quot; | 547
| [[Commerzbank]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Commerzbank 10]
|-
| data-sort-value=&quot;548&quot; | 548
| [[Талас шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;549&quot; | 549
| [[4]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=4 10]
|-
| data-sort-value=&quot;550&quot; | 550
| [[Қазақстан Республикасының Парламенті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;551&quot; | 551
| [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;552&quot; | 552
| [[Ән-Нас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;553&quot; | 553
| [[Сайын Мұратбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;554&quot; | 554
| [[Ойыл ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;555&quot; | 555
| [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;556&quot; | 556
| [[Қой малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;557&quot; | 557
| [[Ботай мәдениеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;558&quot; | 558
| [[Соқырішек]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;559&quot; | 559
| [[Уикипедия:Форум/Сұрақтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%A1%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;560&quot; | 560
| [[Моғолстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;561&quot; | 561
| [[Жыныстық акт]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;562&quot; | 562
| [[Бекжан Әшірбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D1%88%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;563&quot; | 563
| [[Көкпар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;564&quot; | 564
| [[Тамыз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;565&quot; | 565
| [[Үшарал (қала)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;566&quot; | 566
| [[Төле би]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;567&quot; | 567
| [[25]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=25 9]
|-
| data-sort-value=&quot;568&quot; | 568
| [[Мұса пайғамбар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;569&quot; | 569
| [[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;570&quot; | 570
| [[Моңғолия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;571&quot; | 571
| [[Қасым Қайсенов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;572&quot; | 572
| [[Қайрат Сатыбалдыұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;573&quot; | 573
| [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_8-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;574&quot; | 574
| [[Ақбөкен]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;575&quot; | 575
| [[Сөз таптары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;576&quot; | 576
| [[1999]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1999 9]
|-
| data-sort-value=&quot;577&quot; | 577
| [[Ә (кирил)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98_%28%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;578&quot; | 578
| [[Рамадан (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;579&quot; | 579
| [[Жапония]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;580&quot; | 580
| [[Қазақстан ауылдық округтері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;581&quot; | 581
| [[Үйлену тойы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;582&quot; | 582
| [[Бүрге]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;583&quot; | 583
| [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;584&quot; | 584
| [[Сауран ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;585&quot; | 585
| [[Төле би ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;586&quot; | 586
| [[Асхат Ғалымұлы Хасенов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;587&quot; | 587
| [[30]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=30 9]
|-
| data-sort-value=&quot;588&quot; | 588
| [[Карта ойыны]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;589&quot; | 589
| [[Акционерлік қоғам]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;590&quot; | 590
| [[Саңғыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;591&quot; | 591
| [[Туризм]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;592&quot; | 592
| [[Жаппас]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;593&quot; | 593
| [[Тама]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;594&quot; | 594
| [[Барақ хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;595&quot; | 595
| [[Марат Мәдетұлы Оралғазин]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;596&quot; | 596
| [[Омар Хайям]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%8F%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;597&quot; | 597
| [[Ақан сері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;598&quot; | 598
| [[Мажарстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;599&quot; | 599
| [[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;600&quot; | 600
| [[Бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;601&quot; | 601
| [[1872]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1872 9]
|-
| data-sort-value=&quot;602&quot; | 602
| [[Логистика]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;603&quot; | 603
| [[Асанбай Асқарұлы Асқаров]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;604&quot; | 604
| [[Ұлыбритания]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;605&quot; | 605
| [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;606&quot; | 606
| [[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;607&quot; | 607
| [[Есей би]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B1%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;608&quot; | 608
| [[Алатау (қала)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;609&quot; | 609
| [[МедиаУики:Bad image list]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3ABad_image_list 9]
|-
| data-sort-value=&quot;610&quot; | 610
| [[Абайдың қара сөздері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;611&quot; | 611
| [[Қазақстан кадастрлық нөмірлер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;612&quot; | 612
| [[Қарабура]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;613&quot; | 613
| [[Жүсіп Баласағұни]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;614&quot; | 614
| [[Андас]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;615&quot; | 615
| [[:Сурет:1 FC Saarbrucken crest.svg|Сурет:1 FC Saarbrucken crest.svg]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A1_FC_Saarbrucken_crest.svg 9]
|-
| data-sort-value=&quot;616&quot; | 616
| [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;617&quot; | 617
| [[Сале-Сан-Джованни]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD-%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;618&quot; | 618
| [[Қаракесек (Әлімұлы)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;619&quot; | 619
| [[Қазақстан елтаңбасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;620&quot; | 620
| [[Абай облысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;621&quot; | 621
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;622&quot; | 622
| [[28]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=28 9]
|-
| data-sort-value=&quot;623&quot; | 623
| [[Эстонша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;624&quot; | 624
| [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;625&quot; | 625
| [[Қарақалпақстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;626&quot; | 626
| [[Солтүстік Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;627&quot; | 627
| [[Қырғызстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;628&quot; | 628
| [[Ақбілек (роман)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;629&quot; | 629
| [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;630&quot; | 630
| [[Рәбия сұлтан бегім]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;631&quot; | 631
| [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;632&quot; | 632
| [[Қазақ шежіресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;633&quot; | 633
| [[Жетімдер руы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;634&quot; | 634
| [[Қатысушы:EPIC]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;635&quot; | 635
| [[Қазақстан халқы тілдері күні]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;636&quot; | 636
| [[2026 жыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;637&quot; | 637
| [[Мәскеу шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;638&quot; | 638
| [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;639&quot; | 639
| [[Ми]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;640&quot; | 640
| [[Географиялық координаттар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;641&quot; | 641
| [[Мұхтар Болатханұлы Тайжан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;642&quot; | 642
| [[Шашыратқы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;643&quot; | 643
| [[Фотометрия (астрономия)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;644&quot; | 644
| [[Ақмешіт әулие үңгірі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;645&quot; | 645
| [[Жабайы алма (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;646&quot; | 646
| [[Түркия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;647&quot; | 647
| [[П]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;648&quot; | 648
| [[Уикипедия:Бүгін/21 тамыз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%91%D2%AF%D0%B3%D1%96%D0%BD%2F21_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;649&quot; | 649
| [[1180]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1180 9]
|-
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| [[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;651&quot; | 651
| [[Павлодар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;652&quot; | 652
| [[Батырлар жыры]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;653&quot; | 653
| [[Ерке сылқым (күй)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;654&quot; | 654
| [[Шыңғыстау]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;655&quot; | 655
| [[Сәтті Жұлдыз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;656&quot; | 656
| [[Әскери шен]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;657&quot; | 657
| [[Бейсен Абайұлы Құранбек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;658&quot; | 658
| [[Үйсін мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;659&quot; | 659
| [[Қарақұрт]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;660&quot; | 660
| [[Жаяу Мұса Байжанұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;661&quot; | 661
| [[Сүндеттеу]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;662&quot; | 662
| [[Уикипедия:Telegram]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 9]
|-
| data-sort-value=&quot;663&quot; | 663
| [[Мажарша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;664&quot; | 664
| [[Ерболат Беделхан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;665&quot; | 665
| [[Қазақстан телеарналары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;666&quot; | 666
| [[Германия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;667&quot; | 667
| [[Астана қаласы мектептерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;668&quot; | 668
| [[Қазақ тілінің диалектілері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;669&quot; | 669
| [[Түркия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;670&quot; | 670
| [[Қазақ ұлттық киімдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;671&quot; | 671
| [[Айша бибі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;672&quot; | 672
| [[Орта ғасырлар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;673&quot; | 673
| [[Лексика]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;674&quot; | 674
| [[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;675&quot; | 675
| [[Нұрлан Әлібекұлы Сабыров]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;676&quot; | 676
| [[Алаш партиясының бағдарламасы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;677&quot; | 677
| [[Орталық Азия]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;678&quot; | 678
| [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;679&quot; | 679
| [[:Санат:Басты бет|Санат:Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;680&quot; | 680
| [[Кек алушылар: Альтрон дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;681&quot; | 681
| [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;682&quot; | 682
| [[Аборт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;683&quot; | 683
| [[Биология]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;684&quot; | 684
| [[1838]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1838 8]
|-
| data-sort-value=&quot;685&quot; | 685
| [[Дін]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;686&quot; | 686
| [[Асан қайғы Сәбитұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;687&quot; | 687
| [[Аят әл-Курси]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 8]
|-
| data-sort-value=&quot;688&quot; | 688
| [[:Сурет:Kazakhstan adm location map.svg|Сурет:Kazakhstan adm location map.svg]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AKazakhstan_adm_location_map.svg 8]
|-
| data-sort-value=&quot;689&quot; | 689
| [[Абылай хан әулеті]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;690&quot; | 690
| [[Төлен Әбдік]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;691&quot; | 691
| [[Шиқан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;692&quot; | 692
| [[Қант диабеті]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;693&quot; | 693
| [[:Сурет:Sura18.pdf|Сурет:Sura18.pdf]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASura18.pdf 8]
|-
| data-sort-value=&quot;694&quot; | 694
| [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;695&quot; | 695
| [[Самай (ру)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;696&quot; | 696
| [[Атырау]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;697&quot; | 697
| [[Бақтияр Ғарифоллаұлы Артаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%80_%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;698&quot; | 698
| [[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;699&quot; | 699
| [[Қалқанша без]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8]
|-
| data-sort-value=&quot;700&quot; | 700
| [[Қарақұйрық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;701&quot; | 701
| [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;702&quot; | 702
| [[Grok]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Grok 8]
|-
| data-sort-value=&quot;703&quot; | 703
| [[Уикипедия:Айрық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;704&quot; | 704
| [[Саржомарт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;705&quot; | 705
| [[Еділ]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB 8]
|-
| data-sort-value=&quot;706&quot; | 706
| [[Олжас Абайұлы Бектенов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;707&quot; | 707
| [[Тұрар Рысқұлов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;708&quot; | 708
| [[Ләззат Оразханқызы Асанова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;709&quot; | 709
| [[Автомобиль түрлері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;710&quot; | 710
| [[Естай - Қорлан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;711&quot; | 711
| [[Қазақстандағы қыз алып қашу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D2%9B%D0%B0%D1%88%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;712&quot; | 712
| [[Арыс]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 8]
|-
| data-sort-value=&quot;713&quot; | 713
| [[Құлсары]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;714&quot; | 714
| [[20 шілде]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=20_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 8]
|-
| data-sort-value=&quot;715&quot; | 715
| [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;716&quot; | 716
| [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;717&quot; | 717
| [[Батыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;718&quot; | 718
| [[Ілияс Есенберлин]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;719&quot; | 719
| [[Қазақстан туы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;720&quot; | 720
| [[Қазығұрт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;721&quot; | 721
| [[Сабыр Омарұлы Рахимов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;722&quot; | 722
| [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;723&quot; | 723
| [[Ас беру]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;724&quot; | 724
| [[Борсық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%81%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;725&quot; | 725
| [[Арыстан баб кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;726&quot; | 726
| [[Түркістан (қала)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;727&quot; | 727
| [[Мұқасан Досмұратұлы Шахзадаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;728&quot; | 728
| [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;729&quot; | 729
| [[:Санат:Қазақ тілі|Санат:Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;730&quot; | 730
| [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;731&quot; | 731
| [[12]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=12 8]
|-
| data-sort-value=&quot;732&quot; | 732
| [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;733&quot; | 733
| [[Отырар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;734&quot; | 734
| [[Қазақстан көлдері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;735&quot; | 735
| [[Ескендір Зұлқарнайын]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;736&quot; | 736
| [[Google]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Google 8]
|-
| data-sort-value=&quot;737&quot; | 737
| [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;738&quot; | 738
| [[Тілеулі Әбдірахманұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;739&quot; | 739
| [[1]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1 8]
|-
| data-sort-value=&quot;740&quot; | 740
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;741&quot; | 741
| [[Төрт түлік]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82_%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;742&quot; | 742
| [[Көкнәр]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;743&quot; | 743
| [[Тәуекел хан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;744&quot; | 744
| [[Мәулид]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B4 8]
|-
| data-sort-value=&quot;745&quot; | 745
| [[Ет (тағам)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;746&quot; | 746
| [[Орда (музыкалық топ)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;747&quot; | 747
| [[Мата атаулары мен түрлері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;748&quot; | 748
| [[Келес ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;749&quot; | 749
| [[Күлтегін]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;750&quot; | 750
| [[Kaspi Bank]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kaspi_Bank 8]
|-
| data-sort-value=&quot;751&quot; | 751
| [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;752&quot; | 752
| [[Қарлұқ қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;753&quot; | 753
| [[Қарабалық руы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D1%83%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;754&quot; | 754
| [[Қазақ хандығы (телесериал)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;755&quot; | 755
| [[Қазақ батырлар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;756&quot; | 756
| [[Айдар (шаш)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;757&quot; | 757
| [[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;758&quot; | 758
| [[Сүре]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 8]
|-
| data-sort-value=&quot;759&quot; | 759
| [[Қордай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;760&quot; | 760
| [[Тілеу Айтұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D0%90%D0%B9%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;761&quot; | 761
| [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;762&quot; | 762
| [[Тобанияз Әлниязұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D3%98%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;763&quot; | 763
| [[Үндістан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;764&quot; | 764
| [[Баба түкті Шашты Әзіз]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0_%D1%82%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%B7 8]
|-
| data-sort-value=&quot;765&quot; | 765
| [[Қарахан мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;766&quot; | 766
| [[Мойынқұм ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;767&quot; | 767
| [[23]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=23 8]
|-
| data-sort-value=&quot;768&quot; | 768
| [[Ғарифолла Есім]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 8]
|-
| data-sort-value=&quot;769&quot; | 769
| [[Теміреткі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;770&quot; | 770
| [[Сағатхан Әшімбайұлы Әшімбаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;771&quot; | 771
| [[Уикипедия:Бүгін/22 тамыз]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%91%D2%AF%D0%B3%D1%96%D0%BD%2F22_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 8]
|-
| data-sort-value=&quot;772&quot; | 772
| [[Жаужүрек мың бала]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;773&quot; | 773
| [[Фарид Нургалиевич Зигангиров]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;774&quot; | 774
| [[Баян-Өлгей аймағы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;775&quot; | 775
| [[Шолпан (ғаламшар)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;776&quot; | 776
| [[Жусан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;777&quot; | 777
| [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;778&quot; | 778
| [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%281501%E2%80%941600%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;779&quot; | 779
| [[UTC+5:00]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=UTC%2B5%3A00 8]
|-
| data-sort-value=&quot;780&quot; | 780
| [[Алпамыс батыр]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;781&quot; | 781
| [[Сырым Датұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;782&quot; | 782
| [[Канада]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;783&quot; | 783
| [[10]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=10 8]
|-
| data-sort-value=&quot;784&quot; | 784
| [[Жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;785&quot; | 785
| [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;786&quot; | 786
| [[Ағылшын тілі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;787&quot; | 787
| [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;788&quot; | 788
| [[Мөңке би Тілеуұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;789&quot; | 789
| [[:Санат:Ақтөбе облысы аудандары|Санат:Ақтөбе облысы аудандары]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;790&quot; | 790
| [[Құтадғу білік]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;791&quot; | 791
| [[Құдалық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;792&quot; | 792
| [[Атырау облысы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;793&quot; | 793
| [[Оралды секс]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 8]
|-
| data-sort-value=&quot;794&quot; | 794
| [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;795&quot; | 795
| [[Көшім (ру)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D1%96%D0%BC_%28%D1%80%D1%83%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;796&quot; | 796
| [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;797&quot; | 797
| [[Жетісу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;798&quot; | 798
| [[Күлтегін ескерткіші]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;799&quot; | 799
| [[Махаббат]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 800
| [[Дос-Мұқасан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81-%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;801&quot; | 801
| [[Мысық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;802&quot; | 802
| [[1983]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1983 8]
|-
| data-sort-value=&quot;803&quot; | 803
| [[Ұғу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D2%93%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;804&quot; | 804
| [[Моңғол империясы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;805&quot; | 805
| [[Хо Жун]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;806&quot; | 806
| [[Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;807&quot; | 807
| [[Айқын Төлепберген]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;808&quot; | 808
| [[Шара Баймолдақызы Жиенқұлова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;809&quot; | 809
| [[Паганизм]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC 8]
|-
| data-sort-value=&quot;810&quot; | 810
| [[Менің Қазақстаным (ән)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%28%D3%99%D0%BD%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;811&quot; | 811
| [[Әйел]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB 8]
|-
| data-sort-value=&quot;812&quot; | 812
| [[Уикимедиа қоры]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;813&quot; | 813
| [[Еңбекшіқазақ ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;814&quot; | 814
| [[ACE (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ACE_%28Ninety_One%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;815&quot; | 815
| [[Үйде жалғыз қалғанда]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;816&quot; | 816
| [[Исланд кронасы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;817&quot; | 817
| [[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;818&quot; | 818
| [[Ілияс Жансүгіров]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;819&quot; | 819
| [[Өрмекші-адам (фильм, 2002)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2002%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;820&quot; | 820
| [[Тұманбай Молдағалиев]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;821&quot; | 821
| [[Әл-Бақара сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;822&quot; | 822
| [[Әл-хамду ли-Лләһ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%83_%D0%BB%D0%B8-%D0%9B%D0%BB%D3%99%D2%BB 7]
|-
| data-sort-value=&quot;823&quot; | 823
| [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;824&quot; | 824
| [[Шылау]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 7]
|-
| data-sort-value=&quot;825&quot; | 825
| [[Сөк]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%BA 7]
|-
| data-sort-value=&quot;826&quot; | 826
| [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;827&quot; | 827
| [[Философия]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;828&quot; | 828
| [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;829&quot; | 829
| [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;830&quot; | 830
| [[Көтен (ру)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD_%28%D1%80%D1%83%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;831&quot; | 831
| [[Әл-Аләқ сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%90%D0%BB%D3%99%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;832&quot; | 832
| [[Чарвак су қоймасы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D0%BA_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;833&quot; | 833
| [[Жәнібек Әлімханұлы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;834&quot; | 834
| [[Нұрлан Телманұлы Ұранхаев]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;835&quot; | 835
| [[Интернет]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 7]
|-
| data-sort-value=&quot;836&quot; | 836
| [[Жетісай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;837&quot; | 837
| [[Ноғай-Қазақ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9-%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;838&quot; | 838
| [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер/Мұрағат]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 7]
|-
| data-sort-value=&quot;839&quot; | 839
| [[:Санат:Сыныптауыштар|Санат:Сыныптауыштар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;840&quot; | 840
| [[Тынышбай Жаңабайұлы Рахимов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;841&quot; | 841
| [[Сығанақ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;842&quot; | 842
| [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;843&quot; | 843
| [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;844&quot; | 844
| [[Қазақтың ұлттық сүт тағамдары]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;845&quot; | 845
| [[Без]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 7]
|-
| data-sort-value=&quot;846&quot; | 846
| [[Арман Айдосұлы Тосқанбаев]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;847&quot; | 847
| [[Айбике]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5 7]
|-
| data-sort-value=&quot;848&quot; | 848
| [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;849&quot; | 849
| [[Терістаңбалы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;850&quot; | 850
| [[Әл-Ихлас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;851&quot; | 851
| [[Қантамырлар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;852&quot; | 852
| [[Ас қорыту жүйесі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;853&quot; | 853
| [[Сағат]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 7]
|-
| data-sort-value=&quot;854&quot; | 854
| [[1857]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1857 7]
|-
| data-sort-value=&quot;855&quot; | 855
| [[Алшын]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;856&quot; | 856
| [[Қазақ газеті]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;857&quot; | 857
| [[Жусан иісі (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;858&quot; | 858
| [[1943]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1943 7]
|-
| data-sort-value=&quot;859&quot; | 859
| [[Шығыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;860&quot; | 860
| [[Хадиша]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;861&quot; | 861
| [[Анилингус]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 7]
|-
| data-sort-value=&quot;862&quot; | 862
| [[Газ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%B7 7]
|-
| data-sort-value=&quot;863&quot; | 863
| [[Грузия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;864&quot; | 864
| [[Жерлеу рәсімі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;865&quot; | 865
| [[Тайқазан]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;866&quot; | 866
| [[Әділет (партия, 2002)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%2C_2002%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;867&quot; | 867
| [[Екібастұз]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7 7]
|-
| data-sort-value=&quot;868&quot; | 868
| [[I Мұстафа]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;869&quot; | 869
| [[18]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=18 7]
|-
| data-sort-value=&quot;870&quot; | 870
| [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;871&quot; | 871
| [[Шонжы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BD%D0%B6%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;872&quot; | 872
| [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;873&quot; | 873
| [[7]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=7 7]
|-
| data-sort-value=&quot;874&quot; | 874
| [[Ән-Ниса сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;875&quot; | 875
| [[Бәйдібек ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;876&quot; | 876
| [[Джимми Уэйлс]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B8%D0%BC%D0%BC%D0%B8_%D0%A3%D1%8D%D0%B9%D0%BB%D1%81 7]
|-
| data-sort-value=&quot;877&quot; | 877
| [[A.Z. (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=A.Z._%28Ninety_One%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;878&quot; | 878
| [[Жетісай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;879&quot; | 879
| [[Айнұр Жұмабекқызы Тұрсынбаева]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;880&quot; | 880
| [[Әлем елдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;881&quot; | 881
| [[Фонетика]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;882&quot; | 882
| [[Дулат Исабеков]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;883&quot; | 883
| [[Мәди Бәпиұлы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8_%D0%91%D3%99%D0%BF%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;884&quot; | 884
| [[Мавритания]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;885&quot; | 885
| [[Жер]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;886&quot; | 886
| [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;887&quot; | 887
| [[Құрт (тағам)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;888&quot; | 888
| [[Жиенбет]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82 7]
|-
| data-sort-value=&quot;889&quot; | 889
| [[Қырғыздар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;890&quot; | 890
| [[URL]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=URL 7]
|-
| data-sort-value=&quot;891&quot; | 891
| [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;892&quot; | 892
| [[:Санат:БҰҰ мүше мемлекеттері|Санат:БҰҰ мүше мемлекеттері]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D2%B0%D2%B0_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;893&quot; | 893
| [[Джонни Депп]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B8_%D0%94%D0%B5%D0%BF%D0%BF 7]
|-
| data-sort-value=&quot;894&quot; | 894
| [[Уикипедия:Қысқа сілтеме]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 7]
|-
| data-sort-value=&quot;895&quot; | 895
| [[Шымылдық]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;896&quot; | 896
| [[Әбілқайыр хандығы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;897&quot; | 897
| [[Қазақстанның жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;898&quot; | 898
| [[Арқалық (қала)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;899&quot; | 899
| [[Өмірзақ Айтбайұлы Айтбаев]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;900&quot; | 900
| [[Халифа Алтай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;901&quot; | 901
| [[895 жыл]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=895_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 7]
|-
| data-sort-value=&quot;902&quot; | 902
| [[Алғашқы көмек]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 7]
|-
| data-sort-value=&quot;903&quot; | 903
| [[Шолаққорған]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;904&quot; | 904
| [[Тоқтар Серіков]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;905&quot; | 905
| [[Қыпшақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;906&quot; | 906
| [[Ашамайлы Керей]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;907&quot; | 907
| [[Фариза Оңғарсынова]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;908&quot; | 908
| [[Тәуке хан]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;909&quot; | 909
| [[Әлмерек абыз]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 7]
|-
| data-sort-value=&quot;910&quot; | 910
| [[Ордабасы ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;911&quot; | 911
| [[Биотехнология]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;912&quot; | 912
| [[Мастопатия]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;913&quot; | 913
| [[:Санат:Құқықтану|Санат:Құқықтану]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7]
|-
| data-sort-value=&quot;914&quot; | 914
| [[Мастурбация]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;915&quot; | 915
| [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;916&quot; | 916
| [[Телеу]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83 7]
|-
| data-sort-value=&quot;917&quot; | 917
| [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;918&quot; | 918
| [[29]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;919&quot; | 919
| [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;920&quot; | 920
| [[Жоқтау]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 7]
|-
| data-sort-value=&quot;921&quot; | 921
| [[Қоға]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;922&quot; | 922
| [[Күрдтер]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;923&quot; | 923
| [[Айтыс]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 7]
|-
| data-sort-value=&quot;924&quot; | 924
| [[Қайтадан (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;925&quot; | 925
| [[Жаңаарқа ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;926&quot; | 926
| [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;927&quot; | 927
| [[Мәңгілік бала бейне]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 7]
|-
| data-sort-value=&quot;928&quot; | 928
| [[Роман Васильевич Скляр]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;929&quot; | 929
| [[Әл-Фатх сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D1%85_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;930&quot; | 930
| [[24]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=24 7]
|-
| data-sort-value=&quot;931&quot; | 931
| [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;932&quot; | 932
| [[Құрмет ордені]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;933&quot; | 933
| [[Адам анатомиясы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;934&quot; | 934
| [[Шехнай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;935&quot; | 935
| [[Батыр руы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;936&quot; | 936
| [[Қазақ әдебиеті]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;937&quot; | 937
| [[Қарасай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;938&quot; | 938
| [[Тау жүйесі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;939&quot; | 939
| [[Бәйдібек Қарашаұлы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;940&quot; | 940
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;941&quot; | 941
| [[Біріккен Араб Әмірліктері]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;942&quot; | 942
| [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;943&quot; | 943
| [[Смағұл Сәдуақасов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;944&quot; | 944
| [[Ардақ Мелсқызы Есдәулетова]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;945&quot; | 945
| [[Қонаев (қала)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;946&quot; | 946
| [[Қарабұлақ (Сайрам ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%28%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;947&quot; | 947
| [[Қазақтардың зергерлік бұйымдары]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;948&quot; | 948
| [[Мал атаулары]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;949&quot; | 949
| [[Үкілі Ыбырай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;950&quot; | 950
| [[Жұтқыншақ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;951&quot; | 951
| [[Арал ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;952&quot; | 952
| [[Нұрмұхаммед Жақып]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF 7]
|-
| data-sort-value=&quot;953&quot; | 953
| [[Қарақалпақстан Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;954&quot; | 954
| [[Жануарлар]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;955&quot; | 955
| [[Мұстафа Өзтүрiк]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 7]
|-
| data-sort-value=&quot;956&quot; | 956
| [[Нартай Бекежанов]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7]
|-
| data-sort-value=&quot;957&quot; | 957
| [[Еуразия ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;958&quot; | 958
| [[Панкреатин]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;959&quot; | 959
| [[20]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=20 7]
|-
| data-sort-value=&quot;960&quot; | 960
| [[Шілдехана]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 7]
|-
| data-sort-value=&quot;961&quot; | 961
| [[Менің атым Қожа (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;962&quot; | 962
| [[Ширақ батыр]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;963&quot; | 963
| [[Едіге]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 7]
|-
| data-sort-value=&quot;964&quot; | 964
| [[Балқаш ауданы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;965&quot; | 965
| [[:Санат:Қылмыстылық|Санат:Қылмыстылық]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;966&quot; | 966
| [[Қаскелең]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D2%A3 7]
|-
| data-sort-value=&quot;967&quot; | 967
| [[Әл-Хижр сүресі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A5%D0%B8%D0%B6%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;968&quot; | 968
| [[Аша Матай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;969&quot; | 969
| [[19]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=19 7]
|-
| data-sort-value=&quot;970&quot; | 970
| [[Автомобиль маркаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;971&quot; | 971
| [[Сыбайлас жемқорлық]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;972&quot; | 972
| [[Жармахан Айтбайұлы Тұяқбай]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7]
|-
| data-sort-value=&quot;973&quot; | 973
| [[Ортаққор]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;974&quot; | 974
| [[Психология]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;975&quot; | 975
| [[Жолбарыс]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 7]
|-
| data-sort-value=&quot;976&quot; | 976
| [[:Санат:Қазақ ақындары|Санат:Қазақ ақындары]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;977&quot; | 977
| [[Жаңабай (Дулат)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;978&quot; | 978
| [[Химия]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;979&quot; | 979
| [[Қорғасын]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD 7]
|-
| data-sort-value=&quot;980&quot; | 980
| [[Қырт]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%82 7]
|-
| data-sort-value=&quot;981&quot; | 981
| [[Ғылым]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 7]
|-
| data-sort-value=&quot;982&quot; | 982
| [[Қазақ билері]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|-
| data-sort-value=&quot;983&quot; | 983
| [[Уақ]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;984&quot; | 984
| [[Бостандық ауданы (Алматы)]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 7]
|-
| data-sort-value=&quot;985&quot; | 985
| [[Қалқаман – Мамыр]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 7]
|-
| data-sort-value=&quot;986&quot; | 986
| [[Социал-демократия]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 7]
|-
| data-sort-value=&quot;987&quot; | 987
| [[Вьетнам]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC 7]
|-
| data-sort-value=&quot;988&quot; | 988
| [[Хан Тәңірі шыңы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;989&quot; | 989
| [[Гольфстрим]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC 7]
|-
| data-sort-value=&quot;990&quot; | 990
| [[1027 жыл]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1027_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 7]
|-
| data-sort-value=&quot;991&quot; | 991
| [[Ауыл шаруашылық техникасы]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 7]
|-
| data-sort-value=&quot;992&quot; | 992
| [[Бауыржан Исаев]]
| data-sort-value=&quot;7&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>7zwgtcbwvym28e7m7fo9u4uxrtm0gvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781686</id>
    <revision>
      <id>3645727</id>
      <parentid>3614763</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12432" sha1="gldgtcxp4mxka2dwu4qfs861ron8qm7" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{CIS}}:&lt;br /&gt; {{BLR}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=|date=|url=http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P30400592|title=Указ Президента Республики Беларусь № 592 «Об утверждении Положения о порядке вручения юбилейной медали „60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.“»|publisher=Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь|access-date=2010-07-25|lang=ru|deadlink=unknown-host|archive-url=https://archive.today/20120912063849/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&amp;p0=P30400592&amp;p2=%7BNRPA%7D|archive-date=2012-09-12}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 785. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 60 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{UKR}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/2315.html |title=Указ Президента Украины № 290/2009 &quot;О награждении юбилейной медалью «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»&quot;{{ref|uk}} |access-date=2010-03-21 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709120037/http://president.gov.ua/documents/2315.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[28 ақпан]] [[2004 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 9 000 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Ресей)|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясы Президентінің 2004 жылғы 28 ақпандағы № 277 Жарлығымен Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты ретінде белгіленген Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медаль Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п. 3.&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы ерен еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі бар тұлғалар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.
* жау уақытша басып алған аудандарда жұмыс істеген уақытты қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген азаматтар.
* КСРО Қарулы Күштерінің қатарындағы әскери ұлттық құрамаларда, партизан жасақтарында, астыртын топтарда және басқа да антифашистік құрамаларда шайқасқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына]] кірмейтін шетел азаматтары.

«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына, [[Жуков медалі|Жуков медалінен]] кейін тағылады.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томпактан жасалған. Алдыңғы жағында, жоғарыда — Жеңіс орденінің бейнесі, төменгі жағында — 1945-2005 сандары жазылған. Артқы жағында, ортасында — 1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл ({{lang-ru|60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945}}) деген жазу жазылған, айнала бойлай — лавр бұтақтары бар. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген. Медалдағы барлық суреттер, жазулар және сандар бедерлі болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға біріктіріледі. Таспаның шеттерінде — бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары, әрқайсысының ені 1 мм. Шеткі қара жолақтар ені 0,5 мм тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Фотосурет ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:60 лет победы удостоверение.jpg|Ресейде берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:Медаль 60 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War reverse.jpg|Медалдің артқы жағы
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>gldgtcxp4mxka2dwu4qfs861ron8qm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645731</id>
      <parentid>3645727</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12423" sha1="q7yu8daklhntxekyyzgkk8pzfdu2edd" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{CIS}}:&lt;br /&gt; {{BLR}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=|date=|url=http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P30400592|title=Указ Президента Республики Беларусь № 592 «Об утверждении Положения о порядке вручения юбилейной медали „60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.“»|publisher=Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь|access-date=2010-07-25|lang=ru|deadlink=unknown-host|archive-url=https://archive.today/20120912063849/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&amp;p0=P30400592&amp;p2=%7BNRPA%7D|archive-date=2012-09-12}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 785. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 60 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{UKR}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/2315.html |title=Указ Президента Украины № 290/2009 &quot;О награждении юбилейной медалью «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»&quot;{{ref|uk}} |access-date=2010-03-21 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709120037/http://president.gov.ua/documents/2315.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[28 ақпан]] [[2004 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 9 000 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Ресей)|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясы Президентінің 2004 жылғы 28 ақпандағы № 277 Жарлығымен Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты ретінде белгіленген Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медаль Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п. 3.&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі бар тұлғалар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.
* жау уақытша басып алған аудандарда жұмыс істеген уақытты қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген азаматтар.
* КСРО Қарулы Күштерінің қатарындағы әскери ұлттық құрамаларда, партизан жасақтарында, астыртын топтарда және басқа да антифашистік құрамаларда шайқасқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына]] кірмейтін шетел азаматтары.

«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына, [[Жуков медалі|Жуков медалінен]] кейін тағылады.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томпактан жасалған. Алдыңғы жағында, жоғарыда — Жеңіс орденінің бейнесі, төменгі жағында — 1945-2005 сандары жазылған. Артқы жағында, ортасында — 1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл ({{lang-ru|60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945}}) деген жазу жазылған, айнала бойлай — лавр бұтақтары бар. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген. Медалдағы барлық суреттер, жазулар және сандар бедерлі болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға біріктіріледі. Таспаның шеттерінде — бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары, әрқайсысының ені 1 мм. Шеткі қара жолақтар ені 0,5 мм тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Фотосурет ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:60 лет победы удостоверение.jpg|Ресейде берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:Медаль 60 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War reverse.jpg|Медалдің артқы жағы
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>q7yu8daklhntxekyyzgkk8pzfdu2edd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645827</id>
      <parentid>3645731</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12456" sha1="jrpcxysmc70e86n0dq0xxn8ls0cv93t" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{CIS}}:&lt;br /&gt; {{BLR}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=|date=|url=http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P30400592|title=Указ Президента Республики Беларусь № 592 «Об утверждении Положения о порядке вручения юбилейной медали „60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.“»|publisher=Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь|access-date=2010-07-25|lang=ru|deadlink=unknown-host|archive-url=https://archive.today/20120912063849/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&amp;p0=P30400592&amp;p2=%7BNRPA%7D|archive-date=2012-09-12}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 785. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 60 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{UKR}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/2315.html |title=Указ Президента Украины № 290/2009 &quot;О награждении юбилейной медалью «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»&quot;{{ref|uk}} |access-date=2010-03-21 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709120037/http://president.gov.ua/documents/2315.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[28 ақпан]] [[2004 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 9 000 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясы Президентінің 2004 жылғы 28 ақпандағы № 277 Жарлығымен Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты ретінде белгіленген Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медаль Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п. 3.&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі бар тұлғалар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.
* жау уақытша басып алған аудандарда жұмыс істеген уақытты қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген азаматтар.
* КСРО Қарулы Күштерінің қатарындағы әскери ұлттық құрамаларда, партизан жасақтарында, астыртын топтарда және басқа да антифашистік құрамаларда шайқасқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына]] кірмейтін шетел азаматтары.

«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына, [[Жуков медалі|Жуков медалінен]] кейін тағылады.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томпактан жасалған. Алдыңғы жағында, жоғарыда — Жеңіс орденінің бейнесі, төменгі жағында — 1945-2005 сандары жазылған. Артқы жағында, ортасында — 1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл ({{lang-ru|60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945}}) деген жазу жазылған, айнала бойлай — лавр бұтақтары бар. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген. Медалдағы барлық суреттер, жазулар және сандар бедерлі болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға біріктіріледі. Таспаның шеттерінде — бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары, әрқайсысының ені 1 мм. Шеткі қара жолақтар ені 0,5 мм тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Фотосурет ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:60 лет победы удостоверение.jpg|Ресейде берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:Медаль 60 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War reverse.jpg|Медалдің артқы жағы
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>jrpcxysmc70e86n0dq0xxn8ls0cv93t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645845</id>
      <parentid>3645827</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12464" sha1="sz22s5ywemsfaoillh2ehc78gawpua6" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{CIS}}:&lt;br /&gt; {{BLR}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=|date=|url=http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P30400592|title=Указ Президента Республики Беларусь № 592 «Об утверждении Положения о порядке вручения юбилейной медали „60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.“»|publisher=Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь|access-date=2010-07-25|lang=ru|deadlink=unknown-host|archive-url=https://archive.today/20120912063849/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&amp;p0=P30400592&amp;p2=%7BNRPA%7D|archive-date=2012-09-12}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 785. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 60 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{UKR}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/2315.html |title=Указ Президента Украины № 290/2009 &quot;О награждении юбилейной медалью «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»&quot;{{ref|uk}} |access-date=2010-03-21 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709120037/http://president.gov.ua/documents/2315.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[28 ақпан]] [[2004 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 9 000 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясы Президентінің 2004 жылғы 28 ақпандағы № 277 Жарлығымен Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты ретінде белгіленген Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медаль Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п. 3.&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалімен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Еңбектегі ерекшелігі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі бар тұлғалар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.
* жау уақытша басып алған аудандарда жұмыс істеген уақытты қоспағанда, 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген азаматтар.
* КСРО Қарулы Күштерінің қатарындағы әскери ұлттық құрамаларда, партизан жасақтарында, астыртын топтарда және басқа да антифашистік құрамаларда шайқасқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына]] кірмейтін шетел азаматтары.

«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына, [[Жуков медалі|Жуков медалінен]] кейін тағылады.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 60 жылдығы» мерейтойлық медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томпактан жасалған. Алдыңғы жағында, жоғарыда — Жеңіс орденінің бейнесі, төменгі жағында — 1945-2005 сандары жазылған. Артқы жағында, ортасында — 1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл ({{lang-ru|60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945}}) деген жазу жазылған, айнала бойлай — лавр бұтақтары бар. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген. Медалдағы барлық суреттер, жазулар және сандар бедерлі болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға біріктіріледі. Таспаның шеттерінде — бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары, әрқайсысының ені 1 мм. Шеткі қара жолақтар ені 0,5 мм тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Фотосурет ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:60 лет победы удостоверение.jpg|Ресейде берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:Медаль 60 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медаліне арналған куәлік
Сурет:60 Years of Victory in the Great Patriotic War reverse.jpg|Медалдің артқы жағы
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>sz22s5ywemsfaoillh2ehc78gawpua6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі (Қазақстан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781688</id>
    <revision>
      <id>3645825</id>
      <parentid>3620155</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8702" sha1="if3f7zljkysd4ttobr1p589e8pq96c3" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль 60-летия Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[14 қыркүйек]] [[2004 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Тыңға 50 жыл медалі|«Тыңға 50 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалі''' — Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 14 қыркүйектегі № 1439 Жарлығы негізінде [[Ұлы Отан соғысы|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 60 жылдығын атап өту үшін құрылған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапат.

== Медал жайлы ереже ==
Медалмен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі бар тұлғалар;
* жау уақытша басып алған аумақтардағы жұмыс кезеңін қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындар.

== Медалдің сипаттамасы ==
[[Сурет:&quot;1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл&quot; мерекелік медалінің куәлігі.jpg|thumb|right|300px|Медалға арналған куәлік]]
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі жезден жасалып, диаметрі 32 мм шеңбер пішініне ие. Медалдың алдыңғы жағында, жоғарыда [[Жеңіс ордені|«Жеңіс» орденінің]] бейнесі, ал төменгі жағында — «1945-2005» сандары жазылған.

Медалдың артқы жағында, ортасында «1941-1945. Жылдың 60 жылдығы» деген жазу, айналасында лавр бұтақтары орналасқан. Медаль шеттерi ернеумен жиектелген. Медалдағы барлық суреттер, жазулар және сандар бедерлі болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға біріктіріледі. Таспаның ені 24 мм. Таспаның шеттерінде бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары, әрқайсысының ені 1 мм. Шеткі қара жолақтар ені 0,5 мм тоқсары жолақтармен көмкерілген.

Медаль киімге түйреуіш арқылы бекітіледі.

Медаль [[Өскемен]] қаласында орналасқан [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] жасалған.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі]] (Ресей)

== Сілтемелер ==
* {{cite web|url=https://bestprofi.com/document/484052242?2|title=1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңiстiң 60 жылдығы құрметiне арналған мерекелiк медаль туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 14 қыркүйектегі № 1439 Жарлығы|author=|date=|work=|publisher=«BESTPROFI» ақпараттық жүйелері|accessdate=2014-03-03}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>if3f7zljkysd4ttobr1p589e8pq96c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Латвия қалалары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>783355</id>
    <revision>
      <id>3645778</id>
      <parentid>3645634</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <origin>3645778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1748" sha1="fonh4zv0opdllmpmfpajnfte7hteqij" xml:space="preserve">{{Навигациялық жол 
 |state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аты        = Латвия қалалары
 |тақырыбы   = [[Латвия қалаларының тізімі|Латвия қалалары]]
 |сурет2     = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] 
 |мазмұны    = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Виляка]]{{•}} [[Виляны]]{{•}} [[Гробиня]]{{•}} [[Гулбене]]{{•}} [[Дагда]]{{•}} [[Даугавпилс]]{{•}} [[Добеле]]{{•}} [[Дурбе]]{{•}} [[Екабпилс]]{{•}} [[Елгава]]{{•}} [[Зилупе]]{{•}} [[Иецава]]{{•}} [[Икшкиле]]{{•}} [[Илуксте]]{{•}} [[Кандава]]{{•}} [[Карсава]]{{•}} [[Кегумс]]{{•}} [[Кекава]]{{•}} [[Кокнесе]]{{•}} [[Краслава]]{{•}} [[Кулдига]]{{•}} [[Ливаны]]{{•}} 

[[Олайне]]{{•}} 
[[Рига]]
 |асты       = 
 |асты_стиль = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Қалалар тізімдері навигациялық үлгілері]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fonh4zv0opdllmpmfpajnfte7hteqij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645801</id>
      <parentid>3645778</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1773" sha1="ryya9nzhe9073ocdgynfwkqgqxjezs4" xml:space="preserve">{{Навигациялық жол 
 |state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аты        = Латвия қалалары
 |тақырыбы   = [[Латвия қалаларының тізімі|Латвия қалалары]]
 |сурет2     = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] 
 |мазмұны    = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Виляка]]{{•}} [[Виляны]]{{•}} [[Гробиня]]{{•}} [[Гулбене]]{{•}} [[Дагда]]{{•}} [[Даугавпилс]]{{•}} [[Добеле]]{{•}} [[Дурбе]]{{•}} [[Екабпилс]]{{•}} [[Елгава]]{{•}} [[Зилупе]]{{•}} [[Иецава]]{{•}} [[Икшкиле]]{{•}} [[Илуксте]]{{•}} [[Кандава]]{{•}} [[Карсава]]{{•}} [[Кегумс]]{{•}} [[Кекава]]{{•}} [[Кокнесе]]{{•}} [[Краслава]]{{•}} [[Кулдига]]{{•}} [[Ливаны]]{{•}} [Лигатне]]{{•}} 

[[Олайне]]{{•}} 
[[Рига]]
 |асты       = 
 |асты_стиль = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Қалалар тізімдері навигациялық үлгілері]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ryya9nzhe9073ocdgynfwkqgqxjezs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645802</id>
      <parentid>3645801</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <origin>3645802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1774" sha1="pl4r1dq85m9tmeh14uli2529bqgkcyr" xml:space="preserve">{{Навигациялық жол 
 |state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аты        = Латвия қалалары
 |тақырыбы   = [[Латвия қалаларының тізімі|Латвия қалалары]]
 |сурет2     = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] 
 |мазмұны    = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Виляка]]{{•}} [[Виляны]]{{•}} [[Гробиня]]{{•}} [[Гулбене]]{{•}} [[Дагда]]{{•}} [[Даугавпилс]]{{•}} [[Добеле]]{{•}} [[Дурбе]]{{•}} [[Екабпилс]]{{•}} [[Елгава]]{{•}} [[Зилупе]]{{•}} [[Иецава]]{{•}} [[Икшкиле]]{{•}} [[Илуксте]]{{•}} [[Кандава]]{{•}} [[Карсава]]{{•}} [[Кегумс]]{{•}} [[Кекава]]{{•}} [[Кокнесе]]{{•}} [[Краслава]]{{•}} [[Кулдига]]{{•}} [[Ливаны]]{{•}} [[Лигатне]]{{•}} 

[[Олайне]]{{•}} 
[[Рига]]
 |асты       = 
 |асты_стиль = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Қалалар тізімдері навигациялық үлгілері]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl4r1dq85m9tmeh14uli2529bqgkcyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валерий Александрович Книжников</title>
    <ns>0</ns>
    <id>784747</id>
    <revision>
      <id>3645905</id>
      <parentid>3640981</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9829" sha1="nrfftmoice9o10el4ctpj4d43k8jre8" xml:space="preserve"> {{Тексерілмеген мақала|күн=8 тамыз 2026}}
[[Сурет:Книжников Валерий Александрович. 1912-1990.jpg|нобай|'''Книжников Валерий Александрович''']]
'''Валерий Александрович Книжников''' (21 қаңтар 1912 — 1990) — кескіндемеші, суретші. Оның шығармашылығы соғыстан кейінгі кезеңге келген суретшілер буынына жатады&lt;ref&gt;Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері музейінің ресми архиві. Семей қаласы.&lt;/ref&gt;.

== Биография ==
'''Книжников Валерий Александрович.'''

Валерий Александрович Книжниковтың шығармашылығы соғыстан кейінгі кезеңге келген суретшілер буынына жатады. 

Валерий Александрович 1912 жылы 21 қаңтарда Риддерде діни қызметкердің отбасында дүниеге келген. Әкесінен ерте қалған ол кескіндеме өнерін сүйетін атасының қолында өседі. Ол атасымен бірге тастарды іздеуге баратын, соңынан жиналған тастарды ұнтақтап, бояу шығаратын. 

Бірде олар тастан көк бояу шығара алмайды, атасы оны шіркеуге жібереді, онда бір суретші әулиелердің суретін салып, ғибадатхананы әшекейлеп безендіріп жатқан. Ғибадатханаға келіп, керіп тасталған адамды көріп, Валерий есеңгіреп қалады. Шіркеуден шығып, ол өзінің не үшін келгенін ұмытып қалады. Бұл көріністі көрген атасы оған: «Сен суретші боласың!»,- деген. Бұл шынымен сәуегейлік сөз еді. 

Валерий Александрович бірде-бір күнін кескіндемесіз елестете алмаған, тіпті көру қабілетін жоғалта бастаса да, ол өзінің құмарлығын, өнерге деген сүйіспеншілігін қалдыра алмады.

Риддердегі ғибадатханада кездестірген суретшіні Валерийдің алғашқы ұстазы деп атауға болады, өйткені онымен кездескеннен кейін ол оған жиі барып, одан кескіндеме және сурет салу шеберлігін үйренеді. Валерий Книжников Риддер қаласында өткен Қазақстандағы алғашқы жылжымалы көрменің (1928 ж.) жас қатысушыларының бірі атанады.

Валерийдің балалық және жасөспірімдік жылдары қиын кезең тұсына келген. Революция, төңкеріс және діни қызметкерлер үшін бұл уақыт өте қайғылы, қанды қырғын басталған кез еді. Атасы да көптеген отбасы мүшелері де өлтірілді. 

Ал, Валерий қалған туыстарымен бірге қашуға мәжбүр болады. Олар Красноярскіге туыстарына баруға ұйғарады, бірақ жөнелту кезінде пойыз тоқтатылып, олардың пойыз құрамы белгісіз себептермен Семей қаласына жіберіледі.

Осылайша Валерий Книжников біздің қалаға келді. Бастапқыда «Рельеф» фотоательсінде ретушёр болып жұмыс істеген. 1934 жыл – байланыс ротасының жауынгері. 1939 жылы «Пролеткино» кинотеатрында суретші. 1947 жылға дейін еңбек армиясына шақырылғанға дейін қызмет атқарды.

ҰОС кезінде, майданға жіберілген кезде, пойызда (кездейсоқ) снарядтары бар жәшікпен саусақтарын жаншытып алады. Ол есінен танып, ауруханаға түседі. Cоғысуға жарамсыз болып шығып, енді ешқашан майдан алаңына бармады. Оның қолы өмір бойы бүгілмей қалған күйде қалды. Бірақ бұл сурет салуға және сурет салуға деген ұмтылысына еш кедергісін келтірмеді.

Танымал суретшілердің репродукцияларын көп көшірді. Әрқашан түспен тәжірибе жасауды ұнататын. 1948 жылы КазИзо-ға келді. Қаланың талантты суретшілері жұмысқа орналасқан көркемөнер-өндірістік шеберханаларда ерекше шығармашылық атмосфера орнады. Олар қаланы безендірумен, мерекелік іс-шаралармен айналысып, пленэрге шығып, көрмелерге қатысты. Олардың әрқайсысы өзіндік шығармашылық қолтаңба мен жарқын даралыққа ие еді. Осы кезеңде таңғажайып сұлулық пен шеберлік өнер туындылары жасалды. Бұл, ең алдымен, суретшілердің кәсіби білімі болғандығына байланысты еді. Омбы, Одесса, Алматы көркемсурет училищелерін бітірген суретшілер бір-бірінің шеберлігін толықтырып, дамытты. Олардың барлығы дәстүрлі орыс мектебінің өкілдері болды.

Валерий Александрович кәсіби білімі болмағанына қарамастан, өзінің таланты мен еңбекқорлығымен шеберлер арасында беделге ие болды. Оның КСРО Саяси Бюросы мүшелерінің жиырма портретің жасағаны белгілі (әркімге Саяси Бюро мүшелерінің портреттерін салуға рұқсат етіле бермейді).  

1966 жылдан бастап көру қабілеті нашарлай бастайды, бір көзге операция жасалады, бірақ ол енді сурет сала алмайтын болды. 1972 жылы зейнетке шығады. Сурет салу арқылы сұлулықты туғызу ниетінен бас тарта алмады, сондықтан ол жол қозғалысы бойынша (мектеп, ДОСААФ және т.б.) макеттер жасай бастады. 1977-78 жылдары онымен музей үшін «Түрксіб құрылысы» диорамасы жасалды.

Жас кезінен бастап ол білімқұмар болып өсті, фортепианода, балалайкада, гитарада, баянда ойнай алды. Ол өзінің кескіндемеге деген құштарлығына өмір бойы адал болып өтті. Қыздарының бірі әкесінің ізін басты. Алевтина Валерьевна Н.К. Крупская атындағы педагогикалық институтының көркемсурет-графика факультетін бітірген, көптеген жылдар бойы бейнелеу өнері мұғалімі болып жұмыс істеген. Оның арқасында Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері музейінің қорында Валерий Книжниковтың керемет туындылары орын тапты.

В.В. Книжниковтың шығармалары Алматы қаласындағы Ә. Қастеев атындағы ҚМБӨ қорларында және жеке жинақтарда сақталуда.

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery showfilename=&quot;yes&quot;&gt;
Сурет:Шалдың портреті. Оргалит бетіндегі кенеп, майлы бояу.jpg
Сурет:Натурашы әйел. 1955. Кенеп, майлы бояу.jpg
Сурет:Әрхам Ысқақов – Абайдың немересі. Қатырма қағаз, майлы бояу.1954.jpg
Сурет:Әйел портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg
Сурет:Әйел портреті. Қағаз, графитті қарындаш.jpg
Сурет:Ер адамның портреті. Қағаз, графитті қарындаш.jpg
Сурет:Д. Анакина. 1941. Қағаз, графитті қарындаш.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references /&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:1990 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан суретшілері]]
[[Санат:Семейде туғандар]]</text>
      <sha1>nrfftmoice9o10el4ctpj4d43k8jre8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645908</id>
      <parentid>3645905</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Суретші туындылары */</comment>
      <origin>3645908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10427" sha1="6z25ahfdnfdf9c5cvwapgolzwv8d7j7" xml:space="preserve"> {{Тексерілмеген мақала|күн=8 тамыз 2026}}
[[Сурет:Книжников Валерий Александрович. 1912-1990.jpg|нобай|'''Книжников Валерий Александрович''']]
'''Валерий Александрович Книжников''' (21 қаңтар 1912 — 1990) — кескіндемеші, суретші. Оның шығармашылығы соғыстан кейінгі кезеңге келген суретшілер буынына жатады&lt;ref&gt;Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері музейінің ресми архиві. Семей қаласы.&lt;/ref&gt;.

== Биография ==
'''Книжников Валерий Александрович.'''

Валерий Александрович Книжниковтың шығармашылығы соғыстан кейінгі кезеңге келген суретшілер буынына жатады. 

Валерий Александрович 1912 жылы 21 қаңтарда Риддерде діни қызметкердің отбасында дүниеге келген. Әкесінен ерте қалған ол кескіндеме өнерін сүйетін атасының қолында өседі. Ол атасымен бірге тастарды іздеуге баратын, соңынан жиналған тастарды ұнтақтап, бояу шығаратын. 

Бірде олар тастан көк бояу шығара алмайды, атасы оны шіркеуге жібереді, онда бір суретші әулиелердің суретін салып, ғибадатхананы әшекейлеп безендіріп жатқан. Ғибадатханаға келіп, керіп тасталған адамды көріп, Валерий есеңгіреп қалады. Шіркеуден шығып, ол өзінің не үшін келгенін ұмытып қалады. Бұл көріністі көрген атасы оған: «Сен суретші боласың!»,- деген. Бұл шынымен сәуегейлік сөз еді. 

Валерий Александрович бірде-бір күнін кескіндемесіз елестете алмаған, тіпті көру қабілетін жоғалта бастаса да, ол өзінің құмарлығын, өнерге деген сүйіспеншілігін қалдыра алмады.

Риддердегі ғибадатханада кездестірген суретшіні Валерийдің алғашқы ұстазы деп атауға болады, өйткені онымен кездескеннен кейін ол оған жиі барып, одан кескіндеме және сурет салу шеберлігін үйренеді. Валерий Книжников Риддер қаласында өткен Қазақстандағы алғашқы жылжымалы көрменің (1928 ж.) жас қатысушыларының бірі атанады.

Валерийдің балалық және жасөспірімдік жылдары қиын кезең тұсына келген. Революция, төңкеріс және діни қызметкерлер үшін бұл уақыт өте қайғылы, қанды қырғын басталған кез еді. Атасы да көптеген отбасы мүшелері де өлтірілді. 

Ал, Валерий қалған туыстарымен бірге қашуға мәжбүр болады. Олар Красноярскіге туыстарына баруға ұйғарады, бірақ жөнелту кезінде пойыз тоқтатылып, олардың пойыз құрамы белгісіз себептермен Семей қаласына жіберіледі.

Осылайша Валерий Книжников біздің қалаға келді. Бастапқыда «Рельеф» фотоательсінде ретушёр болып жұмыс істеген. 1934 жыл – байланыс ротасының жауынгері. 1939 жылы «Пролеткино» кинотеатрында суретші. 1947 жылға дейін еңбек армиясына шақырылғанға дейін қызмет атқарды.

ҰОС кезінде, майданға жіберілген кезде, пойызда (кездейсоқ) снарядтары бар жәшікпен саусақтарын жаншытып алады. Ол есінен танып, ауруханаға түседі. Cоғысуға жарамсыз болып шығып, енді ешқашан майдан алаңына бармады. Оның қолы өмір бойы бүгілмей қалған күйде қалды. Бірақ бұл сурет салуға және сурет салуға деген ұмтылысына еш кедергісін келтірмеді.

Танымал суретшілердің репродукцияларын көп көшірді. Әрқашан түспен тәжірибе жасауды ұнататын. 1948 жылы КазИзо-ға келді. Қаланың талантты суретшілері жұмысқа орналасқан көркемөнер-өндірістік шеберханаларда ерекше шығармашылық атмосфера орнады. Олар қаланы безендірумен, мерекелік іс-шаралармен айналысып, пленэрге шығып, көрмелерге қатысты. Олардың әрқайсысы өзіндік шығармашылық қолтаңба мен жарқын даралыққа ие еді. Осы кезеңде таңғажайып сұлулық пен шеберлік өнер туындылары жасалды. Бұл, ең алдымен, суретшілердің кәсіби білімі болғандығына байланысты еді. Омбы, Одесса, Алматы көркемсурет училищелерін бітірген суретшілер бір-бірінің шеберлігін толықтырып, дамытты. Олардың барлығы дәстүрлі орыс мектебінің өкілдері болды.

Валерий Александрович кәсіби білімі болмағанына қарамастан, өзінің таланты мен еңбекқорлығымен шеберлер арасында беделге ие болды. Оның КСРО Саяси Бюросы мүшелерінің жиырма портретің жасағаны белгілі (әркімге Саяси Бюро мүшелерінің портреттерін салуға рұқсат етіле бермейді).  

1966 жылдан бастап көру қабілеті нашарлай бастайды, бір көзге операция жасалады, бірақ ол енді сурет сала алмайтын болды. 1972 жылы зейнетке шығады. Сурет салу арқылы сұлулықты туғызу ниетінен бас тарта алмады, сондықтан ол жол қозғалысы бойынша (мектеп, ДОСААФ және т.б.) макеттер жасай бастады. 1977-78 жылдары онымен музей үшін «Түрксіб құрылысы» диорамасы жасалды.

Жас кезінен бастап ол білімқұмар болып өсті, фортепианода, балалайкада, гитарада, баянда ойнай алды. Ол өзінің кескіндемеге деген құштарлығына өмір бойы адал болып өтті. Қыздарының бірі әкесінің ізін басты. Алевтина Валерьевна Н.К. Крупская атындағы педагогикалық институтының көркемсурет-графика факультетін бітірген, көптеген жылдар бойы бейнелеу өнері мұғалімі болып жұмыс істеген. Оның арқасында Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері музейінің қорында Валерий Книжниковтың керемет туындылары орын тапты.

В.В. Книжниковтың шығармалары Алматы қаласындағы Ә. Қастеев атындағы ҚМБӨ қорларында және жеке жинақтарда сақталуда.

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Шалдың портреті. Оргалит бетіндегі кенеп, майлы бояу.jpg|'''Шалдың портреті. Оргалит бетіндегі кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Натурашы әйел. 1955. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Натурашы әйел. 1955. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Әрхам Ысқақов – Абайдың немересі. Қатырма қағаз, майлы бояу.1954.jpg|'''Әрхам Ысқақов – Абайдың немересі. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Әйел портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Әйел портреті. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Әйел портреті. Қағаз, графитті қарындаш.jpg|'''Әйел портреті. Қағаз, графитті қарындаш'''
Сурет:Ер адамның портреті. Қағаз, графитті қарындаш.jpg|'''Ер адамның портреті. Қағаз, графитті қарындаш'''
Сурет:Д. Анакина. 1941. Қағаз, графитті қарындаш.jpg|'''Д. Анакина. 1941. Қағаз, графитті қарындаш'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references /&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:1990 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан суретшілері]]
[[Санат:Семейде туғандар]]</text>
      <sha1>6z25ahfdnfdf9c5cvwapgolzwv8d7j7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нұрбұлан Нұғыманұлы Өтепбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>784991</id>
    <revision>
      <id>3645912</id>
      <parentid>3642406</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4840" sha1="jy8ze0sjnmi27ghyhsqu4jsri6jh7o4" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}
[[Сурет:Нұрбұлан Нұғыманұлы Өтепбаев.1951-2024.jpg|нобай|'''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''']]
'''Нұрбұлан Нұғманұлы Өтепбаев''' (1951—2024) — қазақстандық суретші-график, дизайнер және педагог.&lt;ref&gt;Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6. 

Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны мен шығармашылығы ==
Өнерге ХХ ғасырдың 90-шы жылдары қадам басқан. Өз шығармашылығында портрет, пейзаж, сюжеттік суреттер және күрделі декоративтік-ою-өрнек композициялары жанрларында еңбек еткен. Суретші еңбектерінің басты тақырыбы — туған жер, халық дәстүрі, ел тарихы мен әдебиеті.&lt;ref&gt;Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Негізгі еңбектері ==
Оның графикалық туындыларының қатарында «Дала өмірі», «Ата-бабалардың жері», «Беткейде», «Соңғы жаңалықтар», «Ақ бидай» сияқты белгілі жұмыстары бар.

== Өнердегі қолтаңбасы ==
Нұрбұлан Өтепбаев өз туындыларында кейіпкерлердің психологиялық ерекшеліктері мен майда детальдарына терең көңіл бөлген. Оның графикалық және акварельдік еңбектері әдеби әрі тарихи деректерге сүйенеді. Суретші қазақтың ұлттық ою-өрнектерін, оның ішінде жануарлар стилизациясын (жылқылар, қошқарлар, текелер) зерттеп, оларды заманауи дизайнерлік тәсілдермен және ұлттық музыка ырғағымен байланыстыра отырып, арнайы кітап-альбом шығарған.

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Абайдың сүйікті әйелі Әйкерімнің туысқандарының қыстағы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Абайдың сүйікті әйелі Әйкерімнің туысқандарының қыстағы. Қағаз, тушь, қаламұш'''
Сурет:Ақ бидай. 2003. Қағаз, тушь, қаламұш.jpg|'''Ақ бидай. 2003. Қағаз, тушь, қаламұш'''
Сурет:Ақынның сүйіктісі Тоғжан туған жайлау. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994 (2).jpg|'''Ақынның сүйіктісі Тоғжан туған жайлау. Қағаз, тушь, қаламұш.'''
Сурет:Береке (Благо). Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Береке (Благо). Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
Сурет:Көктем. Қағаз, акварель, 2004.jpg|'''Көктем. Қағаз, акварель, 2004'''
Сурет:Немере. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Немере. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
Сурет:Пейзаж. Қағаз, акварель. 1998.jpg|'''Пейзаж. Қағаз, акварель. 1998'''
Сурет:Талтүс. Қағаз, тушь, қаламұш. 1993.jpg|'''Талтүс. Қағаз, тушь, қаламұш. 1993'''
Сурет:Тау бөктерінде. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Тау бөктерінде. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
Сурет:Шабындықта. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Шабындықта. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
Сурет:Шуақты күн. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Шуақты күн. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
Сурет:Шұнай тауы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994.jpg|'''Шұнай тауы. Қағаз, тушь, қаламұш. 1994'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

*Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>jy8ze0sjnmi27ghyhsqu4jsri6jh7o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Украина қорғаныс министрлерінің тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785108</id>
    <revision>
      <id>3645696</id>
      <parentid>3644622</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Министрлер тізімі */</comment>
      <origin>3645696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14623" sha1="pcjryyzklktpcv2wj6mduuwu8rkuukh" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = Украина Қорғаныс министрі
 |шынайы атауы     = {{lang|uk|Міністр оборони України}}
 |ел               = Украина
 |эмблема          = Штандарт Міністра оборони України.svg
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = Министр штандарты
 |қазіргі          = '''[[Евгений Леонидович Хмара|Евгений Хмара]]'''
 |тағайындалған    = 19 тамыз 2026 жылдан бері
 |портреті         = Yevheniy Khmara (cropped 1x1).jpg
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = [[Украина Қорғаныс министрлігі]]
 |басқару түрі     = [[Министр]]
 |резиденция       = 
 |бағынады         = [[Украина президенті|Президент]]&lt;br&gt;[[Украина премьер-министрі|Премьер-министр]]
 |ұсынылады        = Президент
 |мүше             = [[Украина Министрлер Кабинеті|Министрлер Кабинеті]]&lt;br&gt;[[Украина Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесі|Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесі]]
 |тағайындалды     = Президент&lt;br&gt;[[Верховна Рада]] қабылдайды
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = {{ublist
  |Қорғаныс халық комиссары
  |(1944–1945)
  |Әскер істері халық министрі
  |(1918–1927)
}}
 |пайда болды      = 3 қыркүйек 1991
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = [[Константин Петрович Морозов|Константин Морозов]]
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}
'''Украина Қорғаныс министрі''' ({{lang-uk|Міністр оборони України}}) — [[Украина Қарулы күштері]]н ({{lang|uk|ЗСУ}}) басқаратын [[Украина Қорғаныс министрлігі]]нің басшысы. Қорғаныс министрін [[Украина президенті]] ұсынады да, [[Верховна Рада]] көпшілік даусы арқылы тағайындайды.&lt;ref name=&quot;Heletei appointed Ukrainian defense minister LV&quot;/&gt; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап Украинада әскери салаға азаматтық бақылау енгізілді: Қорғаныс министрі әскерден тыс азамат тұлға болғаны жөн.{{efn|Сонда да оның әскерден жақында отставкасын жариялаған адам болғаны да мүмкін.}}&lt;ref name=&quot;818Poltorak537&quot;&gt;[https://www.unian.info/politics/10297725-poltorak-quits-military-service-continues-to-lead-defense-ministry-as-civilian-poroshenko.html Poltorak quits military service, continues to lead Defense ministry as civilian – Poroshenko], [[УНІАН]] (13 қазан 2018)&lt;br&gt;[https://en.interfax.com.ua/news/general/537818.html Poltorak quits military service to continue leading Ukrainian Defense Ministry as civilian], [[Інтерфакс Україна]] (13 қазан 2018)&lt;/ref&gt;

ЗСУ — [[Ресей Қарулы күштері]]нен кейінгі Еуропадағы екінші ең ірі әскер. 1991 жылы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]]нан Украина тәуелсіздік алғаннан бері елде уақытша міндетін атқарушыларды есептемегенде, 19 Қорғаныс министрі болды.

== Министрлер тізімі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! class=unsortable rowspan=&quot;2&quot;| {{Abbr|№|Нөмірі}}
! class=unsortable rowspan=&quot;2&quot;| Суреті
! rowspan=&quot;2&quot;| Аты-жөні
! class=unsortable colspan=&quot;3&quot;| Қызметі
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Саяси партиясы
! class=unsortable rowspan=&quot;2&quot;| [[Украина президенті|Президент(тер)і]]
! class=unsortable rowspan=&quot;2&quot; | {{Abbr|Дер.|Дереккөздер}}
|-
! class=unsortable| Бастады
! class=unsortable| Аяқтады
! class=unsortable| Мерзімі
|-
| 1
| [[Сурет:Kostyantyn Morozov (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| [[генерал-полковник]] {{small|({{comment|отс.|Отставкадағы}})}}&lt;br&gt;{{sortname|Константин Петрович|Морозов}}
| 2 қыркүйек 1991
| 4 қазан 1993
| 2 жыл,&lt;br&gt;27 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| rowspan=3| [[Сурет:Leonid Kravchuk.jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Леонид Макарович|Кравчук}}
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| {{м.а.}}
| [[Сурет:No image.svg|frameless|upright=0.3]]
| генерал-полковник&lt;br&gt;{{sortname|Иван Васильевич|Бижан}}
| 4 қазан 1993
| 8 қазан 1993
| 4 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 2
| [[Сурет:No image.svg|frameless|upright=0.3]]
| [[Украина армиясының генералы|Армия генералы]]&lt;br&gt;{{sortname|Виталий Григорьевич|Радецкий}}
| 8 қазан 1993
| 25 тамыз 1994
| 321 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| bgcolor=e6e6aa| {{м.а.}}
| rowspan=2| [[Сурет:Valeriy Shmarov.jpg|frameless|upright=0.3]]
| rowspan=2| {{sortname|Валерий Николаевич|Шмаров}}
| bgcolor=e6e6aa| 25 тамыз 1994
| bgcolor=e6e6aa| 10 қазан 1994
| bgcolor=e6e6aa| 46 күн
| rowspan=2 bgcolor=CDCDCD|
| rowspan=2| [[Партиясыз]]
| rowspan=6| [[Сурет:Leonid Kuchma in 1999.jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Леонид Данилович|Кучма}}
| 
|-
| 3
| 10 қазан 1994
| 8 шілде 1996
| 1 жыл,&lt;br&gt;272 күн
|-
| 4
| [[Сурет:Oleksandr Kuzmuk (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| Армия генералы&lt;br&gt;{{sortname|Александр Иванович|Кузьмук}}
| 11 шілде 1996
| 24 қазан 2001
| 5 жыл,&lt;br&gt;105 күн
| bgcolor=003F81|
| [[Аймақтар партиясы]]
| 
|-
| 5
| [[Сурет:Volodymyr Shkidchenko.jpg|frameless|upright=0.3]]
| Армия генералы&lt;br&gt;{{sortname|Владимир Петрович|Шкидченко}}
| 12 қараша 2001
| 25 маусым 2003
| 1 жыл,&lt;br&gt;224 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 6
| [[Сурет:Yevhen Marchuk (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| Армия генералы {{small|({{comment|отс.|Отставкадағы}})}}&lt;br&gt;{{sortname|Евгений Кириллович|Марчук}}
| 25 маусым 2003
| 23 қыркүйек 2004
| 1 жыл,&lt;br&gt;90 күн
| bgcolor=BF1E24|
| [[Украина Социал-демократиялық одағы|Социал-демократиялық одақ]]
| 
|-
| (4)
| [[Сурет:Oleksandr Kuzmuk (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| Армия генералы&lt;br&gt;{{sortname|Александр Иванович|Кузьмук}}
| 24 қыркүйек 2004
| 3 ақпан 2005
| 133 күн
| bgcolor=003F81|
| [[Аймақтар партиясы]]
| 
|-
| 7
| [[Сурет:Msc 2006-Saturday, 16.00 - 18.00-Grytsenko.jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Анатолий Степанович|Гриценко}}
| 4 ақпан 2005
| 18 желтоқсан 2007
| 2 жыл,&lt;br&gt;317 күн
| bgcolor=FF8C00|
| [[Біздің Украина]]
| rowspan=3| [[Сурет:Wiktor Juschtschenko, Präsident der Ukraine, in der Universität Zürich.jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Виктор Андреевич|Ющенко}}
| 
|-
| 8
| [[Сурет:Yuriy Yekhanurov 2013.jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Юрий Иванович|Ехануров}}
| 18 желтоқсан 2007
| 5 маусым 2009
| 1 жыл,&lt;br&gt;169 күн
| bgcolor=90BEDC|
| [[Жандану (партия, Украина)|Жандану]]
| 
|-bgcolor=e6e6aa
| {{м.а.}}
| [[Сурет:Иващенко (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Валерий Владимирович|Иващенко}}
| 5 маусым 2009
| 11 наурыз 2010
| 279 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 9
| [[Сурет:Mykhailo Yezhel (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| [[адмирал]] {{small|({{comment|отс.|Отставкадағы}})}}&lt;br&gt;{{sortname|Михаил Брониславович|Ежель}}
| 11 наурыз 2010
| 8 ақпан 2012
| 1 жыл,&lt;br&gt;334 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| rowspan=3| [[Сурет:Viktor Yanukovych in March 2013 (cropped).jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Виктор Фёдорович|Янукович}}
| 
|-
| 10
| [[Сурет:НДУ 6 Саламатін Дмитро Альбертович.jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Дмитрий Альбертович|Саламатин}}
| 8 ақпан 2012
| 24 желтоқсан 2012
| 320 күн
| bgcolor=003F81|
| [[Аймақтар партиясы]]
| 
|-
| 11
| [[Сурет:Pavlo Lebedyev.jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Павел Валентинович|Лебедев}}
| 24 желтоқсан 2012
| 27 ақпан 2014
| 1 жыл,&lt;br&gt;65 күн
| bgcolor=003F81|
| [[Аймақтар партиясы]]
| 
|-
| –
| [[Сурет:Volodymyr Zamana.jpg|frameless|upright=0.3]]
| генерал-полковник&lt;br&gt;{{sortname|Владимир Михайлович|Замана}}&lt;br&gt;{{small|комиссар ретінде}}
| 22 ақпан 2014
| 27 ақпан 2014
| 5 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| rowspan=3| [[Сурет:Oleksandr Turchynov in August 2014.jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Александр Валентинович|Турчинов}}
| 
|-bgcolor=e6e6aa
| {{м.а.}}
| [[Сурет:Тенюх Ігор Йосипович (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| адмирал&lt;br&gt;{{sortname|Игорь Иосифович|Тенюх}}
| 27 ақпан 2014
| 25 наурыз 2014
| 26 күн
| bgcolor=0E294D|
| [[Свобода (партия, Украина)|Свобода]]
| 
|-bgcolor=e6e6aa
| {{м.а.}}
| [[Сурет:Mykhailo Koval photo (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| генерал-полковник&lt;br&gt;{{sortname|Михаил Владимирович|Коваль}}
| 25 наурыз 2014
| 3 шілде 2014
| 100 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 12
| [[Сурет:Valeriy Heletey 2014 (cropped 1).jpg|frameless|upright=0.3]]
| генерал-полковник&lt;br&gt;{{sortname|Валерий Викторович|Гелетей}}
| 3 шілде 2014
| 14 қазан 2014
| 103 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| rowspan=2| [[Сурет:Petro Poroshenko September 2014.jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Пётр Алексеевич|Порошенко}}
| &lt;ref name=&quot;Heletei appointed Ukrainian defense minister LV&quot;&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-28144334 Ukraine's new defence minister promises Crimea victory], [[BBC News]] (3 шілде 2014)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IFAX-20140703&quot;&gt;[https://en.interfax.com.ua/news/general/211936.html Heletei appointed Ukrainian defense minister], [[Інтерфакс Україна]] (3 шілде 2014)&lt;/ref&gt;
|-
| 13
| [[Сурет:Stepan Poltorak portrait.jpg|frameless|upright=0.3]]
| Армия генералы&lt;br&gt;{{sortname|Степан Тимофеевич|Полторак}}
| 14 қазан 2014
| 29 тамыз 2019
| 4 жыл,&lt;br&gt;319 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 14
| [[Сурет:Андрій Загороднюк КМУ.jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Андрей Павлович|Загороднюк}}
| 29 тамыз 2019
| 4 наурыз 2020
| 188 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| rowspan=8| [[Сурет:A Dignified Peace Is Only Possible if Ukraine’s Interests Are Taken Into Account – Address by the President. (54962449740) (cropped).jpg|85px]]&lt;br&gt;{{sortname|Владимир Александрович|Зеленский}}
| 
|-
| 15
| [[Сурет:Andriy Taran Photo (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| генерал-лейтенант {{small|({{comment|отс.|Отставкадағы}})}}&lt;br&gt;{{sortname|Андрей Васильевич|Таран}}
| 4 наурыз 2020
| 3 қараша 2021
| 1 жыл,&lt;br&gt;244 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 16
| [[Сурет:Oleksii Reznikov official portrait (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Алексей Юрьевич|Резников}}
| 4 қараша 2021
| 5 қыркүйек 2023
| 1 жыл,&lt;br&gt;305 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 17
| [[Сурет:Министр обороны Украины Рустем Умеров (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Рустем Энверович|Умеров}}
| 6 қыркүйек 2023
| 17 шілде 2025
| 1 жыл,&lt;br&gt;314 күн
| bgcolor=FA4616|
| [[Голос (партия)|Голос]]
| 
|-
| 18
| [[Сурет:Министр обороны Украины Денис Шмыгаль (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Денис Анатольевич|Шмыгаль}}
| 17 шілде 2025
| 13 қаңтар 2026
| 180 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| 19
| [[Сурет:Михайло Федоров (cropped).jpg|frameless|upright=0.3]]
| {{sortname|Михаил Альбертович|Фёдоров}}
| 14 қаңтар 2026
| 15 шілде 2026
| 183 күн
| bgcolor=CDCDCD|
| [[Партиясыз]]
| 
|-
| bgcolor=e6e6aa| {{м.а.}}
| rowspan=2| [[Сурет:Yevhen Khmara.jpg|frameless|upright=0.3]]
| rowspan=2| генерал-майор&lt;br&gt;{{sortname|Евгений Леонидович|Хмара}}
| bgcolor=e6e6aa| 16 шілде 2026
| bgcolor=e6e6aa| 19 тамыз 2026
| bgcolor=e6e6aa| 34 күн
| rowspan=2 bgcolor=CDCDCD|
| rowspan=2 | [[Партиясыз]]
| bgcolor=e6e6aa| 
|-
| 20
| 19 тамыз
| {{қ.у.}}
| {{Age in years and days nts|2026|8|19}}
| 
|}

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Украина қорғаныс министрлері| ]]</text>
      <sha1>pcjryyzklktpcv2wj6mduuwu8rkuukh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олайне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785179</id>
    <revision>
      <id>3645760</id>
      <parentid>3643579</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39070" sha1="lqh5au7da7l8t145psg274nbri18vk3" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады. 

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>lqh5au7da7l8t145psg274nbri18vk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645761</id>
      <parentid>3645760</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39392" sha1="mc3g6k53a2pa1iqkqccj7fq02aapwgv" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>mc3g6k53a2pa1iqkqccj7fq02aapwgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645762</id>
      <parentid>3645761</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39737" sha1="5rrh4zc0odcw2ov7qulifbpi842m8cq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>5rrh4zc0odcw2ov7qulifbpi842m8cq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645763</id>
      <parentid>3645762</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39905" sha1="k9pfop9vswe60nhf8sb95lo4t8pgna1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>k9pfop9vswe60nhf8sb95lo4t8pgna1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645764</id>
      <parentid>3645763</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40181" sha1="2nhm2oz44uejzi82dkmm3h3l5pbs44c" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>2nhm2oz44uejzi82dkmm3h3l5pbs44c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645765</id>
      <parentid>3645764</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ үлгі</comment>
      <origin>3645765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40334" sha1="6q3db8v3cmfdkgzqp027z6mcy4fov8z" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>6q3db8v3cmfdkgzqp027z6mcy4fov8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645766</id>
      <parentid>3645765</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40548" sha1="49c8en501yndk8gy26qtwuit7pppl5t" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.

*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>49c8en501yndk8gy26qtwuit7pppl5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645767</id>
      <parentid>3645766</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40602" sha1="c7px75exmleoan6z86mcqhfw73yo7lp" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==

Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==

Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==

Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

=== Қалалық орта және көрікті жерлері ===

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:

* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>c7px75exmleoan6z86mcqhfw73yo7lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645769</id>
      <parentid>3645767</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <origin>3645769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40573" sha1="6by46cg5nwkzif3nc8a57o98bypoed2" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|200px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]      
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.

Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>6by46cg5nwkzif3nc8a57o98bypoed2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645770</id>
      <parentid>3645769</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>3645770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40572" sha1="ceuyu8hjlfi0x4yyrrtrjgwnwzrl5ha" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==    
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|300px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]  
Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.

Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|Олайне технологиялық колледжі
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>ceuyu8hjlfi0x4yyrrtrjgwnwzrl5ha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645772</id>
      <parentid>3645770</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3645772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40618" sha1="mplu6k09w2181rothrt0xwu7rg26zr9" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==    
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|300px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]  
Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.
[[Сурет:RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|нобай|оңға|300px|Олайне технологиялық колледжі]]      
Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|Су мұнарасындағы қабырға суреті
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>mplu6k09w2181rothrt0xwu7rg26zr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645774</id>
      <parentid>3645772</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3645774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40666" sha1="b9exzl7922hwbruz1ybjomlo5djjoaz" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Өлке
|ауданы=Олайне өлкесі
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне өлкесі]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==    
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|300px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]  
Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.
[[Сурет:RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|нобай|оңға|300px|Олайне технологиялық колледжі]]      
Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:  [[Сурет:Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|нобай|оңға|300px|Су мұнарасындағы қабырға суреті]]      
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>b9exzl7922hwbruz1ybjomlo5djjoaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645776</id>
      <parentid>3645774</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <origin>3645776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40674" sha1="qwvszt8k4v3k484ojz8qw6aed5bhhz3" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Аймақ
|ауданы=Олайне аймағы
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне аймағының]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==    
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|300px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]  
Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.
[[Сурет:RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|нобай|оңға|300px|Олайне технологиялық колледжі]]      
Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:  [[Сурет:Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|нобай|оңға|300px|Су мұнарасындағы қабырға суреті]]      
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==

* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>qwvszt8k4v3k484ojz8qw6aed5bhhz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645777</id>
      <parentid>3645776</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40708" sha1="1xjg2pnihwle5sp6kkj44ljoxn4pd7i" xml:space="preserve">{{Елді мекен
|статусы=Қала
|қазақша атауы=Олайне
|шынайы атауы={{Lang-lv|Olaine}}
|сурет=Zemgales iela Olainē.jpg
|сурет атауы=Олайнедегі Земгале көшесі
|ту=Flag of Olaine.png
|елтаңба=Olaine COA.svg
|ел=Латвия
|аудан түрі=Аймақ
|ауданы=Олайне аймағы
|жағдайы=Олайне өлкесінің әкімшілік орталығы
|басшының түрi=Өлкелік дума төрағасы
|басшысы=Андрис Бергс
|lat_deg=56
|lat_min=47
|lat_sec=14
|lon_deg=23
|lon_min=56
|lon_sec=31
|статус алуы=20 ақпан 1967
|жер аумағы=6,84
|тұрғыны=9 580
|санақ жылы=2026
|тығыздығы=1 442,8
|уақыт белдеуі=+2
|DST=бар
|пошта индексі=LV-2114
|ортаққордағы санаты=Olaine
|сайты=https://www.olaine.lv/
}}

'''Олайне''' ({{lang-lv|Olaine}}, тарихи немісше ''Olai'') — [[Латвия]]дағы қала, [[Олайне аймағының]]нің әкімшілік орталығы. Қала ел астанасы [[Рига]]ның оңтүстік-батысында, Рига агломерациясында орналасқан; Рига орталығына дейінгі қашықтық шамамен 20–25 км.&lt;ref name=&quot;NE&quot;&gt;[https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Olaine]. ''Nacionālā enciklopēdija''. Жаңартылған: 25.11.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; Қала арқылы және оның маңымен Рига—Елгава бағытындағы маңызды автомобиль және теміржол көлік дәлізі өтеді.

Олайне — XX ғасырда қалыптасқан өнеркәсіптік қала. Оның өсуі алғашында [[шымтезек]] өндірумен, кейін [[химия өнеркәсібі|химия]] және [[фармацевтика]] өнеркәсібімен байланысты болды. Қазіргі қаланың негізі 1939 жылы шымтезек өндіру басталған кезде қаланды, ал 1967 жылғы 20 ақпанда Олайне қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/1-julijs-olaines-novada-izveidosanas-diena 1. jūlijs — Olaines novada izveidošanas diena]. Olaines novada pašvaldība. 01.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Латвияның Орталық статистика басқармасының 2026 жылғы деректері бойынша қала халқының саны '''9 580 адам''', жалпы аумағы — '''6,84 км²''', оның 6,64 км²-і құрлыққа тиесілі.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG010/ Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, villages... 2000–2026]. Central Statistical Bureau of Latvia. Жаңартылған: 29.07.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/ Reģionu, novadu, pilsētu un pagastu kopējā un sauszemes platība gada sākumā]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Географиясы ==
Олайне Орта Латвия ойпатының Тирели жазығында ({{lang-lv|Tīreļu līdzenums}}) орналасқан. Қала аумағы негізінен жазық. Қала арқылы [[Миса (өзен)|Миса]] өзені алабына жататын Олайните (''Olainīte'') және Пупла (''Pupla'') шағын өзендері ағып өтеді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайненің солтүстігі мен батысында батпақты және шымтезекті аумақтар кең таралған. Табиғи жағдайлар қаланың экономикалық тарихына тікелей ықпал етті: XX ғасырдың алғашқы жартысында осы маңдағы шымтезек қорларын өнеркәсіптік игеру қазіргі қаланың қалыптасуына негіз болды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Олайне Рига мен [[Елгава]] арасындағы көлік дәлізінің бойында орналасуының арқасында Латвия астанасымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыста.

== Атауы ==
''Олайне'' атауы XVII ғасырдан белгілі. 1638 жылы бұл аумақ Швед Ливониясының құрамында болған кезде қазіргі [[Яунолайне]] маңында Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі — ''St. Olai'' салынған. Елді мекеннің кейінгі атауы осы шіркеу атауымен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тарихи Олайне қазіргі қаланың орнында емес, одан оңтүстік-шығысқа қарай, қазіргі Яунолайне ауылының маңында орналасқан. XX ғасырда жаңа өнеркәсіптік елді мекен Олайне атауын алғаннан кейін бұрынғы елді мекен '''Яунолайне''' (''Jaunolaine'', «Жаңа Олайне») деп атала бастады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырда теміржол станциясы және елді мекен неміс тіліндегі '''Olai''' атауымен белгілі болды. Латвия тәуелсіз мемлекет құрғаннан кейін жер-су атауларын латыштандыру барысында қазіргі '''Olaine''' нұсқасы ресми қолданысқа енді.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

== Тарихы ==
=== Ежелгі және жаңа дәуір ===
Қазіргі Олайне маңы орта ғасырлардан бастап Ригаға қарасты жерлер мен көршілес аумақтардың шекаралық өңірі болды. XIII ғасырдың екінші жартысында бұл аумақ Рига қаласының ауылдық жерлері мен Упмале жерінің шекарасына жақын орналасқан. Кейін ол Рига иеліктері мен Ливон ордені жерлерінің, ал 1562 жылдан кейін Курляндия және Семигалия герцогтігімен шектесетін өңірге айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Олайните өзенінің Мисаға құяр тұсына жақын жерде Рига қаласына тиесілі шағын иелік пен керуен сарайы болған. 1638 жылы Әулие Олафтың құрметіне ағаш лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Ұлы Солтүстік соғыс басталған кезеңде, 1700 жылғы ақпанда Олайне маңында швед шекарашылары мен саксон әскерлері арасында қақтығыс болды. 1749—1753 жылдары бұрынғы ағаш ғибадатхананың орнына тас лютеран шіркеуі салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

XIX ғасырдың бірінші жартысында Рига—Елгава жолының маңызы артты. 1830—1850 жылдары жол қайта салынып, Олайне Рига мен Елгава арасындағы пошта жолының аялдамаларының біріне айналды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

=== Теміржол және Бірінші дүниежүзілік соғыс ===
1868 жылғы 21 қарашада Рига—Елгава теміржол желісі ашылып, Олайне маңында '''Olai''' станциясы құрылды. Теміржолдың пайда болуы аумақтың шаруашылық маңызын арттырды.&lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Olaine railway station]. Wikimedia Commons. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде, 1915—1917 жылдары, бұл аудан майдан шебіне жақын орналасты. Мұнда Германия армиясының жабдықтау нысандары болды; соғыс қимылдары кезінде шіркеу, болыс үйі және мектеп зақымданды немесе қирады.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін елді мекен мен станцияға ресми түрде латышша '''Olaine''' атауы берілді.

=== Қазіргі Олайненің қалыптасуы ===
Қазіргі Олайне қаласының тарихы негізінен 1939 жылдан басталады. Сол жылы қазіргі қала орналасқан аумақта өнеркәсіптік шымтезек өндіру басталып, кеніш пен шымтезек кәсіпорны қызметкерлері үшін шағын жұмысшы қонысы қалыптасты.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шымтезек өндірісінің көлемі артты. 1950-жылдардың екінші жартысынан бастап Олайнеде жаңа өнеркәсіптік кәсіпорындар салына бастады. 1959 жылы Ригадан желім өндірісі көшірілді, ал 1962—1965 жылдары жаңа өндірістік нысандармен қатар көпқабатты тұрғын үйлер жедел салынды.&lt;ref name=&quot;NE&quot;/&gt;

1963 жылы шымтезек кәсіпорны маңындағы жұмысшы қонысына қалалық кент мәртебесі берілді. Халық саны жеті мың адамнан асқаннан кейін, '''1967 жылғы 20 ақпанда''' аумағы сол кезде 332 гектар болған Олайне ресми түрде қала мәртебесін алды.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Қала құрылысы кеңестік кезеңдегі өндірістік жоспарлаумен тығыз байланысты болды: тұрғын аудандар мен ірі өнеркәсіптік аймақ бір мезгілде қалыптасты. 1990 жылға қарай қала халқы шамамен 15 мың адамға жетті.

1991 жылы Латвия мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін Олайне қаласы мен Олайне болысының жеке өзін-өзі басқару органдары жұмыс істеді. 2009 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде олар біріктіріліп, '''Олайне өлкесі''' құрылды. 2009 жылғы 1 шілдеден Олайне — жаңа өлкенің әкімшілік орталығы.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

== Халқы ==
Олайне халқының ең жылдам өсу кезеңі XX ғасырдың 1960—1980 жылдарына сәйкес келеді. Бұған химия және фармацевтика кәсіпорындарының ашылуы, өнеркәсіптік жұмыс орындарының көбеюі және жаңа тұрғын үй құрылысы ықпал етті.

1990 жылдардың басынан бастап халық саны төмендеу үрдісіне көшті. Бұл үрдіс Латвияның көптеген шағын және орта қалаларына тән демографиялық өзгерістермен байланысты.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:align&quot;
|+ '''Олайне халқы санының өзгеруі'''
|-
! Жыл !! Халық саны
|-
| 1970 || 9 174
|-
| 1979 || 13 612
|-
| 1989 || 14 989
|-
| 2000 || 13 586
|-
| 2011 || 12 023
|-
| 2021 || 10 394
|-
| 2026 || '''9 580'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Дереккөз
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot; | 1970—2021 жылдардағы деректер — Латвияның Орталық статистика басқармасының тарихи қатарлары;&lt;br&gt;2026 жылғы көрсеткіш — 2026 жылғы шекаралар бойынша есептелген ресми эксперименттік статистика.&lt;ref name=&quot;population&quot;/&gt;
|}

2021 жылғы этникалық құрам жөніндегі статистикалық деректерде 10324 адамның 4312-сі (41,8 %) орыстар, 4126-сы (40,0 %) латыштар, ал 1886-сы (18,2 %) басқа этностардың өкілдері ретінде көрсетілген.&lt;ref&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/ Latvijas iedzīvotāju statistika]. Centrālā statistikas pārvalde. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2025 жылдан бастап Латвияның Орталық статистика басқармасы тұрақты тұрғындар санын есептеудің жаңа әдісін қолданады. Ол әкімшілік тізілімдердегі адамның белсенділік белгілерін ескеретін ықтималдық моделіне негізделген. Сондықтан 2025—2026 жылдардағы кейбір көрсеткіштер бұрын жарияланған статистикамен әдістемелік тұрғыдан толық салыстырылмауы мүмкін.&lt;ref&gt;[https://stat.gov.lv/en/statistics-themes/population/population/press-releases/27583-number-population-latvia-2025 Latvia has a population of 1.845 million]. Central Statistical Bureau of Latvia. 02.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Экономикасы ==    
Олайне экономикасының қалыптасуына өнеркәсіп шешуші ықпал етті. Қаланың алғашқы өнеркәсіптік мамандануы шымтезек өндіру болса, XX ғасырдың екінші жартысында химия және фармацевтика өндірісі басым бағыттардың біріне айналды.
[[Сурет:Nordic Industrial Park, Olaine.jpg|нобай|оңға|300px|Олайнедегі өнеркәсіптік аймақ]]  
Қаланың ең танымал кәсіпорны — қазіргі '''[[Olainfarm|Olpha]]''' акционерлік қоғамының фармацевтикалық зауыты. Кеңестік кезеңде Ригадағы фармацевтикалық өндіріс қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1968 жылы Олайне химия-фармацевтика зауытының құрылысы басталды. Құрылыс шамамен үш жылға созылып, бұрын батпақты болған аумақ ірі өнеркәсіптік аймаққа айналды.&lt;ref name=&quot;olpha-history&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/about-us/history/ History]. Olpha. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Кәсіпорын ұзақ уақыт '''Olainfarm''' атауымен жұмыс істеді. 2024 жылғы 19 маусымда компания халықаралық нарыққа бағытталған жаңа '''Olpha''' брендіне көшетінін жариялады. Фармацевтика саласындағы тіркеу рәсімдеріне байланысты атауды өнімдер мен құжаттарда ауыстыру үдерісі кезең-кезеңімен жүргізілді.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;&gt;[https://olpha.eu/en/olainfarm-transforms-into-olpha-aiming-to-become-europes-top-10-pharmaceutical-company/ Olainfarm transforms into Olpha]. Olpha. 19.06.2024. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Olpha-ның негізгі өндірістік алаңы Олайнедегі Рупницу көшесінде орналасқан. Компания дайын дәрілік нысандарды, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді және аралық өнімдерді әзірлеу мен өндіруге маманданған.&lt;ref name=&quot;olpha&quot;/&gt;

Қаланың тұрғын бөлігінің жанында кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Химия және фармацевтикадан басқа, Олайне мен оның маңындағы өндірістік аймақта машина жасау, желдету жабдықтары, логистика және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс істейді.

== Көлігі ==
Олайне Рига мен Елгаваны байланыстыратын негізгі көлік дәлізінде орналасқан.

=== Автомобиль көлігі ===
Қаланың шығыс шекарасына жақын жерден мемлекеттік маңызы бар '''A8''' автомобиль жолы — Рига—Елгава—Литва шекарасы (Мейтене) бағыты өтеді. Ол Олайнені Рига, Елгава және Литва бағыттарымен байланыстырады.

Қала ішіндегі негізгі көшелер A8 тасжолымен және өлкелік жол желісімен байланысқан. Ригаға жақындығы Олайнеден астанаға күнделікті қатынауға мүмкіндік береді.

=== Теміржол ===
'''Олайне теміржол станциясы''' 1868 жылы ашылған Рига—Елгава теміржол желісінде орналасқан.&lt;ref name=&quot;station&quot;/&gt;

Қазіргі уақытта станцияға Латвияның '''Vivi''' жолаушылар теміржол операторының Рига—Елгава бағытындағы пойыздары қызмет көрсетеді. 2026 жылғы негізгі қозғалыс кестесі 26 мамырдан күшіне енген.&lt;ref&gt;[https://www.vivi.lv/lv/informacija-pasazieriem/ Vilcienu kustības pamatsaraksts]. Vivi. 26.05.2026 бастап қолданыста. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Теміржол Олайненің қалыптасу тарихында да маңызды орын алды: XIX ғасырдың соңынан бастап ол елді мекенді Рига және Елгавамен тұрақты көлік байланысына қосты.

== Білім беру ==
Қалада жалпы, кәсіптік және өнер бағытындағы білім беру мекемелері жұмыс істейді.
[[Сурет:RTU tehnoloģiju koledža Olainē.jpg|нобай|оңға|300px|Олайне технологиялық колледжі]]      
Муниципалдық жалпы білім беру жүйесінің негізгі мекемелерінің қатарына '''Олайне 1-орта мектебі''' (''Olaines 1. vidusskola'') және '''Олайне 2-орта мектебі''' (''Olaines 2. vidusskola'') кіреді.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''Олайне музыка және өнер мектебі''' (''Olaines Mūzikas un mākslas skola'') — муниципалитет құрған аккредиттелген кәсіптік бағыттағы білім беру мекемесі. Онда фортепиано, аккордеон, ішекті, үрмелі және ұрмалы аспаптар, сондай-ақ бейнелеу өнері бойынша бағдарламалар оқытылады.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Қаланың өнеркәсіптік мамандануына байланысты кәсіптік-техникалық білімнің маңызы тарихи тұрғыдан жоғары болды. '''Рига техникалық университетінің Олайне технологиялық колледжі''' (''RTU Olaines Tehnoloģiju koledža'') химия, фармацевтика, биотехнология, қоршаған орта және азық-түлік сапасын бақылау салалары бойынша мамандар даярлады.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/struktura-un-vadiba/regionalie-centri-un-skolas/rtu-olaines-tehnologiju-koledza RTU Olaines Tehnoloģiju koledža]. Rīgas Tehniskā universitāte. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы шешім бойынша колледжді '''2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап қайта ұйымдастыру''' белгіленген: кәсіптік орта білім бағдарламаларын Рига мемлекеттік техникумы, ал жоғары білім бағдарламаларын [[Рига техникалық университеті]] қабылдайды. Оқу бағдарламаларын Олайне қаласында жүзеге асыру жалғастырылуы тиіс.&lt;ref&gt;[https://www.rtu.lv/lv/universitate/masu-medijiem/zinas/atvert/pec-rtu-olaines-tehnologiju-koledzas-reorganizacijas-macibu-process-turpinasies-olaine Pēc RTU Olaines Tehnoloģiju koledžas reorganizācijas mācību process turpināsies Olainē]. Rīgas Tehniskā universitāte. 05.06.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
Олайнедегі негізгі мәдени мекемелер — '''Олайне мәдениет орталығы''', '''Олайне кітапханасы''' және '''Олайне тарих және өнер музейі'''.&lt;ref name=&quot;institutions&quot;/&gt;

Олайне мәдениет орталығы қаладағы концерттер, мерекелер, көркемөнерпаздар ұжымдары мен мәдени іс-шаралардың негізгі ұйымдастырушыларының бірі. Оның Олайнедегі мәдениет үйі бұрынғы ''Nākotne'' кинотеатрының ғимаратында орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/fakti-par-olaini Fakti par Olaini]. Olaines novada pašvaldība. 20.02.2021. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Олайне тарих және өнер музейі қаланың және өлкенің тарихын зерттейді. Оның қызметінде шымтезек өндіру, өнеркәсіптің қалыптасуы, жергілікті тұрғындардың тарихы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне ерекше назар аударылады. Музей Олайне маңындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс орындарында археологиялық зерттеулер мен танымдық жобалар ұйымдастырады.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

== Көрікті орындары ==
Қалада ауыл шаруашылығы мұражайы, тарих мұражайы және әр сенбі сайын жұмыс істейтін ашық аспан астындағы базар бар.
Олайнедегі ең көрікті жерлер:  [[Сурет:Zemgales iela un grafiti mākslas darbs uz ūdenstorņa.jpg|нобай|оңға|300px|Су мұнарасындағы қабырға суреті]]      
*'''Олайне орман саябағы''' — Олайнедегі ең үлкен саябақ. Шамамен 90 гектар аумақты алып жатқан бұл саябақ бірнеше жаяу жүргіншілер жолдарын, пикник алаңдарын және ойын алаңдарын ұсынады.
*'''Огре-Зили-Кални''' — Олайнедегі шаңғы курорты. Онда бірнеше шаңғы трассалары бар және қысқы спорт түрлерін сүйетіндер үшін танымал орын. Курортта қонақ үй мен мейрамхана бар.
*'''Олайне су мұнарасы''' — 20 ғасырдың басында салынған мұнара 1964 жылға дейін қаланың сумен жабдықтау көзі ретінде қызмет еткен. Бүгінде ол танымал көрікті жер және фотосуретке түсіру орны.
*'''Олайне монастыры''' — қаланың шетінде орналасқан 20 ғасырда салынған католиктік монастыр.
*'''White Castle''' — Олайненің орталығында орналасқан мейрамхана және іс-шаралар өтетін орын. 2019 жылы жөнделген ғимарат заманауи және стильді интерьерге ие.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-olaine.htm|title=Карта Олайне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=}}&lt;/ref&gt;

Қаладағы көрнекті нысандардың бірі — орман саябағы аумағындағы су мұнарасына салынған үлкен қабырға суреті. Ол Олайненің қазіргі қалалық ортасының айрықша белгілерінің біріне айналған.

Олайне маңында Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған тарихи-танымдық маршрут бар. Оның аумағында соғыс кезіндегі қорғаныс құрылыстарының қалдықтары, қалпына келтірілген блиндаждар және археологиялық зерттеу орындары орналасқан.&lt;ref name=&quot;facts&quot;/&gt;

Қалада Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі де орналасқан.

== Спорт ==
Олайнедегі спорт өмірін негізінен '''Олайне спорт орталығы''' ({{lang-lv|Olaines Sporta centrs}}) үйлестіреді. Қалада стадиондар, спорт үйі, жүзу бассейні, ашық мұз айдыны, скейт-парк және басқа спорт нысандары бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;&gt;[https://www.olaine.lv/lv/sports/sporta-klubi-biedribas Sporta veidu sekcijas / pulciņi]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Футбол ===
Олайнедегі ең дамыған командалық спорт түрлерінің бірі — [[футбол]]. Қаланы ұлттық жарыстарда '''AFA Olaine''' клубы таныстырады. Команда үй матчтарын '''Олайне қалалық стадионында''' өткізеді.

2026 жылғы маусымда AFA Olaine Латвияның '''Altero.lv LIIGA''' чемпионатында өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/klubi/afa-olaine-13841/ AFA Olaine]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt; 2025 жылғы маусымда клуб ''Nākotnes līga'' чемпионатын 13-орынмен аяқтап, келесі маусымға осы дивизиондағы орнын сақтай алмады.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/ Latvijas Futbola federācija]. AFA Olaine жарыс деректері. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Клубтың құрылымында балалар мен жасөспірімдердің бірнеше жас санатындағы командалары жұмыс істейді.

=== Әйелдер футболы ===
Олайне Латвияның әйелдер футболында да ұсынылған. 2026 жылғы маусымда Олайне және [[Иецава]] клубтарының біріккен '''FK Iecava/FK Olaine''' командасы елдің жоғарғы әйелдер чемпионаты — ''Sieviešu futbola līga'' жарысына қатысады. Команда үй ойындарының бір бөлігін Олайне қалалық стадионында өткізеді.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/sacensibas/sievietes/sieviesu-futbola-liga/ Sieviešu futbola līga]. Latvijas Futbola federācija. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Біріккен жүйенің '''FK Iecava/FK Olaine-2''' командасы әйелдер арасындағы 1-лигада ойнайды.

2025 жылы '''FK Olaine''' әйелдер командасы Латвияның әйелдер арасындағы футзал 1-лигасының жеңімпазы атанды. Финалда команда ''FC Talsi/Tukums'' клубымен 1:1 есебімен тең ойнап, матчтан кейінгі пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;[https://lff.lv/zinas/18132/fk-olaine-triumfe-sieviesu-telpu-futbola-1-liga/ FK «Olaine» triumfē Sieviešu telpu futbola 1. līgā]. Latvijas Futbola federācija. 10.03.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Хоккей ===
Олайнеде [[шайбалы хоккей]] дәстүрі де бар. Қаладағы ұйымдасқан хоккейдің тарихы кемінде 1970-жылдардың соңына дейін барады. Кейін әр кезеңде қаланы әртүрлі әуесқой командалар таныстырды.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/hokejs-ka-atbildiga-un-cienpilna-cilveka-pamats Hokejs kā atbildīga un cieņpilna cilvēka pamats]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

'''HK Olaine''' Олайне спорт орталығының жарыстарына қатысады. 2023 жылы клуб Олайне хоккей кубогының әуесқойлар жарысында жеңіске жетті. 2026 жылғы сәуірде HK Olaine Олайне спорт орталығы кубогының ардагерлер лигасында тағы да чемпион атанды; екінші орынды ''LAS ESTRELLAS'', үшінші орынды ''SBC'' иеленді.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/osc-kauss-hokeja-veteranu-ligas-cempioni-olaine OSC kauss hokejā veterānu līgas čempioni — Olaine]. Olaines novada pašvaldība. 09.04.2026. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

=== Басқа спорт түрлері ===
Олайне өлкесінің ресми спорт ұйымдарының тізімінде ардагерлер футбол клубы, новус командасы, '''Latvijas Inline Hokeja centrs''', үстел теннисі, теннис және бадминтонмен айналысатын '''Sporta klubs «Olaine»''', '''Олайне скейтборд клубы''' және басқа ұйымдар бар.&lt;ref name=&quot;sportclubs&quot;/&gt;

Қалада жеңіл атлетика, жүзу, баскетбол, волейбол, инлайн-хоккей, мәнерлеп сырғанау, бокс, күрес, каратэ, үстел теннисі, бадминтон, шахмат және скейтбординг те дамыған.

== Басқаруы ==
Олайне 2009 жылдан бері жеке муниципалитет емес, '''Олайне өлкесінің''' құрамындағы қала және оның әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді органы — '''Олайне өлкесінің думасы''' (''Olaines novada dome''). 2025 жылғы 7 маусымдағы муниципалдық сайлаудан кейін дума '''15 депутаттан''' тұрады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Думада:
* Латвия социал-демократиялық жұмысшы партиясы — 6 орын;
* ''Latvijas attīstībai'' — 5 орын;
* ''Suverēnā vara. Apvienība jaunlatvieši'' — 3 орын;
* ''Latvija pirmajā vietā'' — 1 орын.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/ieveleta-olaines-novada-pasvaldibas-domes-vadiba Ievēlēta Olaines novada pašvaldības domes vadība]. Olaines novada pašvaldība. 27.06.2025. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2026 жылғы жағдай бойынша думаның төрағасы — '''Андрис Бергс''' (''Andris Bergs''). Төрағаның бірінші орынбасары — '''Лига Гулбе''' (''Līga Gulbe''), екінші орынбасары — '''Дмитрийс Ивановс''' (''Dmitrijs Ivanovs'').&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/kontakti Kontakti — Deputāti]. Olaines novada pašvaldība. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Муниципалитет әкімшілігі Олайне қаласындағы Земгале көшесі, 33 мекенжайында орналасқан.

== Рәміздері ==
Олайне қаласының ресми рәміздеріне елтаңба мен ту жатады.

1998 жылғы 12 қарашада Латвияның Геральдика комиссиясы Олайне қаласы туының жобасын бекітті. Оның композициясындағы '''үш қан тамшысы''' қаланың фармацевтика өнеркәсібін, ал күміс жапырақтары мен екі жидегі бар қара мүкжидек бұтағы Олайне маңындағы шымтезекті батпақтарды бейнелейді.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

Тудың жобасын суретші Имантис Пурвиньш (''Imants Purviņš'') және геральдика мамандары Юрис Ивановс пен Илзе Либиете әзірлеген.&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;

2012 жылы Олайне қаласы мен Олайне өлкесінің тулары және өлкенің елтаңбасы жаңадан бекітілді; қала елтаңбасы сақталды.

== Халықаралық байланыстары ==
Олайне және кейінгі Олайне өлкесі бірнеше еуропалық муниципалитетпен ұзақ мерзімді әріптестік байланыс орнатқан.

Муниципалитеттің ресми есептерінде бұрын жасалған бауырластық және ынтымақтастық келісімдері бар серіктестер ретінде:

* {{flagicon|Швеция}} '''[[Эдесхёг]]''' (''Ödeshög''), [[Швеция]];
* {{flagicon|Швеция}} '''[[Карлскуга]]''' (''Karlskoga''), Швеция;
* {{flagicon|Финляндия}} '''[[Рийхимяки]]''' (''Riihimäki''), [[Финляндия]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Нова-Сажина]]''' (''Nowa Sarzyna''), [[Польша]];
* {{flagicon|Польша}} '''[[Радомско]]''' (''Radomsko''), Польша аталады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

Ресми есептерде Швецияның [[Вадстена]] қаласымен де ұзақ мерзімді байланыстар, сондай-ақ Литваның [[Аникщяй]] қаласымен ынтымақтастық туралы мәліметтер бар.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/uploads/kcfinder/files/domes_s%C4%93des/lemumu_projekti/2023/Olaines_novada_pasvaldibas_2022_gada_publiskais_parskats060623_.pdf Olaines novada pašvaldības 2022. gada publiskais pārskats]. Olaines novada pašvaldība. 2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 26 шілдеде Олайне өлкесі мен Украинаның '''[[Мена (Украина)|Мена]]''' аумақтық қауымы арасында ресми '''бауырластық және ынтымақтастық туралы келісім''' жасалды. Құжат білім, мәдениет, өнер, спорт және жергілікті қауымдар арасындағы тәжірибе алмасуды қарастырады.&lt;ref&gt;[https://www.olaine.lv/lv/jaunumi/26-julija-ir-parakstits-sadraudzibas-un-sadarbibas-ligums-starp-olaines-novada-pasvaldibu-un-menas-teritorialo-pasvaldibu-ukraina 26. jūlijā ir parakstīts Sadraudzības un sadarbības līgums starp Olaines novada pašvaldību un Menas teritoriālo pašvaldību Ukrainā]. Olaines novada pašvaldība. 27.07.2023. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Белгілі тұлғалары ==
Олайнеде туған немесе өскен белгілі тұлғалардың арасында:

* '''Гунта Башко''' ({{lang-lv|Gunta Baško}}, 1980) — латвиялық баскетболшы;
* '''Рустамс Беговс''' (''Rustams Begovs'', 1993) — латвиялық хоккейші;
* '''Жанета Яунземе-Гренде''' (''Žaneta Jaunzeme-Grende'', 1964) — кәсіпкер және саясаткер, Латвияның бұрынғы мәдениет министрі;
* '''Янис Кузминс''' (''Jānis Kuzmins'', 1977) — слалом-скейтбордингтен әлем чемпионы;
* '''Дмитрийс Милькевичс''' (''Dmitrijs Miļkevičs'', 1981) — жеңіл атлет;
* '''Паулс фон Шлиппенбах''' (''Pauls von Schlippenbach'', 1869—1933) — суретші;
* '''Андрис Толмачовс''' (''Andris Tolmačovs'', 1973) — саясаткер, Латвия Сеймінің бұрынғы депутаты.&lt;ref&gt;[https://lv.wikipedia.org/wiki/Olaine Olaine]. Vikipēdija латыш тілінде; тұлғалар тізімі бастапқы бағыттаушы дереккөз ретінде пайдаланылды. Қаралған күні: 18.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170&quot;&gt;
Olaines 1. vidusskola.jpg|Олайне 1-орта мектебі
Olaines pareizticīgo baznīca.jpg|Әулие Димитрий Солунский православ шіркеуі
Zemgales iela Olainē.jpg|Земгале көшесі
Olaines stacija 2019.jpg|Олайне теміржол станциясы
&lt;/gallery&gt;

== Қараңыз да ==
* [[Олайне өлкесі]]
* [[Яунолайне]]
* [[Латвия қалаларының тізімі]]
* [[Рига]]
* [[Елгава]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.olaine.lv/ Олайне өлкесінің ресми сайты]
* [https://enciklopedija.lv/skirklis/166773-Olaine Олайне туралы Латвия ұлттық энциклопедиясындағы мақала]
* [https://stat.gov.lv/ Латвияның ресми статистика порталы]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category Олайне Wikimedia Commons-та]

{{Commonscat|Olaine}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]
[[Санат:Олайне өлкесі]]</text>
      <sha1>1xjg2pnihwle5sp6kkj44ljoxn4pd7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астанадағы ШЫҰ саммиті (2024)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785219</id>
    <revision>
      <id>3645759</id>
      <parentid>3645615</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikuiser</username>
        <id>172895</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қатысушылар */</comment>
      <origin>3645759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13832" sha1="on8vh68hhr2uum4pmqlnpmt9013mjod" xml:space="preserve">{{шатастырмаңыз|Исламабадтағы ШЫҰ саммиті (2024){{!}}Исламабадтағы ШЫҰ саммитімен (2024)}}
{{Конференция
 | Атауы             = 2024 жылы Астанада өткен ШЫҰ саммиті
 | Атауы1            = {{lang-zh|2024年上海合作组织阿斯塔纳峰会}}&lt;br/&gt;{{lang-ru|Саммит ШОС в Астане (2024)}}
 | Атауы2            = 
 | Сурет             = SCO Heads of State (2024).jpg 
 | Ені               = 250px
 | Сурет сипаттамасы = Саммиттің топтық суреті 
 | Дата              = 3–4 шілде 2024
 | Орын              = [[Астана]], [[Қазақстан]]
 | Қатысушылар       = {{collapsible list
  |{{KAZ}}
  |{{RUS}}
  |{{CHN}}
  |{{IND}}
  |{{PAK}}
  |{{UZB}}
  |{{KGZ}}
  |{{TJK}}
  |{{BLR}}
  |{{IRN}}
  |{{TUR}}
  |{{AZE}}
  |{{TKM}}
  |{{MNG}}
  |{{QAT}}
  |{{UAE}}
 }}
 | Сұрақтар          = 
 | Нәтиже            =
 | Сайт              = {{URL|https://sectsco.org/}} 
 | Дейін             = Нью-Делидегі ШЫҰ саммиті (2023)
 | Кейін             = Тяньцзиньдегі ШЫҰ саммиті (2025)
 | Ортаққор          = 2024 SCO Summit
}}
'''2024 жылы Астанада өткен ШЫҰ саммиті''' — [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]]ның мемлекет басшылары кеңесінің 24-ші жыл сайынғы отырысы. Саммит 2024 жылғы 3–4 шілдеде [[Астана]]да болды.&lt;ref name=&quot;AT SCO Summit 2024&quot;&gt;{{cite news |last1=Satubaldina |first1=Assel |title=Here's What You Need to Know about SCO Summit in Astana |url=https://astanatimes.com/2024/07/heres-what-you-need-to-know-about-sco-summit-in-astana/ |newspaper=The Astana Times |date=3 шілде 2024 |accessdate=8 шілде 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/sco-day-2-meeting-islamabad/article68759731.ece|title=SCO Summit in Islamabad: Jaishankar attends day 2 meet|work=The Hindu|date=16 қазан 2024 |last1=Haidar |first1=Suhasini }}&lt;/ref&gt;

== Қатысушылар ==
=== Мүше мемлекеттер ===
* {{байрақ|Беларусь}} – [[Беларусь президенті]] [[Александр Лукашенко]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://egemen.kz/news/article367792-belarus-prezidenti-shyu-sammitine-qatysu-ushin-astanagha-keldi |title=Беларусь Президенті ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=Қырмызы Жұмағалиқызы|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Иран}} – [[Иран президенті|Иран Ислам Республикасының президентінің міндетін атқарушы]] [[Мұхаммед Мохбер]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik.kz/20240704/shyu-iran-prezidentinin-mindetin-atqarushy-astanaga-sammitke-keldi-45420475.html |title=ШЫҰ: Иран президентінің міндетін атқарушы Астанаға саммитке келді |author=|date=2024-07-04|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Қазақстан}} – [[Қазақстан президенті]] [[Қасым-Жомарт Тоқаев]]
* {{байрақ|Қырғызстан}} – [[Қырғызстан президенті|Қырғыз Республикасының президенті]] [[Садыр Жапаров]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://egemen.kz/news/article367775-qyrghyzstan-prezidenti-sadyr-zhaparov-astanagha-keldi |title=Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров Астанаға келді |author=Қырмызы Жұмағалиқызы|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Қытай}} – [[Қытай Халық Республикасының төрағасы|Қытай төрағасы]] және [[Қытай коммунистік партиясының бас хатшысы|ҚКП Бас хатшысы]] [[Си Цзиньпин]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://el.kz/amp/si-tszinpin-astanadagy-shyu-sammitine-qatysu-ushin-beyzhinnen-ushyp-shyqty_123480/ |title=Си Цзиньпин Астанадағы ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Бейжіңнен ұшып шықты |author=Ақмарал Ағзамқызы|date=2024-07-02|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Пәкістан}} – [[Пәкістан премьер-министрі]] [[Шахбаз Шариф]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/pakstan-premer-ministr-kazakstanga-keld-360769/amp/ |title=Пәкістан премьер-министрі Қазақстанға келді |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Ресей}} – [[Ресей президенті]] [[Владимир Путин]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://egemen.kz/news/article367713-vladimir-putin-shyu-sammitine-qatysu-ushin-astanagha-keldi |title=Владимир Путин ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=Маржан Тілеубек|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Тәжікстан}} – [[Тәжікстан президенті]] [[Эмомали Рахмон]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://el.kz/amp/emomali-rahmon-shyu-sammitine-qatysu-ushin-qazaqstan-astanasyna-keldi_123676/ |title=Эмомали Рахмон ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Қазақстан астанасына келді |author=Ақмарал Ағзамқызы|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Өзбекстан}} – [[Өзбекстан президенті]] [[Шавкат Мирзиёев]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://baq.kz/amp/news/othernews/shavkat-mirziyoev-shyu-sammitine-qatysu-ushin-astanaga-keldi-335497/ |title=Шавкат Мирзиёев ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Үндістан}} – [[Сыртқы істер министрі (Үндістан)|Үндістан сыртқы істер министрі]] [[С. Джайшанкар]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/last/undistan-premer-ministri-shyu-sammitine-nege-kelmedi |title=Үндістан премьер-министрі ШЫҰ саммитіне неге келмеді? |author=Балжан Смаилова|date=2024-07-04|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

=== Бақылаушы мемлекеттер ===
* {{байрақ|Моңғолия}} – [[Моңғолия президенті]] [[Ухнаагийн Хүрэлсүх]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/196136 |title=Президент ШЫҰ-ның саммиті аясында Моңғолия басшысы Ухнаагийн Хурэлсухпен кездесті |author=Динара Жарқынбек|date=2024-07-05|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

=== Шақырылған қонақтар ===
* {{байрақ|Әзірбайжан}} – [[Әзірбайжан президенті]] [[Ильхам Хейдарұлы Әлиев|Ильхам Әлиев]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kaz.inform.kz/amp/ilham-aliev-shiu-sammitne-katisu-ushn-astanaga-keld-69357a/ |title=Ильхам Әлиев ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=Абылайхан Жұмашев|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|БАӘ}} – [[Рас-әл-Хайма (әмірлік)|Рас-әл-Хайма]] әмірлігінің билеушісі [[Сауд бин Сакр Әл Қасими]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/maidd/press/news/details/804115 |title=Рас әл-Хайма әмірі Қазақстанға ШЫҰ саммитіне қатысу үшін келді |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Катар}} – [[Катар әмірі|Қатар әмірі]] [[Тамим бин Хамад Әл Тани]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://el.kz/amp/qatar-amiri-shyu-sammitine-qatysu-ushin-astanaga-keldi_123711/ |title=Қатар әмірі ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Түркия}} – [[Түркия президенті]] [[Режеп Тайып Ердоған]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nege.kz/amp/rezhep-tayip-erdogan-shiu-sammitne-katisu-ushn-astanaga-keld-a9d2a2 |title=Режеп Тайип Ердоған ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|Түрікменстан}} – [[Түрікменстан Халық мәслихаты|Түрікменстан Халық мәслихатының төрағасы]] [[Құрбанқұлы Бердімұхамедов]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://el.kz/amp/gurbanguly-berdimuhamedov-shyu-sammitine-qatysu-ushin-astanaga-keldi_123765/ |title=Гурбангулы Бердімұхамедов ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Астанаға келді |author=Мадина Асылбекова|date=2024-07-04|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

=== Халықаралық ұйымдар ===
* {{байрақ|БҰҰ}} – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы|БҰҰ Бас хатшысы]] [[Антониу Гутерреш]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.azattyq.org/amp/33020473.html |title=Тоқаев Астанаға келген БҰҰ бас хатшысымен кездесті |author=|date=2024-07-03|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* [[Еуразиялық экономикалық одақ|ЕАЭО]] – [[Еуразиялық экономикалық комиссия]] алқасының төрағасы [[Бақытжан Сағынтаев]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eec.eaeunion.org/kk/news/bakytzhan-sagintaev-prinyal-uchastie-v-sammite-shankhayskoy-organizatsii-sotrudnichestva-/ |title=Бақытжан Сағынтаев Шанхай ынтымақтастық ұйымының саммитіне қатысты |author=|date=2024-07-04|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* [[Азық-түлік Қауіпсіздігі жөніндегі Ислам Ұйымы|АҚИҰ]] – Бас директор [[Берік Сақбайұлы Арын|Берік Арын]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iofs.org/news/iofs-director-general-participates-in-the-24th-summit-of-the-shanghai-cooperation-organization |title=IOFS Director General Participates in the 24th Summit of the Shanghai Cooperation Organization |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=en|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* [[ҰҚШҰ]] – Бас хатшы [[Иманғали Тасмағамбетов]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/generalnyy-sekretar-odkb-imangali-tasmagambetov-prinyal-uchastie-v-sammite-shos-/?sphrase_id=141604#loaded |title=Генеральный секретарь ОДКБ Имангали Тасмагамбетов принял участие в саммите ШОС |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=ru|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* [[Экономикалық Ынтымақтастық Ұйымы|ЭЫҰ]] – Бас хатшы [[Хусрав Нозири]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eco.int/eco-secretary-general-participates-in-24th-shanghai-cooperation-organisation-summit/ |title=ECO Secretary General Participates in 24th Shanghai Cooperation Organisation Summit |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=en|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* [[АӨСШК]] – Бас хатшы [[Қайрат Сарыбай]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.s-cica.org/ru/index.php?view=page&amp;t=press_releases&amp;id=2132 |title=Страны ШОС поддерживают процесс трансформации СВМДА |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=ru|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;
* {{байрақ|ТМД}} – Бас хатшы [[Сергей Лебедев]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cis.minsk.by/news/27795/generalnyj_sekretar_sng_sergej_lebedev_prinjal_uchastie_v_meroprijatijah_sammita_shos_v_astane |title=Генеральный секретарь СНГ Сергей Лебедев принял участие в мероприятиях саммита ШОС в Астане |author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2026-08-22|lang=ru|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[2024 жылғы ШЫҰ саммиті (Үкімет басшылары)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Commonscat|2024 SCO Summit|2024 жылғы ШЫҰ саммиті}}

[[Санат:Шанхай ынтымақтастық ұйымының саммиттері]]</text>
      <sha1>on8vh68hhr2uum4pmqlnpmt9013mjod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулғаниев Шакур Ғалиұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785365</id>
    <revision>
      <id>3645917</id>
      <parentid>3644411</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="ernv0x524zdhy6gztgw6bai482uq45e" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}
{{Дереккөздер жетіспейді}}
[[Сурет:Абдулғаниев Шакур Ғалиұлы..jpg|нобай|'''Абдулғаниев Шакур Ғалиұлы''']]
'''Абдулганиев Шакур Галиұлы''' (1926 — 1990) — кескіндемеші, график-суретші, өнертанушы.&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX-XXI. ISBN 978-601-7044-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1926 жылы Семей қаласында туған.

1960 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркем училищесін бітірген. 

Ұстаздары — А. Ғалымбаева, И. Квачко.

1960–1970 жылдары Т. Г. Шевченко атындағы Қазақ мемлекеттік көркем галереясында, Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің Көркем көрмелер дирекциясында қызмет атқарды. Бейнелеу өнері туралы мақалалар жазып, көшпелі көрмелерді ұйымдастырумен, сондай-ақ көркем қорда жәдігерлерді сақтаумен айналысқан.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1953 жылдан бастап қалалық, республикалық көрмелерге қатыса бастады.

* «Комсомолға 40 жыл» республикалық көркем көрмесі (Алматы, 1961)
* Республикалық графика көрмесі (Алматы, Т.Г. Шевченко атындағы ҚМКГ, 1963)
* Қазақстан суретшілері туындыларының көшпелі көрмесі (Жамбыл, Шымкент, Қызылорда, 1965)
* І республикалық акварель көрмесі (Алматы, Т.Г. Шевченко атындағы ҚМКГ, 1969)
* «Кеңестік Қазақстан» республикалық мерейтойлық көркем көрмесі (1970)
* «Ленин жолымен» республикалық көрмесі (1970)
* Жеңіс күніне арналған Алматы суретшілері туындыларының көрмесі (1971)
* «Пейзаж және натюрморт» республикалық көркем көрмесі (Алматы, 1976)

Суретші қайтыс болғаннан кейін Алматы қаласында оның 6 жеке көрмесі ұйымдастырылды.

== Мұрасы ==
Қылқалам шеберінің туындылары Қазақстан, Прибалтика және Ресей мұражайларында, сондай-ақ жеке жинақтарда сақтаулы.

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Ақшыл-көк экзерсис.jpg|'''Ақшыл-көк экзерсис'''
Сурет:Бұрыштар..jpg|'''Бұрыштар'''
Сурет:Әкемнің малақайында..jpg|'''Әкемнің малақайында'''
Сурет:Жауынгер..jpg|'''Жауынгер'''
Сурет:Көкнәр.jpg|'''Көкнәр'''
Сурет:Күзгі гүлдер..jpg|'''Күзгі гүлдер'''
Сурет:Наурыз айындағы кеш.jpg|'''Наурыз айындағы кеш'''
Сурет:Жазғы шомылу.jpg|'''Жазғы шомылу'''
Сурет:Самал жел.jpg|'''Самал жел'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ernv0x524zdhy6gztgw6bai482uq45e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ханс фон Эйлер-Хельпин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785542</id>
    <revision>
      <id>3645700</id>
      <parentid>3645628</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3645700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6888" sha1="dmoxtjgz1ocd9f8iwvf6a8as4ivl9oj" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Ханс фон Эйлер-Хельпин
 |Шынайы есімі        = швед. Hans von Euler-Chelpin
 |Суреті              = Euler-chelpin.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 15.2.1873
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Аугсбург|Аугсбургта}}, [[Германия империясы]]
 |Қайтыс болған күні  = 6.11.1964
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Стокгольм|Стокгольмде}}, [[Швеция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Швеция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[биохимик]], [[химик]], [[университет профессоры]], [[әскери қызметші]]
 |Жұмыс орны          = [[Стокгольм университеті]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Берлин университеті]]&lt;br&gt;[[JMU]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Философия докторы]]
 |Ғылыми жетекшісі    = [[Герман Эмиль Фишер]]
 |Атақты шәкірттері   = [[Арне Тиселиус]]
 |Несімен белгілі     = [[өт қышқылдары]]н зерттеуімен танымал
 |Марапаттары         = 
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1929 жыл ғылымда|1929]])&lt;br&gt;
{{ГФР Құрмет орденінің Ұлы офицерлік крестінің иегері}}
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Ханс Карл Август Симон фон Эйлер-Хельпин''' ({{Lang-sv|Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin}}; [[15 ақпан]] [[1873 жыл|1873]], [[Аугсбург]], [[Герман империясы|Германия империясы]] — [[6 қараша]] [[1964 жыл|1964]], [[Стокгольм]], [[Швеция]]) — швед биохимигі. Академик [[Леонард Эйлер|Леонард Эйлердің]] шөбере ағасының ұрпағы, [[Ульф фон Эйлер|Ульф Эйлердің]] әкесі. [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (1929).

== Өмірбаян ==
1893 жылы Мюнхен өнер академиясын бітірді, содан кейін [[Берлин]], [[Страсбург]] және [[Гёттинген|Геттинген]] университеттерінде химия және медицина мамандықтары бойынша оқыды. Швед химиялық қоғамының ұйымдастырушысы және төрағасы (1908—1963). Стокгольм университетінің профессоры (1906—1929), Органикалық химия институтының және витаминдер институтының директоры (1929 жылдан бастап).

== Негізгі жұмыстар ==
[[Сурет:Bad_Schachen_Porträt;_Hans_v._Euler-Chelpin_-_W134Nr.020183a_-_Willy_Pragher.jpg|нобай|солға|Эйлер-Хельпин 1951 жылы]]
Негізгі еңбектер әртүрлі биохимиялық процестердің механизмін зерттеуге арналған. Кинетикасын зерттеп, [[Көмірсулар|қанттың]] ашыту механизмін ашты. [[Ферменттер|Ферменттердің]] әсерінен тірі организмдердегі химиялық реакциялар жылдамдығының артуын атап өтті және бұл құбылысты биокатализ деп атауды ұсынды. А дәруменінің құрылымы мен әсер ету механизмін зерттеді (П. Каррермен бірге) және [[Каротин|β-каротиннің]] А провитамині екенін және көз пигментінде болатынын дәлелдеді. [[Ісік]] биохимиясын зерттеуге айтарлықтай үлес қосты.

== Марапаттар мен атақтары ==
* [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Химия бойынша Нобель сыйлығы]] (1929, [[Артур Гарден|А.&amp;nbsp;Гарденмен]] бірге) химия саласындағы «қантты ашыту және ашыту ферменттері бойынша зерттеулері үшін»
* [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] мүшесі
* 1927 жылдан бастап — КСРО Ғылым академиясының шетелдік корреспондент мүшесі&lt;ref&gt;[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52886.ln-ru Профиль] {{Wayback|url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52886.ln-ru|date=20151031003405}} на сайте РАН&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1929/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат]{{In lang|en}}
* Эйлер-Хельпин Ханс Карл Август Симон фон // Ұлы Кеңес Энциклопедиясы : [30 тоннада] / бас ред. А. М. Прохоров . — 3-ші басылым. - М. : Кеңес энциклопедиясы, 1969-1978.
[[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Жапон ғылым академиясының құрметті мүшелері]]
[[Санат:КСРО Ғылым Академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері]]
[[Санат:Леополдина мүшелері]]
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Швеция биохимиктері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Берлин университеті оқытушылары]]</text>
      <sha1>dmoxtjgz1ocd9f8iwvf6a8as4ivl9oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank of Beijing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785547</id>
    <revision>
      <id>3645712</id>
      <parentid>3645679</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19432" sha1="3wwmfydw3vfmr7amhlbtct3915y6yhm" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Beijing
 |логотипі           = 
 |суреті             = 北京银行.jpg
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Жария компания|Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 601169 (жай акциялар)&lt;br&gt;SSE: 360018 (артықшылықты акциялар 1)&lt;br&gt;SSE: 360023 (артықшылықты акциялар 2)&lt;br&gt;[[SSE 50 Index|SSE 50 құрамдас бөлігі]]
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[29 қаңтар]] [[1996 жыл|1996]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], Қытай
 |басты адамдары     = Чжан Дуннин (төраға)&lt;br&gt;Ян Шужянь (басқарушы)&lt;br&gt;Цзэн Ин (бас бақылаушы)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = Бөлшек банк қызметі&lt;br&gt;Корпоративтік банк қызметі&lt;br&gt;[[Банктік сақтандыру]] (тек өмірді сақтандыру)
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} [[Қытай юані|¥]]175 млрд (2017 жылдың соңы)&lt;ref name=BeijingBank2017AR&gt;{{cite web|url=http://static.sse.com.cn/disclosure/listedinfo/announcement/c/2018-04-27/601169_2017_n.pdf|title=2017 nián nián dù bào gào|script-title=zh:2017年年度报告|trans-title=2017 Annual Report|date=27 April 2018|access-date=30 April 2018|publisher=Bank of Beijing|language=zh-cn|via=Shanghai Stock Exchange website}}&lt;/ref&gt;
 |айналым            = {{өсім}} [[Қытай юані|¥]]50 млрд (2017)&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} [[Қытай юані|¥]]23 млрд (2017)&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;
 |таза табысы        = {{өсім}} [[Қытай юані|¥]]19 млрд (2017)&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;
 |активтер           = {{өсім}} [[Қытай юані|¥]]2,329 трлн (2017 жылдың соңы)&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 561 бөлімше және өкілдік (2017 жылдың соңы)
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.bankofbeijing.com.cn}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Beijing Co., Ltd.''' (&lt;small&gt;қысқ.&lt;/small&gt; '''BOB''') — Қытайдың [[Бейжің]] қаласында орналасқан қалалық [[коммерциялық банк]]. Банктің мәліметінше, банк тобының филиалдарының жартысынан көбі [[Қытайдың орталыққа бағынатын қалалары|орталыққа бағынатын қалалардан]] тыс жерде орналасқанына қарамастан, кірістердің басым бөлігі Бейжіңнен түскен.&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt; 2017 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша 559 филиалдың 302-сі Бейжіңнен тыс жерде орналасқан.&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt; Бейжің қалалық халық үкіметі мен Нидерландта орналасқан көпұлтты [[ING Group|ING Bank]] банкі банктің негізгі акционерлері болды.

[[Сурет:BankOfBeijingHangzhou.jpg|thumb|Ханчжоудағы Бейжің банкі]]

2018 жылғы сәуірдегі жағдай бойынша банк листингке шыққан компания ретінде [[SSE 180 Index]] индексінің құрамына,&lt;ref name=SSE/&gt; сондай-ақ оның көк фишкалы [[SSE 50 Index]] қосалқы индексінің құрамына кірді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.sse.com.cn/information/indices/list/s/singleIndex/000016/const/index_const_list_en_1.shtml|title=SSE 50 - Index Constituents List|date=27 April 2018|access-date=30 April 2018|publisher=Shanghai Stock Exchange|archive-date=15 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215124432/http://english.sse.com.cn/information/indices/list/s/singleIndex/000016/const/index_const_list_en_1.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Сонымен қатар ол [[FTSE China A50 Index]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ftse.com/analytics/factsheets/Home/DownloadConstituentsWeights/?indexdetails=XINA50|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180430093835/http://www.ftse.com/analytics/factsheets/Home/DownloadConstituentsWeights/?indexdetails=XINA50|title=FTSE China A50 Index Factsheet|date=28 April 2018|archivedate=30 April 2018|access-date=30 April 2018|publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt; және [[CSI 100 Index]] сияқты жалпы Қытайды қамтитын индекстердің де құрамына кірді.

== Тарихы ==
Банк бастапқыда {{lang|zh|北京城市合作银行}} атауымен белгілі болған және 1996 жылғы 29 қаңтарда тіркелген.&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;&lt;ref name=AOA/&gt; (немесе басқа дереккөзге сәйкес 1996 жылғы 8 қаңтарда құрылған;&lt;ref name=&quot;year1998&quot;/&gt; банктің құрылуы 1995 жылғы маусым-желтоқсан аралығында әртүрлі бөлімдердің мақұлдауынан өткен).&lt;ref name=AOA&gt;{{cite web|url=http://www.bankofbeijing.com.cn/upload/2012/7/%B1%B1%BE%A9%D2%F8%D0%D0%B9%C9%B7%DD%D3%D0%CF%DE%B9%AB%CB%BE%D5%C2%B3%CC.doc|script-title=zh:北京银行股份有限公司章程|trans-title=Bank of Beijing жарғысы|date=2009|access-date=7 мамыр 2018|publisher=Bank of Beijing|language=zh-cn|format=Microsoft Word}}&lt;/ref&gt; Банк қаладағы [[несиелік серіктестік]]тердің ({{lang|zh|城市信用社}}) холдингтік компаниясы ретінде құрылды. Алайда 1997 жылы банк тобына бұрын кірген [[Чжунгуаньцунь]]дағы несиелік серіктестіктердің бірінде ірі тапшылыққа байланысты бухгалтерлік жанжал болғаны анықталды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://media.china.com.cn/cmrw/2017-02-17/978725.html|script-title=zh:闫冰竹：金融报国二十春|work=北京青年报|author=李彦春|date=17 ақпан 2017|access-date=30 сәуір 2018|language=zh-cn|via=china.com.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430181652/http://media.china.com.cn/cmrw/2017-02-17/978725.html|archive-date=30 сәуір 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Сол бөлімшенің менеджері 2011 жылы қамауға алынып, 2012 жылы 14 жылға бас бостандығынан айырылды;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://fanfu.people.com.cn/GB/16851866.html|script-title=zh:原北京城市合作银行中关村支行高管违规放贷7.46亿获刑14年|date=11 қаңтар 2012|access-date=30 сәуір 2018|work=京华时报|language=zh-cn|via=People's Daily web portal}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ал сол бөлімшенің басқарушысы 1998 жылы қамауға алынып, 2003 жылы [[өлім жазасы]]на кесілді.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://finance.sina.com.cn/leadership/ppcs/20060614/16262651180.shtml|script-title=zh:大玩空手道插足银行大案 香港富商被判无期|date=14 маусым 2006|access-date=30 сәуір 2018|work=北京晚报|language=zh-cn|via=Sina news portal}}&lt;/ref&gt;

1998 жылдан бастап банк {{lang|zh|北京市商业银行}} (&lt;small&gt;сөзбе-сөз&lt;/small&gt; ''Бейжің қалалық коммерциялық банкі'') атауымен белгілі болды&lt;ref name=&quot;year1998&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.gmw.cn/01gmrb/1998-06/07/GB/17716%5EGM2-0715.HTM |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040827214509/http://www.gmw.cn/01gmrb/1998-06/07/GB/17716%5EGM2-0715.HTM |archivedate=27 August 2004 |title=Běi jīng chéng shì hé zuò yín xíng gēng míng wèi běi jīng shì shān gyè yín xíng |script-title=zh:北京城市合作银行更名为北京市商业银行 |trans-title=Бейжің қалалық кооперативтік банкі Бейжің қалалық коммерциялық банкі болып қайта аталды |date=7 June 1998 |author1=周立文 |author2=王葆纯 |work=[[Гуанмин жибао]] |language=zh-cn}}&lt;/ref&gt; және [[қалалық коммерциялық банк]] ({{lang-zh|城市商业银行}}) лицензия иеленушілерінің бірі болды. 2004 жылы [[Қытайдың банк қызметін реттеу жөніндегі комиссиясы]] банктің атауын '''Bank of Beijing''' ({{lang-zh|北京银行}}) деп өзгертуге мақұлдау берді.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.cbrc.gov.cn/govView_9D6EBEAC12914A478C7928CDF20985A1.html|script-title=zh:中国银行业监督管理委员会办公厅关于北京市商业银行更名的批复|date=13 September 2004|access-date=30 сәуір 2018|publisher=China Banking Regulatory Commission|publication-place=Бейжің|language=zh-cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430182109/http://www.cbrc.gov.cn/govView_9D6EBEAC12914A478C7928CDF20985A1.html|archive-date=30 сәуір 2018|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Бұл 2005 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.chinabond.com.cn/cb/cn/xwgg/ggtz/sccy/bgxx/20080920/911342.shtml|script-title=zh:北京市商业银行更名为北京银行的公告|date=7 January 2005|access-date=30 сәуір 2018|publisher=Bank of Beijing|language=zh-cn|via=chinabond.com.cn}}&lt;/ref&gt;

2005 жылы банк қытай-шетел бірлескен кәсіпорнына айналды, ал [[ING Group]] банктің 19,9% акциясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB111166440528488670|title=ING Is Buying 19.9% Of Bank of Beijing|date=25 March 2005|access-date=30 сәуір 2018|work=The Wall Street Journal |url-access=limited}}&lt;/ref&gt; 2007 жылғы 19 қыркүйекте банк [[Шанхай қор биржасы]]нда листингке шықты.&lt;ref name=SSE&gt;{{cite web|url=http://www.sse.com.cn/assortment/stock/list/info/company/index.shtml?COMPANY_CODE=601169|title=Gōng sī gài kuàng běi jīng yín háng gǔ fèn yǒu xiàn gōng sī 601169|script-title=zh:公司概况 北京银行股份有限公司601169|trans-title=Company overview Bank of Beijing Co., Ltd. 601169|access-date=30 сәуір 2018|publisher=Shanghai Stock Exchange|language=zh-cn|quote={{lang|zh|上市日(A股/B股)　2007-09-19/-}} }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AOA/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2007/09/14/massive-demand-for-bank-of-beijing-ipo/|title= Massive demand for Bank of Beijing IPO|date=14 September 2007|access-date=30 сәуір 2018 |newspaper=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt; Банк 2010 жылы муниципалдық меншік иелігіндегі [[Beijing Capital Group]] компаниясынан бұрын ING Capital Life Insurance деп аталған қытай-шетел бірлескен сақтандыру компаниясын да сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/business/2010-02/05/content_9436660.htm|title=Bank of Beijing to buy 50% stake of ING Capital Life Insurance|date=5 February 2010|access-date=30 сәуір 2018|newspaper=[[China Daily]]|publisher=State Council Information Office |agency=[[Синьхуа агенттігі]]}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша банк сол кезде [[BOB-Cardif Life Insurance|BOB-Cardif Life]] деп аталған сақтандырушының 50% үлесіне әлі де иелік етті.&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://finance.sina.com.cn/money/insurance/bxyx/20140923/074820386271.shtml |script-title=zh:中荷人寿再易主 原始股东全部离场 |date=23 September 2014 |access-date=30 сәуір 2018 |work=北京商报 |language=zh-cn|via=Sina news portal}}&lt;/ref&gt; Сақтандырушы енді банк пен француз трансұлттық [[Cardif]] компаниясының бірлескен кәсіпорны болғанына қарамастан, қытай тілінде әлі де {{lang|zh|中荷人寿}} деп аталды,&lt;ref name=BeijingBank2017AR/&gt; &lt;small&gt;сөзбе-сөз&lt;/small&gt; ''Қытай-Нидерланд өмірді сақтандыруы''.

2017 жылғы желтоқсанда ING банктің капиталының ұлғаюына қатысты, дегенмен жай акциялардағы меншік үлесі 13,6%-дан 13,0%-ға дейін сұйылтылды.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.ing.com/Newsroom/All-news/Press-releases/ING-completes-participation-in-Bank-of-Beijing-share-offering.htm|title=ING completes participation in Bank of Beijing share offering|date=29 December 2017|location=Amsterdam|publisher=ING Group}}&lt;/ref&gt; Капитал ұлғайтылғанға дейін Бейжің муниципалдық үкіметі [[Beijing State-owned Assets Management]] арқылы акциялардың небәрі 8,84%-ына, сондай-ақ [[Beijing Energy Investment Holdings]] арқылы қосымша 5,08%-ына иелік етті.&lt;ref name=BeijingBank2016AR&gt;{{cite web|url=http://static.sse.com.cn/disclosure/listedinfo/announcement/c/2017-04-26/601169_2016_n.pdf|title=2016 nián nián dù bào gào|script-title=zh:2016年年度报告|date=26 сәуір 2017|access-date=30 сәуір 2018|publisher=Bank of Beijing|via=Shanghai Stock Exchange website|language=zh-cn}}&lt;/ref&gt; Алайда бұл 2013 жылы шағын дауға да себеп болды, өйткені банктің [[тәуелсіз директор]]ы Жэнь Чжицян ({{lang-zh|任志强}}) Бейжің муниципалдық үкіметінің Мемлекеттік активтерді қадағалау және басқару жөніндегі комиссиясы (SASAC) [[Beijing State-owned Assets Management]] және [[Beijing Energy Investment Holdings]] ұйымдарының бас ұйымы банктің бақылау кеңесінің ({{lang-zh|监事会}}) сайлануына ықпал етті деп айыптады: Бейжің SASAC басшысының орынбасары Цян Синь ({{lang-zh|强新}}) бақылау кеңесінің төрайымы ({{lang-zh|监事长}}) болып сайланып, Ши Юаньның ({{lang-zh|史元}}) орнын басты. Цян сондай-ақ 2010 жылдан бері банктің [[Партия комитеті хатшысының орынбасары]] қызметін атқарды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://finance.ifeng.com/stock/ssgs/20130116/7563337.shtml|script-title=zh:北京银行监事长更迭涉违规 独立董事：国资委任命不当|date=16 қаңтар 2013|access-date=30 сәуір 2018|work=财经网 |author=李微敖|language=zh-cn|via=ifeng.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.infzm.com/content/85713|script-title=zh:政府说了算VS按市场规则办北京银行监事长更迭风波|date=24 қаңтар 2013|access-date=30 сәуір 2018|work=[[Southern Weekly]]|publisher=Nanfang Media Group|language=zh-cn|author=林邑}}&lt;/ref&gt; 2016 жылы Цянның орнына Цзэн Ин ({{lang-zh|曾颖}}) келді; ол 2011 жылы [[Қытайдың банк қызметін реттеу жөніндегі комиссиясы]]ның Бейжің бюросы басшысының орынбасары болған.&lt;ref name=BeijingBank2016AR/&gt;

Банк 2015 жылғы ақпанда тағы бір шағын жанжалға тап болды: банктің директоры Лу Хайцзюнь ({{lang-zh|陆海军}}) сыбайлас жемқорлық ісі бойынша тергеуге алынды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.scmp.com/business/china-business/article/1700161/another-china-bank-honcho-graft-probe|title=Bank of Beijing director Lu Haijun under investigation in graft probe|date=3 February 2015|access-date=30 сәуір 2018|work=South China Morning Post|publication-place=Hong Kong}}&lt;/ref&gt; Ол 2015 жылы акционерлер жиналысының шешімімен қызметінен босатылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://static.sse.com.cn/disclosure/listedinfo/announcement/c/2015-04-27/601169_2014_n.pdf|title=2014 nián nián dù bào gào|script-title=zh:2014年年度报告|date=27 сәуір 2015|access-date=30 сәуір 2018|publisher=Bank of Beijing|via=Shanghai Stock Exchange website|language=zh-cn}}&lt;/ref&gt; Лу 2008 жылдан бастап банктің акционері [[Beijing Energy Investment Holdings]] компаниясының төрағасы да болды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://static.sse.com.cn/disclosure/listedinfo/announcement/c/2014-04-28/601169_2013_n.pdf|title=2013 nián nián dù bào gào|script-title=zh:2013年年度报告|date=28 сәуір 2014|access-date=30 сәуір 2018|publisher=Bank of Beijing|via=Shanghai Stock Exchange website|language=zh-cn}}&lt;/ref&gt; Лу 2016 жылы Beijing Energy Investment Holdings басшысы ретінде жасаған қылмысы үшін 11 жылға бас бостандығынан айырылды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.xinhuanet.com/local/2016-01/14/c_128628963.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501004944/http://www.xinhuanet.com/local/2016-01/14/c_128628963.htm|url-status=dead|archive-date=1 мамыр 2018|script-title=zh:京能原董事长陆海军获刑11年|date=14 қаңтар 2016|access-date=30 сәуір 2018|work=北京晚报|language=zh-cn|via=XinhuaNet web portal}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:1996 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Бейжіңде орналасқан компаниялар]]
[[Санат:Қытай банктері]]
[[Санат:Бейжіңнің мемлекеттік компаниялары]]
[[Санат:Қытай брендтері]]
[[Санат:CSI 100 индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Шанхай қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:ING Group]]
[[Санат:1996 жылы құрылған Қытай компаниялары]]
[[Санат:Бейжіңдегі 1996 жылғы негізі қаланулар]]</text>
      <sha1>3wwmfydw3vfmr7amhlbtct3915y6yhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Украина Энергетика министрлігі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785556</id>
    <revision>
      <id>3645698</id>
      <timestamp>2026-08-22T12:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мемлекеттік орган  |атауы                 = Украина Энергетика министрлігі  |қысқартылған атауы    =   |шынайы атауы   = {{lang|uk|Міністерство енергетики України}}  |шынайы атауы1  =   |шынайы атауы2  =   |мемлекет       = {{байрақ|Украина}}  |құзыреті       =   |құзерет_тақырып_мәтіні =   |э...</comment>
      <origin>3645698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5783" sha1="pzjzab42s4iyksd2stlbzmii3h9arug" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Украина Энергетика министрлігі
 |қысқартылған атауы    = 
 |шынайы атауы   = {{lang|uk|Міністерство енергетики України}}
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |мемлекет       = {{байрақ|Украина}}
 |құзыреті       = 
 |құзерет_тақырып_мәтіні = 
 |эмблема                = Емблема МінЕнерго.jpg
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             = 
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = [[1971 жыл]]
 |ізашары1          = 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = [[Украина Министрлер Кабинеті|Украина үкіметі]]
 |тағайындайды      = 
 |штаб-пәтері       = [[Киев]], [[Крещатик]], 30&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article?art_id=89307 |title=Official Cabinet of Ministers website page of the Ministry. Contact Us |date=2017}}&lt;/ref&gt;
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code      = 
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 
 |министрдің есімі1     = [[Денис Анатольевич Шмыгаль|Денис Шмыгаль]]
 |министрдің міндеті1   = Энергетика министрі
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = 
 |басшылықтың лауазымы1 = 
 |басшылықтың есімі2    = 
 |басшылықтың лауазымы2 = 
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = {{ublist
  |[[Украиналық Нафтогаз]]
  |[[Энергоатом]]
  |УкрЭнергия
  |УкрИнтЭнергия
}}
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            = {{URL|https://www.mev.gov.ua/}}
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Украина Энергетика министрлігі''' ({{lang-uk|Міністерство енергетики України}}) — [[Украина]]дағы [[энергетика]]ға жауапты үкімет органы, [[министрлік]].

Министрлік Энергетика және электрификация министрлігі атауымен 1971 жылы құрылған болатын.

== Міндеттері ==
*Отын-энергетикалық кешенін мемлекет атынан басқару;
*Отын-энергетикалық кешеніндегі мемлекеттік саясаттың іске асырылуын қамтамасыз ету;
*Мемлекеттің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
*Отын-энергетикалық ресурстар нарығын қалыптастыруға, реттеуге және жетілдіруге қатысу;
*Отын-энергетикалық кешеннің дамуын ынталандырудағы экономикалық мәселелерді жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.

=== Мамандану бағыттары ===
*Электр энергетикасы;
*Атом энергетикасы;
*Мұнай-газ өнеркәсібі;
*[[Көмір]] өндірісі.

== Тарихы ==
Бұрынғы атаулары:
*1982–1997 Энергетика және электрификация министрлігі
*1997–1999 Энергетика министрлігі
*1999–2010 Отын және энергетика министрлігі
*2010–2019 Энергетика және көмір өндірісі министрлігі
*2019-2020 Энергетика және қоршаған ортаны қорғау министрлігі
*2020–{{қ.у.}} Энергетика министрлігі

Министрлік сонымен қатар жеке Көмір өнеркәсібі министрлігін де өз құрамына қосты. Көмір өнеркәсібі министрлігі бұрын 1954 жылдан 1999 жылға дейін жұмыс істеген және 2005–2010 жылдары қайта құрылған болатын.

Министрлікті, кейін белгілі болғандай, [[Алексей Валерьевич Гончарук|Гончарук]] үкіметі 2019 жылғы 29 тамызда Экология және табиғи ресурстар министрлігімен уақытша біріктірген болатын. Алайда кейінгі [[Денис Анатольевич Шмыгаль|Шмыгаль]] үкіметі 2020 жылғы 27 мамырда Экология және табиғи ресурстар министрлігін қайта құрды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Украина министрліктері}}

[[Санат:Украина министрліктері]]
[[Санат:Украина Энергетика министрлігі| ]]
[[Санат:Энергетика министрліктері]]</text>
      <sha1>pzjzab42s4iyksd2stlbzmii3h9arug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ұлы Феодосий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785557</id>
    <redirect title="I Феодосий" />
    <revision>
      <id>3645702</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>«[[I Феодосий]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3645702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="o5bzsfxhp5bsft3gunn11vs1nifaull" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[I Феодосий]]</text>
      <sha1>o5bzsfxhp5bsft3gunn11vs1nifaull</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл белгісі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785558</id>
    <revision>
      <id>3645705</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Жүлде   | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі   | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]   | сурет атауы              =    | фон...</comment>
      <origin>3645705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="m85ouvwdgx8nt6q90fwysp9w8i6fmuz" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды.

== Тарихы ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>m85ouvwdgx8nt6q90fwysp9w8i6fmuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645706</id>
      <parentid>3645705</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КСРО төсбелгілері|КСРО төсбелгілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3645706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="mo01emrywjozbbu4mw806hsq9xt0mgo" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды.

== Тарихы ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>mo01emrywjozbbu4mw806hsq9xt0mgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645714</id>
      <parentid>3645706</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4284" sha1="1h0eua6wereabtdxwv5aie8zm9d1wa1" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>1h0eua6wereabtdxwv5aie8zm9d1wa1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645715</id>
      <parentid>3645714</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4641" sha1="navfphw1iysb2ckafu2b47fw59flxw2" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>navfphw1iysb2ckafu2b47fw59flxw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645716</id>
      <parentid>3645715</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="i79cdkoeobe4bgaq4fqsexmfkkfkm5a" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>i79cdkoeobe4bgaq4fqsexmfkkfkm5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645717</id>
      <parentid>3645716</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7318" sha1="moevf9ujwwp62b4ty99o275u9f7c3bw" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік Германияның қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>moevf9ujwwp62b4ty99o275u9f7c3bw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645718</id>
      <parentid>3645717</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7356" sha1="druvxucbmq3cvlh192p3l25rkgldyh6" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>druvxucbmq3cvlh192p3l25rkgldyh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645719</id>
      <parentid>3645718</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жасалу нұсқалары */</comment>
      <origin>3645719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8281" sha1="cygfokcjm1jlwziy7hehkum48ruxhv8" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағы тәртібі ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>cygfokcjm1jlwziy7hehkum48ruxhv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645720</id>
      <parentid>3645719</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы тәртібі */</comment>
      <origin>3645720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9938" sha1="18v8a62tgdy3ijfukis1akcdwk4nxge" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>18v8a62tgdy3ijfukis1akcdwk4nxge</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645721</id>
      <parentid>3645720</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3645721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10688" sha1="6culgvzbk5uywch7g58cefqlhq34auz" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>6culgvzbk5uywch7g58cefqlhq34auz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645722</id>
      <parentid>3645721</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жасалу нұсқалары */</comment>
      <origin>3645722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11370" sha1="qd8gytdrc9jn52lptwhq6z840xqavp0" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Знак нагрудный «25 лет победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |title=Аллея Славы Юбилейный знак «25 лет Победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726144458/http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>qd8gytdrc9jn52lptwhq6z840xqavp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645723</id>
      <parentid>3645722</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жасалу нұсқалары */</comment>
      <origin>3645723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11824" sha1="001icwqs1muca7s8q76fhi7myffsdis" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
[[Сурет:RIAN archive 27897 Celebrating the 30th anniversary of VE Day.jpg|thumb|left|200px|Ұлы Отан соғысының ардагерлері Жеңістің 30 жылдығын мерекелеу кезінде Мәскеудегі Үлкен театрдың кіреберісінде, 1975 жыл 9 мамыр. ''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы»'' белгілері көрініп тұр.]]
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Знак нагрудный «25 лет победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |title=Аллея Славы Юбилейный знак «25 лет Победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726144458/http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>001icwqs1muca7s8q76fhi7myffsdis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645724</id>
      <parentid>3645723</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жасалу нұсқалары */</comment>
      <origin>3645724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11824" sha1="ehw81jitcfcnybjy667rsofmn32pmwm" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
[[Сурет:RIAN archive 27897 Celebrating the 30th anniversary of VE Day.jpg|thumb|left|300px|Ұлы Отан соғысының ардагерлері Жеңістің 30 жылдығын мерекелеу кезінде Мәскеудегі Үлкен театрдың кіреберісінде, 1975 жыл 9 мамыр. ''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы»'' белгілері көрініп тұр.]]
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Знак нагрудный «25 лет победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |title=Аллея Славы Юбилейный знак «25 лет Победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726144458/http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>ehw81jitcfcnybjy667rsofmn32pmwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645725</id>
      <parentid>3645724</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жасалу нұсқалары */</comment>
      <origin>3645725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11370" sha1="qd8gytdrc9jn52lptwhq6z840xqavp0" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Знак нагрудный «25 лет победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |title=Аллея Славы Юбилейный знак «25 лет Победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726144458/http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>qd8gytdrc9jn52lptwhq6z840xqavp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645726</id>
      <parentid>3645725</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11824" sha1="ac585u861s4l6syooysgm51880hqlsm" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл» төсбелгісі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне» ф1 (crop).png|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Нагрудный знак «25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[17 наурыз]] [[1970 жыл|1970 жылы]]
  | алғашқы иегері           = [[8 мамыр]] [[1970 жыл|1970 жылы]] КСРО Қорғаныс министрі, [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Андрей Антонович Гречко|А. А. Гречко]] табыстады
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Badge &quot;25 Years of Victory in the Great Patriotic War&quot;
}}
'''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл»''' ({{lang-ru|«25 лет победы в Великой Отечественной войне»}}) — КСРО Қорғаныс министрлігінің 1970 жылғы 17 наурыздағы № 59 бұйрығымен белгіленген КСРО төсбелгісі.

«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы» төсбелгісімен ерлігі мен батылдығы үшін [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына]] тікелей қатысушылардың барлығы, социалистік елдердің әскери қызметкерлері, сондай-ақ 1970 жылы 8 мамырда [[Жеңіс күні|Жеңіс күнін]] тойлауға [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО-ға]] келген бауырлас елдердің әскери делегация басшылары марапатталды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |title=Нагрудный знак «25 лет Победы в Великой Отечественной войне» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223404/http://www.museum.ru/museum/orden/ord45.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Бастапқыда, белгі [[Жеңіс күні|Жеңістің]] 25 жылдығына арналған медал ретінде ойластырылды. Нобайын әзірлеу суретші Александр Борисович Жукке тапсырылды. А. Б. Жуктың алғашқы нобайларының бірінде медал құлақша мен шығыршық арқылы ортасында қара және тоқсары түсті бойлық жолақтары бар жасыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғануы тиіс болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |title=Знак «25 лет Победы в ВОВ» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110141/http://www.erast.ru/menu/kollekcii/31/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA-%C2%AB25-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B2%C2%BB.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Кейін көптеген қарсылықтар туындады, өйткені медалді жасау қомақты қаржыны талап етті және шығындарды ешкім өз мойнына алғысы келмеді. КСРО Қорғаныс министрлігі шығындарды есептей келе, арзанырақ жеңіл металдан жасалған белгімен шектелуді ұйғарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Нумизматика и фалеристика |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Белгінің куәлік бланкісінде: «Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батылдығы үшін» деп жазылған.

Бұл белгі соғыс ардагерлері арасында өте танымал болды. Кейін оны «Соғыс ардагері» белгісі деп атай бастады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Каталог орденов, медалей, значков СССР |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:RIAN archive 27897 Celebrating the 30th anniversary of VE Day.jpg|thumb|left|300px|Ұлы Отан соғысының ардагерлері Жеңістің 30 жылдығын мерекелеу кезінде Мәскеудегі Үлкен театрдың кіреберісінде, 1975 жыл 9 мамыр. ''«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 25 жылдығы»'' белгілері көрініп тұр.]]
Қырлы сәулелері бар бесбұрышты жұлдызша. Белгінің ортасында жауынгердің бейнесі орналасқан. Сол қолында — ол ППШ-41 ұстап тұр, оң қолында — солға қарай желбіреген қызыл ту бекітілген сапты ұстап тұр. Тудың шетінде қызыл жұлдыздың және оның астында орақ пен балғаның бейнесі суреттелген. Оңға, батысқа қарай бұрылған кеңестік жауынгер оң аяғымен фашистік [[Нацистік Германия|Германияның]] қара қыранын басып тұр. Саптың оң жағында екі жолға «1945—1970» деген жылдар жазылған. Белгінің төменгі бөлігіндегі қызыл таспада: «1941—1945 жж. соғыстағы Жеңіске 25 жыл» деген жазу бар.

Құлақша мен шығыршық арқылы белгі жеті қырлы қалқаншаға бекітіледі. Қалқаншада Гвардиялық таспа бейнеленген, оның үстіне қиғашынан лавр бұтағы салынған.

Өлшемі 64×37 мм.

Қалқаншадағы түйреуіш арқылы бекітіледі.

== Жасалу нұсқалары ==
Белгі екі түрлі үлгіде: «ыстық» эмаль қолданылған ауыр металдан және «суық» эмаль мен бояу қолданылған жеңіл қорытпадан жасалды. Екі үлгіде де жабын тотықтыру арқылы жағылған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |title=Знак нагрудный «25 лет победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2016-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128060909/http://awards-su.com/index/zn/25vict/25vict.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марапаттың алтын түсті және күміс түсті нұсқалары кездеседі; томпактан және [[Алюминий|алюминийден]] жасалған.

Марапаттың көптеп табысталуына байланысты белгі тек [[Мәскеу|Мәскеудегі]] «Победа» зауытында ғана емес, [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] және басқа да қалаларда жасалды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |title=Аллея Славы Юбилейный знак «25 лет Победы» |access-date=2012-05-17 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726144458/http://glory.rin.ru/article/219/Jubilejnyj_znak__25_let_Pobedy_.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

Белгінің оннан астам түрі бар.

== Тағу тәртібі ==
Марапат кеуденің оң жағына, ордендерден төмен және басқа белгілерден жоғары тағылады.

Кеуденің оң жағында [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің]] таспасы бар ордендік планканы оқу орнын бітіргені үшін берілген белгіден 1 см жоғары тағуға рұқсат етіледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geraldika.org/02_2005_06.htm |author=А. Скворцова |title=Награды ко дню Победы|publisher=Официальный журнал-альманах Региональной общественной организации «Академии русской символики «Марс» № 2, 2005|date=|access-date=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |title=Знаки Советских Вооруженных Сил |access-date=2012-05-17 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508032212/http://izhig.ru/nagrudnye-znaki-svs/znak-25-let-pobedy-v-velikoi-otechestvennoi-voine.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Іс жүзінде сары аяда қиғаш Гвардиялық таспасы бар планка өзге марапаттардың планкаларынан төмен тағылды.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл» мерейтойлық медалі]]
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл» мерейтойлық медалі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО төсбелгілері]]</text>
      <sha1>ac585u861s4l6syooysgm51880hqlsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленинградты қорғағаны үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785560</id>
    <revision>
      <id>3645732</id>
      <timestamp>2026-08-22T15:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Жүлде   | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі   | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]   | сурет атауы              =    | фон түсі                 =    | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинград...</comment>
      <origin>3645732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="3dx4uzzi4qwqx5z0jva5gf0b3n99u7q" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = 22 декабря 1942 года
  | алғашқы иегері           = 3 июня 1943 года
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>3dx4uzzi4qwqx5z0jva5gf0b3n99u7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645733</id>
      <parentid>3645732</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3645733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2602" sha1="sv5nna643m2drpw3b1hyrlhsvqmzaeo" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = 22 декабря 1942 года
  | алғашқы иегері           = 3 июня 1943 года
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>sv5nna643m2drpw3b1hyrlhsvqmzaeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645735</id>
      <parentid>3645733</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2622" sha1="8mxsll0yuf574you0y94s160ke4bwbx" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>8mxsll0yuf574you0y94s160ke4bwbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645736</id>
      <parentid>3645735</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11321" sha1="nq2060ud59yu6vroy0ipzjjfqtobhl6" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>nq2060ud59yu6vroy0ipzjjfqtobhl6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645737</id>
      <parentid>3645736</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13579" sha1="scsrscaxnr0tfj93oaq4hxk79hkyxe2" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>scsrscaxnr0tfj93oaq4hxk79hkyxe2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645738</id>
      <parentid>3645737</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17759" sha1="9f53izr2e4r5yfo2rvvtofjfnmjdpfn" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>9f53izr2e4r5yfo2rvvtofjfnmjdpfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645739</id>
      <parentid>3645738</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17887" sha1="80m9h0117hn2719qf6maul1bspcs441" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>80m9h0117hn2719qf6maul1bspcs441</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645740</id>
      <parentid>3645739</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Суреттеме */</comment>
      <origin>3645740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18654" sha1="45q8cllmptu7z4bhbw0e65h5c32mqwc" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:Тужик.jpg|Н. П. Тужиктің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>45q8cllmptu7z4bhbw0e65h5c32mqwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645741</id>
      <parentid>3645740</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Суреттеме */</comment>
      <origin>3645741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18710" sha1="drwnb0w39lwa4nhyrmwujaranbglfq3" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>drwnb0w39lwa4nhyrmwujaranbglfq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645742</id>
      <parentid>3645741</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3645742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23044" sha1="nj558yyv34wdzzn0yq4hgmreu6hifca" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = Бурков В. Г.| тақырыбы = К истории медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = отв. ред. и предисл. О. Н. Наумов, археограф. введ. А. С. Соколов | баспа авторы = | басылым = Фалеристика, вексиллология, геральдика, история международных отношений: избранные труды | түрі = | орны = М. | баспасы = У Никитских ворот | жыл = 2021 | томы = | нөмірі = | беттері = 237—242 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Виктор Григорьев | тақырыбы = Первые медали Великой Отечественной войны и их первоначальный вид после утверждения | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Санкт-Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2005 | томы = | нөмірі = 2 (32) | беттері = 20 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Владимир Холкин | тақырыбы = Редкие наградные документы к медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2010 | томы = | нөмірі = 5 (61) | беттері = 54—55 | isbn = | issn = }}
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=СПб. |баспасы=Печатный двор |жыл=1997 |томы= |беттері=54—55 |барлық беті= |сериясы= |isbn=5-7062-0111-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Григорьев В. С. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=История одной награды |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=М.: РИЦ «Кавалер» |жыл=2008 |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону |баспасы=Владис |жыл=2010 |томы= |беттері=462—463 |барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ордена и медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Минск |баспасы=Народная асвета |жыл=1986 |томы= |беттері=73—75 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{мақала | авторы = Метелкин Е. Н., Сохор Т. Е. | тақырыбы = Битва за Ленинград и блокада города на почтовых марках СССР и России | шынайы атауы = | сілтеме = https://pure.spbu.ru/ws/files/43617539/_.pdf | тілі = | жауапты = ред. Г. Л. Соболев | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = СПб. | баспасы = Нестор-История | жыл = 2019 | томы = | нөмірі = | беттері = 137—146 | isbn = | issn = }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>nj558yyv34wdzzn0yq4hgmreu6hifca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645743</id>
      <parentid>3645742</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3645743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24087" sha1="me5mgxdnegqevt490yl34nodybq57z2" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = Бурков В. Г.| тақырыбы = К истории медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = отв. ред. и предисл. О. Н. Наумов, археограф. введ. А. С. Соколов | баспа авторы = | басылым = Фалеристика, вексиллология, геральдика, история международных отношений: избранные труды | түрі = | орны = М. | баспасы = У Никитских ворот | жыл = 2021 | томы = | нөмірі = | беттері = 237—242 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Виктор Григорьев | тақырыбы = Первые медали Великой Отечественной войны и их первоначальный вид после утверждения | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Санкт-Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2005 | томы = | нөмірі = 2 (32) | беттері = 20 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Владимир Холкин | тақырыбы = Редкие наградные документы к медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2010 | томы = | нөмірі = 5 (61) | беттері = 54—55 | isbn = | issn = }}
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=СПб. |баспасы=Печатный двор |жыл=1997 |томы= |беттері=54—55 |барлық беті= |сериясы= |isbn=5-7062-0111-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Григорьев В. С. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=История одной награды |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=М.: РИЦ «Кавалер» |жыл=2008 |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону |баспасы=Владис |жыл=2010 |томы= |беттері=462—463 |барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ордена и медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Минск |баспасы=Народная асвета |жыл=1986 |томы= |беттері=73—75 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{мақала | авторы = Метелкин Е. Н., Сохор Т. Е. | тақырыбы = Битва за Ленинград и блокада города на почтовых марках СССР и России | шынайы атауы = | сілтеме = https://pure.spbu.ru/ws/files/43617539/_.pdf | тілі = | жауапты = ред. Г. Л. Соболев | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = СПб. | баспасы = Нестор-История | жыл = 2019 | томы = | нөмірі = | беттері = 137—146 | isbn = | issn = }}

== Сілтеме ==
* [[:s:Страница:Sbornik zakonov 1938-1956.djvu/310|Жоғарғы Кеңес Президиумының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «„Ленинградты қорғағаны үшін“, „Одессаны қорғағаны үшін“, „Ақиарды қорғағаны үшін“ және „Сталинградты қорғағаны үшін“ медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығы]]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100228200445/http://www.mondvor.narod.ru/MObLeng.html КСРО медалдары мен ордендері]{{ref-ru}}
* [https://medal.spbarchives.ru/search «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі. Медальмен марапатталған бейбіт тұрғындарды іздеу.]{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>me5mgxdnegqevt490yl34nodybq57z2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645744</id>
      <parentid>3645743</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтеме */</comment>
      <origin>3645744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24165" sha1="bslxhgzyc5ckkhujzdoc4sxytwtksbv" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = Бурков В. Г.| тақырыбы = К истории медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = отв. ред. и предисл. О. Н. Наумов, археограф. введ. А. С. Соколов | баспа авторы = | басылым = Фалеристика, вексиллология, геральдика, история международных отношений: избранные труды | түрі = | орны = М. | баспасы = У Никитских ворот | жыл = 2021 | томы = | нөмірі = | беттері = 237—242 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Виктор Григорьев | тақырыбы = Первые медали Великой Отечественной войны и их первоначальный вид после утверждения | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Санкт-Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2005 | томы = | нөмірі = 2 (32) | беттері = 20 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Владимир Холкин | тақырыбы = Редкие наградные документы к медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2010 | томы = | нөмірі = 5 (61) | беттері = 54—55 | isbn = | issn = }}
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=СПб. |баспасы=Печатный двор |жыл=1997 |томы= |беттері=54—55 |барлық беті= |сериясы= |isbn=5-7062-0111-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Григорьев В. С. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=История одной награды |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=М.: РИЦ «Кавалер» |жыл=2008 |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону |баспасы=Владис |жыл=2010 |томы= |беттері=462—463 |барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ордена и медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Минск |баспасы=Народная асвета |жыл=1986 |томы= |беттері=73—75 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{мақала | авторы = Метелкин Е. Н., Сохор Т. Е. | тақырыбы = Битва за Ленинград и блокада города на почтовых марках СССР и России | шынайы атауы = | сілтеме = https://pure.spbu.ru/ws/files/43617539/_.pdf | тілі = | жауапты = ред. Г. Л. Соболев | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = СПб. | баспасы = Нестор-История | жыл = 2019 | томы = | нөмірі = | беттері = 137—146 | isbn = | issn = }}

== Сілтеме ==
* [https://ru.wikisource.org/wiki/Страница:Sbornik_zakonov_1938-1956.djvu/310 Страница:Sbornik zakonov 1938-1956.djvu/310|Жоғарғы Кеңес Президиумының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «„Ленинградты қорғағаны үшін“, „Одессаны қорғағаны үшін“, „Ақиарды қорғағаны үшін“ және „Сталинградты қорғағаны үшін“ медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығы]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100228200445/http://www.mondvor.narod.ru/MObLeng.html КСРО медалдары мен ордендері]{{ref-ru}}
* [https://medal.spbarchives.ru/search «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі. Медальмен марапатталған бейбіт тұрғындарды іздеу.]{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>bslxhgzyc5ckkhujzdoc4sxytwtksbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645745</id>
      <parentid>3645744</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтеме */</comment>
      <origin>3645745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24113" sha1="5xqxmfnoo02fnwljb2nhn7ity85pg6d" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = Бурков В. Г.| тақырыбы = К истории медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = отв. ред. и предисл. О. Н. Наумов, археограф. введ. А. С. Соколов | баспа авторы = | басылым = Фалеристика, вексиллология, геральдика, история международных отношений: избранные труды | түрі = | орны = М. | баспасы = У Никитских ворот | жыл = 2021 | томы = | нөмірі = | беттері = 237—242 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Виктор Григорьев | тақырыбы = Первые медали Великой Отечественной войны и их первоначальный вид после утверждения | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Санкт-Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2005 | томы = | нөмірі = 2 (32) | беттері = 20 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Владимир Холкин | тақырыбы = Редкие наградные документы к медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2010 | томы = | нөмірі = 5 (61) | беттері = 54—55 | isbn = | issn = }}
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=СПб. |баспасы=Печатный двор |жыл=1997 |томы= |беттері=54—55 |барлық беті= |сериясы= |isbn=5-7062-0111-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Григорьев В. С. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=История одной награды |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=М.: РИЦ «Кавалер» |жыл=2008 |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону |баспасы=Владис |жыл=2010 |томы= |беттері=462—463 |барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ордена и медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Минск |баспасы=Народная асвета |жыл=1986 |томы= |беттері=73—75 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{мақала | авторы = Метелкин Е. Н., Сохор Т. Е. | тақырыбы = Битва за Ленинград и блокада города на почтовых марках СССР и России | шынайы атауы = | сілтеме = https://pure.spbu.ru/ws/files/43617539/_.pdf | тілі = | жауапты = ред. Г. Л. Соболев | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = СПб. | баспасы = Нестор-История | жыл = 2019 | томы = | нөмірі = | беттері = 137—146 | isbn = | issn = }}

== Сілтеме ==
* [https://ru.wikisource.org/wiki/Страница:Sbornik_zakonov_1938-1956.djvu/310 Жоғарғы Кеңес Президиумының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «„Ленинградты қорғағаны үшін“, „Одессаны қорғағаны үшін“, „Ақиарды қорғағаны үшін“ және „Сталинградты қорғағаны үшін“ медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығы]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100228200445/http://www.mondvor.narod.ru/MObLeng.html КСРО медалдары мен ордендері]{{ref-ru}}
* [https://medal.spbarchives.ru/search «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі. Медальмен марапатталған бейбіт тұрғындарды іздеу.]{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>5xqxmfnoo02fnwljb2nhn7ity85pg6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645746</id>
      <parentid>3645745</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтеме */</comment>
      <origin>3645746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24111" sha1="87wyyl1bhacxett6ioqsvejrlj1pi42" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Medal Defense of Leningrad.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = [[Медаль|медал]]
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[22 желтоқсан]] [[1942 жыл]]
  | алғашқы иегері           = [[3 маусым]] [[1943 жыл]]
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 1 470 000
  | жоғары марапаты          = [[Суға батқандарды құтқарғаны үшін медалі|«Суға батқандарды құтқарғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Defence of Leningrad&quot;
}}
'''«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За оборону Ленинграда»}}) — КСРО-ның [[Санкт-Петербург|Ленинград]] қаласын қорғаушыларды (әскери қызметкерлер мен бейбіт тұрғындарды) марапаттауға арналған мемлекеттік марапаты.

Бұл [[Соғыс уақыты|соғыс уақытында]] тағайындалған алғашқы кеңестік медалдердің бірі (сонымен қатар [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]] және [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]] медалдерімен қатар).

== Тарихы ==
1942 жылдың күзінің соңында КСРО Қорғаныс халық комиссариаты КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасына [[Санкт-Петербург|Ленинградты]], [[Волгоград|Сталинградты]], [[Ақиар|Ақиарды]] және [[Одесса|Одессаны]] қорғағаны үшін медалдер тағайындау туралы өтініш білдірді.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығымен тағайындалды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении медалей «За оборону Ленинграда», «За оборону Одессы», «За оборону Севастополя» и «За оборону Сталинграда» и награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда» от 22 декабря 1942 года | шынайы атауы = | сілтеме = http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_047.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1942 | томы = | нөмірі = 47 (206) | беттері = 1 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1943 жылғы 27 наурызда Жоғарғы Кеңестің осы үлгідегі медалдерді тағайындау туралы жарлығы қабылданды, онда медалдер туралы ереже, олардың үлгілері мен сипаттамалары бекітілді; сонымен бірге, жарлықта осы қалаларды қорғауға қатысушылардың барлығын — әскери қызметкерлерді де, бейбіт тұрғындарды да — осы үлгідегі медалдермен марапаттау көзделді.

Медалді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапаттық тағанға орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдеріне арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдерді, ордендік таспалар мен ерекшелік белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді&lt;ref&gt;{{мақала | авторы  = | тақырыбы = Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года | шынайы атауы = | сілтеме = https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf| тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Ведомости Верховного Совета СССР | түрі = газета | орны = | баспасы = | жыл = 1943 | томы = | нөмірі = 23 (229) | беттері = 1 – 2 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

Медалдің авторы — суретші Н. И. Москалев. Бекітілген нұсқадан бөлек, медалдің тағы 7 жобасы әзірленді:
* Б. Г. Бархиннің нобайында негізгі элемент ретінде Финляндия вокзалы маңындағы Ленин ескерткіші бейнеленген, оның артқы жағында Адмиралдық орналасқан, ал оң жағында — зениттік зеңбіректің көтерілген ұңғысы бейнеленген;

«Боробин» шеберханасының суретшілер тобы үш жоба әзірледі, олардың әрқайсысында қаланың бір сәулеттік нышаны және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген жазу жазылған:
* Бірінші жобада I Петрдің ескерткіші орналасқан, оның астында шабуылға көтерілген сүңгі мен пулемет бейнеленген, жазу шеңбер бойымен орналасқан;
* Екінші нобайда — Адмиралдық бейнеленген, жазудың астындағы жиектері лавр бұтақтарымен көмкерілген;
* Үшінші жобада жазуды ортасына орналастыру, жоғары жағына Петропавл қамалын, төменгі жағына — айқастырылған 2 мылтықты бейнелеу көзделген еді.

А. А. Кабаковтың екі нобайы:
* Бірінші нобайда шабуылға бара жатқан қызылфлотшы мен қызыләскершінің бейнелері және сол жақ жиегінде «Ленин қаласын сақтап қалу» деген жазу бар; артқы жағында Лениннің бейіні және «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған;
* Екінші нобайда мылтықтарын көлденең ұстаған бірнеше қорғаушы ұрысқа дайындалып тұр, олардың назары сол жағындағы «Ленинград үшін» деген жазуға аударылған; артқы жағында «Ленинградты қорғағаны үшін» деген сөздер жазылған.

Н. А. Конгисердің нобайында артында Петропавл соборы мен Ленин ескерткіші көтеріліп тұрған қызыләскерлер қатары бейнеленуі көзделген еді.

1963 жылғы «Ұлы Отан соғысы» маркалар топтамасында суретші П. Кранцевич марканың оң жақ бөлігінде медалдің беткі жағын бейнелеген. Медалдің суреті медалдің алғашқы штамптарын көрсетеді, ал медалдің құлақшасы — оның кейінгі нұсқасына жатады.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен Ленинград қорғанысына қатысушылардың барлығы марапатталды:
* қаланы қорғауға іс жүзінде қатысқан Қызыл Әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері, құрамалары мен мекемелерінің әскери қызметкерлері;
* қаланы қорғау үшін ұрыс қимылдарына қатысқан, кәсіпорындар мен мекемелердегі жанқиярлық еңбегімен қаланың қорғанысына жәрдемдескен, қорғаныс құрылыстарын салуға, ӘШҚ-ға, коммуналдық шаруашылықты қорғауға, жау авиациясының шабуылдарынан болған өрттермен күресуге, көлік пен байланысты ұйымдастыруға және қамтамасыз етуге, қоғамдық тамақтандыруды, халықты жабдықтауды және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, науқастар мен жаралыларға күтім жасауға, балаларға қамқорлық жасауды ұйымдастыруға және қаланы қорғау жөніндегі басқа да іс-шараларды өткізуге қатысқан жұмысшылар, қызметшілер және азаматтық тұрғындардың басқа да өкілдері.

Медалмен алғашқы марапаттау 1943 жылғы 3 маусымда Смольныйдағы салтанатты жиында өтті. 1945 жылға дейін Ленинград қорғанысына қатысқан шамамен 600 000 адам марапатталды. 1945 жылғы жағдай бойынша бұл адамдар туралы мәліметтер Ленинград қоршауы мұражайында сақталды, онда марапатталғандардың тегі жазылған 6 том болды. Кейін бұл құжаттар жоғалып кетті&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Милова И. Ю. | тақырыбы = Моя блокада. IV. Салют победы | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = История Петербурга| түрі = журнал | орны = СПб. | баспасы = | жыл = 2009 | томы = | нөмірі = 3 (49) | беттері = 58—59 | isbn = | issn = }}&lt;/ref&gt;.

1985 жылғы жағдай бойынша «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен шамамен '''1 470 000''' адам марапатталған. Олардың ішінде — қоршауда болған 15 мың бала мен жасөспірім еді.

«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапатталған адамдардың кейінірек тағайындалған [[Ленинградтың 250 жылдығына орай» медалі|«Ленинградтың 250 жылдығына орай» мерейтойлық медалімен]] марапатталуға құқығы болды.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad 1st variant ribbon.svg|thumb|right|200px|Таспаның 1-нұсқасы]]
«Ленинградты қорғағаны үшін» медалі бастапқыда тот баспайтын болаттан жасалуы көзделді, бірақ 1943 жылғы 27 наурыздағы қаулымен материал [[Жез|жезге]] өзгертілді. Медалдің диаметрі 32 мм болатын дұрыс шеңбер пішіні бар.

Медалдің алдыңғы жағында Адмиралдық ғимаратының көрінетін сұлбасы аясында мылтықтарын дайын ұстаған қызыләскершілер, қызылфлотшылар, жұмысшылар мен жұмысшы әйелдер тобы бейнеленген. Медалдің жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша және медалдің жиегі бойымен «ЛЕНИНГРАДТЫ ҚОРҒАҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ОБОРОНУ ЛЕНИНГРАДА»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің алдыңғы жағы шығыңқы ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы жағында «БІЗДІҢ КЕҢЕСТІК ОТАНЫМЫЗ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ»}}) деген жазу жазылған. Жазудың үстінде орақ пен балға бейнеленген.

Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Бастапқыда, таспа қызыл түсті, шеттерінде ені 4 мм-ден күміс түсті жолақтар болды. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен жаңа таспа белгіленді — ортасында ені 2 мм бойлық жасыл жолағы бар зәйтүн түсті таспа болды.

«Ленинградты қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Ақиарды қорғағаны үшін» және «Сталинградты қорғағаны үшін» медалдері бесбұрышты тағанға тағу үшін тағайындалған алғашқы кеңестік марапаттар болды. Бастапқыда, оларды кеуденің оң жағына тағу көзделді. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлықпен бұрын басқа пішіндегі тағандарға тағылған өзге марапаттар үшін де бесбұрышты таған енгізіліп, қалаларды қорғағаны үшін медалдерді басқа марапаттармен бір қатарда кеуденің сол жағына тағу белгіленді.

Марапат иегерінің басқа марапаттары болған жағдайда «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]] медалінің оң жағында, ал [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]] медалі тағайындалғаннан кейін соңғысының оң жағында орналасады&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону|баспасы=Владис|жыл=2010|томы= |беттері=462—463|барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0|тиражы= }}&lt;/ref&gt;.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=&quot;170px&quot; heights=&quot;170px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Сурет:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg|«Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен марапаттау, 1944 жыл 1 маусым
Сурет:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|КСРО пошта маркасы, 1944 жыл
Сурет:За оборону Ленинграда.jpg|Пискарёвское зиратының мұражай павильонына орнатылған медальон
Сурет:&quot;For the Defense of Leningrad&quot; certificate. Georgiy Pavlovich Osipov. 1943.jpg|Медалдің куәлігі, 1943 жыл.
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{мақала | авторы = Бурков В. Г.| тақырыбы = К истории медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = отв. ред. и предисл. О. Н. Наумов, археограф. введ. А. С. Соколов | баспа авторы = | басылым = Фалеристика, вексиллология, геральдика, история международных отношений: избранные труды | түрі = | орны = М. | баспасы = У Никитских ворот | жыл = 2021 | томы = | нөмірі = | беттері = 237—242 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Виктор Григорьев | тақырыбы = Первые медали Великой Отечественной войны и их первоначальный вид после утверждения | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Санкт-Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2005 | томы = | нөмірі = 2 (32) | беттері = 20 | isbn = | issn = }}
* {{мақала | авторы = Владимир Холкин | тақырыбы = Редкие наградные документы к медали «За оборону Ленинграда» | шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = | жауапты = | баспа авторы = | басылым = Петербургский коллекционер | түрі = | орны = | баспасы = | жыл = 2010 | томы = | нөмірі = 5 (61) | беттері = 54—55 | isbn = | issn = }}
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=СПб. |баспасы=Печатный двор |жыл=1997 |томы= |беттері=54—55 |барлық беті= |сериясы= |isbn=5-7062-0111-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Григорьев В. С. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=История одной награды |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=М.: РИЦ «Кавалер» |жыл=2008 |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Награды России и СССР. Популярная энциклопедия. Ордена, медали, нагрудные знаки |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ростов-на-Дону |баспасы=Владис |жыл=2010 |томы= |беттері=462—463 |барлық беті= |сериясы= |isbn=978-5-9567-0961-0 |тиражы= }}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ордена и медали СССР |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Минск |баспасы=Народная асвета |жыл=1986 |томы= |беттері=73—75 |барлық беті= |сериясы= |isbn= |тиражы= }}
* {{мақала | авторы = Метелкин Е. Н., Сохор Т. Е. | тақырыбы = Битва за Ленинград и блокада города на почтовых марках СССР и России | шынайы атауы = | сілтеме = https://pure.spbu.ru/ws/files/43617539/_.pdf | тілі = | жауапты = ред. Г. Л. Соболев | баспа авторы = | басылым = | түрі = | орны = СПб. | баспасы = Нестор-История | жыл = 2019 | томы = | нөмірі = | беттері = 137—146 | isbn = | issn = }}

== Сілтеме ==
* [https://ru.wikisource.org/wiki/Страница:Sbornik_zakonov_1938-1956.djvu/310 Жоғарғы Кеңес Төралқасының 1942 жылғы 22 желтоқсандағы «„Ленинградты қорғағаны үшін“, „Одессаны қорғағаны үшін“, „Ақиарды қорғағаны үшін“ және „Сталинградты қорғағаны үшін“ медалдерін тағайындау және Ленинград, Одесса, Ақиар және Сталинград қорғанысына қатысушыларды осы медалдермен марапаттау туралы» Жарлығы]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100228200445/http://www.mondvor.narod.ru/MObLeng.html КСРО медалдары мен ордендері]{{ref-ru}}
* [https://medal.spbarchives.ru/search «Ленинградты қорғағаны үшін» медалі. Медальмен марапатталған бейбіт тұрғындарды іздеу.]{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>87wyyl1bhacxett6ioqsvejrlj1pi42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1526) Миккели</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785561</id>
    <revision>
      <id>3645747</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1526) Миккели | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 7.10.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 TF, 1953 TK&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1526 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 21.11.2025 | aphelio...</comment>
      <origin>3645747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1712" sha1="71iz2lzb17y8ncf1llifqkol1qwkauh" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1526) Миккели
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 7.10.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 TF, 1953 TK&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1526 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 21.11.2025
| aphelion = 2,74828 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,88076 а. б.
| semimajor = 2,31452 а. б.
| eccentricity = 0,187407
| period = 3,52 жыл
| avg_speed = 19,58 ш/с
| inclination = 6,2063°
| asc_node = 336,8296°
| mean_anomaly = 141,2598°
| arg_perihelion = 72,8383°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 5,3 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,328
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = 
| abs_magnitude = 13,2}}
'''(1526) Миккели''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1939 жылдың 7 қазанында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиянің оңтүстік-шығысындағы [[Миккели]] қаласының атымен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>71iz2lzb17y8ncf1llifqkol1qwkauh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1527) Мальмквиста</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785562</id>
    <revision>
      <id>3645748</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1527) Мальмквиста | symbol = | image = [[Сурет:1527Malmquista (Lightcurve Inversion).png|280px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 18.10.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 UG, 1929 TG,&lt;br&gt;1932 OB, 1972 TK,&lt;br&gt;A909 TC | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[h...</comment>
      <origin>3645748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2010" sha1="o2a77u8qtg4j6gdxncxfwu1hsr9a9pl" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1527) Мальмквиста
| symbol =
| image = [[Сурет:1527Malmquista (Lightcurve Inversion).png|280px|]]
| caption = Шамалық пішіні
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 18.10.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 UG, 1929 TG,&lt;br&gt;1932 OB, 1972 TK,&lt;br&gt;A909 TC
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1527 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 2,6694 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,7846 а. б.
| semimajor = 2,2270 а. б.
| eccentricity = 0,1987
| period = 3,32 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 5,1939°
| asc_node = 16,133°
| mean_anomaly = 203,99°
| arg_perihelion = 304,49°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 10 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,307±0,037
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 12,0}}
'''(1527) Мальмквиста''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұясы]]на кіретін [[астероид]].

Оны 1939 жылдың 18 қазанында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Швециядағы [[Уппсала астрономиялық обсерваториясы]]ның директоры болған [[Гуннар Мальмквист]]тің (1893–1982) құрметіне орай аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>o2a77u8qtg4j6gdxncxfwu1hsr9a9pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1529) Отерма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785563</id>
    <revision>
      <id>3645749</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1529) Отерма | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 26.01.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 BC, 1950 PV,&lt;br&gt;1959 RD&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, A912 VO | mp_category = Хильда тобы | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1529 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 4.09.2...</comment>
      <origin>3645749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1827" sha1="94s6ulres9zy9zqi27e0qgva2fkfo2g" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1529) Отерма
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 26.01.1938
| mp_name =
| alt_names = 1938 BC, 1950 PV,&lt;br&gt;1959 RD&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, A912 VO
| mp_category = Хильда тобы
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1529 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 4,7933 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 3,1916 а. б.
| semimajor = 3,9924 а. б.
| eccentricity = 0,2006
| period = 7,98 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 9,058°
| asc_node = 100,59°
| mean_anomaly = 50,497°
| arg_perihelion = 295,08°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 56 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,054±0,003
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = P
| abs_magnitude = 10,05}}
'''(1529) Отерма''' — [[Хильда тобы]]на жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1938 жылдың 26 қаңтарында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Вяйсялямен бірге істеген астроном әйел [[Лийси Отерма]]ның (1915–2001) есімімен аталды.

[[Сурет:Orbit of 1529 Oterma.gif|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>94s6ulres9zy9zqi27e0qgva2fkfo2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1530) Рантасеппя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785564</id>
    <revision>
      <id>3645750</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1530) Рантасеппя | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 16.09.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 SG | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1530 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,6962 А...</comment>
      <origin>3645750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="7t2q2x5u4x05udvxyilyv1axuo9c33z" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1530) Рантасеппя
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 16.09.1938
| mp_name =
| alt_names = 1938 SG
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1530 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 2,6962 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,8005 а. б.
| semimajor = 2,2483 а. б.
| eccentricity = 0,1992
| period = 3,37 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 4,4184°
| asc_node = 285,88°
| mean_anomaly = 139,43°
| arg_perihelion = 84,678°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 5 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,40
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 13,3}}
'''(1530) Рантасеппя''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұясы]]на кіретін [[астероид]].

Оны 1938 жылдың 16 қыркүйегінде [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Вяйсялямен бірге істеген астроном әйел [[Хилькка Рантасеппя-Хелениус]] (1925–1975) есімімен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>7t2q2x5u4x05udvxyilyv1axuo9c33z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1532) Инари</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785565</id>
    <revision>
      <id>3645751</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1532) Инари | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 16.09.1938 | mp_name = | alt_names = 1938 SM, 1933 SZ,&lt;br&gt;1935 BJ, 1936 FP&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1532 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 4....</comment>
      <origin>3645751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="59w3f36z2awcf2qqh66i93ir705gzbf" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1532) Инари
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 16.09.1938
| mp_name =
| alt_names = 1938 SM, 1933 SZ,&lt;br&gt;1935 BJ, 1936 FP&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1532 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 3,1618 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,8486 а. б.
| semimajor = 3,0052 а. б.
| eccentricity = 0,0521
| period = 5,21 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 8,777°
| asc_node = 330,63°
| mean_anomaly = 325,80°
| arg_perihelion = 122,85°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 28 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,078±0,011
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 10,8}}
'''(1532) Инари''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[Эос жанұясы]]на кіретін [[астероид]].

Оны 1938 жылдың 16 қыркүйегінде [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиянің [[Лапландия]] аймағында орналасқан [[Инариярви]] көлінің атымен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>59w3f36z2awcf2qqh66i93ir705gzbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1533) Саймаа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785566</id>
    <revision>
      <id>3645752</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1533) Саймаа | symbol = | image = [[Сурет:001533-asteroid shape model (1533) Saimaa.png|170px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 19.01.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 BD, 1934 FA,&lt;br&gt;1936 QC, 1936 RP | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nas...</comment>
      <origin>3645752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="rci3nkranem6vouc5qb35pw893axvz8" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1533) Саймаа
| symbol =
| image = [[Сурет:001533-asteroid shape model (1533) Saimaa.png|170px|]]
| caption = Шамалық пішіні
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 19.01.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 BD, 1934 FA,&lt;br&gt;1936 QC, 1936 RP
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1533 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 3,1226 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,8990 а. б.
| semimajor = 3,0108 а. б.
| eccentricity = 0,0371
| period = 5,22 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 10,710°
| asc_node = 156,74°
| mean_anomaly = 346,96°
| arg_perihelion = 10,478°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 26 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,141±0,025
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 10,77}}
'''(1533) Саймаа''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[Эос жанұясы]]на кіретін [[астероид]].

Оны 1939 жылдың 19 қаңтарында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиянің оңтүстік-шығысында орналасқан елдің ең ірі көлі [[Сайма]] құрметіне орай аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>rci3nkranem6vouc5qb35pw893axvz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1534) Няси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785567</id>
    <revision>
      <id>3645753</id>
      <timestamp>2026-08-22T16:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1534) Няси | symbol = | image = [[Сурет:001534-asteroid shape model (1534) Näsi.png|170px|]] | caption = Шамалық пішіні | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 20.01.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 BK, 1933 UQ,&lt;br&gt;1957 EA, 1960 UB,&lt;br&gt;1962 JA, A915 VB,&lt;br&gt;A924 WE, A924 YE | mp_category = Негізгі белдеу |...</comment>
      <origin>3645753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="jta8xcturgp2jxw6o3vhtbrqdyxg4fd" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1534) Няси
| symbol =
| image = [[Сурет:001534-asteroid shape model (1534) Näsi.png|170px|]]
| caption = Шамалық пішіні
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 20.01.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 BK, 1933 UQ,&lt;br&gt;1957 EA, 1960 UB,&lt;br&gt;1962 JA, A915 VB,&lt;br&gt;A924 WE, A924 YE
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1534 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 3,4155 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,0404 а. б.
| semimajor = 2,7279 а. б.
| eccentricity = 0,2520
| period = 4,51 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 9,7942°
| asc_node = 62,135°
| mean_anomaly = 174,04°
| arg_perihelion = 42,826°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = ~20 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,07±0,01
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = C
| abs_magnitude = 11,9}}
'''(1534) Няси''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1939 жылдың 20 қаңтарында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиянің оңтүстік-батысындағы [[Нясиярви]] көлінің атымен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>jta8xcturgp2jxw6o3vhtbrqdyxg4fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1535) Пяйянне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785568</id>
    <revision>
      <id>3645754</id>
      <timestamp>2026-08-22T17:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1535) Пяйянне | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 9.09.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 RC, 1933 QE&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,&lt;br&gt;1944 OA, 1956 XB,&lt;br&gt;1985 XE&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, A916 OB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1535 JPL Sma...</comment>
      <origin>3645754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="ac3rxaxbz02pj7oxuqxb3u634jrthbu" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1535) Пяйянне
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 9.09.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 RC, 1933 QE&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,&lt;br&gt;1944 OA, 1956 XB,&lt;br&gt;1985 XE&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, A916 OB
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1535 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 3,7718 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,5586 а. б.
| semimajor = 3,1652 а. б.
| eccentricity = 0,1916
| period = 5,63 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 6,0561°
| asc_node = 264,79°
| mean_anomaly = 23,100°
| arg_perihelion = 39,922°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 25 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,164
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = CX
| abs_magnitude = 11,5}}
'''(1535) Пяйянне''' — [[Негізгі белдеу]]дің арғы шетінде айналып жатқан [[астероид]].

Оны 1939 жылдың 9 қыркүйегінде [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиядағы [[Сайма]] көлінен кейін ең ірі болып саналатын [[Пяйянне]] көлінің атымен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
* [[(1533) Саймаа]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>ac3rxaxbz02pj7oxuqxb3u634jrthbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1536) Пиелинен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785569</id>
    <revision>
      <id>3645755</id>
      <timestamp>2026-08-22T17:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1536) Пиелинен | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 18.09.1939 | mp_name = | alt_names = 1939 SE, 1929 RZ, 1931 ED, 1934 CW, 1939 TP, 1939 UK, 1952 RW, A903 SF, A916 RA | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1536 JPL Small...</comment>
      <origin>3645755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1807" sha1="mtd25m0fuwzxadzpp7e3175qldde6h1" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1536) Пиелинен
| symbol =
| image =
| caption =
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 18.09.1939
| mp_name =
| alt_names = 1939 SE, 1929 RZ, 1931 ED, 1934 CW, 1939 TP, 1939 UK, 1952 RW, A903 SF, A916 RA
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1536 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 2,6342 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,7736 а. б.
| semimajor = 2,2039 а. б.
| eccentricity = 0,1953
| period = 3,27 жыл
| avg_speed =
| inclination = 1,534°
| asc_node = 195,69°
| mean_anomaly = 295,85°
| arg_perihelion = 170,76°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 7,8 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,253±0,017
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 12,7}}
'''(1536) Пиелинен''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұясы]]ның [[астероид]]ы.

Оны 1939 жылдың 18 қыркүйегінде [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Финляндиянің шығысындағы [[Пиелинен]] көлінің атымен аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>mtd25m0fuwzxadzpp7e3175qldde6h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1544) Винтерхансения</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785570</id>
    <revision>
      <id>3645756</id>
      <timestamp>2026-08-22T17:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1544) Винтерхансения | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Л. Отерма | discovered = 15.10.1941 | mp_name = | alt_names = 1941 UK, 1928 DO,&lt;br&gt;1937 RK, 1939 CL,&lt;br&gt;1948 QT, 1974 YB,&lt;br&gt;A906 DB, A919 UB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=15...</comment>
      <origin>3645756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="ihmw0tusuerpo60lm4br22t1cpg8wn9" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1544) Винтерхансения
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = Л. Отерма
| discovered = 15.10.1941
| mp_name =
| alt_names = 1941 UK, 1928 DO,&lt;br&gt;1937 RK, 1939 CL,&lt;br&gt;1948 QT, 1974 YB,&lt;br&gt;A906 DB, A919 UB
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1544 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 2,6230 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,1227 а. б.
| semimajor = 2,3729 а. б.
| eccentricity = 0,1054
| period = 3,66 жыл
| avg_speed = 
| inclination = 3,334°
| asc_node = 59,973°
| mean_anomaly = 251,35°
| arg_perihelion = 356,51°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 24 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,058±0,007
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = X
| abs_magnitude = 12,0}}
'''(1544) Винтерхансения''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[астероид]].

Оны 1941 жылдың 15 қазанында [[Лийси Отерма]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Дат астрономы [[Джули Винтер Хансен]]нің (1890–1960) құрметіне орай аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1501—1600)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>ihmw0tusuerpo60lm4br22t1cpg8wn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Potd/2026-08-23</title>
    <ns>10</ns>
    <id>785571</id>
    <revision>
      <id>3645758</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>[[commons:Template:Potd/2026-08-23|POTD 2026-08-23]]: filename only</comment>
      <origin>3645758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="9j5mm6i8n325ums7fo0gun3oy1vl7t1" xml:space="preserve">017 Hyacinth macaw flying in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9j5mm6i8n325ums7fo0gun3oy1vl7t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:DiasAbilkaiyr</title>
    <ns>3</ns>
    <id>785572</id>
    <revision>
      <id>3645791</id>
      <timestamp>2026-08-23T02:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3645791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="443" sha1="bdblbvzvqccnt425c4qg9srgk8ufbg9" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=DiasAbilkaiyr}}

-- &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|&lt;span style=&quot;font-family:Georgia;&quot;&gt;&lt;i&gt;Мұхамеджан А.А.&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/font&gt; [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|&lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;(талқылауы)&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]] 07:37, 2026 ж. тамыздың 23 (+05)</text>
      <sha1>bdblbvzvqccnt425c4qg9srgk8ufbg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лигатне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785573</id>
    <revision>
      <id>3645797</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Лигатне''' {{lang-lv|Līgatne}} — [[Латвия]]ның солтүстігіндегі қала. [[Лигатне аймағы]]ның әкімшілік орталығы.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Латвия қалалары]]</comment>
      <origin>3645797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="887nrba5drnshlcedzt4r4ubzmq5uck" xml:space="preserve">'''Лигатне''' {{lang-lv|Līgatne}} — [[Латвия]]ның солтүстігіндегі қала. [[Лигатне аймағы]]ның әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>887nrba5drnshlcedzt4r4ubzmq5uck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645800</id>
      <parentid>3645797</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="anxajta0xgh9vvxdkzsdjzpzkqwh9az" xml:space="preserve">'''Лигатне''' {{lang-lv|Līgatne}} — [[Латвия]]ның солтүстігіндегі қала. [[Лигатне аймағы]]ның әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>anxajta0xgh9vvxdkzsdjzpzkqwh9az</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645804</id>
      <parentid>3645800</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="414" sha1="frmvhgb83hd348fwsw0zi507uc98pzd" xml:space="preserve">'''Лигатне''' {{lang-lv|Līgatne}} — [[Латвия]]ның солтүстігіндегі қала. [[Лигатне аймағы]]ның әкімшілік орталығы. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>frmvhgb83hd348fwsw0zi507uc98pzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645805</id>
      <parentid>3645804</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3645805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="608" sha1="5ruhalwoj623ard3zo8nwjqtxi81iz6" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігіндегі қала. [[Лигатне аймағы]]ның әкімшілік орталығы. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>5ruhalwoj623ard3zo8nwjqtxi81iz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645806</id>
      <parentid>3645805</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="950" sha1="0485kpivuwix3cg3wbp6ljik22a6wrw" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>0485kpivuwix3cg3wbp6ljik22a6wrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645807</id>
      <parentid>3645806</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Географиялық орналасуы */ дереккөз</comment>
      <origin>3645807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="i4944d8mmcjll04age2yrxpfvwbuap1" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>i4944d8mmcjll04age2yrxpfvwbuap1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645808</id>
      <parentid>3645807</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1769" sha1="5ipeah2fvsqdkkvay2h9nh5jl14ob0h" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>5ipeah2fvsqdkkvay2h9nh5jl14ob0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645813</id>
      <parentid>3645808</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3645813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="0quhlmjctwokw0817lahli9rqljkqxi" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>0quhlmjctwokw0817lahli9rqljkqxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645814</id>
      <parentid>3645813</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3645814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="ojwhngw2n70880bnkyxw20v98xp07lo" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ojwhngw2n70880bnkyxw20v98xp07lo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645815</id>
      <parentid>3645814</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="h51u1hrehmeelj0fy9f2sz7qp4sxl7d" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>h51u1hrehmeelj0fy9f2sz7qp4sxl7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645818</id>
      <parentid>3645815</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3645818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3746" sha1="fspvsw7sjsv0ropag5g2tsyj8iap5e3" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>fspvsw7sjsv0ropag5g2tsyj8iap5e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645820</id>
      <parentid>3645818</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3645820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3960" sha1="4lvrskx8qkfrj1cl19st7y4agx28o3j" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>4lvrskx8qkfrj1cl19st7y4agx28o3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645821</id>
      <parentid>3645820</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3645821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="mewi5einbcha65klk72mj1eo2blziaq" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>mewi5einbcha65klk72mj1eo2blziaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645823</id>
      <parentid>3645821</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4761" sha1="9eevrcns7ct7505cxgko179sbllb0h5" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>9eevrcns7ct7505cxgko179sbllb0h5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645824</id>
      <parentid>3645823</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4863" sha1="kbxb25yljaqg4sl61171q2zwei1uizv" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>kbxb25yljaqg4sl61171q2zwei1uizv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645826</id>
      <parentid>3645824</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5047" sha1="npp9acjnud5meoif442tuchkxoxydc8" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>npp9acjnud5meoif442tuchkxoxydc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645828</id>
      <parentid>3645826</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5600" sha1="3r8ihzd6ikc9d0zntxykn45luh9o9vm" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*Vienkoсi саябағы — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>3r8ihzd6ikc9d0zntxykn45luh9o9vm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645831</id>
      <parentid>3645828</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5740" sha1="jdtbztprrffntfmn0k58ol6ozs6gu88" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*Vienkoсi саябағы — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>jdtbztprrffntfmn0k58ol6ozs6gu88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645832</id>
      <parentid>3645831</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5866" sha1="pu4o275589oqekcer4invg8q7nzj1nx" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*Vienkoсi саябағы — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>pu4o275589oqekcer4invg8q7nzj1nx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645833</id>
      <parentid>3645832</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5922" sha1="9xix22dqxf5lo9qdwnrmsz3bandgrem" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>9xix22dqxf5lo9qdwnrmsz3bandgrem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645834</id>
      <parentid>3645833</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6036" sha1="bqaj40w3rj13tprts70wq6k7klpaepg" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>bqaj40w3rj13tprts70wq6k7klpaepg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645835</id>
      <parentid>3645834</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */</comment>
      <origin>3645835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6074" sha1="ouykecyq4q9nihadr7b8kvf8rejmus0" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ouykecyq4q9nihadr7b8kvf8rejmus0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645837</id>
      <parentid>3645835</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6169" sha1="5csbd7mtccdjzt99f25q5dhmmb8kl2w" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>5csbd7mtccdjzt99f25q5dhmmb8kl2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645839</id>
      <parentid>3645837</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6361" sha1="dy2ti2z4oea3cogy4wz3xczc7rekr0w" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>dy2ti2z4oea3cogy4wz3xczc7rekr0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645841</id>
      <parentid>3645839</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */</comment>
      <origin>3645841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6468" sha1="0u8o4hist2n49c1vmj1ctijsgjoxla5" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>0u8o4hist2n49c1vmj1ctijsgjoxla5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645842</id>
      <parentid>3645841</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3645842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6496" sha1="ivrirr7nrpvfkpnpxlc4q4e8kxgx6xq" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ivrirr7nrpvfkpnpxlc4q4e8kxgx6xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645847</id>
      <parentid>3645842</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ дереккөз</comment>
      <origin>3645847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6670" sha1="c54jypx9c48k643l2pcvaxqsh7zq11c" xml:space="preserve">'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>c54jypx9c48k643l2pcvaxqsh7zq11c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645860</id>
      <parentid>3645847</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3645860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9074" sha1="g5z4v8nsrobrwjmjp7165p1cf9vlrg7" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>g5z4v8nsrobrwjmjp7165p1cf9vlrg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645861</id>
      <parentid>3645860</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3645861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9101" sha1="0aghjmgps8hzvprnjhzorpfds1xi43i" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>0aghjmgps8hzvprnjhzorpfds1xi43i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645862</id>
      <parentid>3645861</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9116" sha1="2d4ta3mu68n978jwc9tbpfj9pcojlnt" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>2d4ta3mu68n978jwc9tbpfj9pcojlnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645863</id>
      <parentid>3645862</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9141" sha1="lmf26rnxw6add42wswg2efga13z50x8" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =223 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>lmf26rnxw6add42wswg2efga13z50x8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645864</id>
      <parentid>3645863</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9173" sha1="hmh3wh73faj5pt38p8dpw9ay1691rdy" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>hmh3wh73faj5pt38p8dpw9ay1691rdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645866</id>
      <parentid>3645864</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9198" sha1="hln79z1mv7jn5zjwteonrn7gi5s0ymj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>hln79z1mv7jn5zjwteonrn7gi5s0ymj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645867</id>
      <parentid>3645866</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9206" sha1="6h7et240xq4kqvlla1ibu3gqplynvv6" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>6h7et240xq4kqvlla1ibu3gqplynvv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645868</id>
      <parentid>3645867</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9239" sha1="pd5n8ly51gb3rltvn18jaym4l9nb36t" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>pd5n8ly51gb3rltvn18jaym4l9nb36t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645871</id>
      <parentid>3645868</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3645871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9254" sha1="3vjue4483seou4qd39qknvp9bo860ox" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1993
 |жер аумағы              = 7,4	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 119
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 165,5
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>3vjue4483seou4qd39qknvp9bo860ox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645872</id>
      <parentid>3645871</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3645872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9386" sha1="sr897n8q4lj3hxdcrdhm5mpo6rgwvkr" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1993
 |жер аумағы              = 7,4	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 119
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 165,5
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Līgatne raudteejaam.JPG|Теміржол стансасы


&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>sr897n8q4lj3hxdcrdhm5mpo6rgwvkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645873</id>
      <parentid>3645872</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3645873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9620" sha1="fn8a6kzp4w1a7wvxu7346xoi61wdsrs" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1993
 |жер аумағы              = 7,4	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 119
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 165,5
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Līgatne raudteejaam.JPG|Теміржол стансасы
Līgantnes Kultūras centrs un bibliotēka. Культурный центр и библиотека Лигатне. Июнь 2015 — panoramio.jpg|Лигатне мәдени орталығы және кітапханасы, 2015 ж.

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>fn8a6kzp4w1a7wvxu7346xoi61wdsrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645874</id>
      <parentid>3645873</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3645874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9766" sha1="k0av20qn0rftyoym4lsbwt3rsijf231" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1993
 |жер аумағы              = 7,4	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 119
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 165,5
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Līgatne raudteejaam.JPG|Теміржол стансасы
Līgantnes Kultūras centrs un bibliotēka. Līgatne Culture centre and Library. June, 2015 - panoramio.jpg|Лигатне мәдени орталығы және кітапханасы, 2015 ж.
Former Ligatne paper mill workers village (19th century) - panoramio.jpg|Бұрынғы Лигатне қағаз фабрикасының жұмысшылар ауылы (19 ғасыр)
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>k0av20qn0rftyoym4lsbwt3rsijf231</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645875</id>
      <parentid>3645874</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3645875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9846" sha1="qmvm6zyrsnyt3oh7jp36i6qrh9lsodi" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Лигатне
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Līgatne}}
 |сурет                   = Līgatnes papīrfabrika.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Ligatne COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =14 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =02 |lon_sec =23 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Цесис аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1993
 |жер аумағы              = 7,4	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 119
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1063
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 165,5
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-4108, LV-4110
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Līgatne
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Лигатне''' ({{lang-lv|Līgatne}}) — [[Латвия]]ның солтүстігінде, [[Цесис аймағы]]ның құрамындағы қала. Лигатне қаласының халқы 2026 жылы 1063 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ligatne-11502.html|title=Население Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Лигатне — Латвияның солтүстігінде, Гауя өзені мен Лигатне өзенінің қиылысында орналасқан. [[Цесис]] ауданының орталығынан 14 км және [[Рига]]дан 64 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ligatne/|title=Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Лигатненің тарихы Лигатне қағаз фабрикасымен тығыз байланысты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында мұнда жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер, мектеп, перзентхана, аурухана, клуб, қонақ үйі және басқа да ғимараттар салынды. Кеңес дәуірінде Лигатне қағаз фабрикасы негізінен мектеп дәптерлерін шығарды, олар КСРО-ның барлық республикаларында қолданылды.
Қоныс зауыттың айналасында құрылғандықтан, қаланың бүкіл дамуы онымен тығыз байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз фабрикасы 1944 жылға дейін жұмыс істеді, сол кезде шегінген неміс армиясы фабриканы ішінара қиратты, өндіріс 1945 жылы қайта басталды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.celotajs.lv/ru/e/ligatnespilseta|title=Исторические и современные центры Латвия, Vidzeme|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1949 жылы Лигатне жұмысшылар қонысы мәртебесін алды (1961 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен). 1993 жылы Лигатне қала құқығын алды. 
2009 жылы қала өзінің ауылдық муниципалитетімен бірігіп, Лигатне ауданын құрды, ол 2021 жылы Цесис ауданының құрамына енді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала сол жерде орналасқан қағаз фабрикасымен тығыз байланысты.
Фабрика Еуропадағы ең көне қағаз фабрикаларының бірі және Латвиядағы жалғыз қағаз өндірушісі болып табылады, екі жүз жылға жуық қағаз жасау дәстүрін жалғастыруда. Қазіргі уақытта фабрика тек қайта өңделген қағаздан он екі түрлі қағаз шығарады.
Лигатне өзенінің аңғарында ұзақ уақыт бойы әртүрлі құрылыс материалдары өндіріліп келді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.viktur.ru/baltic-states/latvia/ligatne-6126-1123.html?ysclid=mt5fm8gbg4161976542|title=Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Қаланың шағын көлеміне және салыстырмалы түрде ерекше тарихына қарамастан, мұнда жыл сайын мыңдаған туристер келеді.
Қаланың басты көрікті жері — Гауя ұлттық саябағы және оның қорғалатын ормандары. Жаяу серуендеу жолдарының желісі, сондай-ақ қыста шаңғы тебуге арналған жолға айналатын көліктер мен велосипедтерге арналған асфальтталған жол бар.

Лигатнедегі басқа да назар аударарлық орындарға мыналар жатады:
*'''Лигатне қағаз фабрикасы қонысының тарихи орталығы;'''
*'''Құпия кеңестік бункер''' — 9 метр тереңдікте орналасқан, 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр;
*'''Vienkoсi саябағы''' — онда қатты ағаштан жасалған мүсіндер және әртүрлі ғимараттар мен құрылыстардың макеттері (қалалық қағаз фабрикасының тарихи BEIWERK ғимараты, Нурмижи мүлкі, таверна және су диірмендері);
*'''Гауя өзенінен өтетін паром''' — Балтық жағалауындағы осындай типтегі жалғыз құрылым (қыста жабық);
*'''Лигатна қағаз фабрикасы''' — 2013 жылы жабылды, бірақ туристерді қабылдайды;
*'''Лустезис''' — геологиялық және геоморфологиялық табиғи ескерткіш;
*'''Анфабрики жартастары;'''
*'''Киберкална жертөлелері''' — ең кең және жақсы күтілген үңгір;
*'''Гуду жартастары;'''
*'''Ремденкална үңгірлері''' — ең ұзын және ең әсерлі;
*'''Ригаскална жертөлелері''' — жергілікті тұрғындар әлі күнге дейін азық-түлік сақтау үшін пайдаланады;
*'''Кемп евангелиялық лютеран шіркеуі''' — 1841 жылы салынған;
*'''Кемп кешені'''.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/ligatne_lc4379|title=Европа &gt; Латвия &gt; Лигатне|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Līgatne raudteejaam.JPG|Теміржол стансасы
Līgantnes Kultūras centrs un bibliotēka. Līgatne Culture centre and Library. June, 2015 - panoramio.jpg|Лигатне мәдени орталығы және кітапханасы, 2015 ж.
Former Ligatne paper mill workers village (19th century) - panoramio.jpg|Бұрынғы Лигатне қағаз фабрикасының жұмысшылар ауылы (19 ғасыр)
Līgatnes papīrfabrika 2000-06-04.jpg|Қағаз фабрикасы 2000-06-04
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>qmvm6zyrsnyt3oh7jp36i6qrh9lsodi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ханс Фишер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785574</id>
    <revision>
      <id>3645798</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/152860703|Фишер, Ханс]]» бетінен аударылып түзілді</comment>
      <origin>3645798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6383" sha1="788pt6fxz2ux6e43yfkvj7wg940zohb" xml:space="preserve">
'''Ханс Фишер''' ({{Lang-de|Hans Fischer}}; [[27 шілде]] [[1881 жыл|1881]], [[Майндағы Франкфурт|Хёхст]] — [[31 наурыз]] [[1945 жыл|1945]], [[Мюнхен]]) — неміс химик-органик және биохимик, медицина ғылымдарының докторы (1908). [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (1930).

== Өмірбаян ==
Майндағы Хёхст қаласында Анна Фишердің (қыз кезіндегі аты Гердеген) және мамандығы бойынша химик, Калледегі бояғыштар өндірісі фабрикасы мен компаниясының директоры Эйген Фишердің отбасында дүниеге келген. Штутгартта бастауыш мектепті бітіргеннен кейін, орта білімін Висбаденде алып, оны 1899 жылы аяқтады. Лозанна университетінде химия және медицина мамандықтары бойынша білім алып, оқуын Марбург университетінде жалғастырды, онда 1904 жылы химия мамандығы бойынша, ал төрт жылдан кейін медицина мамандығы бойынша диплом алды.

Мюнхендегі 2-ші медициналық клиникада медициналық тәжірибесін аяқтағаннан кейін, Ханс Фишер 1909 жыл бойы 1-ші Берлин химиялық институтында өзімен фамилиялас Эмиль Фишердің басшылығымен химиялық тәжірибелер жүргізумен айналысты. Мұнда ол қанттар мен пептидтердің күрделі құрылымдарын (тірі организмдердің негізгі қосылыстары болып табылатын аминқышқылдарынан ішінара тұратын кешендер) зерттеді. 1910 жылы Мюнхенге оралған Фишер өтте кездесетін және химиялық тұрғыдан қан пигменті геминге ұқсас қызыл-сары пигмент билирубиннің құрылымын зерттей бастады. Көптеген химиктер осы екі қосылыстың құрылымын анықтауға және осылайша олардың өзара байланысының сипатын анықтауға тырысқанымен, мәселе тым қиын болып шықты.

== Негізгі жұмыстар ==
Негізгі еңбектері пиррол және оның туындыларының химиясы бойынша. 1927 жылы Фишер порфиринді синтездеді, содан кейін [[Қан|қанның]] бояғыш заттарын — [[Гемопротеидтер|геминді]] (1929) және [[өт]] — билирубинді (1931) синтездеді. Ол қан [[Гемоглобин|гемоглобинінің]] глобин [[Ақуыз|ақуызынан]] және [[Гемопротеидтер|гемин]] [[темір]] байланысқан [[Кешенді қосылыстар|кешенінен]] тұратынын көрсетті. 1940 жылы Фишер ''a'' және ''b'' [[Хлорофилл|хлорофиллдерінің]] құрылымын анықтады.

== Тәжірибелердің барысы ==
Алдымен, геминдегі порфиринге құрылымы жағынан ұқсас белгілі бір порфирин туындылары болып табылатын төрт мүмкін этиопорфириннің синтезі жүргізілді. Осылардың ішінен, Кюстер формуласына сүйене отырып, ол құрылымы геминнің құрылымына одан да жақын және порфирин сақинасындағы орынбасарлардың орналасуы бойынша ерекшеленетін 15 мүмкін мезопорфириннің 12-сін синтездеді. Бұл 12 изомерлі мезопорфириннің бірі табиғи геминнен соңғысын бөлу арқылы алынған мезопорфиринмен бірдей екені белгілі болды. Содан кейін Фишер мезопорфириннен геминді бірнеше сатыда алды.

== Нобель сыйлығы ==
1930 жылы ол [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығын]] ''«гемин мен хлорофиллдің құрылысын, әсіресе геминнің (қан пигменті) синтезін зерттегені үшін» алды.''

Нобель сыйлығынан басқа, Фишер Неміс химия қоғамының Либих медалімен (1929), Лондон Корольдік қоғамының Дэви медалімен (1937) және басқа да марапаттармен марапатталған. Гарвард университетінің құрметті докторы атағының иегері болды.

== Есте сақтау ==

* 1976 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың арғы жағындағы кратерге Фишердің есімін берді ([[Герман Эмиль Фишер|Герман Эмиль Фишермен]] бірлесіп).
[[Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Леополдина мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Вена университеті оқытушылары]]</text>
      <sha1>788pt6fxz2ux6e43yfkvj7wg940zohb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645803</id>
      <parentid>3645798</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3645803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8471" sha1="mzw2h4hi4xcrmocyvc6ew8mmddgdni4" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Ханс Фишер
 |Шынайы есімі        = нем. Hans Fischer
 |Суреті              = Hans_Fischer_(Nobel).jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 27.7.1881
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Хёхст|Майндағы Франкфуртте}}, [[Германия империясы]]
 |Қайтыс болған күні  = 31.3.1945
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Мюнхен|Мюнхенде}}, [[ГФР]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Герман империясы}}→&lt;br&gt;
{{байрақ|Веймар республикасы}}→&lt;br&gt;
{{байрақ|Нацистік Германия}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[биохимик]], [[терапевт]], [[университет оқытушысы]], [[дәрігер]]
 |Жұмыс орны          = [[Вена университеті]]&lt;br&gt;
[[Мюнхен техникалық университеті]]&lt;br&gt;
[[Инсбрук университеті]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Лозанна университеті]]&lt;br&gt;[[Марбург университеті]]&lt;br&gt;
[[Мюнхен университеті]]&lt;br&gt;[[Мюнхен техникалық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[медицина докторы]]
 |Ғылыми жетекшісі    = [[Эмиль Фишер]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1930 жыл ғылымда|1930]])&lt;br&gt;
{{Либих медалі}} (1929)&lt;br&gt;{{Дэви медалі}} (1937)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Ханс Фишер''' ({{Lang-de|Hans Fischer}}; [[27 шілде]] [[1881 жыл|1881]], [[Майндағы Франкфурт|Хёхст]] — [[31 наурыз]] [[1945 жыл|1945]], [[Мюнхен]]) — неміс химик-органик және биохимик, медицина ғылымдарының докторы (1908). [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (1930).

== Өмірбаян ==
Майндағы Хёхст қаласында Анна Фишердің (қыз кезіндегі аты Гердеген) және мамандығы бойынша химик, Калледегі бояғыштар өндірісі фабрикасы мен компаниясының директоры Эйген Фишердің отбасында дүниеге келген. Штутгартта бастауыш мектепті бітіргеннен кейін, орта білімін Висбаденде алып, оны 1899 жылы аяқтады. Лозанна университетінде химия және медицина мамандықтары бойынша білім алып, оқуын Марбург университетінде жалғастырды, онда 1904 жылы химия мамандығы бойынша, ал төрт жылдан кейін медицина мамандығы бойынша диплом алды.

Мюнхендегі 2-ші медициналық клиникада медициналық тәжірибесін аяқтағаннан кейін, Ханс Фишер 1909 жыл бойы 1-ші Берлин химиялық институтында өзімен фамилиялас Эмиль Фишердің басшылығымен химиялық тәжірибелер жүргізумен айналысты. Мұнда ол қанттар мен пептидтердің күрделі құрылымдарын (тірі организмдердің негізгі қосылыстары болып табылатын аминқышқылдарынан ішінара тұратын кешендер) зерттеді. 1910 жылы Мюнхенге оралған Фишер өтте кездесетін және химиялық тұрғыдан қан пигменті геминге ұқсас қызыл-сары пигмент билирубиннің құрылымын зерттей бастады. Көптеген химиктер осы екі қосылыстың құрылымын анықтауға және осылайша олардың өзара байланысының сипатын анықтауға тырысқанымен, мәселе тым қиын болып шықты.

== Негізгі жұмыстар ==
Негізгі еңбектері пиррол және оның туындыларының химиясы бойынша. 1927 жылы Фишер порфиринді синтездеді, содан кейін [[Қан|қанның]] бояғыш заттарын — [[Гемопротеидтер|геминді]] (1929) және [[өт]] — билирубинді (1931) синтездеді. Ол қан [[Гемоглобин|гемоглобинінің]] глобин [[Ақуыз|ақуызынан]] және [[Гемопротеидтер|гемин]] [[темір]] байланысқан [[Кешенді қосылыстар|кешенінен]] тұратынын көрсетті. 1940 жылы Фишер ''a'' және ''b'' [[Хлорофилл|хлорофиллдерінің]] құрылымын анықтады.

== Тәжірибелердің барысы ==
Алдымен, геминдегі порфиринге құрылымы жағынан ұқсас белгілі бір порфирин туындылары болып табылатын төрт мүмкін этиопорфириннің синтезі жүргізілді. Осылардың ішінен, Кюстер формуласына сүйене отырып, ол құрылымы геминнің құрылымына одан да жақын және порфирин сақинасындағы орынбасарлардың орналасуы бойынша ерекшеленетін 15 мүмкін мезопорфириннің 12-сін синтездеді. Бұл 12 изомерлі мезопорфириннің бірі табиғи геминнен соңғысын бөлу арқылы алынған мезопорфиринмен бірдей екені белгілі болды. Содан кейін Фишер мезопорфириннен геминді бірнеше сатыда алды.

== Нобель сыйлығы ==
1930 жылы ол [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығын]] ''«гемин мен хлорофиллдің құрылысын, әсіресе геминнің (қан пигменті) синтезін зерттегені үшін» алды.''

Нобель сыйлығынан басқа, Фишер Неміс химия қоғамының Либих медалімен (1929), Лондон Корольдік қоғамының Дэви медалімен (1937) және басқа да марапаттармен марапатталған. Гарвард университетінің құрметті докторы атағының иегері болды.

== Есте сақтау ==
* 1976 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың арғы жағындағы кратерге Фишердің есімін берді ([[Герман Эмиль Фишер|Герман Эмиль Фишермен]] бірлесіп).
[[Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Леополдина мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Вена университеті оқытушылары]]</text>
      <sha1>mzw2h4hi4xcrmocyvc6ew8mmddgdni4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сурет:Сарысу.webp</title>
    <ns>6</ns>
    <id>785575</id>
    <revision>
      <id>3645811</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мықтыбек Оразтайұлы</username>
        <id>69223</id>
      </contributor>
      <origin>3645811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="3oll6xc0ey6ufitb7kz8ablrpp6n2nu" xml:space="preserve">
== Лицензиялау ==
{{self|CC-Zero}}</text>
      <sha1>3oll6xc0ey6ufitb7kz8ablrpp6n2nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785576</id>
    <revision>
      <id>3645829</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Жүлде  | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі  | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]  | фон түсі                 =   | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная меда...</comment>
      <origin>3645829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="53ijy6qqae683ztq7z2pnj45eimgyhm" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды.

== Медал жайлы ереже ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>53ijy6qqae683ztq7z2pnj45eimgyhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645830</id>
      <parentid>3645829</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Ресей медальдары|Ресей медальдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3645830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="rzkl6vnvsl4zsbzp5xc51xdllbu0cwo" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды.

== Медал жайлы ереже ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>rzkl6vnvsl4zsbzp5xc51xdllbu0cwo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645844</id>
      <parentid>3645830</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7898" sha1="eac70q77v67jqgy020npg1o8tmn1gnv" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалімен мыналар марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО Қарулы Күштерінде қызмет атқарған әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]], [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаліне арналған куәлігі немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдерімен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі немесе «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медаліне арналған куәлігі бар адамдар.
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарындағы жұмыс кезеңін қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен олардың одақтастары құрған концлагерлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына кірмейтін шет мемлекеттердің азаматтары, КСРО Қарулы Күштері қатарындағы ұлттық әскери құрамалардың, партизан жасақтарының, астыртын топтардың, басқа да антифашистік құрамалардың құрамында соғысқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған адамдар.

Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылып, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалінен]] кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>eac70q77v67jqgy020npg1o8tmn1gnv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645849</id>
      <parentid>3645844</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9491" sha1="d4hm8agvly1u0amjzrnk3pa2mswy8y6" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалімен мыналар марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО Қарулы Күштерінде қызмет атқарған әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]], [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаліне арналған куәлігі немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдерімен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі немесе «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медаліне арналған куәлігі бар адамдар.
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарындағы жұмыс кезеңін қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен олардың одақтастары құрған концлагерлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына кірмейтін шет мемлекеттердің азаматтары, КСРО Қарулы Күштері қатарындағы ұлттық әскери құрамалардың, партизан жасақтарының, астыртын топтардың, басқа да антифашистік құрамалардың құрамында соғысқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған адамдар.

Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылып, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалінен]] кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі — томпактан жасалған, диаметрі 32 мм шеңбер пішінді.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» сандары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында ортасында: «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» ({{lang-ru|«65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті [[Жібек|жібек]] қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

== Тағы қараңыз ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>d4hm8agvly1u0amjzrnk3pa2mswy8y6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645850</id>
      <parentid>3645849</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3645850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9911" sha1="1rm9g2qc4smu7msujuqxhr4ztpqoh4r" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Wayback|url=http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=20150905174911 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалімен мыналар марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО Қарулы Күштерінде қызмет атқарған әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]], [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаліне арналған куәлігі немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдерімен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі немесе «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медаліне арналған куәлігі бар адамдар.
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарындағы жұмыс кезеңін қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен олардың одақтастары құрған концлагерлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына кірмейтін шет мемлекеттердің азаматтары, КСРО Қарулы Күштері қатарындағы ұлттық әскери құрамалардың, партизан жасақтарының, астыртын топтардың, басқа да антифашистік құрамалардың құрамында соғысқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған адамдар.

Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылып, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалінен]] кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі — томпактан жасалған, диаметрі 32 мм шеңбер пішінді.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» сандары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында ортасында: «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» ({{lang-ru|«65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті [[Жібек|жібек]] қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

== Тағы қараңыз ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>1rm9g2qc4smu7msujuqxhr4ztpqoh4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645851</id>
      <parentid>3645850</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3645851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10153" sha1="lj30z15j2ccukj4lig72aaefyqyu4l4" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Wayback|url=http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=20150905174911 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалімен мыналар марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО Қарулы Күштерінде қызмет атқарған әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]], [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаліне арналған куәлігі немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдерімен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі немесе «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медаліне арналған куәлігі бар адамдар.
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарындағы жұмыс кезеңін қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен олардың одақтастары құрған концлагерлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына кірмейтін шет мемлекеттердің азаматтары, КСРО Қарулы Күштері қатарындағы ұлттық әскери құрамалардың, партизан жасақтарының, астыртын топтардың, басқа да антифашистік құрамалардың құрамында соғысқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған адамдар.

Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылып, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалінен]] кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі — томпактан жасалған, диаметрі 32 мм шеңбер пішінді.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» сандары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында ортасында: «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» ({{lang-ru|«65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті [[Жібек|жібек]] қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

== Тағы қараңыз ==
* * [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Қазақстан)]]&lt;ref&gt;Қазақстан Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>lj30z15j2ccukj4lig72aaefyqyu4l4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645855</id>
      <parentid>3645851</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3645855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10151" sha1="2mrkw0n0kbyu49rf7xghet1fzsigu8n" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:65 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | алғашқы иегері           = [[4 желтоқсан]] [[2009 жыл|2009 жылы]]
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 4 800 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — Ресей Федерациясының 2009 жылғы 4 наурыздағы № 238 Президент Жарлығымен мемлекеттік марапаты ретінде тағайындалған Ресей Федерациясының мерейтойлық медалі.

2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап медал Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты болып саналмайды&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Wayback|url=http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=20150905174911 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал жайлы ереже ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» медалімен мыналар марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, Ұлы Отан соғысы кезінде КСРО Қарулы Күштерінде қызмет атқарған әскери қызметкерлер мен жалдамалы құрамның адамдары, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін»]], [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін»]] медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медаліне арналған куәлігі немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін»]], [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін»]], [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]], [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]], [[Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|«Мәскеуді қорғағаны үшін»]], [[Одессаны қорғағаны үшін медалі|«Одессаны қорғағаны үшін»]], [[Ақиарды қорғағаны үшін медалі|«Ақиарды қорғағаны үшін»]], [[Сталинградты қорғағаны үшін медалі|«Сталинградты қорғағаны үшін»]], [[Киевті қорғағаны үшін медалі|«Киевті қорғағаны үшін»]], [[Кавказды қорғағаны үшін медалі|«Кавказды қорғағаны үшін»]], [[Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін медалі|«Кеңестік Полюс шеңберін қорғағаны үшін»]] медалдерімен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі немесе «1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медаліне арналған куәлігі бар адамдар.
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейінгі кезеңде КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарындағы жұмыс кезеңін қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен олардың одақтастары құрған концлагерлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына кірмейтін шет мемлекеттердің азаматтары, КСРО Қарулы Күштері қатарындағы ұлттық әскери құрамалардың, партизан жасақтарының, астыртын топтардың, басқа да антифашистік құрамалардың құрамында соғысқан, Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске елеулі үлес қосқан және КСРО немесе Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарымен марапатталған адамдар.

Мерейтойлық медаль кеуденің сол жағына тағылып, [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» медалінен]] кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі — томпактан жасалған, диаметрі 32 мм шеңбер пішінді.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» сандары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында ортасында: «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» ({{lang-ru|«65 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті [[Жібек|жібек]] қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Қазақстан)]]&lt;ref&gt;Қазақстан Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ресей медальдары]]</text>
      <sha1>2mrkw0n0kbyu49rf7xghet1fzsigu8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785577</id>
    <revision>
      <id>3645836</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа мақала: Байғалиев Төлеуғазы</comment>
      <origin>3645836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="johh1oko8kadpklir19b9isatoejpo3" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}

'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндыұлы''' (1963 жылы туған) — қазақстандық мүсінші, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009). Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1963 жылы Семей облысы, Шар қаласында туған.

1985 жылы Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының көркем-графика факультетін бітірген.

Еңбек жолын педагогикалық институттың Бейнелеу өнері және сызу кафедрасында бастаған (1985).

1998 жылдан бастап М. Төлебаев атындағы музыкалық колледжінде көркемсурет бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (ҚР БҒМ) аттестациялық комиссиясының мүшесі.

2005 жылы Қазақстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданды.

2005 жылдан бастап Астана қаласында тұрып, еңбек етеді.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелердің тұрақты қатысушысы.

Маңызды симпозиумдары мен көрмелері:

* «Балдаурен» республикалық симпозиум-пленэрі (Бурабай, 2008);
* «Этноколор 2010» бірінші халықаралық симпозиумы (Бақшасарай, Қырым, 2010);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық көрме-конкурсы (Нью-Йорк, АҚШ, 2011) — «Реализм» номинациясы бойынша алтын медаль иегері;
* «Артэкспо Нью-Йорк-2011» халықаралық конкурсы.

Белгілі мүсіндік туындылары:

* Астана қаласындағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткішінің авторы;
* «Астана-Дарыны» төс белгісі мен кубогының авторы.

== Марапаттары мен атақтары ==

* Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009);
* «Жыл патриоты» конкурсының Лауреаты («ҚР өнері» номинациясы бойынша);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық конкурсының алтын медалі (Нью-Йорк, АҚШ, 2011).

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>johh1oko8kadpklir19b9isatoejpo3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645843</id>
      <parentid>3645836</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3678" sha1="88roum9oiml6y4o485lcasw8unmn8aw" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}
[[Сурет:Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы..jpg|нобай|393x393 нүкте|'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы''']]
'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы'''(1963 жылы туған) — қазақстандық мүсінші, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009). Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1963 жылы Семей облысы, Шар қаласында туған.

1985 жылы Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының көркем-графика факультетін бітірген.

Еңбек жолын педагогикалық институттың Бейнелеу өнері және сызу кафедрасында бастаған (1985).

1998 жылдан бастап М. Төлебаев атындағы музыкалық колледжінде көркемсурет бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (ҚР БҒМ) аттестациялық комиссиясының мүшесі.

2005 жылы Қазақстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданды.

2005 жылдан бастап Астана қаласында тұрып, еңбек етеді.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелердің тұрақты қатысушысы.

Маңызды симпозиумдары мен көрмелері:

* «Балдаурен» республикалық симпозиум-пленэрі (Бурабай, 2008);
* «Этноколор 2010» бірінші халықаралық симпозиумы (Бақшасарай, Қырым, 2010);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық көрме-конкурсы (Нью-Йорк, АҚШ, 2011) — «Реализм» номинациясы бойынша алтын медаль иегері;
* «Артэкспо Нью-Йорк-2011» халықаралық конкурсы.

Белгілі мүсіндік туындылары:

* Астана қаласындағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткішінің авторы;
* «Астана-Дарыны» төс белгісі мен кубогының авторы.

== Марапаттары мен атақтары ==

* Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009);
* «Жыл патриоты» конкурсының Лауреаты («ҚР өнері» номинациясы бойынша);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық конкурсының алтын медалі (Нью-Йорк, АҚШ, 2011).

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>88roum9oiml6y4o485lcasw8unmn8aw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645853</id>
      <parentid>3645843</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="63f0j7dpidxmalks9aet2k6vsorrkoy" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}
[[Сурет:Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы..jpg|нобай|393x393 нүкте|'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы''']]
'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы'''(1963 жылы туған) — қазақстандық мүсінші, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009). Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1963 жылы Семей облысы, Шар қаласында туған.

1985 жылы Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының көркем-графика факультетін бітірген.

Еңбек жолын педагогикалық институттың Бейнелеу өнері және сызу кафедрасында бастаған (1985).

1998 жылдан бастап М. Төлебаев атындағы музыкалық колледжінде көркемсурет бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (ҚР БҒМ) аттестациялық комиссиясының мүшесі.

2005 жылы Қазақстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданды.

2005 жылдан бастап Астана қаласында тұрып, еңбек етеді.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелердің тұрақты қатысушысы.

Маңызды симпозиумдары мен көрмелері:

* «Балдаурен» республикалық симпозиум-пленэрі (Бурабай, 2008);
* «Этноколор 2010» бірінші халықаралық симпозиумы (Бақшасарай, Қырым, 2010);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық көрме-конкурсы (Нью-Йорк, АҚШ, 2011) — «Реализм» номинациясы бойынша алтын медаль иегері;
* «Артэкспо Нью-Йорк-2011» халықаралық конкурсы.

Белгілі мүсіндік туындылары:

* Астана қаласындағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткішінің авторы;
* «Астана-Дарыны» төс белгісі мен кубогының авторы.

== Марапаттары мен атақтары ==

* Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009);
* «Жыл патриоты» конкурсының Лауреаты («ҚР өнері» номинациясы бойынша);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық конкурсының алтын медалі (Нью-Йорк, АҚШ, 2011).

== Суретші туындылары ==

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>63f0j7dpidxmalks9aet2k6vsorrkoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645854</id>
      <parentid>3645853</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="9e176zer9mow94fszyekwcvbrqrp45d" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}
[[Сурет:Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы..jpg|нобай|393x393 нүкте|'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы''']]
'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы'''(1963 жылы туған) — қазақстандық мүсінші, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009). Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1963 жылы Семей облысы, Шар қаласында туған.

1985 жылы Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының көркем-графика факультетін бітірген.

Еңбек жолын педагогикалық институттың Бейнелеу өнері және сызу кафедрасында бастаған (1985).

1998 жылдан бастап М. Төлебаев атындағы музыкалық колледжінде көркемсурет бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (ҚР БҒМ) аттестациялық комиссиясының мүшесі.

2005 жылы Қазақстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданды.

2005 жылдан бастап Астана қаласында тұрып, еңбек етеді.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелердің тұрақты қатысушысы.

Маңызды симпозиумдары мен көрмелері:

* «Балдаурен» республикалық симпозиум-пленэрі (Бурабай, 2008);
* «Этноколор 2010» бірінші халықаралық симпозиумы (Бақшасарай, Қырым, 2010);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық көрме-конкурсы (Нью-Йорк, АҚШ, 2011) — «Реализм» номинациясы бойынша алтын медаль иегері;
* «Артэкспо Нью-Йорк-2011» халықаралық конкурсы.

Белгілі мүсіндік туындылары:

* Астана қаласындағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткішінің авторы;
* «Астана-Дарыны» төс белгісі мен кубогының авторы.

== Марапаттары мен атақтары ==

* Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009);
* «Жыл патриоты» конкурсының Лауреаты («ҚР өнері» номинациясы бойынша);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық конкурсының алтын медалі (Нью-Йорк, АҚШ, 2011).

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery showfilename=&quot;yes&quot;&gt;
Сурет:Жүзім 2011.jpg
Сурет:Күз. 2002. Кенеп, майлы бояу.jpg
Сурет:Абай музейі. 1999. Оргалит, майлы бояу.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>9e176zer9mow94fszyekwcvbrqrp45d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645909</id>
      <parentid>3645854</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="sa4aivkc2lmkzrs20694kx5mhvf95ri" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}
[[Сурет:Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы..jpg|нобай|393x393 нүкте|'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы''']]
'''Байғалиев Төлеуғазы Баяндинұлы'''(1963 жылы туған) — қазақстандық мүсінші, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009). Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1963 жылы Семей облысы, Шар қаласында туған.

1985 жылы Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының көркем-графика факультетін бітірген.

Еңбек жолын педагогикалық институттың Бейнелеу өнері және сызу кафедрасында бастаған (1985).

1998 жылдан бастап М. Төлебаев атындағы музыкалық колледжінде көркемсурет бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

2003 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (ҚР БҒМ) аттестациялық комиссиясының мүшесі.

2005 жылы Қазақстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданды.

2005 жылдан бастап Астана қаласында тұрып, еңбек етеді.

== Шығармашылығы мен көрмелері ==
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелердің тұрақты қатысушысы.

Маңызды симпозиумдары мен көрмелері:

* «Балдаурен» республикалық симпозиум-пленэрі (Бурабай, 2008);
* «Этноколор 2010» бірінші халықаралық симпозиумы (Бақшасарай, Қырым, 2010);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық көрме-конкурсы (Нью-Йорк, АҚШ, 2011) — «Реализм» номинациясы бойынша алтын медаль иегері;
* «Артэкспо Нью-Йорк-2011» халықаралық конкурсы.

Белгілі мүсіндік туындылары:

* Астана қаласындағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткішінің авторы;
* «Астана-Дарыны» төс белгісі мен кубогының авторы.

== Марапаттары мен атақтары ==

* Қазақстанның мәдениет қайраткері (2009);
* «Жыл патриоты» конкурсының Лауреаты («ҚР өнері» номинациясы бойынша);
* «Бейнелеу өнеріндегі жаңа толқын» халықаралық конкурсының алтын медалі (Нью-Йорк, АҚШ, 2011).

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Жүзім 2011.jpg|'''Жүзім 2011'''
Сурет:Күз. 2002. Кенеп, майлы бояу.jpg|'''Күз. 2002. Кенеп, майлы бояу'''
Сурет:Абай музейі. 1999. Оргалит, майлы бояу.jpg|'''Абай музейі. 1999. Оргалит, майлы бояу'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>sa4aivkc2lmkzrs20694kx5mhvf95ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалі (Қазақстан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785578</id>
    <revision>
      <id>3645856</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Жүлде  | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі  | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]  | фон түсі                 =   | шынайы атауы             =   | мемл...</comment>
      <origin>3645856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2202" sha1="e9t4mlyn5y5lcurgb2numplejvm92o3" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[19 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Ұлы Отан соғысы|1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 65 жылдығын мерекелеуге орай [[Қазақстан президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медал жайлы ереже ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>e9t4mlyn5y5lcurgb2numplejvm92o3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645857</id>
      <parentid>3645856</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан медалдары|Қазақстан медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3645857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="ggvvvedi8tvki7t2bghpwfzpncc2230" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[19 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Ұлы Отан соғысы|1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 65 жылдығын мерекелеуге орай [[Қазақстан президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медал жайлы ереже ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>ggvvvedi8tvki7t2bghpwfzpncc2230</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645865</id>
      <parentid>3645857</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медал жайлы ереже */</comment>
      <origin>3645865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10295" sha1="iu27rvsvmbg2m06fku00zwzg5gb9g43" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[19 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Ұлы Отан соғысы|1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 65 жылдығын мерекелеуге орай [[Қазақстан президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медал жайлы ереже ==
Медалмен осы адамдар марапатталды:
* Ұлы Отан соғысы кезінде майдандағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде қызмет атқарған әскери қызметкерлер, сондай-ақ бұрынғы КСРО-ны қорғау жөніндегі басқа да әскери операцияларға қатысқан әскери қызметкерлер, Ұлы Отан соғысының партизандары мен астыртын ұйым мүшелері;
* Ұлы Отан соғысының майдандағы армиясы мен флотының әскери қызметкерлер, партизандары мен астыртын ұйым мүшелері, сондай-ақ тиісті санаттағы жұмысшылар мен қызметшілер — Ұлы Отан соғысы кезінде майданда, әскери іс-қимылдар ауданында, майдан маңындағы теміржол учаскелерінде, қорғаныс шептерін, әскери-теңіз базалары мен әуеайлақтарды салу кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болғандар және зейнетақымен қамсыздандырылуы бойынша әскери қызметкерлерге теңестірілгендер;
* бұрынғы КСРО-ны қорғау кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел салдарынан немесе майданда болуына байланысты аурудан мүгедек болған әскери қызметкерлер;
* бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының басшы және қатардағы жауынгер құрамынан майданда болуына байланысты жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болған адамдар.
* 1944 жылдың 1 қаңтарынан 1951 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде Украина КСР, Беларусь КСР, Литва КСР, Латвия КСР және Эстония КСР аумағында әрекет еткен жойғыш батальондардың, взводтар мен халықты қорғау жасақтарының жауынгерлері мен қолбасшылық құрамының ішінен осы батальондарда, взводтарда және жасақтарда қызметтік міндеттерін атқару кезінде алған жарақат, жарымжандық немесе кесел салдарынан мүгедек болған адамдар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының әскери қызметкерлері, сондай-ақ басшы және қатардағы жауынгер құрамының адамдары, қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда қызмет атқарғандар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде Кеңес Әскерінің, Әскери-теңіз флотының, бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік әскерлері мен органдарының штаттық лауазымдарын атқарған, қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда, мекемелерде қызмет еткен немесе тиісті кезеңдерде қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда болған жалдамалы құрамның адамдары;
* Ұлы Отан соғысы кезінде қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде полктердің ұлдары (тәрбиеленушілері) және юнгалар ретінде болған адамдар.
* Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында шет мемлекеттер аумағында фашистік Германия мен оның одақтастарына қарсы партизан жасақтарының, астыртын топтардың және басқа да антифашистік құрамалардың құрамында ұрыс қимылдарына қатысқан адамдар;
* бұрынғы КСРО-ның Байланыс халық комиссариатының, Теміржол көлігі халық комиссариатының арнайы құрамаларының қызметкерлері, балық аулау және көлік кемелерінің жүзу құрамының, авиацияның ұшу-көтеру құрамының, Балық өнеркәсібі халық комиссариатының, теңіз және өзен флотының, Солтүстік теңіз жолы бас басқармасының ұшу-көтеру құрамының қызметкерлері, Ұлы Отан соғысы кезінде әскери қызметкерлер жағдайына ауыстырылып, қолданыстағы армия мен флоттың мүддесі үшін қолданыстағы майдандардың тыл шекаралары, флоттардың жедел аймақтары шегінде міндеттер атқарғандар, сондай-ақ Ұлы Отан соғысының басында басқа мемлекеттердің порттарында интернацияланған көлік флоты кемелері экипаждарының мүшелері;
* Ленинград қаласын қоршау кезеңінде қаладағы кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда жұмыс істеген және [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]] медалімен және «Қоршаудағы Ленинград тұрғыны» белгісімен марапатталған азаматтар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін жау уақытша басып алған аумақтарда жұмыс істеген кезеңді қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар.

== Сипаттамасы ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>iu27rvsvmbg2m06fku00zwzg5gb9g43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645869</id>
      <parentid>3645865</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3645869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12620" sha1="3qn0xhzzjx69sj2s8hvdglm9gmcpkxx" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[19 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Ұлы Отан соғысы|1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 65 жылдығын мерекелеуге орай [[Қазақстан президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медал жайлы ереже ==
Медалмен осы адамдар марапатталды:
* Ұлы Отан соғысы кезінде майдандағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде қызмет атқарған әскери қызметкерлер, сондай-ақ бұрынғы КСРО-ны қорғау жөніндегі басқа да әскери операцияларға қатысқан әскери қызметкерлер, Ұлы Отан соғысының партизандары мен астыртын ұйым мүшелері;
* Ұлы Отан соғысының майдандағы армиясы мен флотының әскери қызметкерлер, партизандары мен астыртын ұйым мүшелері, сондай-ақ тиісті санаттағы жұмысшылар мен қызметшілер — Ұлы Отан соғысы кезінде майданда, әскери іс-қимылдар ауданында, майдан маңындағы теміржол учаскелерінде, қорғаныс шептерін, әскери-теңіз базалары мен әуеайлақтарды салу кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болғандар және зейнетақымен қамсыздандырылуы бойынша әскери қызметкерлерге теңестірілгендер;
* бұрынғы КСРО-ны қорғау кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел салдарынан немесе майданда болуына байланысты аурудан мүгедек болған әскери қызметкерлер;
* бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының басшы және қатардағы жауынгер құрамынан майданда болуына байланысты жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болған адамдар.
* 1944 жылдың 1 қаңтарынан 1951 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде Украина КСР, Беларусь КСР, Литва КСР, Латвия КСР және Эстония КСР аумағында әрекет еткен жойғыш батальондардың, взводтар мен халықты қорғау жасақтарының жауынгерлері мен қолбасшылық құрамының ішінен осы батальондарда, взводтарда және жасақтарда қызметтік міндеттерін атқару кезінде алған жарақат, жарымжандық немесе кесел салдарынан мүгедек болған адамдар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының әскери қызметкерлері, сондай-ақ басшы және қатардағы жауынгер құрамының адамдары, қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда қызмет атқарғандар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде Кеңес Әскерінің, Әскери-теңіз флотының, бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік әскерлері мен органдарының штаттық лауазымдарын атқарған, қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда, мекемелерде қызмет еткен немесе тиісті кезеңдерде қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда болған жалдамалы құрамның адамдары;
* Ұлы Отан соғысы кезінде қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде полктердің ұлдары (тәрбиеленушілері) және юнгалар ретінде болған адамдар.
* Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында шет мемлекеттер аумағында фашистік Германия мен оның одақтастарына қарсы партизан жасақтарының, астыртын топтардың және басқа да антифашистік құрамалардың құрамында ұрыс қимылдарына қатысқан адамдар;
* бұрынғы КСРО-ның Байланыс халық комиссариатының, Теміржол көлігі халық комиссариатының арнайы құрамаларының қызметкерлері, балық аулау және көлік кемелерінің жүзу құрамының, авиацияның ұшу-көтеру құрамының, Балық өнеркәсібі халық комиссариатының, теңіз және өзен флотының, Солтүстік теңіз жолы бас басқармасының ұшу-көтеру құрамының қызметкерлері, Ұлы Отан соғысы кезінде әскери қызметкерлер жағдайына ауыстырылып, қолданыстағы армия мен флоттың мүддесі үшін қолданыстағы майдандардың тыл шекаралары, флоттардың жедел аймақтары шегінде міндеттер атқарғандар, сондай-ақ Ұлы Отан соғысының басында басқа мемлекеттердің порттарында интернацияланған көлік флоты кемелері экипаждарының мүшелері;
* Ленинград қаласын қоршау кезеңінде қаладағы кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда жұмыс істеген және [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]] медалімен және «Қоршаудағы Ленинград тұрғыны» белгісімен марапатталған азаматтар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін жау уақытша басып алған аумақтарда жұмыс істеген кезеңді қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар.

== Сипаттамасы ==
«1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі жезден жасалып, диаметрі 32 мм болатын шеңбер пішінге ие.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» жылдары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында, ортасында: «1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» деген жазу жазылған. Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

Медал киімге түйреуіш арқылы бекітіледі.

Медал Қазақстанның [[Өскемен]] қаласындағы [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] жасалған.

== Суреттеме ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Медаль к 65-летию Победы (р).jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:Medal65letVictoryVOv.JPG|Марапаттау қаптамасындағы медаль.
Сурет:Ud med 65let VOv.jpg|Медалдің куәлігі (бланк).
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі]] (Ресей)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>3qn0xhzzjx69sj2s8hvdglm9gmcpkxx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645870</id>
      <parentid>3645869</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3645870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12563" sha1="9k0qpvji0c2p0nshnb310f18wt94gvk" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Медаль к 65-летию Победы.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = 
 | мемлекет                 = {{KAZ}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[19 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = 
 | жоғары марапаты          = [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл» медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
}}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі''' — [[Ұлы Отан соғысы|1941—1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы]] Жеңістің 65 жылдығын мерекелеуге орай [[Қазақстан президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] 2010 жылғы 19 наурыздағы № 951 Жарлығы негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

== Медал жайлы ереже ==
Медалмен осы адамдар марапатталды:
* Ұлы Отан соғысы кезінде майдандағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде қызмет атқарған әскери қызметкерлер, сондай-ақ бұрынғы КСРО-ны қорғау жөніндегі басқа да әскери операцияларға қатысқан әскери қызметкерлер, Ұлы Отан соғысының партизандары мен астыртын ұйым мүшелері;
* Ұлы Отан соғысының майдандағы армиясы мен флотының әскери қызметкерлер, партизандары мен астыртын ұйым мүшелері, сондай-ақ тиісті санаттағы жұмысшылар мен қызметшілер — Ұлы Отан соғысы кезінде майданда, әскери іс-қимылдар ауданында, майдан маңындағы теміржол учаскелерінде, қорғаныс шептерін, әскери-теңіз базалары мен әуеайлақтарды салу кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болғандар және зейнетақымен қамсыздандырылуы бойынша әскери қызметкерлерге теңестірілгендер;
* бұрынғы КСРО-ны қорғау кезінде алған жарақат, жарымжандық, кесел салдарынан немесе майданда болуына байланысты аурудан мүгедек болған әскери қызметкерлер;
* бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының басшы және қатардағы жауынгер құрамынан майданда болуына байланысты жарақат, жарымжандық, кесел немесе ауру салдарынан мүгедек болған адамдар.
* 1944 жылдың 1 қаңтарынан 1951 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде Украина КСР, Беларусь КСР, Литва КСР, Латвия КСР және Эстония КСР аумағында әрекет еткен жойғыш батальондардың, взводтар мен халықты қорғау жасақтарының жауынгерлері мен қолбасшылық құрамының ішінен осы батальондарда, взводтарда және жасақтарда қызметтік міндеттерін атқару кезінде алған жарақат, жарымжандық немесе кесел салдарынан мүгедек болған адамдар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының әскери қызметкерлері, сондай-ақ басшы және қатардағы жауынгер құрамының адамдары, қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда қызмет атқарғандар;
* Ұлы Отан соғысы кезінде Кеңес Әскерінің, Әскери-теңіз флотының, бұрынғы КСРО-ның ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік әскерлері мен органдарының штаттық лауазымдарын атқарған, қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген әскери бөлімдерде, штабтарда, мекемелерде қызмет еткен немесе тиісті кезеңдерде қорғанысына қатысу 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыстағы армия бөлімдерінің әскери қызметкерлеріне белгіленген жеңілдікті шарттармен зейнетақы тағайындау үшін еңбек өтіліне есептелген қалаларда болған жалдамалы құрамның адамдары;
* Ұлы Отан соғысы кезінде қолданыстағы армия мен флоттың құрамына кірген бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде полктердің ұлдары (тәрбиеленушілері) және юнгалар ретінде болған адамдар.
* Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында шет мемлекеттер аумағында фашистік Германия мен оның одақтастарына қарсы партизан жасақтарының, астыртын топтардың және басқа да антифашистік құрамалардың құрамында ұрыс қимылдарына қатысқан адамдар;
* бұрынғы КСРО-ның Байланыс халық комиссариатының, Теміржол көлігі халық комиссариатының арнайы құрамаларының қызметкерлері, балық аулау және көлік кемелерінің жүзу құрамының, авиацияның ұшу-көтеру құрамының, Балық өнеркәсібі халық комиссариатының, теңіз және өзен флотының, Солтүстік теңіз жолы бас басқармасының ұшу-көтеру құрамының қызметкерлері, Ұлы Отан соғысы кезінде әскери қызметкерлер жағдайына ауыстырылып, қолданыстағы армия мен флоттың мүддесі үшін қолданыстағы майдандардың тыл шекаралары, флоттардың жедел аймақтары шегінде міндеттер атқарғандар, сондай-ақ Ұлы Отан соғысының басында басқа мемлекеттердің порттарында интернацияланған көлік флоты кемелері экипаждарының мүшелері;
* Ленинград қаласын қоршау кезеңінде қаладағы кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда жұмыс істеген және [[Ленинградты қорғағаны үшін медалі|«Ленинградты қорғағаны үшін»]] медалімен және «Қоршаудағы Ленинград тұрғыны» белгісімен марапатталған азаматтар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары;
* 1941 жылдың 22 маусымынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін жау уақытша басып алған аумақтарда жұмыс істеген кезеңді қоспағанда, кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар.

== Сипаттамасы ==
«1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі жезден жасалып, диаметрі 32 мм болатын шеңбер пішінге ие.

Медалдің алдыңғы жағында — I дәрежелі [[Даңқ ордені (КСРО)|Даңқ орденінің]] бейнесі суреттелген, жұлдыздың төменгі сәулелерінің арасында «1945—2010» жылдары бейнеленген.

Медалдің артқы жағында, ортасында: «1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» деген жазу жазылған. Медалдің шеттері ернеумен жиектелген. Медалдегі барлық бейнелер, жазулар мен сандар бедерлі етіп жасалған.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы қызыл түсті жібек қатқыл таспасымен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм. Таспаның ортасында ені 2 мм-ден бес жолақ орналасқан: үш қара және екі қызғылт сары жолақ. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм қызғылт сары жолақтармен жиектелген.

Медал киімге түйреуіш арқылы бекітіледі.

Медал Қазақстанның [[Өскемен]] қаласындағы [[Қазақстан теңге сарайы|Қазақстан теңге сарайында]] жасалған.

== Суреттеме ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Медаль к 65-летию Победы (р).jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:Medal65letVictoryVOv.JPG|Марапаттау қаптамасындағы медаль.
Сурет:Ud med 65let VOv.jpg|Медалдің куәлігі (бланк).
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерейтойлық медалі]] (Ресей)

[[Санат:Қазақстан медалдары]]</text>
      <sha1>9k0qpvji0c2p0nshnb310f18wt94gvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Бухарбай Жанар Болатқызы</title>
    <ns>3</ns>
    <id>785579</id>
    <revision>
      <id>3645858</id>
      <timestamp>2026-08-23T08:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3645858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="976no95b65ybgio3bczdonnskf2twa2" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Бухарбай Жанар Болатқызы}}

-- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 13:02, 2026 ж. тамыздың 23 (+05)</text>
      <sha1>976no95b65ybgio3bczdonnskf2twa2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беляев Михаил Михайлович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785580</id>
    <revision>
      <id>3645876</id>
      <timestamp>2026-08-23T08:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа мақала: Михаил Михайлович Беляев.</comment>
      <origin>3645876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3141" sha1="6xfoslia8fnjtvbwkrgmxrkkr55w2tb" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}

{{Сежик|Есімі=Михаил Михайлович Беляев|Түпнұсқа есімі=Беляев Михаил Михайлович|Сурет=|Сурет сипаттамасы=|Туған күні=1925|Туған жері=Алашев ауданы, Башқұртстан, РСФСР, КСРО|Қайтыс болған күні=2007|Қайтыс болған жері=Семей, Қазақстан|Азаматтығы={{КСРО туы}} КСРО&lt;br&gt;{{Қазақстан туы}} Қазақстан|Мамандығы=Кескіндемеші, график-суретші|Жанрлары=Пейзаж, портрет, тақырыптық картиналар}}
[[Сурет:Беляев Михаил Михайлович. 1925 - 2007.jpg|нобай|270x270 нүкте]]
'''Михаил Михайлович Беляев''' (1925 — 2007) — кескіндемеші, график-суретші, Ұлы Отан соғысының ардагері. [[Қазақстан Республикасы Суретшілер одағы|Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының]] мүшесі (2002).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Михаил Беляев 1925 жылы Ресейдің Башқұртстан аймағындағы Алашев ауданында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

* 1950–1955 жылдары Одесса көркемсурет училищесінде білім алған.
* 1957 жылдан бастап Семей қаласындағы Көркем қордың көркемсурет-өнеркәсіп шеберханасында жұмыс істеді.

== Шығармашылығы ==
Тақырыптық картиналар, пейзаждар мен портреттердің авторы.

1957 жылдан бастап қалалық, облыстық, республикалық және бүкілодақтық көрмелерге белсене қатысқан. Олардың ішінде:

* Ұлы Қазан социалистік революциясының 40 жылдығына арналған бүкілодақтық және республикалық көркемсурет көрмелері (Мәскеу, Алматы, 1957).
* 1991–2005 жылдар аралығында Семей қаласында бірқатар дербес көрмелері өтті.

== Марапаттары мен мүшелігі ==

* Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі (2002).

== Суретші туындылары ==


== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>6xfoslia8fnjtvbwkrgmxrkkr55w2tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645891</id>
      <parentid>3645876</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4125" sha1="pfcvecsgx3kfdkil9vd09vy6jwanksj" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}

{{Сежик|Есімі=Михаил Михайлович Беляев|Түпнұсқа есімі=Беляев Михаил Михайлович|Сурет=|Сурет сипаттамасы=|Туған күні=1925|Туған жері=Алашев ауданы, Башқұртстан, РСФСР, КСРО|Қайтыс болған күні=2007|Қайтыс болған жері=Семей, Қазақстан|Азаматтығы={{КСРО туы}} КСРО&lt;br&gt;{{Қазақстан туы}} Қазақстан|Мамандығы=Кескіндемеші, график-суретші|Жанрлары=Пейзаж, портрет, тақырыптық картиналар}}
[[Сурет:Беляев Михаил Михайлович. 1925 - 2007.jpg|нобай|270x270 нүкте]]
'''Михаил Михайлович Беляев''' (1925 — 2007) — кескіндемеші, график-суретші, Ұлы Отан соғысының ардагері. [[Қазақстан Республикасы Суретшілер одағы|Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының]] мүшесі (2002).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Михаил Беляев 1925 жылы Ресейдің Башқұртстан аймағындағы Алашев ауданында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

* 1950–1955 жылдары Одесса көркемсурет училищесінде білім алған.
* 1957 жылдан бастап Семей қаласындағы Көркем қордың көркемсурет-өнеркәсіп шеберханасында жұмыс істеді.

== Шығармашылығы ==
Тақырыптық картиналар, пейзаждар мен портреттердің авторы.

1957 жылдан бастап қалалық, облыстық, республикалық және бүкілодақтық көрмелерге белсене қатысқан. Олардың ішінде:

* Ұлы Қазан социалистік революциясының 40 жылдығына арналған бүкілодақтық және республикалық көркемсурет көрмелері (Мәскеу, Алматы, 1957).
* 1991–2005 жылдар аралығында Семей қаласында бірқатар дербес көрмелері өтті.

== Марапаттары мен мүшелігі ==

* Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі (2002).

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery showfilename=&quot;yes&quot;&gt;
Сурет:Ханты-Мансийск қаласы. 2008. Қағаз, фломастер, акварель.jpg
Сурет:Тукай көшесіндегі мешіт. Қағаз, фломастер.jpg
Сурет:Семей. Ескі аула. Қағаз, пастель. 2000.jpg
Сурет:Семейдегі қыс. 1997. Қағаз, акварель..jpg
Сурет:Өткелге жол. 1957. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg
Сурет:Ленинградтық. 1991. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg
Сурет:Достоевский көшесі. 2006. Қағаз, акварель.jpg
Сурет:Ертіс. Қағаз, акварель, қара фломастер. 2008.jpg
Сурет:Затон. 2000. Қағаз, акварель.jpg
Сурет:Гульсум. Қатты қағаз, майлы бояу.jpg
Сурет:Әйел портреті. Қатты қағаз, майлы бояу.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>pfcvecsgx3kfdkil9vd09vy6jwanksj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645907</id>
      <parentid>3645891</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вилюс М</username>
        <id>183627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3645907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4946" sha1="pcv4gvi7a3lny9gj2z2wt4fhu06fueq" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}

{{Сежик|Есімі=Михаил Михайлович Беляев|Түпнұсқа есімі=Беляев Михаил Михайлович|Сурет=|Сурет сипаттамасы=|Туған күні=1925|Туған жері=Алашев ауданы, Башқұртстан, РСФСР, КСРО|Қайтыс болған күні=2007|Қайтыс болған жері=Семей, Қазақстан|Азаматтығы={{КСРО туы}} КСРО&lt;br&gt;{{Қазақстан туы}} Қазақстан|Мамандығы=Кескіндемеші, график-суретші|Жанрлары=Пейзаж, портрет, тақырыптық картиналар}}
[[Сурет:Беляев Михаил Михайлович. 1925 - 2007.jpg|нобай|270x270 нүкте]]
'''Михаил Михайлович Беляев''' (1925 — 2007) — кескіндемеші, график-суретші, Ұлы Отан соғысының ардагері. [[Қазақстан Республикасы Суретшілер одағы|Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының]] мүшесі (2002).&lt;ref&gt;Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6

Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Михаил Беляев 1925 жылы Ресейдің Башқұртстан аймағындағы Алашев ауданында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

* 1950–1955 жылдары Одесса көркемсурет училищесінде білім алған.
* 1957 жылдан бастап Семей қаласындағы Көркем қордың көркемсурет-өнеркәсіп шеберханасында жұмыс істеді.

== Шығармашылығы ==
Тақырыптық картиналар, пейзаждар мен портреттердің авторы.

1957 жылдан бастап қалалық, облыстық, республикалық және бүкілодақтық көрмелерге белсене қатысқан. Олардың ішінде:

* Ұлы Қазан социалистік революциясының 40 жылдығына арналған бүкілодақтық және республикалық көркемсурет көрмелері (Мәскеу, Алматы, 1957).
* 1991–2005 жылдар аралығында Семей қаласында бірқатар дербес көрмелері өтті.

== Марапаттары мен мүшелігі ==

* Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі (2002).

== Суретші туындылары ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Ханты-Мансийск қаласы. 2008. Қағаз, фломастер, акварель.jpg|'''Ханты-Мансийск қаласы. 2008. Қағаз, фломастер, акварель'''
Сурет:Тукай көшесіндегі мешіт. Қағаз, фломастер.jpg|'''Тукай көшесіндегі мешіт. Қағаз, фломастер'''
Сурет:Семей. Ескі аула. Қағаз, пастель. 2000.jpg|'''Семей. Ескі аула. Қағаз, пастель'''
Сурет:Семейдегі қыс. 1997. Қағаз, акварель..jpg|'''Семейдегі қыс. 1997. Қағаз, акварель.'''
Сурет:Өткелге жол. 1957. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Өткелге жол. 1957. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Ленинградтық. 1991. Қатырма қағаз, майлы бояу.jpg|'''Ленинградтық. 1991. Қатырма қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Достоевский көшесі. 2006. Қағаз, акварель.jpg|'''Достоевский көшесі. 2006. Қағаз, акварель'''
Сурет:Ертіс. Қағаз, акварель, қара фломастер. 2008.jpg|'''Ертіс. Қағаз, акварель, қара фломастер. 2008'''
Сурет:Затон. 2000. Қағаз, акварель.jpg|'''Затон. 2000. Қағаз, акварель'''
Сурет:Гульсум. Қатты қағаз, майлы бояу.jpg|'''Гульсум. Қатты қағаз, майлы бояу'''
Сурет:Әйел портреті. Қатты қағаз, майлы бояу.jpg|'''Әйел портреті. Қатты қағаз, майлы бояу'''
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==

* Каталог. Семей қаласының суретшілері XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6
* Каталог. Художники города Семей. XIX – XXI. ISBN: 978-601-7844-48-6</text>
      <sha1>pcv4gvi7a3lny9gj2z2wt4fhu06fueq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Huaxia Bank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785581</id>
    <revision>
      <id>3645878</id>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Компания  |атауы              = Huaxia Bank  |логотипі           = Huaxia Bank logo.svg  |суреті             = Beijing Dongcheng Chonwen - Zhushikou street IMG 5675 Huaxia Bank.jpg  |сурет атауы        = Бейжіңдегі кеңсесі  |түрі               = [[Қоғамдық компания]]  |биржадағы листингі = {{SSE|600015}}&lt;br&gt;CSI Midcap 200  |қызметі            = [[Қытай]]  |құрыл...</comment>
      <origin>3645878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2961" sha1="8ynacm9go3clfsgtc5e46hb0shhsiqk" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = Huaxia Bank logo.svg
 |суреті             = Beijing Dongcheng Chonwen - Zhushikou street IMG 5675 Huaxia Bank.jpg
 |сурет атауы        = Бейжіңдегі кеңсесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{SSE|600015}}&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = [[Қытай]]
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>8ynacm9go3clfsgtc5e46hb0shhsiqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645879</id>
      <parentid>3645878</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3018" sha1="2cjp6bfwiu824cdahvubcay9su42as3" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = Huaxia Bank logo.svg
 |суреті             = Beijing Dongcheng Chonwen - Zhushikou street IMG 5675 Huaxia Bank.jpg
 |сурет атауы        = Бейжіңдегі кеңсесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{SSE|600015}}&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = [[Қытай]]
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>2cjp6bfwiu824cdahvubcay9su42as3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645880</id>
      <parentid>3645879</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2914" sha1="7crxduba0uy0czpmiev8lc8g9xfzyfd" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = Huaxia Bank logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{SSE|600015}}&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = [[Қытай]]
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>7crxduba0uy0czpmiev8lc8g9xfzyfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645881</id>
      <parentid>3645880</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="q7cx5ukne5mtwfprulettypmfwg40v9" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = Huaxia Bank logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = [[Қытай]]
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>q7cx5ukne5mtwfprulettypmfwg40v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645882</id>
      <parentid>3645881</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2877" sha1="srnot4qclzuk59vpt1p3z65ihhe6osj" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>srnot4qclzuk59vpt1p3z65ihhe6osj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645883</id>
      <parentid>3645882</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4446" sha1="jv74txct9pwkzho32xie0m2axodwoho" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы маусымның соңындағы жағдай бойынша Hua Xia Bank-тің 68 ірі қалада орналасқан 33 бірінші деңгейлі филиалдан, 23 екінші деңгейлі филиалдан, 12 қалалық филиалдан және 437 бөлімшеден тұратын «хаб және спица» желісі, сондай-ақ жаһандық сауданың негізгі аймақтарын қамтитын 110 ел мен өңірдің 320 қаласында орналасқан 1000-нан астам корреспондент-банктен тұратын есеп айырысу желісі болды. 2012 жылы шілдеде жарияланған [[The Banker]] журналының әлемнің 1000 ірі банкі рейтингі бойынша активтері жөнінен 97-орынға ие болды. 2011 жылы Қытайдың 500 ірі кәсіпорны арасында 306-орынды, Қытайдың 500 ірі қызмет көрсету кәсіпорны арасында 96-орынды және Қытай кәсіпорындарының тиімділігі бойынша үздік 200 кәсіпорын арасында 67-орынды иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |title=About Hua Xia Bank |publisher=Hua Xia Bank |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401150145/http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |archivedate=2013-04-01 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>jv74txct9pwkzho32xie0m2axodwoho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645884</id>
      <parentid>3645883</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4932" sha1="kn6fwszvds4mxk5e5wyn2bezxsslfrb" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы маусымның соңындағы жағдай бойынша Hua Xia Bank-тің 68 ірі қалада орналасқан 33 бірінші деңгейлі филиалдан, 23 екінші деңгейлі филиалдан, 12 қалалық филиалдан және 437 бөлімшеден тұратын «хаб және спица» желісі, сондай-ақ жаһандық сауданың негізгі аймақтарын қамтитын 110 ел мен өңірдің 320 қаласында орналасқан 1000-нан астам корреспондент-банктен тұратын есеп айырысу желісі болды. 2012 жылы шілдеде жарияланған [[The Banker]] журналының әлемнің 1000 ірі банкі рейтингі бойынша активтері жөнінен 97-орынға ие болды. 2011 жылы Қытайдың 500 ірі кәсіпорны арасында 306-орынды, Қытайдың 500 ірі қызмет көрсету кәсіпорны арасында 96-орынды және Қытай кәсіпорындарының тиімділігі бойынша үздік 200 кәсіпорын арасында 67-орынды иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |title=About Hua Xia Bank |publisher=Hua Xia Bank |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401150145/http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |archivedate=2013-04-01 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:CSI 100 индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Бейжіңдегі компаниялар]]
[[Санат:1992 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Шанхай қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Қытайлық брендтер]]
[[Санат:Қытайдың мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Бейжіңдегі 1992 жыл]]</text>
      <sha1>kn6fwszvds4mxk5e5wyn2bezxsslfrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645885</id>
      <parentid>3645884</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4926" sha1="6ahu0tvavo8tmeo7uam128uo9mv4c0z" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы маусымның соңындағы жағдай бойынша Hua Xia Bank-тің 68 ірі қалада орналасқан 33 бірінші деңгейлі филиалдан, 23 екінші деңгейлі филиалдан, 12 қалалық филиалдан және 437 бөлімшеден тұратын «хаб және спица» желісі, сондай-ақ жаһандық сауданың негізгі аймақтарын қамтитын 110 ел мен өңірдің 320 қаласында орналасқан 1000-нан астам корреспондент-банктен тұратын есеп айырысу желісі болды. 2012 жылы шілдеде жарияланған [[The Banker]] журналының әлемнің 1000 ірі банкі рейтингі бойынша активтері жөнінен 97-орынға ие болды. 2011 жылы Қытайдың 500 ірі кәсіпорны арасында 306-орынды, Қытайдың 500 ірі қызмет көрсету кәсіпорны арасында 96-орынды және Қытай кәсіпорындарының тиімділігі бойынша үздік 200 кәсіпорын арасында 67-орынды иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |title=About Hua Xia Bank |publisher=Hua Xia Bank |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401150145/http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |archivedate=2013-04-01 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:CSI 100 индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Бейжіңдегі компаниялар]]
[[Санат:1992 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Шанхай қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Қытайлық брендтер]]
[[Санат:Қытай мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Бейжіңдегі 1992 жыл]]</text>
      <sha1>6ahu0tvavo8tmeo7uam128uo9mv4c0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645886</id>
      <parentid>3645885</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4922" sha1="orwyeqa0wjk5id4kjee2c7alexpfuvc" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы маусымның соңындағы жағдай бойынша Hua Xia Bank-тің 68 ірі қалада орналасқан 33 бірінші деңгейлі филиалдан, 23 екінші деңгейлі филиалдан, 12 қалалық филиалдан және 437 бөлімшеден тұратын «хаб және спица» желісі, сондай-ақ жаһандық сауданың негізгі аймақтарын қамтитын 110 ел мен өңірдің 320 қаласында орналасқан 1000-нан астам корреспондент-банктен тұратын есеп айырысу желісі болды. 2012 жылы шілдеде жарияланған [[The Banker]] журналының әлемнің 1000 ірі банкі рейтингі бойынша активтері жөнінен 97-орынға ие болды. 2011 жылы Қытайдың 500 ірі кәсіпорны арасында 306-орынды, Қытайдың 500 ірі қызмет көрсету кәсіпорны арасында 96-орынды және Қытай кәсіпорындарының тиімділігі бойынша үздік 200 кәсіпорын арасында 67-орынды иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |title=About Hua Xia Bank |publisher=Hua Xia Bank |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401150145/http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |archivedate=2013-04-01 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:CSI 100 индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Бейжіңдегі компаниялар]]
[[Санат:1992 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Шанхай қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Қытай брендтері]]
[[Санат:Қытай мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Бейжіңдегі 1992 жыл]]</text>
      <sha1>orwyeqa0wjk5id4kjee2c7alexpfuvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645887</id>
      <parentid>3645886</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4939" sha1="lgdx46plnxskx3qxyqlgfxfy7ap1kqw" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Huaxia Bank
 |логотипі           = 
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = SSE: 600015&lt;br&gt;CSI Midcap 200
 |қызметі            = 
 |құрылды            = [[14 қазан]] [[1992 жыл|1992]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Бейжің]], [[Қытай]]
 |басты адамдары     = [[Төраға]]: Чжай Хунсян ханым&lt;br&gt;[[Губернатор]]: У Цзянь мырза
 |саласы             = [[Банк ісі]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = 
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|http://www.hxb.com.cn/}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Huaxia Bank Co., Ltd.''' — Қытайдағы [[Қоғамдық компания|қоғамдық]] [[коммерциялық банк]]. Ол [[Бейжің]] қаласында орналасқан және 1992 жылы құрылған. Германияның [[Deutsche Bank]] банкі 2010 жылғы жағдай бойынша банк акцияларының 19,99%-ына иелік етті.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721201230/http://de.reuters.com/article/companiesNews/idDEBEE64508O20100506|url-status=dead|archive-date=21 шілде 2011|title=Deutsche Bank steckt gut 600 Mio Euro in Hua Xia Bank|date=6 мамыр 2010 |language=German |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; 2015 жылғы желтоқсанда [[People's Insurance Company of China]] компаниясы Deutsche Bank-тің банктегі барлық үлесін 23–25,7 млрд юаньға сатып алатыны жарияланды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-28/deutsche-bank-says-picc-to-acquire-firm-s-20-stake-in-hua-xia|title=Deutsche Bank to Raise Up to $4 Billion From Huaxia Sale |first=Nicholas|last=Comfort |date=28 желтоқсан 2015|publisher=[[Bloomberg News]] }}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы маусымның соңындағы жағдай бойынша Hua Xia Bank-тің 68 ірі қалада орналасқан 33 бірінші деңгейлі филиалдан, 23 екінші деңгейлі филиалдан, 12 қалалық филиалдан және 437 бөлімшеден тұратын «хаб және спица» желісі, сондай-ақ жаһандық сауданың негізгі аймақтарын қамтитын 110 ел мен өңірдің 320 қаласында орналасқан 1000-нан астам корреспондент-банктен тұратын есеп айырысу желісі болды. 2012 жылы шілдеде жарияланған [[The Banker]] журналының әлемнің 1000 ірі банкі рейтингі бойынша активтері жөнінен 97-орынға ие болды. 2011 жылы Қытайдың 500 ірі кәсіпорны арасында 306-орынды, Қытайдың 500 ірі қызмет көрсету кәсіпорны арасында 96-орынды және Қытай кәсіпорындарының тиімділігі бойынша үздік 200 кәсіпорын арасында 67-орынды иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |title=About Hua Xia Bank |publisher=Hua Xia Bank |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401150145/http://www.hxb.com.cn/english/abouthxb/index.jsp |archivedate=2013-04-01 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:CSI 100 индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Бейжіңде орналасқан компаниялар]]
[[Санат:1992 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Шанхай қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Қытай брендтері]]
[[Санат:Қытай мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Бейжіңдегі 1992 жыл]]</text>
      <sha1>lgdx46plnxskx3qxyqlgfxfy7ap1kqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Capital One</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785582</id>
    <revision>
      <id>3645894</id>
      <timestamp>2026-08-23T09:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Компания  |атауы              = Capital One Financial Corporation  |логотипі           = Capital One logo.svg  |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg  |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері  |түрі               = [[Қоғамдық компания]]  |биржадағы листи...</comment>
      <origin>3645894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4639" sha1="l5thzi9kcavrpcjvj60mp5g2wyepzwe" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ-тағы ең ірі банктер тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card|Discover Card]], [[Diners Club International|Diners Club]] және [[Pulse (банкаралық желі)|Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.</text>
      <sha1>l5thzi9kcavrpcjvj60mp5g2wyepzwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645895</id>
      <parentid>3645894</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4696" sha1="752o65i0hgz21nf8d9kj18tqmxjlk3t" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ-тағы ең ірі банктер тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card|Discover Card]], [[Diners Club International|Diners Club]] және [[Pulse (банкаралық желі)|Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>752o65i0hgz21nf8d9kj18tqmxjlk3t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645896</id>
      <parentid>3645895</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4683" sha1="43rnjjh23gmha3f9mqx36s15f86e0ro" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card|Discover Card]], [[Diners Club International|Diners Club]] және [[Pulse (банкаралық желі)|Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>43rnjjh23gmha3f9mqx36s15f86e0ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645897</id>
      <parentid>3645896</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3645897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="a7mixf1vdc4xs2x0z6j99wyibyvagcl" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>a7mixf1vdc4xs2x0z6j99wyibyvagcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645898</id>
      <parentid>3645897</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5567" sha1="dcfdhut13b2phx0ljigp6p1gw7vikah" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>dcfdhut13b2phx0ljigp6p1gw7vikah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645899</id>
      <parentid>3645898</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5587" sha1="s1fphbcu8q82wvrhkfdjfdr7fdnftj6" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>s1fphbcu8q82wvrhkfdjfdr7fdnftj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645900</id>
      <parentid>3645899</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5607" sha1="hjypc8q3oqvbwooziw7je3vfgqdfnj0" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>hjypc8q3oqvbwooziw7je3vfgqdfnj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645901</id>
      <parentid>3645900</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5783" sha1="3azh65blphmghrtu4zw65gyulln8msc" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>3azh65blphmghrtu4zw65gyulln8msc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645903</id>
      <parentid>3645901</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7705" sha1="or6gg9kk3ajerp9nkmz7dmqvkw525y9" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]
[[Ричард Фэрбанк]] пен [[Найджел Моррис]] 1987 жылы клиенттердің әртүрлі сегменттері үшін жеке бейімделген кредиттік карта ұсыныстарын жасау мақсатында ақпараттық технологиялар мен статистикалық талдауды пайдалану идеясын әзірледі. Ол кезде кредиттік карталардың көпшілігі әрбір клиенттің қаржылық тәуекеліне қарамастан, барлығына дерлік бірдей шарттарды — пайыздық мөлшерлеме мен жылдық төлемді — ұсынатын.&lt;ref name=&quot;secret&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bankdirector.com/article/capital-ones-secret-to-success/ |title=Capital One's Secret to Success | first=Naomi | last=Snyder |work=Bank Director | date=August 15, 2022|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Алайда Фэрбанк пен Морристің идеясы төлемді алып тастап, әртүрлі кредиттік карта шарттарын нақты клиенттерге бағыттау болды. Олар сол клиенттердің нарық сегменттерін сұрыптап, анықтауға көмектесетін демографиялық және басқа да статистикалық деректерді қалай жинақтау керектігі жөнінде [[Oracle|Oracle]] компаниясымен кеңесті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.managementtoday.co.uk/know-customer-relationship-management-capital-one/article/547907 | title=In the Know - Customer Relationship Management at Capital One | first1=Werner | last1=Reinartz | first2=Ulrike | last2=Wieh | work=Management Today | date=July 23, 2013|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>or6gg9kk3ajerp9nkmz7dmqvkw525y9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645904</id>
      <parentid>3645903</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9552" sha1="ojxs4n981ak4fca2b6rgtcq1i3aoghn" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]
[[Ричард Фэрбанк]] пен [[Найджел Моррис]] 1987 жылы клиенттердің әртүрлі сегменттері үшін жеке бейімделген кредиттік карта ұсыныстарын жасау мақсатында ақпараттық технологиялар мен статистикалық талдауды пайдалану идеясын әзірледі. Ол кезде кредиттік карталардың көпшілігі әрбір клиенттің қаржылық тәуекеліне қарамастан, барлығына дерлік бірдей шарттарды — пайыздық мөлшерлеме мен жылдық төлемді — ұсынатын.&lt;ref name=&quot;secret&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bankdirector.com/article/capital-ones-secret-to-success/ |title=Capital One's Secret to Success | first=Naomi | last=Snyder |work=Bank Director | date=August 15, 2022|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Алайда Фэрбанк пен Морристің идеясы төлемді алып тастап, әртүрлі кредиттік карта шарттарын нақты клиенттерге бағыттау болды. Олар сол клиенттердің нарық сегменттерін сұрыптап, анықтауға көмектесетін демографиялық және басқа да статистикалық деректерді қалай жинақтау керектігі жөнінде [[Oracle|Oracle]] компаниясымен кеңесті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.managementtoday.co.uk/know-customer-relationship-management-capital-one/article/547907 | title=In the Know - Customer Relationship Management at Capital One | first1=Werner | last1=Reinartz | first2=Ulrike | last2=Wieh | work=Management Today | date=July 23, 2013|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Содан кейін олар өздерінің тәсілдерін қолдану мәселесі бойынша банктерге жүгініп, тіркейді деп күткен клиенттер санының көп болуына байланысты үлкен пайда табуды болжап отырғандарын көрсетті.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.encyclopedia.com/economics/news-wires-white-papers-and-books/fairbank-richard-d-ca-1950 | title=Fairbank, Richard D. ca. 1950– | work=[[Encyclopedia.com]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sharp&quot;&gt;{{Cite news | url=https://www.institutionalinvestor.com/article/2btghbolxjdxnr1f63xts/home/richard-fairbank-of-capital-one-financial-corp-card-sharp | title=Richard Fairbank of Capital One Financial Corp.: Card sharp |work=[[Institutional Investor (журнал)|Institutional Investor]] | date=January 14, 2005|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Олар штаб-пәтері [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондта, Виргиния]] орналасқан [[Signet Banking Corporation|Signet Bank]] банкін 1988 жылы өздерінің тәсілін қолданатын Signet Financial атты кредиттік карталар бөлімшесін ашуға көндірді. Келісімнің бір бөлігі ретінде олар Signet қызметкерлеріне айналды.&lt;ref name=secret/&gt; 1991 жылы Фэрбанк пен Моррис Signet-те төменірек пайыздық мөлшерлеме алу мүмкіндігі үшін басқа банктердің кредиттік карталарындағы қолданыстағы берешекті аударуды ұсынған жаппай пошта жіберілімінде табысқа жетті.&lt;ref name=sharp/&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>ojxs4n981ak4fca2b6rgtcq1i3aoghn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645906</id>
      <parentid>3645904</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11429" sha1="729s69c1umg9nwlcy9vnqgei1n8p9hl" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]
[[Ричард Фэрбанк]] пен [[Найджел Моррис]] 1987 жылы клиенттердің әртүрлі сегменттері үшін жеке бейімделген кредиттік карта ұсыныстарын жасау мақсатында ақпараттық технологиялар мен статистикалық талдауды пайдалану идеясын әзірледі. Ол кезде кредиттік карталардың көпшілігі әрбір клиенттің қаржылық тәуекеліне қарамастан, барлығына дерлік бірдей шарттарды — пайыздық мөлшерлеме мен жылдық төлемді — ұсынатын.&lt;ref name=&quot;secret&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bankdirector.com/article/capital-ones-secret-to-success/ |title=Capital One's Secret to Success | first=Naomi | last=Snyder |work=Bank Director | date=August 15, 2022|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Алайда Фэрбанк пен Морристің идеясы төлемді алып тастап, әртүрлі кредиттік карта шарттарын нақты клиенттерге бағыттау болды. Олар сол клиенттердің нарық сегменттерін сұрыптап, анықтауға көмектесетін демографиялық және басқа да статистикалық деректерді қалай жинақтау керектігі жөнінде [[Oracle|Oracle]] компаниясымен кеңесті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.managementtoday.co.uk/know-customer-relationship-management-capital-one/article/547907 | title=In the Know - Customer Relationship Management at Capital One | first1=Werner | last1=Reinartz | first2=Ulrike | last2=Wieh | work=Management Today | date=July 23, 2013|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Содан кейін олар өздерінің тәсілдерін қолдану мәселесі бойынша банктерге жүгініп, тіркейді деп күткен клиенттер санының көп болуына байланысты үлкен пайда табуды болжап отырғандарын көрсетті.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.encyclopedia.com/economics/news-wires-white-papers-and-books/fairbank-richard-d-ca-1950 | title=Fairbank, Richard D. ca. 1950– | work=[[Encyclopedia.com]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sharp&quot;&gt;{{Cite news | url=https://www.institutionalinvestor.com/article/2btghbolxjdxnr1f63xts/home/richard-fairbank-of-capital-one-financial-corp-card-sharp | title=Richard Fairbank of Capital One Financial Corp.: Card sharp |work=[[Institutional Investor (журнал)|Institutional Investor]] | date=January 14, 2005|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Олар штаб-пәтері [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондта, Виргиния]] орналасқан [[Signet Banking Corporation|Signet Bank]] банкін 1988 жылы өздерінің тәсілін қолданатын Signet Financial атты кредиттік карталар бөлімшесін ашуға көндірді. Келісімнің бір бөлігі ретінде олар Signet қызметкерлеріне айналды.&lt;ref name=secret/&gt; 1991 жылы Фэрбанк пен Моррис Signet-те төменірек пайыздық мөлшерлеме алу мүмкіндігі үшін басқа банктердің кредиттік карталарындағы қолданыстағы берешекті аударуды ұсынған жаппай пошта жіберілімінде табысқа жетті.&lt;ref name=sharp/&gt;

1994 жылғы шілдеде Signet Financial [[корпоративтік бөліну]] арқылы Capital One компаниясын бөлек шығаруды жариялады; бастапқыда ол Фэрбанк бас атқарушы директор, ал Моррис бас операциялық директор болған OakStone Financial деп аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/07/28/business/company-news-signet-banking-to-spin-off-credit-card-business.html | title=COMPANY NEWS; SIGNET BANKING TO SPIN OFF CREDIT CARD BUSINESS | work=[[Нью-Йорк Таймс|The New York Times]] | date=July 28, 1994|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1994/07/28/signet-plans-credit-card-unit-spinoff/3527c117-fca8-4f32-8e41-53d0b0799256/ | title=SIGNET PLANS CREDIT CARD UNIT SPINOFF |newspaper=[[Вашингтон Пост|The Washington Post]] |date=March 4, 2024 |issn=0190-8286|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; 1994 жылғы қазандағы [[IPO|алғашқы жария орналастырудан]] кейін жаңа компания Capital One деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.baltimoresun.com/1994/10/12/signet-renames-credit-card-subsidiary-capital-one/ | title=Signet renames credit card subsidiary Capital One | first=David | last=Conn | work=[[Балтимор Сан|The Baltimore Sun]] | date=October 12, 1994 | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bankdirector.com/magazine/archives/2nd-quarter-2006/capital-one-charts-a-new-course/ | title=Capital One Charts a New Course | first=Jack | last=Milligan | work=Bank Director | date=June 3, 2011|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Бөлу үдерісі 1995 жылғы ақпанда аяқталды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>729s69c1umg9nwlcy9vnqgei1n8p9hl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645910</id>
      <parentid>3645906</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3645910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12837" sha1="i6u6u9f1ubnjbszulnk0zawsaeuhsmx" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]
[[Ричард Фэрбанк]] пен [[Найджел Моррис]] 1987 жылы клиенттердің әртүрлі сегменттері үшін жеке бейімделген кредиттік карта ұсыныстарын жасау мақсатында ақпараттық технологиялар мен статистикалық талдауды пайдалану идеясын әзірледі. Ол кезде кредиттік карталардың көпшілігі әрбір клиенттің қаржылық тәуекеліне қарамастан, барлығына дерлік бірдей шарттарды — пайыздық мөлшерлеме мен жылдық төлемді — ұсынатын.&lt;ref name=&quot;secret&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bankdirector.com/article/capital-ones-secret-to-success/ |title=Capital One's Secret to Success | first=Naomi | last=Snyder |work=Bank Director | date=August 15, 2022|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Алайда Фэрбанк пен Морристің идеясы төлемді алып тастап, әртүрлі кредиттік карта шарттарын нақты клиенттерге бағыттау болды. Олар сол клиенттердің нарық сегменттерін сұрыптап, анықтауға көмектесетін демографиялық және басқа да статистикалық деректерді қалай жинақтау керектігі жөнінде [[Oracle|Oracle]] компаниясымен кеңесті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.managementtoday.co.uk/know-customer-relationship-management-capital-one/article/547907 | title=In the Know - Customer Relationship Management at Capital One | first1=Werner | last1=Reinartz | first2=Ulrike | last2=Wieh | work=Management Today | date=July 23, 2013|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Содан кейін олар өздерінің тәсілдерін қолдану мәселесі бойынша банктерге жүгініп, тіркейді деп күткен клиенттер санының көп болуына байланысты үлкен пайда табуды болжап отырғандарын көрсетті.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.encyclopedia.com/economics/news-wires-white-papers-and-books/fairbank-richard-d-ca-1950 | title=Fairbank, Richard D. ca. 1950– | work=[[Encyclopedia.com]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sharp&quot;&gt;{{Cite news | url=https://www.institutionalinvestor.com/article/2btghbolxjdxnr1f63xts/home/richard-fairbank-of-capital-one-financial-corp-card-sharp | title=Richard Fairbank of Capital One Financial Corp.: Card sharp |work=[[Institutional Investor (журнал)|Institutional Investor]] | date=January 14, 2005|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Олар штаб-пәтері [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондта, Виргиния]] орналасқан [[Signet Banking Corporation|Signet Bank]] банкін 1988 жылы өздерінің тәсілін қолданатын Signet Financial атты кредиттік карталар бөлімшесін ашуға көндірді. Келісімнің бір бөлігі ретінде олар Signet қызметкерлеріне айналды.&lt;ref name=secret/&gt; 1991 жылы Фэрбанк пен Моррис Signet-те төменірек пайыздық мөлшерлеме алу мүмкіндігі үшін басқа банктердің кредиттік карталарындағы қолданыстағы берешекті аударуды ұсынған жаппай пошта жіберілімінде табысқа жетті.&lt;ref name=sharp/&gt;

1994 жылғы шілдеде Signet Financial [[корпоративтік бөліну]] арқылы Capital One компаниясын бөлек шығаруды жариялады; бастапқыда ол Фэрбанк бас атқарушы директор, ал Моррис бас операциялық директор болған OakStone Financial деп аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/07/28/business/company-news-signet-banking-to-spin-off-credit-card-business.html | title=COMPANY NEWS; SIGNET BANKING TO SPIN OFF CREDIT CARD BUSINESS | work=[[Нью-Йорк Таймс|The New York Times]] | date=July 28, 1994|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1994/07/28/signet-plans-credit-card-unit-spinoff/3527c117-fca8-4f32-8e41-53d0b0799256/ | title=SIGNET PLANS CREDIT CARD UNIT SPINOFF |newspaper=[[Вашингтон Пост|The Washington Post]] |date=March 4, 2024 |issn=0190-8286|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; 1994 жылғы қазандағы [[IPO|алғашқы жария орналастырудан]] кейін жаңа компания Capital One деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.baltimoresun.com/1994/10/12/signet-renames-credit-card-subsidiary-capital-one/ | title=Signet renames credit card subsidiary Capital One | first=David | last=Conn | work=[[Балтимор Сан|The Baltimore Sun]] | date=October 12, 1994 | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bankdirector.com/magazine/archives/2nd-quarter-2006/capital-one-charts-a-new-course/ | title=Capital One Charts a New Course | first=Jack | last=Milligan | work=Bank Director | date=June 3, 2011|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Бөлу үдерісі 1995 жылғы ақпанда аяқталды.

Ол кезде Capital One ''monoline'' банк болды, яғни оның барлық кірісі бір ғана өнімнен — бұл жағдайда, кредиттік карталардан — түсетін.&lt;ref name=&quot;realist&quot;&gt;{{cite web | url=https://articles.marketrealist.com/2015/03/capital-ones-history-credit-cards-diversified-bank/ | title=Capital One's history: From credit cards to a diversified bank | first=Saul | last=Perez | publisher=Market Realist | date=March 5, 2015|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Мұндай стратегия тәуекелді, өйткені қиын кезеңдерде шығынға әкелуі мүмкін.&lt;ref name=realist/&gt; Capital One өзінің monoline банк ретіндегі салыстырмалы табысын деректер жинауды [[демографиялық бейін]]дер құру үшін пайдаланумен байланыстырды, бұл оған тұтынушыларға жеке кредиттік ұсыныстарды тікелей бағыттауға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cio.com/article/2441173/capital-one-builds-entire-business-on-savvy-use-of-it.html | title=Capital One Builds Entire Business on Savvy Use of IT | first=Malcolm | last=Wheatley | work=[[CIO (журнал)|CIO]] | date=November 1, 2001|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>i6u6u9f1ubnjbszulnk0zawsaeuhsmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645911</id>
      <parentid>3645910</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3645911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12849" sha1="l8thfhl4lq2tua79427wcq3vrv742r8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Capital One Financial Corporation
 |логотипі           = Capital One logo.svg
 |суреті             = CapitalOneHQ body.jpg
 |сурет атауы        = Capital One Tower — компанияның Виргиния штатындағы Тайсонс қаласында орналасқан штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = {{Unbulleted list|{{New York Stock Exchange|COF}}|S&amp;P 100 құрамдас бөлігі|S&amp;P 500 құрамдас бөлігі}}
 |қызметі            = [[Қаржылық қызметтер]]
 |құрылды            = [[21 шілде]] [[1994 жыл|1994]], [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]], [[Виргиния]], АҚШ
 |құрушы             = Ричард Фэрбэнк&lt;br&gt;Найджел Моррис
 |орналасуы          = [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс]], [[Виргиния]], АҚШ
 |басты адамдары     = Ричард Фэрбэнк (директорлар кеңесінің төрағасы, президент және бас атқарушы директор)&lt;br&gt;Эндрю Янг (қаржы директоры)
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 94,552 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 53,4 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 5,91 млрд [[АҚШ доллары]] (2024)
 |таза табысы        = {{өсім}} 4,747 млрд [[АҚШ доллары]] (салық салынғанға дейінгі табыс, 2024)
 |активтер           = {{өсім}} 669,009 млрд [[АҚШ доллары]] (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 300 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           = Capital One&lt;br&gt;CreditWise&lt;br&gt;Discover&lt;br&gt;Diners Club&lt;br&gt;Pulse
 |аудитор            = 
 |сайты              = {{URL|https://capitalone.com}}
 |Ортаққор           = 
}}
'''Capital One Financial Corporation''' — штаб-пәтері [[Тайсонс (Виргиния)|Тайсонс, Виргиния]] қаласында орналасқан, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда қызмет жүргізетін америкалық [[банк холдингі]].&lt;ref name=10K/&gt; Ол [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы ең ірі банктердің]] бірі, АҚШ-тағы ең ірі [[автонесиелеу]] компанияларының бірі және АҚШ-тағы ең ірі кредиттік карталар эмитенті болып табылады. Компания [[Discover Card]], [[Diners Club]] және [[Pulse]] төлем желілеріне иелік етеді.&lt;ref name=10K/&gt; Компанияның үш бизнес сегменті кредиттік карталар, тұтынушылық банк ісі және коммерциялық банк ісі болып табылады.&lt;ref name=10K/&gt; Оның шамамен 750 банк бөлімшесі, соның ішінде 60-тан астам кафе үлгісіндегі бөлімшесі,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.capitalone.com/local/#locations | title=Locations|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://finance.yahoo.com/news/deal-capital-one-caf-202748289.html | title=What’s the deal with Capital One Cafés? | first=Russell | last=Falcon | work=[[Nexstar Media Group|Nexstar Media Group]] | via=[[Yahoo Finance|Yahoo Finance]] | date=March 15, 2025}}&lt;/ref&gt; және АҚШ-та 7 000 [[банкомат]]ы бар. Компанияның корпоративтік штаб-пәтері [[Capital One Tower (Виргиния)|Capital One Tower]] ғимаратында, ал Еуропадағы штаб-пәтері [[Trent House, Ноттингем|Trent House, Ноттингем]] ғимаратында орналасқан.

Компания [[Fortune 500|''Fortune'' 500]] тізімінде 82-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://fortune.com/company/capital-one-financial/ | title=Fortune: Capital One Financial | publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Компания 1990 жылдары кредиттік карталарды жаппай маркетингтеудің алғашқыларының бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://archive.nytimes.com/thequad.blogs.nytimes.com/2010/01/01/capital-one-bowl-no-13-penn-state-10-2-vs-no-12-lsu-9-3/ | title=Capital One Bowl: No. 13 Penn State (10-2) vs. No. 12 L.S.U. (9-3) | first=PAUL | last=MYERBERG | work=[[The New York Times]] | date=January 1, 2010|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG182320 | title=Capital One | work=[[British Museum]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== 1994–2004 ===
[[Сурет:Capital One footprint 2010-01.png|thumb|Capital One-ның 2010 жылғы жағдай бойынша бөлшек сауда желісінің таралуы]]
[[Ричард Фэрбанк]] пен [[Найджел Моррис]] 1987 жылы клиенттердің әртүрлі сегменттері үшін жеке бейімделген кредиттік карта ұсыныстарын жасау мақсатында ақпараттық технологиялар мен статистикалық талдауды пайдалану идеясын әзірледі. Ол кезде кредиттік карталардың көпшілігі әрбір клиенттің қаржылық тәуекеліне қарамастан, барлығына дерлік бірдей шарттарды — пайыздық мөлшерлеме мен жылдық төлемді — ұсынатын.&lt;ref name=&quot;secret&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bankdirector.com/article/capital-ones-secret-to-success/ |title=Capital One's Secret to Success | first=Naomi | last=Snyder |work=Bank Director | date=August 15, 2022|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Алайда Фэрбанк пен Морристің идеясы төлемді алып тастап, әртүрлі кредиттік карта шарттарын нақты клиенттерге бағыттау болды. Олар сол клиенттердің нарық сегменттерін сұрыптап, анықтауға көмектесетін демографиялық және басқа да статистикалық деректерді қалай жинақтау керектігі жөнінде [[Oracle|Oracle]] компаниясымен кеңесті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.managementtoday.co.uk/know-customer-relationship-management-capital-one/article/547907 | title=In the Know - Customer Relationship Management at Capital One | first1=Werner | last1=Reinartz | first2=Ulrike | last2=Wieh | work=Management Today | date=July 23, 2013|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Содан кейін олар өздерінің тәсілдерін қолдану мәселесі бойынша банктерге жүгініп, тіркейді деп күткен клиенттер санының көп болуына байланысты үлкен пайда табуды болжап отырғандарын көрсетті.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.encyclopedia.com/economics/news-wires-white-papers-and-books/fairbank-richard-d-ca-1950 | title=Fairbank, Richard D. ca. 1950– | work=[[Encyclopedia.com]]|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sharp&quot;&gt;{{Cite news | url=https://www.institutionalinvestor.com/article/2btghbolxjdxnr1f63xts/home/richard-fairbank-of-capital-one-financial-corp-card-sharp | title=Richard Fairbank of Capital One Financial Corp.: Card sharp |work=[[Institutional Investor (журнал)|Institutional Investor]] | date=January 14, 2005|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Олар штаб-пәтері [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондта, Виргиния]] орналасқан [[Signet Banking Corporation|Signet Bank]] банкін 1988 жылы өздерінің тәсілін қолданатын Signet Financial атты кредиттік карталар бөлімшесін ашуға көндірді. Келісімнің бір бөлігі ретінде олар Signet қызметкерлеріне айналды.&lt;ref name=secret/&gt; 1991 жылы Фэрбанк пен Моррис Signet-те төменірек пайыздық мөлшерлеме алу мүмкіндігі үшін басқа банктердің кредиттік карталарындағы қолданыстағы берешекті аударуды ұсынған жаппай пошта жіберілімінде табысқа жетті.&lt;ref name=sharp/&gt;

1994 жылғы шілдеде Signet Financial [[корпоративтік бөліну]] арқылы Capital One компаниясын бөлек шығаруды жариялады; бастапқыда ол Фэрбанк бас атқарушы директор, ал Моррис бас операциялық директор болған OakStone Financial деп аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/07/28/business/company-news-signet-banking-to-spin-off-credit-card-business.html | title=COMPANY NEWS; SIGNET BANKING TO SPIN OFF CREDIT CARD BUSINESS | work=[[Нью-Йорк Таймс|The New York Times]] | date=July 28, 1994|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1994/07/28/signet-plans-credit-card-unit-spinoff/3527c117-fca8-4f32-8e41-53d0b0799256/ | title=SIGNET PLANS CREDIT CARD UNIT SPINOFF |newspaper=[[Вашингтон Пост|The Washington Post]] |date=March 4, 2024 |issn=0190-8286|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; 1994 жылғы қазандағы [[IPO|алғашқы жария орналастырудан]] кейін жаңа компания Capital One деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.baltimoresun.com/1994/10/12/signet-renames-credit-card-subsidiary-capital-one/ | title=Signet renames credit card subsidiary Capital One | first=David | last=Conn | work=[[Балтимор Сан|The Baltimore Sun]] | date=October 12, 1994 | url-access=subscription|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bankdirector.com/magazine/archives/2nd-quarter-2006/capital-one-charts-a-new-course/ | title=Capital One Charts a New Course | first=Jack | last=Milligan | work=Bank Director | date=June 3, 2011|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Бөлу үдерісі 1995 жылғы ақпанда аяқталды.

Ол кезде Capital One монолайн банк болды, яғни оның барлық кірісі бір ғана өнімнен — бұл жағдайда, кредиттік карталардан — түсетін.&lt;ref name=&quot;realist&quot;&gt;{{cite web | url=https://articles.marketrealist.com/2015/03/capital-ones-history-credit-cards-diversified-bank/ | title=Capital One's history: From credit cards to a diversified bank | first=Saul | last=Perez | publisher=Market Realist | date=March 5, 2015|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Мұндай стратегия тәуекелді, өйткені қиын кезеңдерде шығынға әкелуі мүмкін.&lt;ref name=realist/&gt; Capital One өзінің монолайн банк ретіндегі салыстырмалы табысын деректер жинауды [[демографиялық бейін]]дер құру үшін пайдаланумен байланыстырды, бұл оған тұтынушыларға жеке кредиттік ұсыныстарды тікелей бағыттауға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cio.com/article/2441173/capital-one-builds-entire-business-on-savvy-use-of-it.html | title=Capital One Builds Entire Business on Savvy Use of IT | first=Malcolm | last=Wheatley | work=[[CIO (журнал)|CIO]] | date=November 1, 2001|access-date=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>l8thfhl4lq2tua79427wcq3vrv742r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оливия Колман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785583</id>
    <revision>
      <id>3645919</id>
      <timestamp>2026-08-23T11:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Кинематограф   |есімі               = Оливия Колман   |шынайы есімі        = {{lang-en|Olivia Colman}}   |сурет               = Olivia Colman 2022 (cropped 3).jpg   |сурет ені           = 220px   |сурет атауы         = Оливия Колман 2022 жылы   |туған кезіндегі есімі = Сара Кэролайн Синклер   |туған күні          = 30.01.1974   |туған же...</comment>
      <origin>3645919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="0debngkd6ogho38vjehzgli92jkdzsc" xml:space="preserve">{{Кинематограф
  |есімі               = Оливия Колман
  |шынайы есімі        = {{lang-en|Olivia Colman}}
  |сурет               = Olivia Colman 2022 (cropped 3).jpg
  |сурет ені           = 220px
  |сурет атауы         = Оливия Колман 2022 жылы
  |туған кезіндегі есімі = Сара Кэролайн Синклер
  |туған күні          = 30.01.1974
  |туған жері          = [[Норидж]], [[Норфолк]], [[Англия]], [[Ұлыбритания]]
  |қайтыс болған күні  = 
  |қайтыс болған жері  = 
  |мамандығы           = {{актриса|Ұлыбритания|XX ғасыр|XXI ғасыр}}
  |азаматтығы          = {{байрақ|Ұлыбритания}}
  |белсенді жылдары    = 2000 — қазіргі уақыт
  |марапаттары         = [[Британ империясының ордені]] (CBE, 2019)&lt;br&gt;«[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» (2019)&lt;br&gt;«[[Алтын глобус]]» (2017, 2019, 2020)&lt;br&gt;[[BAFTA]] (2019)&lt;br&gt;«[[Эмми]]» (2021)&lt;br&gt;BAFTA TV (2012, 2013, 2014)&lt;br&gt;[[Вольпи кубогі]] (2018)
  |imdb_id             = 0177896
  |сайты               = 
}}
'''Оливия Колман''' ({{lang-en|Olivia Colman}}; туған кездегі есімі — ''Сара Кэролайн Синклер''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ca.news.yahoo.com/what-name-is-olivia-colman-actually-called-110933729.html |title=Olivia Colman’s real name is NOT Olivia Colman so what do her friends call her? |access-date=2021-04-11 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411083126/https://ca.news.yahoo.com/what-name-is-olivia-colman-actually-called-110933729.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;; {{Туғанкүні|30|01|1974}}, [[Норидж]], [[Норфолк]], [[Англия]], [[Ұлыбритания]]) — британдық [[Актер|актриса]]. «Пип Шоу» (2003–2015) комедиялық сериалындағы Софи Чапман, «Бродчерч» (2013–2017) драмалық сериалындағы детектив-инспектор Элли Миллер және «[[Тәж (телесериал)|Тәж]]» (2019–2020) драмалық сериалындағы екінші [[Елизавета II]] рөлдерімен кеңінен танымал.

«Фаворитка» (2018) фильміндегі патшайым Анна рөлімен «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығын иеленген. Сонымен қатар, ол [[Британ империясының ордені]]нің кавалері (CBE) атағына ие болып, кинематография мен телевизия саласындағы жоғары жетістіктері үшін бірнеше мәрте «[[Алтын глобус]]», [[BAFTA]] және [[Эмми«|Эмми»]] сыйлықтарымен марапатталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Үздік актриса үшін Оскар сыйлығы}}

[[Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]]</text>
      <sha1>0debngkd6ogho38vjehzgli92jkdzsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Semeyavia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785584</id>
    <revision>
      <id>3645921</id>
      <timestamp>2026-08-23T11:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Әуе компаниясы |сурет = Semeyavia logo.png |әуе компания = Semeyavia |ИАТА = E8  |ИКАО = SMK &lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya 2009 PLANESPOTTERS&quot;&gt;{{cite web | title = Semeyavia - PlaneSpotters, әуекомпания флотымен тарихы | url = https://www.planespotters.net/airline/Semeyavia | website = planespotters.net | date = 10.22.2022 | access-date = 2018 11.26}}&lt;/ref&gt; |шақыру белгісі =  Белгісі...</comment>
      <origin>3645921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3396" sha1="a53zzs46c532t098xbu6zhpzo4v9an6" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
|сурет = Semeyavia logo.png
|әуе компания = Semeyavia
|ИАТА = E8 
|ИКАО = SMK &lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya 2009 PLANESPOTTERS&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia - PlaneSpotters, әуекомпания флотымен тарихы
| url = https://www.planespotters.net/airline/Semeyavia
| website = planespotters.net
| date = 10.22.2022
| access-date = 2018 11.26}}&lt;/ref&gt;
|шақыру белгісі =  Белгісіз
|құрылды = [[1991 жыл|1991-1997]] жылдар аралығында
|қызметін бастады = [[2009 жыл]] 
|қызметін аяқтады = [[2013 жыл]]
|хабтар = [[Абай халықаралық әуежайы]]
|lounge = 
|тәуелді компаниялар = 
|бас компаниясы = жоқ
|компания ұраны = 
|штаб-пәтері = [[Семей]], {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
|басшылары = 
|сайты = 
|әуе паркі=3|ұшу бағыттары=2}}
'''Semeyavia''' — [[Қазақстан]]дық қазіргі уақытта жұмыс істемейтін аймақтық әуекомпания, ол жолаушылар, жүк және чартерлік рейстер бойынша екі бағытқа маманданады. Базалық кеңсесі — [[Семей]] қаласындағы [[Абай халықаралық әуежайы]].&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
[[2013 жыл]]ы Semeyavia әуе компаниясы өз қызметін тоқтатты. Себеп авиация билігінің пайдалану сертификатын қолдануға тыйым салуы болды.&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
== Ұшу бағыттары ==
{| class=wikitable
|+ Ұшу бағыттары
! Ел
! Бағыты
|-
! {{байрақ|Қазақстан}}
| [[Абай халықаралық әуежайы|Семей]], [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы]], [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Астана]]
|-
|}
== Әуе флоты ==
Осы әуе компаниясының әуе кемелері флоты үш лайнерден тұрады. Олар екі Yakovlev Yak-40 маркалы және бір Embraer ERJ 145 ұшағы. Бұл әуе тасымалдаушы Еуропалық Одақта тыйым салынған, өйткені ескі ұшақ паркін қолданады.&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Semeyavia әуекомпаниясының әуе флоты
|-
! Ұшақтың аты !! Қызметте !! Тапсырыс берілген
|-
| [[Яковлев Як-40]] || 2 || 0
|-
| Embarer CRJ-145|| 1 || 0
|-
|}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстан әуекомпаниялары}}
[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]</text>
      <sha1>a53zzs46c532t098xbu6zhpzo4v9an6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3645924</id>
      <parentid>3645921</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3645924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="83hn27i4042vf6cy33bwa64tvs4b1c0" xml:space="preserve">{{Әуе компаниясы
|сурет = Semeyavia logo.png
|әуе компания = Semeyavia
|ИАТА = E8 
|ИКАО = SMK &lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya 2009 PLANESPOTTERS&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia - PlaneSpotters, әуекомпания флотымен тарихы
| url = https://www.planespotters.net/airline/Semeyavia
| website = planespotters.net
| date = 10.22.2022
| access-date = 2018 11.26}}&lt;/ref&gt;
|шақыру белгісі =  Белгісіз
|құрылды = [[1991 жыл|1991-1997]] жылдар аралығында
|қызметін бастады = [[2009 жыл]] 
|қызметін аяқтады = [[2013 жыл]]
|хабтар = [[Абай халықаралық әуежайы]]
|lounge = 
|тәуелді компаниялар = 
|бас компаниясы = жоқ
|компания ұраны = 
|штаб-пәтері = [[Семей]], {{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан]]
|басшылары = 
|сайты = 
|әуе паркі=3|ұшу бағыттары=2}}
'''Semeyavia''' — [[Қазақстан]]дық қазіргі уақытта жұмыс істемейтін аймақтық әуекомпания, ол жолаушылар, жүк және чартерлік рейстер бойынша екі бағытқа маманданады. Базалық кеңсесі — [[Семей]] қаласындағы [[Абай халықаралық әуежайы]].&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
[[2013 жыл]]ы Semeyavia әуе компаниясы өз қызметін тоқтатты. Себеп авиация билігінің пайдалану сертификатын қолдануға тыйым салуы болды.&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
== Ұшу бағыттары ==
{| class=wikitable
|+ Ұшу бағыттары
! Ел
! Бағыты
|-
! {{байрақ|Қазақстан}}
| [[Абай халықаралық әуежайы|Семей]], [[Халықаралық Алматы әуежайы|Алматы]], [[Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы|Астана]]
|-
|}
== Әуе флоты ==
Осы әуе компаниясының әуе кемелері флоты үш лайнерден тұрады. Олар екі [[Яковлев Як-40]]  маркалы және бір Embraer ERJ 145 ұшағы. Бұл әуе тасымалдаушы [[Еуропалық Одақ]]та тыйым салынған, өйткені ескі ұшақ паркін қолданады.&lt;ref name=&quot;Semeiavia auekompaniya&quot;&gt;{{cite web
| title = Semeyavia
| url = https://avia2.ru/airlines/semeyavia
| website = avia2.ru
| date = 2018
| access-date = 2018}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Semeyavia әуекомпаниясының әуе флоты
|-
! Ұшақтың аты !! Қызметте !! Тапсырыс берілген
|-
| [[Яковлев Як-40]] || 2 || 0
|-
| Embarer CRJ-145|| 1 || 0
|-
|}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстан әуекомпаниялары}}
[[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]]</text>
      <sha1>83hn27i4042vf6cy33bwa64tvs4b1c0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>